text:
# Anne Hathaway (actrice)
Anne Jacqueline Hathaway (New York, 12 november 1982) is een Amerikaanse actrice. Ze won in 2013 een Oscar voor haar bijrol in Les Misérables, nadat ze in 2009 al eens voor deze prijs was genomineerd voor haar hoofdrol in Rachel Getting Married. Hathaway won daarnaast meer dan 65 andere acteerprijzen, waaronder een Golden Globe en een BAFTA Award voor Les Misérables, en een Emmy Award voor het inspreken van de stem van Princess Penelope in een aflevering van The Simpsons. In 2019 kreeg ze een ster op de Hollywood Walk of Fame.

## Levensloop

### Jeugd
Hathaway verhuisde op haar zesde naar Millburn. Ze is de dochter van een advocaat en een toneelactrice. Ze heeft een oudere en een jongere broer. Hathaway is van Ierse en Franse afkomst. In haar kindertijd wilde Anne Hathaway non worden. Ze gaf dit idee op toen ze er op haar vijftiende achter kwam dat haar oudere broer homoseksueel was en niet geaccepteerd werd in de kerk.

### Carrière
Hathaway speelde haar eerste filmrol in het luchtige The Princess Diaries, waarin ze een tiener vertolkt die op een dag ontdekt dat ze een prinses is. Hierna volgden rollen in meer serieuze films, zoals in de film Brokeback Mountain (2005). Succesvol was ze in 2006 naast Meryl Streep in de (inmiddels) klassieker The Devil Wears Prada. In 2008 oogstte ze omvangrijke erkenning met haar rol als Kym in Rachel Getting Married, waarmee ze bij diverse gelegenheden in de prijzen viel en genomineerd werd voor onder meer een Oscar en een Golden Globe. In 2011 presenteerde ze samen met acteur James Franco de Oscars.

### Privéleven
Tussen 2004 en 2008 had Hathaway een relatie met een Italiaanse zakenman. Ze trouwde in 2012 met acteur Adam Shulman met wie ze sinds 2008 een relatie had. Het stel heeft twee zonen (2016) en (2019)

## Discografie

### Albums
| Album met eventuele hitnotering(en) in de Nederlandse Album Top 100 | Datum van verschijnen | Datum van binnenkomst | Hoogste positie | Aantal weken | Opmerkingen                                                  |
| ------------------------------------------------------------------- | --------------------- | --------------------- | --------------- | ------------ | ------------------------------------------------------------ |
| Les Misérables: Highlights from the motion picture soundtrack       | 2013                  | 19-01-2013            | 14              | 7*           | Soundtrack Les Misérables / als onderdeel van de gehele cast |

| Album met hitnotering(en) in de Vlaamse Ultratop 200 albums   | Datum van verschijnen | Datum van binnenkomst | Hoogste positie | Aantal weken | Opmerkingen                                                  |
| ------------------------------------------------------------- | --------------------- | --------------------- | --------------- | ------------ | ------------------------------------------------------------ |
| Les Misérables: Highlights from the motion picture soundtrack | 2013                  | 02-03-2013            | 23              | 1*           | Soundtrack Les Misérables / als onderdeel van de gehele cast |

### Singles
| Single met eventuele hitnotering(en) in de Nederlandse Top 40 | Datum van verschijnen | Datum van binnenkomst | Hoogste positie | Aantal weken | Opmerkingen                                             |
| ------------------------------------------------------------- | --------------------- | --------------------- | --------------- | ------------ | ------------------------------------------------------- |
| I dreamed a dream                                             | 2013                  | -                     |                 |              | Soundtrack Les Misérables / Nr. 58 in de Single Top 100 |

| Single met hitnotering(en) in de Vlaamse Ultratop 50 | Datum van verschijnen | Datum van binnenkomst | Hoogste positie | Aantal weken | Opmerkingen               |
| ---------------------------------------------------- | --------------------- | --------------------- | --------------- | ------------ | ------------------------- |
| I dreamed a dream                                    | 2013                  | 02-03-2013            | top92*          |              | Soundtrack Les Misérables |

title: Anne Hathaway (actrice)

wikitext:
{{Infobox acteur
| naam              = Anne Hathaway
| afbeelding        = Anne Hathaway at Berlinale 2023 (cropped).jpg
| onderschrift      = Anne Hathaway in 2023
| volledige naam    = Anne Jacqueline Hathaway
| geboortenaam      =
| geboren           = 12 november 1982
| geboorteplaats    = New York
| overleden         =
| overlijdensplaats =
| land              = {{US}}
| bijnaam           =
| pseudoniem        =
| jaren-actief      = 1999 - Heden
| beroep            = Actrice, zangeres
| website           =
| imdb              = 0004266
| ibdb              =
}}
'''Anne Jacqueline Hathaway''' ([[New York (stad)|New York]], [[12 november]] [[1982]]) is een [[Verenigde Staten|Amerikaanse]] [[acteur|actrice]]. Ze won in 2013 een [[Oscar voor beste vrouwelijke bijrol|Oscar]] voor haar bijrol in [[Les Misérables (2012)|Les Misérables]], nadat ze in 2009 al eens voor deze prijs was genomineerd voor haar hoofdrol in ''[[Rachel Getting Married]]''. Hathaway won daarnaast meer dan 65 andere acteerprijzen, waaronder een [[Golden Globe]] en een [[British Academy Film Awards|BAFTA Award]] voor ''Les Misérables'', en een [[Emmy Award]] voor het inspreken van de stem van ''Princess Penelope'' in een aflevering van ''[[The Simpsons]]''. In 2019 kreeg ze een ster op de [[Hollywood Walk of Fame]].

== Levensloop ==
=== Jeugd ===
Hathaway verhuisde op haar zesde naar [[Millburn]]. Ze is de dochter van een advocaat en een toneelactrice. Ze heeft een oudere en een jongere broer. Hathaway is van Ierse en Franse afkomst. In haar kindertijd wilde Anne Hathaway non worden. Ze gaf dit idee op toen ze er op haar vijftiende achter kwam dat haar oudere broer homoseksueel was en niet geaccepteerd werd in de kerk.<ref>{{en}} [https://web.archive.org/web/20080518053541/http://www.thehimalayantimes.com/GuffShuff.asp?filename=6a5a9a8sa.9amal&folder=aGDafTaSah4afaf&Name=GuffShuff&dtSiteDate=20060607 Anne Hathaway Wished To Be A Nun], ''The Himalayan Times'', laatst geraadpleegd op 31 mei 2014 (archiefpagina).</ref>

=== Carrière ===
Hathaway speelde haar eerste filmrol in het luchtige ''[[The Princess Diaries]]'', waarin ze een tiener vertolkt die op een dag ontdekt dat ze een prinses is. Hierna volgden rollen in meer serieuze films, zoals in de film ''[[Brokeback Mountain]]'' (2005). Succesvol was ze in 2006 naast [[Meryl Streep]] in de (inmiddels) klassieker ''[[The Devil Wears Prada]]''. In 2008 oogstte ze omvangrijke erkenning met haar rol als Kym in ''[[Rachel Getting Married]]'', waarmee ze bij diverse gelegenheden in de prijzen viel en genomineerd werd voor onder meer een Oscar en een Golden Globe. In 2011 presenteerde ze samen met acteur [[James Franco]] de Oscars.

=== Privéleven ===
Tussen 2004 en 2008 had Hathaway een relatie met een Italiaanse zakenman. Ze trouwde in 2012 met acteur Adam Shulman met wie ze sinds 2008 een relatie had.<ref>{{en}}[http://www.people.com/people/article/0,,20633276,00.html Anne Hathaway Marries Adam Shulman], ''[[People]]'', 29 september 2012. [https://web.archive.org/web/20160426112029/http://www.people.com/people/article/0,,20633276,00.html Gearchiveerd] op 26 april 2016.</ref> Het stel heeft twee zonen (2016) en (2019)

== Filmografie ==
{{Tabel filmografie|als=actrice}}
{{Tabel filmografie/Titel|titel=Televisie}}
|-
| 1999-2000 || ''Get Real'' || Meghan Green || 22 afleveringen
|-
| 2007 || ''Elmo's Christmas Countdown || haarzelf || televisiespecial
|-
| 2008 || ''[[Saturday Night Live]]'' || presentatrice || aflevering "Anne Hathaway/[[The Killers (band)|The Killers]]"
|-
| 2009 || ''[[The Simpsons]]'' || Jenny || aflevering "The Good, the Sad and the Drugly", stemrol
|-
| 2010 || ''The Simpsons'' || prinses Penelope || aflevering "Once Upon a Time in Springfield", stemrol
|-
| 2010 || ''Saturday Night Live'' || presentatrice || aflevering "Anne Hathaway/[[Florence and the Machine|Florence + the Machine]]"
|-
| 2010 || ''[[Family Guy]]'' || Mother Maggie || aflevering "Go Stewie, Go!", stemrol
|-
| 2010 || ''Family Guy'' || haarzelf || aflevering "April in Quahog", stemrol
|-
| 2011 || ''Family Guy'' || Hot Blonde || aflevering "It's a Trap!", stemrol
|-
| 2012 || ''Saturday Night Live'' || presentatrice || aflevering "Anne Hathaway/[[Rihanna]]"
|-
| 2012 || ''The Simpsons'' || Jenny || aflevering "Moonshine River", stemrol
|-
| 2015 || ''HitRecord on TV'' || Vivica Virus || aflevering "Re: The Number Two"
|-
| 2015 || ''Lip Sync Battle'' || haarzelf || aflevering "Anne Hathaway/[[Emily Blunt]]"
|-
| 2016 || ''Documentary Now!'' || haarzelf || aflevering "Mr. Runner Up: My Life as an Oscar Bridesmaid, Part 2"
|-
| 2019 || ''[[Modern Love (televisieserie)|Modern Love]]'' || Lexi Donohoe || 2 afleveringen
|-
| 2020 || ''Sesame Street: Elmo's Playdate'' || haarzelf || televisiespecial
|-{{Tabel filmografie/Titel|titel=Films}}
|-
| 2001 || ''[[The Princess Diaries]]'' || Mia Thermopolis ||
|-
| 2001 || ''[[The Other Side of Heaven]]'' || Jean Sabin ||
|-
| 2002 || ''[[Nicholas Nickleby (2002)|Nicolas Nickleby]]'' || Madeline Bray ||
|-
| 2002 || ''[[The Cat Returns|Neko no ongaeshi]]'' || Haru || stemrol
|-
| 2004 || ''[[Ella Enchanted (film)|Ella Enchanted]]'' || prinses Ella ||
|-
| 2004 || ''[[The Princess Diaries 2: Royal Engagement]]'' || Mia Thermopolis ||
|-
| 2005 || ''[[Hoodwinked!]]'' || Red Puckett || stemrol
|-
| 2005 || ''[[Havoc (2005)|Havoc]]'' || Allison Lang ||
|-
| 2005 || ''[[Brokeback Mountain]]'' || Lureen Newsome Twist ||
|-
| 2006 || ''[[The Devil Wears Prada]]'' || Andy Sachs ||
|-
| 2007 || ''[[Becoming Jane]]'' || [[Jane Austen]] ||
|-
| 2008 || ''[[Get Smart (film)|Get Smart]]'' || Agent 99 ||
|-
| 2008 || ''[[Rachel Getting Married]]'' || Kym Buchman ||
|-
| 2008 || ''[[Passengers (2008)|Passengers]]'' || Claire Summers ||
|-
| 2009 || ''[[Bride Wars]]'' || Emma Allen ||
|-
| 2010 || ''Valentino: The Last Emperor'' || haarzelf || documentaire
|-
| 2010 || ''[[Valentine's Day (2010)|Valentine's Day]]'' || Liz Curran ||
|-
| 2010 || ''[[Alice in Wonderland (2010)|Alice in Wonderland]] || Mirana / White Queen ||
|-
| 2010 || ''[[Love and Other Drugs]]'' || Maggie Murdock ||
|-
| 2010 || ''10 Mountains 10 Years'' || verteller || stemrol, documentaire
|-
| 2011 || ''[[Rio (2011)|Rio]]'' || Jewel || stemrol
|-
| 2011 || ''[[One Day (2011)|One Day]]'' || Emma Morley ||
|-
| 2012 || ''[[The Dark Knight Rises]]'' || Selina Kyle/[[Catwoman]] ||
|-
| 2012 || ''[[Les Misérables (2012)|Les Misérables]]'' || Fantine ||
|-
| 2013 || ''Girl Rising'' || verteller || stemrol, documentaire
|-
| 2013 || ''[[Don Jon]]'' || Emily Lombardo || cameo
|-
| 2014 || ''Song One'' || Franny Ellis || ook producent
|-
| 2014 || ''[[Rio 2]]'' || Jewel || stemrol
|-
| 2014 || ''Don Peyote'' || Agent of TRUTH || cameo
|-
| 2014 || ''[[Interstellar]]'' || Amelia Brand ||
|-
| 2015 || ''[[The Intern]]'' || Jules Ostin ||
|-
| 2016 || ''[[Alice Through the Looking Glass]]'' || Mirana / White Queen ||
|-
| 2016 || ''[[Colossal]]'' || Gloria ||
|-
| 2018 || ''[[Ocean's 8]]'' || Daphne Kluger ||
|-
| 2019 || ''[[Serenity (2019)|Serenity]]'' || Karen Zariakas ||
|-
| 2019 || ''[[The Hustle (2018)|The Hustle]]'' ||Josephine Chesterfield ||
|-
| 2019 || ''[[Dark Waters (2019)|Dark Waters]]'' ||Sarah Bilott ||
|-
| 2020 || ''[[The Last Thing He Wanted]]'' ||Elena McMahon ||
|-
| 2020 || ''[[The Witches (2020)|The Witches]]'' || Opperheks ||
|-
| 2021 || ''[[Locked Down]]'' || Linda ||
|-
| 2022 || ''[[Armageddon Time]]'' || Esther Graff ||
|-
| 2023 || ''[[Eileen (2023)|Eileen]]'' || Rebecca ||
|-
| 2023 || ''[[She Came to Me]]'' || Patricia Jessup-Lauddem ||
|-
| [[Film in 2024|2024]] || ''[[Mothers' Instinct (2024)|Mothers' Instinct]]'' || Céline ||
|-
| [[Film in 2024|2024]] || ''[[The Idea of You]]'' || Solène ||

|}

== Discografie ==
=== Albums ===
{{Tabel Nederlandse Album Top 100}}
|-
|align="left"|''Les Misérables: Highlights from the motion picture soundtrack''||2013||19-01-2013||14||7*|| Soundtrack [[Les Misérables (2012)|Les Misérables]] /
als onderdeel van de gehele cast
|}

