text:
# Orchestigidiella orchestipes
Orchestigidiella orchestipes is een vlokreeftensoort uit de familie van de Bogidiellidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1977 door Ruffo & Vigna-Taglianti.

title: Orchestigidiella orchestipes

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Orchestigidiella orchestipes''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] ([[Geleedpotigen]])
| klasse = [[Malacostraca]]
| orde = [[Amphipoda]]
| familie = [[Bogidiellidae]]
| geslacht = ''[[Orchestigidiella]]''
| w-naam = ''Orchestigidiella orchestipes''
| auteur = Ruffo & Vigna-Taglianti
| datum = 1977
| haakjes = ja
| commons =
| species =
| worms = 410657
}}
'''''Orchestigidiella orchestipes''''' is een [[vlokreeften]]soort uit de familie van de [[Bogidiellidae]].<ref>Lowry, J. (2012). <i>Orchestigidiella orchestipes</i> (Ruffo & Vigna-Taglianti, 1977). Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=410657</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1977 door Ruffo & Vigna-Taglianti.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|20}}

[[Categorie:Bogidiellidae]]

title: Orchestigidiella orchestipes

Klasse: Malacostraca

Orde: Amphipoda

Familie: Bogidiellidae

Geslacht: Orchestigidiella

title: Soort


text:
# Monzernheim
Monzernheim is een plaats in de Duitse deelstaat Rijnland-Palts, en maakt deel uit van de Landkreis Alzey-Worms.
Monzernheim telt 569 inwoners.

## Bestuur
De plaats is een Ortsgemeinde en maakt deel uit van de Verbandsgemeinde Wonnegau.
Albig ·
Alsheim ·
Alzey ·
Armsheim ·
Bechenheim ·
Bechtheim ·
Bechtolsheim ·
Bermersheim ·
Bermersheim vor der Höhe ·
Biebelnheim ·
Bornheim ·
Dintesheim ·
Dittelsheim-Heßloch ·
Eckelsheim ·
Eich ·
Ensheim ·
Eppelsheim ·
Erbes-Büdesheim ·
Esselborn ·
Flomborn ·
Flonheim ·
Flörsheim-Dalsheim ·
Framersheim ·
Freimersheim ·
Frettenheim ·
Gabsheim ·
Gau-Bickelheim ·
Gau-Heppenheim ·
Gau-Odernheim ·
Gau-Weinheim ·
Gimbsheim ·
Gumbsheim ·
Gundersheim ·
Gundheim ·
Hamm am Rhein ·
Hangen-Weisheim ·
Hochborn ·
Hohen-Sülzen ·
Kettenheim ·
Lonsheim ·
Mauchenheim ·
Mettenheim ·
Mölsheim ·
Monsheim ·
Monzernheim ·
Mörstadt ·
Nack ·
Nieder-Wiesen ·
Ober-Flörsheim ·
Offenheim ·
Offstein ·
Osthofen ·
Partenheim ·
Saulheim ·
Schornsheim ·
Siefersheim ·
Spiesheim ·
Stein-Bockenheim ·
Sulzheim ·
Udenheim ·
Vendersheim ·
Wachenheim ·
Wahlheim ·
Wallertheim ·
Wendelsheim ·
Westhofen ·
Wöllstein ·
Wonsheim ·
Wörrstadt

wikiname: nlwiki

title: Monzernheim

in_language: nl

wikitext:
{{Infobox Duitse plaats plus
| Wappen            = Wappen von Monzernheim.png
| lat_deg           = 49
| lat_min = 43
| lat_sec = 17
| lon_deg           = 8
| lon_min = 13
| lon_sec = 42
| Lageplan          = Monzernheim in AZ.svg
| Bundesland        = Rijnland-Palts
| Landkreis         = Alzey-Worms
| Verbandsgemeinde  = Wonnegau
| Höhe              = 219
| Fläche            = 3.95
| PLZ               = 55234
| Vorwahl           = 06244
| Kfz               = AZ
| Gemeindeschlüssel = 07 3 31 049
| Adresse-Verband   = Wormser Straße 23<br />67593 Westhofen
| Website           = [http://www.monzernheim.de/ www.monzernheim.de]
| Bürgermeister     = Günther Muth
| Partei            =
| Bürgermeistertitel            = Ortsbürgermeister
}}
'''Monzernheim''' is een plaats in de [[Duitsland|Duitse]] deelstaat [[Rijnland-Palts]], en maakt deel uit van de [[Landkreis Alzey-Worms]].
Monzernheim telt {{Statistiek gemeente Duitsland inwoners|07 3 31 049|Rijnland-Palts}} inwoners.<ref name="inw_statistiek" />

==Bestuur==
De plaats is een [[Ortsgemeinde]] en maakt deel uit van de [[Verbandsgemeinde Wonnegau]].

{{Appendix}}
{{Navigatie Landkreis Alzey-Worms}}
{{Coor title dms|49|43|0|N|8|13|0|E|type:adm2nd_scale:50000_region:DE}}
{{Beginnetje|landen & volken|land=Duitsland|2=2006|3=12|4=30}}

[[Categorie:Gemeente in Rijnland-Palts]]

title: Situering

Deelstaat: Rijnland-Palts

Landkreis: Alzey-Worms

Verbandsgemeinde: Wonnegau

Coördinaten: 49° 43′ NB, 8° 14′ OL

title: Algemeen

Burgemeester: Günther Muth

title: Overig

Kenteken: AZ

Website: Officiële website

title: Locatie van Monzernheim in Alzey-Worms

Locatie van Monzernheim in Alzey-Worms: Kaart van Monzernheim

Portaal: Duitsland


text:
# Exochus atriceps
Exochus atriceps is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de gewone sluipwespen (Ichneumonidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Walsh in 1873.

title: Exochus atriceps

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Exochus atriceps''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie= [[Gewone sluipwespen|Ichneumonidae]] (Gewone sluipwespen)
| geslacht = ''[[Exochus]]''
| w-naam = ''Exochus atriceps''
| auteur = Walsh
| datum = 1873
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Exochus atriceps''''' is een [[insecten|insect]] dat behoort tot de orde [[vliesvleugeligen]] (Hymenoptera) en de familie van de [[Gewone sluipwespen|gewone sluipwespen (Ichneumonidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Walsh in 1873.

{{Beginnetje|biologie|2012|09|24}}

[[Categorie:Exochus|atriceps]]

title: Exochus atriceps

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Ichneumonidae (Gewone sluipwespen)

Geslacht: Exochus

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Ridders-methode
De Ridders-methode is, net als de halveringsmethode, regula falsi en Newton-Raphson, een numeriek algoritme om een nulpunt van een reële functie te bepalen. De Ridders-methode is een variant van regula falsi, die sneller convergeert en bovendien stabiel is.
De methode werd begin jaren zestig ontwikkeld door C.J.F. (Cor) Ridders, die ook een van de grondleggers was van de moderne microchip en daarnaast belangrijk werk verrichtte op het gebied van het vinden van miljoenen priemgetallen. Ridders, geboren in 1937, overleed op 28 maart 2010 in zijn woonplaats Roosendaal.

## Beschrijving van de methode
De methode bepaalt voor de functie
{\displaystyle f:\mathbb {R} \rightarrow \mathbb {R} }
die continu is op het interval {\displaystyle [a_{0},b_{0}]}
waarvoor geldt dat
{\displaystyle f(a_{0})f(b_{0})<0},
dus met functiewaarden van verschillend teken in de uiteinden van het interval, op iteratieve wijze een nulpunt. Het nulpunt wordt ingesloten door een rij krimpende intervallen {\displaystyle [a_{n},b_{n}]}, waarvoor geldt:
{\displaystyle f(a_{n})f(b_{n})<0}
en waarvoor het volgende deelpunt bepaald wordt door de recursieve definitie:
{\displaystyle x_{n+1}=\beta _{n}+{\tfrac {1}{2}}(b_{n}-a_{n}){\frac {\operatorname {sgn}(f(a_{n}))\cdot f(\beta _{n})}{\sqrt {f^{2}(\beta _{n})-f(a_{n})\cdot f(b_{n})}}}}
waarin
{\displaystyle \beta _{n}={\tfrac {1}{2}}(a_{n}+b_{n})}
en {\displaystyle \operatorname {sgn}(x)} de functie signum is die het teken van x aangeeft.
De uitdrukking kan ook zonder gebruik van de functie signum geschreven worden:
{\displaystyle x_{n+1}=\beta _{n}+{\tfrac {1}{2}}(b_{n}-a_{n})\cdot {\frac {\cfrac {f(\beta _{n})}{f(a_{n})}}{\sqrt {\left({\cfrac {f(\beta _{n})}{f(a_{n})}}\right)^{2}-{\cfrac {f(b_{n})}{f(a_{n})}}}}}}
Na de berekening van {\displaystyle x_{n+1}} wordt er een nieuw interval {\displaystyle [a_{n+1},b_{n+1}]} bepaald met xn+1 als een van de eindpunten en als ander eindpunt {\displaystyle a_{n},b_{n}} of {\displaystyle \beta _{n}}, zo gekozen dat aan de gestelde voorwaarde is voldaan.
Als {\displaystyle \beta _{n}} geen nulpunt is, geldt:
{\displaystyle x_{n+1}=\beta _{n}+{\tfrac {1}{2}}(b_{n}-a_{n}){\frac {\operatorname {sgn}(f(a_{n}))}{\sqrt {1-{\cfrac {f(a_{n})f(b_{n})}{f(\beta _{n})^{2}}}}}}.}
Daaruit is te zien dat, afhankelijk van het teken van {\displaystyle f(a_{n})}, voor het nieuwe punt geldt:
{\displaystyle a_{n}<x_{n+1}<\beta _{n}} of {\displaystyle \beta _{n}<x_{n+1}<b_{n}}.

## Voorbeeld
Als voorbeeld nemen we de eenvoudige functie {\displaystyle f(x)=x^{2}/8-2} (de blauwe parabool in de grafiek). Deze functie snijdt de x-as voor {\displaystyle x=4}, maar dat gaan we bepalen met deze methode.
We moeten 2 startwaarden voor {\displaystyle x} kiezen, we noemen ze {\displaystyle x_{0}} en {\displaystyle x_{1}}.
Ze hoeven maar aan één eis te voldoen; {\displaystyle f(x_{0})} en {\displaystyle f(x_{1})} moeten aan weerszijden van de x-as liggen.
We kiezen {\displaystyle x_{0}=1} en {\displaystyle x_{1}=5} (de groene lijnen in de grafiek). Merk op dat {\displaystyle f(x_{0})} onder de x-as ligt (immers {\displaystyle f(x_{0})=1^{2}/8-2=-1,875}) en dat {\displaystyle f(x_{1})} boven de x-as ligt (immers {\displaystyle f(x_{1})=5^{2}/8-2=1,125}). De startwaarden voldoen dus aan de weerszijden-eis.
Nu starten we de iterates met de Ridders-methode. We vinden de getallen voor achtereenvolgens
{\displaystyle x_{2}}, {\displaystyle x_{3}}, {\displaystyle x_{4}} en {\displaystyle x_{5}} (de rode lijnen in de grafiek).
| iteratie {\displaystyle n} | {\displaystyle x_{n}} | {\displaystyle f(x_{n})} | {\displaystyle \beta } |
| -------------------------- | --------------------- | ------------------------ | ---------------------- |
| 0                          | 1,000000              | −1,875000                |                        |
| 1                          | 5,000000              | 1,125000                 |                        |
|                            |                       |                          | 3,000000               |
| 2                          | 1,967906              | −1,515918                |                        |
|                            |                       |                          | 3,483953               |
| 3                          | 2,958282              | −0,906071                |                        |
|                            |                       |                          | 2,463094               |
| 4                          | 3,962477              | −0,037347                |                        |
|                            |                       |                          | 3,460380               |
| 5                          | 3,999811              | −0,000189                |                        |

Merk op dat na 4 iteraties de relatieve fout 50 per miljoen is; immers {\displaystyle {\frac {4-3,999811}{4}}=47,25\cdot 10^{-6}}.

