text:
# Prasinocyma vestigiata
Prasinocyma vestigiata is een vlinder uit de familie van de spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1906 door Warren.

title: Prasinocyma vestigiata

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Prasinocyma vestigiata''
| afbeelding =
| familie = [[Spanners|Geometridae]] (Spanners)
| onderfamilie = [[Geometrinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Prasinocyma]]''
| w-naam = ''Prasinocyma vestigiata''
| auteur = Warren
| datum = 1906
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Prasinocyma vestigiata''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Spanners|spanners (Geometridae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1906 door Warren.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|30}}

[[Categorie:Prasinocyma|vestigiata]]

title: Prasinocyma vestigiata

Familie: Geometridae (Spanners)

Onderfamilie: Geometrinae

Geslacht: Prasinocyma

title: Soort


text:
# Christina Bjornsdotter
Christina Bjornsdotter (1120-1170) was een koningin-gemalin van Zweden. Zij was gehuwd met Erik IX van Zweden.

## Levensloop
Volgens de Knýtlinga saga, was Christina de dochter van Björn Haraldson, een zoon van de Deense prins Harald Kesja en zijn Zweedse gemalin Katarina Ingesdotter, dochter van Inge I van Zweden. Haar vader Björn werd al vroeg in Christina's jeugd vermoord door de Deense koning Erik II.
Christina werd uitgehuwd aan Erik IX de Heilige, rond de tijd van het huwelijk (1149-50) claimde hij de troon van Uppland. Zes jaar later werd haar man tot koning van Zweden gekroond en zij koningin. Ze werd Koningin voor vier jaar (1156-1160).
Ze had de volgende kinderen met Erik IX:
- Knoet I van Zweden (1160-1196), was Koning van Zweden (1167-1196)
- Filip Eriksson
- Katharina Eriksdotter, was gehuwd met Nils Blake.
- Margaretha Eriksdotter ( -1219), was gehuwd met Sverre van Noorwegen.

wikiname: nlwiki

title: Christina Bjornsdotter

in_language: nl

wikitext:
{{Infobox dynastie
| afbeelding=
| naam= Christina Bjornsdotter
| leven=1120-1170
| functie=[[Koningin-gemalin van Zweden]]
| periode=1156-1160
| voorganger=[[Rikissa van Polen]]
| opvolger=[[Christina Stigsdatter van Hvide]]
| vader=Bjorn Haraldssen van Denemarken
| moeder=Katarina Ingesdotter van Zweden
}}
'''Christina Bjornsdotter''' (1120-1170) was een [[Lijst van koningin-gemalinnen van Zweden|koningin-gemalin]] van [[Zweden]]. Zij was gehuwd met [[Erik IX van Zweden]].

==Levensloop==
Volgens de [[Knýtlinga saga]], was Christina de dochter van Björn Haraldson, een zoon van de Deense prins [[Harald Kesja]] en zijn Zweedse gemalin Katarina Ingesdotter, dochter van [[Inge I van Zweden]]. Haar vader Björn werd al vroeg in Christina's jeugd vermoord door de Deense koning [[Erik II van Denemarken|Erik II]].

Christina werd uitgehuwd aan Erik IX de Heilige, rond de tijd van het huwelijk (1149-50) claimde hij de troon van [[Uppland]]. Zes jaar later werd haar man tot koning van Zweden gekroond en zij koningin. Ze werd Koningin voor vier jaar (1156-1160).

Ze had de volgende kinderen met Erik IX:
* [[Knoet I van Zweden]] (1160-1196), was Koning van Zweden (1167-1196)
* Filip Eriksson
* Katharina Eriksdotter, was gehuwd met Nils Blake.
* [[Margaretha van Zweden, koningin van Noorwegen|Margaretha Eriksdotter]] ( -1219), was gehuwd met Sverre van Noorwegen.

[[Categorie:Partner van de koning van Zweden]]
[[Categorie:Persoon in de 12e eeuw]]

title: Koningin-gemalin van Zweden

Voorganger: Rikissa van Polen

Opvolger: Christina Stigsdatter van Hvide


text:
# Generaties mobiele telefonie
Mobiele telefonie kan worden opgedeeld in generaties.
Een nieuwe generatie van standaarden brengt steeds een fundamentele verandering in de aard van de telecommunicatiediensten met zich mee.

## 1946:0G(generatie nul)
De eerste commerciële draadloze telefoon. Deze maakte gebruik van analoge radiosignalen en had ongeveer de grootte van een zakenkoffertje. De technologie bestond daarvoor al in privénetwerken (gesloten netwerken), bijvoorbeeld in politiewagens. De apparaten werden vaak ingebouwd in vrachtwagens en koffertjes, en dienden vooral voor mensen die verplaatsingen maakten voor hun werk maar steeds in contact met het bedrijf of klanten moesten blijven.
Ten behoeve van zelfstandigen en organisaties die zich geen landelijk privénetwerk konden veroorloven exploiteerde het staatsbedrijf der PTT een openbaar mobiel netwerk, dit netwerk was genaamd Openbaar Landelijk Net (OLN) en had een beperkte capaciteit waardoor het erg kostbaar was om hier een aansluiting op te krijgen.

## 1980:1G(1e generatie - NMT)
De eerste draadloze telefoon voor thuisgebruik. Ze hadden ongeveer de grootte van een walkietalkie en maakten ook van analoge radiosignalen gebruik. Ze boden alleen een beldienst aan (voice-only, speech-only), omwille van de zeer lage bandbreedte die een groter dataverkeer nog niet mogelijk maakte. Bovendien waren de verschillende systemen slecht compatibel met elkaar, hetgeen zorgde voor een versplinterde telecommunicatiemarkt waarin roaming zoals we dat vandaag kennen nog niet mogelijk was.

## 1991:2G(2e generatie - GSM/GPRS/EDGE)
De eerste gsm's zoals we ze nu kennen. Ze waren niet groter dan een hand en maakten voor het eerst gebruik van digitale signalen. Hierdoor was het nu mogelijk om tekstberichten (sms) te versturen (1993). Ook zorgden ze voor een veiliger verbinding door middel van digitale dataencryptie en hadden een grotere reikwijdte. Dankzij de hogere bandbreedte, en later ook multimediaberichten (MMS) zoals afbeeldingen (1998), en om mobiel internet te raadplegen met WAP-technologie (1998). De transmissiesnelheid bedroeg toen 9,6 kbit/s (1,2 kbyte/s). De 2G-standaard sloeg in als een bom en gsm's zijn tegenwoordig niet meer weg te denken. De mobiele internetdienst werd echter zeer koel onthaald door consumenten, een trend die zich tot het eind van de volgende generatie zou voortzetten.
Het imago van de gsm kreeg opnieuw een boost met een verbeterde technologie die transmissiesnelheden tussen de 56 kbit/s (7 kbyte/s) en 114 kbit/s (14,25 kbyte/s) kon bieden. Deze verhoging werd mogelijk door gedeeltelijk gebruik te maken van pakketschakeling, die gebruikers toelaat datapakketjes te versturen en te ontvangen. Men betaalt op die manier geen belminuten meer maar belbytes. Gsm's werden ook eleganter en dunner. Beeldschermen van de (destijds) duurdere gsm-modellen waren niet meer zwart-wit maar in kleur om in te spelen op de opmars van multimediatoepassingen. Later, vanaf 2003, deed ook EDGE, en EDGE evolution hun intrede, een standaard die specialisten 2.75G noemen, maar die eigenlijk voldoet aan de specificaties voor 3G. Het verschil is dat deze technologie geen (dure) nieuwe infrastructuur vereist.

## 2003:3G[3](3e generatie - UMTS/HSDPA/HSUPA/HSDPA+)
De Internationale Mobiele Telecommunicatie-2000 standaard (IMT-2000), ook wel 3G genoemd, is een familie van verschillende standaarden. Elk jaar verbeterde de technologie en daarmee ook de snelheid. Zo had het oorspronkelijke 3G een transmissiesnelheid van 384 kbit/s (48 kbyte/s) in zowel de Up- als Downlink. Later kwam HSDPA dat de downlinksnelheid verhoogde tot maximaal 14,4 Mbit/s (1,8 Mbyte/s) en vervolgens HSDPA+ dat de snelheid verhoogde tot 28,8 Mbit/s. HSDPA kent een uplinkbroertje HSUPA dat de uplinksnelheid verhoogde tot 2 Mbit/s.

## 2010:4G[4](4e generatie - LTE/LTE-Advanced)
4G is gebaseerd op geavanceerde LTE-technologie (Long Term Evolution) en biedt een veilige IP-gebaseerde oplossing voor nieuwe telecommunicatiediensten zoals IP-telefonie, ultrabreedband mobiel internet, onlinegamingdiensten en performante multimedia-streaming. Met theoretische snelheden tot 100Mbit/s zou men van deze toepassingen probleemloos kunnen gebruiken in de auto of in de trein. 4G is backwards compatibel, oftewel achterwaarts verenigbaar, met 2G- en 3G-technologieën. In 2010 was men volop bezig netwerken te bouwen en te testen, maar door de wereldwijde crisis van 2009 en het onverwachte lage rendement van 3G eerder keken de meeste spelers in de telecommunicatiesector liever de kat uit de boom dan onmiddellijk veel te investeren in 4G. In 2010 werden er 4G-licenties geveild in België en in 2011 in Nederland. Deze zouden een stuk goedkoper zijn dan de voormalige 3G-licenties. Om 4G mogelijk te maken voor een periode van op zijn minst tien jaar is er voorzien in een upgrade die LTE-Advanced heet. Met deze technologie is het mogelijk om download-snelheden van 1 Gbit/s te realiseren. Verdere ontwikkelingen zijn er niet voorzien voor 4G.

## 2020:5G[5](5e generatie - NR)
Na LTE-Advanced begon men met de ontwikkeling van de 5G-technologie NR (New Radio).
Deze technologie is in tegenstelling tot voorgaande technologieën meer gericht op het ontwikkelen van nieuwe use cases die andere toepassingen naar de mobiele wereld moeten brengen die op de huidige netwerken niet mogelijk zijn. Daarnaast laat 5G de backwards compatibility naar 2G en 3G los en richt men zich volledig op 4G- en 5G-ondersteuning.
5G zal bestaan uit vier hoofdcomponenten.
- LTE RAN (Long Term Evolution Radio Access Network) voor de ondersteuning van legacy devices.
- NR RAN (New Radio Radio Access Network).
- SA Core (Stand Alone Core) om de IP-gebaseerde dienstverlening uit te leveren.
- IMS Core (IP Multimedia Subsystem) om mediadiensten uit te leveren zoals telefonie, videobellen.

De use cases waar men het over heeft die via 5G mogelijk gemaakt gaan worden zijn de volgende:
- Fixed Wireless
- Enhanced Mobile Broadband
- Massive Machine-Type Communications
- Ultra-Reliable Low-Latency Communications

De radiotechnologie NR RAN zal vooral worden geïmplementeerd in nieuw te veilen spectra waarbij initieel voor de eMB use case niet veel meer te verwachten zal zijn in capaciteit dan bij de bestaande LTE RAN. Pas als over een paar jaar hogere frequenties geveild gaan worden kan verwacht worden dat eMB pas volledig tot zijn recht zal komen.
NR RAN zal nieuwe frequenties gaan gebruiken in de 700MHz-, 1400MHz-, 3,5GHz- en 26GHz-banden. Daarnaast zijn de operators in Europa vrij om NR RAN ook in te zetten in het al bestaande verworven spectrum wat nu in gebruik is voor GSM, UMTS en LTE als daar behoefte aan is. Dit gaat echter wel ten koste van de capaciteit van deze legacy-technologie. In Nederland hebben alle drie de providers al data bekendgemaakt waarop hun 2G- en/of 3G-netwerk uitgezet gaat worden, waarna het vrijgekomen frequentiespectrum ingezet kan worden voor 4G of 5G.

## ~2030:6G(6e generatie -???)
De 1e standaardisatie stappen voor de 6e generatie zijn gezet, zodat deze techniek rond 2030 zal kunnen worden uitgerold. Veel valt daar op dit moment nog niet over te zeggen, de komende jaren zal er steeds meer bekend worden over de techniek, het design, en andere keuzes die gemaakt zullen worden. Dit soort processen vergt enorm veel tijd, omdat er veel belangen zijn. Enerzijds tussen werelddelen (Europa, Azië, Amerika) en het frequentiespectrum, en anderzijds de leveranciers van apparatuur en de netwerkproviders.

title: Generaties mobiele telefonie

wikitext:
{{Zijbalk mobiele generatie}}
'''[[Mobiele telefoon|Mobiele telefonie]]''' kan worden opgedeeld in '''[[Generatie (techniek)|generaties]]'''.

Een nieuwe generatie van standaarden brengt steeds een fundamentele verandering in de aard van de telecommunicatiediensten met zich mee.

== 1946: [[0G]] (generatie nul) ==
{{anker|0G}}
De eerste commerciële [[draadloos|draadloze]] telefoon. Deze maakte gebruik van [[analoog|analoge]] [[Radiosignaal|radiosignalen]] en had ongeveer de grootte van een zakenkoffertje. De technologie bestond daarvoor al in privénetwerken (gesloten netwerken), bijvoorbeeld in politiewagens. De apparaten werden vaak ingebouwd in vrachtwagens en koffertjes, en dienden vooral voor mensen die verplaatsingen maakten voor hun werk maar steeds in contact met het bedrijf of klanten moesten blijven.

Ten behoeve van zelfstandigen en organisaties die zich geen landelijk privénetwerk konden veroorloven exploiteerde het staatsbedrijf der PTT een openbaar mobiel netwerk, dit netwerk was genaamd Openbaar Landelijk Net (OLN) en had een beperkte capaciteit waardoor het erg kostbaar was om hier een aansluiting op te krijgen.

{{anker|1G}}

== 1980: [[1G]] (1e generatie - NMT) ==
De eerste draadloze telefoon voor thuisgebruik. Ze hadden ongeveer de grootte van een [[Portofoon|walkietalkie]] en maakten ook van analoge radiosignalen gebruik. Ze boden alleen een beldienst aan (voice-only, speech-only), omwille van de zeer lage bandbreedte die een groter dataverkeer nog niet mogelijk maakte. Bovendien waren de verschillende systemen slecht compatibel met elkaar, hetgeen zorgde voor een versplinterde telecommunicatiemarkt waarin [[roaming]] zoals we dat vandaag kennen nog niet mogelijk was.