{{Tabel Vlaamse Ultratop 50 Albums}}
|-
|align="left"|''Les Misérables: Highlights from the motion picture soundtrack''||2013||02-03-2013||23||1*|| Soundtrack Les Misérables /
als onderdeel van de gehele cast
|}

=== Singles ===
{{Tabel Nederlandse Single Top 40}}
|-
|align="left"|''I dreamed a dream''||2013||-|||||| Soundtrack [[Les Misérables (2012)|Les Misérables]] /
Nr. 58 in de [[Single Top 100]]
|}

{{Tabel Vlaamse Ultratop 50 Singles}}
|-
|align="left"|''I dreamed a dream''||2013||02-03-2013||top92*|||| Soundtrack Les Misérables
|}

== Externe link ==
* {{Link IMDb naam|id=0004266|label=Anne Hathaway}}

{{Appendix}}
{{Bibliografische informatie}}
{{StartOpvolging}}
{{OpvolgingCombi
| lijst = [[Academy Award voor Beste Vrouwelijke Bijrol]]
2012
voor [[Les Misérables (2012)|Les Misérables]]
| vorige = [[Octavia Spencer]]
voor [[The Help (film)|The Help]]
| volgende = [[Lupita Nyong'o]]
voor [[12 Years a Slave]]
}}
{{EindOpvolging}}
{{Commonscat|Anne Hathaway (actress)|Anne Hathaway}}

{{DEFAULTSORT:Hathaway, Anne}}
[[Categorie:Amerikaans acteur]]
[[Categorie:Amerikaans filmacteur]]
[[Categorie:Jeugdacteur]]

title: Algemene informatie

Volledige naam: Anne Jacqueline Hathaway

Geboren: 12 november 1982

Geboorteplaats: New York

title: Werk

Jaren actief: 1999 - Heden

Beroep: Actrice, zangeres


text:
# Amphiascus sahelensis
Amphiascus sahelensis is een eenoogkreeftjessoort uit de familie van de Miraciidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1936 door Monard.

wikiname: nlwiki

title: Amphiascus sahelensis

in_language: nl

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Amphiascus sahelensis''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] (Geleedpotigen)
| klasse = [[Hexanauplia]]
| onderklasse = [[Eenoogkreeftjes|Copepoda]] (Eenoogkreeftjes)
| orde = [[Harpacticoida]]
| familie = [[Miraciidae]]
| geslacht = ''[[Amphiascus]]''
| w-naam = ''Amphiascus sahelensis''
| auteur = Monard
| datum = 1936
| haakjes =
| worms = 348765

}}
'''''Amphiascus sahelensis''''' is een [[eenoogkreeftjes]]soort uit de familie van de [[Miraciidae]].<ref>Walter, T. Chad (2012). <i>Amphiascus sahelensis</i> Monard, 1936. In: Walter, T.C., Boxshall, G. (2012). World Copepoda database. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=348765</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1936 door Monard.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|18}}

[[Categorie:Amphiascus|sahelensis]]

title: Amphiascus sahelensis

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Hexanauplia

Onderklasse: Copepoda (Eenoogkreeftjes)

Orde: Harpacticoida

Familie: Miraciidae

Geslacht: Amphiascus

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Brederode (vlaggenschip)
De Brederode was het vlaggenschip van luitenant-admiraal Maarten Tromp waarop hij in 1653 sneuvelde tijdens de Slag bij Ter Heijde. In 1658 ging het schip van de gesneuvelde viceadmiraal Witte de With tijdens de Slag in de Sont ten onder.

## De bouw
De Brederode liep van stapel in 1644 en was een ontwerp van de Rotterdamse scheepsbouwer Jan Salomonsz van den Tempel. Het schip werd vernoemd naar Johan Wolfert van Brederode, een zwager van stadhouder Frederik Hendrik. De Brederode zou zowel voor de Rotterdamse Admiraliteit van de Maze, als voor de Staatse vloot uitkomen.
De Brederode was qua afmetingen vrijwel identiek aan de Aemilia, het voorgaande vlaggenschip van Tromp. Vermoedelijk zullen de verschillen vooral zijn geweest in de vorm van het galjoen en de versieringen aan de spiegel. De lengte was ongeveer 42 meter, de breedte acht meter, het vrijboord 4,2 meter en de diepgang vijf meter; de opgegeven dimensies bedroegen 132 bij 32 bij 13,5 Rijnlandse voet. Het volume werd in de zeventiende eeuw aangegeven als driehonderd last. Het had een waterverplaatsing van 800 ton en het had tussen de 53 en 59 kanonnen. De Brederode had in 1652 de volgende bewapening: vier 36-ponders, twaalf 24-ponders, acht 18-ponders, twintig 12-ponders, tien 6-ponders, vier 4-ponders, waarbij de zwaarste en gevaarlijkste kanonnen op de onderste geschutsrij lagen, de vier 36-ponds jacht- en hekstukken in de voor- en achterkant. Deze bewapening komt overeen met die van de Aemilia nadat Tromp deze had vergroot ten opzichte van de oorspronkelijke 46 stukken. De bemanning van de Brederode bedroeg ongeveer 270 man.

## In actie
De Brederode deed mee aan de Slag bij Dover op 28 mei 1652. Op 8 oktober 1652 aan de Slag bij de Hoofden. Op 10 december 1652 aan de Slag bij de Singels. Op 28 februari 1653 aan de Driedaagse Zeeslag. Op 12 juni 1653 aan de Zeeslag bij Nieuwpoort. Op 10 augustus 1653 aan de Slag bij Ter Heijde. En op 8 november 1658 aan de Slag in de Sont waar het schip zou zinken.

## Wrak
Hoewel de Brederode in ondiep water lag, was lichten destijds niet mogelijk. Wel werden in 1660 diverse onderdelen, onder meer 26 stukken geschut, geborgen. In de loop der jaren werd er een enkele keer iets opgevist of opgedoken. In 1907 woonde een delegatie van de Deense marine in Nederland de viering van de 300e geboortedag van Michiel de Ruyter bij. Toen werd de wens uitgesproken een onderzoek naar de Brederode in te stellen. De Denen lokaliseerden het jaar daarop het wrak en haalden weer het een en ander boven water. Een ijzeren kanon werd in 1909 door de Deense regering aan Nederland geschonken. Na een kort verblijf in het Rijksmuseum te Amsterdam werd het kanon in 1911 in bruikleen gegeven aan Den Briel. In jaren vijftig waren er plannen het wrak te lichten en te conserveren. Er werden voorbereidende werkzaamheden uitgevoerd, waarbij bleek dat het wrak in tweeën was gebroken. Uiteindelijk werd het niet gelicht. De Nederlandse marine ontving een stuk eikenhout van het schip versierd met een kanonskogel.
Aeolus · Aemilia · Brederode · Prins Willem · Eendragt · Groot Hollandia · Hollandia · Zeven Provinciën · Gouden Leeuw · Beschermer

title: Brederode (vlaggenschip)

wikitext:
[[Bestand:De Vlieger, Brederode off Hellevoetsluis.jpg|miniatuur|De ''Brederode voor Hellevoetsluis'' door [[Simon de Vlieger]].]]
[[Bestand:Witmont, Battle of the Gabbard.jpg|miniatuur|Deze tekening van [[Heerman Witmont]] toont de ''Brederode'', rechts met de Statenvlag in top, tijdens de Zeeslag bij Nieuwpoort in duel met de ''Resolution'', de toenmalige naam van ''[[HMS Prince Royal]]'']]
[[Bestand:Vierponds kogel afkomstig van de Brederode (vlaggenschip).jpg|miniatuur|Vierponds ijzeren kogel afkomstig van de ''Brederode'']]
De '''''Brederode''''' was het [[vlaggenschip]] van luitenant-admiraal [[Maarten Harpertszoon Tromp|Maarten Tromp]] waarop hij in [[1653]] sneuvelde tijdens de [[Slag bij Ter Heijde]]. In 1658 ging het schip van de gesneuvelde viceadmiraal [[Witte de With]] tijdens de [[Slag in de Sont]] ten onder.

==De bouw==
De ''Brederode'' liep van stapel in 1644 en was een ontwerp van de [[Rotterdam]]se scheepsbouwer [[Jan Salomonsz van den Tempel]]. Het schip werd vernoemd naar [[Johan Wolfert van Brederode]], een zwager van [[stadhouder]] [[Frederik Hendrik van Oranje|Frederik Hendrik]]. De ''Brederode'' zou zowel voor de Rotterdamse [[Admiraliteit van Rotterdam|Admiraliteit van de Maze]], als voor de [[Staatse vloot]] uitkomen.

De ''Brederode'' was qua afmetingen vrijwel identiek aan de ''[[Aemilia (vlaggenschip)|Aemilia]]'', het voorgaande vlaggenschip van Tromp. Vermoedelijk zullen de verschillen vooral zijn geweest in de vorm van het galjoen en de versieringen aan de spiegel. De lengte was ongeveer 42 meter, de breedte acht meter, het [[vrijboord]] 4,2 meter en de diepgang vijf meter; de opgegeven dimensies bedroegen 132 bij 32 bij 13,5 [[Voet (lengtemaat)|Rijnlandse voet]]. Het volume werd in de zeventiende eeuw aangegeven als driehonderd [[last (volume)|last]]. Het had een [[Deplacement|waterverplaatsing]] van 800 ton en het had tussen de 53 en 59 kanonnen. De ''Brederode'' had in 1652 de volgende bewapening: vier 36-ponders, twaalf 24-ponders, acht 18-ponders, twintig 12-ponders, tien 6-ponders, vier 4-ponders, waarbij de zwaarste en gevaarlijkste kanonnen op de onderste geschutsrij lagen, de vier 36-ponds jacht- en hekstukken in de voor- en achterkant. Deze bewapening komt overeen met die van de ''Aemilia'' nadat Tromp deze had vergroot ten opzichte van de oorspronkelijke 46 stukken. De bemanning van de ''Brederode'' bedroeg ongeveer 270 man.

== In actie ==
De ''Brederode'' deed mee aan de [[Slag bij Dover (1652)|Slag bij Dover]] op 28 mei 1652. Op 8 oktober 1652 aan de [[Slag bij de Hoofden]]. Op 10 december 1652 aan de [[Slag bij de Singels]]. Op 28 februari 1653 aan de [[Driedaagse Zeeslag]]. Op 12 juni 1653 aan de [[Zeeslag bij Nieuwpoort]]. Op 10 augustus 1653 aan de [[Slag bij Ter Heijde]]. En op 8 november 1658 aan de [[Slag in de Sont]] waar het schip zou zinken.<ref>[https://www.rijksmuseum.nl/en/collection/RP-P-OB-81.854 Slag in de Sont, 1658, met links de zinkende ''Brederode'', toegeschreven aan Willem Swidde, 1694-1696, collectie Rijksmuseum Amsterdam]. [https://web.archive.org/web/20190212011512/https://www.rijksmuseum.nl/en/collection/RP-P-OB-81.854 Gearchiveerd] op 12 februari 2019.</ref>

== Wrak ==
Hoewel de ''Brederode'' in ondiep water lag, was lichten destijds niet mogelijk. Wel werden in 1660 diverse onderdelen, onder meer 26 stukken geschut, geborgen. In de loop der jaren werd er een enkele keer iets opgevist of opgedoken. In 1907 woonde een delegatie van de Deense marine in Nederland de viering van de 300e geboortedag van Michiel de Ruyter bij. Toen werd de wens uitgesproken een onderzoek naar de ''Brederode'' in te stellen. De Denen lokaliseerden het jaar daarop het wrak en haalden weer het een en ander boven water. Een ijzeren kanon werd in 1909 door de Deense regering aan Nederland geschonken. Na een kort verblijf in het Rijksmuseum te Amsterdam werd het kanon in 1911 in bruikleen gegeven aan Den Briel. In jaren vijftig waren er plannen het wrak te lichten en te conserveren. Er werden voorbereidende werkzaamheden uitgevoerd, waarbij bleek dat het wrak in tweeën was gebroken. Uiteindelijk werd het niet gelicht. De Nederlandse marine ontving een stuk eikenhout van het schip versierd met een kanonskogel.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010335723:mpeg21:a0124 'Gemengde berichten', ''Algemeen Handelsblad'', Amsterdam, dinsdag 3 november 1908]</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010952008:mpeg21:a0198 '„Brederode" is in de Sont gelocaliseerd Witte de Withs vlaggeschip naar Rotterdam?', ''Het vrĳe volk : democratisch-socialistisch dagblad'', Rotterdam, maandag 20 september 1954]</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010952298:mpeg21:a0309 'Deense duikers dalen af naar wrak van Brederode – Kan Witte de Withs vlaggeschip na 3 eeuwen gelicht', ''Het vrĳe volk : democratisch-socialistisch dagblad'', Rotterdam, maandag 23 mei 1955]</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011234335:mpeg21:a0106 'Deens geschenk voor Nederlandse marine', ''De Tĳd : godsdienstig-staatkundig dagblad'', 's-Hertogenbosch, donderdag 16 oktober 1958]</ref><ref>[http://docplayer.nl/8206367-Brielse-mare-mededelingen-en-historische-bijdragen-van-de-vereniging-vrienden-van-het-historisch-museum-den-briel.html A.A. van der Houwen, 'Het kanon van de Brederode: een Deens geschenk in een Brielse school', ''Brielse Mare'', jaargang 16, nummer 2, oktober 2006, p. 24-46]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20190212011553/http://www.voornewiki.nl/archives/2144 A.A. van der Houwen, 'Het kanon van de Brederode terug in het stadhuis van Brielle', s.d., Voornewiki.nl] (artikel vrijwel gelijk aan publicatie in ''Brielse Mare'')</ref>

{{commonscat|Brederode (ship, 1646)}}
{{Appendix}}
{{Navigatie Nederlandse vlaggenschepen}}

[[Categorie:Nederlands linieschip]]


text:
# Vertrouwen (film)
Vertrouwen (Hongaars: Bizalom) is een Hongaarse dramafilm uit 1980 onder regie van István Szabó.