## Eigenschappen
De convergentie van Ridders-methode is gegarandeerd omdat xn+1 binnen het interval [xn−1,xn] ligt. De convergentiesnelheid is van ordegrootte √2.

title: Ridders-methode

wikitext:
De '''Ridders-methode''' is, net als de [[halveringsmethode]], [[regula falsi]] en [[Newton-Raphson]], een [[numerieke wiskunde|numeriek]] [[algoritme]] om een [[Nulpunt (wiskunde)|nulpunt]] van een reële [[functie (wiskunde)|functie]] te bepalen. De Ridders-methode is een variant van [[regula falsi]], die sneller [[Convergentie (wiskunde)|convergeert]] en bovendien stabiel is.

De methode werd begin [[1960-1969|jaren zestig]] ontwikkeld door [[Cor Ridders|C.J.F. (Cor) Ridders]], die ook een van de grondleggers was van de moderne [[microchip]] en daarnaast belangrijk werk verrichtte op het gebied van het vinden van miljoenen [[priemgetal]]len. Ridders, geboren in 1937, overleed op 28 maart 2010 in zijn woonplaats [[Roosendaal (stad)|Roosendaal]].<ref>[http://www.bndestem.nl/regio/roosendaal/6472386/Wetenschapper-Cor-Ridders-overleden.ece Wetenschapper Cor Ridders overleden], BNDeStem.nl, 30 maart 2010.</ref>

== Beschrijving van de methode ==
De methode bepaalt voor de functie
:<math> f: \mathbb{R} \rightarrow \mathbb{R}</math>
die continu is op het interval <math>[a_0, b_0]</math>
waarvoor geldt dat
:<math>f(a_0) f(b_0) < 0</math>,
dus met functiewaarden van verschillend teken in de uiteinden van het interval, op iteratieve wijze een nulpunt. Het nulpunt wordt ingesloten door een rij krimpende intervallen <math>[a_n, b_n]</math>, waarvoor geldt:
:<math>f(a_n) f(b_n) < 0</math>
en waarvoor het volgende deelpunt bepaald wordt door de recursieve definitie:

:<math>x_{n+1} = \beta_n+\tfrac12(b_n-a_n) \frac{\sgn(f(a_n)) \cdot f(\beta_n)}{\sqrt{f^2(\beta_n)-f(a_n) \cdot f
(b_n)}} </math>

waarin
:<math>\beta_n = \tfrac{1}{2} (a_n + b_n)</math>

en <math>\sgn(x)</math> de functie [[signum (wiskunde)|signum]] is die het teken van ''x'' aangeeft.

De uitdrukking kan ook zonder gebruik van de functie signum geschreven worden:

:<math>
x_{n+1} = \beta_n + \tfrac12(b_n-a_n) \cdot
\frac
{\cfrac{f(\beta_n)}{f(a_n)}}
{\sqrt{\left( \cfrac{f(\beta_n)}{f(a_n)} \right) ^2 - \cfrac
{f(b_n)}
{f(a_n)}}}
</math>

Na de berekening van <math>x_{n+1}</math> wordt er een nieuw interval <math>[a_{n+1}, b_{n+1}]</math> bepaald met ''xn+1'' als een van de eindpunten en als ander eindpunt <math>a_n, b_n</math> of <math>\beta_n</math>, zo gekozen dat aan de gestelde voorwaarde is voldaan.

Als <math>\beta_n</math> geen nulpunt is, geldt:
:<math>x_{n+1} = \beta_n+\tfrac12(b_n-a_n)\frac{\sgn(f(a_n))}
{\sqrt{1-\cfrac{f(a_n)f(b_n) }{f(\beta_n)^2}}}. </math>

Daaruit is te zien dat, afhankelijk van het teken van <math>f(a_n)</math>, voor het nieuwe punt geldt:
:<math>a_n< x_{n+1}<\beta_n</math> of <math>\beta_n< x_{n+1}<b_n</math>.

== Voorbeeld ==
[[Bestand:Voorbeeld Ridders-methode.png|frame|Voorbeeld Ridders-methode; functie in blauw, startwaarden in groen, iteraties in rood]]

Als voorbeeld nemen we de eenvoudige functie <math>f(x)=x^2/8-2</math> (de blauwe parabool in de grafiek). Deze functie snijdt de x-as voor <math>x=4</math>, maar dat gaan we bepalen met deze methode.

We moeten 2 startwaarden voor <math>x</math> kiezen, we noemen ze <math>x_0</math> en <math>x_1</math>.
Ze hoeven maar aan één eis te voldoen; <math>f(x_0)</math> en <math>f(x_1)</math> moeten aan weerszijden van de x-as liggen.

We kiezen <math>x_0=1</math> en <math>x_1=5</math> (de groene lijnen in de grafiek). Merk op dat <math>f(x_0)</math> ''onder'' de x-as ligt (immers <math>f(x_0)=1^2/8-2=-1,875</math>) en dat <math>f(x_1)</math> ''boven'' de x-as ligt (immers <math>f(x_1)=5^2/8-2=1,125</math>). De startwaarden voldoen dus aan de ''weerszijden-eis''.

Nu starten we de iterates met de Ridders-methode. We vinden de getallen voor achtereenvolgens
<math>x_2</math>, <math>x_3</math>, <math>x_4</math> en <math>x_5</math> (de rode lijnen in de grafiek).

{| class="wikitable"
! iteratie <math>n</math> || <math>x_n</math> || <math>f(x_n)</math> || <math>\beta</math>
|-
| 0 || 1,000000 || −1,875000 ||
|-
| 1 || 5,000000 || 1,125000 ||
|-
| || || || 3,000000
|-
| 2 || 1,967906 || −1,515918 ||
|-
| || || || 3,483953
|-
| 3 || 2,958282 || −0,906071 ||
|-
| || || || 2,463094
|-
| 4 || 3,962477 || −0,037347 ||
|-
| || || || 3,460380
|-
| 5 || 3,999811 || −0,000189 ||
|}

Merk op dat na 4 iteraties de relatieve fout 50 per miljoen is; immers <math>\frac{4 - 3,999811}{4} = 47,25 \cdot 10^{-6}</math>.

== Eigenschappen ==
De convergentie van '''Ridders-methode''' is gegarandeerd omdat ''x''''n''+1 binnen het interval [''x''''n''−1,''x''''n''] ligt. De convergentiesnelheid is van ordegrootte √2.

{{Appendix|2=
* ''Ridders, C.J.F. 1979, "A New Algorithm for Computing a Single Root of a Real Continuous Function", IEEE Transactions on Circuits and Systems, vol. CAS-26, No. 11, November 1979, p. 979-980.''
*  Kiusalaas, Jaan, [http://books.google.co.uk/books?id=9SG1r8EJawIC&pg=PT156 ''Numerical Methods in Engineering with Python''], 2nd ed., Cambridge University Press, 2010, blz. 146–150. {{ISBN|978-0-521-19132-6}}.
----
{{References}}
}}

[[Categorie:Numerieke wiskunde]]


text:
# Eupithecia incurvaria
Eupithecia incurvaria is een vlinder uit de familie van de spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1903 door Hampson.
De soort komt voor in Afghanistan, India (Sikkim), Jammu en Kasjmir, Nepal, en het noorden van Pakistan. Hij vliegt op hoogtes van 1400 tot 3500 meter boven zeeniveau.

title: Eupithecia incurvaria

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Eupithecia incurvaria''
| afbeelding =
| familie = [[Spanners|Geometridae]] (Spanners)
| onderfamilie = [[Larentiinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Eupithecia]]''
| w-naam = ''Eupithecia incurvaria''
| auteur = Hampson
| datum = 1903
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Eupithecia incurvaria''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Spanners|spanners (Geometridae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1903 door Hampson.

De soort komt voor in [[Afghanistan]], [[India]] ([[Sikkim]]), [[Jammu en Kasjmir (gebied)|Jammu en Kasjmir]], [[Nepal]], en het noorden van [[Pakistan]]. Hij vliegt op hoogtes van 1400 tot 3500 meter boven [[zeeniveau]].

{{Appendix|2=
*{{Brontabel|2012a-Mironov-Ratzel}}
{{References}}
}}

[[Categorie:Eupithecia|incurvaria]]

title: Eupithecia incurvaria

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Geometridae (Spanners)

Onderfamilie: Larentiinae

Geslacht: Eupithecia

title: Soort


text:
# Athous axillaris
Athous axillaris is een keversoort uit de familie kniptorren (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1871 door Horn.

title: Athous axillaris

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Athous axillaris''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Kniptorren|Elateridae]] (Kniptorren)
| geslacht = ''[[Athous]]''
| w-naam = ''Athous axillaris''
| auteur = [[George Henry Horn|G. Horn]]
| datum = 1871
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Athous axillaris''''' is een [[kevers]]oort uit de familie [[kniptorren]] (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1871 door Horn.<ref>[http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Elateridae.txt Elateridae] in [http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Coleoptera1.htm Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010]. [https://web.archive.org/web/20141203145937/https://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Elateridae.txt Gearchiveerd] op 3 december 2014.</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|10|30}}

[[Categorie:Athous|axillaris]]
[[Categorie:Endemisch dier uit Californië]]

title: Athous axillaris

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Elateridae (Kniptorren)

Geslacht: Athous

title: Soort


text:
# Inchenhofen
Inchenhofen is een gemeente in de Duitse deelstaat Beieren, en maakt deel uit van het Landkreis Aichach-Friedberg. De gemeente heeft de status van Markt.
Inchenhofen telt 2.640 inwoners.
Adelzhausen ·
Affing ·
Aichach ·
Aindling ·
Baar ·
Dasing ·
Eurasburg ·
Friedberg ·
Hollenbach ·
Inchenhofen ·
Kissing ·
Kühbach ·
Merching ·
Mering ·
Obergriesbach ·
Petersdorf ·
Pöttmes ·
Rehling ·
Ried ·
Schiltberg ·
Schmiechen ·
Sielenbach ·
Steindorf ·
Todtenweis

title: Inchenhofen

wikitext:
{{Infobox Duitse plaats plus
| flag              = DEU Inchenhofen Flag.png
| Wappen            = DEU Inchenhofen COA.svg
| lat_deg           = 48
| lat_min = 31
| lon_deg           = 11
| lon_min = 7
| Lageplan          = Inchenhofen in AIC.svg
| Bundesland        = Beieren
| Regierungsbezirk  = Zwaben
| Landkreis         = Aichach-Friedberg
| Höhe              = 468
| Fläche            = 27.55
| Einwohner         = 2460
| Stand             = 2006-12-31
| PLZ               = 86570
| Vorwahl           = 08257
| Kfz               = AIC
| Gemeindeschlüssel = 09 7 71 141
| Straße            = Zisterzienserplatz 2
| Website           = [https://www.inchenhofen.de/ www.inchenhofen.de]
| Bürgermeister     = Karl Metzger
| Partei =
}}
'''Inchenhofen''' is een [[Duitse gemeente|gemeente]] in de [[Duitsland|Duitse]] deelstaat [[Beieren]], en maakt deel uit van het [[Landkreis Aichach-Friedberg]]. De gemeente heeft de status van [[Marktgemeinde|Markt]].
Inchenhofen telt {{Statistiek gemeente Duitsland inwoners|09 7 71 141|Beieren}} inwoners<ref name="inw_statistiek" />.