{{anker|2G}}
== 1991: [[2G]] (2e generatie - GSM/GPRS/EDGE) ==
De eerste [[Mobiele telefoon|gsm's]] zoals we ze nu kennen. Ze waren niet groter dan een hand en maakten voor het eerst gebruik van digitale signalen. Hierdoor was het nu mogelijk om tekstberichten ([[sms]]) te versturen (1993). Ook zorgden ze voor een veiliger verbinding door middel van digitale data[[encryptie]] en hadden een grotere reikwijdte. Dankzij de hogere bandbreedte,<ref>{{en}} [https://web.archive.org/web/20101121081310/http://cellular.co.za/gsmhistory.htm "Geschiedenis van draadloze telefonie van 1982 tot 2001",]</ref> en later ook multimediaberichten ([[Multimedia Messaging Service|MMS]]) zoals afbeeldingen (1998), en om mobiel internet te raadplegen met [[Wireless Application Protocol|WAP]]-technologie (1998).<ref>[https://www.informit.com/articles/article.aspx?p=23999 Chriss Bennett, "Een korte geschiedenis van WAP (eng)", November 2001]. [https://web.archive.org/web/20230203103237/https://www.informit.com/articles/article.aspx?p=23999 Gearchiveerd] op 3 februari 2023.</ref> De transmissiesnelheid bedroeg toen 9,6 kbit/s (1,2 kbyte/s). De 2G-standaard sloeg in als een bom en gsm's zijn tegenwoordig niet meer weg te denken. De mobiele internetdienst werd echter zeer koel onthaald door consumenten, een trend die zich tot het eind van de volgende generatie zou voortzetten.

Het imago van de gsm kreeg opnieuw een boost met een verbeterde technologie die transmissiesnelheden tussen de 56 kbit/s (7 kbyte/s) en 114 kbit/s (14,25 kbyte/s) kon bieden. Deze verhoging werd mogelijk door gedeeltelijk gebruik te maken van pakketschakeling, die gebruikers toelaat datapakketjes te versturen en te ontvangen. Men betaalt op die manier geen belminuten meer maar belbytes. Gsm's werden ook eleganter en dunner. Beeldschermen van de (destijds) duurdere gsm-modellen waren niet meer zwart-wit maar in kleur om in te spelen op de opmars van multimediatoepassingen. Later, vanaf 2003, deed ook [[EDGE]], en [[EDGE evolution]] hun intrede, een standaard die specialisten [[2.75G]] noemen, maar die eigenlijk voldoet aan de specificaties voor 3G. Het verschil is dat deze technologie geen (dure) nieuwe infrastructuur vereist.

{{anker|3G}}

== 2003: [[3G]]<ref>[[3G|"3G", Wikipedia]]</ref> (3e generatie - UMTS/HSDPA/HSUPA/HSDPA+) ==
De Internationale Mobiele Telecommunicatie-2000 standaard ([[IMT-2000]]), ook wel 3G genoemd, is een familie van verschillende standaarden. Elk jaar verbeterde de technologie en daarmee ook de snelheid. Zo had het oorspronkelijke 3G een transmissiesnelheid van 384 kbit/s (48 kbyte/s) in zowel de Up- als Downlink. Later kwam HSDPA dat de downlinksnelheid verhoogde tot maximaal 14,4 Mbit/s (1,8 Mbyte/s) en vervolgens HSDPA+ dat de snelheid verhoogde tot 28,8 Mbit/s. HSDPA kent een uplinkbroertje HSUPA dat de uplinksnelheid verhoogde tot 2 Mbit/s.

{{anker|4G}}
== 2010: [[4G]]<ref>Pieterjan Van Leemputten, ''Wat doet 4G?'', Zdnet.be maart 2010</ref> (4e generatie - LTE/LTE-Advanced)==
4G is gebaseerd op geavanceerde LTE-technologie (Long Term Evolution) en biedt een veilige IP-gebaseerde oplossing voor nieuwe telecommunicatiediensten zoals [[IP-telefonie]], ultrabreedband [[mobiel internet]], onlinegamingdiensten en performante multimedia-[[streaming]]. Met theoretische snelheden tot 100Mbit/s zou men van deze toepassingen probleemloos kunnen gebruiken in de auto of in de trein. 4G is backwards compatibel, oftewel achterwaarts verenigbaar, met 2G- en 3G-technologieën. In 2010 was men volop bezig netwerken te bouwen en te testen, maar door de wereldwijde crisis van 2009 en het onverwachte lage rendement van 3G eerder keken de meeste spelers in de telecommunicatiesector liever de kat uit de boom dan onmiddellijk veel te investeren in 4G. In 2010 werden er 4G-licenties [[3GPP Long Term Evolution|geveild]] in [[België]] en in 2011 in [[Nederland]]. Deze zouden een stuk goedkoper zijn dan de voormalige 3G-licenties. Om 4G mogelijk te maken voor een periode van op zijn minst tien jaar is er voorzien in een upgrade die LTE-Advanced heet. Met deze technologie is het mogelijk om download-snelheden van 1 Gbit/s te realiseren. Verdere ontwikkelingen zijn er niet voorzien voor 4G.

{{anker|5G}}
== 2020: [[5G]]<ref>3Gpp NR-RAN https://www.3gpp.org/news-events/3gpp-news/2005-ran_r16_schedule en 5G-System https://www.3gpp.org/news-events/3gpp-news/1987-imt2020_workshop. [https://web.archive.org/web/20220526202339/https://www.3gpp.org/news-events/3gpp-news/2005-ran_r16_schedule Gearchiveerd] op 26 mei 2022.</ref> (5e generatie - NR) ==
Na LTE-Advanced begon men met de ontwikkeling van de [[5G]]-technologie NR (New Radio).
Deze technologie is in tegenstelling tot voorgaande technologieën meer gericht op het ontwikkelen van nieuwe use cases die andere toepassingen naar de mobiele wereld moeten brengen die op de huidige netwerken niet mogelijk zijn. Daarnaast laat 5G de backwards compatibility naar 2G en 3G los en richt men zich volledig op 4G- en 5G-ondersteuning.
5G zal bestaan uit vier hoofdcomponenten.
* LTE RAN (Long Term Evolution Radio Access Network) voor de ondersteuning van legacy devices.
* NR RAN (New Radio Radio Access Network).
* SA Core (Stand Alone Core) om de IP-gebaseerde dienstverlening uit te leveren.
* IMS Core (IP Multimedia Subsystem) om mediadiensten uit te leveren zoals telefonie, videobellen.

De use cases waar men het over heeft die via 5G mogelijk gemaakt gaan worden zijn de volgende:
* Fixed Wireless
* Enhanced Mobile Broadband
* Massive Machine-Type Communications
* Ultra-Reliable Low-Latency Communications

De radiotechnologie NR RAN zal vooral worden geïmplementeerd in nieuw te veilen spectra waarbij initieel voor de eMB use case niet veel meer te verwachten zal zijn in capaciteit dan bij de bestaande LTE RAN. Pas als over een paar jaar hogere frequenties geveild gaan worden kan verwacht worden dat eMB pas volledig tot zijn recht zal komen.
NR RAN zal nieuwe frequenties gaan gebruiken in de 700MHz-, 1400MHz-, 3,5GHz- en 26GHz-banden. Daarnaast zijn de operators in Europa vrij om NR RAN ook in te zetten in het al bestaande verworven spectrum wat nu in gebruik is voor GSM, UMTS en LTE als daar behoefte aan is. Dit gaat echter wel ten koste van de capaciteit van deze legacy-technologie. In Nederland hebben alle drie de providers al data bekendgemaakt waarop hun 2G- en/of 3G-netwerk uitgezet gaat worden, waarna het vrijgekomen frequentiespectrum ingezet kan worden voor 4G of 5G.

== ~2030: [[6G]] (6e generatie - ???) ==
De 1e standaardisatie stappen voor de 6e generatie zijn gezet, zodat deze techniek rond 2030 zal kunnen worden uitgerold. Veel valt daar op dit moment nog niet over te zeggen, de komende jaren zal er steeds meer bekend worden over de techniek, het design, en andere keuzes die gemaakt zullen worden. Dit soort processen vergt enorm veel tijd, omdat er veel belangen zijn. Enerzijds tussen werelddelen (Europa, Azië, Amerika) en het frequentiespectrum, en anderzijds de leveranciers van apparatuur en de netwerkproviders.

{{appendix|1=bron}}

[[Categorie:Mobiele telefonie]]


text:
# Herman Dooyeweerd
Herman Dooijeweerd (beter bekend als Dooyeweerd) (Amsterdam, 7 oktober 1894 – aldaar, 12 februari 1977) was een Nederlandse filosoof en hoogleraar aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Als filosoof heeft hij in zijn belangrijkste boek De Wijsbegeerte der wetsidee de fundamenten gelegd voor de reformatorische wijsbegeerte. Dooyeweerd was een invloedrijke figuur binnen de Gereformeerde Kerken in Nederland.

## Biografie
Herman Dooyeweerd werd geboren in Amsterdam op 7 oktober 1894, als kind van Hermen Dooyeweerd, (1850-1919) en Maria Christina Spaling (1862-1948). Hij doorliep tussen 1906 en 1912 het Gereformeerd Gymnasium in Amsterdam waar dr. J. Woltjer rector was. Na zijn middelbareschooltijd studeerde hij op de VU aan de faculteit der rechtsgeleerdheid onder o.a. Dammes Paulus Dirk Fabius, P.A Diepenhorst en A. Anema. In 1917 promoveerde Dooyeweerd op het proefschrift De ministerraad in het Nederlandse staatsrecht. Rond diezelfde tijd trouwde zijn zus, Maria, met zijn vriend en later collega hoogleraar Dirk Vollenhoven. Na zijn promotie werd hij assistent-inspecteur van de belasting in Harlingen, om niet lang daarna een betrekking aan te nemen in Den Haag bij het Ministerie van Volksgezondheid. In oktober 1922 werd hij door H. Colijn gevraagd om directeur te worden van het net opgerichte wetenschappelijk bureau (Kuyperstichting) van de ARP. Hij trouwde op 19 september 1924 met Jantiena Wilhelmina Fernhout. In 1926 werd Dooyeweerd vervolgens tot hoogleraar rechtsfilosofie, oudvaderlands recht en jurisprudentie benoemd aan de VU na het overlijden van Willem Zevenbergen. Vanaf 1937 tot aan 1975 was hij redacteur van het blad Philosophia Reformata van de door hem en Vollenhoven opgerichte "Vereniging voor Calvinistische Wijsbegeerte" waarvan Vollenhoven voorzitter was. In 1948 werd hij lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Tot aan zijn pensioen in 1965 bleef hij hoogleraar aan de VU, waarna hij werd opgevolgd door zijn leerling Hendrik van Eikema Hommes (1930-1984).

## Filosofie

### Wetsidee
Dooyeweerd muntte de term 'wetsidee' in een serie artikelen met de titel; In den strijd om een Christelijke Staatkunde. Proeve van een fundeering der Calvinistische levens- en wereldbeschouwing in hare Wetsidee (1923-1925). Hierin werkte hij de gedachte van Abraham Kuyper over de soevereiniteit in eigen kring verder uit. Maar waar Kuyper deze term beperkt had tot maatschappelijke instellingen, paste Dooyeweerd deze toe op de gehele kosmos. Deze kosmos, zo stelt Dooyeweerd, is door God geschapen. God is daarvan zelf geen onderdeel, maar God geeft de onderscheiden wetten voor alle aspecten daarin. Later zou hij die facetten verder uitwerken in zijn inaugurele rede De betekenis der wetsidee voor rechtswetenschap en rechtsphilosophie (1926) en zijn hoofdwerk, de Wijsbegeerte der wetsidee.

### Transcendentale kritiek
Als hoogleraar aan de Vrije Universiteit in Amsterdam doceerde Dooyeweerd onder andere rechtsfilosofie. Daarin confronteerde hij zich met de vraag waar het rechtsbesef op gefundeerd is. Hij verwierp de gedachte dat dit besef uit de logica of uit de rede te construeren zou zijn. Sinds Locke, Descartes en Kant, met respectievelijk hun 'Rede', hun 'cogito', hun 'Vernunft', was dat in de westerse wereld de heersende opinie. Volgens Dooyeweerd komt dit echter neer op een geloofsaanname. Het 'archimedisch punt' waarop de denkconstructies van de Verlichting (en andere wereldbeschouwingen) gebaseerd zijn, is de aanname van de autonomie van de mens en diens rede (auto nomos). Elke levensbeschouwing is gebaseerd op een 'religieus grondmotief', ook al wordt dat ontkend. Zijn eigen religieus grondmotief was christelijk en vanuit die positie bekritiseerde hij niet alleen het verlichtingsdenken, maar ook het scholastieke denken met zijn natuur en genade schema's. Hij werkte deze gedachtes in de jaren 30 uit in zijn boeken De crisis der humanistische staatsleer in het licht eener calvinistische kosmologie en kennistheorie en in De wijsbegeerte der wetsidee.

### Modale aspecten of wetskringen
Voortbordurend op de 'kringen' van Kuyper en in samenspraak met Dirk Vollenhoven ontwikkelde Dooyeweerd zijn ideeën hierover in de loop van de jaren 40 en 50 verder. Heel de werkelijkheid (kosmos) kon in ken-gebieden onderscheiden worden, waarbij binnen elk gebied eigen wetten gelden. Hij noemde deze kringen 'wetskringen' of 'modale aspecten van de werkelijkheid'. Deze kringen kennen onderling een duidelijke rangschikking. Elke entiteit in de werkelijkheid behoort tot een bepaalde 'wetskring' waarin het als subject fungeert en waarin het zich houdt (of dient te houden) aan de wetten die voor die kring gelden. De entiteit kan in een 'hogere' wetskring wel een rol spelen, maar niet als subject, slechts als object. De 15 aspecten of wetskringen waarin Dooyeweerd de werkelijkheid onderscheidde zijn;
| 1 het getalsmatige 2 het ruimtelijke 3 het kinetische 4 het fysische 5 het biotische | 6 het psychische 7 het analytische 8 het historische 9 het talige 10 het sociale | 11 het economische 12 het esthetische 13 het juridische 14 het ethische 15 het pistische |

Aan een boom bijvoorbeeld zitten getalsmatige, ruimtelijke en fysische aspecten, maar de boom behoort tot de biotische wetskring. De getalsmatige aspecten aan de boom, bijvoorbeeld het aantal bladeren wat aan de boom hangt, spelen als objecten een rol binnen de biotische wetskring, maar de wetten die voor de boom bepalend zijn, zijn de wetten van het biotische. Daardoor wordt de boom gekenmerkt. De biotische wetskring is de hoogste wetskring waarbinnen de boom als subject fungeert. In hogere wetskringen, bijvoorbeeld in het economische aspect met de wetten die daar gelden (van b.v. vraag en aanbod), speelt de boom zelf slechts als object een rol. De hoogste wetskring is de pistische wetskring; de kring waarin de geloofskeuzes gemaakt worden.