## Verhaal
Een vrouw wordt tijdens de Tweede Wereldoorlog gedwongen om onder te duiken met een haar onbekende verzetsstrijder. Ondanks het zeer argwanende karakter van de man groeit er een liefdesband. Het is echter niet zeker of die verbintenis zal blijven bestaan na het einde van de oorlog.

## Rolverdeling
| Acteur            | Personage       |
| ----------------- | --------------- |
| Ildikó Bánsági    | Kata            |
| Péter Andorai     | János           |
| Oszkárné Gombik   | Oude vrouw      |
| Károly Csáki      | Oude man        |
| Ildikó Kishonti   | Erzsi           |
| Lajos Balázsovits | Man van Kata    |
| Tamás Dunai       | Günther Hoffman |
| Zoltán Bezerédy   | Pali            |

title: Vertrouwen (film)

wikitext:
{{Infobox film
| titel              = Bizalom
Vertrouwen
| afbeelding         =
| onderschrift       =
| alternatieve titel =
| regie              = [[István Szabó (filmregisseur)|István Szabó]]
| producer           =
| schrijver          = [[István Szabó (filmregisseur)|István Szabó]]
[[Erika Szántó]]
| spelers            = [[Ildikó Bánsági]]
[[Péter Andorai]]
[[Oszkárné Gombik]]
| muziek             =
| montage            = [[Zsusza Csákány]]
| cinematografie     = [[Lajos Koltai]]
| distributeur       =
| première           = [[10 januari]] [[1980]]
| genre              = Drama
| lengte             = 105 minuten
| ratio              =
| taal               = [[Hongaars]]
| land               = {{HU}}
| budget             =
| bezoekers          =
| opbrengst          =
| nominaties         =
| prijzen            =
| voorloper          =
| vervolg            =
| remake             =
| website            =
| imdb               =
| moviemeter         =
| tmdb               =
| allmovie           =
| kijkwijzer         =
| kijkwijzer_inhoud  =
}}
'''''Vertrouwen''''' ([[Hongaars]]: ''Bizalom'') is een [[Hongarije|Hongaarse]] [[dramafilm]] uit [[film in 1980|1980]] onder regie van [[István Szabó (filmregisseur)|István Szabó]].

== Verhaal ==
{{Leeswaarschuwing}}
Een vrouw wordt tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]] gedwongen om onder te duiken met een haar onbekende verzetsstrijder. Ondanks het zeer argwanende karakter van de man groeit er een liefdesband. Het is echter niet zeker of die verbintenis zal blijven bestaan na het einde van de oorlog.
==Rolverdeling==
{{tabel cast}}
|-
| [[Ildikó Bánsági]] || Kata
|-
| [[Péter Andorai]] || János
|-
| [[Oszkárné Gombik]] || Oude vrouw
|-
| [[Károly Csáki]] || Oude man
|-
| [[Ildikó Kishonti]] || Erzsi
|-
| [[Lajos Balázsovits]] || Man van Kata
|-
| [[Tamás Dunai]] || Günther Hoffman
|-
| [[Zoltán Bezerédy]] || Pali
|}

== Externe links ==
{{Standaardlinks film}}

{{Navigatie films István Szabó}}

[[Categorie:Film uit 1980]]
[[Categorie:Hongaarse film]]
[[Categorie:Dramafilm]]
[[Categorie:Film van István Szabó]]

title: Bizalom · Vertrouwen

Regie: István Szabó

Scenario: István Szabó · Erika Szántó

Hoofdrollen: Ildikó Bánsági · Péter Andorai · Oszkárné Gombik

Montage: Zsusza Csákány

Cinematografie: Lajos Koltai

Première: 10 januari 1980

Genre: Drama

Speelduur: 105 minuten

Taal: Hongaars

Land: Hongarije


text:
# Nirwana soetra (Theravada)

## Nirwana soetra (Theravada)
De Nirwāna soetra of Mahāparinibbāṇa Sutta is een boeddhistische soetra uit het Theravada-boeddhisme en is de zestiende soetra uit de verzameling Dīgha Nikāya ("lange gesprekken") van de Suttapitaka (een van de drie "manden") van de Pali-canon. De soetra gaat over de laatste maanden van het leven van de Boeddha en behandelt zijn laatste daden, zijn laatste preken, zijn dood en crematie en de verdeling van zijn stoffelijke resten in de vorm van relikwieën. De Nirwāna soetra vormt daarmee een belangrijk onderdeel van de traditionele Boeddha-biografie. Er bestaan versies in het Pāli, Sanskriet, Tibetaans en Chinees. Deze soetra mag niet worden verward met de gelijknamige soetra uit het Mahāyāna-boeddhisme. Om een vergissing uit te sluiten wordt de Nirwāna soetra uit het Theravada-boeddhisme vaak aangeduid met de Pāli-benaming Mahāparinibbāṇa Sutta en die uit het Mahāyāna-boeddhisme met de Sanskriet-benaming Mahāparinirvāṇa Sūtra.

## Vertaling
- (en)  Walshe, Maurice, "Mahāparinibbāna Sutta. The Great Passing" in: The long Discourses of the Buddha. A Translation of the Dīgha Nikāya, Boston, Mass. (Wisdom Publications) 2012, ISBN 9780861711031

Oorspronkelijk verschenen in 1987 onder de titel Thus Have I Heard. The Long Discourses of the Buddha.

## Geraadpleegde literatuur
- "Mahāparinibbānasuttanta", in Buswell, Robert E., Donald S. Lopez, Juhn Ahn (eds). (2013). Princeton Dictionary of Buddhism. Princeton, NJ (Princeton University Press) 2013, pp.502–504, ISBN 978-0-691-15786-3

title: Nirwana soetra (Theravada)

wikitext:
== [[Nirwana soetra (Theravada)]] ==
{{Infobox boeddhistische namen
| titel        =
| afbeelding   =
| onderschrift =
| Sanskriet    = महापरिनिर्वाण सूत्र (Mahāparinirvāṇa Sūtra)
| Pali         = Mahāparinibbāṇa Sutta
| Hindi        =
| Nepalees     =
| Bengaals     =
| Singalees    =
| Telugu       =
| Tamil        =
| Tibetaans    =
| Wylie        =
| Birmaans     =
| Thai         =
| Vietnamees   =
| Khmer        =
| TChinees     = 大般涅槃經 / 遊行經
| VChinees     = 大般涅槃经 / 遊行经
| HanyuPinyin  = Dàbān nièpán jīng / Yóuxíng jīng
| WadeGiles    = Ta-pan-nieh-p'an-ching / Yu-hsing-ching
| Kantonees    =
| Jyutping     =
| TaiwanHakka  =
| Minnanyu     =
| Mongools     =
| Japans       = 大般涅槃経
(だいはつねはんぎょう),
 (Daihatsunehangyō)
| Koreaans     = 大般涅槃経
(대반열반경),
 (Tae pan-yōlban kyōng)
| Nederlands   = Nirwāna soetra
| anders       =
| Engels       = Discourse on the Great Decease
 Great Discourse on Extinction
 Great Discourse on the Final Nirvāna
}}
De '''Nirwāna soetra''' of '''Mahāparinibbāṇa Sutta''' is een [[Boeddhisme|boeddhistische]] [[soetra]] uit het [[Theravada (boeddhisme)|Theravada-boeddhisme]] en is de zestiende soetra uit de verzameling ''[[Dīgha Nikāya]]'' ("lange gesprekken") van de ''[[Suttapitaka]]'' (een van de drie "manden") van de ''[[Pali-canon]]''. De soetra gaat over de laatste maanden van het leven van [[Gautama Boeddha|de Boeddha]] en behandelt zijn laatste daden, zijn laatste preken, zijn dood en crematie en de verdeling van zijn stoffelijke resten in de vorm van [[relikwie]]ën. De ''Nirwāna soetra'' vormt daarmee een belangrijk onderdeel van de traditionele Boeddha-biografie. Er bestaan versies in het [[Pali (taal)|Pāli]], [[Sanskriet]], [[Tibetaans]] en [[Chinees schrift|Chinees]]. Deze soetra mag niet worden verward met de [[Nirwana soetra (Mahayana)|gelijknamige soetra]] uit het [[Mahayana|Mahāyāna-boeddhisme]]. Om een vergissing uit te sluiten wordt de ''Nirwāna soetra'' uit het Theravada-boeddhisme vaak aangeduid met de Pāli-benaming ''Mahāparinibbāṇa Sutta'' en die uit het Mahāyāna-boeddhisme met de Sanskriet-benaming ''Mahāparinirvāṇa Sūtra''.

== Vertaling ==
* {{en}} Walshe, Maurice, "Mahāparinibbāna Sutta. The Great Passing" in: ''The long Discourses of the Buddha. A Translation of the Dīgha Nikāya'', Boston, Mass. (Wisdom Publications) 2012, ISBN 9780861711031
::Oorspronkelijk verschenen in 1987 onder de titel ''Thus Have I Heard. The Long Discourses of the Buddha''.

== Geraadpleegde literatuur ==
* "Mahāparinibbānasuttanta", in Buswell, Robert E., Donald S. Lopez, Juhn Ahn (eds). (2013). ''Princeton Dictionary of Buddhism''. Princeton, NJ (Princeton University Press) 2013, pp.502–504, ISBN 978-0-691-15786-3

[[Categorie:Geschrift in het boeddhisme]]

title: Taalvarianten

Pali: Mahāparinibbāṇa Sutta

Traditioneel Chinees: 大般涅槃經 / 遊行經

Vereenvoudigd Chinees: 大般涅槃经 / 遊行经

Hanyu pinyin: Dàbān nièpán jīng / Yóuxíng jīng

Wade-Giles: Ta-pan-nieh-p'an-ching / Yu-hsing-ching

Japans: 大般涅槃経 · (だいはつねはんぎょう), · (Daihatsunehangyō)

Koreaans: 大般涅槃経 · (대반열반경), · (Tae pan-yōlban kyōng)

Nederlands: Nirwāna soetra

Engels: Discourse on the Great Decease · Great Discourse on Extinction · Great Discourse on the Final Nirvāna

Portaal: Taal


text:
# Xylophanes mirabilis
Xylophanes mirabilis is een vlinder uit de familie van de pijlstaarten (Sphingidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1916 gepubliceerd door Benjamin Preston Clark.

title: Xylophanes mirabilis

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Xylophanes mirabilis''
| titelweergave = cursief
| afbeelding = Xylophanes mirablis. Macroglossinae. - Flickr - gailhampshire.jpg
| afbeeldingtekst =
| familie = [[Pijlstaarten|Sphingidae]] (Pijlstaarten)
| geslacht = ''[[Xylophanes]]''
| w-naam = ''Xylophanes mirabilis''
| auteur = [[Benjamin Preston Clark|Clark]]
| datum = 1916
| haakjes =
}}

'''''Xylophanes mirabilis''''' is een [[Vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[pijlstaarten]] (Sphingidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1916 gepubliceerd door [[Benjamin Preston Clark]].

[[Categorie:Xylophanes|mirabilis]]

title: Xylophanes mirabilis

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Sphingidae (Pijlstaarten)

Geslacht: Xylophanes

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Mew (band)
Mew is een Deense groep die indierock- en popsongs speelt. De band bestaat uit Jonas Bjerre (zang), Bo Madsen (gitaar) en Silas Utke Graae (drums). Voormalig lid Johan Wohlert (bas) maakt in april 2006 bekend dat hij stopt met in Mew spelen aangezien hij zich volledig wil richten op het vaderschap, maar kwam later weer terug. Naast de drie officiële leden heeft Mew ook nog een live toetsenist (Nick Watts) en een live bassist (Bastian Juel). Echter is Bastian geen vervanging voor Johan. De band heeft laten weten dat Bastian niet mee zal spelen op de toekomstige albums van Mew.