{{Appendix}}
{{Navigatie Landkreis Aichach-Friedberg}}
{{Commonscat|Inchenhofen}}
{{Coor title dms|48|31|0|N|11|07|0|E|type:city_scale:50000_region:DE}}
{{Beginnetje|landen & volken|land=Duitsland|2=2006|3=12|4=28}}

[[Categorie:Gemeente in Beieren]]

title: Situering

Deelstaat: Beieren

Landkreis: Aichach-Friedberg

Regierungsbezirk: Zwaben

Coördinaten: 48° 31′ NB, 11° 7′ OL

title: Algemeen

Burgemeester: Karl Metzger

title: Overig

Kenteken: AIC

title: Locatie van Inchenhofen in Aichach-Friedberg

Locatie van Inchenhofen in Aichach-Friedberg: Kaart van Inchenhofen


text:
# Homo longi
Homo longi is een uitgestorven mensensoort die tijdens het Midden-Pleistoceen leefde in het gebied van het huidige China. De naam, die nog niet algemeen is aanvaard, werd voorgesteld in 2021. Vier jaar later bleek uit mitochondriaal DNA en eiwitmateriaal dat de Denisovamens identiek zou kunnen zijn aan Homo longi. Mogelijk kunnen ook de Dalimens of andere archaïsche Chinese fossielen aan de soort worden toegewezen. In het eerste geval heeft de naam Homo daliensis prioriteit.

## Vondst en naamgeving
In 1933 vond een arbeider bij de aanleg van de Dongjiangspoorbrug over de Songhua in Harbin een fossiele mensenschedel. Indertijd lag de stad op het grondgebied van Mantsjoekwo, een Japanse vazalstaat. Door de vondst van de Pekingmens in 1929 was het belang van zulke fossielen algemeen bekend geworden en de arbeider besloot dit stuk Chinees erfgoed niet aan zijn Japanse baas te melden maar te beschermen, of misschien voor eigen gewin veilig te stellen, door het te verbergen in een oude put, een traditionele Chinese methode om schatten te verstoppen. Toen de Japanners verdreven waren, durfde hij niet te onthullen dat hij voor ze gewerkt had en liet de schedel dus maar zitten. Pas kort voor zijn dood in 2018 verklapte hij het geheim aan zijn kleinkinderen die de schedel tevoorschijn haalden. Fossielen zijn in China staatseigendom; paleontoloog Ji Qiang overtuigde datzelfde jaar de familie ervan de schedel vrijwillig voor studie af te staan aan de Hebei GEO University.
Het team dat de vondst bestudeerde, zag duidelijke overeenkomsten met de eveneens in China gevonden Dalimens. Die was ooit benoemd als Homo sapiens daliensis.  Zou men beide vondsten in eenzelfde nieuwe soort willen onderbrengen dan zou daarvoor Homo daliensis de geldige naam zijn. De meeste leden van de onderzoeksgroep vonden echter dat er duidelijk bewijs was dat de Dalimens een eerdere aftakking vertegenwoordigde en dat de Harbinschedel daarom beter als een eigen soort kon worden benoemd.
In 2021 werd de soort Homo longi benoemd en beschreven door Ji Qiang, Wu Wensheng, Ji Yannan, Li Qiang en Ni Xijun. De soortaanduiding longi verwijst naar de provincie Heilongjiang, waarvan de naam weer afgeleid is van long jiang, "drakenrivier". In de pers werd de soort daarom wel aangeduid als de  "drakenmens" of Dragon Man. Omdat de naam gepubliceerd werd in een elektronisch tijdschrift, was een Life Science Identifier nodig voor de geldigheid ervan; deze is B2179E99-5CDF-44DA-A1F1-A2BBAFB47185.
Het holotype, HBSM2018-000018(A), is gevonden in een laag van de bovenste Huangshanformatie waarvan de datering onzeker is maar die, afgaande op een uranium-thoriumdatering van het fossiel zelf, vermoedelijk minstens 148 000 jaar oud is, ± tweeduizend jaar zodat de leeftijd ook wel als 146 000 jaar wordt gegeven. De exacte herkomst van de schedel is onzeker. Het team onderzocht de geologie rond de brug nauwkeurig en concludeerde dat die in ieder geval strata uit het middelste Pleistoceen vertegenwoordigde. Het holotype bestaat uit een vrij complete schedel, zonder onderkaken. Niets van het postcraniaal skelet is aangetroffen. De schedel toont geen vervorming. De meeste tanden zijn echter afwezig op één kies na aan de linkerzijde, een bovenste tweede molaar. Er werden in het benoemende artikel geen conclusies getrokken ten aanzien van de sekse maar in een begeleidend artikel stelde men dat het een man was van tegen de vijftig jaar omdat het tepelbeen groot is als bij een man en de beennaden en slijtage van het gebit wijzen op een gevorderde leeftijd.
Onder voorbehoud werd een in 1980 bij Xiahe gevonden mandibula, paar vergroeide linker- en rechteronderkaken, aan H. longi toegewezen, vanwege de overeenkomende enorme omvang van de kiezen.

## Beschrijving

### Grootte en onderscheidende kenmerken
De schedel heeft een herseninhoud van 1420 cc. Dat duidt op een lichaamsgrootte die ongeveer gelijk was aan de moderne mens. De schedel is lang en robuust en Homo longi kan dus in zijn hele postuur zwaargebouwd zijn geweest.
De vondst toont geen autapomorfieën, unieke afgeleide eigenschappen. Wel is een unieke combinatie van op zich niet unieke kenmerken aanwezig. Het is een mensachtige met een massieve omvang en een schedel met een zeer grote maximale lengte, lengte tussen neusbrug en achterhoofd en breedte over de wenkbrauwwallen gemeten. Het schedeldak is lang en laag met een wijkend voorhoofd, een uniform gebogen profiel van het wandbeen en een afgerond achterhoofd. Het schedeldak draagt geen middenkam. Het bovenste gezicht is extreem breed met grote en bijna vierkante oogkassen. De hoogte van het gezicht is gering ten opzichte van de bovenste breedte. De wenkbrauwwal is breed, massief ontwikkeld, en geleidelijk gebogen. De afstand tussen de ogen is groot met een zadelvormige ingesprongen neusbrug. De beenwand onder de oogkas is plat en laag, met een ondiepe verticale groeve langs de tandkas van de hoektand. Het bovenkaaksbeen is niet gezwollen. De neusopening heeft een vrijwel driehoekig profiel met een brede onderzijde. De zijwanden van de schedel lopen bijna evenwijdig, zonder zijdelingse verbreding waar de wandbeenderen uitsteken. De torus op het achterhoofd is zwak ontwikkeld, zonder groeve boven het inion. Het verhemelte is U-vormig in onderaanzicht met een ondiepe en dikke tandwal. De tandkassen van de voortanden hellen naar achteren, wat duidt op een prognathie van de voorste tandwal. Het tepelbeen is groot, naar voren en binnen gebogen. De beenplaat van het tympanicum is aan de voorste onderzijde plat en matig dik. De processus styloideus is met het tympanicum vergroeid.

### Schedel
Het hoofd is, met een lengte van 221,3 millimeter, erg groot, groter dan bij de moderne mens, archaïsche Homo sapiens, neanderthalers en zeker Homo erectus, Homo naledi of Homo floresiensis. Het wordt alleen in omvang overtroffen door sommige exemplaren van Homo heidelbergensis en Homo rhodesiensis. De herseninhoud van 1420 cc ligt boven het gemiddelde bij de huidige mens en valt binnen het bereik van neanderthalers.
Homo longi toont een mengeling van basale kenmerken, die gedeeld werden met oudere mensentypen, en afgeleide eigenschappen die verder alleen bekend zijn van Homo sapiens. Basaal is dat het schedeldak lang en laag is, zonder de moderne bolling. De wenkbrauwwal is massief en doorlopend, op de wijkende neusbrug na, en er is een sterke insnoering erachter. De wal was ook van buiten naar binnen zeer dik. Het grote hersenvolume wordt mogelijk gemaakt door de lange zijkanten, echter zonder de moderne zijwaartse extra verbreding.
Overeenkomend met Homo sapiens is de geringe hoogte van het gezicht. Die weerspiegelt zich in een gedeelde meer horizontale lijn tussen het basion, het punt op de voorrand van het achterhoofdsgat, en het nasion, de punt op de neuswortel. De wand van de bovenkaak is plat, zonder veel verticale groeven. De bovenkaak steekt ook weinig naar voren. Bij dit alles is de overeenkomst nauwer met de archaïsche H. sapiens, dus oudere varianten, dan met nu levende mensen.
Homo longi is duidelijk meer afgeleid dan H. erectus. Hij mist de voor die laatste typische ronde structuren, tori, op de slapen en het achterhoofd, dat ook veel afgeronder is, zonder de plotse knik bij H. erectus. De onderzijde van de schedel is veel vlakker. Ondanks de robuustheid is de schedel dus wellicht niet zeer gespierd. Het gezicht heeft niet de grote lengte en vooruit stekende kaken; verder ontbreekt een zeer extreme insnoering achter de oogkassen. In deze trekken wijkt H. longi ook af van H. heidelbergensis of H. rhodesiensis. Die laatste twee hebben ook lange schedels maar die steken meer naar boven, tot haast een kiel. Een ander verschil is het ontbreken van een zwelling van de zone onder de jukbeenderen. Die hebben neanderthalers dan weer wel, alsmede een sterkere insnoering achter de oogkassen en een sterker naar voren stekend gezicht. De enige nog aanwezige kies is veel groter dan normaal voor neanderthalers. Een overeenkomst is echter de dikke wenkbrauwwal. Homo antecessor heeft een veel kleinere, minder robuuste en smallere schedel.
Belangrijk is het verschil met de Dalimens, welke immers moet aantonen dat het gerechtvaardigd was om van een aparte soort te spreken. H. longi heeft een bovenaan minder overdwars versmald schedeldak. Zijn oogkassen zijn vierkanter en groter. Zijn wenkbrauwwallen zijn dunner, gladder, minder gebogen en aan de zijkanten juist minder verdund. Er zijn ook andere fossiele schedels uit China waarmee vergeleken kan worden. Een daarvan is gevonden bij Jinniushan: de Jinniushanmens. De hersenpan van H. longi is niet veel ruimer maar wel een stuk robuuster. De bovenkaken zijn vooraan een stuk breder. De kies is veel groter. De wenkbrauwwallen zijn dikker. Ook hiermee vergeleken zijn de oogkassen weer groter en vierkanter. Een volgende schedel is die beschreven uit Hualongdong. H. longi heeft een veel breder voorhoofd, en dunnere en vlakkere wenkbrauwwallen. Het gezicht is korter en breder met een wijdere neusopening. De groeven boven de hoektanden zijn dieper. Dit kan ten dele komen omdat deze schedel vermoedelijk van een puber is. Er is ook een schedel gevonden bij Xuchang. Daarmee vergeleken heeft H. longi een duidelijk kleinere herseninhoud, een hoger en smaller schedeldak, dikkere beenwanden, dikkere wenkbrauwwallen en veel grotere tepelbeenderen. Een laatste vergelijkingsmateriaal bestaat uit een stuk schedel gevonden bij Mamba, specimen IVPP AN629. Dat toont een dunnere en meer gebogen wenkbrauwwal, een meer vooruitstekende neus, en dunner voorhoofdsbeen alsmede wandbeen. Deze schedel lijkt sterk op die van een neanderthaler.

