text:
# Sint-Kastorkerk (Treis-Karden)
De Sint-Kastorkerk (St. Castor) is een voormalige stiftskerk in de Duitse plaats Karden. Het imposante kerkgebouw wordt ook wel Moseldom genoemd.

## Bouwgeschiedenis
Op de fundamenten van een Karolingische kerk werd in het jaar 1183 met de romaanse bouw van een koor met apsis, flanktorens en dwarsschip begonnen. Het schip met het middenschip en de lagere zijschepen tonen reeds de eerste kenmerken van de beginnende gotiek. Het oudste deel is de westelijke toren met de soms wel 1,20 meter sterke buitenmuren. De toren werd in het jaar 1699 boven de klokkenstoel met twee verdiepingen verhoogd en kreeg toen een barokke bekroning. Er werd geen weerhaan op de spits geplaatst, maar de ster van de heilige Driekoningen. De bovendorpel van het buitenportaal aan de zuidzijde dateert uit 1121 van de vorige bouw en werd geïntegreerd in de nieuwbouw. De deur van het noordelijk portaal is, net als die van het zuidelijk portaal, gemaakt van zeer oud dennenhout en voorzien van ijzerbeslag. Ooit voerde deze deur naar de voormalige kruisgang, waarvan een deel tegenwoordig als sacristie wordt gebruikt.

## De schrijn van Sint-Kastor
De kerk is gewijd aan Kastor van Karden. De heilige Kastor werkte rond het jaar 400 als missionaris in Karden. In een romaanse zijkapel in de noordelijke flanktoren van het koor staat de reliekschrijn waarin de relikwieën van deze patroonheilige worden bewaard. De gotische schrijn is 15e-eeuws; hij werd in de 19e eeuw gerestaureerd en staat in een open smeedijzeren tombe, gemaakt door Felix Vallendar in 1954. Tijdens de feestdag van Sint-Kastor op 13 februari wordt de schrijn met de relieken in een processie door de kerk gedragen. Uit een document van 1790 weet men dat de schrijn vroeger omhooggehouden werd en gelovigen er met gebogen hoofd onder door moesten lopen. De schrijn bevat tegenwoordig nog maar enkele reliekdeeltjes van Kastor. Toen in het jaar 838 de Sint-Kastorkerk te Koblenz voltooid werd, liet de aartsbisschop grote delen van de relieken, waaronder het hoofd, van Karden naar Koblenz brengen. Een arm bleef achter en voor deze arm werd de schrijn gemaakt. Hiervan werd later nog een deeltje aan de Sint-Kastorkerk te Weiler geschonken. In de onrustige periode van de Franse Revolutie werden de relieken verwijderd om plundering te voorkomen, zodat de Franse troepen een lege schrijn aantroffen. Aangenomen wordt dat de stiftsheren de armrelikwie op een zeer goede plek hebben verborgen, want alhoewel er veel is gezocht en vele nissen werden geopend is er nooit meer een spoor van de relieken teruggevonden. In het begin van de 19e eeuw schonk Koblenz drie kleine reliekdelen aan Karden terug. Deze relieken worden tegenwoordig in een kleine houten schrijn bewaard die in de grote schrijn is geplaatst.

## Interieur

### Hoogaltaar
Het terracottaretabel van het hoogaltaar is een belangrijk meesterwerk uit de eerste helft van de 15e eeuw. Met een breedte van 2,74 meter, een hoogte van 1,58 meter en een diepte van 66 centimeter is het een van de weinige overgebleven middeleeuwse altaren in Duitsland met beelden van gebakken klei. De voorstelling betreft de drie koningen, de wijzen uit het morgenland, die het Kind van Bethlehem mirre, wierook en goud brengen. Ongewoon voor een scène van de aanbidding der Wijzen is de aanwezigheid van de beide apostelen Petrus en Paulus.

### Zijaltaren
In het zuidelijke zijschip staat het Stefanusaltaar. Het altaar zelf werd al in 1295 gewijd, de renaissance bovenbouw met centraal een reliëf van de steniging van Stefanus werd in 1628 gemaakt. Sinds cirka 1630 staat in het noordelijke zijschip het Johannesaltaar. Het werd vervaardigd uit de middelen van een erfenis van de op 31 mei 1629 overleden decaan Eberhard Escher. In het centrale reliëf van Christus' verrijzenis kreeg in de linkerhoek ook de erflater (met gebedssnoer) een plek.

### Muurtabernakel
In 1634, tijdens de Dertigjarige Oorlog, lieten de stiftsheren een nieuw muurtabernakel in een sacramentsnis van een oude pijler bouwen. De deuren worden geflankeerd door marmeren zuilen en beelden van de hogepriesters Melchizedek en Aäron. Boven de deuren van het tabernakel bevindt zich een reliëf van het Laatste Avondmaal met het opschrift ecce panis angelorum. Het 2,26 meter hoge bij 1,25 brede tabernakel wordt bekroond met het wapenschild van de schenker van het tabernakel, waarboven twee knielende engelen een monstrans vasthouden.

### Wijnstok-schilderij
In de kerk hangt een 17e-eeuws schilderij met een gekruisigde Christus. Boven in het schilderij is de tekst (Ich) bin der wahre Weinstock und mein Vatter ist der Ackermann und ir seidt die Weinreben, bleibt ihr in mir; so brengt ir vil fru(ht). Links en rechts van het kruis ontspruiten wijnranken waarin de afbeeldingen van de twaalf apostelen zijn aangebracht. Aan de stam van het kruis staan geflankeerd door heiligen God de Vader met een houweel en de Moeder Gods, water uit een kan gietend. Achter deze voorstelling zweeft een band met de woorden: der Vatter macht lebe(n)dich; Maria macht fruchtbar. Het schilderij lag vele jaren op een vergeten plek in de kerk en werd in 1956 opnieuw ontdekt.

### Kansel
De kleurrijke kansel uit 1713 staat sinds 1957 in de Kastorkerk. Tijdens de secularisatie ging de kansel van het Kardense stift onder de hamer. De vervangende neogotieke kansel vond men echter niet in de Kastorkerk passen. Bij toeval hoorde de toenmalige pastoor Dechant Brühl dat de parochie van Dahmen, een dorp in de Hoge Eifel, haar barokke kansel wilde verkopen. Van de parochiekerk stonden na de verwoestingen van de Tweede Wereldoorlog nog slechts enkele resten en het barokke preekgestoelte lag onder het puin. Omdat men in Dahnen een nieuwe kerk wilde bouwen, meende men dat het barokke preekgestoelte er niet meer zou passen. Pastoor Dechant Brühl liet de beschadigde kansel restaureren.

### Grafleggingsmonument
In het noordelijk zijschip bevindt zich een grafleggingsgroep met levensgrote beelden. De beeldengroep stamt uit de tweede helft van de 17e eeuw.

### Doopvont
Op de begane grond in de toren staat het grote laatromaanse doopvont. Of het doopvont altijd in de Sint-Kastorkerk stond is niet te bepalen. Rond het doopvont bestaat een volksverhaal dat het doopvont oorspronkelijk uit de Onze-Lieve-Vrouwekerk (Liebfrauenkirche) afkomstig is. Tijdens de bezetting van de Franse revolutietroepen rond 1800, een periode waarin veel kerken en kloosters werden gesloten en afgebroken, werd in een edict bepaald dat de aanwezigheid van het doopvont bepaalde of de kerk mocht blijven staan. Aangezien de bouwvallige Onze-Lieve-Vrouwekerk de doopkerk was en de Sint-Kastor een stiftkerk waar niet werd gedoopt, leek het lot bezegeld voor de Moseldom. De inwoners van Karden zonnen op een list om de afbraak van de Kastorkerk te voorkomen en organiseerden een groot feest voor de Franse bezettingstroepen. Het feest had een vrolijk verloop en de wijn vloeide rijkelijk op de kosten van de gemeentekas. Tot diep in de nacht vermaakten de soldaten zich met de meisjes en vrouwen van Karden. Op een afgesproken teken verlieten een aantal mannelijke inwoners het feestterrein en begaven zich naar de Onze-Lieve-Vrouwekerk om het loodzware doopvont op ronde palen naar de Sint-Kastorkerk te rollen. Tijdens het vervoer braken echter enkele voetzuilen af, die in de haast door enkele zuilen uit de blindnissen van het kerkschip werden vervangen. Het feest ging door tot het ochtendgloren en het doopvont stond inmiddels in de Sint-Kastorkerk, alsof het er altijd had gestaan. De volgende dag bepaalde een commissie dat de Sint-Kastorkerk op grond van de aanwezigheid van het doopvont de hoofdkerk van Karden moest zijn. De Onze-Lieve-Vrouwekerk werd afgebroken en tot op de dag van vandaag zijn de merkwaardige op kapiteeltjes rustende voetzuiltjes van het doopvont in de Kastorkerk te zien.

### Kruisgangkapel
In de kruisgangkapel staat een vleugelaltaar uit de 16e eeuw. Het kunstwerk wordt aangeduid als Broy-altaar, omdat het werd geschonken door de beide broers Cuno en Georg Broy, ter nagedachtenis aan hun ouders. Het geopende altaar toont op het centrale paneel de opstanding van Christus, op de linker deur is de heilige Kastor met een knielende vader Broy en zijn beide zonen afgebeeld, op de rechter deur de moeder van de beide broers die knielt voor een "Anna te Drieën-voorstelling. In de kruisgangkapel staat eveneens een beeld van Anna te Drieën.

## Afbeeldingen
- Kastorschrijn
- Stefanusaltaar
- Grafleggingsgroep
- Muurtabernakel
- Doopvont
- Stumm-orgel
- Beeld Sint-Potentinus

title: Sint-Kastorkerk (Treis-Karden)

wikitext:
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Kastorkerk<br>''Kirche St. Castor''
| afbeelding        = Karden - Sint Kastorkerk.jpg
| onderschrift      = Sint-Kastorkerk
| mapname           = Rijnland-Palts
| lat_deg           = 50
| lat_min           = 11
| lat_sec           = 1.28
| lat_dir           = N
| lon_deg           = 7
| lon_min           = 18
| lon_sec           = 4.32
| land              = {{DE}}
| regio             = {{DE-vlag|Rijnland-Palts}}
| plaats            = [[Treis-Karden]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          =
| uitbreiding       =
| renovatie         =
| sloopjaar         =
| opgedragen        = [[Kastor van Karden]]
| begraafplaats     =
| monumentstatus    =
| monumentnummer    =
| periode           = [[Romaanse architectuur|Romaans]]
| architect         =
| bouwmethode       =
| bouwmateriaal     =
| afmeting          =
| toren             =
| vrijstaande klokkentoren =
| klokkentoren      =
| portaal           =
| koor              =
| schip             =
| preekstoel        =
| doopvont          =
| altaar            =
| orgel             = Stumm
| zitplaatsen       =
| diverse           =
| titelkardinaal    =
| aartsbisdom       =
| afbeelding2       = Karden, St. Castor (2018-03-19 innen b).JPG
| onderschrift2     = Interieur
| afbeelding3       =
| onderschrift3     =
| lijst             =
}}
De '''Sint-Kastorkerk''' (''St. Castor'') is een voormalige [[Sticht|stiftskerk]] in de [[Duitsland (hoofdbetekenis)|Duitse]] plaats [[Treis-Karden|Karden]]. Het imposante kerkgebouw wordt ook wel ''Moseldom'' genoemd.

==Bouwgeschiedenis==
Op de fundamenten van een [[Karolingen|Karolingische]] kerk werd in het jaar 1183 met de [[romaanse architectuur|romaanse]] bouw van een [[priesterkoor|koor]] met [[Apsis (architectuur)|apsis]], flanktorens en [[transept|dwarsschip]] begonnen. Het [[schip (bouwkunst)|schip]] met het middenschip en de lagere zijschepen tonen reeds de eerste kenmerken van de beginnende [[Gotiek (bouwkunst)|gotiek]]. Het oudste deel is de westelijke toren met de soms wel 1,20 meter sterke buitenmuren. De toren werd in het jaar 1699 boven de [[klokkenstoel]] met twee verdiepingen verhoogd en kreeg toen een [[barok (stijlperiode)|barokke]] bekroning. Er werd geen weerhaan op de spits geplaatst, maar de ster van de [[Driekoningen|heilige Driekoningen]]. De bovendorpel van het buitenportaal aan de zuidzijde dateert uit 1121 van de vorige bouw en werd geïntegreerd in de nieuwbouw. De deur van het noordelijk portaal is, net als die van het zuidelijk portaal, gemaakt van zeer oud [[alpenden|dennenhout]] en voorzien van ijzerbeslag. Ooit voerde deze deur naar de voormalige [[Kloostergang|kruisgang]], waarvan een deel tegenwoordig als [[sacristie]] wordt gebruikt.