## Geschiedenis
De basis voor de band werd gelegd in wat wij de brugklas zouden noemen. Er moest een artistieke opdracht vervuld worden. Er kwam een film uit over de verwoesting van de natuur door de mens; ze schreven er zelf de muziek bij. Uiteindelijk werd Mew in 1995 in Hellerup opgericht en in 1997 volgde hun eerste album, A Triumph for Mankind.Van het album kwam een klein plaatselijk hitje I Should have been a Tsin-tsi (for you). In 2000 volgde hun tweede album. Ze waren meteen ambitieus want het verscheen op hun eigen platenlabel Evil Office en voor sommige tracks trad als muziekproducent Flemming Rasmussen (bekend van onder meer Metallica) op. Ze werden daardoor bekender en konden op uitgebreide tournees. Ze vielen op bij Sony BMG, want ze mochten voor dat label een vijftal muziekalbums opnemen, waarbij het eerste album Frengers een bundeling was van de beste tracks van hun eerste twee albums. Frengers had alweer een bekende producer, nu was Rich Costey van Audioslave en Rage Against The Machine aan de beurt. Frengers ging in Denemarken ongeveer 40.000 keer over de toonbank en is het album dat zo ongeveer voor het eerst in de Nederlandse poprubrieken opduikt. In 2006 worden ze uitgeroepen tot Deense popgroep van het jaar. In 2009 volgde een album waarbij Mew een gooi doet naar de langste titel voor een popalbum. In 2015 kwam Wohlert terug, maar vertrok medeoprichter Madsen.

## Discografie

### Albums
- 1997: A Triumph for Man
- 2000: Half the World Is Watching Me
- 2003: Frengers
- 2005: And the Glass Handed Kites
- 2006: A Triumph for Man, heruitgave met bonus-cd
- 2007: Half the World Is Watching Me, heruitgave met bonus-cd
- 2009: No More Stories/Are Told Today/I'm Sorry/TheyWashed Away/No More Stories/The World Is Grey/I'm Tired/Let's Wash Away
- 2015: + -
- 2017: Visuals

### Singles
Geen tot en met 2009 belandt in de Top40:
- 1997: She Came Home For Christmas
- 2000: King Christian
- 2000: Her Voice Is Beyond Her Years
- 2000: Mica
- 2000: I Should Have Been A Tsin-Tsi (for you)
- 2000: She Came Home For Christmas
- 2002: Am I Wry? No?
- 2003: Comforting Sounds
- 2003: She Came Home For Christmas/That Time On The Ledge
- 2003: 156
- 2005: Apocalypso
- 2005: Special
- 2006: Why Are You Looking Grave?
- 2006: The Zookeeper's Boy
- 2009: Introducing Palace Players

title: Mew (band)

wikitext:
{{Infobox band
| band_naam         = Mew
| afbeelding        = MEW Piknik i Parken 2018 (214517).jpg
| onderschrift      =
| jaren_actief      = [[1995]]-heden
| oorsprong         = [[Hellerup (Gentofte)|Hellerup]], [[Denemarken]]
| muziek_genre      = [[Indie (muziek)|Indie]], [[indierock]], [[progressieve rock]]
| record_label      = [[Sony BMG Music Entertainment|Sony BMG]]/[[Evil Office]]
| manager           =
| andere acts       =
| website           = http://www.mewsite.com/
| imdb              =
| bezetting         =
| functie1          = [[Zanger]], [[Gitarist]]
| lid1              = [[Jonas Bjerre]]
| functie2          = [[Bassist]]
| lid2              = [[Johan Wohlert]]
| functie3          = [[Drummer]]
| lid3              = [[Silas Utke Graae Jørgensen]]
| oudfunctie1       = [[Gitarist]]
| oudlid1           = [[Bo Madsen]]
}}
'''Mew''' is een [[Denemarken|Deense]] groep die [[indierock|indierock-]] en popsongs speelt. De band bestaat uit Jonas Bjerre (zang), Bo Madsen (gitaar) en Silas Utke Graae (drums). Voormalig lid Johan Wohlert (bas) maakt in april 2006 bekend dat hij stopt met in Mew spelen aangezien hij zich volledig wil richten op het vaderschap, maar kwam later weer terug. Naast de drie officiële leden heeft Mew ook nog een live toetsenist (Nick Watts) en een live bassist (Bastian Juel). Echter is Bastian geen vervanging voor Johan. De band heeft laten weten dat Bastian niet mee zal spelen op de toekomstige albums van Mew.

==Geschiedenis==
De basis voor de band werd gelegd in wat wij de [[Brugklas (onderwijs)|brugklas]] zouden noemen. Er moest een artistieke opdracht vervuld worden. Er kwam een film uit over de verwoesting van de natuur door de mens; ze schreven er zelf de muziek bij. Uiteindelijk werd Mew in [[1995]] in [[Hellerup (Gentofte)|Hellerup]] opgericht en in [[1997]] volgde hun eerste album, ''A Triumph for Mankind''.Van het album kwam een klein plaatselijk hitje ''I Should have been a Tsin-tsi (for you)''. In [[2000]] volgde hun tweede album. Ze waren meteen ambitieus want het verscheen op hun eigen [[platenlabel]] ''Evil Office'' en voor sommige tracks trad als [[muziekproducent]] [[Flemming Rasmussen]] (bekend van onder meer [[Metallica]]) op. Ze werden daardoor bekender en konden op uitgebreide tournees. Ze vielen op bij [[Sony BMG]], want ze mochten voor dat label een vijftal [[muziekalbum]]s opnemen, waarbij het eerste album [[Frengers]] een bundeling was van de beste tracks van hun eerste twee albums. Frengers had alweer een bekende producer, nu was Rich Costey van [[Audioslave]] en [[Rage Against The Machine]] aan de beurt. Frengers ging in Denemarken ongeveer 40.000 keer over de toonbank en is het album dat zo ongeveer voor het eerst in de Nederlandse poprubrieken opduikt. In [[2006]] worden ze uitgeroepen tot Deense popgroep van het jaar. In [[2009]] volgde een album waarbij Mew een gooi doet naar de langste titel voor een popalbum. In 2015 kwam Wohlert terug, maar vertrok medeoprichter Madsen.

==Discografie==
=== Albums ===
* 1997: ''[[A Triumph for Man]]''
* 2000: ''[[Half the World Is Watching Me]]''
* 2003: ''[[Frengers]]''
* 2005: ''[[And the Glass Handed Kites]]''
* 2006: ''[[A Triumph for Man]]'', heruitgave met bonus-cd
* 2007: ''[[Half the World Is Watching Me]]'', heruitgave met bonus-cd
* 2009: ''[[No More Stories|No More Stories/Are Told Today/I'm Sorry/TheyWashed Away/No More Stories/The World Is Grey/I'm Tired/Let's Wash Away]]''
* 2015: ''[[+ -]]''
* 2017: ''[[Visuals]]''

=== Singles ===
Geen tot en met 2009 belandt in de Top40:
*1997: ''She Came Home For Christmas''
*2000: ''King Christian''
*2000: ''Her Voice Is Beyond Her Years''
*2000: ''Mica''
*2000: ''I Should Have Been A Tsin-Tsi (for you)''
*2000: ''She Came Home For Christmas''
*2002: ''Am I Wry? No?''
*2003: ''Comforting Sounds''
*2003: ''She Came Home For Christmas/That Time On The Ledge''
*2003: ''156''
*2005: ''Apocalypso''
*2005: ''Special''
*2006: ''Why Are You Looking Grave?''
*2006: ''The Zookeeper's Boy''
*2009: ''Introducing Palace Players''

== Externe link ==
* [http://www.mewsite.com/ Officiële website van Mew]

[[Categorie:Deense rockband]]

title: Achtergrondinformatie

Oorsprong: Hellerup, Denemarken

Genre(s): Indie, indierock, progressieve rock

Label(s): Sony BMG/Evil Office

title: Leden

Zanger, Gitarist: Jonas Bjerre

Bassist: Johan Wohlert

Drummer: Silas Utke Graae Jørgensen

title: Oud-leden

Gitarist: Bo Madsen


text:
# Carausius nodosus
Carausius nodosus is een insect uit de orde Phasmatodea en de  familie Phasmatidae. De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1842 door Haan.

title: Carausius nodosus

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Carausius nodosus''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Phasmatodea]]
| familie = [[Phasmatidae]]
| geslacht = ''[[Carausius (geslacht)|Carausius]]''
| w-naam = ''Carausius nodosus''
| auteur = Haan
| datum = 1842
| haakjes = ja
| species =
| commons =
}}
'''''Carausius nodosus''''' is een [[insecten|insect]] uit de orde [[Phasmatodea]] en de  familie [[Phasmatidae]]. De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1842 door Haan.

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|9999-Phasmida}} [bezocht 1 juli 2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|07|02}}

[[Categorie:Carausius (geslacht)|nodosus]]

title: Carausius nodosus

Orde: Phasmatodea

Familie: Phasmatidae

Geslacht: Carausius

title: Soort


text:
# Kir (cocktail)
Kir is een cocktail, gemaakt van een Bourgondische Aligoté met een scheutje Crème de cassis (een likeur die gemaakt is van zwarte bessen). De verhouding mag liggen tussen 2 tot 3 delen wijn met 1 deel likeur. Wordt een andere witte wijn gebruikt dan heet het geen Kir maar blanc-cassis of blancasse.
Kir wordt gewoonlijk gedronken als aperitief bij een maaltijd of hapje.
Het drankje komt oorspronkelijk uit Bourgondië en heette oorspronkelijk cassis au vin blanc. Het drankje werd onder de huidige naam bekend door een Bourgondische priester, Félix Kir, die leefde van 1876 tot 1968.
Voor Kir Royal wordt de witte wijn vervangen door  Crémant de Bourgogne, of een andere mousserende wijn. Door Chambord Liqueur Royale te gebruiken krijgt men Kir Imperial. Er is ook nog een Kir Bleu-variant, waar de Crème de cassis vervangen wordt door Blue Curaçao.

title: Kir (cocktail)

wikitext:
[[Afbeelding:Kir cocktail.jpg|thumb|right|Kir]]
'''Kir''' is een [[cocktail]], gemaakt van een [[Bourgogne (wijnstreek)|Bourgondische]] [[Aligoté]] met een scheutje [[Crème de cassis]] (een likeur die gemaakt is van [[zwarte bes]]sen). De verhouding mag liggen tussen 2 tot 3 delen wijn met 1 deel likeur. Wordt een andere [[witte wijn]] gebruikt dan heet het geen Kir maar ''blanc-cassis'' of ''blancasse''.

Kir wordt gewoonlijk gedronken als [[aperitief]] bij een maaltijd of hapje.

Het drankje komt oorspronkelijk uit [[Bourgondië (regio)|Bourgondië]] en heette oorspronkelijk ''cassis au vin blanc''. Het drankje werd onder de huidige naam bekend door een Bourgondische [[priester]], [[Félix Kir]], die leefde van [[1876]] tot [[1968]].

Voor '''Kir Royal''' wordt de witte wijn vervangen door [[Crémant| Crémant de Bourgogne]], of een andere [[mousserende wijn]]. Door Chambord Liqueur Royale te gebruiken krijgt men '''Kir Imperial'''. Er is ook nog een Kir Bleu-variant, waar de Crème de cassis vervangen wordt door [[Curaçao (likeur)|Blue Curaçao]].

[[Categorie:Cocktail met wijn]]
[[Categorie:Franse drank]]


text:
# Keude Suwak Awe
Keude Suwak Awe is een bestuurslaag in het regentschap Aceh Barat van de provincie Atjeh, Indonesië. Keude Suwak Awe telt 169 inwoners (volkstelling 2010).

title: Keude Suwak Awe

wikitext:
{{Infobox plaats in Indonesië
| soort          = Dorp
| naam           = Keude Suwak Awe
| inwoners       = 169
| datum inwoners = 2010
| provincie      = [[Atjeh]]
| regentschap    = [[Aceh Barat]]
| onderdistrict  = [[Pantai Ceuremen]]
| eiland         =
| tijdzone       =
| code desa      = 1107082009
| mapname        =
| lat_deg        =
| lat_min        =
| lat_sec        =
| lon_deg        =
| lon_min        =
| lon_sec        =
| image          =
| caption        =
}}
'''Keude Suwak Awe''' is een bestuurslaag in het [[Regentschap (Indonesië)|regentschap]] [[Aceh Barat]] van de [[Provincies van Indonesië|provincie]] [[Atjeh]], [[Indonesië]]. Keude Suwak Awe telt 169 inwoners (volkstelling 2010).

{{Appendix|2=
* Resultaten van de volkstelling (2010), Badan Pusat Statistik, [https://web.archive.org/web/20121202090212/http://bps.go.id/eng/download_file/Population_of_Indonesia_by_Village_2010.pdf Population_of_Indonesia_by_Village]
}}
{{Beginnetje|landen & Volken|land=Indonesië|2=2013|3=06|4=12}}

[[Categorie:Plaats in Atjeh]]

title: Situering

Provincie: Atjeh

Regentschap of · stadsgemeente: Aceh Barat

Onderdistrict: Pantai Ceuremen

title: Algemeen

title: Overig

Portaal: Indonesië


text:
# Quasimus indicus
Quasimus indicus is een keversoort uit de familie kniptorren (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2001 door Dolin.

title: Quasimus indicus

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Quasimus indicus''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Kniptorren|Elateridae]] (Kniptorren)
| geslacht = ''[[Quasimus]]''
| w-naam = ''Quasimus indicus''
| auteur = Dolin
| datum = 2001
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Quasimus indicus''''' is een [[kevers]]oort uit de familie [[kniptorren]] (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2001 door Dolin.<ref>[http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Elateridae.txt Elateridae] in [http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Coleoptera1.htm Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010]. [https://web.archive.org/web/20141203145937/https://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Elateridae.txt Gearchiveerd] op 3 december 2014.</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|10|30}}

[[Categorie:Quasimus|indicus]]

title: Quasimus indicus

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Elateridae (Kniptorren)

Geslacht: Quasimus

title: Soort


text:
# Petralia
Petralia is een mosdiertjesgeslacht uit de familie van de Petraliidae en de orde Cheilostomatida. De wetenschappelijke naam ervan is in 1869 voor het eerst geldig gepubliceerd door MacGillivray.