## Fylogenie
Homo longi werd in 2021 in de Hominini geplaatst.
De verwantschappen met andere vondsten werden in 2021 bepaald door een kladistische analyse van de bouw, waarin berekend werd welke stamboom het minste aantal evolutionaire veranderingen vooronderstelde en dus het waarschijnlijkst was. De stamboom wordt getoond door het volgende kladogram:
|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

|  | Dalimens                                                           |
|  |                                                                    |
|  | \| \| Xiahe-onderkaak \| \| \| \| \| \| Harbin-schedel \| \| \| \| |
|  |                                                                    |
|  | Xiahe-onderkaak                                                    |
|  |                                                                    |
|  | Harbin-schedel                                                     |
|  |                                                                    |

|  | Xiahe-onderkaak |
|  |                 |
|  | Harbin-schedel  |
|  |                 |

Homo longi is volgens deze uitkomst een vertegenwoordiger van een tak die de zustergroep is van de moderne mens. Zo'n honderdduizend jaar geleden zouden dan nog minstens drie mensensoorten gelijkertijd op Aarde geleefd hebben.

## Denisovamens
Fylogenetische analyses op basis van het DNA leveren overigens een andere stamboom op. De Xiahe-kaak is wat dat betreft in verband gebracht met de Denisovamens, maar is tevens morfologisch verbonden met H. longi. Dit doet vermoeden dat H. longi en de Denisovamens dezelfde of in ieder geval nauw verwante mensensoorten waren.

title: Homo longi

wikitext:
[[File:Homo longi NT.jpg|thumb|''Homo longi'']]

'''''Homo longi''''' is een uitgestorven [[Homo (geslacht)|mensensoort]] die tijdens het [[Midden-Pleistoceen]] leefde in het gebied van het huidige [[China]]. De naam, die nog niet algemeen is aanvaard, werd voorgesteld in 2021. Vier jaar later bleek uit [[mitochondriaal DNA]] en eiwitmateriaal dat de [[Denisovamens]] identiek zou kunnen zijn aan ''Homo longi''.<ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=Lewis |voornaam=Dyani |titel=First ever skull from ‘Denisovan’ reveals what ancient people looked like |url=https://www.nature.com/articles/d41586-025-01899-y |tijdschrift=Nature |datum=2025-06-18 |taal=en |doi=10.1038/d41586-025-01899-y |issn=1476-4687}}</ref> Mogelijk kunnen ook de [[Dalimens]] of andere archaïsche Chinese fossielen aan de soort worden toegewezen.<ref>{{Citeer web |url=https://www.standaard.be/natuur-en-wetenschap/ongrijpbare-mensensoort-krijgt-eindelijk-een-extreem-breed-gezicht/72741409.html |titel=Ongrijpbare mensensoort krijgt eindelijk een (extreem breed) gezicht |datum=2025-06-19 |bezochtdatum=2025-06-20 |werk=De Standaard |taal=nl-BE}}</ref> In het eerste geval heeft de naam ''Homo daliensis'' prioriteit.

==Vondst en naamgeving==
In 1933 vond een arbeider bij de aanleg van de Dongjiangspoorbrug over de [[Songhua]] in [[Harbin]] een fossiele mensenschedel. Indertijd lag de stad op het grondgebied van [[Mantsjoekwo]], een Japanse [[vazalstaat]]. Door de vondst van de [[Pekingmens]] in 1929 was het belang van zulke fossielen algemeen bekend geworden en de arbeider besloot dit stuk Chinees erfgoed niet aan zijn Japanse baas te melden maar te beschermen, of misschien voor eigen gewin veilig te stellen, door het te verbergen in een oude put, een traditionele Chinese methode om schatten te verstoppen. Toen de Japanners verdreven waren, durfde hij niet te onthullen dat hij voor ze gewerkt had en liet de schedel dus maar zitten. Pas kort voor zijn dood in 2018 verklapte hij het geheim aan zijn kleinkinderen die de schedel tevoorschijn haalden. Fossielen zijn in China staatseigendom; paleontoloog Ji Qiang overtuigde datzelfde jaar de familie ervan de schedel vrijwillig voor studie af te staan aan de ''[[Hebei GEO University]]''.
[[File:Photo by Xundaogong 巡道工出品 86614次 - panoramio.jpg|thumb|left|De omgeving van de spoorbrug, zichtbaar in de verte]]
Het team dat de vondst bestudeerde, zag duidelijke overeenkomsten met de eveneens in China gevonden [[Dalimens]]. Die was ooit benoemd als ''Homo sapiens daliensis''.  Zou men beide vondsten in eenzelfde nieuwe soort willen onderbrengen dan zou daarvoor ''Homo daliensis'' de geldige naam zijn. De meeste leden van de onderzoeksgroep vonden echter dat er duidelijk bewijs was dat de Dalimens een eerdere aftakking vertegenwoordigde en dat de Harbinschedel daarom beter als een eigen soort kon worden benoemd.

In 2021 werd de soort ''Homo longi'' benoemd en beschreven door Ji Qiang, Wu Wensheng, Ji Yannan, Li Qiang en Ni Xijun. De soortaanduiding ''longi'' verwijst naar de provincie [[Heilongjiang]], waarvan de naam weer afgeleid is van ''long jiang'', "drakenrivier". In de pers werd de soort daarom wel aangeduid als de  "drakenmens" of ''Dragon Man''. Omdat de naam gepubliceerd werd in een [[elektronisch tijdschrift]], was een ''Life Science Identifier'' nodig voor de geldigheid ervan; deze is B2179E99-5CDF-44DA-A1F1-A2BBAFB47185.

Het [[holotype]], '''HBSM2018-000018(A)''', is gevonden in een laag van de bovenste [[Huangshanformatie]] waarvan de datering onzeker is maar die, afgaande op een uranium-thoriumdatering van het fossiel zelf, vermoedelijk minstens 148 000 jaar oud is, ± tweeduizend jaar zodat de leeftijd ook wel als 146 000 jaar wordt gegeven. De exacte herkomst van de schedel is onzeker. Het team onderzocht de geologie rond de brug nauwkeurig en concludeerde dat die in ieder geval strata uit het middelste Pleistoceen vertegenwoordigde. Het holotype bestaat uit een vrij complete schedel, zonder onderkaken. Niets van het postcraniaal skelet is aangetroffen. De schedel toont geen vervorming. De meeste tanden zijn echter afwezig op één kies na aan de linkerzijde, een bovenste tweede molaar. Er werden in het benoemende artikel geen conclusies getrokken ten aanzien van de sekse maar in een begeleidend artikel stelde men dat het een man was van tegen de vijftig jaar omdat het tepelbeen groot is als bij een man en de beennaden en slijtage van het gebit wijzen op een gevorderde leeftijd.

Onder voorbehoud werd [[Xiahe-onderkaak|een in 1980 bij Xiahe gevonden mandibula]], paar vergroeide linker- en rechteronderkaken, aan ''H. longi'' toegewezen, vanwege de overeenkomende enorme omvang van de kiezen.

==Beschrijving==
[[File:Homo longi.svg|thumb|Profiel van de schedel in vooraanzicht]]
===Grootte en onderscheidende kenmerken===
De schedel heeft een herseninhoud van 1420 cc. Dat duidt op een lichaamsgrootte die ongeveer gelijk was aan de moderne mens. De schedel is lang en robuust en ''Homo longi'' kan dus in zijn hele postuur zwaargebouwd zijn geweest.

De vondst toont geen [[autapomorfie]]ën, unieke afgeleide eigenschappen. Wel is een unieke combinatie van op zich niet unieke kenmerken aanwezig. Het is een mensachtige met een massieve omvang en een schedel met een zeer grote maximale lengte, lengte tussen neusbrug en achterhoofd en breedte over de wenkbrauwwallen gemeten. Het schedeldak is lang en laag met een wijkend voorhoofd, een uniform gebogen profiel van het wandbeen en een afgerond achterhoofd. Het schedeldak draagt geen middenkam. Het bovenste gezicht is extreem breed met grote en bijna vierkante oogkassen. De hoogte van het gezicht is gering ten opzichte van de bovenste breedte. De wenkbrauwwal is breed, massief ontwikkeld, en geleidelijk gebogen. De afstand tussen de ogen is groot met een zadelvormige ingesprongen neusbrug. De beenwand onder de oogkas is plat en laag, met een ondiepe verticale groeve langs de tandkas van de hoektand. Het bovenkaaksbeen is niet gezwollen. De neusopening heeft een vrijwel driehoekig profiel met een brede onderzijde. De zijwanden van de schedel lopen bijna evenwijdig, zonder zijdelingse verbreding waar de wandbeenderen uitsteken. De ''torus'' op het achterhoofd is zwak ontwikkeld, zonder groeve boven het inion. Het verhemelte is U-vormig in onderaanzicht met een ondiepe en dikke tandwal. De tandkassen van de voortanden hellen naar achteren, wat duidt op een prognathie van de voorste tandwal. Het [[tepelbeen]] is groot, naar voren en binnen gebogen. De beenplaat van het tympanicum is aan de voorste onderzijde plat en matig dik. De ''processus styloideus'' is met het tympanicum vergroeid.