==De schrijn van Sint-Kastor==
De kerk is gewijd aan [[Kastor van Karden]]. De heilige Kastor werkte rond het jaar 400 als [[missionaris]] in Karden. In een romaanse zijkapel in de noordelijke flanktoren van het koor staat de [[reliekschrijn]] waarin de [[relikwie]]ën van deze [[beschermheilige|patroonheilige]] worden bewaard. De gotische schrijn is 15e-eeuws; hij werd in de 19e eeuw gerestaureerd en staat in een open smeedijzeren tombe, gemaakt door Felix Vallendar in 1954. Tijdens de feestdag van Sint-Kastor op 13 februari wordt de schrijn met de relieken in een [[processie]] door de kerk gedragen. Uit een document van 1790 weet men dat de schrijn vroeger omhooggehouden werd en gelovigen er met gebogen hoofd onder door moesten lopen. De schrijn bevat tegenwoordig nog maar enkele reliekdeeltjes van Kastor. Toen in het jaar 838 de [[Sint-Kastorbasiliek (Koblenz)|Sint-Kastorkerk]] te [[Koblenz (Duitsland)|Koblenz]] voltooid werd, liet de aartsbisschop grote delen van de relieken, waaronder het hoofd, van Karden naar Koblenz brengen. Een arm bleef achter en voor deze arm werd de schrijn gemaakt. Hiervan werd later nog een deeltje aan de [[Sint-Kastorkerk (Weiler)|Sint-Kastorkerk]] te [[Weiler (bij Mayen)|Weiler]] geschonken. In de onrustige periode van de [[Franse Revolutie]] werden de relieken verwijderd om plundering te voorkomen, zodat de Franse troepen een lege schrijn aantroffen. Aangenomen wordt dat de stiftsheren de armrelikwie op een zeer goede plek hebben verborgen, want alhoewel er veel is gezocht en vele nissen werden geopend is er nooit meer een spoor van de relieken teruggevonden. In het begin van de 19e eeuw schonk Koblenz drie kleine reliekdelen aan Karden terug. Deze relieken worden tegenwoordig in een kleine houten schrijn bewaard die in de grote schrijn is geplaatst.

==Interieur==
===Hoogaltaar===
[[File:Karden, St. Castor, Altarretabel (2018-03-19 Sp).JPG|thumb|left|upright=1.2|Retabel van het hoogaltaar]]
Het [[retabel|terracottaretabel]] van het [[hoogaltaar]] is een belangrijk meesterwerk uit de eerste helft van de 15e eeuw. Met een breedte van 2,74 meter, een hoogte van 1,58 meter en een diepte van 66 centimeter is het een van de weinige overgebleven middeleeuwse altaren in Duitsland met beelden van gebakken klei. De voorstelling betreft de drie koningen, de [[wijzen uit het oosten|wijzen uit het morgenland]], die het [[Jezus (traditioneel-christelijk)|Kind van Bethlehem]] mirre, wierook en goud brengen. Ongewoon voor een scène van de aanbidding der Wijzen is de aanwezigheid van de beide apostelen [[Petrus (hoofdbetekenis)|Petrus]] en [[Paulus (apostel)|Paulus]].

===Zijaltaren===
In het zuidelijke zijschip staat het Stefanusaltaar. Het altaar zelf werd al in 1295 gewijd, de [[Renaissancearchitectuur|renaissance]] bovenbouw met centraal een reliëf van de steniging van [[Stefanus (martelaar)|Stefanus]] werd in 1628 gemaakt. Sinds cirka 1630 staat in het noordelijke zijschip het Johannesaltaar. Het werd vervaardigd uit de middelen van een erfenis van de op 31 mei 1629 overleden decaan Eberhard Escher. In het centrale reliëf van Christus' verrijzenis kreeg in de linkerhoek ook de erflater (met gebedssnoer) een plek.

===Muurtabernakel===
In 1634, tijdens de [[Dertigjarige Oorlog]], lieten de stiftsheren een nieuw [[Tabernakel (kerk)|muurtabernakel]] in een sacramentsnis van een oude [[Pijler (bouwkunde)|pijler]] bouwen. De deuren worden geflankeerd door marmeren zuilen en beelden van de hogepriesters [[Melchizedek]] en [[Aäron (hoofdbetekenis)|Aäron]]. Boven de deuren van het tabernakel bevindt zich een reliëf van het [[Laatste Avondmaal (Jezus)|Laatste Avondmaal]] met het opschrift ''ecce panis angelorum''. Het 2,26 meter hoge bij 1,25 brede tabernakel wordt bekroond met het wapenschild van de schenker van het tabernakel, waarboven twee knielende engelen een [[monstrans]] vasthouden.
===Wijnstok-schilderij===
In de kerk hangt een 17e-eeuws schilderij met een gekruisigde Christus. Boven in het schilderij is de tekst ''(Ich) bin der wahre Weinstock und mein Vatter ist der Ackermann und ir seidt die Weinreben, bleibt ihr in mir; so brengt ir vil fru(ht)''.<ref>[http://www.statenvertaling.net/bijbel/joha/15.html Vergelijk Johannes 15:1–2]</ref> Links en rechts van het kruis ontspruiten wijnranken waarin de afbeeldingen van de [[twaalf apostelen]] zijn aangebracht. Aan de stam van het kruis staan geflankeerd door heiligen God de Vader met een houweel en de Moeder Gods, water uit een kan gietend. Achter deze voorstelling zweeft een band met de woorden: ''der Vatter macht lebe(n)dich; Maria macht fruchtbar''. Het schilderij lag vele jaren op een vergeten plek in de kerk en werd in 1956 opnieuw ontdekt.
===Kansel===
[[File:Karden, St. Castor, Kanzel (2018-07-01 Sp r).JPG|thumb|Kansel]]
De kleurrijke kansel uit 1713 staat sinds 1957 in de Kastorkerk. Tijdens de [[secularisatie]] ging de kansel van het Kardense stift onder de hamer. De vervangende [[neogotiek]]e kansel vond men echter niet in de Kastorkerk passen. Bij toeval hoorde de toenmalige pastoor Dechant Brühl dat de parochie van [[Dahmen (Hoge Eifel)|Dahmen]], een dorp in de Hoge Eifel, haar barokke kansel wilde verkopen. Van de parochiekerk stonden na de verwoestingen van de [[Tweede Wereldoorlog]] nog slechts enkele resten en het barokke preekgestoelte lag onder het puin. Omdat men in Dahnen een nieuwe kerk wilde bouwen, meende men dat het barokke preekgestoelte er niet meer zou passen. Pastoor Dechant Brühl liet de beschadigde kansel restaureren.

===Grafleggingsmonument===
In het noordelijk zijschip bevindt zich een grafleggingsgroep met levensgrote beelden. De beeldengroep stamt uit de tweede helft van de 17e eeuw.
===Doopvont===
Op de begane grond in de toren staat het grote [[laatromaanse]] doopvont. Of het doopvont altijd in de Sint-Kastorkerk stond is niet te bepalen. Rond het doopvont bestaat een volksverhaal dat het doopvont oorspronkelijk uit de Onze-Lieve-Vrouwekerk (''Liebfrauenkirche'') afkomstig is. Tijdens de bezetting van de Franse revolutietroepen rond 1800, een periode waarin veel kerken en kloosters werden gesloten en afgebroken, werd in een edict bepaald dat de aanwezigheid van het doopvont bepaalde of de kerk mocht blijven staan. Aangezien de bouwvallige Onze-Lieve-Vrouwekerk de doopkerk was en de Sint-Kastor een stiftkerk waar niet werd gedoopt, leek het lot bezegeld voor de Moseldom. De inwoners van Karden zonnen op een list om de afbraak van de Kastorkerk te voorkomen en organiseerden een groot feest voor de Franse bezettingstroepen. Het feest had een vrolijk verloop en de wijn vloeide rijkelijk op de kosten van de gemeentekas. Tot diep in de nacht vermaakten de soldaten zich met de meisjes en vrouwen van Karden. Op een afgesproken teken verlieten een aantal mannelijke inwoners het feestterrein en begaven zich naar de Onze-Lieve-Vrouwekerk om het loodzware doopvont op ronde palen naar de Sint-Kastorkerk te rollen. Tijdens het vervoer braken echter enkele voetzuilen af, die in de haast door enkele zuilen uit de blindnissen van het kerkschip werden vervangen. Het feest ging door tot het ochtendgloren en het doopvont stond inmiddels in de Sint-Kastorkerk, alsof het er altijd had gestaan. De volgende dag bepaalde een commissie dat de Sint-Kastorkerk op grond van de aanwezigheid van het doopvont de hoofdkerk van Karden moest zijn. De Onze-Lieve-Vrouwekerk werd afgebroken en tot op de dag van vandaag zijn de merkwaardige op kapiteeltjes rustende voetzuiltjes van het doopvont in de Kastorkerk te zien.
===Kruisgangkapel===
In de kruisgangkapel staat een vleugelaltaar uit de 16e eeuw. Het kunstwerk wordt aangeduid als ''Broy-altaar'', omdat het werd geschonken door de beide broers Cuno en Georg Broy, ter nagedachtenis aan hun ouders. Het geopende altaar toont op het centrale paneel de opstanding van Christus, op de linker deur is de heilige Kastor met een knielende vader Broy en zijn beide zonen afgebeeld, op de rechter deur de moeder van de beide broers die knielt voor een "[[Anna te Drieën]]-voorstelling. In de kruisgangkapel staat eveneens een beeld van Anna te Drieën.

==Afbeeldingen==
<gallery mode="packed" widths=150px heights=150px>
Bestand:Karden - Sint Kastorkerk - Kastorschrijn.jpg|Kastorschrijn
Bestand:Treis-Karden St. Castor 10163.JPG|Stefanusaltaar
Bestand:Karden - Sint Kastorkerk - Grafleggingsgroep.jpg|Grafleggingsgroep
Bestand:Karden - Sint Kastorkerk - Muurtabernakel.jpg|Muurtabernakel
Bestand:Karden - Sint Kastorkerk - Doopvont.jpg|Doopvont
Bestand:Karden - Sint Kastorkerk - Stumm-orgel.jpg|Stumm-orgel
Bestand:Karden - Sint-Kastorkerk - Beeld Sint-Potentinus.jpg|Beeld Sint-Potentinus
</gallery>

{{Appendix|2=
* [http://www.karden.pg-treis-karden.de/index.html Omschrijving kerk en inrichting op de website ''Pfarrgemeinde St. Castor, Karden'']
----
{{references}}
}}
{{Commonscat|St. Castor (Karden)|Sint-Kastorkerk, Karden}}
{{Coor title dms|50|11|1.28|N|7|18|4.32|E|type:landmark}}

[[Categorie:Treis-Karden]]
[[Categorie:Kerkgebouw in de Landkreis Cochem-Zell|Treis-Karden, Kastor]]
[[Categorie:Kerkgebouw in het bisdom Trier|Kastor]]

title: Sint-Kastorkerk · Kirche St. Castor

Land: Duitsland

Regio: Rijnland-Palts

Plaats: Treis-Karden

Denominatie: Rooms-Katholieke Kerk

Gewijd aan: Kastor van Karden

Coördinaten: 50° 11′ NB, 7° 18′ OL

title: Architectuur

Stijlperiode: Romaans

title: Interieur

Orgel: Stumm

title: Detailkaart

Detailkaart: Sint-Kastorkerk (Rijnland-Palts) · Sint-Kastorkerk

title: Afbeeldingen

Afbeeldingen:
Interieur
Officiële website ·


text:
# Palimnodes ducalis
Palimnodes ducalis is een keversoort uit de familie boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1884 door Bates.

wikiname: nlwiki

title: Palimnodes ducalis

in_language: nl

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Palimnodes ducalis''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Boktorren|Cerambycidae]] (Boktorren)
| geslacht = ''[[Palimnodes]]''
| w-naam = ''Palimnodes ducalis''
| auteur = [[Henry Walter Bates|Bates]]
| datum = 1884
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Palimnodes ducalis''''' is een [[kevers|keversoort]] uit de familie [[boktorren]] (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1884 door Bates.<ref>{{Brontabel|2010-Hallan}}</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|09}}

[[Categorie:Boktorren]]

title: Palimnodes ducalis

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Cerambycidae (Boktorren)

Geslacht: Palimnodes

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Eriovixia excelsa
Eriovixia excelsa is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de wielwebspinnen (Araneidae).
Het dier behoort tot het geslacht Eriovixia. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1889 door Eugène Simon.

title: Eriovixia excelsa

wikitext:
{{Taxobox spin
| naam              = ''Eriovixia excelsa''
| titelweergave     = cursief
| afbeelding = Eriovixia excelsa 01251.JPG
| afbeeldingtekst   =
| familie           = [[Wielwebspinnen|Araneidae]] (Wielwebspinnen)
| geslacht          = ''[[Eriovixia]]''
| auteur            = [[Eugène Simon]]
| datum             = 1889
| haakjes           = ja
}}
'''''Eriovixia excelsa''''' is een [[spinnen (dieren)|spinnen]][[soort]] in de taxonomische indeling van de [[Wielwebspinnen|wielwebspinnen (Araneidae)]].<ref>{{aut|Platnick, Norman I.}} (2010): [http://research.amnh.org/entomology/spiders/catalog/ The world spider catalog], version 10.5. ''American Museum of Natural History''. [https://web.archive.org/web/20090312050907/http://research.amnh.org:80/entomology/spiders/catalog/ Gearchiveerd] op 12 maart 2009.</ref>

Het dier behoort tot het geslacht ''[[Eriovixia]]''. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1889 door [[Eugène Simon]].

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|10|21}}
{{DEFAULTSORT:Eriovixia excelsa}}
[[Categorie:Wielwebspinnen]]

title: Eriovixia excelsa

Klasse: Arachnida (Spinachtigen)

Orde: Araneae (Spinnen)

Familie: Araneidae (Wielwebspinnen)

Geslacht: Eriovixia

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Orphnodula argyrosterna
Orphnodula argyrosterna is een keversoort uit de familie van de boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1922 door Schmidt.

title: Orphnodula argyrosterna

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Orphnodula argyrosterna''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Boktorren|Cerambycidae]] (Boktorren)
| onderfamilie = [[Cerambycinae]]
| geslacht = ''[[Orphnodula]]''
| w-naam = ''Orphnodula argyrosterna''
| auteur = Schmidt
| datum = 1922
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Orphnodula argyrosterna''''' is een [[kevers]]oort uit de familie van de [[Boktorren|boktorren (Cerambycidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1922 door Schmidt.<ref>{{Brontabel|9999-Cerambycidae}} (bezocht 30 januari 2014)</ref>

{{Appendix}}
{{Beginnetje|biologie|2014|02|18}}

[[Categorie:Boktorren]]

title: Orphnodula argyrosterna

Onderfamilie: Cerambycinae

Geslacht: Orphnodula

title: Soort


text:
# De Delta Deceptie
De Delta Deceptie (2006) is de Nederlandse uitgave van het boek Deception Point uit 2001 van Dan Brown.
Het boek gaat over een complot, en laat net als in Browns andere boeken fictie en feit vloeiend in elkaar over lopen.