### Individualiteitsstructuur
Afgezien van de specifieke wetten die voor een kring gelden, gelden er wetten voor wat Dooyeweerd de individualiteitsstructuur noemde. In zijn magnum opus A new critique of theoretical thought (1958), vatte hij dit alles samen.

## Invloed
Herman Dooyeweerd krijgt in het buitenland meer aandacht dan in Nederland. Via studenten uit Noord-Amerika en Zuid-Afrika en via de contacten die er waren met de Westminster Seminary raakte Dooyeweerds ideeën daar bekend en bezocht hij deze landen om lezingen te geven, onder andere op Harvard en Potchefstroom. In Noord-Amerika was het vooral Cornelius Van Til die daaraan bijgedragen heeft. Vanaf de jaren 50 verschenen zijn boeken in het Engels. Boeken en artikelen van hem zijn verder vertaald in het Frans, Koreaans en Japans.
Het gedachtegoed van Dooyeweerd is op meerdere wijzen in de Nederlandse politiek opgenomen, via de ARP in het CDA en via zowel het GPV als via de RPF in de ChristenUnie. Het kabinet-Balkenende IV is weleens als een 'Dooyeweerd-kabinet' bestempeld vanwege de deelname van Balkenende, Rouvoet en Donner, die terdege kennisgenomen hebben van zijn ideeën.
De schoonzoon van Dooyeweerd, predikant Ernst Stern, is door het gedachtegoed van Dooyeweerd beïnvloed. Verder was een van Dooyeweerds leerlingen Sytse Ulbe Zuidema, die later hoogleraar filosofie aan de VU werd.

## Publicaties
- De neo-mystiek van Frederik van Eeden (1915)
- De crisis der humanistische staatsleer in het licht eener calvinistische kosmologie en kennistheorie (Amsterdam, Ten Have, 1931)
- De wijsbegeerte der wetsidee, 3 delen (Amsterdam, H.J. Paris, 1935-1936)
- Transcendental problems of philosophic thought. An inquiry into the transcendental conditions of philosophy (Grand Rapids, Eerdmans, 1948)
- Reformatie en scholastiek in de wijsbegeerte, deel I (Franeker Wever, 1949)
- A new critique of theoretical thought, 4 delen (Amsterdam/Philadelphia/Parijs, Presbyterian and Reformed Publishing Company, 1953-1958)
- In the twilight of western thought. Studies in the pretended autonomy of philosophical thought (Philadelphia, Presbyterian and Reformed Publishing Company, 1960)
- Verkenningen in de wijsbegeerte, de sociologie en de rechtsgeschiedenis (Amsterdam, Buijten & Schipperheijn, 1960)
- Vernieuwing en bezinning; om het reformatorisch grondmotief (Zutphen, Van den Brink & Co, 1963)

title: Herman Dooyeweerd

wikitext:
{{Infobox wetenschapper
| naam             = Herman Dooyeweerd
| afbeelding       = dooyeweerd.jpg
| onderschrift     = Herman Dooyeweerd rond 1930
| volledigenaam    =
| geboortenaam     = Herman Dooijeweerd
| geboortedatum    = [[7 oktober]] [[1894]]
| geboorteplaats   = [[Amsterdam (hoofdbetekenis)|Amsterdam]]
| sterfdatum       = [[12 februari]] [[1977]]
| sterfplaats      = [[Amsterdam (hoofdbetekenis)|Amsterdam]]
| begraafplaats    =
| nationaliteit    = {{NL}}s
| religie          = [[Gereformeerde Kerken in Nederland|Gereformeerd]]
| hobby            =
| partij           = [[Anti-Revolutionaire Partij|ARP]]
| opleiding        = [[Gereformeerd Gymnasium]]
| almamater        = [[Vrije Universiteit Amsterdam]]
| proefschrift     = ''De ministerraad in het Nederlandse staatsrecht'' (1917)
| promotor         = [[Paul Fabius|D.P.D. Fabius]]
| vakgebied        = [[Filosofie]], [[rechtsfilosofie]]
| universiteit     = [[Vrije Universiteit Amsterdam]]
| instituten       =
| soort hoogleraar = [[Gewoon hoogleraar]]
| promovendi       = [[Hendrik van Eikema Hommes|H.J. van Eikema Hommes]]
| bekendvan        =
| onderzoek1       = [[Wijsbegeerte der wetsidee]]
| onderzoek2       =
| prijzen          =
| beroep           =
| bekende werken   = ''De wijsbegeerte der wetsidee'' (1935/36)
''A new critique of theoretical thought'' (1958)
| afkorting        =
| handtekening     =
| website          =
| dbnl             =
| portaal          =
| extra portaal    =
| extra portaal2   =
}}
'''Herman Dooijeweerd''' (beter bekend als '''Dooyeweerd''') ([[Amsterdam]], [[7 oktober]] [[1894]] – aldaar, [[12 februari]] [[1977]]) was een [[Nederland]]se [[filosoof]] en [[hoogleraar]] aan de [[Vrije Universiteit Amsterdam]]. Als filosoof heeft hij in zijn belangrijkste boek ''De Wijsbegeerte der wetsidee'' de fundamenten gelegd voor de [[reformatorische wijsbegeerte]]. Dooyeweerd was een invloedrijke figuur binnen de [[Gereformeerde Kerken in Nederland]].

== Biografie ==
Herman Dooyeweerd werd geboren in Amsterdam op 7 oktober 1894, als kind van Hermen Dooyeweerd, (1850-1919) en Maria Christina Spaling (1862-1948).<ref>{{Citeer web |url=https://resources.huygens.knaw.nl/bwn1880-2000/lemmata/bwn4/dooijew |titel=Dooijeweerd, Herman (1894-1977) |auteur= |uitgever=Huygens |datum= |bezochtdatum=11 december 2020}}</ref> Hij doorliep tussen 1906 en 1912 het [[Gereformeerd Gymnasium]] in Amsterdam waar [[Jan Woltjer (classicus)|dr. J. Woltjer]] rector was. Na zijn middelbareschooltijd studeerde hij op de VU aan de faculteit der rechtsgeleerdheid onder o.a. [[Dammes Paulus Dirk Fabius]], P.A Diepenhorst en A. Anema. In 1917 promoveerde Dooyeweerd op het proefschrift ''De ministerraad in het Nederlandse staatsrecht''. Rond diezelfde tijd trouwde zijn zus, Maria, met zijn vriend en later collega hoogleraar [[Dirk Vollenhoven]]. Na zijn promotie werd hij assistent-inspecteur van de belasting in Harlingen, om niet lang daarna een betrekking aan te nemen in Den Haag bij het Ministerie van Volksgezondheid. In oktober 1922 werd hij door [[Hendrikus Colijn|H. Colijn]] gevraagd om directeur te worden van het net opgerichte wetenschappelijk bureau (Kuyperstichting) van de ARP. Hij trouwde op 19 september 1924 met [[Jantiena Wilhelmina Fernhout]]. In 1926 werd Dooyeweerd vervolgens tot hoogleraar rechtsfilosofie, [[oudvaderlands recht]] en jurisprudentie benoemd aan de VU na het overlijden van [[Willem Zevenbergen]]. Vanaf 1937 tot aan 1975 was hij redacteur van het blad ''Philosophia Reformata'' van de door hem en Vollenhoven opgerichte "Vereniging voor Calvinistische Wijsbegeerte" waarvan Vollenhoven voorzitter was. In 1948 werd hij lid van de [[Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen]]. Tot aan zijn pensioen in 1965 bleef hij hoogleraar aan de VU, waarna hij werd opgevolgd door zijn leerling [[Hendrik van Eikema Hommes]] (1930-1984).

== Filosofie ==
=== Wetsidee ===
Dooyeweerd muntte de term 'wetsidee' in een serie artikelen met de titel; ''In den strijd om een Christelijke Staatkunde. Proeve van een fundeering der Calvinistische levens- en wereldbeschouwing in hare Wetsidee'' (1923-1925). Hierin werkte hij de gedachte van [[Abraham Kuyper]] over de [[soevereiniteit in eigen kring]] verder uit. Maar waar Kuyper deze term beperkt had tot maatschappelijke instellingen, paste Dooyeweerd deze toe op de gehele kosmos. Deze kosmos, zo stelt Dooyeweerd, is door [[God (christendom)|God]] geschapen. God is daarvan zelf geen onderdeel, maar God geeft de onderscheiden [[wet]]ten voor alle aspecten daarin. Later zou hij die facetten verder uitwerken in zijn inaugurele rede ''De betekenis der wetsidee voor rechtswetenschap en rechtsphilosophie'' (1926) en zijn hoofdwerk, de [[Wijsbegeerte der wetsidee]].

=== Transcendentale kritiek ===
Als hoogleraar aan de Vrije Universiteit in Amsterdam doceerde Dooyeweerd onder andere [[rechtsfilosofie]]. Daarin confronteerde hij zich met de vraag waar het rechtsbesef op gefundeerd is. Hij verwierp de gedachte dat dit besef uit de [[logica (wetenschap)|logica]] of uit de [[rede]] te construeren zou zijn. Sinds [[John Locke (filosoof)|Locke]], [[René Descartes|Descartes]] en [[Immanuel Kant|Kant]], met respectievelijk hun 'Rede', hun 'cogito', hun 'Vernunft', was dat in de westerse wereld de heersende opinie. Volgens Dooyeweerd komt dit echter neer op een geloofsaanname. Het 'archimedisch punt' waarop de denkconstructies van [[de Verlichting]] (en andere wereldbeschouwingen) gebaseerd zijn, is de aanname van de [[autonomie]] van de mens en diens rede (auto nomos). Elke levensbeschouwing is gebaseerd op een '[[religie]]us grondmotief', ook al wordt dat ontkend. Zijn eigen religieus grondmotief was [[christelijk]] en vanuit die positie bekritiseerde hij niet alleen het verlichtingsdenken, maar ook het [[scholastiek]]e denken met zijn natuur en [[genade (christelijk geloof)|genade]] schema's. Hij werkte deze gedachtes in de jaren 30 uit in zijn boeken ''De crisis der humanistische staatsleer in het licht eener calvinistische kosmologie en kennistheorie'' en in ''De wijsbegeerte der wetsidee''.

=== Modale aspecten of wetskringen ===
Voortbordurend op de 'kringen' van Kuyper en in samenspraak met [[D.H.Th. Vollenhoven|Dirk Vollenhoven]] ontwikkelde Dooyeweerd zijn ideeën hierover in de loop van de jaren 40 en 50 verder. Heel de werkelijkheid (kosmos) kon in ken-gebieden onderscheiden worden, waarbij binnen elk gebied eigen wetten gelden. Hij noemde deze kringen 'wetskringen' of 'modale aspecten van de werkelijkheid'. Deze kringen kennen onderling een duidelijke rangschikking. Elke entiteit in de werkelijkheid behoort tot een bepaalde 'wetskring' waarin het als subject fungeert en waarin het zich houdt (of dient te houden) aan de wetten die voor die kring gelden. De entiteit kan in een 'hogere' wetskring wel een rol spelen, maar niet als subject, slechts als object. De 15 aspecten of wetskringen waarin Dooyeweerd de werkelijkheid onderscheidde zijn;

{| width="100%" border="0"
|-
| width="33%" |
1 het getalsmatige

2 het ruimtelijke

3 het kinetische

4 het fysische

5 het biotische

| width="33%" |
6 het psychische

7 het analytische

8 het historische

9 het talige

10 het sociale

| width="33%" |
11 het economische

12 het esthetische

13 het juridische

14 het ethische

15 het pistische
|}

Aan een boom bijvoorbeeld zitten getalsmatige, ruimtelijke en fysische aspecten, maar de boom behoort tot de biotische wetskring. De getalsmatige aspecten aan de boom, bijvoorbeeld het aantal bladeren wat aan de boom hangt, spelen als objecten een rol binnen de biotische wetskring, maar de wetten die voor de boom bepalend zijn, zijn de wetten van het biotische. Daardoor wordt de boom gekenmerkt. De biotische wetskring is de hoogste wetskring waarbinnen de boom als subject fungeert. In hogere wetskringen, bijvoorbeeld in het economische aspect met de wetten die daar gelden (van b.v. vraag en aanbod), speelt de boom zelf slechts als object een rol. De hoogste wetskring is de pistische wetskring; de kring waarin de geloofskeuzes gemaakt worden.

=== Individualiteitsstructuur ===
Afgezien van de specifieke wetten die voor een kring gelden, gelden er wetten voor wat Dooyeweerd de individualiteitsstructuur noemde. In zijn magnum opus ''A new critique of theoretical thought'' (1958), vatte hij dit alles samen.

== Invloed ==
Herman Dooyeweerd krijgt in het buitenland meer aandacht dan in Nederland.{{Bron?||2020|12|11}} Via studenten uit Noord-Amerika en Zuid-Afrika en via de contacten die er waren met de Westminster Seminary raakte Dooyeweerds ideeën daar bekend en bezocht hij deze landen om lezingen te geven, onder andere op [[Harvard-universiteit|Harvard]] en [[Potchefstroomse Universiteit voor Christelijk Hoger Onderwijs|Potchefstroom]]. In Noord-Amerika was het vooral [[Cornelius Van Til]] die daaraan bijgedragen heeft. Vanaf de jaren 50 verschenen zijn boeken in het Engels. Boeken en artikelen van hem zijn verder vertaald in het Frans, Koreaans en Japans.