## Soorten
- Petralia ingens Harmer, 1957
- Petralia livingstonei Stach, 1936
- Petralia undata MacGillivray, 1869

Niet geaccepteerde soorten:
- Petralia chuakensis Waters, 1913 → Petraliella dentilabris (Ortmann, 1892)

title: Petralia

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Petralia''
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Mosdiertjes|Bryozoa]] ([[Mosdiertjes]])
| klasse = [[Gymnolaemata]]
| orde = [[Cheilostomatida]]
| familie = [[Petraliidae]]
| taxon = [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| auteur = MacGillivray
| datum = 1869
| worms = 468748
}}
'''''Petralia''''' is een [[mosdiertjes]][[Geslacht (biologie)|geslacht]] uit de [[Familie (biologie)|familie]] van de [[Petraliidae]] en de [[orde (biologie)|orde]] [[Cheilostomatida]]. De wetenschappelijke naam ervan is in 1869 voor het eerst geldig gepubliceerd door MacGillivray.

== Soorten ==
* ''[[Petralia ingens]]'' Harmer, 1957
* ''[[Petralia livingstonei]]'' Stach, 1936
* ''[[Petralia undata]]'' MacGillivray, 1869

Niet geaccepteerde soorten:
* ''[[Petralia chuakensis]]'' Waters, 1913 → ''[[Petraliella dentilabris]]'' (Ortmann, 1892)

[[Categorie:Petraliidae]]

title: Petralia

Stam: Bryozoa (Mosdiertjes)

Klasse: Gymnolaemata

Orde: Cheilostomatida

Familie: Petraliidae

title: Geslacht


text:
# Linotype
De Linotype is een zetmachine uitgevonden in 1884 met toendertijd twee unieke eigenschappen; dat In één machine de functies van letters zetten en lettergieten werden verenigd en dat de letters konden worden gekozen door middel van een toetsenbord.
De Linotype werd ontwikkeld in de VS door de uit Duitsland afkomstige uitvinder Ottmar Mergenthaler en werd vanaf 1886 geproduceerd door een speciaal daarvoor opgericht bedrijf, de Mergenthaler Linotype Company.  De Linotype werd vooral gebruikt voor het zetten van tekst voor kranten en tijdschriften. De Linotype werd ook wel gebruikt bij het vervaardigen van boeken. Een bijna identieke gietmachine is de Intertype.

## Beschrijving
Op een Linotype wordt de tekst met behulp van een toetsenbord ingevoerd. Bij het aanslaan van een toets valt een matrijs met een letterteken uit een magazijn in een houder. Spaties vallen vanuit een ander kanaal tussen de woorden. Dit kunnen vaste spaties zijn, maar ook wig-spaties, die voor het gieten de regel afsluiten, en samen zorgen voor een uitgevulde regel. Als de regel (line) vol is wordt deze gegoten: zo ontstaat een hele zetregel uit één stuk lood, dat na gebruik kan worden omgesmolten en opnieuw gegoten.
Zetmachines leverden een grote tijdsbesparing op in vergelijking met het handmatige letterzetten. Bovendien werden er telkens nieuwe letters gegoten, zodat geen slijtage ontstond zoals bij herhaaldelijk gebruik van handletters.
Bij Linotype is de gieter ook degene die de tekst uittikt. Dit handwerk is een rem op de productiviteit. De machine kan veel meer gieten dan er ingetikt kan worden. Daarom werd er in de jaren 60-70 van de twintigste eeuw een papierbandsysteem ontwikkeld, waarbij de band later de gietmachine als een automaat ging besturen, net zoals dat al veel langer het geval was bij de Monotype-zetselgietmachines.
Met de opkomst van de fotografische zettechniek verdwenen in Europa de heteloodzetmachines uit de drukkerijen. Grafische musea herbergen nog zetmachines, maar daarnaast bewaren 'private presses' door heel Europa en Amerika typografische machines en proberen ze in bedrijf te houden.

## Het letterontwerp van Linotype
Op een linotype-matrijs staat naast de "romein" ook de "cursief" van het teken. Een cursief kon worden gegoten door de matrijs in een iets hogere positie te brengen.
Als gevolg hiervan moeten de cursieven altijd even breed zijn als de romeinen. Dat is voor het ontwerpen van letters een groot nadeel: óf de romein is lelijk, óf de cursief is zeer gekunsteld.
Bij het concurrerende Monotype-zetsysteem was dit niet nodig. Daar werden letters los van elkaar gegoten en bijgevolg had de ontwerper veel meer vrijheid wat betreft de breedte van het cursieve teken. Die was onafhankelijk van de romein.
"Kerning" of afspatiëren is bij Linotype onmogelijk, aangezien de matrijzen de breedte van de letter bepalen. Wel is het mogelijk de letterafstand te vergroten, door een dunne lege matrijs tussen te voegen.
Af- en aanspatiëren van letters is bij het Monotype-zetsysteem wel mogelijk. De breedte van de gieting wordt bij Monotype bepaald door de opening in de gietvorm, en die opening kan met een nauwkeurigheid van 2000 dpi worden bijgeregeld, door de spatieëer-wiggen te verleggen.

## Andere regelzetmachines
Andere typen heet-lood regelzetmachines zijn:
- de Typograph en de Monoline: Deze twee machines hebben een toetsenbord dat zorgt voor de volgorde van de letter in de regel. De Typograph was een in Duitsland geproduceerde machine die door Linotype uitgekocht werd. Op dezelfde manier werd ook de Monoline door Linotype uit de markt gehaald. Deze aanvankelijk veelbelovende machines verdwenen van de markt. Zo heeft Linotype de meeste concurrentie effectief kunnen uitschakelen.
- de Ludlow-regelzetmachine. Hiermee zijn regels in 6 tot 72 punt mogelijk, matrijzen worden met de hand in een zethaak gezet en daarna werd een regel gegoten.
- de A.P.L, of All Purpose Linotype: een Ludlow-kloon geproduceerd door Linotype. Ook deze heeft regels tot 72 punt, met de hand worden de matrijzen in een zethaak gezet, waarna de regel wordt gegoten.

Deze laatste twee machines werden veel voor koppen gebruikt, maar ook voor teksten in kleine corpsen.
Na het aflopen van de Linotype-patenten werd onder de naam Intertype een 'Linotype-kloon' uitgebracht. Dat leidde tot een jarenlange juridische strijd, die door Linotype in de rechtszaal werd verloren. Daarnaast zijn er in het voormalige Oostblok diverse Linotype-klonen geproduceerd.

## Verdere historie
De firma Linotype, inmiddels producent van fotozetmachines, fuseerde in 1989 met de Duitse scannerbouwer Hell. De combinatie werd rond de eeuwwisseling overgenomen door drukpersenbouwer Heidelberger Druckmaschinen AG, maar overleefde dat niet lang. Reeds na enige jaren werd de afdeling opgeheven. Van Linotype resteert nog wel de omvangrijke lettertypenbibliotheek (genoemd naar Mergenthaler).
De rechten op die bibliotheek zijn enkele jaren geleden opgekocht door Monotype.

title: Linotype

wikitext:
[[Bestand:Linotype 2.jpg|thumb|Linotype zetmachine]]
[[Bestand:Linotype keyboard with Star Quadder attachment.jpg|thumb|Toetsenbord van een Linotype zetmachine]]
[[Bestand:Linotype matrices.png|rechts|thumb|Linotype regel met matrijzen en wig-spaties]]
[[Bestand:Linotype Zeilenblock Frontansicht.jpg|thumb|Afgietsel]]
[[Bestand:Werknemer in de lynotype-zetterij, Bestanddeelnr 255-0029.jpg|thumb|Werknemer in de linotype-zetterij, 1949]]
De '''Linotype''' is een [[zetmachine]] uitgevonden in 1884 met toendertijd twee unieke eigenschappen; dat In één machine de functies van [[Zetten (druktechniek)|letters zetten]] en [[Lettergieterij|lettergieten]] werden verenigd en dat de letters konden worden gekozen door middel van een [[toetsenbord]].

De Linotype werd ontwikkeld in de [[Verenigde Staten|VS]] door de uit Duitsland afkomstige uitvinder [[Ottmar Mergenthaler]] en werd vanaf 1886 geproduceerd door een speciaal daarvoor opgericht bedrijf, de [[Mergenthaler Linotype Company]].  De Linotype werd vooral gebruikt voor het zetten van tekst voor kranten en tijdschriften. De Linotype werd ook wel gebruikt bij het vervaardigen van boeken. Een bijna identieke gietmachine is de ''[[Intertype]]''.

== Beschrijving ==
Op een Linotype wordt de tekst met behulp van een toetsenbord ingevoerd. Bij het aanslaan van een toets valt een [[Matrijs (mal)|matrijs]] met een letterteken uit een magazijn in een houder. Spaties vallen vanuit een ander kanaal tussen de woorden. Dit kunnen vaste spaties zijn, maar ook wig-spaties, die voor het gieten de regel afsluiten, en samen zorgen voor een uitgevulde regel. Als de regel (''line'') vol is wordt deze gegoten: zo ontstaat een hele zetregel uit één stuk [[Lood (element)|lood]], dat na gebruik kan worden omgesmolten en opnieuw gegoten.

Zetmachines leverden een grote tijdsbesparing op in vergelijking met het handmatige [[letterzetten]]. Bovendien werden er telkens nieuwe letters gegoten, zodat geen slijtage ontstond zoals bij herhaaldelijk gebruik van [[handletter]]s.

Bij Linotype is de gieter ook degene die de tekst uittikt. Dit handwerk is een rem op de productiviteit. De machine kan veel meer gieten dan er ingetikt kan worden. Daarom werd er in de jaren 60-70 van de twintigste eeuw een papierbandsysteem ontwikkeld, waarbij de band later de gietmachine als een automaat ging besturen, net zoals dat al veel langer het geval was bij de [[Monotype (zetmachine)|Monotype]]-zetselgietmachines.

Met de opkomst van de [[fotografische zettechniek]] verdwenen in Europa de heteloodzetmachines uit de drukkerijen. Grafische musea herbergen nog zetmachines, maar daarnaast bewaren '[[private press]]es' door heel Europa en Amerika typografische machines en proberen ze in bedrijf te houden.

== Het letterontwerp van Linotype ==
Op een linotype-matrijs staat naast de "romein" ook de "cursief" van het teken. Een cursief kon worden gegoten door de matrijs in een iets hogere positie te brengen.

Als gevolg hiervan ''moeten'' de cursieven altijd even breed zijn als de romeinen. Dat is voor het ontwerpen van letters een groot nadeel: óf de romein is lelijk, óf de cursief is zeer gekunsteld.

Bij het concurrerende [[Monotype (zetmachine)|Monotype]]-zetsysteem was dit niet nodig. Daar werden letters los van elkaar gegoten en bijgevolg had de ontwerper veel meer vrijheid wat betreft de breedte van het cursieve teken. Die was onafhankelijk van de romein.

"Kerning" of afspatiëren is bij Linotype onmogelijk, aangezien de matrijzen de breedte van de letter bepalen. Wel is het mogelijk de letterafstand te vergroten, door een dunne lege matrijs tussen te voegen.

Af- en aanspatiëren van letters is bij het Monotype-zetsysteem wel mogelijk. De breedte van de gieting wordt bij Monotype bepaald door de opening in de gietvorm, en die opening kan met een nauwkeurigheid van 2000 dpi worden bijgeregeld, door de spatieëer-wiggen te verleggen.

== Andere regelzetmachines ==
Andere typen heet-lood regelzetmachines zijn:

* de [[Typograph]] en de [[Monoline]]: Deze twee machines hebben een toetsenbord dat zorgt voor de volgorde van de letter in de regel. De ''Typograph'' was een in Duitsland geproduceerde machine die door Linotype uitgekocht werd. Op dezelfde manier werd ook de ''Monoline'' door Linotype uit de markt gehaald. Deze aanvankelijk veelbelovende machines verdwenen van de markt. Zo heeft Linotype de meeste concurrentie effectief kunnen uitschakelen.
* de [[Ludlow (gietmachine)|Ludlow]]-regelzetmachine. Hiermee zijn regels in 6 tot 72 punt mogelijk, matrijzen worden met de hand in een zethaak gezet en daarna werd een regel gegoten.
* de A.P.L, of All Purpose Linotype: een Ludlow-kloon geproduceerd door Linotype. Ook deze heeft regels tot 72 punt, met de hand worden de matrijzen in een zethaak gezet, waarna de regel wordt gegoten.

Deze laatste twee machines werden veel voor koppen gebruikt, maar ook voor teksten in kleine corpsen.

Na het aflopen van de Linotype-patenten werd onder de naam [[Intertype]] een 'Linotype-kloon' uitgebracht. Dat leidde tot een jarenlange juridische strijd, die door Linotype in de rechtszaal werd verloren. Daarnaast zijn er in het voormalige Oostblok diverse Linotype-klonen geproduceerd.

== Verdere historie ==
De firma Linotype, inmiddels producent van fotozetmachines, fuseerde in 1989 met de Duitse scannerbouwer [[Rudolf Hell|Hell]]. De combinatie werd rond de eeuwwisseling overgenomen door drukpersenbouwer [[Heidelberger Druckmaschinen|Heidelberger Druckmaschinen AG]], maar overleefde dat niet lang. Reeds na enige jaren werd de afdeling opgeheven. Van Linotype resteert nog wel de omvangrijke lettertypenbibliotheek (genoemd naar Mergenthaler).

De rechten op die bibliotheek zijn enkele jaren geleden opgekocht door [[Monotype Imaging|Monotype]].

[[Categorie:Zettechniek]]


text:
# Goňur depe
Goňur depe is een archeologische vindplaats bestaande uit een grote nederzetting uit de vroege bronstijd (2.400 tot 1.600 v.Chr.)  ongeveer 60 km ten noorden van Mary (het oude Merv) in Turkmenistan. Het is de belangrijkste nederzetting van het Bactria-Margiana Archeologisch Complex (BMAC).