## Inhoud
Een NASA-satelliet doet een opzienbarende ontdekking op de Noordpool. Er wordt een meteoriet met fossielen gevonden. Dit bewijst dat er buitenaards leven is. Dat is een opsteker voor de ruimtevaartorganisatie, die al tijden onder vuur ligt. Ook voor president Zach Herney betekent de vondst goed nieuws: een tweede termijn in het Witte Huis lijkt in zicht. Senator Sedgewick Sexton, die zich zeer populair heeft weten te maken door kritiek te uiten op de NASA, probeert uit te vissen wat er juist gaande is. Hij wist veel kiezers naar zich toe te trekken door te vertellen dat NASA veel geld kost en maar heel weinig resultaat boekt.
De president vraagt Rachel Sexton, de dochter van Sedgewick Sexton en analiste bij de inlichtingendienst NRO, na te gaan of de vondst authentiek is. In allerijl vertrekt ze naar het noordpoolgebied om het werk van een team wetenschappers, onder wie oceanograaf Michael Tolland, te controleren.
Bij de aankomst van Rachel lijkt het er op dat de meteoriet niet echt is. Een speciale eenheid probeert elke persoon die weet dat de meteoriet onecht is te doden, zodat de waarheid nooit boven water zal komen. Uiteindelijk blijkt dat de baas van Rachel Sexton de schuldige is achter de verspreiding over de leugens in verband met de meteoriet. Volgens hem was dit de enige oplossing om ruimtevaartorganisatie NASA te redden van de ondergang.
De vader van Rachel, senator Sedgewick Sexton is ondertussen samen met zijn aartsrivaal, Zach Herney gebonden in een machtsstrijd met Het Witte Huis als eindstreep. Zach Herney is uitermate tevreden met de vondst van NASA. Zeker nadat de senator besloot NASA te gebruiken voor zijn campagne. Hij klaagde steen en been over de vele mislukkingen van de NASA en al het geld dat erdoor verloren ging.

## Achtergronden
- Volgens de schrijver bestaat elke beschreven technologie ook in werkelijkheid. Dit is echter onjuist, niet elke beschreven technologie heeft bestaan. Voorbeelden zijn een onderwatergeweer dat met zulke hoge kracht water kan schieten dat het botten kan breken, een geweer waarmee ijsklompen afgeschoten kunnen worden en een geweer dat van zand glas kan maken en daarmee kan schieten. Daarnaast heeft de schrijver het over een technologie waarmee met hologrammen de vijand voor de gek gehouden kan worden. Het bestaan van het Aurora-vliegtuig is ook niet zeker, het zou daarentegen wel om een geheim toestel gaan.
- Dan Brown is bij het schrijven van het verhaal mogelijk geïnspireerd door ALH84001, een bestaande meteoriet, gevonden in Antarctica, waarbij men ten onrechte dacht dat de meteoriet fossielen bevatte.

title: De Delta Deceptie

wikitext:
{{Infobox boek
| naam = De Delta Deceptie
| orig titel = Deception Point
| vertaler = [[Josephine Ruitenberg]]
| afbeelding =
| auteur = [[Dan Brown]]
| kaftontwerp =
| land = [[Verenigde Staten]]
| taal = [[Engels]]
| reeks =
| onderwerp = Complot
| genre = Thriller
| uitgever = ''Nederland:'' Luitingh
| uitgiftedatum = ''VS:'' 2001<br />''Nederland:'' 2006
| medium =
| paginas =
| grootte_gewicht =
| isbn = 90-245-4983-3
| issn =
}}
'''De Delta Deceptie''' (2006) is de [[Nederlands]]e uitgave van het boek '''Deception Point''' uit 2001 van [[Dan Brown]].

Het boek gaat over een complot, en laat net als in Browns andere boeken [[fictie]] en feit vloeiend in elkaar over lopen.

== Inhoud ==
{{Leeswaarschuwing}}
Een NASA-satelliet doet een opzienbarende ontdekking op de [[Noordpool]]. Er wordt een meteoriet met fossielen gevonden. Dit bewijst dat er buitenaards leven is. Dat is een opsteker voor de ruimtevaartorganisatie, die al tijden onder vuur ligt. Ook voor president Zach Herney betekent de vondst goed nieuws: een tweede termijn in het Witte Huis lijkt in zicht. Senator Sedgewick Sexton, die zich zeer populair heeft weten te maken door kritiek te uiten op de NASA, probeert uit te vissen wat er juist gaande is. Hij wist veel kiezers naar zich toe te trekken door te vertellen dat NASA veel geld kost en maar heel weinig resultaat boekt.

De president vraagt Rachel Sexton, de dochter van Sedgewick Sexton en analiste bij de inlichtingendienst NRO, na te gaan of de vondst authentiek is. In allerijl vertrekt ze naar het noordpoolgebied om het werk van een team wetenschappers, onder wie oceanograaf Michael Tolland, te controleren.

Bij de aankomst van Rachel lijkt het er op dat de meteoriet niet echt is. Een speciale eenheid probeert elke persoon die weet dat de meteoriet onecht is te doden, zodat de waarheid nooit boven water zal komen. Uiteindelijk blijkt dat de baas van Rachel Sexton de schuldige is achter de verspreiding over de leugens in verband met de meteoriet. Volgens hem was dit de enige oplossing om ruimtevaartorganisatie NASA te redden van de ondergang.

De vader van Rachel, senator Sedgewick Sexton is ondertussen samen met zijn aartsrivaal, Zach Herney gebonden in een machtsstrijd met Het Witte Huis als eindstreep. Zach Herney is uitermate tevreden met de vondst van NASA. Zeker nadat de senator besloot NASA te gebruiken voor zijn campagne. Hij klaagde steen en been over de vele mislukkingen van de NASA en al het geld dat erdoor verloren ging.

== Achtergronden==
*Volgens de schrijver bestaat elke beschreven technologie ook in werkelijkheid. Dit is echter onjuist, niet elke beschreven technologie heeft bestaan. Voorbeelden zijn een onderwatergeweer dat met zulke hoge kracht water kan schieten dat het botten kan breken, een geweer waarmee ijsklompen afgeschoten kunnen worden en een geweer dat van zand glas kan maken en daarmee kan schieten. Daarnaast heeft de schrijver het over een technologie waarmee met hologrammen de vijand voor de gek gehouden kan worden. Het bestaan van het [[Aurora (vliegtuig)|Aurora]]-vliegtuig is ook niet zeker, het zou daarentegen wel om een geheim toestel gaan.
*Dan Brown is bij het schrijven van het verhaal mogelijk geïnspireerd door [[ALH84001]], een bestaande meteoriet, gevonden in [[Antarctica]], waarbij men ten onrechte dacht dat de meteoriet fossielen bevatte.

== Externe links ==
* [http://www.danbrown.com Dan Brown]
* [http://www.nasa.gov Nasa]
* [http://www.nro.gov National Reconnaissance Office]

{{Navigatie boeken Dan Brown}}

{{DEFAULTSORT:Delta Deceptie}}
[[Categorie:Thriller (boek)]]
[[Categorie:Werk van Dan Brown]]
[[Categorie:Roman uit 2001]]

title: De Delta Deceptie

Oorspronkelijke titel: Deception Point

Auteur(s): Dan Brown

Vertaler: Josephine Ruitenberg

Land: Verenigde Staten

Taal: Engels

Onderwerp: Complot

Genre: Thriller

Uitgever: Nederland: Luitingh

Uitgegeven: VS: 2001 · Nederland: 2006

Portaal: Literatuur


text:
# The Sin Eater
The Sin Eater, ook bekend als Sin Eater en The Order, is een Amerikaans-Duitse horrorthriller uit 2003. De film gaat over een zogenaamde 'zonde-eter' (Engels: sin eater), een menselijk wezen dat met een ritueel de ziel van een stervende kan zuiveren door alle smet die erop zit op te eten en aldus op zich te nemen. Op die manier kan de gezuiverde de hemel binnen buiten de katholieke kerk om.

## Verhaal
Alex Bernier is een ongelukkige priester. Hij behoort tot de Karolingers, een religieuze orde die zich bezighoudt met het bestrijden van demonen. Hij wordt door kardinaal Driscoll naar Rome gestuurd waar het hoofd van zijn orde, vader Dominic, onder verdachte omstandigheden zelfmoord pleegde. Mara Sinclair, een jonge vrouw die net uit een instelling ontsnapte, gaat met hem mee. Alex voerde een jaar eerder een duivelsuitdrijving op haar uit en zij is verliefd op hem. In het moratorium in Rome bemerkt Alex markeringen op Dominics lichaam die hij toeschrijft aan een zieleter. Hij gaat naar het Vaticaan waar het bestaan van zieleters ontkend wordt. Daar wordt hem ook verteld dat Dominic niet in heilige grond mag begraven worden omdat hij geëxcommuniceerd werd omwille van zijn afwijkende geloof. Met de hulp van zuster Franca en zuster Marie begraaft Alex hem 's nachts heimelijk op de karolingische begraafplaats.
In Rome krijgt Alex ook een dolk van Driscoll die de zieleter was kwijtgeraakt en waarmee een zieleter gedood kan worden. Dan komt Thomas Garrett aan. Hij en Alex zijn de enige overgebleven Karolingers. Garrett leidt Alex naar de kelders van een nachtclub waar hij nog iets te goed heeft van de gemaskerde Chirac, de zogenaamde zwarte paus. Die laat drie opgehangen stervenden naar beneden waaraan Alex een vraag mag stellen. Alex vraagt waar de zieleter is en krijgt antwoord in de vorm van een raadsel dat hen naar de zieleter zal leiden. Op weg naar buiten wordt Garrett aangevallen door een demon en raakt zwaargewond. Alex kan hem echter naar het ziekenhuis brengen en hij overleeft. Dan ontmoet Alex de zieleter William Eden die hem zijn levensverhaal vertelt. Zo komt Alex te weten dat hij zijn taak had overgenomen van een andere zieleter die de ziel van Eden's broer at toen die stierf terwijl hij mee aan de Sint-Pietersbasiliek bouwde. Maar nu is Eden het moe en wil hij zijn taak aan Alex laten.
Alex assisteert Eden bij een ritueel maar legt het aanbod later naast zich neer. Hij wil immers uit de orde stappen en een leven beginnen met Mara. Even later vindt hij Mara echter bijna dood terug. Blijkbaar heeft ze zelfmoord gepleegd. Snel voert Alex het zieleterritueel op haar uit zodat ze naar de hemel kan. Zelfmoord plegen is echter een zonde en die vindt hij niet op Mara's ziel terug. Alex beseft daardoor dat Eden haar vermoordde om hem zijn reden om geen zieleter te worden te ontnemen. Hij gaat achter Eden aan om hem te doden. Intussen heeft Garrett het ziekenhuis verlaten. Hij zoekt opnieuw Chirac op die onthult kardinaal Driscoll te zijn. Hij komt te weten dat het ritueel dat ze leerden om een zieleter te doden in feite een ritueel is om een zieleter te worden. Het blijkt dat Alex' en Mara's leven één grote valkuil was van Driscoll, Eden én Dominic. Driscoll wil paus worden, Eden wil sterven en Dominic wilde de middelen krijgen om esoterische kennis te verkrijgen.
Driscoll verhindert nu Garrett om Alex te gaan waarschuwen. Die kan intussen Eden niet vinden en zoekt ook Chirac op. Hij mag het opnieuw een vraag stellan aan een opgehangen stervende. Die opgehangene blijkt echter Garrett te zijn. Alex heeft een pistool bij waarmee hij het touw waarmee Garrett aan het plafond hangt stuk schiet. Zijn hals is echter te gewond om Alex alsnog in te lichten. Als Alex ten slotte Eden vindt in de Sint-Pietersbasiliek voert hij met de dolk het ritueel om het te doden uit. Snel maar te laat merkt hij wat er aan de hand is en Eden's krachten gaan op hem over waarna Eden tevreden sterft. Dan komt Garrett ter plaatse die zweert Alex te bevrijden, zelfs als hij hem daarvoor moet doden. Alex informeert de kerk over Driscolls ambities en geruïneerd pleegt Driscoll zelfmoord. Stervende vraagt hij Alex, die nu de zieleter is, zijn zonden weg te nemen. Alex voert het ritueel uit maar zegt dan dat hij weet dat Driscoll verantwoordelijk was voor de dood van Mara en dwingt hem zijn eigen zonden op te eten. Driscoll sterft daarop een pijnlijke dood en gaat recht naar de hel. In tegenstelling tot Eden, die zijn kracht gebruikte om rijkdom te vergaren, eet Alex enkel de zonden van zij die dat verdienen.