Het gedachtegoed van Dooyeweerd is op meerdere wijzen in de Nederlandse politiek opgenomen, via de [[Anti-Revolutionaire Partij|ARP]] in het [[Christen-Democratisch Appèl|CDA]] en via zowel het [[Gereformeerd Politiek Verbond|GPV]] als via de [[Reformatorische Politieke Federatie|RPF]] in de [[ChristenUnie]].{{Bron?||2015|12|07}} Het [[kabinet-Balkenende IV]] is weleens als een 'Dooyeweerd-kabinet' bestempeld vanwege de deelname van [[Jan Peter Balkenende|Balkenende]], [[André Rouvoet|Rouvoet]] en [[Piet Hein Donner|Donner]], die terdege kennisgenomen hebben van zijn ideeën.<ref>{{Citeer tijdschrift |titel=Het Dooyeweerd-kabinet. De overheidsvisie van het kabinet-Balkenende IV |tijdschrift=Beweging |jaargang=71 |datum=2007-07-01 |achternaam=ten Napel |voornaam=Hans-Martien |url=https://scholarlypublications.universiteitleiden.nl/access/item%3A2938143/view |nummer=2 |pagina's=5-9}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://www.parlement.com/id/vijv8pbgkprz/nieuws/afscheid_van_filosoof_balkenende?ctx=vgfy1fxrgtrr&tab=1&start_tab0=325 |titel=Afscheid van filosoof Balkenende |bezochtdatum=2022-11-30 |auteur=[[Ronald van Raak]] |datum=2010-10-29 |werk=[[Parlement.com]]}}</ref>

De schoonzoon van Dooyeweerd, predikant [[Ernst Stern]], is door het gedachtegoed van Dooyeweerd beïnvloed. Verder was een van Dooyeweerds leerlingen [[Sytse Ulbe Zuidema]], die later hoogleraar filosofie aan de VU werd.

== Publicaties ==
* ''De neo-mystiek van [[Frederik van Eeden (schrijver)|Frederik van Eeden]]'' (1915)
* ''De crisis der humanistische staatsleer in het licht eener calvinistische kosmologie en kennistheorie'' (Amsterdam, Ten Have, 1931)
* ''De wijsbegeerte der wetsidee'', 3 delen (Amsterdam, H.J. Paris, 1935-1936)
* ''Transcendental problems of philosophic thought. An inquiry into the transcendental conditions of philosophy'' (Grand Rapids, Eerdmans, 1948)
* ''Reformatie en scholastiek in de wijsbegeerte'', deel I (Franeker Wever, 1949)
* ''A new critique of theoretical thought'', 4 delen (Amsterdam/Philadelphia/Parijs, Presbyterian and Reformed Publishing Company, 1953-1958)
* ''In the twilight of western thought. Studies in the pretended autonomy of philosophical thought'' (Philadelphia, Presbyterian and Reformed Publishing Company, 1960)
* ''Verkenningen in de wijsbegeerte, de sociologie en de rechtsgeschiedenis'' (Amsterdam, Buijten & Schipperheijn, 1960)
* ''Vernieuwing en bezinning; om het reformatorisch grondmotief'' (Zutphen, Van den Brink & Co, 1963)

== Externe links ==
* [http://www.aspecten.org/index.php?structure_id=e4b083071fcb04e91be59ffd4b46c391&tab_id=3f31d7bd10ce537c59b8ee22ee9042fa "Artikel van René van Woudenberg over Dooyeweerd en zijn filosofie"]{{dode link|datum=augustus 2017 |bot=InternetArchiveBot}}
* [http://www.dooy.salford.ac.uk/ "The Dooyeweerd Pages"]
* [https://web.archive.org/web/20050406012709/http://www.redeemer.on.ca/Dooyeweerd-Centre/ "The Dooyeweerd Centre"]
* [http://stevebishop.blogspot.com/2006/10/dooyewerd-bibliography-1915-1986.html "Dooyeweerd bibliography (1915-1986)"]
* Een aantal titels van Van Dooyeweerd is (als PDF, ePub of scans) te downloaden op de website van de [[Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren]], [https://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=dooy002].

{{Appendix}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Dooyeweerd, Herman}}
[[Categorie:Nederlands filosoof]]
[[Categorie:Hoogleraar aan de Vrije Universiteit Amsterdam]]
[[Categorie:Rector magnificus van de Vrije Universiteit Amsterdam]]
[[Categorie:Nederlands gereformeerd persoon]]
[[Categorie:20e-eeuws filosoof]]
[[Categorie:Calvinistisch filosoof]]
[[Categorie:Lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen]]
[[Categorie:Nederlands rechtsgeleerde]]
[[Categorie:Rechtsfilosoof]]

title: Persoonlijke gegevens

Geboortenaam: Herman Dooijeweerd

Geboortedatum: 7 oktober 1894

Geboorteplaats: Amsterdam

Overlijdensdatum: 12 februari 1977

Overlijdensplaats: Amsterdam

Nationaliteit: Nederlands

Religie: Gereformeerd

Politieke partij: ARP

title: Academische achtergrond

Opleiding: Gereformeerd Gymnasium

Alma mater: Vrije Universiteit Amsterdam

Proefschrift: De ministerraad in het Nederlandse staatsrecht (1917)

Promotor: D.P.D. Fabius

title: Wetenschappelijk werk

Vakgebied: Filosofie, rechtsfilosofie

Universiteit: Vrije Universiteit Amsterdam

Soort hoogleraar: Gewoon hoogleraar

Promovendi: H.J. van Eikema Hommes

Onderzoek: Wijsbegeerte der wetsidee

Bekende werken: De wijsbegeerte der wetsidee (1935/36) · A new critique of theoretical thought (1958)


text:
# Fortagonum bufo
Fortagonum bufo is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1952 door Darlington.

title: Fortagonum bufo

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Fortagonum bufo''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Loopkevers|Carabidae]] (Loopkevers)
| onderfamilie = [[Platyninae]]
| geslacht = ''[[Fortagonum]]''
| w-naam = ''Fortagonum bufo''
| auteur = [[Philip Jackson Darlington|Darlington]]
| datum = 1952
| haakjes =
| species = Fortagonum bufo
| commons =
}}
'''''Fortagonum bufo''''' is een [[kevers|kever]]soort uit de familie van de [[Loopkevers|loopkevers (Carabidae)]].<ref>Anichtchenko A. et al., (editors): [https://carabidae.org/search?rank=0&text=Fortagonum+bufo Carabidae of the World] (bezocht: 20 tot 28 maart 2013)</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1952 door Darlington.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|29}}

[[Categorie:Fortagonum|bufo]]

title: Fortagonum bufo

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Carabidae (Loopkevers)

Onderfamilie: Platyninae

Geslacht: Fortagonum

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Station Galapagar-La Navata
Station Galapagar-La Navata is een spoorwegstation van de Cercanías in Madrid.
Het station is gelegen in zone B3. Het had tot de jaren negentig de naam La Navata

title: Station Galapagar-La Navata

wikitext:
{{Infobox metrostation Madrid
| naam= Galapagar-La Navata
| afb_links= [[Bestand:Cercanias Logo.svg|18px]]
| afb_rechts=
| afbeelding= Estación de Galapagar-La Navata.JPG
| onderschrift=
| plaats= [[Galapagar]]
| stationscode=
| opening=
| sluiting=
| heropening=
| exploitant=
| aantalreizigers=
| type = 1
| perrons =
| perronsporen =
| westC1 =
| oostC1 =
| westC2 =
| oostC2 =
| noordC3 =
| zuidC3 =
| noordC3a =[[Station Villalba|Villalba]]
| zuidC3a = [[Station Torrelodones|Torrelodones]]
| noordC4a =
| zuidC4a =
| noordC4b =
| zuidC4b =
| westC5 =
| oostC5 =
| westC7 =
| oostC7 =
| westC8 = [[Station Villalba|Villalba]]
| oostC8 = [[Station Torrelodones|Torrelodones]]
| westC9 =
| oostC9 =
| westC10 = [[Station Villalba|Villalba]]
| oostC10 = [[Station Torrelodones|Torrelodones]]
| lat_deg=40
| lat_min=36
| lat_sec=1
| lat_dir=N
| lon_deg=3
| lon_min=58
| lon_sec=56
| lon_dir=W
}}

'''Station Galapagar-La Navata''' is een spoorwegstation van de [[Cercanías Madrid|Cercanías]] in [[Madrid (stad)|Madrid]].

Het station is gelegen in zone '''B3'''. Het had tot de [[1990-1999|jaren negentig]] de naam ''La Navata''

[[Categorie:Spoorwegstation in Madrid (autonome gemeenschap)|Galapagar-La Navata]]

title: Algemeen

Plaats: Galapagar

title: Constructie

Type: Maaiveld

title: Cercanías

Lijn: Richting · Volgend station

title: Ligging

Coördinaten: 40° 36′ NB, 3° 59′ WL

Ligging: Station Galapagar-La Navata (Metro van Madrid) · Station Galapagar-La Navata

Portaal: Openbaar vervoer · Spanje


text:
# Marcel Schelbert
Marcel Schelbert (24 februari 1976) is een voormalige Zwitserse atleet, die zich had gespecialiseerd in de 400 m horden. Hij heeft eenmaal meegedaan aan de Olympische Spelen. Zijn belangrijkste prestatie was de derde plek bij de wereldkampioenschappen van 1999.

## Biografie
Schelberts eerste grote succes was tijdens de Europese kampioenschappen voor junioren in 1995, toen hij tweede werd op de 400 m horden, op twee honderdste van een seconde verwijderd van de nummer één. Het jaar daarna nam Schelbert deel aan de Olympische Spelen. Hier kwam hij met een gelopen tijd van 51,20 s niet verder dan een zesde plek in de series; een tijd die ruim een seconde langzamer was dan zijn toenmalige PR.
In 1997 lukte het Schelbert in het Finse Turku wel om op het podium te komen bij de EK voor neo-senioren. Hij werd op de 400 m horden tweede in 49,43. Twee jaar later verbeterde Schelbert samen met Alain Rohr, Laurent Clerc en Mathias Rusterholz tijdens de WK in Sevilla het Zwitserse record op de 4 x 400 m estafette tot 3.02,46. Het viertal wist niet tot de finale van het kampioenschap door te dringen. Op de 400 m horden lukte dat Schelbert wel. Hij werd in de finale derde in een tijd van 48,13, een nationaal record. Datzelfde jaar werd hij verkozen tot Zwitsers Sportpersoon van het Jaar. De jaren na de WK haalde Schelbert zijn vierde en vijfde nationale titel binnen. Hij wist geen grote internationale titels te veroveren.
Behalve het nationale record op de 400 m horden en de 4 x 400 m estafette bij de senioren, heeft Schelbert ook het Zwitserse record op de 400 m horden voor de neo-senioren en de junioren in handen.
Schelbert stopte met zijn topsportcarrière in 2003, door blessures en motivatieproblemen. Hij was aangesloten bij de atletiekvereniging LC Zürich. Hij ging werken bij een bank.

## Titels
- Zwitsers kampioen 400 m horden - 1996, 1997, 1999, 2000, 2002

## Persoonlijke records
Outdoor
| Onderdeel    | Prestatie    | Datum             | Plaats   |
| ------------ | ------------ | ----------------- | -------- |
| 400 m        | 46,05 s      | 20 september 1997 | Genève   |
| 110 m horden | 14,14 s      | 7 september 1997  | Düdingen |
| 400 m horden | 48,13 s (NR) | 27 augustus 1999  | Sevilla  |

## Palmares

### 400 m horden
- 1995:  EJK - 50,44 s
- 1996:  Zwitserse kamp. - 50,32 s
- 1996: 47e OS - 51,20 s
- 1997:  Zwitserse kamp. - 49,95 s
- 1997:  EK U23 - 49,43 s
- 1999:  Zwitserse kamp. - 48,84 s
- 1999:  Universiade - 48,77 s
- 1999:  WK - 48,13 s
- 2000:  Zwitserse kamp. - 50,78 s
- 2001:  Zwitserse kamp. - 50,21 s
- 2002:  Zwitserse kamp. - 50,25 s

### 4 x 400 m
- 1997: 4e in ½ fin. WK - 3.05,34
- 1999: 5e in serie WK - 3.02,46 (nat. rec.)

## Onderscheiding
- Zwitsers Sportpersoon van het Jaar - 1999

title: Marcel Schelbert

wikitext:
{{Infobox atletiek
| kopnaam           = Marcel Schelbert
| afbeelding        =
| onderschrift      =
| naam              = Marcel Schelbert
| bijnaam           =
| geboortedatum     = 26 februari 1976
| geboorteplaats    =
| overlijdensdatum  =
| overlijdensplaats =
| nationaliteit     = {{CH}}
| lengte            = 1,91 m
| gewicht           = 83 kg
| discipline        = 400 m horden
| trainer           =
| 1etitel           = Zwitsers kampioen 400 m horden 1996
| OS                = 1996
| extra             = Zwitsers recordhouder 400 m horden, 4 x 400 m
}}
'''Marcel Schelbert''' ([[24 februari]] [[1976]]) is een voormalige [[Zwitserland|Zwitserse]] [[atleet]], die zich had gespecialiseerd in de [[400 meter horden|400 m horden]]. Hij heeft eenmaal meegedaan aan de [[Olympische Zomerspelen|Olympische Spelen]]. Zijn belangrijkste prestatie was de derde plek bij de [[Wereldkampioenschappen atletiek 1999|wereldkampioenschappen van 1999]].

== Biografie ==
Schelberts eerste grote succes was tijdens de [[Europa (werelddeel)|Europese]] kampioenschappen voor junioren in 1995, toen hij tweede werd op de 400 m horden, op twee honderdste van een seconde verwijderd van de nummer één. Het jaar daarna nam Schelbert deel aan de [[Olympische Zomerspelen 1996|Olympische Spelen]]. Hier kwam hij met een gelopen tijd van 51,20 s niet verder dan een zesde plek in de series; een tijd die ruim een seconde langzamer was dan zijn toenmalige PR.