## Archeologie
De site werd ontdekt door de Grieks-Russische archeoloog Viktor Sarianidi. In 1972 verzamelde hij daar de eerste aardewerkscherven van het oppervlak, en van 1974 tot 2013 groef hij op de site. Sarianidi ontdekte een paleis, een versterkte omheining van leemstenen en tempels met vuuraltaren die hij associeerde met de zoroastrische religie.
Goňur depe heeft een totale oppervlakte van ongeveer 55 hectare en wordt door archeologen verdeeld in drie hoofdsectoren: Goňur Noord, de Grote Necropolis en Goňur Zuid. Het noordelijke deel van het complex, Goňur Noord, had een centrale citadelachtige structuur van ongeveer 100 bij 180 m.

## Goňur Noord
Het belangrijkste versterkte complex is het bijna elliptische gebied dat bekendstaat als Goňur Noord (ca. 330 × 460 m), uit ca. 2400 tot 1900 v.Chr., met inbegrip van het "monumentale paleis" en bijgevoegde gebouwen, rituele gebieden en vele tempels, evenals de "koninklijke necropolis" en verschillende waterreservoirs. Het monumentale paleis stond in het midden (ca. 150 x 140 m) en werd omgeven door een dubbele muur, met twee grote binnenplaatsen en een axiale gang, evenals een grote warenopslag en binnenverblijven die mogelijk een troonzaal en audiëntiezalen waren. Bij de ingang van het monumentale paleis waren waterbronnen aangesloten op keramische buizen, wellicht voor de rituele reiniging van bezoekers.
De koninklijke necropolis, gelegen in het zuidoosten van Goňur Noord, bestond uit acht ondergrondse ruimtes voor begrafenissen en drie grote kuilen voor hetzelfde doel. Er werden artefacten van goud, zilver, steen en brons gevonden, wat de hoge status van de begravenen aantoont. In de laatste fase van deze necropolis werden veel voorwerpen van olifantenivoor gevonden. Dit niveau is gelijktijdig met de late lagen in Altyn depe in Turkmenistan en Mohenjodaro in Pakistan. Bij opgravingen in een met bakstenen beklede grafkuil, grafnummer 3200 van de koninklijke necropolis, werd een paardenskelet gevonden uit periode I, gedateerd rond 2200 v.Chr., samen met een vierwielige houten wagen met bronzen velgen. Archeoloog Julio Bendezu-Sarmiento, die het artikel van Nadezjda Doebova (2015) noemt, merkt op dat het een bijna compleet skelet van een veulen was, dat op een wagen met wielen omringd door bronzen banden rustte, en dat met behulp van koolstofdatering gedateerd werd op 2250 v.Chr. Hij beschouwde dit paard en de wagen dan ook als anderhalve eeuw ouder dan soortgelijke begrafenissen van de Sintasjtacultuur. Een stenen beeldje dat lijkt op een paard met zadel werd gevonden in grafnummer 3210, ook in de koninklijke necropolis, en werd in 2005 door Sarianidi gerapporteerd, en in graf 3310 werden delen van het lichaam van een hengst gevonden. De hengst miste zijn hoofd, romp en staart, en werd door Sarianidi (2008) beschouwd als een cultusbegrafenis van een gedomesticeerd paard.

## Grote necropolis
De grote necropolis, met meer dan drieduizend graven van verschillende typen op een oppervlakte van ca. 10 hectare, lag ongeveer 200m ten westen van Goňur Noord. In deze necropolis werden alleen volwassenen en jongeren ouder dan acht jaar begraven; kinderen werden begraven bij huizen of in verlaten gebouwen.
In het zogenaamde "graf van een krijger", nummer 2380 op deze necropolis, werd een bronzen knotskop gevonden met daarop een paard met prominente oren.

## Mozaïeken
In de necropolis werden talrijke mozaïeken gevonden. Deze sierden enkele muren en werden ook aangetroffen op veel grote houten kisten en dozen waarin ooit kostbare koninklijke offergaven zaten. De mozaïeken zijn gedateerd op het einde van het 3e millennium v.Chr.
Dergelijke mozaïeken zijn elders in het oude Oost-Azië vrijwel onbekend, maar in Mari, Syrië, zijn talrijke parallellen met deze mozaïeken gevonden. Andere duidelijke parallellen zijn ook te vinden in de koninklijke begraafplaats van Ur.

## Goňur Zuid
Goňur Zuid is een kleiner, vierkant complex (ca. 130 × 120m) bewoond tussen ca. 1900 en 1600 v.Chr., versterkt met twee series massieve concentrische muren met ronde torens aan de omtrek. De zogenaamde Temenos, ook gelegen in Goňur Zuid, is een parallellogram-heiligdom met sterke muren, ronde torens op de hoeken en halve torens aan de omtrek, dat door Sarianidi werd beschouwd als een gebied gerelateerd aan de Soma-cultus. In de Temenos was een kleine tempel gebouwd die "het fort" werd genoemd. Het gebouw heeft de vorm van een kruis en droeg twaalf ronde torens, één in elke hoek van het kruis. Deze torens hadden elk een smalle deur. Omdat het een latere ontwikkeling was, werd dit "fort" niet afgemaakt, maar het leek erg op de "vuurtempel" in Tepe Nush-i Jan.

## Chronologie
Volgens de gegevens van vroeg onderzoek en recente stratigrafische studies, uitgevoerd van 2014 tot 2018, bepaalden Robert Satajev, Nadezjda Doebova en Moechammed Mamedov vijf periodes:
| Fase | Chronologie              | Functies                                                                                |
| ---- | ------------------------ | ----------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| 1    | (~2500/2300–2000 v.Chr.) | stichting van de nederzetting tot de bouw van het paleis                                              |
| 2    | (~2000–1900 v.Chr.)      | bouw van het paleis tot aan de "grote brand" in het paleis                                            |
| 3    | (~1900–1700 v.Chr.)      | restauratie van het paleis na de brand, totdat het niet langer de residentie van de heersers was      |
| 4    | (~1700–1600 v.Chr.)      | vertrek van de heersers en het gebruik van het paleis door de gewone burgers totdat het verwoest werd |
| 5    | (~1600–1500 v.Chr.)      | verwoesting van het paleis totdat het volk het gebied verliet                                         |

In de eerste periode van bewoning werden in Goňur Noord twee scherven in Göksüýri-stijl uit de Namazga III-periode (ca. 3200-2800 v.Chr.) gevonden, en drie radiokoolstofmonsters uit Goňur depe behoren tot de Göksüýri/Sarazm-periode, afkomstig uit smalle wanden die een kortdurende bewoning aantonen.

## Genetica
Uit DNA-sequencing van individuen uit Goňur depe bleek dat het grootste deel van hun afstamming overeenkwam met neolithische boeren van het Iraanse plateau, met kleine hoeveelheden afstamming van Anatolische neolithische landbouwers en Oost-Europese jager-verzamelaars. Een aantal individuen hadden, hoewel ze ook voor het grootste deel afkomstig waren uit het Iraanse neolithicum, ook voor een deel Zuid-Aziatische voorouders en minder Anatolische voorouders, mogelijk als gevolg van contact met de Indusbeschaving.

## Soma
Sarianidi vond wat leek op een ketel voor de rituele drank soma, die in de Rigveda en Avesta genoemd wordt als haoma. Sarianidi verklaarde ook gerechten met sporen van cannabis, papaver en ephedra gevonden te hebben. Volgens hem versterkten deze vondsten de theorie dat dit de ingrediënten van soma waren.
Bij opgravingen in Ulug depe nabij Duşak in het zuiden van Turkmenistan werden vergelijkbare werktuigen voor het maken van soma gevonden, die beschreven worden als een "persset". De vondsten werden gedaan in de lagen van de late bronstijd.
De werktuigen:
"... bestonden uit een enorme stenen vijzel en een stamper, een perssteen met een halfbolvormig uitsteeksel in het midden en ernaast een soortgelijke met een halfbolvormige verdieping."

## Historische context
Geleerden zijn van mening dat de oude Oxus-cultuur (Bactria-Margiana) haar oorsprong vond op plekken als Anau, op de noordelijke hellingen van het Kopet-Dag-gebergte. Anau dateert uit 6.500 v.Chr. Latere nederzettingen zoals Goňur depe zijn mogelijk gesticht door mensen die vanwege het veranderende klimaat vanuit het Kopet-Dag-gebied daarheen verhuisden.
In de periode 1800-1500 v.Chr. vonden er steeds meer invallen plaats in de vorm van van nomadische kampementen van de Andronovocultuur. Volgens Lamberg-Karlovsky betekende de aanwezigheid van Andronovo-aardewerk in Goňur depe (het karakteristieke aardewerk van de Euraziatische steppe, waar het moderne paard werd gedomesticeerd) dat het paard zeker bekend was bij de BMAC. Sarianidi wees echter de steppeverbinding voor de aanwezigheid van het paard in het BMAC af.
Mallory (1997) wees erop dat de versterkte nederzettingen van het BMAC, zoals Goňur depe en Togolok, lijken op de qila, het type fort dat in deze regio in de historische periode bekend was. Ze kunnen rond of rechthoekig zijn en tot drie omringende muren hebben. Binnen de forten bevonden zich woonvertrekken, werkplaatsen en tempels.
De site werd waarschijnlijk verlaten nadat de Murghab zijn loop naar het westen verplaatste.
- Virtual International Authority File: 241241892

title: Goňur depe

wikitext:
{{Infobox archeologische plaats
| naam          = Goňur depe
| afbeelding    = Gonur ruins.jpg
| onderschrift  = een deel van de ruïnes van Goňur depe, 2011
| mapname       = Turkmenistan
| lat_deg       = 38
| lat_min       = 12
| lat_sec       = 36
| lat_dir       = N
| lon_deg       = 62
| lon_min       = 02
| lon_sec       = 06
| maptype       = relief
| land          = {{TM}}
| locatie       = [[Mary (provincie)]]
| dichtbij      = [[Mary (stad)]]
| datering      = 2400 - 1600 v.Chr.
| periode       = [[bronstijd]]
| cultuur       = [[Archeologisch complex Bactrië-Margiana]]
| vindjaar      = 1972
| vinder        = Viktor Sarianidi
| afbeelding2   = BMAC bronze tools (cropped) Gonur Depe.jpg
| onderschrift2 = bronzen werktuigen
| afbeelding3   = Horse Burial at Gonur Depe (41653787354).jpg
| onderschrift3 = paardengraf
}}
'''Goňur depe''' is een [[Vindplaats (archeologie)|archeologische vindplaats]] bestaande uit een grote nederzetting uit de vroege [[bronstijd]] (2.400 tot 1.600 v.Chr.)  ongeveer 60 km ten noorden van [[Mary (Turkmenistan)|Mary]] (het oude [[Merv]]) in [[Turkmenistan]]. Het is de belangrijkste nederzetting van het [[Archeologisch complex Bactrië-Margiana|Bactria-Margiana Archeologisch Complex]] (BMAC).

== Archeologie ==
De [[Vindplaats (archeologie)|site]] werd ontdekt door de Grieks-Russische archeoloog [[Viktor Sarianidi]]. In 1972 verzamelde hij daar de eerste aardewerkscherven van het oppervlak, en van 1974 tot 2013 groef hij op de site. Sarianidi ontdekte een paleis, een versterkte omheining van [[Leemsteen|leemstenen]] en tempels met [[Vuurtempel|vuuraltaren]] die hij associeerde met de [[Zoroastrisme|zoroastrische]] religie.

Goňur depe heeft een totale oppervlakte van ongeveer 55 hectare en wordt door archeologen verdeeld in drie hoofdsectoren: Goňur Noord, de Grote Necropolis en Goňur Zuid. Het noordelijke deel van het complex, Goňur Noord, had een centrale citadelachtige structuur van ongeveer 100 bij 180 m.

== Goňur Noord ==
Het belangrijkste versterkte complex is het bijna elliptische gebied dat bekendstaat als Goňur Noord (ca. 330 × 460 m), uit ca. 2400 tot 1900 v.Chr., met inbegrip van het "monumentale paleis" en bijgevoegde gebouwen, rituele gebieden en vele tempels, evenals de "koninklijke necropolis" en verschillende waterreservoirs. Het monumentale paleis stond in het midden (ca. 150 x 140 m) en werd omgeven door een dubbele muur, met twee grote binnenplaatsen en een axiale gang, evenals een grote warenopslag en binnenverblijven die mogelijk een troonzaal en audiëntiezalen waren. Bij de ingang van het monumentale paleis waren waterbronnen aangesloten op keramische buizen, wellicht voor de rituele reiniging van bezoekers.

De koninklijke necropolis, gelegen in het zuidoosten van Goňur Noord, bestond uit acht ondergrondse ruimtes voor begrafenissen en drie grote kuilen voor hetzelfde doel. Er werden [[Artefact (archeologie)|artefacten]] van goud, zilver, steen en brons gevonden, wat de hoge status van de begravenen aantoont. In de laatste fase van deze necropolis werden veel voorwerpen van [[Ivoor|olifantenivoor]] gevonden. Dit niveau is gelijktijdig met de late lagen in [[Altyn depe]] in Turkmenistan en [[Mohenjodaro]] in Pakistan. Bij opgravingen in een met bakstenen beklede grafkuil, grafnummer 3200 van de koninklijke necropolis, werd een paardenskelet gevonden uit periode I, gedateerd rond 2200 v.Chr., samen met een vierwielige houten wagen met bronzen velgen. Archeoloog Julio Bendezu-Sarmiento, die het artikel van [[Nadezjda Anatoljevna Doebova|Nadezjda Doebova]] (2015) noemt, merkt op dat het een bijna compleet skelet van een veulen was, dat op een wagen met wielen omringd door bronzen banden rustte, en dat met behulp van koolstofdatering gedateerd werd op 2250 v.Chr. Hij beschouwde dit paard en de wagen dan ook als anderhalve eeuw ouder dan soortgelijke begrafenissen van de [[Sintasjtacultuur]]. Een stenen beeldje dat lijkt op een paard met [[Zadel (dier)|zadel]] werd gevonden in grafnummer 3210, ook in de koninklijke necropolis, en werd in 2005 door Sarianidi gerapporteerd, en in graf 3310 werden delen van het lichaam van een hengst gevonden. De hengst miste zijn hoofd, romp en staart, en werd door Sarianidi (2008) beschouwd als een [[Paardengraf|cultusbegrafenis van een gedomesticeerd paard]].