===Schedel===
Het hoofd is, met een lengte van 221,3 millimeter, erg groot, groter dan bij de moderne mens, [[Archaïsche Homo sapiens|archaïsche ''Homo sapiens'']], [[neanderthalers]] en zeker ''[[Homo erectus]]'', ''[[Homo naledi]]'' of ''[[Homo floresiensis]]''. Het wordt alleen in omvang overtroffen door sommige exemplaren van ''[[Homo heidelbergensis]]'' en ''[[Homo rhodesiensis]]''. De herseninhoud van 1420 cc ligt boven het gemiddelde bij de huidige mens en valt binnen het bereik van neanderthalers.

''Homo longi'' toont een mengeling van basale kenmerken, die gedeeld werden met oudere mensentypen, en afgeleide eigenschappen die verder alleen bekend zijn van ''Homo sapiens''. Basaal is dat het schedeldak lang en laag is, zonder de moderne bolling. De wenkbrauwwal is massief en doorlopend, op de wijkende neusbrug na, en er is een sterke insnoering erachter. De wal was ook van buiten naar binnen zeer dik. Het grote hersenvolume wordt mogelijk gemaakt door de lange zijkanten, echter zonder de moderne zijwaartse extra verbreding.

Overeenkomend met ''Homo sapiens'' is de geringe hoogte van het gezicht. Die weerspiegelt zich in een gedeelde meer horizontale lijn tussen het basion, het punt op de voorrand van het achterhoofdsgat, en het nasion, de punt op de neuswortel. De wand van de bovenkaak is plat, zonder veel verticale groeven. De bovenkaak steekt ook weinig naar voren. Bij dit alles is de overeenkomst nauwer met de archaïsche ''H. sapiens'', dus oudere varianten, dan met nu levende mensen.

''Homo longi'' is duidelijk meer afgeleid dan ''H. erectus''. Hij mist de voor die laatste typische ronde structuren, ''tori'', op de slapen en het achterhoofd, dat ook veel afgeronder is, zonder de plotse knik bij ''H. erectus''. De onderzijde van de schedel is veel vlakker. Ondanks de robuustheid is de schedel dus wellicht niet zeer gespierd. Het gezicht heeft niet de grote lengte en vooruit stekende kaken; verder ontbreekt een zeer extreme insnoering achter de oogkassen. In deze trekken wijkt ''H. longi'' ook af van ''H. heidelbergensis'' of ''H. rhodesiensis''. Die laatste twee hebben ook lange schedels maar die steken meer naar boven, tot haast een kiel. Een ander verschil is het ontbreken van een zwelling van de zone onder de jukbeenderen. Die hebben neanderthalers dan weer wel, alsmede een sterkere insnoering achter de oogkassen en een sterker naar voren stekend gezicht. De enige nog aanwezige kies is veel groter dan normaal voor neanderthalers. Een overeenkomst is echter de dikke wenkbrauwwal. ''[[Homo antecessor]]'' heeft een veel kleinere, minder robuuste en smallere schedel.

Belangrijk is het verschil met de Dalimens, welke immers moet aantonen dat het gerechtvaardigd was om van een aparte soort te spreken. ''H. longi'' heeft een bovenaan minder overdwars versmald schedeldak. Zijn oogkassen zijn vierkanter en groter. Zijn wenkbrauwwallen zijn dunner, gladder, minder gebogen en aan de zijkanten juist minder verdund. Er zijn ook andere fossiele schedels uit China waarmee vergeleken kan worden. Een daarvan is gevonden bij Jinniushan: de [[Jinniushanmens]]. De hersenpan van ''H. longi'' is niet veel ruimer maar wel een stuk robuuster. De bovenkaken zijn vooraan een stuk breder. De kies is veel groter. De wenkbrauwwallen zijn dikker. Ook hiermee vergeleken zijn de oogkassen weer groter en vierkanter. Een volgende schedel is die beschreven uit Hualongdong. ''H. longi'' heeft een veel breder voorhoofd, en dunnere en vlakkere wenkbrauwwallen. Het gezicht is korter en breder met een wijdere neusopening. De groeven boven de hoektanden zijn dieper. Dit kan ten dele komen omdat deze schedel vermoedelijk van een puber is. Er is ook een schedel gevonden bij Xuchang. Daarmee vergeleken heeft ''H. longi'' een duidelijk kleinere herseninhoud, een hoger en smaller schedeldak, dikkere beenwanden, dikkere wenkbrauwwallen en veel grotere tepelbeenderen. Een laatste vergelijkingsmateriaal bestaat uit een stuk schedel gevonden bij Mamba, specimen IVPP AN629. Dat toont een dunnere en meer gebogen wenkbrauwwal, een meer vooruitstekende neus, en dunner voorhoofdsbeen alsmede wandbeen. Deze schedel lijkt sterk op die van een neanderthaler.

==Fylogenie==
[[File:Xiahe mandible.jpg|thumb|De kaak van Xiahe werd onder voorbehoud aan ''H. longi'' toegewezen]]
''Homo longi'' werd in 2021 in de [[Hominini]] geplaatst.

De verwantschappen met andere vondsten werden in 2021 bepaald door een [[kladistiek|kladistische]] analyse van de bouw, waarin berekend werd welke stamboom het minste aantal evolutionaire veranderingen vooronderstelde en dus het waarschijnlijkst was. De stamboom wordt getoond door het volgende kladogram:

<center>{{clade
| 1 = {{clade
 |1=[[Neanderthalers]]
 |2={{clade
  |1={{clade
   |1=''[[Homo antecessor]]''
   |2={{clade
    |1=[[Jinniushanmens]]
    |2={{clade
     |1=Hualong-schedel
     |2={{clade
      |1=[[Dalimens]]
      |2={{clade
       |1=[[Xiahe-onderkaak]]
       |2=Harbin-schedel
       }}
      }}
     }}
    }}
   }}
   |2=''[[Homo sapiens sapiens]]''
  }}
 }}
}}</center>

''Homo longi'' is volgens deze uitkomst een vertegenwoordiger van een tak die de [[zustergroep]] is van de moderne mens. Zo'n honderdduizend jaar geleden zouden dan nog minstens drie mensensoorten gelijkertijd op Aarde geleefd hebben.

== Denisovamens ==
Fylogenetische analyses op basis van het DNA leveren overigens een andere stamboom op. De [[Xiahe-onderkaak|Xiahe-kaak]] is wat dat betreft in verband gebracht met de [[Denisovamens]], maar is tevens morfologisch verbonden met ''H. longi''. Dit doet vermoeden dat ''H. longi'' en de Denisovamens dezelfde of in ieder geval nauw verwante mensensoorten waren.<ref>{{Citeer web |url=https://www.newscientist.com/article/2282223-dragon-man-claimed-as-new-species-of-ancient-human-but-doubts-remain/ |titel='Dragon man' claimed as new species of ancient human but doubts remain |achternaam= George, Alison |bezochtdatum=2025-01-17 |werk=New Scientist |taal=en-US}}</ref><ref>{{Citeer nieuws |achternaam=McKie |voornaam=Robin |titel=Scientists link elusive human group to 150,000-year-old Chinese ‘dragon man’ |url=https://www.theguardian.com/science/2024/mar/30/scientists-link-elusive-human-group-to-150000-year-old-chinese-dragon-man |werk=The Observer |datum=2024-03-30 |bezochtdatum=2025-01-17 |taal=en-GB}}</ref>

{{Appendix|2=
* Ni, X.; Ji, Q.; Wu, W.; Qingfeng Shao, Yannan Ji, Chi Zhang, Lei Liang, Junyi Ge, Zhen Guo, Jinhua Li, Qiang Li, Rainer Grun, and Chris Stringer. 2021. "Massive cranium from Harbin in northeastern China establishes a new Middle Pleistocene human lineage". ''The Innovation''. '''2''' (3): 100130
*Shao, Q.; Ge, J.; Ji, Q.; et al. 2021. "Geochemical provenancing and direct dating of the Harbin archaic human cranium". ''The Innovation''. '''2'''(3): 100131
*Ji Qiang; Wu Wensheng; Ji Yannan; Li Qiang & Ni Xijun. 2021. "Late Middle Pleistocene Harbin cranium represents a new ''Homo'' species". ''The Innovation''. '''2'''(3): 100132
----
{{References}}}}
[[Categorie:Uitgestorven mensensoort]]


text:
# Prince of the City
Prince of the City is een Amerikaanse misdaad-thriller uit 1981 onder regie van Sidney Lumet. Het verhaal hiervan is gebaseerd dat uit op een gelijknamig boek uit 1978 van Robert Daley. De film werd genomineerd voor de Oscar voor beste aangepaste scenario en de Golden Globes voor beste dramafilm, beste regie en beste acteur in een dramafilm (Treat Williams). De productie kreeg elf andere prijzen daadwerkelijk toegekend, waaronder de prijs voor beste film op het Filmfestival van Venetië 1981.

## Het verhaal
Een groep inspecteurs van de narcoticabrigade van de NYPD zit geregeld bendes drugsdealers op de hielen. Na een arrestatie verwennen ze zichzelf soms met het geld dat ze hebben geconfisqueerd. Agent Daniel Ciello twijfelt of ze wel op de goede manier met hun werk bezig zijn. Dat ontgaat een agent van Internal Affairs niet. Na een eerste reeks contacten besluit Ciello mee te werken om de corruptie binnen de NYPD aan te klagen. In het begin werkt Daniel enkel mee aan enkele kleinere affaires, in de hoop zo zijn ploegmaats buiten schot te houden. Hij gaat met een bandopnemer naar het café met enkele maffialeden om zo de namen van corrupte politieagenten te weten te komen. Eens het balletje aan het rollen is, is er geen houden meer aan. Zijn ploegmaats komen onder druk en ook zijn neef, die bij de maffia is, wordt de rekening gepresenteerd.  Er worden een reeks processen voorbereid om de Augiasstal binnen de NYPD op te kuisen. Ciello blijft alleen achter, beschermd door de agenten van Internal Affairs, die hem de kameraadschap van zijn oude makkers niet kunnen bieden.