In 1997 lukte het Schelbert in het [[Finland|Finse]] [[Turku]] wel om op het podium te komen bij de EK voor [[U23 (sport)|neo-senioren]]. Hij werd op de 400 m horden tweede in 49,43. Twee jaar later verbeterde Schelbert samen met [[Alain Rohr]], [[Laurent Clerc (atleet)|Laurent Clerc]] en [[Mathias Rusterholz]] tijdens de [[Wereldkampioenschappen atletiek 1999|WK in Sevilla]] het Zwitserse record op de [[4 x 400 meter estafette|4 x 400 m estafette]] tot 3.02,46. Het viertal wist niet tot de finale van het kampioenschap door te dringen. Op de 400 m horden lukte dat Schelbert wel. Hij werd in de finale derde in een tijd van 48,13, een nationaal record. Datzelfde jaar werd hij verkozen tot [[Zwitsers Sportpersoon van het Jaar]]. De jaren na de WK haalde Schelbert zijn vierde en vijfde nationale titel binnen.<ref>{{de}}[https://web.archive.org/web/20121102103243/http://www.swiss-athletics.ch/smresultate Database Zwitserse kampioenschappen atletiek]</ref> Hij wist geen grote internationale titels te veroveren.

Behalve het nationale record op de 400 m horden en de 4 x 400 m estafette bij de senioren, heeft Schelbert ook het Zwitserse record op de 400 m horden voor de neo-senioren en de junioren in handen.<ref>{{de}}[https://web.archive.org/web/20171007220553/https://www.swiss-athletics.ch/inc/uploads/SR-Outdoor-20170921.pdf Zwitserse atletiekrecordlijst]</ref>

Schelbert stopte met zijn topsportcarrière in 2003, door blessures en motivatieproblemen. Hij was aangesloten bij de atletiekvereniging ''LC Zürich''. Hij ging werken bij een bank.

== Titels ==
*Zwitsers kampioen 400 m horden - 1996, 1997, 1999, 2000, 2002

== Persoonlijke records ==
;Outdoor
{| class="wikitable"
!Onderdeel
!Prestatie
!Datum
!Plaats
|-
|400 m
|46,05 s
|20 september 1997
|[[Genève (stad)|Genève]]
|-
|110 m horden
|14,14 s
|7 september 1997
|[[Düdingen]]
|-
|400 m horden
|48,13 s (NR)
|27 augustus 1999
|[[Sevilla (stad)|Sevilla]]
|}

== Palmares ==
=== 400 m horden ===
*1995: {{zilver}} EJK - 50,44 s
*1996: {{goud}} Zwitserse kamp. - 50,32 s
*1996: 47e [[Atletiek op de Olympische Zomerspelen 1996|OS]] - 51,20 s
*1997: {{goud}} Zwitserse kamp. - 49,95 s
*1997: {{zilver}} EK U23 - 49,43 s
*1999: {{goud}} Zwitserse kamp. - 48,84 s
*1999: {{brons}} [[Universiade]] - 48,77 s
*1999: {{brons}} [[Wereldkampioenschappen atletiek 1999|WK]] - 48,13 s
*2000: {{goud}} Zwitserse kamp. - 50,78 s
*2001: {{zilver}} Zwitserse kamp. - 50,21 s
*2002: {{goud}} Zwitserse kamp. - 50,25 s

=== 4 x 400 m ===
*1997: 4e in ½ fin. [[Wereldkampioenschappen atletiek 1997|WK]] - 3.05,34
*1999: 5e in serie WK - 3.02,46 (nat. rec.)

== Onderscheiding ==
* [[Zwitsers Sportpersoon van het Jaar]] - 1999

{{Appendix|2=
* {{de}}[https://web.archive.org/web/20120106015158/http://www.swiss-athletics.ch/de/bestenliste/bestenlisten Zwitserse allertijdenranglijsten]
----
{{References}}
----
'''Externe links'''
* {{Link IAAF naam|id=130163}}
* {{Link SRO-profiel|id=sc/marcel-schelbert-1}}
}}

{{DEFAULTSORT:Schelbert, Marcel}}
[[Categorie:Zwitsers atleet]]
[[Categorie:Zwitsers olympisch deelnemer]]
[[Categorie:Hordeloper]]
[[Categorie:Sprinter (atletiek)]]

title: Marcel Schelbert

Volledige naam: Marcel Schelbert

Geboortedatum: 26 februari 1976

Nationaliteit: Zwitserland

Gewicht: 83 kg

title: Sportieve informatie

Discipline: 400 m horden

Eerste titel: Zwitsers kampioen 400 m horden 1996

Portaal: Atletiek


text:
# Raymond Mason
Raymond Mason (Birmingham, 1922 - 13 februari 2010) was een Engelse beeldhouwer.
Mason volgde een opleiding aan de Birmingham School of Arts and Crafts bij William Bloye, aan het Royal College of Art en aan de Slade School of Fine Art. Hij woonde en werkte sinds 1946 in Parijs en was goed bevriend met Nobelprijs-winnaar Maurice Wilkins.
Mason maakte veel beeldhouwwerken uit klei met dicht op elkaar gepakte mensen. Werken van hem zijn onder meer te zien op de McGill College Avenue in Montreal (Canada), in de Tuileries in Parijs, in Georgetown (Washington) en op Madison Avenue in New York. Zijn controversiële werk Forward! uit 1991 op Centenary Square in Birmingham werd in 2003 vernield door brandstichting. Het beeldbouwwerk, gemaakt van glasvezelversterkte kunststof, verwees naar DNA: het geheim van het leven.

title: Raymond Mason

wikitext:
[[Bestand:Raymond Mason (1995).png|thumb|Raymond Mason in 1995]]
'''Raymond Mason''' ([[Birmingham (Engeland)|Birmingham]], 1922 - [[13 februari]] [[2010]]) was een Engelse [[beeldhouwer]].

Mason volgde een opleiding aan de ''Birmingham School of Arts and Crafts'' bij [[William Bloye]], aan het [[Royal College of Art]] en aan de [[Slade School of Fine Art]]. Hij woonde en werkte sinds 1946 in [[Parijs]] en was goed bevriend met [[Nobelprijs]]-winnaar [[Maurice Wilkins]].

Mason maakte veel beeldhouwwerken uit [[klei]] met dicht op elkaar gepakte mensen. Werken van hem zijn onder meer te zien op de McGill College Avenue in [[Montreal (Canada)]], in de [[Tuilerieënpaleis|Tuileries]] in Parijs, in [[Georgetown (Washington D.C.)|Georgetown]] ([[Washington D.C.|Washington]]) en op [[Madison Avenue (Manhattan)|Madison Avenue]] in [[New York (stad)|New York]]. Zijn controversiële werk ''Forward!'' uit 1991 op Centenary Square in [[Birmingham (Engeland)|Birmingham]] werd in 2003 vernield door [[brandstichting]]. Het beeldbouwwerk, gemaakt van [[glasvezelversterkte kunststof]], verwees naar [[Desoxyribonucleïnezuur|DNA]]: het geheim van het leven.

== Bibliografie ==
* Mason, Raymond (2003) ''At Work in Paris - Raymond Mason on Art and Artists''. Thames & Hudson. {{ISBN|0-500-51114-4}}
* Edwards, Michael (1994) ''Raymond Mason''. Thames & Hudson. {{ISBN|0-500-09245-1}}
* George T. Noszlopy, uitg. Jeremy Beach, ''Public Sculpture of Birmingham including Sutton Coldfield'', 1998, {{ISBN|0-85323-692-5}}

== Externe links ==
* [https://web.archive.org/web/20110604134355/http://www.birmingham.gov.uk/cs/Satellite?c=Page&childpagename=SystemAdmin%2FPageLayout&cid=1223239738587&packedargs=amp%3Bsubtype%3DEntityVenue_IconTemplate&amp%3Bwebsite=1&website=1&pagename=BCC%2FCommon%2FWrapper%2FWrapper&rendermode=live Birmingham City Council - page on Forward! sculpture]
* [http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/west_midlands/2956701.stm BBC news story over de vernieling van ''Forward!'']

{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Raymond Mason (sculptor)|oldid=344477131|datum=20100216}}
{{References}}
}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Mason, Raymond}}
[[Categorie:Brits beeldhouwer]]


text:
# Rhagonycha anapensis
Rhagonycha anapensis is een keversoort uit de familie soldaatjes (Cantharidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1985 gepubliceerd door Dahlgren.

title: Rhagonycha anapensis

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Rhagonycha anapensis''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Soldaatjes|Cantharidae]] (Soldaatjes)
| geslacht = ''[[Rhagonycha]]''
| w-naam = ''Rhagonycha anapensis''
| auteur = Dahlgren
| datum = 1985
| haakjes =
| origineel =
}}

'''''Rhagonycha anapensis''''' is een [[kevers|keversoort]] uit de familie [[soldaatjes]] (Cantharidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1985 gepubliceerd door Dahlgren.<ref>{{Brontabel|2010-Hallan}}</ref>

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|09}}

[[Categorie:Rhagonycha|anapensis]]

title: Rhagonycha anapensis

Familie: Cantharidae (Soldaatjes)

Geslacht: Rhagonycha

title: Soort


text:
# The Beatles Mono Collection
The Beatles Mono Collection is een boxset van de Britse band The Beatles. Op de boxset zijn alle albums van de band te vinden die oorspronkelijk in mono waren uitgebracht; het gaat hier om de albums Please Please Me tot en met Yellow Submarine. De laatste van deze albums is het enige oorspronkelijke Britse album van de band zonder een toegewijde monomix, aangezien beide kanalen van de stereomix gewoonweg werden samengevoegd.
Het album Magical Mystery Tour is niet op de boxset te vinden omdat deze nooit in het Verenigd Koninkrijk als album werd uitgebracht. De laatste twee Beatles-albums, Abbey Road en Let It Be, zijn eveneens niet in de boxset opgenomen, omdat deze in het Verenigd Koninkrijk nooit in mono zijn verschenen.
In 2009 verscheen een nieuwe boxset, genaamd The Beatles in Mono, waarop geremasterde versies van al deze albums, met uitzondering van Yellow Submarine, te vinden zijn. Deze boxset verscheen tegelijk met The Beatles Stereo Box Set, die bestaat uit geremasterde stereoversies van alle albums.

## Albums
| #  | Album                                 | Releasedatum     |
| -- | ------------------------------------- | ---------------- |
| 1  | Please Please Me                      | 22 maart 1963    |
| 2  | With the Beatles                      | 22 november 1963 |
| 3  | A Hard Day's Night                    | 10 juli 1964     |
| 4  | Beatles for Sale                      | 4 december 1964  |
| 5  | Help!                                 | 6 augustus 1965  |
| 6  | Rubber Soul                           | 3 december 1965  |
| 7  | Revolver                              | 5 augustus 1966  |
| 8  | Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band | 1 juni 1967      |
| 9  | The Beatles ("White Album")           | 22 november 1968 |
| 10 | Yellow Submarine                      | 17 januari 1969  |

title: The Beatles Mono Collection

wikitext:
{{Infobox muziekalbum
| titel          = The Beatles Mono Collection
| cover          =
| soort          = boxset
| artiest        = [[The Beatles]]
| opname         = september 1962-oktober 1968
| datum          = 3 oktober
| jaar           = 1982
| genre          = [[rock]]
| duur           = 7:25:37
| label          = [[EMI Music|EMI]]/[[Parlophone]], [[Apple Records|Apple]]
| producer       = [[George Martin (producer)|George Martin]]
| review         =
| chronologie1   = Tijdbalk boxsets van [[The Beatles]]
| vorige album   = 1982
''[[The Beatles: The Collection]]''
| volgende album = 1988
''[[The Beatles Box Set]]''
}}
'''''The Beatles Mono Collection''''' is een [[boxset]] van de [[Verenigd Koninkrijk|Britse]] band [[The Beatles]]. Op de boxset zijn alle albums van de band te vinden die oorspronkelijk in [[mono (geluid)|mono]] waren uitgebracht; het gaat hier om de albums ''[[Please Please Me (album)|Please Please Me]]'' tot en met ''[[Yellow Submarine (album)|Yellow Submarine]]''. De laatste van deze albums is het enige oorspronkelijke Britse album van de band zonder een toegewijde monomix, aangezien beide kanalen van de [[stereo (geluid)|stereo]]mix gewoonweg werden samengevoegd.

Het album ''[[Magical Mystery Tour (album)|Magical Mystery Tour]]'' is niet op de boxset te vinden omdat deze nooit in het Verenigd Koninkrijk als album werd uitgebracht. De laatste twee Beatles-albums, ''[[Abbey Road (album)|Abbey Road]]'' en ''[[Let It Be (album)|Let It Be]]'', zijn eveneens niet in de boxset opgenomen, omdat deze in het Verenigd Koninkrijk nooit in mono zijn verschenen.

In 2009 verscheen een nieuwe boxset, genaamd ''[[The Beatles in Mono]]'', waarop geremasterde versies van al deze albums, met uitzondering van ''Yellow Submarine'', te vinden zijn. Deze boxset verscheen tegelijk met ''[[The Beatles Stereo Box Set]]'', die bestaat uit geremasterde stereoversies van alle albums.