## Rolverdeling
| Acteur               | Personage      | Opmerkingen           |
| -------------------- | -------------- | --------------------- |
| Heath Ledger         | Alex Bernier   |                       |
| Shannyn Sossamon     | Mara Sinclair  |                       |
| Benno Fürmann        | William Eden   |                       |
| Mark Addy            | Thomas Garrett |                       |
| Peter Weller         | Driscoll       |                       |
| Francesco Carnelutti | Dominic        |                       |
| Mattia Sbragia       |                | bisschop              |
| Mirko Casaburo       |                | kleine jongen         |
| Giulia Lombardi      |                | klein meisje          |
| Richard Bremmer      |                | eigenaar boekenwinkel |
| Cristina Maccà       | zuster Franca  |                       |
| Paola Emilia Villa   | zuster Marie   |                       |
| Rosalinda Celentano  |                | meisje                |
| Alessandra Costanzo  |                | meid van Eden         |
| Paolo Lorimer        |                | Engelsman             |

title: The Sin Eater

wikitext:
{{Infobox film
| titel = The Order
| afbeelding =
| tagline = Unleash the power.
| regie = [[Brian Helgeland]]
| producer = Craig Baumgarten
 Brian Helgeland
| schrijver = Brian Helgeland
| spelers = [[Heath Ledger]]
 [[Shannyn Sossamon]]
 [[Benno Fürmann]]
 [[Mark Addy]]
| muziek = [[David Torn]]
| montage = [[Kevin Stitt]]
| cinematografie = [[Nicola Pecorini]]
| distributeur = [[20th Century Studios|20th Century Fox]]
| première = {{US-VLAG}} [[5 september]] [[2003]]
| genre = Actie, horror, mysterie, thriller
| lengte = 102 minuten
| ratio = 1,85: 1
| taal = [[Engels]]
[[Aramees]]
| land = {{US}}
{{DE}}
| budget = 35.000.000 [[Amerikaanse dollar|USD]]<ref name="thenumbers">[http://www.the-numbers.com/movies/2003/ORDER.php Movie The Order - Box Office Data, News, Cast Information - The Numbers]</ref>
| opbrengst = 7.659.747 USD
(24 okt. 2003)<ref name="thenumbers" />
| nominaties =
| prijzen =
| voorloper =
| vervolg =
| imdb = 0304711
| moviemeter = 6330
}}
'''The Sin Eater''', ook bekend als ''Sin Eater'' en ''The Order'', is een [[Verenigde Staten|Amerikaans]]-[[Duitsland|Duitse]] horrorthriller uit 2003. De film gaat over een zogenaamde 'zonde-eter' ([[Engels]]: ''sin eater''), een menselijk wezen dat met een [[ritueel]] de ziel van een stervende kan zuiveren door alle smet die erop zit op te eten en aldus op zich te nemen. Op die manier kan de ''gezuiverde'' de [[hemel]] binnen buiten de [[Rooms-Katholieke Kerk|katholieke kerk]] om.

== Verhaal ==
{{Leeswaarschuwing}}
Alex Bernier is een ongelukkige [[priester]]. Hij behoort tot de Karolingers, een [[Kloosterorde|religieuze orde]] die zich bezighoudt met het bestrijden van [[demon]]en. Hij wordt door [[kardinaal (geestelijke)|kardinaal]] Driscoll naar [[Rome (stad)|Rome]] gestuurd waar het hoofd van zijn orde, vader Dominic, onder verdachte omstandigheden zelfmoord pleegde. Mara Sinclair, een jonge vrouw die net uit een instelling ontsnapte, gaat met hem mee. Alex voerde een jaar eerder een [[Exorcisme|duivelsuitdrijving]] op haar uit en zij is verliefd op hem. In het [[moratorium]] in Rome bemerkt Alex markeringen op Dominics lichaam die hij toeschrijft aan een zieleter. Hij gaat naar het [[Heilige Stoel|Vaticaan]] waar het bestaan van zieleters ontkend wordt. Daar wordt hem ook verteld dat Dominic niet in heilige grond mag begraven worden omdat hij [[Excommunicatie|geëxcommuniceerd]] werd omwille van zijn afwijkende geloof. Met de hulp van zuster Franca en zuster Marie begraaft Alex hem 's nachts heimelijk op de karolingische [[begraafplaats]].

In Rome krijgt Alex ook een [[dolk]] van Driscoll die de zieleter was kwijtgeraakt en waarmee een zieleter gedood kan worden. Dan komt Thomas Garrett aan. Hij en Alex zijn de enige overgebleven Karolingers. Garrett leidt Alex naar de kelders van een [[nachtclub]] waar hij nog iets te goed heeft van de gemaskerde Chirac, de zogenaamde ''zwarte paus''. Die laat drie opgehangen stervenden naar beneden waaraan Alex een vraag mag stellen. Alex vraagt waar de zieleter is en krijgt antwoord in de vorm van een [[raadsel]] dat hen naar de zieleter zal leiden. Op weg naar buiten wordt Garrett aangevallen door een demon en raakt zwaargewond. Alex kan hem echter naar het ziekenhuis brengen en hij overleeft. Dan ontmoet Alex de zieleter William Eden die hem zijn levensverhaal vertelt. Zo komt Alex te weten dat hij zijn taak had overgenomen van een andere zieleter die de ziel van Eden's broer at toen die stierf terwijl hij mee aan de [[Sint-Pietersbasiliek]] bouwde. Maar nu is Eden het moe en wil hij zijn taak aan Alex laten.

Alex assisteert Eden bij een ritueel maar legt het aanbod later naast zich neer. Hij wil immers uit de orde stappen en een leven beginnen met Mara. Even later vindt hij Mara echter bijna dood terug. Blijkbaar heeft ze [[zelfmoord]] gepleegd. Snel voert Alex het zieleterritueel op haar uit zodat ze naar de hemel kan. Zelfmoord plegen is echter een zonde en die vindt hij niet op Mara's ziel terug. Alex beseft daardoor dat Eden haar vermoordde om hem zijn reden om geen zieleter te worden te ontnemen. Hij gaat achter Eden aan om hem te doden. Intussen heeft Garrett het ziekenhuis verlaten. Hij zoekt opnieuw Chirac op die onthult kardinaal Driscoll te zijn. Hij komt te weten dat het ritueel dat ze leerden om een zieleter te doden in feite een ritueel is om een zieleter te worden. Het blijkt dat Alex' en Mara's leven één grote valkuil was van Driscoll, Eden én Dominic. Driscoll wil [[paus]] worden, Eden wil sterven en Dominic wilde de middelen krijgen om [[Esoterie|esoterische]] kennis te verkrijgen.

Driscoll verhindert nu Garrett om Alex te gaan waarschuwen. Die kan intussen Eden niet vinden en zoekt ook Chirac op. Hij mag het opnieuw een vraag stellan aan een opgehangen stervende. Die opgehangene blijkt echter Garrett te zijn. Alex heeft een [[pistool]] bij waarmee hij het touw waarmee Garrett aan het plafond hangt stuk schiet. Zijn [[Hals (anatomie)|hals]] is echter te gewond om Alex alsnog in te lichten. Als Alex ten slotte Eden vindt in de Sint-Pietersbasiliek voert hij met de dolk het ritueel om het te doden uit. Snel maar te laat merkt hij wat er aan de hand is en Eden's krachten gaan op hem over waarna Eden tevreden sterft. Dan komt Garrett ter plaatse die zweert Alex te bevrijden, zelfs als hij hem daarvoor moet doden. Alex informeert [[Kerk (instituut)|de kerk]] over Driscolls ambities en geruïneerd pleegt Driscoll zelfmoord. Stervende vraagt hij Alex, die nu de zieleter is, zijn zonden weg te nemen. Alex voert het ritueel uit maar zegt dan dat hij weet dat Driscoll verantwoordelijk was voor de dood van Mara en dwingt hem zijn eigen zonden op te eten. Driscoll sterft daarop een pijnlijke dood en gaat recht naar de [[Hel (geloofsconcept)|hel]]. In tegenstelling tot Eden, die zijn kracht gebruikte om rijkdom te vergaren, eet Alex enkel de zonden van zij die dat verdienen.

== Rolverdeling ==
{{Tabel cast|kolom3=Opmerkingen}}
|-
|{{SortNaam|Heath|Ledger}}|| ''Alex Bernier''
|-
|{{SortNaam|Shannyn|Sossamon}}|| ''Mara Sinclair''
|-
|{{SortNaam|Benno|Fürmann}}|| ''William Eden''
|-
|{{SortNaam|Mark|Addy}}|| ''Thomas Garrett''
|-
|{{SortNaam|Peter|Weller}}|| ''Driscoll''
|-
|{{SortNaam|Francesco|Carnelutti}}|| ''Dominic''
|-
|{{SortNaam|Mattia|Sbragia}}|| || [[bisschop]]
|-
|{{SortNaam|Mirko|Casaburo}}|| || kleine jongen
|-
|{{SortNaam|Giulia|Lombardi}}|| || klein meisje
|-
|{{SortNaam|Richard|Bremmer}}|| || eigenaar boekenwinkel
|-
|{{SortNaam|Cristina|Maccà}}|| ''zuster Franca''
|-
|{{SortNaam|Paola Emilia|Villa}}|| ''zuster Marie''
|-
|{{SortNaam|Rosalinda|Celentano}}|| || meisje
|-
|{{SortNaam|Alessandra|Costanzo}}|| || meid van Eden
|-
|{{SortNaam|Paolo|Lorimer}}|| || Engelsman
|}

{{Appendix|2=
{{References}}
}}

{{DEFAULTSORT:Sin Eater, The}}
[[Categorie:Actiefilm]]
[[Categorie:Horrorfilm]]
[[Categorie:Mystery]]
[[Categorie:Thriller (film)]]
[[Categorie:Film uit 2003]]
[[Categorie:Amerikaanse film]]
[[Categorie:Film van 20th Century Fox]]

title: The Order

Tagline: Unleash the power.

Regie: Brian Helgeland

Producent: Craig Baumgarten · Brian Helgeland

Scenario: Brian Helgeland

Hoofdrollen: Heath Ledger · Shannyn Sossamon · Benno Fürmann · Mark Addy

Muziek: David Torn

Montage: Kevin Stitt

Cinematografie]: Nicola Pecorini

Distributie: 20th Century Fox

Première: 5 september 2003

Genre: Actie, horror, mysterie, thriller

Speelduur: 102 minuten

Taal: Engels · Aramees

Land: Verenigde Staten · Duitsland


text:
# Dennis Miller Bunker
Dennis Miller Bunker (New York, 6 november 1861 - Boston, 28 december 1890) was een Amerikaanse kunstschilder. Hij schilderde landschappen, dikwijls dorpjes aan de kust, en was een begaafd portrettist. Samen met zijn vriend John Singer Sargent, was hij een van de schilders die het impressionisme in de Verenigde Staten introduceerde. Zijn eerste landschappen waren eerder in de stijl van Courbet en van de school van Barbizon maar in de laatste jaren van zijn korte leven ontwikkelde hij zijn eigen impressionistische stijl, die snel toonaangevend werd in de Amerikaanse kunst.

## Biografie
Deze kunstenaar werd geboren in New York uit het huwelijk van Matthew Bunker secretaris-penningmeester bij de Union Ferry Company en Mary Anne Eytinge Bunker, zus van de illustrator Sol Eytinge Jr. Hij bracht zijn jeugd door op Garden City in Long Island.
Een vroeg schetsboek uit 1877 (nu in het Museum of Fine Arts, Boston) toont duidelijk het tekentalent van de jonge artiest. Vanaf 1878 volgt hij lessen aan de National Academy of Design en aan de Art Students League of New York. Zijn leraar was William Merritt Chase en hij studeerde ook bij Charles Melville Dewey die landschappen schilderde in de Barbizon stijl. Enkele van zijn werken werden voor het eerst getoond in de National Academy in 1880.
In 1881 en 1882 bracht hij de zomer door op Nantucket Island in Massachusetts, waar hij een aantal strandgezichten schilderde. In de herfst van 1882 trok hij naar Parijs, om daar zijn opleiding verder te zetten. Hij werkte eerst met Antoine Auguste Ernest Hébert aan de Académie Julian en daarna ging hij de lessen volgen aan de École des Beaux-Arts bij Jean-Léon Gérôme. De zomers bracht hij door aan de Normandische kust en in Bretagne, in gezelschap van Amerikaanse medestudenten zoals Charles Adams Platt en Kenneth R. Cranford. Hij werkte er in "plein-air" en schilderde landschappen in de stijl van de schilders van de school van Barbizon zoals Jean Baptiste Camille Corot. Begin 1885 keerde hij terug naar New York.
Bunker kreeg het lidmaatschap van de Society of American Artists aangeboden en werkte korte tijd in New York, maar verhuisde dan naar Boston. Er werd een tentoonstelling aan zijn werken gewijd in de Noyes and Blakeslee Gallery en hij werd aangesteld tot leraar aan de Cowles Art School op aanbeveling van Isabella Stewart Gardner, verzamelaarster, filantrope en mecenas. Onder meer Stacy Tolman en William McGregor Paxton behoorden er tot zijn leerlingen. Bunker was goed geïntroduceerd in het sociale leven in Boston dankzij zijn beschermdame Isabella Stewart Gardner. Hij was lid van de Tavern Club en de St. Botolph Club en raakte bevriend met bekende mensen, zoals Henry O. Walker, William Dean Howells en Charles Marin Loeffler, violist en componist.  De portretten en figuurschilderijen die Bunker maakte in deze periode tonen heel sterk de invloed van zijn academische opleiding, maar de landschappen die hij schildert tijdens de zomervakanties in Medfield, New England, waar hij uitgenodigd werd door Isabella Stewart Gardner, tonen impressionistische tendensen. Dankzij Gardner kreeg hij ook een ganse reeks portretopdrachten van belangrijke mensen in Boston.
In 1887 ontmoette hij John Singer Sargent in Boston, die hij nog kende van Parijs, en ze werden goede vrienden. In de zomer van 1888 brengen ze samen de vakantie door in Calcot, een dorpje bij Reading in Engeland. Hier begint Bunker met het schilderen van felgekleurde landschappen met een open compositie uitgevoerd met sterke penseelstreken, de stijl die ook Sargent hanteerde in deze periode. De zomers van 1889 en 1890 in Medfield behoren tot de meest productieve periodes van Bunker en de werken die hij dan maakt zijn volop impressionistisch te noemen.
In de herfst van 1889 verloofde Bunker zich met Elenor Hardy uit Boston en het paar trad in het huwelijk op 2 oktober 1890. Hij begon nog aan de decoratie van de woning van Whitelaw Reid in New York, maar bij een bezoek aan Boston tijdens de kerstvakantie overleed hij aan een hartstilstand, het gevolg van een meningitis die hij zou opgelopen hebben door een slecht verzorgde griep.