## Rolverdeling
| Acteur              | Personage                 |
| ------------------- | ------------------------- |
| Treat Williams      | Daniel Ciello             |
| Jerry Orbach        | Gus Levy                  |
| Richard Foronjy     | Joe Marinaro              |
| Don Billett         | Bill Mayo                 |
| Kenny Marino        | Dom Bando                 |
| Carmine Caridi      | Gino Mascone              |
| Tony Page           | Raf Alvarez               |
| Norman Parker       | Rick Cappalino            |
| Paul Roebling       | Brooks Paige              |
| Bob Balaban         | Santimassino              |
| James Tolkan        | District Attorney Polito  |
| Steve Inwood        | Mario Vincente            |
| Lindsay Crouse      | Carla Ciello              |
| Matthew Laurance    | Ronnie Ciello             |
| Tony Turco          | Socks Ciello              |
| Ronald Maccone      | Nick Napoli               |
| Ron Karabatsos      | Dave DeBennedeto          |
| Tony DiBenedetto    | Carl Alagretti            |
| Tony Munafo         | Rocky Gazzo               |
| Robert Christian    | The King                  |
| Lee Richardson      | Sam Heinsdorff            |
| Lane Smith          | Tug Barnes                |
| Cosmo Allegretti    | Marcel Sardino            |
| Bobby Alto          | Mr. Kanter                |
| Michael Beckett     | Michael Blomberg          |
| Burton Collins      | Monty                     |
| Carmine Foresta     | Ernie Fallacci            |
| Conard Fowkes       | Elroy Pendleton           |
| Peter Friedman      | District Attorney Goldman |
| Peter Michael Goetz | Attorney Charles Deluth   |
| Lance Henriksen     | District Attorney Burano  |
| Eddie Jones         | Ned Chippy                |
| Don Leslie          | District Attorney D'Amato |
| Dana Lorge          | Ann Mascone               |
| Harry Madsen        | Bubba Harris              |
| E.D. Miller         | Sergeant Edelman          |
| Cynthia Nixon       | Jeannie                   |
| Lionel Pina         | Sancho                    |
| José Angel Santana  | José                      |

title: Prince of the City

wikitext:
{{Infobox film
| titel          = ''Prince of the City''
| afbeelding     =
| regie          = [[Sidney Lumet]]
| producer       = [[Burtt Harris]]
| schrijver      = [[Jay Presson Allen]]
[[Sidney Lumet]]
| bronmateriaal  = ''Prince of the City''
van [[Robert Daley]]
| muziek         = [[Paul Chihara]]
| montage        = [[Jack Fitzstephens]]
| cinematografie = [[Andrzej Bartkowiak]]
| prodmaatschappij = [[Orion Pictures]]
| distributeur   = [[Warner Bros.]]
| première       = 1981
| genre          = Misdaadthriller
| lengte         = 167 minuten
| ratio          =
| taal           = [[Engels]]
| land           = {{US}}
| budget         = $8.600.000,-
| bezoekers      =
| opbrengst      =
| nominaties     = 7
| prijzen        = 11
| voorloper      =
| vervolg        =
| website            =
| imdb               =
| moviemeter         =
| tmdb               =
| allmovie           =
| kijkwijzer         =
| kijkwijzer_inhoud  =
}}
'''''Prince of the City''''' is een Amerikaanse misdaad-thriller uit 1981 onder regie van [[Sidney Lumet]]. Het verhaal hiervan is gebaseerd dat uit op een gelijknamig boek uit 1978 van Robert Daley. De film werd genomineerd voor de [[Oscar (filmprijs)|Oscar]] voor beste aangepaste scenario en de [[Golden Globes]] voor beste dramafilm, beste regie en beste acteur in een dramafilm ([[Treat Williams]]). De productie kreeg elf andere prijzen daadwerkelijk toegekend, waaronder de prijs voor beste film op het [[Filmfestival van Venetië]] 1981.

==Het verhaal==
{{Leeswaarschuwing}}
Een groep inspecteurs van de narcoticabrigade van de [[NYPD (New York City)|NYPD]] zit geregeld bendes drugsdealers op de hielen. Na een arrestatie verwennen ze zichzelf soms met het geld dat ze hebben geconfisqueerd. Agent ''Daniel Ciello'' twijfelt of ze wel op de goede manier met hun werk bezig zijn. Dat ontgaat een agent van Internal Affairs niet. Na een eerste reeks contacten besluit Ciello mee te werken om de corruptie binnen de NYPD aan te klagen. In het begin werkt Daniel enkel mee aan enkele kleinere affaires, in de hoop zo zijn ploegmaats buiten schot te houden. Hij gaat met een bandopnemer naar het café met enkele maffialeden om zo de namen van corrupte politieagenten te weten te komen. Eens het balletje aan het rollen is, is er geen houden meer aan. Zijn ploegmaats komen onder druk en ook zijn neef, die bij de maffia is, wordt de rekening gepresenteerd.  Er worden een reeks processen voorbereid om de Augiasstal binnen de NYPD op te kuisen. Ciello blijft alleen achter, beschermd door de agenten van Internal Affairs, die hem de kameraadschap van zijn oude makkers niet kunnen bieden.

==Rolverdeling==
{{tabel cast}}
|-
| [[Treat Williams]] || Daniel Ciello
|-
| [[Jerry Orbach]] || Gus Levy
|-
| [[Richard Foronjy]] || Joe Marinaro
|-
| [[Don Billett]] || Bill Mayo
|-
| [[Kenny Marino]] || Dom Bando
|-
| [[Carmine Caridi]] || Gino Mascone
|-
| [[Tony Page]] || Raf Alvarez
|-
| [[Norman Parker]] || Rick Cappalino
|-
| [[Paul Roebling]] || Brooks Paige
|-
| [[Bob Balaban]] || Santimassino
|-
| [[James Tolkan]] || District Attorney Polito
|-
| [[Steve Inwood]] || Mario Vincente
|-
| [[Lindsay Crouse]] || Carla Ciello
|-
| [[Matthew Laurance]] || Ronnie Ciello
|-
| [[Tony Turco]] || Socks Ciello
|-
| [[Ronald Maccone]] || Nick Napoli
|-
| [[Ron Karabatsos]] || Dave DeBennedeto
|-
| [[Tony DiBenedetto]] || Carl Alagretti
|-
| [[Tony Munafo]] || Rocky Gazzo
|-
| [[Robert Christian]] || The King
|-
| [[Lee Richardson]] || Sam Heinsdorff
|-
| [[Lane Smith]] || Tug Barnes
|-
| [[Cosmo Allegretti]] || Marcel Sardino
|-
| [[Bobby Alto]] || Mr. Kanter
|-
| [[Michael Beckett]] || Michael Blomberg
|-
| [[Burton Collins]] || Monty
|-
| [[Carmine Foresta]] || Ernie Fallacci
|-
| [[Conard Fowkes]] || Elroy Pendleton
|-
| [[Peter Friedman]] || District Attorney Goldman
|-
| [[Peter Michael Goetz]] || Attorney Charles Deluth
|-
| [[Lance Henriksen]] || District Attorney Burano
|-
| [[Eddie Jones (acteur)|Eddie Jones]] || Ned Chippy
|-
| [[Don Leslie]] || District Attorney D'Amato
|-
| [[Dana Lorge]] || Ann Mascone
|-
| [[Harry Madsen]] || Bubba Harris
|-
| [[E.D. Miller]] || Sergeant Edelman
|-
| [[Cynthia Nixon]] || Jeannie
|-
| [[Lionel Pina]] || Sancho
|-
| [[José Angel Santana]] || José
|}

== Externe links ==
{{Standaardlinks film}}

{{Navigatie films Sidney Lumet}}
{{cursief}}

[[Categorie:Film uit 1981]]
[[Categorie:Amerikaanse film]]
[[Categorie:Misdaadfilm]]
[[Categorie:Dramafilm]]
[[Categorie:Film van Orion Pictures]]
[[Categorie:Film van Warner Brothers]]
[[Categorie:Film van Sidney Lumet]]

title: Prince of the City

Regie: Sidney Lumet

Producent: Burtt Harris

Scenario: Jay Presson Allen · Sidney Lumet

Gebaseerd op: Prince of the City · van Robert Daley

Muziek: Paul Chihara

Montage: Jack Fitzstephens

Cinematografie: Andrzej Bartkowiak

Productiebedrijf: Orion Pictures

Distributie: Warner Bros.

Genre: Misdaadthriller

Speelduur: 167 minuten

Taal: Engels

Land: Verenigde Staten


text:
# Dijon
Dijon ([diˈʒɔ̃] (uitspraakⓘ) is de hoofdstad en grootste stad van het departement Côte-d'Or en van de regio Bourgogne-Franche-Comté, waartoe Côte-d'Or behoort. Het kende zijn glorietijd onder Filips de Stoute, Jan Zonder Vrees, Filips de Goede en Karel de Stoute toen het de hoofdstad was van het Franse deel van het Hertogdom Bourgondië. De gemeente telde 159.941 inwoners op 1 januari 2022.
Dijon is bekend van zijn mosterd en in het algemeen voor zijn gastronomie.

## Geschiedenis
Dijon was een Gallo-Romeinse stad, ontstaan als vicus aan de weg van Chalon-sur-Saône naar Langres. De naam Dijon is afkomstig van het Latijnse Divio (heilig). Aan het einde van de 3e eeuw trokken de bewoners zich terug in een kleine ommuurde stad. Voor de bouw van de 9 meter hoge en 4,5 m brede muren maakten ze gebruik van stenen van monumenten en van grafstenen. In de 5e eeuw bouwden de bisschoppen van Langres een residentie in deze relatief veilige stad. Ze bouwden ook twee kerken en een baptisterium. Buiten de stadsmuren werd de Abdij Saint-Bénigne gebouwd. In de 9e eeuw vestigden de Karolingische burggraven zich in de stad, op de plaats van het latere hertogelijk paleis.
Vanaf de 11e eeuw won Dijon aan belang toen het onderdeel werd van het hertogdom Bourgondië. De stad was dan al gegroeid buiten de oude omwalling. In 1137 werd de stad voor een groot deel verwoest in een stadsbrand. De hertogen van Bourgondië herbouwden de stad. Ze kreeg een stadsmuur met 11 grote en kleine poorten en 18 torens rond een gebied van 97 ha. In 1183 kreeg Dijon stadsrechten.
De stad kende haar glorietijd vanaf 1301 als hoofdstad van de hertogen van Bourgondië die er hun paleis bouwden en de stad architecturaal verfraaiden. Verschillende grote kunstenaars werkten aan het hof, zoals André Beauneveu, Claus van de Werve, Melchior Broederlam en Claus Sluter. In 1476, na de dood van Karel de Stoute, kwam het hertogdom in handen van de Franse koning Lodewijk XI. Dijon werd de zetel van het Parlement van Bourgondië en werd verder verfraaid door toedoen van de prinsen de Condé. Als grensstad met Franche-Comté werd Dijon ook verder versterkt.
In de 18e eeuw beleefde de stad een nieuwe bloeitijd, met de stichting van een universiteit (1722), een school voor schone kunsten en de oprichting van een bisschopszetel (1731). De stad telde talrijke kloosters en groeide buiten de stadsmuur die overbodig was geworden na 1678 en de aanhechting van Franche-Comté bij Frankrijk.

### Moderne tijd
In 1833 werd het Bourgondisch Kanaal geopend, na 50 jaar werken, en in 1851 werd het spoorwegstation geopend. Er kwam industrie in de stad en de bevolking groeide aan. Na de Frans-Duitse Oorlog werd Dijon opnieuw militair versterkt en werden er soldaten gelegerd.
De stad werd onder de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigd. Tijdens de Trente Glorieuses na de oorlog groeide de stad verder met hoogbouw, de universitaire campus van Montmuzard, een regionaal ziekenhuis en de aanleg van autosnelwegen. De verstedelijkte oppervlakte verdubbelde.

## Verkeer en vervoer

### Waterwegen
Al in 1832 wordt de stad verbonden door middel van het Bourgondisch Kanaal met de Saône, een zijrivier van de Rhône, en Yonne, een zijrivier van de Seine. Door zijn beperkte breedte is dit kanaal alleen nog in gebruik door de pleziervaart.