== Grote necropolis ==
De grote necropolis, met meer dan drieduizend graven van verschillende typen op een oppervlakte van ca. 10 hectare, lag ongeveer 200m ten westen van Goňur Noord. In deze necropolis werden alleen volwassenen en jongeren ouder dan acht jaar begraven; kinderen werden begraven bij huizen of in verlaten gebouwen.

In het zogenaamde "graf van een krijger", nummer 2380 op deze necropolis, werd een bronzen [[knotskop]] gevonden met daarop een paard met prominente oren.

== Mozaïeken ==
In de necropolis werden talrijke [[Mozaïek|mozaïeken]] gevonden. Deze sierden enkele muren en werden ook aangetroffen op veel grote houten kisten en dozen waarin ooit kostbare koninklijke offergaven zaten. De mozaïeken zijn gedateerd op het einde van het 3e millennium v.Chr.

Dergelijke mozaïeken zijn elders in het oude Oost-Azië vrijwel onbekend, maar in [[Mari (stad)|Mari]], [[Syrië]], zijn talrijke parallellen met deze mozaïeken gevonden. Andere duidelijke parallellen zijn ook te vinden in de koninklijke begraafplaats van [[Ur (Sumer)|Ur]].

== Goňur Zuid ==
Goňur Zuid is een kleiner, vierkant complex (ca. 130 × 120m) bewoond tussen ca. 1900 en 1600 v.Chr., versterkt met twee series massieve concentrische muren met ronde torens aan de omtrek. De zogenaamde ''[[Temenos]]'', ook gelegen in Goňur Zuid, is een parallellogram-heiligdom met sterke muren, ronde torens op de hoeken en halve torens aan de omtrek, dat door Sarianidi werd beschouwd als een gebied gerelateerd aan de [[Soma (drank)|Soma]]-cultus. In de ''Temenos'' was een kleine tempel gebouwd die "het fort" werd genoemd. Het gebouw heeft de vorm van een kruis en droeg twaalf ronde torens, één in elke hoek van het kruis. Deze torens hadden elk een smalle deur. Omdat het een latere ontwikkeling was, werd dit "fort" niet afgemaakt, maar het leek erg op de "[[vuurtempel]]" in [[Tepe Nush-i Jan]].

== Chronologie==
Volgens de gegevens van vroeg onderzoek en recente stratigrafische studies, uitgevoerd van 2014 tot 2018, bepaalden [[Robert Midchatovitsj Satajev|Robert Satajev]], Nadezjda Doebova en [[Moechammed Anajevitsj Mamedov|Moechammed Mamedov]] vijf periodes:

{| class="wikitable"
!Fase
! Chronologie
! Functies
|-
| 1
| (~2500/2300–2000 v.Chr.)
| stichting van de nederzetting tot de bouw van het paleis
|-
| 2
| (~2000–1900 v.Chr.)
| bouw van het paleis tot aan de "grote brand" in het paleis
|-
| 3
| (~1900–1700 v.Chr.)
| restauratie van het paleis na de brand, totdat het niet langer de residentie van de heersers was
|-
| 4
| (~1700–1600 v.Chr.)
| vertrek van de heersers en het gebruik van het paleis door de gewone burgers totdat het verwoest werd
|-
| 5
| (~1600–1500 v.Chr.)
| verwoesting van het paleis totdat het volk het gebied verliet
|}
In de eerste periode van bewoning werden in Goňur Noord twee scherven in [[Göksüýri]]-stijl uit de [[Namazga-Depe|Namazga III]]-periode (ca. 3200-2800 v.Chr.) gevonden, en drie radiokoolstofmonsters uit Goňur depe behoren tot de Göksüýri/[[Sarazm]]-periode, afkomstig uit smalle wanden die een kortdurende bewoning aantonen.

== Genetica ==
Uit [[DNA-sequencing]] van individuen uit Goňur depe bleek dat het grootste deel van hun afstamming overeenkwam met [[Iraanse jagers-verzamelaars|neolithische boeren van het Iraanse plateau]], met kleine hoeveelheden afstamming van [[Anatolische neolithische landbouwers]] en [[Oostelijke Jager-Verzamelaars|Oost-Europese jager-verzamelaars]]. Een aantal individuen hadden, hoewel ze ook voor het grootste deel afkomstig waren uit het Iraanse neolithicum, ook voor een deel Zuid-Aziatische voorouders en minder Anatolische voorouders, mogelijk als gevolg van contact met de Indusbeschaving.

== Soma ==
Sarianidi vond wat leek op een ketel voor de rituele drank [[Soma (drank)|soma]], die in de [[Rigveda]] en [[Avesta (literatuur)|Avesta]] genoemd wordt als [[haoma]]. Sarianidi verklaarde ook gerechten met sporen van [[Cannabis (drug)|cannabis]], [[Papaverfamilie|papaver]] en [[ephedra]] gevonden te hebben. Volgens hem versterkten deze vondsten de theorie dat dit de ingrediënten van soma waren.

Bij opgravingen in [[Ulug depe]] nabij [[Duşak]] in het zuiden van Turkmenistan werden vergelijkbare werktuigen voor het maken van soma gevonden, die beschreven worden als een "persset". De vondsten werden gedaan in de lagen van de late bronstijd.

De werktuigen:

: "... bestonden uit een enorme stenen vijzel en een stamper, een perssteen met een halfbolvormig uitsteeksel in het midden en ernaast een soortgelijke met een halfbolvormige verdieping."

== Historische context ==
Geleerden zijn van mening dat de oude [[Oxus]]-cultuur (Bactria-Margiana) haar oorsprong vond op plekken als [[Anau]], op de noordelijke hellingen van het [[Kopet-Dag]]-gebergte. Anau dateert uit 6.500 v.Chr. Latere nederzettingen zoals Goňur depe zijn mogelijk gesticht door mensen die vanwege het veranderende klimaat vanuit het Kopet-Dag-gebied daarheen verhuisden.

In de periode 1800-1500 v.Chr. vonden er steeds meer invallen plaats in de vorm van van nomadische kampementen van de [[Andronovocultuur]]. Volgens [[Clifford Charles Lamberg-Karlovsky|Lamberg-Karlovsky]] betekende de aanwezigheid van Andronovo-aardewerk in Goňur depe (het karakteristieke aardewerk van de [[Euraziatische steppe]], waar het moderne paard werd gedomesticeerd) dat het paard zeker bekend was bij de BMAC. Sarianidi wees echter de steppeverbinding voor de aanwezigheid van het paard in het BMAC af.

[[James Patrick Mallory|Mallory]] (1997) wees erop dat de versterkte nederzettingen van het BMAC, zoals Goňur depe en [[Togolok]], lijken op de [[qila]], het type fort dat in deze regio in de historische periode bekend was. Ze kunnen rond of rechthoekig zijn en tot drie omringende muren hebben. Binnen de forten bevonden zich woonvertrekken, werkplaatsen en tempels.

De site werd waarschijnlijk verlaten nadat de [[Murghab (rivier)|Murghab]] zijn loop naar het westen verplaatste.

{{commonscat}}
{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Gonur Depe|oldid=1240846628}}
{{References}}}}
{{Bibliografische informatie}}

[[Categorie:Archeologische vindplaats in Turkmenistan]]
[[Categorie:Bronstijdvindplaats in Azië]]

title: Situering

Land: Turkmenistan

Locatie: Mary (provincie)

Coördinaten: 38° 13′ NB, 62° 2′ OL

Dichtstbijzijnde plaats: Mary (stad)

title: Informatie

Periode: bronstijd

Cultuur: Archeologisch complex Bactrië-Margiana

Vinder: Viktor Sarianidi

Informatie:
bronzen werktuigen
paardengraf

Portaal: Archeologie


text:
# The Best of Dorien B.
The Best of Dorien B. is een tragikomische Vlaamse langspeelfilm uit 2019 in regie van Anke Blondé naar een scenario van Anke Blondé en Jean-Claude van Rijckeghem met Kim Snauwaert, Jelle De Beule, Katelijne Verbeke en Dirk Van Dijck in de hoofdrollen.
De opnamen hadden plaats in de lente van 2018. De film beleefde zijn wereldpremière op het filmfestival van Rotterdam in januari 2019. The Best of Dorien B was de openingsfilm van het filmfestival van Oostende 2019.

## Rolverdeling
| Acteur                 | Personage     |
| ---------------------- | ------------- |
| Kim Snauwaert          | Dorien        |
| Jelle De Beule         | Jeroen        |
| Katelijne Verbeke      | Monique       |
| Dirk Van Dijck         | Jos           |
| Isabelle Van Hecke     | Juf Hadewijch |
| Robrecht Vanden Thoren | Miguel        |
| Peter De Graef         | Gilbert       |
| Kristien De Proost     | Juf Ruth      |
| Wine Dierickx          | Liesbeth      |
| Willem Loobuyck        | Milos         |
| Lander Minne           | Kas           |

title: The Best of Dorien B.

wikitext:
{{Infobox film
| titel              = The Best of Dorien B.
| afbeelding         =
| onderschrift       =
| tagline            =
| alternatieve titel =
| regie              = [[Anke Blondé]]
| producer           =
| schrijver          = Anke Blondé
[[Jean-Claude van Rijckeghem]]
| verhaal            =
| bronmateriaal      =
| voice-over         =
| spelers            = [[Kim Snauwaert]]
[[Jelle De Beule]]
[[Katelijne Verbeke]]
[[Dirk Van Dijck]]
| muziek             = Rutger Reinders
| montage            = Axel Skovdal Roelofs
| cinematografie     = David Williamson
| production design  =
| prodmaatschappij   = A Private View
Viking Film
| distributeur       = [[Kinepolis Film Distribution]]
| première           = 24 januari 2019
| genre              = [[Tragikomedie]]
| lengte             = 107 minuten
| taal               =
| land               = {{BE}}
| budget             =
| locatie            =
| bezoekers          =
| opbrengst          =
| prijzen            =
| nominaties         =
| voorloper          =
| vervolg            =
| remake             =
| imdb               = 5939324
| moviemeter         =
}}
'''The Best of Dorien B.''' is een [[Tragikomedie|tragikomische]] [[Vlaanderen|Vlaamse]] [[langspeelfilm]] uit 2019 in regie van [[Anke Blondé]] naar een scenario van Anke Blondé en [[Jean-Claude van Rijckeghem]] met [[Kim Snauwaert]], [[Jelle De Beule]], [[Katelijne Verbeke]] en [[Dirk Van Dijck]] in de hoofdrollen.

De opnamen hadden plaats in de lente van 2018. De film beleefde zijn wereldpremière op het [[filmfestival van Rotterdam]] in januari 2019. The Best of Dorien B was de openingsfilm van het [[filmfestival van Oostende]] 2019.

== Rolverdeling ==
{{Tabel cast}}
|-
|{{SortNaam|Kim|Snauwaert}}||Dorien
|-
|{{SortNaam|Jelle|De Beule}}||Jeroen
|-
|{{SortNaam|Katelijne|Verbeke}}||Monique
|-
|{{SortNaam|Dirk|Van Dijck}}||Jos
|-
|{{SortNaam|Isabelle|Van Hecke}}||Juf Hadewijch
|-
|{{SortNaam|Robrecht|Vanden Thoren}}||Miguel
|-
|{{SortNaam|Peter|De Graef}}||Gilbert
|-
|{{SortNaam|Kristien|De Proost}}||Juf Ruth
|-
|{{SortNaam|Wine|Dierickx}}||Liesbeth
|-
|{{SortNaam|Willem|Loobuyck}}||Milos
|-
|{{SortNaam|Lander|Minne}}||Kas
|}
{{DEFAULTSORT:Best of Dorien B}}
[[Categorie:Film uit 2019]]
[[Categorie:Belgische film]]
[[Categorie:Tragikomedie]]

title: The Best of Dorien B.