## Belang
Dennis Miller Bunker was een van de eerste Amerikaanse kunstenaars die de nieuwe Franse stijl van het impressionisme gebruikte, terwijl hij toch de basisbeginselen van zijn academische opleiding trouw bleef in de compositie en zijn precieze tekening van het onderwerp.
Zoals steeds liepen sommige kunstcritici niet hoog op met de innovatieve combinatie van Amerikaanse onderwerpen en Franse schildertechniek, maar de stijl die Dennis Miller Bunker had ontwikkeld werd snel de leidende stijl in de Amerikaanse kunst. Spijtig genoeg leefde de kunstenaar niet lang genoeg om van zijn succes te kunnen genieten. Ondanks zijn korte loopbaan liet Bunker 225 schilderijen na.

## Galerij
- Vissersmeisje, Nantucket, 1881
- Gestrand, 1881-1882
- Aan de oevers van de Oise, 1883
- Bretagne, Morgen over de stad, Larmor, 1884
- Wilde Asters, 1889
- De beek in Medfield, 1889
- Portret (schets) van Eleanor Hardy Bunker, 1890
- Jessica (1890), Museum of Fine Arts, Boston

## Weblinks
- Dennis Miller Bunker op de website van het Athenaeum.
- Dennis Miller Bunker op Artcyclopedia

- Bibliothèque nationale de France: cb124640606 (data)
- Gemeinsame Normdatei: 119320851
- International Standard Name Identifier: 0000 0000 6677 4341
- Library of Congress Control Number: nr91000701
- Nationale Bibliotheek van Letland: 000201462
- Nationale bibliotheek van Australië: 35856229
- RKD-Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis: 14051
- SNAC: w6v69p7g
- Système universitaire de documentation: 033821828
- Trove: 1117892
- Union List of Artist Names: 500009855
- Virtual International Authority File: 50033211
- WorldCat: E39PBJqQCHfpBhChjP6Gpbc3wC

title: Dennis Miller Bunker

wikitext:
[[Bestand:John Singer Sargent - Dennis Miller Bunker Painting at Calcot.jpg|miniatuur|220px|John Singer Sargent, Dennis Miller Bunker schilderend in Calcot (1888), Terra Collection]]
'''Dennis Miller Bunker''' ([[New York (stad)|New York]], 6 november 1861 - [[Boston]], 28 december 1890) was een [[Verenigde Staten|Amerikaanse]] [[kunstschilder]]. Hij schilderde landschappen, dikwijls dorpjes aan de kust, en was een begaafd portrettist. Samen met zijn vriend [[John Singer Sargent]], was hij een van de schilders die het [[impressionisme]] in de Verenigde Staten introduceerde. Zijn eerste landschappen waren eerder in de stijl van [[Gustave Courbet|Courbet]] en van de [[school van Barbizon]] maar in de laatste jaren van zijn korte leven ontwikkelde hij zijn eigen [[Amerikaans Impressionisme|impressionistische]] stijl, die snel toonaangevend werd in de Amerikaanse kunst.<ref>[https://web.archive.org/web/20170306053227/http://caldwellgallery.com/bios/bunkerbio.html Dennis Miller Bunker], biografie op de website van The Caldwell Gallery.</ref><ref name=mfa>[https://www.mfa.org/collections/object/the-pool-medfield-32928 Dennis Miller Bunker], stijloverzicht op de website van het [[Museum of Fine Arts (Boston)|Museum of Fine Arts]], Boston. [https://web.archive.org/web/20190403071808/https://www.mfa.org/collections/object/the-pool-medfield-32928 Gearchiveerd] op 3 april 2019.</ref>

==Biografie ==
Deze kunstenaar werd geboren in [[New York (stad)|New York]] uit het huwelijk van Matthew Bunker secretaris-penningmeester bij de Union Ferry Company en Mary Anne Eytinge Bunker, zus van de illustrator Sol Eytinge Jr. Hij bracht zijn jeugd door op Garden City in [[Long Island (New York)|Long Island]].<ref name=met>American paintings in the Metropolitan Museum of Art. 1. A catalogue of works by artists born by 1815, Metropolitan Museum of Art, 1994, pp. 393-394.</ref>

Een vroeg schetsboek uit 1877 (nu in het [[Museum of Fine Arts (Boston)|Museum of Fine Arts]], Boston) toont duidelijk het tekentalent van de jonge artiest. Vanaf 1878 volgt hij lessen aan de [[National Academy of Design]] en aan de [[Art Students League of New York]]. Zijn leraar was [[William Merritt Chase]] en hij studeerde ook bij Charles Melville Dewey die landschappen schilderde in de Barbizon stijl. Enkele van zijn werken werden voor het eerst getoond in de National Academy in 1880.<ref name=met/>

In 1881 en 1882 bracht hij de zomer door op [[Nantucket]] Island in [[Massachusetts]], waar hij een aantal strandgezichten schilderde. In de herfst van 1882 trok hij naar [[Parijs]], om daar zijn opleiding verder te zetten. Hij werkte eerst met [[Ernest Hébert|Antoine Auguste Ernest Hébert]] aan de [[Académie Julian]] en daarna ging hij de lessen volgen aan de [[École nationale supérieure des beaux-arts|École des Beaux-Arts]] bij [[Jean-Léon Gérôme]]. De zomers bracht hij door aan de [[Normandië|Normandische]] kust en in [[Bretagne (schiereiland)|Bretagne]], in gezelschap van Amerikaanse medestudenten zoals [[Charles Adams Platt]] en [[Kenneth R. Cranford]]. Hij werkte er in "plein-air" en schilderde landschappen in de stijl van de schilders van de school van Barbizon zoals [[Jean-Baptiste Corot|Jean Baptiste Camille Corot]]. Begin 1885 keerde hij terug naar New York.<ref name=met/>

Bunker kreeg het lidmaatschap van de [[Society of American Artists]] aangeboden en werkte korte tijd in New York, maar verhuisde dan naar Boston. Er werd een tentoonstelling aan zijn werken gewijd in de ''Noyes and Blakeslee Gallery'' en hij werd aangesteld tot leraar aan de Cowles Art School op aanbeveling van [[Isabella Stewart Gardner Museum|Isabella Stewart Gardner]], verzamelaarster, filantrope en mecenas. Onder meer Stacy Tolman en [[William McGregor Paxton]] behoorden er tot zijn leerlingen.<ref name=met/> Bunker was goed geïntroduceerd in het sociale leven in Boston dankzij zijn beschermdame Isabella Stewart Gardner. Hij was lid van de Tavern Club en de St. Botolph Club en raakte bevriend met bekende mensen, zoals Henry O. Walker, [[William Dean Howells]] en Charles Marin Loeffler, violist en componist.<ref name=met/>  De portretten en figuurschilderijen die Bunker maakte in deze periode tonen heel sterk de invloed van zijn academische opleiding, maar de landschappen die hij schildert tijdens de zomervakanties in Medfield, [[New England (Verenigde Staten)|New England]], waar hij uitgenodigd werd door Isabella Stewart Gardner, tonen impressionistische tendensen.<ref name=met/> Dankzij Gardner kreeg hij ook een ganse reeks portretopdrachten van belangrijke mensen in Boston.

[[Bestand:Dennis Miller Bunker - The Pool, Medfield.jpg|miniatuur|The pool, Medfield (1889), [[Museum of Fine Arts (Boston)|Museum of Fine Arts]], Boston]]
In 1887 ontmoette hij John Singer Sargent in Boston, die hij nog kende van Parijs, en ze werden goede vrienden. In de zomer van 1888 brengen ze samen de vakantie door in Calcot, een dorpje bij [[Reading (Engeland)|Reading]] in Engeland. Hier begint Bunker met het schilderen van felgekleurde [[Landschapschilderkunst|landschappen]] met een open compositie uitgevoerd met sterke penseelstreken, de stijl die ook Sargent hanteerde in deze periode.<ref name=met/> De zomers van 1889 en 1890 in Medfield behoren tot de meest productieve periodes van Bunker en de werken die hij dan maakt zijn volop impressionistisch te noemen.<ref>Richard DeSorgher, [https://patch.com/massachusetts/medfield/desorgher-artists-of-medfield-dennis-miller-bunker Artists of Medfield: Dennis Miller Bunker]. [https://web.archive.org/web/20230623225852/https://patch.com/massachusetts/medfield/desorgher-artists-of-medfield-dennis-miller-bunker Gearchiveerd] op 24 juni 2023.</ref>

In de herfst van 1889 verloofde Bunker zich met Elenor Hardy uit Boston en het paar trad in het huwelijk op 2 oktober 1890. Hij begon nog aan de decoratie van de woning van Whitelaw Reid in New York, maar bij een bezoek aan Boston tijdens de kerstvakantie overleed hij aan een hartstilstand, het gevolg van een [[meningitis]] die hij zou opgelopen hebben door een slecht verzorgde griep.<ref name=met/>

==Belang ==
Dennis Miller Bunker was een van de eerste Amerikaanse kunstenaars die de nieuwe Franse stijl van het impressionisme gebruikte, terwijl hij toch de basisbeginselen van zijn academische opleiding trouw bleef in de compositie en zijn precieze tekening van het onderwerp.
Zoals steeds liepen sommige kunstcritici niet hoog op met de innovatieve combinatie van Amerikaanse onderwerpen en Franse schildertechniek, maar de stijl die Dennis Miller Bunker had ontwikkeld werd snel de leidende stijl in de Amerikaanse kunst. Spijtig genoeg leefde de kunstenaar niet lang genoeg om van zijn succes te kunnen genieten.<ref name=mfa/> Ondanks zijn korte loopbaan liet Bunker 225 schilderijen na.

== Galerij ==
<Gallery>
Dennis Miller Bunker - The Fisher Girl, Nantucket.jpg|Vissersmeisje, Nantucket, 1881
Dennis Miller Bunker - Beached.jpg|Gestrand, 1881-1882
Dennis Miller Bunker - On the Banks of the Oise.jpg|Aan de oevers van de Oise, 1883
Chicago art inst bunker larmor.JPG|Bretagne, Morgen over de stad, Larmor, 1884
Dennis Miller Bunker - Wild Asters.jpg|Wilde Asters, 1889
The Brook at Medfield (1889) by Dennis Miller Bunker.jpg|De beek in Medfield, 1889
Dennis Miller Bunker - Portrait Sketch Of Eleanor Hardy Bunker.jpg|Portret (schets) van Eleanor Hardy Bunker, 1890
Dennis Miller Bunker - Jessica 1890.jpg|Jessica (1890), [[Museum of Fine Arts (Boston)|Museum of Fine Arts]], Boston
</gallery>

==Weblinks ==
* [http://www.the-athenaeum.org/art/list.php?m=a&s=tu&aid=549 Dennis Miller Bunker] op de website van het Athenaeum.
* [http://www.artcyclopedia.com/artists/bunker_dennis_miller.html Dennis Miller Bunker] op Artcyclopedia

{{Appendix}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Miller Binker, Dennis}}
[[Categorie:Amerikaans kunstschilder]]


text:
# Ardahan (stad)
Ardahan is de hoofdstad (İl Merkezi) van het gelijknamige district en de provincie Ardahan in Turkije. De plaats telt 91.354 inwoners (2024). Het aantal inwoners is de afgelopen jaren langzaam toegenomen en bedraagt 19.800 inwoners (2015).

## Verkeer en vervoer

### Wegen
Ardahan ligt aan de nationale wegen D010, D955 en D959.

## Geboren
- Erdal Balci (1969), Nederlands journalist en schrijver

- Gemeinsame Normdatei: 4306827-3
- Library of Congress Control Number: n98952536
- Nationale Bibliotheek van Israël: 987007538049105171
- TDVİA: ardahan
- Virtual International Authority File: 151454304
- WorldCat: E39PBJxcYVRR79HMrvJwJVHDMP

title: Ardahan (stad)

wikitext:
{{Infobox plaats in Turkije
| land = Turkije
| naam = Ardahan
| area = [[Oost-Anatolië]]
| subarea = [[Ardahan (provincie)|Ardahan]]
| district = [[Ardahan (district)|Ardahan]]
| inwoners = 91.354
| census = 2024
| burgemeester = Faruk Demir ([[Cumhuriyet Halk Partisi|CHP]])
| km2 =
| hoogte =
| image =
| caption =
| lat_deg = 41
| lat_min = 06
| lat_sec = 44
| lat_dir = N
| lon_deg = 42
| lon_min = 42
| lon_sec = 14
| lon_dir = E
}}

[[Image:Ardahan - panoramio - Gürsoy Tokgöz (1).jpg|thumb|300px|right|Ardahan]]
'''Ardahan''' is de hoofdstad (''İl Merkezi'') van het [[Ardahan (district)|gelijknamige district]] en de provincie [[Ardahan (provincie)|Ardahan]] in [[Turkije]]. De plaats telt 91.354 inwoners (2024).<ref>{{Citeer web |url=https://www.nufusu.com/il/ardahan-nufusu |titel=Ardahan Nüfusu |bezochtdatum=2025-07-17 |werk=www.nufusu.com |taal=tr}}</ref> Het aantal inwoners is de afgelopen jaren langzaam toegenomen en bedraagt 19.800 inwoners (2015).

== Verkeer en vervoer ==
=== Wegen ===
Ardahan ligt aan de nationale wegen [[D010]], [[D955]] en [[D959 (Turkije)|D959]].