### Spoorwegen
In de gemeente liggen de spoorwegstations Dijon-Porte-Neuve en Dijon-Ville.
Dijon ligt aan de spoorlijn Paris-Lyon - Marseille-Saint-Charles van de vroegere spoorwegmaatschappij Compagnie des chemins de fer de Paris à Lyon et à la Méditerranée (PLM). Al in 1851 was de stad bereikbaar vanuit Parijs. Dijon ontwikkelde zich als een spoorknooppunt in het oosten van Frankrijk, met internationale verbindingen naar Zwitserland, Luxemburg, België en Italië. Met de opening van de hogesnelheidslijn Paris Sud-Est in 1981 stopten de treinen Parijs - Lyon en verder niet meer in Dijon. Wel heeft Dijon een aansluiting op de LGV Paris Sud-Est en op de nieuwe hogesnelheidslijn Rhin-Rhône. Sommige TGV's van de Parijs - Basel verbinding stoppen nu in Dijon.

### Openbaar vervoer stad
Het openbaar vervoer in de stad en omgeving (Grand Dijon) wordt uitgevoerd door Divia, een concessie verleend aan Keolis. In september 2012 is een tramnet met twee lijnen geopend. Daarnaast rijden er verschillende buslijnen:
- 5 hoogwaardige "Lian" buslijnen.
- 14 ontsluitende B-buslijnen
- 4 Proxi (buurtlijnen), sommige op afroep
- 2 Flexo-lijnen. Zij rijden als vaste dienst vanaf de tramhalte naar industriezones. Voor de terugreis moet gebeld worden.

## Bezienswaardigheden
Het historisch centrum van Dijon telt op een oppervlakte van 97 hectare ongeveer 3000 gebouwen uit verschillende tijdperken. Een vijftigtal gebouwen en 120 zogeheten hôtels parlementaires (private stadspaleizen uit de 15e eeuw, vaak met een gevel in stucwerk) zijn beschermde monumenten.
- De Kathedraal van Dijon is de bekendste van in totaal wel 8 monumentale kerkgebouwen in de stad
- De Église Saint-Jean
- De Église Saint-Michel
- De Église Notre-Dame
- De Église Saint-Philibert
- De Église du Sacré-Cœur
- Het Musée des Beaux-Arts de Dijon in het Paleis van de hertogen van Bourgondië, een van Frankrijks grootste musea met de praalgraven van Filips de Stoute, Jan zonder Vrees en Margaretha van Beieren
- De Cité internationale de la gastronomie et du vin, een centrum over wijn en gastronomie
- De Mozesput in de voormalige Champmol
- Het Lac Kir, een kunstmatig meer, genoemd naar Félix Kir

### Galerij
- Waterspuwers op de voorgevel van de 13e-eeuwse Notre Dame van Dijon
- Place François Rude
- Paleis van de hertogen van Bourgondië
- Arc de Triomphe, Porte Guillaume
- Typische straat in het oude centrum van Dijon

## Onderwijs
- De Universiteit van Bourgondië
- De Burgundy School of Business

## Sport
In het seizoen 2011/12 speelde de plaatselijke voetbalclub Dijon FCO voor het eerst in Ligue 1, maar is meteen weer gedegradeerd. In 2016 lukte het echter opnieuw om te promoveren. Dijon FCO speelt in het Stade Gaston Gérard.
Dijon is 18 keer etappeplaats geweest in de wielerkoers Ronde van Frankrijk. Onder meer Gerrie Knetemann, Bernard Hinault en Laurent Fignon wonnen in Dijon. De laatste ritwinnaar in Dijon was in 2024 de Nederlander Dylan Groenewegen.

## Geografie
De oppervlakte van Dijon bedroeg op 1 januari 2022 41,59 vierkante kilometer; de bevolkingsdichtheid was toen 3.845,7 inwoners per km².
De stad ligt aan de samenvloeiing van de Ouche en de Suzon. Ook het Bourgondisch Kanaal loopt door Dijon.
De onderstaande kaart toont de ligging van Dijon met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie
Verloop van het inwonertal sinds 1962:

## Stedenbanden
- Cluj-Napoca (Roemenië)
- Mechelen (België)
- York (Engeland)
- Dallas (Verenigde Staten)
- Skopje (Macedonië), sinds 1961[5]

## Bekende inwoners van Dijon

### Geboren
- Jan zonder Vrees (1371-1419), hertog van Bourgondië
- Filips de Goede (1396-1467), hertog van Bourgondië
- Karel de Stoute (1433-1477), hertog van Bourgondië
- Johanna Francisca de Chantal (1572-1641), heilige
- Jacques-Bénigne Bossuet (1627-1704), bisschop en schrijver
- Jean-Philippe Rameau (1683-1764), componist, muziekpedagoog en muziektheoreticus
- Claude Balbastre (1724-1799), componist, klavecinist en organist
- Joseph Jacotot (1770-1840), pedagoog
- François Rude (1784-1855), beeldhouwer
- Étienne Cabet (1788-1856), filosoof, politicus en utopist
- Henry Darcy (1803-1858), wetenschapper op het gebied van de hydraulica
- Mathurin Moreau (1822-1912), beeldhouwer
- Gustave Eiffel (1832-1923), constructeur
- Maurice Blondel (1861-1949), katholiek filosoof
- Roger Guillemin (1924-2024), Frans-Amerikaans endocrinoloog en Nobelprijswinnaar (1977)
- Jean-Pierre Marielle (1932-2019), acteur
- Claude Jade (1948-2006), actrice
- Jérôme Golmard (1973-2017), tennisser
- Anne-Caroline Chausson (1977), mountainbikester en BMX-ster
- Benjamin Darbelet (1980), judoka
- Geoffrey Bouchard (1992), wielrenner
- Henri-François Renard-Haquin (2002), wielrenner

### Overleden
- Elisabeth van de Drie-eenheid (1880-1906), heilige

- Marcelle Bühler (1913-2002), Zwitserse alpineskister

title: Dijon

wikitext:
{{Infobox gemeente Frankrijk
| plaatsnaam        = Dijon
| wapen             = [[Bestand:Blason_ville_fr_Dijon_(Côte-d'Or).svg|85px]]
| kaart             =
| regio             = [[Bourgogne-Franche-Comté]]
| departement       = [[Côte-d'Or]] (21)
| depnr             = 21
| arrondissement    = [[Arrondissement Dijon|Dijon]]
| kanton            = hoofdplaats van 6 kantons: [[Kanton Dijon-1|Dijon-1]], [[Kanton Dijon-2|Dijon-2]], [[Kanton Dijon-3|Dijon-3]], [[Kanton Dijon-4|Dijon-4]], [[Kanton Dijon-5|Dijon-5]] en [[Kanton Dijon-6|Dijon-6]]
| jaar              = 2006
| inwoners          = 155.114
| dichtheid         = 3709,6
| oppervlakte       = 40,4
| water             =
| latitudeGraden    = 47
| latitudeMinuten   = 19
| latitudeSeconden  = 0
| longitudeGraden   = 5
| longitudeMinuten  = 1
| longitudeSeconden = 0
| E of W            = E
| ol of wl          = O.L.
| kaartX            = 214 127
| code              = 21231
| postcode          = 21000
| netnummer         =
| hoogteligging     = 220 - 410
| aangrenzende gemeenten =
| burgemeester      = François Rebsamen ([[Parti socialiste (Frankrijk)|PS]])
(2020-2026)
| website           = [http://www.dijon.fr dijon.fr]
| image             = Dijon - montage.jpg
| caption           =
}}
'''Dijon''' ({{IPA|diˈʒɔ̃}} ({{Audio|Fr-Dijon.ogg|uitspraak}}) is de [[hoofdstad]] en grootste stad van het departement [[Côte-d'Or]] en van de regio [[Bourgogne-Franche-Comté]], waartoe Côte-d'Or behoort. Het kende zijn glorietijd onder [[Filips de Stoute]], [[Jan I van Bourgondië|Jan Zonder Vrees]], [[Filips de Goede]] en [[Karel de Stoute]] toen het de hoofdstad was van het Franse deel van het [[Hertogdom Bourgondië]]. {{Inwonertal|soort=zin|locatie=gemeente}}

Dijon is bekend van zijn [[mosterd]] en in het algemeen voor zijn gastronomie.

== Geschiedenis ==
Dijon was een [[Gallo-Romeinse periode|Gallo-Romeinse]] stad, ontstaan als [[vicus]] aan de [[Heerweg (Romeinse Rijk)|weg]] van [[Chalon-sur-Saône]] naar [[Langres]]. De naam Dijon is afkomstig van het Latijnse Divio (heilig). Aan het einde van de 3e eeuw trokken de bewoners zich terug in een kleine ommuurde stad. Voor de bouw van de 9 meter hoge en 4,5 m brede muren maakten ze gebruik van stenen van monumenten en van grafstenen. In de 5e eeuw bouwden de [[Bisdom Langres|bisschoppen van Langres]] een residentie in deze relatief veilige stad. Ze bouwden ook twee kerken en een [[baptisterium]]. Buiten de stadsmuren werd de [[Abdij Saint-Bénigne]] gebouwd. In de 9e eeuw vestigden de Karolingische burggraven zich in de stad, op de plaats van het latere hertogelijk paleis.

Vanaf de 11e eeuw won Dijon aan belang toen het onderdeel werd van het [[hertogdom Bourgondië]]. De stad was dan al gegroeid buiten de oude omwalling. In 1137 werd de stad voor een groot deel verwoest in een stadsbrand. De hertogen van Bourgondië herbouwden de stad. Ze kreeg een stadsmuur met 11 grote en kleine poorten en 18 torens rond een gebied van 97 ha. In 1183 kreeg Dijon stadsrechten.

De stad kende haar glorietijd vanaf 1301 als hoofdstad van de hertogen van Bourgondië die er hun paleis bouwden en de stad architecturaal verfraaiden. Verschillende grote kunstenaars werkten aan het hof, zoals [[André Beauneveu]], [[Claus van de Werve]], [[Melchior Broederlam]] en [[Claus Sluter]]. In 1476, na de dood van [[Karel de Stoute]], kwam het hertogdom in handen van de Franse koning [[Lodewijk XI van Frankrijk|Lodewijk XI]]. Dijon werd de zetel van het [[Parlement (koninkrijk Frankrijk)|Parlement]] van Bourgondië en werd verder verfraaid door toedoen van de prinsen de Condé. Als grensstad met [[Franche-Comté]] werd Dijon ook verder versterkt.

In de 18e eeuw beleefde de stad een nieuwe bloeitijd, met de stichting van een universiteit (1722), een school voor schone kunsten en de oprichting van een bisschopszetel (1731). De stad telde talrijke kloosters en groeide buiten de stadsmuur die overbodig was geworden na 1678 en de aanhechting van Franche-Comté bij Frankrijk.

=== Moderne tijd ===
In 1833 werd het [[Bourgondisch Kanaal]] geopend, na 50 jaar werken, en in 1851 werd het spoorwegstation geopend. Er kwam industrie in de stad en de bevolking groeide aan. Na de [[Frans-Duitse Oorlog]] werd Dijon opnieuw militair versterkt en werden er soldaten gelegerd.