Regie: Anke Blondé

Scenario: Anke Blondé · Jean-Claude van Rijckeghem

Hoofdrollen: Kim Snauwaert · Jelle De Beule · Katelijne Verbeke · Dirk Van Dijck

Muziek: Rutger Reinders

Montage: Axel Skovdal Roelofs

Cinematografie]: David Williamson

Productiebedrijf: A Private View · Viking Film

Distributie: Kinepolis Film Distribution

Première: 24 januari 2019

Genre: Tragikomedie

Speelduur: 107 minuten

Land: België

Kijkwijzer: · Angst, Grof taalgebruik


text:
# Ischiodontus daitoensis
Ischiodontus daitoensis is een keversoort uit de familie kniptorren (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1969 door Ôhira.

title: Ischiodontus daitoensis

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Ischiodontus daitoensis''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Kniptorren|Elateridae]] (Kniptorren)
| geslacht = ''[[Ischiodontus]]''
| w-naam = ''Ischiodontus daitoensis''
| auteur = Ôhira
| datum = 1969
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Ischiodontus daitoensis''''' is een [[kevers]]oort uit de familie [[kniptorren]] (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1969 door Ôhira.<ref>[http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Elateridae.txt Elateridae] in [http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Coleoptera1.htm Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010]. [https://web.archive.org/web/20141203145937/https://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Elateridae.txt Gearchiveerd] op 3 december 2014.</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|10|30}}

[[Categorie:Kniptorren]]

title: Ischiodontus daitoensis

Geslacht: Ischiodontus

title: Soort


text:
# Phanerotomella nitida
Phanerotomella nitida is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de schildwespen (Braconidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Zettel in 1989.

title: Phanerotomella nitida

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Phanerotomella nitida''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie= [[Schildwespen|Braconidae]] (Schildwespen)
| geslacht = ''[[Phanerotomella]]''
| w-naam = ''Phanerotomella nitida''
| auteur = Zettel
| datum = 1989
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Phanerotomella nitida''''' is een [[insecten|insect]] dat behoort tot de orde [[vliesvleugeligen]] (Hymenoptera) en de familie van de [[Schildwespen|schildwespen (Braconidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Zettel in 1989.

{{Beginnetje|biologie|2012|09|12}}

[[Categorie:Phanerotomella|nitida]]

title: Phanerotomella nitida

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Braconidae (Schildwespen)

Geslacht: Phanerotomella

title: Soort


text:
# Gemmula teschi
Gemmula teschi is een slakkensoort uit de familie van de Turridae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1964 door Powell.

title: Gemmula teschi

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Gemmula teschi''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Weekdieren|Mollusca]] ([[Weekdieren]])
| klasse = [[Slakken|Gastropoda]] (Slakken)
| clade1 = [[Neogastropoda]]
| familie = [[Turridae]]
| geslacht = ''[[Gemmula]]''
| w-naam = ''Gemmula teschi''
| auteur = Powell
| datum = 1964
| haakjes = ja
| commons =
| species =
| worms = 435256
}}
'''''Gemmula teschi''''' is een [[slakken|slakkensoort]] uit de familie van de [[Turridae]].<ref>Tucker, J. (2012). <i>Gemmula teschi</i> (Powell, 1964). Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=435256</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1964 door Powell.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|09}}

[[Categorie:Turridae]]

title: Gemmula teschi

Stam: Mollusca (Weekdieren)

Klasse: Gastropoda (Slakken)

Clade: Neogastropoda

Familie: Turridae

Geslacht: Gemmula

title: Soort


text:
# Scott Bradley
Scott Bradley (Russellville, 26 november 1891 - Chatsworth, 27 april 1977) was een Amerikaans componist, pianist en dirigent die de muziek schreef voor tekenfilms uit de MGM-studio's, zoals Tom en Jerry en Droopy.

## Biografie
Bradley studeerde aan het conservatorium. Naast piano speelde hij Engelse hoorn. In de jaren dertig studeerde hij onder Arnold Schönberg. In de filmindustrie was hij actief vanaf het eind van de jaren twintig. In 1928 synchroniseerde hij talkies (de vroege geluidsfilms) in de studio's van Fox. Hij werkte daarna kort bij Disney, waar hij Carl Stalling ontmoette en samenwerkte met Hugh Harman en Ub Iwerks. Bradley schreef zijn eerste muziek voor cartoons ('Flip the Frog') in de animatiestudio van Iwerks, die begin jaren dertig een eigen animatiestudio was begonnen. Deze tekenfilms werden gedistribueerd door MGM. MGM besloot vanaf 1938 zelf tekenfilms te maken en huurde Bradley in als componist, een baan die hij tot zijn pensioen zou uitoefenen. Bradley schreef muziek voor meer dan 250 cartoons: Tom & Jerry, maar ook Barney Bear en de tekenfilms van Tex Avery (Droopy, Screwy Squirrel, George & Junior...). Bradley kreeg veel vrijheid van producer Fred Quimby en schreef vaak jazzy muziek die luid, snel en wild was en de actie nagenoeg perfect begeleidde. In het begin gebruikte Bradley fragmenten van populaire en traditionele songs, maar gaandeweg, in de jaren veertig, werden zijn composities en arrangementen steeds origineler en complexer. Hij gebruikte vaak de twaalftoontechniek, die hij geleerd had van Schönberg.
Bradley ging in 1957 met pensioen, toen MGM de tekenfilmafdeling sloot.

## Discografie
- Tex Avery Cartoons, Milan, 1993
- Music from the Tex Avery Orginal Soundtracks, Milan, 2008

- Biblioteca Nacional de España: XX1393853
- Bibliothèque nationale de France: cb13891795h (data)
- Gemeinsame Normdatei: 134805917
- International Standard Name Identifier: 0000 0000 6301 200X
- Library of Congress Control Number: n95028624
- MusicBrainz: ca7ac964-08a1-4c74-99b3-ed434282cc7e
- Nationale bibliotheek van Australië: 35227402
- Nationale Bibliotheek van Israël: 987007330722805171
- Istituto Centrale per il Catalogo Unico: UBOV026994
- Système universitaire de documentation: 157810976
- Trove: 488423
- Virtual International Authority File: 195424
- WorldCat: E39PCjKM7mvWhGwwGRdrHthtmm

title: Scott Bradley

wikitext:
'''Scott Bradley''' ([[Russellville (Arkansas)|Russellville]], [[26 november]] [[1891]] - [[Chatsworth (Californië)|Chatsworth]], [[27 april]] [[1977]]) was een [[Verenigde Staten|Amerikaans]] componist, pianist en dirigent die de muziek schreef voor [[tekenfilm]]s uit de [[Sony Pictures Studios|MGM-studio's]], zoals [[Tom en Jerry]] en [[Droopy]].

==Biografie==

Bradley studeerde aan het conservatorium. Naast piano speelde hij [[Engelse hoorn]]. In de jaren dertig studeerde hij onder [[Arnold Schönberg]]. In de filmindustrie was hij actief vanaf het eind van de jaren twintig. In 1928 [[synchronisatie|synchroniseerde]] hij ''talkies'' (de vroege [[geluidsfilm]]s) in de studio's van [[Fox Broadcasting Company|Fox]]. Hij werkte daarna kort bij [[The Walt Disney Company|Disney]], waar hij [[Carl Stalling]] ontmoette en samenwerkte met [[Hugh Harman]] en [[Ub Iwerks]]. Bradley schreef zijn eerste muziek voor cartoons ('Flip the Frog') in de animatiestudio van Iwerks, die begin jaren dertig een eigen animatiestudio was begonnen. Deze tekenfilms werden gedistribueerd door MGM. MGM besloot vanaf 1938 zelf tekenfilms te maken en huurde Bradley in als [[componist]], een baan die hij tot zijn pensioen zou uitoefenen. Bradley schreef muziek voor meer dan 250 cartoons: Tom & Jerry, maar ook [[Barney Bear]] en de tekenfilms van [[Tex Avery]] ([[Droopy]], [[Screwy Squirrel]], [[George & Junior]]...). Bradley kreeg veel vrijheid van producer [[Fred Quimby]] en schreef vaak [[jazz|jazzy]] muziek die luid, snel en wild was en de actie nagenoeg perfect begeleidde. In het begin gebruikte Bradley fragmenten van populaire en traditionele songs, maar gaandeweg, in de jaren veertig, werden zijn composities en arrangementen steeds origineler en complexer. Hij gebruikte vaak de [[Dodecafonie|twaalftoontechniek]], die hij geleerd had van Schönberg.

Bradley ging in 1957 met pensioen, toen MGM de tekenfilmafdeling sloot.

==Zie ook==

* [[Carl Stalling]], de componist voor de [[Looney Tunes]] tekenfilms.

==Discografie==
*''Tex Avery Cartoons'', Milan, 1993
*''Music from the Tex Avery Orginal Soundtracks'', Milan, 2008

{{Bibliografische informatie}}
{{DEFAULTSORT:Bradley, Scott}}
[[Categorie:Amerikaans componist]]


text:
# Interstate 79
De Interstate 79 (afgekort I-79) is een Interstate Highway in de Verenigde Staten. De snelweg loopt door slechts 2 staten, van Charleston tot aan Erie. Onderweg doet men de grote stad Pittsburgh aan. De snelweg is 552 kilometer lang.

## Traject

### Interstate 79 inWest Virginia
Men begint in het centrale deel van West Virginia, in Charleston, aan het knooppunt met de Interstate 77. Vanuit hier loopt de snelweg naar het dunbevolkte noordoosten van de staat. Bij Morgantown kruist men de Interstate 68. De route in West Virginia is 258 kilometer lang.

### Interstate 79 inPennsylvania
Bij Mount Morris komt men Pennsylvania binnen. Ter hoogte van Washington, niet te verwarren met de Amerikaanse hoofdstad, kruist men de Interstate 70. Hierna komt men in de agglomeratie Pittsburgh, alhoewel de I-79 voornamelijk door de westkant ervan loopt. Aan de noordkant hiervan kruist men de Interstate 76. Wat verderop, bij Grove City kruist men de Interstate 80. De snelweg eindigt in Erie, waar men de Interstate 90 kruist. De route in Pennsylvania is 294 kilometer lang.
2 · 4 · 5 · 8 · 10 · 12 · 15 · 16 · 17 · 19 · 20 · 22 · 24 · 25 · 26 · 27 · 29 · 30 · 35 · 37 · 39 · 40 · 43 · 44 · 45 · 49 · 55 · 57 · 59 · 64 · 65 · 66 · 68 · 69 · 70 · 71 · 72 · 73 · 74 · 75 · 76 (west) · 76 (oost) · 77 · 78 · 79 · 80 · 81 · 82 · 83 · 84 (west) · 84 (oost) · 85 · 86 (west) · 86 (oost) · 87 · 88 (west) · 88 (oost) · 89 · 90 · 91 · 93 · 94 · 95 · 96 · 97 · 99 · 165 · 238 · 265 · 277 · 278 · 287 · 355 · 390 · 465 · 485 · 565 · 684 · 787 · 790 · 865

Hawaii:
H-1 · H-2 · H-3
Alaska:
A-1 · A-2 · A-3 · A-4
Puerto Rico:
PR-1 · PR-2 · PR-3

title: Interstate 79

wikitext:
{{Infobox weg Verenigde Staten I-weg
| nummer=79
| kaart=Interstate 79 map.png
| legenda=
| lengte=552,39
| staat=[[West Virginia]], [[Pennsylvania]]
| begin=[[Interstate 77|I-77]] bij [[Charleston (West Virginia)|Charleston]]
| eind=[[Pennsylvania Route 5|PA-5]] bij [[Erie (Pennsylvania)|Erie]]
| open=
| gesloten=
| foto=
| bijschrift=
}}
{{Tabelrij weg/knooppunt|[[Bestand:I-68.svg|20px]]|[[Interstate 68|I-68]] bij [[Morgantown (West Virginia)|Morgantown]]}}
{{Tabelrij weg/knooppunt|[[Bestand:I-70.svg|20px]]|[[Interstate 70|I-70]] bij [[Washington (Pennsylvania)|Washington]]}}
{{Tabelrij weg/knooppunt|[[Bestand:I-80.svg|20px]]|[[Interstate 80|I-80]] bij [[Mercer (Pennsylvania)|Mercer]]}}
{{Tabelrij weg/knooppunt|[[Bestand:I-90.svg|20px]]|[[Interstate 90|I-90]] bij [[Erie (Pennsylvania)|Erie]]}}
|}
|}

De '''Interstate 79''' (afgekort '''I-79''') is een [[Interstate highway|Interstate Highway]] in de Verenigde Staten. De snelweg loopt door slechts 2 staten, van [[Charleston (West Virginia)|Charleston]] tot aan [[Erie (Pennsylvania)|Erie]]. Onderweg doet men de grote stad [[Pittsburgh]] aan. De snelweg is 552 kilometer lang.

==Traject==
===Interstate 79 in [[West Virginia]]===
Men begint in het centrale deel van [[West Virginia]], in [[Charleston (West Virginia)|Charleston]], aan het knooppunt met de [[Interstate 77]]. Vanuit hier loopt de snelweg naar het dunbevolkte noordoosten van de staat. Bij [[Morgantown (West Virginia)|Morgantown]] kruist men de [[Interstate 68]]. De route in West Virginia is 258 kilometer lang.

===Interstate 79 in [[Pennsylvania]]===
Bij Mount Morris komt men [[Pennsylvania]] binnen. Ter hoogte van [[Washington (Pennsylvania)|Washington]], niet te verwarren met de Amerikaanse hoofdstad, kruist men de [[Interstate 70]]. Hierna komt men in de agglomeratie Pittsburgh, alhoewel de I-79 voornamelijk door de westkant ervan loopt. Aan de noordkant hiervan kruist men de Interstate 76. Wat verderop, bij Grove City kruist men de Interstate 80. De snelweg eindigt in [[Erie (Pennsylvania)|Erie]], waar men de [[Interstate 90]] kruist. De route in Pennsylvania is 294 kilometer lang.

{{Commonscat|Interstate 79}}
{{Navigatie Interstate highways}}
{{DEFAULTSORT:Interstate 079}}

[[Categorie:Interstate highway]]
[[Categorie:Weg in West Virginia]]
[[Categorie:Weg in Pennsylvania]]
[[Categorie:Pittsburgh]]

title: Interstate Highway 79

Land: Verenigde Staten

Staten: West Virginia, Pennsylvania

Beginpunt: I-77 bij Charleston

Eindpunt: PA-5 bij Erie

title: Traject

Knooppunt van wegen:
I-68 bij Morgantown
I-70 bij Washington
I-80 bij Mercer
I-90 bij Erie

title: Interstate Highway 79

Portaal: Verkeer & Vervoer · Verenigde Staten