==Albums==
{| class="wikitable"
! #
! Album
! Releasedatum
|-
! 1
| ''[[Please Please Me (album)|Please Please Me]]''
| 22 maart 1963
|-
! 2
| ''[[With the Beatles]]''
| 22 november 1963
|-
! 3
| ''[[A Hard Day's Night (album)|A Hard Day's Night]]''
| 10 juli 1964
|-
! 4
| ''[[Beatles for Sale]]''
| 4 december 1964
|-
! 5
| ''[[Help! (album)|Help!]]''
| 6 augustus 1965
|-
! 6
| ''[[Rubber Soul]]''
| 3 december 1965
|-
! 7
| ''[[Revolver (The Beatles)|Revolver]]''
| 5 augustus 1966
|-
! 8
| ''[[Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band]]''
| 1 juni 1967
|-
! 9
| ''[[The Beatles (album)|The Beatles ("White Album")]]''
| 22 november 1968
|-
! 10
| ''[[Yellow Submarine (album)|Yellow Submarine]]''
| 17 januari 1969
|}

{{Navigatie The Beatles}}

{{DEFAULTSORT:Beatles Mono Collection, The}}
[[Categorie:Muziekalbum van The Beatles]]
[[Categorie:Muziekalbum uit 1982]]
[[Categorie:Muziekalbum geproduceerd door George Martin]]
[[Categorie:Compilatiealbum]]

title: The Beatles Mono Collection

Uitgebracht: 3 oktober 1982

Opgenomen: september 1962-oktober 1968

Genre: rock

Label(s): EMI/Parlophone, Apple

Producent(en): George Martin

title: Tijdbalk boxsets van The Beatles

1982 · The Beatles: The Collection: 1982 · The Beatles Mono Collection · 1988 · The Beatles Box Set

Tijdbalk boxsets van The Beatles: (en) Discogs-pagina ·

Portaal: Muziek


text:
# The Haunting in Connecticut
The Haunting in Connecticut is een Amerikaans-Canadese bovennatuurlijke thriller/horrorfilm uit 2009 onder regie van Peter Cornwell. Het verhaal zou gebaseerd zijn op ware gebeurtenissen meegemaakt door Al en Carmen Snedeker in de periode 1986-1988, door Ray Garton beschreven in het boek In A Dark Place: The Story of a True Haunting. De productie is geen verfilming van deze uitgave. De film is wel losjes gebaseerd op de onderzoeken en het dossier van Ed en Lorraine Warren.

## Verhaal
Omdat hun oudste zoon Matt (Kyle Gallner) aan kanker lijdt, verhuizen Sara (Virginia Madsen) en Peter Campbell (Martin Donovan) met hun andere zoontje Billy (Ty Wood) inwonende nichtjes Wendy (Amanda Crew) en Mary (Sophi Knight) naar een huis in Connecticut. Dit ligt dichter bij het ziekenhuis waarin Matt bestraling ondergaat. De reizen op en neer na iedere behandeling waren een hel voor hem en duurden zo lang dat Sara weinig meer sliep. Wanneer Matt weer eens doodziek op de achterbank zit na bestraling, huurt Sara toch maar het huis in Connecticut dat ze eerder bekeek. Ze was hier in eerste instantie niet zo van gecharmeerd, maar haast leek geboden.
Matt voelt zich direct aangetrokken tot de kelder als plek voor zijn bed. Het is er koel en de ruimte heeft een eigen badkamer. Eén deur is er gesloten en met geen mogelijkheid open te krijgen. In het huis zat vroeger een begrafenisonderneming. De ruimte waarin het mortuarium zich bevond, is nog helemaal zo ingericht. Matt is er door zijn arts voor gewaarschuwd dat hij door de behandeling hallucinaties kan krijgen. Dat lijkt uit te komen. Wanneer Sara de vloer dweilt, ziet hij bloed aan de dweil in plaats van water. Buiten lijkt hij met zijn hand door een van binnen uit rottend vlees bestaande boom te zakken. Een flits later is alles telkens weer normaal. Matt krijgt daarnaast last van nachtmerries over een groep mensen die in het huis een seance houden, met een klein jongetje dat ectoplasma voortbrengt als medium in het middelpunt. Hij verzwijgt alles voor zijn artsen. Zijn hallucinaties kunnen duiden op een hersentumor die een eind aan Matts behandeling zou kunnen betekenen en dat wil hij niet.
In het ziekenhuis ontmoet Matt de eveneens doodzieke Nicolas Popescu (Elias Koteas). Hij denkt niet dat Matt hallucinaties heeft, maar net als hij en zijn inmiddels overleden vrouw dingen ziet die gezonde mensen niet kunnen zien. Volgens Nicolas leven Matt en hij door hun ziekte ergens halfweg tussen het leven en het hiernamaals en zien ze daardoor overledenen die hun weg naar het hiernamaals niet hebben gevonden. Wanneer Matt steeds vaker een zwaar verbrande gestalte in huis ziet, zoekt hij opnieuw contact met Nicolas. Die raadt hem aan om uit te zoeken hoe hij die gestalte kan helpen het huis te verlaten. Wanneer Mary tijdens het spelen van verstoppertje met een voet door de rotte zoldervloer zakt, vindt Matt daaronder een doos. Die is gevuld met zwart-witte foto's van de personen uit zijn visioenen, opgebaarde dode mensen en hard geworden afgeknipte oogleden. Matt gaat samen met Wendy naar de bibliotheek om in het krantenarchief uit te zoeken wat er vroeger in het huis gebeurd is. Het mortuarium blijkt eigendom geweest te zijn van Ramsey Aickman (John Bluethner), die parapsychologisch onderzoek deed. Het kleine jongetje uit Matts dromen was Jonah (Erik J. Berg), een medium dat Aickman bij zijn seances betrok. Hiermee werden ze in hun tijd bekendheden waar mensen konden aankloppen om vragen te stellen aan hun overleden vrienden en familieleden. Tijdens een van hun seances zijn Aickman en vier gasten om nooit opgehelderde reden overleden. Jonah is daarna nooit meer gezien. Wendy leest ook dat er destijds meer dan honderd lijken vermist bleken op de nabije begraafplaats. Wegwerkers wilden hun kisten verplaatsen in verband met de aanleg van een autoweg, maar kwamen er daarbij achter dat er in de kisten geen lichamen, maar zakken zand zaten.
Sara wilde oorspronkelijk niets weten van Nicolas' verhalen, maar nadat ook Billy en zij dode mensen in huis zien, vraagt ze hem terug te komen. Nicolas vindt het stoffelijk overschot van Jonah in huis en neemt het mee. Doordat hij dat uit huis haalt, is ook de geest van Jonah het huis uit. Wanneer Matt wakker wordt, blijkt zijn hele lichaam vol gekerfd met letters en symbolen, zoals de lijken uit zijn dromen. Hij wordt met spoed naar het ziekenhuis gebracht. In zijn auto komt Nicolas erachter dat hij zich vergist heeft. Jonah verschijnt aan hem en maakt hem duidelijk dat hij juist degene was die de vrede in huis bewaarde. Meer dan honderd geesten van de op het kerkhof vermiste mensen zijn nog in huis en razend. Jonah verschijnt ook aan Matt op zijn ziekenhuiskamer, waardoor die uit het raam vlucht en terug naar huis gaat. Sara en Peter komen daarachter net nadat ze van Matts arts horen dat zijn behandeling niet aanslaat en Matt ten dode is opgeschreven.
Matt werkt zijn broertje en nichtjes het huis uit en barricadeert aan de binnenkant alle deuren. Met een bijl slaat hij de deur in die ze niet open kregen. In de ruimte erachter liggen de lijken van tientallen door Aickman voor zijn necromantie-praktijken gebruikte lichamen. Achter de andere muren van de kelder blijken nog meer lichamen verstopt. Nadat Matt deze daar allemaal weggehaald heeft, steekt hij het huis in brand. Hij blijft er zelf ook in. Hij was toch ten dode opgeschreven. Jonah heeft hem laten zien dat de vier destijds overleden gasten zijn overleden doordat er te veel kracht vrijkwam tijdens een seance. Toen Jonah het huis wilde ontvluchten, sloot Aickman hem op in de verbrandingsoven en stak hij die aan. Sara is thuis aangekomen en kan niet lijdzaam afwachten hoe Matt binnen verbrandt. Ze gaat het brandende huis in en vindt haar zoon. Voor ze verbranden, worden ze allebei door een brandweerman naar buiten getrokken. Buiten lijkt reanimatie geen zin meer te hebben voor Matt, maar Nicolas is ook aangekomen met in zijn kielzog de alleen voor hem zichtbare Jonah. Die brengt Matt niet alleen terug, maar de terminale kanker van Matt gaat vanaf dat moment ook in remissie. Enkele maanden later blijkt hij helemaal kankervrij.

## Rolverdeling
- Virginia Madsen - Sara Campbell
- Kyle Gallner - Matt Campbell
- Elias Koteas - Nicolas Popescu
- Martin Donovan - Peter Campbell
- Ty Wood - Billy Campbell
- Sophi Knight - Mary
- Amanda Crew - Wendy
- Erik J. Berg - Jonah
- John Bluethner - Ramsey Aickman
- D.W. Brown - Dr. Brooks
- John B. Lowe - Mr. Sinclair

title: The Haunting in Connecticut

wikitext:
{{Infobox film
| titel          = The Haunting in Connecticut
| afbeelding     =
| onderschrift   =
| tagline        = Some things cannot be explained
| regie          = [[Peter Cornwell]]
| producer       = [[Paul Brooks]]
[[Daniel Farrands]]
[[Wendy Rhoads]]
[[Andrew Trapani]]
| schrijver      = [[Adam Simon]]
[[Tim Metcalfe]]
| spelers        = [[Virginia Madsen]]
[[Kyle Gallner]]
[[Elias Koteas]]
[[Martin Donovan]]
| muziek         = [[Robert J. Kral]]
| montage        = [[Tom Elkins]]
| cinematografie = [[Adam Swica]]
| distributeur   = [[Lionsgate]] (VS)
[[Benelux Film Distributors]] (Ned)
| première       = 2009
| genre          = Horror/bovennatuurlijke thriller
| lengte         = 93 minuten
| ratio          =
| taal           = [[Engels]]
| land           = {{US}}
{{CA}}
| budget         =
| bezoekers      =
| opbrengst      =
| nominaties     = 2
| prijzen        = 1
| voorloper      =
| vervolg        = ''[[The Haunting in Connecticut 2: Ghosts of Georgia]]''
| imdb           = 0492044
| moviemeter     = 45244
}}
'''''The Haunting in Connecticut''''' is een Amerikaans-Canadese bovennatuurlijke [[thriller (genre)|thriller]]/[[horrorfilm]] uit 2009 onder regie van [[Peter Cornwell]]. Het verhaal zou gebaseerd zijn op ware gebeurtenissen meegemaakt door ''Al'' en ''Carmen Snedeker'' in de periode 1986-1988, door [[Ray Garton]] beschreven in het boek ''In A Dark Place: The Story of a True Haunting''. De productie is geen verfilming van deze uitgave. De film is wel losjes gebaseerd op de onderzoeken en het dossier van [[Ed en Lorraine Warren]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.livescience.com/5346-real-story-haunting-connecticut.html|titel=The Real Story Behind 'The Haunting in Connecticut'|bezochtdatum=3 november 2020|auteur=Benjamin Radford|achternaam=Radford|voornaam=Benjamin|datum=26 maart 2009|uitgever=Livesience.com|taal=en}}</ref>

==Verhaal==
{{Leeswaarschuwing}}
Omdat hun oudste zoon ''Matt'' ([[Kyle Gallner]]) aan [[kanker]] lijdt, verhuizen ''Sara'' ([[Virginia Madsen]]) en ''Peter Campbell'' ([[Martin Donovan]]) met hun andere zoontje ''Billy'' ([[Ty Wood]]) inwonende nichtjes ''Wendy'' ([[Amanda Crew]]) en ''Mary'' ([[Sophi Knight]]) naar een huis in [[Connecticut]]. Dit ligt dichter bij het ziekenhuis waarin Matt [[Radiotherapie|bestraling]] ondergaat. De reizen op en neer na iedere behandeling waren een hel voor hem en duurden zo lang dat Sara weinig meer sliep. Wanneer Matt weer eens doodziek op de achterbank zit na bestraling, huurt Sara toch maar het huis in Connecticut dat ze eerder bekeek. Ze was hier in eerste instantie niet zo van gecharmeerd, maar haast leek geboden.

Matt voelt zich direct aangetrokken tot de kelder als plek voor zijn bed. Het is er koel en de ruimte heeft een eigen badkamer. Eén deur is er gesloten en met geen mogelijkheid open te krijgen. In het huis zat vroeger een begrafenisonderneming. De ruimte waarin het [[mortuarium]] zich bevond, is nog helemaal zo ingericht. Matt is er door zijn arts voor gewaarschuwd dat hij door de behandeling [[hallucinatie]]s kan krijgen. Dat lijkt uit te komen. Wanneer Sara de vloer dweilt, ziet hij bloed aan de dweil in plaats van water. Buiten lijkt hij met zijn hand door een van binnen uit rottend vlees bestaande boom te zakken. Een flits later is alles telkens weer normaal. Matt krijgt daarnaast last van nachtmerries over een groep mensen die in het huis een seance houden, met een klein jongetje dat [[Ectoplasma (paranormaal)|ectoplasma]] voortbrengt als [[Medium (esoterie)|medium]] in het middelpunt. Hij verzwijgt alles voor zijn artsen. Zijn hallucinaties kunnen duiden op een [[hersentumor]] die een eind aan Matts behandeling zou kunnen betekenen en dat wil hij niet.

In het ziekenhuis ontmoet Matt de eveneens doodzieke ''Nicolas Popescu'' ([[Elias Koteas]]). Hij denkt niet dat Matt hallucinaties heeft, maar net als hij en zijn inmiddels overleden vrouw dingen ziet die gezonde mensen niet kunnen zien. Volgens Nicolas leven Matt en hij door hun ziekte ergens halfweg tussen het leven en het [[hiernamaals]] en zien ze daardoor overledenen die hun weg naar het hiernamaals niet hebben gevonden. Wanneer Matt steeds vaker een zwaar verbrande gestalte in huis ziet, zoekt hij opnieuw contact met Nicolas. Die raadt hem aan om uit te zoeken hoe hij die gestalte kan helpen het huis te verlaten. Wanneer Mary tijdens het spelen van [[verstoppertje]] met een voet door de rotte zoldervloer zakt, vindt Matt daaronder een doos. Die is gevuld met zwart-witte foto's van de personen uit zijn visioenen, opgebaarde dode mensen en hard geworden afgeknipte [[ooglid|oogleden]]. Matt gaat samen met Wendy naar de bibliotheek om in het krantenarchief uit te zoeken wat er vroeger in het huis gebeurd is. Het mortuarium blijkt eigendom geweest te zijn van ''Ramsey Aickman'' ([[John Bluethner]]), die [[parapsychologie|parapsychologisch]] onderzoek deed. Het kleine jongetje uit Matts dromen was ''Jonah'' ([[Erik J. Berg]]), een medium dat Aickman bij zijn seances betrok. Hiermee werden ze in hun tijd bekendheden waar mensen konden aankloppen om vragen te stellen aan hun overleden vrienden en familieleden. Tijdens een van hun seances zijn Aickman en vier gasten om nooit opgehelderde reden overleden. Jonah is daarna nooit meer gezien. Wendy leest ook dat er destijds meer dan honderd lijken vermist bleken op de nabije begraafplaats. Wegwerkers wilden hun kisten verplaatsen in verband met de aanleg van een autoweg, maar kwamen er daarbij achter dat er in de kisten geen lichamen, maar zakken zand zaten.