De stad werd onder de Duitse bezetting in de [[Tweede Wereldoorlog]] zwaar beschadigd. Tijdens de [[Trente Glorieuses]] na de oorlog groeide de stad verder met hoogbouw, de universitaire campus van Montmuzard, een regionaal ziekenhuis en de aanleg van autosnelwegen. De verstedelijkte oppervlakte verdubbelde.<ref>{{Citeer web |url=https://icovil.com/histoire-dijon/ |titel=Histoire de Dijon |bezochtdatum=2022-11-21 |uitgever=icovil.com |taal=fr|archiefurl=https://web.archive.org/web/20221121203118/https://icovil.com/histoire-dijon/|archiefdatum=2022-11-21}}</ref>

== Verkeer en vervoer ==
=== Waterwegen ===
Al in 1832 wordt de stad verbonden door middel van het [[Bourgondisch Kanaal]] met de [[Saône]], een zijrivier van de [[Rhône (rivier)|Rhône]], en [[Yonne (rivier)|Yonne]], een zijrivier van de [[Seine]]. Door zijn beperkte breedte is dit kanaal alleen nog in gebruik door de pleziervaart.

=== Spoorwegen ===
In de gemeente liggen de spoorwegstations [[Station Dijon-Porte-Neuve|Dijon-Porte-Neuve]] en [[Station Dijon-Ville|Dijon-Ville]].

Dijon ligt aan de [[spoorlijn Paris-Lyon - Marseille-Saint-Charles]] van de vroegere spoorwegmaatschappij [[Compagnie des chemins de fer de Paris à Lyon et à la Méditerranée]] (PLM). Al in 1851 was de stad bereikbaar vanuit Parijs. Dijon ontwikkelde zich als een spoorknooppunt in het oosten van Frankrijk, met internationale verbindingen naar Zwitserland, Luxemburg, België en Italië. Met de opening van de [[Ligne à Grande Vitesse#LGV Paris Sud-Est - LN 1|hogesnelheidslijn Paris Sud-Est]] in 1981 stopten de treinen Parijs - Lyon en verder niet meer in Dijon. Wel heeft Dijon een aansluiting op de [[LGV Sud-Est|LGV Paris Sud-Est]] en op de nieuwe [[Ligne à Grande Vitesse#LGV Rhin-Rhône|hogesnelheidslijn Rhin-Rhône]]. Sommige TGV's van de Parijs - Basel verbinding stoppen nu in Dijon.

=== Openbaar vervoer stad ===
Het openbaar vervoer in de stad en omgeving (Grand Dijon) wordt uitgevoerd door Divia, een concessie verleend aan [[Keolis]].<ref>[https://www.divia.fr/ website Divia]. [https://web.archive.org/web/20200919181303/https://www.divia.fr/ Gearchiveerd] op 19 september 2020.</ref> In september 2012 is een tramnet met twee lijnen geopend. Daarnaast rijden er verschillende buslijnen:
* 5 hoogwaardige "Lian" buslijnen.
* 14 ontsluitende B-buslijnen
* 4 Proxi (buurtlijnen), sommige op afroep
* 2 Flexo-lijnen. Zij rijden als vaste dienst vanaf de tramhalte naar industriezones. Voor de terugreis moet gebeld worden.

== Bezienswaardigheden ==
[[Bestand:Cathédrale St Bénigne - Dijon.jpg|miniatuur|De kathedraal van Dijon]]
Het historisch centrum van Dijon telt op een oppervlakte van 97 hectare ongeveer 3000 gebouwen uit verschillende tijdperken. Een vijftigtal gebouwen en 120 zogeheten ''hôtels parlementaires'' (private stadspaleizen uit de 15e eeuw, vaak met een gevel in [[stucwerk]]) zijn beschermde monumenten.<ref>{{fr}} Vincent Noyoux, Dijon, la ville qui monte, Détours en France, oktober-november 2019, p. 27</ref>
* De [[Kathedraal van Dijon]] is de bekendste van in totaal wel 8 monumentale kerkgebouwen in de stad
* De ''[[Église Saint-Jean (Dijon)|Église Saint-Jean]]''
* De ''[[Église Saint-Michel (Dijon)|Église Saint-Michel]]''
* De ''[[Église Notre-Dame (Dijon)|Église Notre-Dame]]''
* De ''[[Église Saint-Philibert (Dijon)|Église Saint-Philibert]]''
* De ''[[Église du Sacré-Cœur (Dijon)|Église du Sacré-Cœur]]''
* Het ''[[Musée des Beaux-Arts de Dijon]]'' in het [[Paleis van de hertogen van Bourgondië]], een van Frankrijks grootste musea met de [[praalgraven van Filips de Stoute, Jan zonder Vrees en Margaretha van Beieren]]
* De ''[[Cité internationale de la gastronomie et du vin]]'', een centrum over wijn en gastronomie
* De [[Mozesput]] in de voormalige [[Champmol]]
* Het [[Lac Kir]], een kunstmatig meer, genoemd naar [[Félix Kir]]

=== Galerij ===
<gallery mode="packed">
GargoylesNotreDame-Dijon.jpg|[[Waterspuwer]]s op de voorgevel van de 13e-eeuwse [[Église Notre-Dame (Dijon)|''Notre Dame'' van Dijon]]
Place_Francois_Rude_Dijon.JPG|''Place François Rude''
Dijon Palais ducs3.jpg|[[Paleis van de hertogen van Bourgondië]]
Dijon_Arc_de_Triomphe.jpg|''Arc de Triomphe, Porte Guillaume''
Dijon_Rue_vieille.jpg|Typische straat in het oude centrum van Dijon
</gallery>

== Onderwijs ==
* De [[Universiteit van Bourgondië]]
* De ''[[Burgundy School of Business]]''

== Sport ==
In het seizoen [[Ligue 1 2011/12|2011/12]] speelde de plaatselijke voetbalclub [[Dijon FCO]] voor het eerst in [[Ligue 1]], maar is meteen weer gedegradeerd. In 2016 lukte het echter opnieuw om te promoveren. Dijon FCO speelt in het [[Stade Gaston Gérard]].

Dijon is 18 keer etappeplaats geweest in de wielerkoers [[Ronde van Frankrijk]]. Onder meer [[Gerrie Knetemann]], [[Bernard Hinault]] en [[Laurent Fignon]] wonnen in Dijon. De laatste ritwinnaar in Dijon was in [[Ronde van Frankrijk 2024|2024]] de Nederlander [[Dylan Groenewegen]].

== Geografie ==
De oppervlakte van Dijon bedroeg op {{Inwonertal|soort=datum}} {{inwonertal|soort=oppervlakte}}; de bevolkingsdichtheid was toen {{inwonertal|soort=dichtheid}} inwoners per km².

De stad ligt aan de samenvloeiing van de [[Ouche]] en de [[Suzon (rivier)|Suzon]]. Ook het [[Bourgondisch Kanaal]] loopt door Dijon.

De onderstaande kaart toont de ligging van Dijon met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

[[Bestand:21231-Dijon-Sols.png|miniatuur|left|360px]]{{Clearleft}}

== Demografie ==
Verloop van het inwonertal sinds 1962:
{{Grafiek inwonertal gemeente Frankrijk|id=21231}}

== Stedenbanden ==
* {{RO-VLAG}} [[Cluj-Napoca]] (Roemenië)
* {{BE-VLAG}} [[Mechelen (stad)|Mechelen]] (België)
* {{VK-VLAG}} [[York (Engeland)|York]] (Engeland)
* {{US-VLAG}} [[Dallas (Texas)|Dallas]] (Verenigde Staten)
* {{MK-VLAG}} [[Skopje]] (Macedonië), sinds 1961<ref>{{en}} [https://web.archive.org/web/20131024131101/http://www.skopje.gov.mk/EN/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=69 Skopje Sister Cities]</ref>

== Bekende inwoners van Dijon ==
=== Geboren ===
[[Bestand:Geboorteplaats Bourgondische hertogen.jpg|thumb|Hertogelijk paleis waar drie bekende hertogen zijn geboren.]]
* [[Jan zonder Vrees (hertog)|Jan zonder Vrees]] (1371-1419), hertog van Bourgondië
* [[Filips de Goede]] (1396-1467), hertog van Bourgondië
* [[Karel de Stoute]] (1433-1477), hertog van Bourgondië
* [[Johanna Francisca de Chantal]] (1572-1641), heilige
* [[Jacques-Bénigne Bossuet]] (1627-1704), bisschop en schrijver
* [[Jean-Philippe Rameau]] (1683-1764), componist, muziekpedagoog en muziektheoreticus
* [[Claude Balbastre]] (1724-1799), componist, klavecinist en organist
* [[Joseph Jacotot]] (1770-1840), pedagoog
* [[François Rude]] (1784-1855), beeldhouwer
* [[Étienne Cabet]] (1788-1856), filosoof, politicus en utopist
* [[Henry Darcy]] (1803-1858), wetenschapper op het gebied van de hydraulica
* [[Mathurin Moreau]] (1822-1912), beeldhouwer
* [[Gustave Eiffel]] (1832-1923), constructeur
* [[Maurice Blondel]] (1861-1949), katholiek filosoof
* [[Roger Guillemin]] (1924-2024), Frans-Amerikaans endocrinoloog en [[Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde|Nobelprijswinnaar]] (1977)
* [[Jean-Pierre Marielle]] (1932-2019), acteur
* [[Claude Jade]] (1948-2006), actrice
* [[Jérôme Golmard]] (1973-2017), tennisser
* [[Anne-Caroline Chausson]] (1977), mountainbikester en BMX-ster
* [[Benjamin Darbelet]] (1980), judoka
* [[Geoffrey Bouchard]] (1992), wielrenner
* [[Henri-François Renard-Haquin]] (2002), wielrenner

=== Overleden ===

* [[Elisabeth van de Drie-eenheid]] (1880-1906), heilige

* [[Marcelle Bühler]] (1913-2002), Zwitserse alpineskister

== Externe links ==
* {{fr}} [http://www.ville-dijon.fr/ Website van de gemeente Dijon]
* [http://www.wandelpaden.com/Rubriek7w.html Stadswandeling]

{{Appendix}}
{{Navigatie grootste steden Frankrijk}}
{{Commonscat|Dijon}}

[[Categorie:Hoofdstad van een Franse regio]]
[[Categorie:Dijon| ]]

title: Situering

Regio: Bourgogne-Franche-Comté

Departement: Côte-d'Or (21)

Arrondissement: Dijon

Kanton: hoofdplaats van 6 kantons: Dijon-1, Dijon-2, Dijon-3, Dijon-4, Dijon-5 en Dijon-6

Coördinaten: 47° 19′ NB, 5° 1′ OL

title: Algemeen

Burgemeester: François Rebsamen (PS) · (2020-2026)

title: Overig

title: Detailkaart

Detailkaart: · Locatie in Frankrijk Côte-d'Or

title: Foto's

Portaal: Frankrijk