==Geboren==
*[[Erdal Balci]] (1969), Nederlands journalist en schrijver

{{Appendix}}
{{Authority control}}
{{Coor title dms|41|07|0|N|42|42|0|E|region:TR_type:city}}

[[Categorie:Hoofdstad van een Turkse provincie]]
[[Categorie:Gemeente in Turkije]]
[[Categorie:Ardahan| ]]

title: Situering

Regio: Oost-Anatolië

Provincie: Ardahan

District: Ardahan

Coördinaten: 41° 7′ NB, 42° 42′ OL

title: Algemeen

Burgemeester: Faruk Demir (CHP)

title: Overig

Website: Officiële website

title: Foto's

Portaal: Turkije


text:
# Saperda puncticollis
Saperda puncticollis is een keversoort uit de familie van de boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1824 door Say.

title: Saperda puncticollis

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Saperda puncticollis''
| titelweergave = cursief
| afbeelding = Saperda puncticollis.jpg
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Boktorren|Cerambycidae]] (Boktorren)
| onderfamilie = [[Lamiinae]]
| geslacht = ''[[Saperda]]''
| w-naam = ''Saperda puncticollis''
| auteur = [[Thomas Say|Say]]
| datum = 1824
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Saperda puncticollis''''' is een [[kevers]]oort uit de familie van de [[Boktorren|boktorren (Cerambycidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1824 door Say.<ref>{{Brontabel|9999-Cerambycidae}} (bezocht 30 januari 2014)</ref>

{{Appendix}}
{{Beginnetje|biologie|2014|02|17}}

[[Categorie:Saperda|puncticollis]]

title: Saperda puncticollis

Onderfamilie: Lamiinae

Geslacht: Saperda

title: Soort


text:
# Micropterix italica
Micropterix italica is een vlinder uit de familie  van de oermotten (Micropterigidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd door Heath in 1981.

## Verspreiding en leefgebied
De soort komt voor in Europa.

title: Micropterix italica

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Micropterix italica''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| afbeeldingII = Micropterix italica, Genital Männchen-Basilicata, Lucano, Viggianello, 900 m-E-MK-2-668a.jpg
| afbeeldingIItekst = Mannelijke genitaliën van ''Micropterix italica''
| familie = [[Oermotten|Micropterigidae]] (Oermotten)
| geslacht = ''[[Micropterix]]''
| w-naam = ''Micropterix italica''
| auteur = Heath
| datum = 1981
| haakjes =
| commons =
| species = Micropterix italica
}}
'''''Micropterix italica''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie  van de [[oermotten]] (Micropterigidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd door Heath in 1981.

== Verspreiding en leefgebied ==
De soort komt voor in [[Europa (werelddeel)|Europa]].

{{Appendix| 2=
*{{Link Fauna Europaea|id=431693|naam=''Micropterix italica''}}
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|02|06}}

[[Categorie:Oermotten]]
[[Categorie:Dier uit het Palearctisch gebied]]

title: Micropterix italica

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Micropterigidae (Oermotten)

Geslacht: Micropterix

title: Soort


text:
# Bolesław (powiat Olkuski)
Bolesław is een dorp in het Poolse woiwodschap Klein-Polen, in het district Olkuski. De plaats maakt deel uit van de gemeente Bolesław en telt 2500 inwoners.

title: Bolesław (powiat Olkuski)

wikitext:
{{Infobox plaats in Polen
| naam=Bolesław
| gemeente = [[Bolesław (gemeente in powiat Olkuski)]]
| powiat = [[Powiat Olkuski|Olkuski]]
| woiwodschap = Klein-Polen
| inwoners = 2500
| oppervlakte=
| jaar =
| postcode = 32-329
| netnummer = 32
| hoogte  =
| kenteken = KOL
| lat_deg=50
| lat_min=17
| lat_sec=54
| lon_deg=19
| lon_min=28
| lon_sec=19
| image = Boleslaw kosciol rzymskokatolicki.jpg
| caption = Kerk
}}
'''Bolesław''' is een [[dorp]] in het [[Polen|Poolse]] woiwodschap [[Woiwodschap Klein-Polen|Klein-Polen]], in het [[powiat|district]] [[powiat Olkuski|Olkuski]]. De plaats maakt deel uit van de gemeente [[Bolesław (gemeente in powiat Olkuski)|Bolesław]] en telt 2500 inwoners.

{{DEFAULTSORT:Boleslaw (powiat Olkuski)}}
[[Categorie:Plaats in Klein-Polen]]

title: Situering

Woiwodschap: Klein-Polen

Powiat: Olkuski

Gemeente: Bolesław (gemeente in powiat Olkuski)

title: Gegevens

title: Bolesław

Kentekenplaat: KOL

title: Foto's

Foto's: Kerk

Portaal: Centraal-Europa


text:
# Macromckenziea gregalis
Macromckenziea gregalis is een mosselkreeftjessoort uit de familie van de Macrocyprididae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1990 door Maddocks.

title: Macromckenziea gregalis

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Macromckenziea gregalis''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] ([[Geleedpotigen]])
| klasse = [[Ostracoda]] (Mosselkreeftjes)
| orde = [[Podocopida]]
| familie = [[Macrocyprididae]]
| geslacht = ''[[Macromckenziea]]''
| w-naam = ''Macromckenziea gregalis''
| auteur = Maddocks
| datum = 1990
| haakjes =
| commons =
| species =
| worms = 460325
}}
'''''Macromckenziea gregalis''''' is een [[mosselkreeftjes]]soort uit de familie van de [[Macrocyprididae]].<ref>Brandão, S. (2013). <i>Macromckenziea gregalis</i> Maddocks, 1990. In: Brandão, S. N.; Angel, M. V.; Karanovic, I. (2013) World Ostracoda Database. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=460325</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1990 door Maddocks.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|17}}

[[Categorie:Macrocyprididae]]

title: Macromckenziea gregalis

Klasse: Ostracoda (Mosselkreeftjes)

Orde: Podocopida

Familie: Macrocyprididae

Geslacht: Macromckenziea

title: Soort


text:
# Temelucha observator
Temelucha observator is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de gewone sluipwespen (Ichneumonidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Aubert in 1966.

title: Temelucha observator

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Temelucha observator''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie= [[Gewone sluipwespen|Ichneumonidae]] (Gewone sluipwespen)
| geslacht = ''[[Temelucha]]''
| w-naam = ''Temelucha observator''
| auteur = Aubert
| datum = 1966
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Temelucha observator''''' is een [[insecten|insect]] dat behoort tot de orde [[vliesvleugeligen]] (Hymenoptera) en de familie van de [[Gewone sluipwespen|gewone sluipwespen (Ichneumonidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Aubert in 1966.

{{Beginnetje|biologie|2012|09|24}}

[[Categorie:Temelucha|observator]]

title: Temelucha observator

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Ichneumonidae (Gewone sluipwespen)

Geslacht: Temelucha

title: Soort


text:
# Unterschömbach
Unterschömbach is een plaats in de Duitse gemeente Hellenthal, deelstaat Noordrijn-Westfalen, en telt 32 inwoners (2007).

title: Unterschömbach

wikitext:
{{Infobox plaats in Duitsland
| land=Duitsland
| naam = Unterschömbach
| area = [[Noordrijn-Westfalen]]
| subarea=<!--kreis-->
| gemeente= [[Hellenthal]]
| km2 =
| inwoners = 32
| census = 2007
| dichtheid =
| hoogte = 555
| flag=
| coa=
| postcode = 53940
| netnummer = 02482
| overignaam2=Behoort tot gemeente sinds
| overig2=1969
| web =
| image=
| caption=
| lat_deg = 50
| lat_min = 26
| lat_sec = 39.13
| lat_dir = N
| lon_deg = 6
| lon_min = 29
| lon_sec = 27.39
| lon_dir = E
}}
'''Unterschömbach''' is een plaats in de [[Duitsland|Duitse]] gemeente [[Hellenthal]], [[deelstaten van Duitsland|deelstaat]] [[Noordrijn-Westfalen]], en telt 32 inwoners (2007).

{{Beginnetje|landen & volken|land=Duitsland|2=2008|3=04|4=18}}

{{DEFAULTSORT:Unterschombach}}
[[Categorie:Hellenthal]]
[[Categorie:Plaats in Noordrijn-Westfalen]]

title: Situering

Deelstaat: Noordrijn-Westfalen

Gemeente: Hellenthal

Coördinaten: 50° 27′ NB, 6° 29′ OL

title: Algemeen

title: Overig

Portaal: Duitsland


text:
# Altmünden
Altmünden is een dorp in de gemeente Hann. Münden in het Landkreis Göttingen in Nedersaksen in Duitsland. Het wordt voor het eerst vermeld in een oorkonde uit 1180. Vermoed wordt dat Altmünden is ontstaan vanuit Gimundi dat tot wüstung vervallen is. Het dorp ligt aan de Weser. Officieel is het een stadswijk van Hann. Münden.

title: Altmünden

wikitext:
{{Infobox plaats in Duitsland
| naam =
| area = Nedersaksen
| subarea = Göttingen
| gemeente = [[Hann. Münden]]
| inwoners = 484
| census = 2012
| km2 =
| lat_deg = 51
| lat_min = 25
| lat_sec = 20
| lon_deg = 9
| lon_min = 38
| lon_sec = 36
| image = Altm%C3%BCnden_von_Weserliedanlage.jpg
| caption = Gezicht op Altmünden
}}
'''Altmünden''' is een dorp in de gemeente ''Hann. Münden'' in het [[Landkreis Göttingen]] in [[Nedersaksen]] in [[Duitsland]]. Het wordt voor het eerst vermeld in een oorkonde uit [[1180]]. Vermoed wordt dat Altmünden is ontstaan vanuit ''Gimundi'' dat tot ''wüstung'' vervallen is. Het dorp ligt aan de [[Wezer|Weser]]. Officieel is het een stadswijk van [[Hann. Münden]].

{{Coor title dms|51|25|20|N|9|38|36|E|type:city_region:DE-NI}}

[[Categorie:Plaats in Nedersaksen]]
[[Categorie:Hann. Münden]]

title: Situering

Deelstaat: Nedersaksen

Landkreis: Göttingen

Gemeente: Hann. Münden

Coördinaten: 51° 25′ NB, 9° 39′ OL

title: Algemeen

title: Foto's

Foto's: Gezicht op Altmünden


text:
# Sint-Bavokerk (Oud-Turnhout)
De Sint-Bavokerk is de parochiekerk van de Antwerpse plaats Oud-Turnhout, gelegen aan Kerkstraat 100.

## Geschiedenis
In 1333 werd voor het eerst melding gemaakt van een aan Sint-Bavo gewijde kerk in Oud-Turnhout. In 1398 werd de kerk beschouwd als buitenkerk van de Sint-Pietersparochie te Turnhout. Pas in 1836 werd Oud-Turnhout een zelfstandige parochie.
De oudste delen van de kerk, waaronder de onderste drie geledingen van de toren, zijn 14e-eeuws. In de 15e eeuw werd een transept, het priesterkoor en een vierde geleding van de toren bijgebouwd. In 1776 werd de kerk voorzien van twee zijbeuken.

## Gebouw
Het betreft een georiënteerde bakstenen pseudobasiliek met ingebouwde vierledige westtoren en recht afgesloten transept. De kerk heeft een vieringtorentje. Het koor is driezijdig afgesloten.

## Interieur
De middeleeuwse kapconstructie bleef bewaard. Het middenschip wordt door een houten tongewelf overkluisd. Het stucwerk uit het 4e kwart van de 18e eeuw is in classicistische stijl.
De kerk bezit een aantal schilderijen, waaronder een Laatste avondmaal door Jan Erasmus Quellinus (1696), afkomstig van de priorij van Corsendonk, een Sint-Sebastiaan van omstreeks 1700 en de schilderijen van diverse heiligen uit het eerste kwart van de 18e eeuw.
Een houten beeld van Sint-Sebastiaan is 18e-eeuws.
De oudste delen van het orgel zijn van 1751-1752 en werden vervaardigd door Delhaye, maar later is het orgel sterk gewijzigd.

title: Sint-Bavokerk (Oud-Turnhout)

wikitext:
[[Bestand:Oud-Turnhout - Sint-Bavokerk.jpg|miniatuur|Sint-Bavokerk]]
De '''Sint-Bavokerk''' is de parochiekerk van de Antwerpse plaats [[Oud-Turnhout]], gelegen aan ''Kerkstraat'' 100.

==Geschiedenis==
In 1333 werd voor het eerst melding gemaakt van een aan Sint-Bavo gewijde kerk in Oud-Turnhout. In 1398 werd de kerk beschouwd als buitenkerk van de [[Sint-Pieterskerk (Turnhout)|Sint-Pietersparochie]] te [[Turnhout]]. Pas in 1836 werd Oud-Turnhout een zelfstandige parochie.

De oudste delen van de kerk, waaronder de onderste drie geledingen van de toren, zijn 14e-eeuws. In de 15e eeuw werd een [[transept]], het [[priesterkoor]] en een vierde geleding van de toren bijgebouwd. In 1776 werd de kerk voorzien van twee zijbeuken.

==Gebouw==
Het betreft een georiënteerde bakstenen [[pseudobasiliek]] met ingebouwde vierledige westtoren en recht afgesloten transept. De kerk heeft een [[vieringtoren]]tje. Het [[priesterkoor|koor]] is driezijdig afgesloten.

==Interieur==
De middeleeuwse kapconstructie bleef bewaard. Het middenschip wordt door een houten [[tongewelf]] overkluisd. Het stucwerk uit het 4e kwart van de 18e eeuw is in classicistische stijl.