Sara wilde oorspronkelijk niets weten van Nicolas' verhalen, maar nadat ook Billy en zij dode mensen in huis zien, vraagt ze hem terug te komen. Nicolas vindt het stoffelijk overschot van Jonah in huis en neemt het mee. Doordat hij dat uit huis haalt, is ook de geest van Jonah het huis uit. Wanneer Matt wakker wordt, blijkt zijn hele lichaam vol gekerfd met letters en symbolen, zoals de lijken uit zijn dromen. Hij wordt met spoed naar het ziekenhuis gebracht. In zijn auto komt Nicolas erachter dat hij zich vergist heeft. Jonah verschijnt aan hem en maakt hem duidelijk dat hij juist degene was die de vrede in huis bewaarde. Meer dan honderd geesten van de op het kerkhof vermiste mensen zijn nog in huis en razend. Jonah verschijnt ook aan Matt op zijn ziekenhuiskamer, waardoor die uit het raam vlucht en terug naar huis gaat. Sara en Peter komen daarachter net nadat ze van Matts arts horen dat zijn behandeling niet aanslaat en Matt ten dode is opgeschreven.

Matt werkt zijn broertje en nichtjes het huis uit en barricadeert aan de binnenkant alle deuren. Met een bijl slaat hij de deur in die ze niet open kregen. In de ruimte erachter liggen de lijken van tientallen door Aickman voor zijn [[necromantie]]-praktijken gebruikte lichamen. Achter de andere muren van de kelder blijken nog meer lichamen verstopt. Nadat Matt deze daar allemaal weggehaald heeft, steekt hij het huis in brand. Hij blijft er zelf ook in. Hij was toch ten dode opgeschreven. Jonah heeft hem laten zien dat de vier destijds overleden gasten zijn overleden doordat er te veel kracht vrijkwam tijdens een seance. Toen Jonah het huis wilde ontvluchten, sloot Aickman hem op in de verbrandingsoven en stak hij die aan. Sara is thuis aangekomen en kan niet lijdzaam afwachten hoe Matt binnen verbrandt. Ze gaat het brandende huis in en vindt haar zoon. Voor ze verbranden, worden ze allebei door een brandweerman naar buiten getrokken. Buiten lijkt [[reanimatie]] geen zin meer te hebben voor Matt, maar Nicolas is ook aangekomen met in zijn kielzog de alleen voor hem zichtbare Jonah. Die brengt Matt niet alleen terug, maar de [[terminaal|terminale]] kanker van Matt gaat vanaf dat moment ook in [[remissie (geneeskunde)|remissie]]. Enkele maanden later blijkt hij helemaal kankervrij.

==Rolverdeling==
*[[Virginia Madsen]] - ''Sara Campbell''
*[[Kyle Gallner]] - ''Matt Campbell''
*[[Elias Koteas]] - ''Nicolas Popescu''
*[[Martin Donovan]] - ''Peter Campbell''
*[[Ty Wood]] - ''Billy Campbell''
*[[Sophi Knight]] - ''Mary''
*[[Amanda Crew]] - ''Wendy''
*[[Erik J. Berg]] - ''Jonah''
*[[John Bluethner]] - ''Ramsey Aickman''
*[[D.W. Brown]] - ''Dr. Brooks''
*[[John B. Lowe]] - ''Mr. Sinclair''

{{Appendix}}

[[Categorie:Horrorfilm|Haunting in Connecticut, The]]
[[Categorie:Thriller (film)|Haunting in Connecticut, The]]
[[Categorie:Film uit 2009|Haunting in Connecticut, The]]

title: The Haunting in Connecticut

Tagline: Some things cannot be explained

Regie: Peter Cornwell

Producent: Paul Brooks · Daniel Farrands · Wendy Rhoads · Andrew Trapani

Scenario: Adam Simon · Tim Metcalfe

Hoofdrollen: Virginia Madsen · Kyle Gallner · Elias Koteas · Martin Donovan

Muziek: Robert J. Kral

Montage: Tom Elkins

Cinematografie: Adam Swica

Distributie: Lionsgate (VS) · Benelux Film Distributors (Ned)

Genre: Horror/bovennatuurlijke thriller

Speelduur: 93 minuten

Taal: Engels

Land: Verenigde Staten · Canada


text:
# Berthe Nyssens
Berthe Zoe Sophie Deseck (1891 - 1981) was een Belgische schrijfster over muziek, die van 1966 tot 1972 en van 1974 tot 1978 secretaris-generaal van de Belgische Theosofische Vereniging was.
In 1935 huwde ze met Ernest Nyssens, een doctor in de geneeskunde, homeopaat en bisschop der Vrij-Katholieke Kerk.
Zij was stichtend lid van de theosofische leefgemeenschap Monada die in Ukkel bestond van 1921 tot 1939.

## Publicaties
- Le Mystère du Son (Synthèses - s.d.)
- Essai D'une Philosophie de la Musique: Le Yoga Du Son-Editions (Être Libre, Brussel - 1974)
- Une Philosophie de la Musique, Elements Occultes de l'Univers Sonore, Le Yoga Du Son (Le Courrier du Livre, Parijs - 1978)

title: Berthe Nyssens

wikitext:
'''Berthe Zoe Sophie Deseck''' ([[1891]] - [[1981]]) was een [[België|Belgische]] schrijfster over muziek, die van 1966 tot 1972 en van 1974 tot 1978 secretaris-generaal van de [[Theosofische Vereniging in België|Belgische Theosofische Vereniging]] was.

In 1935 huwde ze met [[Ernest Nyssens]], een [[doctor]] in de [[geneeskunde]], [[homeopaat]] en [[bisschop]] der [[Vrij-Katholieke Kerk]].
Zij was stichtend lid van de theosofische leefgemeenschap [[Monada]] die in [[Ukkel]] bestond van 1921 tot 1939.

==Publicaties==
* Le Mystère du Son (Synthèses - s.d.)
* Essai D'une Philosophie de la Musique: Le Yoga Du Son-Editions (Être Libre, Brussel - 1974)
* Une Philosophie de la Musique, Elements Occultes de l'Univers Sonore, Le Yoga Du Son (Le Courrier du Livre, Parijs - 1978)

{{DEFAULTSORT:Nyssens, Berthe}}
[[Categorie:Belgisch musicoloog]]
[[Categorie:Belgisch Franstalig schrijver]]
[[Categorie:Belgisch theosoof]]


text:
# Ai Kobayashi
Ai Kobayashi (小林愛, Kobayashi Ai) (Adachi, 25 mei 1973) is een Japanse seiyu (stemactrice).

## Filmografie (selectie)

### Televisie
- Meitantei Conan of Detective Conan (1999) - stem
- Overman King-Gainer (2002) - Sarah
- Kino no tabi of Kino's Journey (2003) - Nimya
- InuYasha (2003-2004) - stem
- Ergo Proxy (2006) - stem
- Mushi-Shi (2006) - stem
- InuYasha: Kanketsu-hen of InuYasha: The Final Act (2009) - stemmen
- Mushishi Tokubetsu-hen: Hihamukage of Mushi-Shi: The Shadow That Devours the Sun (tv-film, 2014) - Tanyuu

### Film
- Cowboy Bebop (2001) - stem
- Turn a Gundam I: Chikyu Ko of Turn a Gundam: Earth Light (2002) - stem
- Turn a Gundam II: Gekko Cho of Turn a Gundam: Moonlight Butterfly (2002) - stem
- Appurushido of Appleseed (2004) - stem
- Appurushido: Ekusu makina of Appleseed: Ex Machina (2007) - stem

### Computerspel
- Metroid: Other M (2010) - stem van Samus Aran

title: Ai Kobayashi

wikitext:
{{Infobox acteur
| naam              = Ai Kobayashi
| afbeelding        =
| onderschrift      =
| volledige naam    =
| andere namen      =
| geboren           = [[25 mei]] [[1973]]
| overleden         =
| land              = [[Japan]]
| jaren-actief      = 1992-heden
| beroep            =
| website           =
| imdb              =
}}
{{nihongo|'''Ai Kobayashi'''|小林愛|Kobayashi Ai}} ([[Adachi (Tokio)|Adachi]], [[25 mei]] [[1973]]) is een [[Japan]]se [[seiyu]] ([[Stemacteur|stemactrice]]).

== Filmografie (selectie) ==
=== Televisie ===
*''Meitantei Conan'' of ''Detective Conan'' (1999) - stem
*''Overman King-Gainer'' (2002) - Sarah
*''Kino no tabi'' of ''Kino's Journey'' (2003) - Nimya
*''[[InuYasha]]'' (2003-2004) - stem
*''Ergo Proxy'' (2006) - stem
*''Mushi-Shi'' (2006) - stem
*''[[InuYasha|InuYasha: Kanketsu-hen]]'' of ''InuYasha: The Final Act'' (2009) - stemmen
*''Mushishi Tokubetsu-hen: Hihamukage'' of ''Mushi-Shi: The Shadow That Devours the Sun'' (tv-film, 2014) - Tanyuu

=== Film ===
*''[[Cowboy Bebop]]'' (2001) - stem
*''Turn a Gundam I: Chikyu Ko'' of ''Turn a Gundam: Earth Light'' (2002) - stem
*''Turn a Gundam II: Gekko Cho'' of ''Turn a Gundam: Moonlight Butterfly'' (2002) - stem
*''Appurushido'' of ''Appleseed'' (2004) - stem
*''Appurushido: Ekusu makina'' of ''Appleseed: Ex Machina'' (2007) - stem

=== Computerspel ===
* [[Metroid (computerspelserie)|Metroid: Other M]] (2010) - stem van [[Samus Aran]]

==Externe links==
* [https://web.archive.org/web/20080605232912/http://www.happou.net/html/hangar/ai.html Profiel op happou.net]
* [https://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/people.php?id=14377 Profiel op Anime News Network]

{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Kobayashi, Ai}}
[[Categorie:Japans stemacteur]]

title: Algemene informatie

Land: Japan

title: Werk


text:
# Acerodon leucotis
Acerodon leucotis is een vleermuis uit het geslacht Acerodon die voorkomt op de Filipijnse eilanden Balabac, Busuanga en Palawan. Deze soort werd oorspronkelijk geplaatst in het geslacht Pteropus, maar in 1982 naar het nauw verwante geslacht Acerodon verplaatst, dat in enkele kenmerken van de kiezen van Pteropus verschilt. De nauwste verwant is waarschijnlijk de Filipijnse vliegende hond (A. jubatus). De populatie op Palawan en Balabac wordt als een aparte ondersoort gezien, A. l. obscurus (Sanborn, 1950). Deze ondersoort is groter en donkerder en heeft zwarte in plaats van witte oren.
Acerodon celebensis · Acerodon humilis · Filipijnse vliegende hond · Acerodon leucotis · Acerodon mackloti

title: Acerodon leucotis

wikitext:
{{Taxobox zoogdier
| naam              = ''Acerodon leucotis''
| titelweergave     = cursief
| status            = VU
| statusbron        = 2019
| rl-id             = 140
| orde              = [[Vleermuizen|Chiroptera]] (Vleermuizen)
| familie           = [[Vleerhonden|Pteropodidae]] (Vleerhonden)
| geslacht          = ''[[Acerodon]]''
| auteur            = [[Colin Campbell Sanborn|Sanborn]]
| datum             = 1950
| haakjes           = ja
| origineel         = ''Pteropus leucotis''
| afbeeldingII      = Distribuzione di Acerodon leucotis.tif
| afbeeldingIItekst = verspreidingsgebied
}}

'''''Acerodon leucotis''''' is een [[vleermuizen|vleermuis]] uit het [[geslacht (biologie)|geslacht]] ''[[Acerodon]]'' die voorkomt op de [[Filipijnen|Filipijnse]] eilanden [[Balabac (eiland)|Balabac]], [[Busuanga (eiland)|Busuanga]] en [[Palawan]].<ref name="Simmons2005">Simmons, N.B. 2005. Order Chiroptera. Pp. 312-529 in Wilson, D.E. & Reeder, D.M. (eds.). Mammal Species of the World: a taxonomic and geographic reference. 3rd ed. Baltimore: The Johns Hopkins University Press, 2 vols., 2142 pp. {{ISBN|0-8018-8221-4}}</ref> Deze soort werd oorspronkelijk geplaatst in het geslacht ''[[Pteropus]]'', maar in 1982 naar het nauw verwante geslacht ''Acerodon'' verplaatst, dat in enkele kenmerken van de kiezen van ''Pteropus'' verschilt. De nauwste verwant is waarschijnlijk de [[Filipijnse vliegende hond]] (''A. jubatus''). De populatie op Palawan en Balabac wordt als een aparte [[ondersoort]] gezien, ''A. l. obscurus'' (Sanborn, 1950). Deze ondersoort is groter en donkerder en heeft zwarte in plaats van witte oren.<ref name="Musseretal.1982">Musser, G.G., Koopman, K.F. & Califia, D. 1982. The Sulawesian ''Pteropus arquatus'' and ''P. argentatus'' are ''Acerodon celebensis''; the Philippine ''P. leucotis'' is an ''Acerodon''. Journal of Mammalogy 63(2):319-328.</ref>

{{Appendix}}
{{Navigatie Acerodon}}

[[Categorie:Dier uit het Oriëntaals gebied]]
[[Categorie:Vleerhonden]]
[[Categorie:Endemisch dier uit Groot-Palawan]]
[[Categorie:IUCN-status kwetsbaar]]

title: Acerodon leucotis · IUCN-status: Kwetsbaar (2019)

Stam: Chordata (Chordadieren)

Klasse: Mammalia (Zoogdieren)

Orde: Chiroptera (Vleermuizen)

Familie: Pteropodidae (Vleerhonden)

Geslacht: Acerodon

title: Soort

Portaal: Biologie · Zoogdieren


text:
# Boarnferd
Boarnferd was een waterschap in het zuidwesten van Friesland van 1966 tot 1996. Het waterschap had zijn zetel in Heerenveen.
Het grondgebied lag in de gemeenten Boornsterhem, Heerenveen, Lemsterland, Opsterland en Skarsterlân en werd begrensd door de Boorne, de Nieuwe Vaart, de Tjonger, de zuidoever van het Tjeukemeer, Rijksweg 6, de Scharsterrijn, de Langweerderwielen, het Sneekermeer en het Prinses Margrietkanaal. De oppervlakte was ongeveer 27.000 hectare.
Boarnferd werd in 1966 opgericht als fusie van 13 waterschappen, 7 veenpolders en 34 particuliere polders. Aanvankelijk werd Boarnferd geleid door een voorlopig bestuur dat door Provinciale Staten werd ingesteld. De oude organisaties werden stap voor stap overgenomen. Pas in 1973 stond het geheel op eigen benen. Taak van het waterschap was naast het reguleren van het waterhuishouding ook het beheer van enkele zandwegen.
Per 1 januari 1997 ging het waterschap bij de tweede concentratie op in Wetterskip Boarn en Klif, die in 2004 weer opging in het huidige Wetterskip Fryslân.

title: Boarnferd

wikitext:
{{Infobox waterschap Nederland
| naam = Boarnferd
| bestandsnaam vlag =
| bestandsnaam wapen = Boarnferd waterschapswapen.svg
| provincie = Friesland
| oppervlakte = 27.000
| opgericht = 1966
| opgeheven = 1996
| opgegaan in = [[Wetterskip Boarn en Klif]]
}}
'''Boarnferd''' was een waterschap in het zuidwesten van Friesland van 1966 tot 1996. Het waterschap had zijn zetel in [[Heerenveen (plaats)|Heerenveen]].