De kerk bezit een aantal schilderijen, waaronder een ''Laatste avondmaal'' door [[Jan Erasmus Quellinus]] (1696), afkomstig van de priorij van [[Corsendonk (priorij)|Corsendonk]], een ''Sint-Sebastiaan'' van omstreeks 1700 en de schilderijen van diverse heiligen uit het eerste kwart van de 18e eeuw.

Een houten beeld van Sint-Sebastiaan is 18e-eeuws.

De oudste delen van het orgel zijn van 1751-1752 en werden vervaardigd door [[Delhaye]], maar later is het orgel sterk gewijzigd.

{{Appendix|2=
*[https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/11720 Inventaris Onroerend Erfgoed]
}}
{{Coor title dms|51|19|20.71|N|4|59|6.83|E|scale:3125}}
[[Categorie:Kerkgebouw in het bisdom Antwerpen|Bavo]]
[[Categorie:Onroerend erfgoed in Oud-Turnhout]]
[[Categorie:Beschermd monument in Vlaanderen]]


text:
# Calliostoma suduirauti
Calliostoma suduirauti is een slakkensoort uit de familie van de Calliostomatidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1997 door Bozzetti.

title: Calliostoma suduirauti

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Calliostoma suduirauti''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Weekdieren|Mollusca]] (Weekdieren)
| klasse = [[Slakken|Gastropoda]] (Slakken)
| clade1 = [[Vetigastropoda]]
| familie = [[Calliostomatidae]]
| geslacht = ''[[Tolhorens|Calliostoma]]'' (Tolhorens)
| w-naam = ''Calliostoma suduirauti''
| auteur = Bozzetti
| datum = 1997
| haakjes =
| worms = 467264
| orde = [[Trochida]]
| synoniem = * ''Calliostoma (Ampullotrochus) suduirauti''  Bozzetti, 1997
}}
'''''Calliostoma suduirauti''''' is een [[slakken|slakkensoort]] uit de familie van de [[Calliostomatidae]].<ref>WoRMS (2012). <i>Calliostoma suduirauti</i> Bozzetti, 1997. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=467264</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1997 door Bozzetti.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|09}}

[[Categorie:Calliostomatidae]]

title: Calliostoma suduirauti

Stam: Mollusca (Weekdieren)

Klasse: Gastropoda (Slakken)

Clade: Vetigastropoda

Orde: Trochida

Familie: Calliostomatidae

Geslacht: Calliostoma (Tolhorens)

title: Synoniemen


text:
# Cyrtonops
Cyrtonops is een kevergeslacht uit de familie van de boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van het geslacht werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1853 door White.

## Soorten
Cyrtonops omvat de volgende soorten:
- Cyrtonops asahinai Mitono, 1947
- Cyrtonops aterrima Holzschuh, 1991
- Cyrtonops insularis Villiers, 1958
- Cyrtonops metallicus Hüdepohl, 1990
- Cyrtonops nigra Gahan, 1906
- Cyrtonops piceata Holzschuh, 1991
- Cyrtonops punctipennis White, 1853
- Cyrtonops rufipennis Pic, 1922
- Cyrtonops simplicipes Holzschuh, 1991
- Cyrtonops tonkineus Fairmaire, 1895

title: Cyrtonops

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Cyrtonops''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Boktorren|Cerambycidae]] (Boktorren)
| onderfamilie = [[Disteniinae]]
| taxon = [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| w-naam = ''Cyrtonops''
| auteur = [[Adam White|White]]
| datum = 1853
| commons =
| species =
}}
'''''Cyrtonops''''' is een [[kevers|kever]][[geslacht (biologie)|geslacht]] uit de familie van de [[Boktorren|boktorren (Cerambycidae)]]. De wetenschappelijke naam van het geslacht werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1853 door White.<ref>{{Brontabel|9999-Cerambycidae}} (bezocht 30 januari 2014)</ref>

==Soorten==
''Cyrtonops'' omvat de volgende soorten:
* ''[[Cyrtonops asahinai]]'' Mitono, 1947
* ''[[Cyrtonops aterrima]]'' Holzschuh, 1991
* ''[[Cyrtonops insularis]]'' Villiers, 1958
* ''[[Cyrtonops metallicus]]'' Hüdepohl, 1990
* ''[[Cyrtonops nigra]]'' Gahan, 1906
* ''[[Cyrtonops piceata]]'' Holzschuh, 1991
* ''[[Cyrtonops punctipennis]]'' White, 1853
* ''[[Cyrtonops rufipennis]]'' Pic, 1922
* ''[[Cyrtonops simplicipes]]'' Holzschuh, 1991
* ''[[Cyrtonops tonkineus]]'' Fairmaire, 1895

{{Appendix}}
{{Beginnetje|biologie|2014|02|20}}

[[Categorie:Cyrtonops| ]]

title: Cyrtonops

Onderfamilie: Disteniinae

title: Geslacht


text:
# Jan Voorberg
Jan H.B. Voorberg (Naaldwijk, 9 juni 1944 – Rio de Janeiro, 11 oktober 1983) was een Nederlands architect.
Hij was zoon van Lambertus Johannes Voorberg (broer van dirigent Marinus Voorberg) en Ger Kruijthof.
Hij kreeg een opleiding van bouwkundig tekenaar en niet als architect. Als autodidact startte hij als zelfstandig architect, maar was tevens tijdens het seizoen 1972-1973 assistent bij Jaap Bakema tijdens diens periode aan de Technische Universiteit Delft. Hij gaf allerlei les en lezingen, gastcolleges. Voorberg was betrokken bij de nieuwbouw van de gebouwen voor de Tweede Kamer der Staten-Generaal rond 1980. Hij zag meer in het ontwerp van een beginnende Rem Koolhaas dan in het ontwerp van Pi de Bruijn. Hij vormde niet veel later een maatschap met Rem Koolhaas, dat zou uitgroeien tot Office for Metropolitan Architecture (OMA). De samenwerking leverde de inrichting en bouw van IJplein en de buurt met dezelfde naam op, zowel stedenbouwkundig als architectonisch.
Jan Voorberg ging in het najaar van 1983 op vakantie naar Brazilië. Hij bracht daarbij een bezoek aan Rio de Janeiro. Tijdens een strandwandeling werd hij overvallen; hij werd beroofd van geld en paspoort. Toch wilde hij een aantal dagen later het beroemde beeld Christus de Verlosser bezichtigen. Daarbij was hij wederom slachtoffer in een gewapende overval en liet daarbij het leven. Toen de plaatselijke politie hem vond, was hij nog in leven, maar onderweg naar het ziekenhuis overleed hij aan zijn verwondingen. Zijn overlijden was landelijk nieuws. Voorberg liet een groot fotoarchief van gebouwen over de gehele wereld na, nog uitgezocht door zijn zuster Aga Voorberg.
Voor hem staat op het plein IJplein, daar waar het Hollanda Kattenbrugpad loopt, een gedenkteken bestaande uit een plattegrond van de buurt.

title: Jan Voorberg

wikitext:
{{Infobox architect
| naam                  = Jan Voorberg
| afbeelding            =
| onderschrift          =
| volledigenaam         =
| nationaliteit         =
| geboortedatum         = 9 juni [[1944]]
| geboorteplaats        = 11 oktober [[1983]]
| overlijdensdatum      =
| overlijdensplaats     =
| beroep                =
| RKD                   =
| praktijk              =
| belangrijke_gebouwen  =
| belangrijke_projecten = IJplein
| stijl                 =
| prijzen               =
}}
[[Bestand: Gedenksteen architect Jan Voorberg.jpg|thumb|Gedenksteen in 2012]]
'''Jan H.B. Voorberg''' ([[Naaldwijk]], 9 juni [[1944]] – [[Rio de Janeiro (stad)|Rio de Janeiro]], 11 oktober [[1983]]) was een Nederlands [[architect]].

Hij was zoon van Lambertus Johannes Voorberg (broer van dirigent [[Marinus Voorberg]]) en Ger Kruijthof.

Hij kreeg een opleiding van bouwkundig tekenaar en niet als architect. Als autodidact startte hij als zelfstandig architect, maar was tevens tijdens het seizoen 1972-1973 assistent bij [[Jaap Bakema]] tijdens diens periode aan de [[Technische Universiteit Delft]]. Hij gaf allerlei les en lezingen, gastcolleges. Voorberg was betrokken bij de nieuwbouw van de gebouwen voor de [[Tweede Kamer der Staten-Generaal]] rond 1980. Hij zag meer in het ontwerp van een beginnende [[Rem Koolhaas]] dan in het ontwerp van [[Pi de Bruijn]]. Hij vormde niet veel later een [[maatschap]] met Rem Koolhaas, dat zou uitgroeien tot [[Office for Metropolitan Architecture]] (OMA). De samenwerking leverde de inrichting en bouw van [[IJplein (plein)|IJplein]] en de [[IJplein|buurt met dezelfde naam]] op, zowel stedenbouwkundig als architectonisch.

Jan Voorberg ging in het najaar van 1983 op vakantie naar [[Brazilië]]. Hij bracht daarbij een bezoek aan Rio de Janeiro. Tijdens een strandwandeling werd hij overvallen; hij werd beroofd van geld en paspoort. Toch wilde hij een aantal dagen later het beroemde beeld [[Christus de Verlosser (Rio de Janeiro)|Christus de Verlosser]] bezichtigen. Daarbij was hij wederom slachtoffer in een gewapende overval en liet daarbij het leven. Toen de plaatselijke politie hem vond, was hij nog in leven, maar onderweg naar het ziekenhuis overleed hij aan zijn verwondingen. Zijn overlijden was landelijk nieuws. Voorberg liet een groot fotoarchief van gebouwen over de gehele wereld na, nog uitgezocht door zijn zuster Aga Voorberg.

Voor hem staat op het plein IJplein, daar waar het Hollanda Kattenbrugpad loopt, een gedenkteken bestaande uit een plattegrond van de buurt.

{{Appendix|2=
* [https://zoeken.hetnieuweinstituut.nl/nl/personen/detail/33d8641a-ce6c-5c6e-83b4-2c523dd2d91b Het Nieuwe Instituut met Jan H.B. Voorberg (geraadpleegd 11 juli 2022)]
* {{Citeer web | auteur= Redactie | titel= Haagse architect in Rio vermoord| werk= De Telegraaf| datum= 1983-10-13| bezochtdatum = 2022-07-11 | url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011205917:mpeg21:a0251| via= delpher.nl}}
* {{Citeer web | auteur= Redactie | titel= Familieberichten (familie)| werk= NRC Handelsblad | datum= 1983-10-13| bezochtdatum = 2022-07-11 | url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000027854:mpeg21:a0111| via= delpher.nl}}
* {{Citeer web | auteur= Redactie | titel= Familieberichten (Werkgroep IJplein en Gemeente Amsterdam)| werk= NRC Handelsblad | datum= 1983-10-15| bezochtdatum = 2022-07-11 | url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000027861:mpeg21:a0167| via= delpher.nl}}
}}

{{DEFAULTSORT:Voorberg, Jan}}
[[Categorie:Nederlands architect]]

title: Persoonsinformatie

Geboorteplaats: 11 oktober 1983

Overlijdensdatum: 11 oktober 1983

Overlijdensplaats: Rio de Janeiro

Beroep: architect

title: Werken

Belangrijke projecten: IJplein

Portaal: Civiele techniek en bouwkunde


text:
# Notomenia
Notomenia is een geslacht van wormmollusken uit de  familie van de Notomeniidae.

## Soort
- Notomenia clavigera Thiele, 1897

title: Notomenia

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Weekdieren|Mollusca]] ([[Weekdieren]])
| klasse = [[Solenogastres]]
| superorde = [[Pachytegmentaria]]
| orde = [[Cavibelonia]]
| familie = [[Notomeniidae]]
| taxon = [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| w-naam = ''Notomenia''
| auteur = Thiele
| datum = 1897
| commons =
| species =
| worms = 393744
}}
'''''Notomenia''''' is een [[Geslacht (biologie)|geslacht]] van [[wormmollusken]] uit de [[Familie (biologie)| familie]] van de [[Notomeniidae]].

== Soort ==
* ''[[Notomenia clavigera]]'' <small>Thiele, 1897</small>

[[Categorie:Notomeniidae]]

title: Notomenia

Klasse: Solenogastres

Superorde: Pachytegmentaria

Orde: Cavibelonia

Familie: Notomeniidae

title: Geslacht


text:
# Tuszów Narodowy
Tuszów Narodowy is een plaats in het district Mielec in de Poolse provincie Subkarpaten. Het is de geboorteplaats van de Poolse politicus en militair Władysław Sikorski.

title: Tuszów Narodowy

wikitext:
{{Zie artikel|Dit artikel gaat over de plaats Tuszów Narodowy. Voor de gelijknamige gemeente zie [[Tuszów Narodowy (gemeente)]].}}
{{Infobox plaats in Polen
| naam        =Tuszów Narodowy
| gemeente    = [[Tuszów Narodowy (gemeente)|Tuszów Narodowy]]
| powiat      = [[Powiat Mielecki|Mielecki]]
| woiwodschap = [[Subkarpaten]]
| inwoners    =920
| jaar        =
| vlag        =
| wapen       =
| postcode    =
| netnummer   =
| kenteken    =
| lat_deg     =50
| lat_min     =22
| lat_sec     =0
| lon_deg     =21
| lon_min     =28
| lon_sec     =0
| image       = PL - Tuszów Narodowy - kościół Matki Bożej Wspomożenia Wiernych - Kroton 001.JPG
| caption     =
}}
'''Tuszów Narodowy''' is een plaats in het district [[Powiat Mielecki|Mielec]] in de [[Polen|Poolse]] provincie [[Subkarpaten]]. Het is de geboorteplaats van de Poolse politicus en militair [[Władysław Sikorski]].