Het grondgebied lag in de gemeenten [[Boornsterhem]], [[Heerenveen (gemeente)|Heerenveen]], [[Lemsterland]], [[Opsterland]] en [[Skarsterlân]] en werd begrensd door de [[Boorne]], de Nieuwe Vaart, de [[Tjonger]], de zuidoever van het [[Tjeukemeer]], [[Rijksweg 6]], de [[Scharsterrijn]], de [[Langweerderwielen]], het [[Sneekermeer]] en het [[Prinses Margrietkanaal]]. De oppervlakte was ongeveer 27.000 [[hectare]].

Boarnferd werd in 1966 opgericht als fusie van 13 waterschappen, 7 veenpolders en 34 particuliere polders. Aanvankelijk werd Boarnferd geleid door een voorlopig bestuur dat door [[Provinciale Staten (Nederland)|Provinciale Staten]] werd ingesteld. De oude organisaties werden stap voor stap overgenomen. Pas in 1973 stond het geheel op eigen benen. Taak van het waterschap was naast het reguleren van het waterhuishouding ook het beheer van enkele zandwegen.

Per 1 januari 1997 ging het waterschap bij de tweede concentratie op in [[Wetterskip Boarn en Klif]], die in 2004 weer opging in het huidige [[Wetterskip Fryslân]].

{{Appendix|2=
* {{Aut|A.G. Valkenburg}} (2008) [http://www.friesarchiefnet.nl/archieven/ead/index/eadid/wfr-1303 Inventaris archief waterschap Boarnferd (1955) 1966-1996 (1999)]
}}

[[Categorie:Voormalig waterschap in Friesland]]

title: Locatie

Provincie: Friesland

title: Boarnferd

title: Geschiedenis

Opgegaan in: Wetterskip Boarn en Klif

Portaal: Nederland


text:
# Chalepus generosus
Chalepus generosus is een keversoort uit de familie bladkevers (Chrysomelidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1885 gepubliceerd door Joseph Sugar Baly.

title: Chalepus generosus

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Chalepus generosus''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Bladkevers|Chrysomelidae]] (Bladkevers)
| geslacht = ''[[Chalepus]]''
| w-naam = ''Chalepus generosus''
| auteur = [[Joseph Sugar Baly|Baly]]
| datum = 1885
| haakjes =
| origineel =
}}

'''''Chalepus generosus''''' is een [[kevers]]oort uit de familie [[bladkevers]] (Chrysomelidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1885 gepubliceerd door [[Joseph Sugar Baly]].<ref>[https://web.archive.org/web/20130927083459/https://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/ChrysoIndex0.htm Chrysomelidae] in Synopsis of the described Coleoptera of the World, 13 december 2008. Gearchiveerd op 27 september 2013.</ref>

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|10|30}}

[[Categorie:Chalepus|generosus]]

title: Chalepus generosus

Familie: Chrysomelidae (Bladkevers)

Geslacht: Chalepus

title: Soort


text:
# Sindar
De Sindar, ook wel Grijze Elfen genoemd, is een volk in de fictieve wereld, Midden-aarde, van J.R.R. Tolkien.
Sindar is de Hoog-elfse naam die de Noldor aan de Elfen van Beleriand gaven. De Sindar zijn van oorsprong Teleri. Alle Sindar waren onderdanen van Elu Thingol de heer van Doriath. Velen van de Sindar woonden bij hun koning in Menegroth. Onder de Sindar vielen ook de Falathrim. Hun heer was Círdan, maar hij was een vazal van Koning Thingol. Ook vielen onder de Sindar verschillende Telerijnse groepen die rondtrokken ten westen van de Ered Luin.
Het belangrijkste verschil tussen de rest van de Teleri en de Sindar was dat de Sindar een liefde hadden voor de westelijke landen van Midden-aarde en voor hun koning Thingol, die de liefde voor hun verwanten en voor de Valinor overtrof. Zij bleven hierdoor aan de kusten van Midden-aarde achter toen de rest van hun geslacht westwaarts over zee naar Valinor trok.
Terwijl de Rest van de Eldar in het westen woonde, woonden de Sindar in Midden-aarde. Zij hadden rust en waren gelukkig. Drie eeuwen lang waarin Morgoth gevangen zat, leefden zij, rondtrekkend waar zij wilden, in Beleriand. Dit alles veranderde toen Morgoth terugkwam uit Valinor en zijn intrek nam in Angband. Hij zond legers uit om Beleriand te veroveren. De Sindar werden teruggedreven tot in Doriath en de havens van Círdan, tot de komst van de Noldor die de Orks van Morgoth versloegen en rust brachten.
Die rust zou slechts van korte duur zijn, in jaren van de Elfen gemeten althans. Voor mensen was het zeer lang. In slechts acht eeuwen werden de Noldor en de Sindar die met hun verbonden waren vernietigd, evenals de landen waarin zij leefden. Koning Thingol werd niet, zoals het de grootste van de Eldar in Midden-aarde had betaamd, in een grote slag verslagen. Hij werd gedood door een groep handelende dwergen in zijn eigen zalen in Menegroth.
In de Tweede Era werden de overgebleven Sindar (zij die niet gedood waren in de Eerste Era of overzee naar Valinor waren gegaan) geregeerd door lagere koningen dan Thingol. Thranduil en Celeborn waren hun heren en zouden die blijven tot ook deze na vele eeuwen Midden-aarde voorgoed zouden verlaten. Alleen Círdan bleef over met de Falathrim. Círdan vertrekt pas met het laatste schip uit Midden-aarde.

title: Sindar

wikitext:
[[Bestand:Sundering of the Elves short.svg|thumb|De scheiding van de Elfen.]]
De '''Sindar''', ook wel '''Grijze Elfen''' genoemd, is een volk in de fictieve wereld, [[Midden-aarde]], van [[J.R.R. Tolkien]].

Sindar is de Hoog-elfse naam die de [[Noldor]] aan de Elfen van [[Beleriand]] gaven. De Sindar zijn van oorsprong [[Teleri]]. Alle Sindar waren onderdanen van [[Elu Thingol]] de heer van [[Doriath]]. Velen van de Sindar woonden bij hun koning in [[Menegroth]]. Onder de Sindar vielen ook de [[Falathrim]]. Hun heer was [[Círdan]], maar hij was een vazal van Koning Thingol. Ook vielen onder de Sindar verschillende Telerijnse groepen die rondtrokken ten westen van de [[Ered Luin]].

Het belangrijkste verschil tussen de rest van de Teleri en de Sindar was dat de Sindar een liefde hadden voor de westelijke landen van Midden-aarde en voor hun koning Thingol, die de liefde voor hun verwanten en voor de [[Onsterfelijke Landen|Valinor]] overtrof. Zij bleven hierdoor aan de kusten van Midden-aarde achter toen de rest van hun geslacht westwaarts over zee naar Valinor trok.

Terwijl de Rest van de [[Eldar]] in het westen woonde, woonden de Sindar in Midden-aarde. Zij hadden rust en waren gelukkig. Drie eeuwen lang waarin [[Morgoth]] gevangen zat, leefden zij, rondtrekkend waar zij wilden, in Beleriand. Dit alles veranderde toen Morgoth terugkwam uit Valinor en zijn intrek nam in [[Angband]]. Hij zond legers uit om Beleriand te veroveren. De Sindar werden teruggedreven tot in Doriath en de havens van Círdan, tot de komst van de Noldor die de [[Ork (Tolkien)|Orks]] van Morgoth versloegen en rust brachten.

Die rust zou slechts van korte duur zijn, in jaren van de Elfen gemeten althans. Voor mensen was het zeer lang. In slechts acht eeuwen werden de Noldor en de Sindar die met hun verbonden waren vernietigd, evenals de landen waarin zij leefden. Koning Thingol werd niet, zoals het de grootste van de Eldar in Midden-aarde had betaamd, in een grote slag verslagen. Hij werd gedood door een groep handelende [[Dwerg (Tolkien)|dwergen]] in zijn eigen zalen in Menegroth.

In de [[Tweede Era]] werden de overgebleven Sindar (zij die niet gedood waren in de [[Eerste Era]] of overzee naar Valinor waren gegaan) geregeerd door lagere koningen dan Thingol. [[Thranduil]] en [[Celeborn (elf)|Celeborn]] waren hun heren en zouden die blijven tot ook deze na vele eeuwen Midden-aarde voorgoed zouden verlaten. Alleen Círdan bleef over met de Falathrim. Círdan vertrekt pas met het laatste schip uit Midden-aarde.

{{Navigatie vrije volken Midden-aarde}}

[[Categorie:Volk in werk van Tolkien]]
[[Categorie:Sinda| ]]


text:
# Valley Acres
Valley Acres is een plaats (census-designated place) in de Amerikaanse staat Californië, en valt bestuurlijk gezien onder Kern County.

## Demografie
Bij de volkstelling in 2000 werd het aantal inwoners vastgesteld op 512.

## Geografie
Volgens het United States Census Bureau beslaat de plaats een oppervlakte van
10,6 km², geheel bestaande uit land.

## Plaatsen in de nabije omgeving
De onderstaande figuur toont nabijgelegen plaatsen in een straal van 16 km rond Valley Acres.

title: Valley Acres

wikitext:
{{Infobox plaats Verenigde Staten
| naam=Valley Acres
| staat=Californië
| county=[[Kern County (Californië)|Kern County]]
| bevolking=512
| datum=2000
| oppervlak=10.6
| water=0.0
| lat_deg = 35
| lat_min = 12
| lat_sec = 32
| lon_deg = 119
| lon_min = 24
| lon_sec = 37
| hoogte=
| code=81722
| type=CDP
| detailkaart=
}}
'''Valley Acres''' is een plaats ([[census-designated place]]) in de [[Verenigde Staten|Amerikaanse]] staat [[Californië]], en valt bestuurlijk gezien onder [[Kern County (Californië)|Kern County]].

==Demografie==
Bij de volkstelling in 2000 werd het aantal inwoners vastgesteld op 512.<ref>{{Bronvermelding inwonertal plaats Verenigde Staten/2000}}</ref>

==Geografie==
Volgens het United States Census Bureau beslaat de plaats een [[oppervlakte]] van
10,6 km², geheel bestaande uit land.

==Plaatsen in de nabije omgeving==
De onderstaande figuur toont nabijgelegen [[woonplaats|plaatsen]] in een [[Straal (wiskunde)|straal]] van 16 km rond Valley Acres.
{{Afbeelding label begin|image=Blank map.svg|position= relative| float=left|width=400|caption=Plaatsen in de omgeving}}
{{Afbeelding label|x=0.5|y=0.5|scale=400|text=[[Bestand:Map pointer black.svg|20px|Valley Acres]]'''Valley Acres'''}}
{{Afbeelding label|x=0.575|y=0.481|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|8px|Plaats met 585 inwoners (2000).]] <small>[[Dustin Acres (Californië)|Dustin Acres]] (3 km) </small>}}
{{Afbeelding label|x=0.153|y=0.600|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|6px|Plaats met 153 inwoners (2000).]] <small>[[Fellows (Californië)|Fellows]] (13 km) </small>}}
{{Afbeelding label|x=0.378|y=0.663|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|12px|Plaats met 3512 inwoners (2000).]] <small>[[Ford City (Californië)|Ford City]] (7 km) </small>}}
{{Afbeelding label|x=0.378|y=0.740|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|10px|Plaats met 1898 inwoners (2000).]] <small>[[South Taft (Californië)|South Taft]] (10 km) </small>}}
{{Afbeelding label|x=0.419|y=0.759|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|16px|Plaats met 6400 inwoners (2000).]] <small>[[Taft (Californië)|Taft]] (10 km) </small>}}
{{Afbeelding label|x=0.347|y=0.733|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|10px|Plaats met 1865 inwoners (2000).]] <small>[[Taft Heights (Californië)|Taft Heights]] (10 km) </small>}}
{{Afbeelding label|x=0.651|y=0.220|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|6px|Plaats met 227 inwoners (2000).]] <small>[[Tupman (Californië)|Tupman]] (11 km) </small>}}
{{Afbeelding label eind}}{{Clearleft}}

== Externe link ==
* {{Link city-data.com|Valley-Acres|California}}

{{Appendix}}
{{Coor title dms|35|12|32|N|119|24|37|W|region:US_type:city(512)_scale:50000}}

[[Categorie:Plaats in Kern County]]

title: Situering

County: Kern County

Type plaats: Census-designated place

Staat: Californië

title: Algemeen

- water: 0,0 km²

title: Overig

Portaal: Verenigde Staten