{{DEFAULTSORT:Tuszow Narodowy}}
[[Categorie:Plaats in Subkarpaten]]

title: Situering

Woiwodschap: Subkarpaten

Powiat: Mielecki

Gemeente: Tuszów Narodowy

title: Gegevens

title: Foto's


text:
# Melita setimera
Melita setimera is een vlokreeftensoort uit de familie van de Melitidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2005 door Appadoo & Myers.

title: Melita setimera

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Melita setimera''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] ([[Geleedpotigen]])
| klasse = [[Malacostraca]]
| orde = [[Amphipoda]]
| familie = [[Melitidae]]
| geslacht = ''[[Melita]]''
| w-naam = ''Melita setimera''
| auteur = Appadoo & Myers
| datum = 2005
| haakjes =
| commons =
| species =
| worms = 389306
}}
'''''Melita setimera''''' is een [[vlokreeften]]soort uit de familie van de [[Melitidae]].<ref>Lowry, J. (2012). <i>Melita setimera</i> Appadoo & Myers, 2005. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=389306</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2005 door Appadoo & Myers.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|21}}

[[Categorie:Melitidae]]

title: Melita setimera

Klasse: Malacostraca

Orde: Amphipoda

Familie: Melitidae

Geslacht: Melita

title: Soort


text:
# Joonggoora cunctilineata
Joonggoora cunctilineata is een vlinder uit de familie van de sikkelmotten (Oecophoridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1901 door Lucas.

title: Joonggoora cunctilineata

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Joonggoora cunctilineata''
| afbeelding =
| familie = [[Sikkelmotten|Oecophoridae]] (Sikkelmotten)
| onderfamilie = [[Oecophorinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Joonggoora]]''
| w-naam = ''Joonggoora cunctilineata''
| auteur = Lucas
| datum = 1901
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Joonggoora cunctilineata''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Sikkelmotten|sikkelmotten (Oecophoridae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1901 door Lucas.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|09}}

[[Categorie:Sikkelmotten]]

title: Joonggoora cunctilineata

Familie: Oecophoridae (Sikkelmotten)

Onderfamilie: Oecophorinae

Geslacht: Joonggoora

title: Soort


text:
# OPEC-mandje
Het OPEC-mandje (Engels: OPEC Reference Basket, afgekort als ORB) bestaat uit een aantal belangrijke oliesoorten die door de OPEC-landen worden geproduceerd en internationaal worden verhandeld. Op basis van dit mandje wordt een gewogen gemiddelde prijs berekend. Dit laatste wordt gebruikt als een belangrijke benchmark voor de ontwikkeling van de prijs van aardolie en bij het vaststellen van de productiequotum van de OPEC.

## Samenstelling
De samenstelling van het OPEC-mandje wordt aangepast als daar aanleiding toe is. Vanaf 6 maart 2020 wordt de ORB berekend aan de hand van de prijzen van de volgende oliesoorten:
- Saharan Blend (van  Algerije)
- Girassol ( Angola)
- Djeno ( Congo-Kinshasa)
- Zafiro ( Equatoriaal-Guinea)
- Rabi Light ( Gabon)
- Iran Heavy ( Iran)
- Basra Light ( Irak)
- Kuwait Export ( Koeweit)
- Es Sider ( Libië)
- Bonny Light ( Nigeria)
- Qatar Marine ( Qatar)
- Arab Light ( Saoedi-Arabië)
- Murban ( Verenigde Arabische Emiraten)
- Merey ( Venezuela)

## Bandbreedte olieprijs
De OPEC streeft ernaar de olieprijs binnen een bepaalde bandbreedte te laten bewegen. Als de olieprijs daaronder dreigt te komen zal de OPEC de productie en daarmee het aanbod verminderen waardoor de prijs zal stijgen. Als de prijs boven de bandbreedte dreigt uit te komen dan wordt de olieproductie en daarmee het aanbod verhoogd om de prijs binnen de bandbreedte te houden. In 2003 was deze bandbreedte vastgesteld op US$22 en US$28 per vat. De bandbreedte is nadien fors verhoogd tot circa US$100 per vat. In 2012 streefde de OPEC de prijs van een vat ruwe olie te laten dalen tot US$100 omdat verdere prijsstijgingen de vraag naar olie zou doen dalen. De prijs was tussen de US$110 en US$130 per vat gestegen en dit niveau werd als ongewenst bestempeld. De OPEC besloot in maart 2012 het productiequotum met 2 miljoen vaten per dag te verhogen naar 32 miljoen om dit doel te bereiken.
Vanaf de zomer tot eind november 2014 is de olieprijs met zo’n 30% gedaald vanwege een lagere vraag en een hoger aanbod van Amerikaanse schalie-olie. Op 27 november 2014 kwamen de leden van de OPEC bij elkaar en besloten het productieniveau van 30 miljoen vaten per dag, ongeveer 40% van de wereldproductie, niet te verlagen ondanks deze forse prijsdaling. Dit was een breuk met het tot dan gevoerde beleid. Saoedi-Arabië koos ervoor zijn marktaandeel te verdedigen. Bij een verlaging van de Arabische productie zouden andere producenten meer olie uit de grond kunnen halen waarmee het positieve effect op de olieprijs teniet wordt gedaan. Verschillende OPEC-leden, waaronder Iran en Venezuela, wilden wel een lagere olieproductie. Na het besluit is de olieprijs verder gedaald tot onder de US$45 per vat in januari 2015.
Eind november 2016 bereikten de OPEC-leden, voor het eerst in acht jaar, een akkoord over een lager productieplafond. De productie wordt met circa 750.000 vaten per dag verminderd naar een plafond van 32,5 tot 33 miljoen vaten. Diverse niet-OPEC landen zullen hun productie ook beperken om daarmee de vraag naar en aanbod van olie meer in evenwicht te krijgen. De overeenkomst liep, na een verlenging, tot maart 2018.
| Jaar | OPEC referentieprijs |  | Jaar | OPEC referentieprijs |  | Jaar | OPEC referentieprijs |
| ---- | -------------------- |  | ---- | -------------------- |  | ---- | -------------------- |
| 2001 | -                    |  | 2011 | 107,46               |  | 2021 | 69,89                |
| 2002 | 24,36                |  | 2012 | 109,45               |  | 2022 | 100,08               |
| 2003 | 28,10                |  | 2013 | 105,87               |  | 2023 | 82,95                |
| 2004 | 36,05                |  | 2014 | 96,29                |  | 2024 | 78,89                |
| 2005 | 50,64                |  | 2015 | 49,49                |  |      |                      |
| 2006 | 61,08                |  | 2016 | 40,76                |  |      |                      |
| 2007 | 69,08                |  | 2017 | 52,43                |  |      |                      |
| 2008 | 94,45                |  | 2018 | 69,78                |  |      |                      |
| 2009 | 61,06                |  | 2019 | 64,04                |  |      |                      |
| 2010 | 77,45                |  | 2020 | 41,47                |  |      |                      |

De olie in het OPEC-mandje is van een zwaardere kwaliteit dan Brent en West Texas Intermediate. De lichte kwaliteit van deze laatste twee oliesoorten wordt meer gewaardeerd en zijn meestal iets duurder dan die van het OPEC-mandje.

title: OPEC-mandje

wikitext:
Het '''OPEC-mandje''' (Engels: ''OPEC Reference Basket'', afgekort als ORB) bestaat uit een aantal belangrijke oliesoorten die door de [[OPEC]]-landen worden geproduceerd en internationaal worden verhandeld. Op basis van dit mandje wordt een gewogen gemiddelde prijs berekend. Dit laatste wordt gebruikt als een belangrijke [[Benchmark (ruwe olie)|benchmark]] voor de ontwikkeling van de [[Olieprijs|prijs van aardolie]] en bij het vaststellen van de productiequotum van de OPEC.

==Samenstelling==
De samenstelling van het OPEC-mandje wordt aangepast als daar aanleiding toe is. Vanaf 6 maart 2020 wordt de ORB berekend aan de hand van de prijzen van de volgende oliesoorten:

* Saharan Blend (van {{DZ}})
* Girassol ({{AO}})
* Djeno ({{CD}})
* Zafiro ({{GQ}})
* Rabi Light ({{GA}})
* Iran Heavy ({{IR}})
* Basra Light ({{IQ}})
* Kuwait Export ({{KW}})
* Es Sider ({{LY}})
* Bonny Light ({{NG}})
* Qatar Marine ({{QA}})
* Arab Light ({{SA}})
* Murban ({{AE}})
* Merey ({{VE}})

==Bandbreedte olieprijs==
De OPEC streeft ernaar de [[olieprijs]] binnen een bepaalde bandbreedte te laten bewegen. Als de olieprijs daaronder dreigt te komen zal de OPEC de productie en daarmee het aanbod verminderen waardoor de prijs zal stijgen. Als de prijs boven de bandbreedte dreigt uit te komen dan wordt de olieproductie en daarmee het aanbod verhoogd om de prijs binnen de bandbreedte te houden. In 2003 was deze bandbreedte vastgesteld op [[Amerikaanse dollar|US$]]22 en US$28 per [[Vat (eenheid)|vat]].<ref>NU.NL [http://www.nu.nl/economie/105063/olieproductie-is-in-maart-weer-op-normaal-niveau.html 'Olieproductie is in maart weer op normaal niveau', 3 februari 2003], geraadpleegd op 29 juli 2014</ref> De bandbreedte is nadien fors verhoogd tot circa US$100 per vat. In 2012 streefde de OPEC de prijs van een vat ruwe olie te laten dalen tot US$100 omdat verdere prijsstijgingen de vraag naar olie zou doen dalen.<ref name=RTLOPEC>RTL Nieuws [http://www.rtlnieuws.nl/economie/opec-wil-olieprijs-terugdringen-naar-100-vat Opec wil olieprijs terugdringen naar $100 per vat, 3 mei 2012], geraadpleegd op 29 juli 2014</ref> De prijs was tussen de US$110 en US$130 per vat gestegen en dit niveau werd als ongewenst bestempeld.<ref name=RTLOPEC/> De OPEC besloot in maart 2012 het productie[[quotum]] met 2 miljoen vaten per dag te verhogen naar 32 miljoen om dit doel te bereiken.<ref name=RTLOPEC/>

Vanaf de zomer tot eind november 2014 is de olieprijs met zo’n 30% gedaald vanwege een lagere vraag en een hoger aanbod van Amerikaanse [[schalie-olie]].<ref name=FDOPECNOV14>Financieele Dagblad [http://fd.nl/beurs/906710/gouden-tijden-opec-lijken-voorbij Gouden tijden Opec lijken voorbij, 27 november 2014], geraadpleegd op 26 februari 2015</ref> Op 27 november 2014 kwamen de leden van de OPEC bij elkaar en besloten het productieniveau van 30 miljoen vaten per dag, ongeveer 40% van de wereldproductie, niet te verlagen ondanks deze forse prijsdaling.<ref name=FDOPECNOV14/> Dit was een breuk met het tot dan gevoerde beleid. Saoedi-Arabië koos ervoor zijn marktaandeel te verdedigen. Bij een verlaging van de Arabische productie zouden andere producenten meer olie uit de grond kunnen halen waarmee het positieve effect op de olieprijs teniet wordt gedaan.<ref name=FDOPECNOV14/> Verschillende OPEC-leden, waaronder Iran en Venezuela, wilden wel een lagere olieproductie.<ref name=FDOPECNOV14/> Na het besluit is de olieprijs verder gedaald tot onder de US$45 per vat in januari 2015.

Eind november 2016 bereikten de OPEC-leden, voor het eerst in acht jaar, een akkoord over een lager productieplafond.<ref name=VKOPEC>de Volkskrant [http://www.volkskrant.nl/economie/olieprijs-stijgt-na-akkoord-opec-over-productiebeperking~a4385613/ Olieprijs stijgt na akkoord OPEC over productiebeperking, 28 september 2016], geraadpleegd op 1 december 2016</ref> De productie wordt met circa 750.000 vaten per dag verminderd naar een plafond van 32,5 tot 33 miljoen vaten.<ref name=VKOPEC/> Diverse niet-OPEC landen zullen hun productie ook beperken om daarmee de vraag naar en aanbod van olie meer in evenwicht te krijgen.<ref>{{en}} CNBC [http://www.cnbc.com/2016/11/30/the-opec-deal-is-done-heres-what-to-expect-from-oil-markets-next.html The OPEC deal is done. Here's what to expect from oil markets next, 30 november 2016], geraadpleegd op 1 december 2016</ref> De overeenkomst liep, na een verlenging, tot maart 2018.<ref>Het Financiële Dagblad [https://fd.nl/beurs/1203593/opec-verlengt-productiebeperking-met-nog-eens-negen-maanden Opec stelt oliemarkt teleur, 25 mei 2017], geraadpleegd op 26 mei 2017</ref>

{|class="wikitable" style="text-align: center"
|+ in US$ per vat
!width="50pt"|Jaar
!width="70pt"|OPEC
referentieprijs
!
!width="50pt"|Jaar
!width="70pt"|OPEC
referentieprijs
!
!width="50pt"|Jaar
!width="70pt"|OPEC
referentieprijs
|-
|2001||	 -	|| ||2011||107,46|| ||2021||69,89
|-
|2002||24,36|| ||2012||109,45|| ||2022||100,08
|-
|2003||28,10|| ||2013||105,87|| ||2023||82,95
|-
|2004||36,05|| ||2014||96,29||	||2024||78,89
|-
|2005||50,64|| ||2015||49,49||	|| ||
|-
|2006||61,08|| ||2016||40,76||	|| ||
|-
|2007||69,08|| ||2017||52,43||	|| ||
|-
|2008||94,45|| ||2018||69,78||	|| ||
|-
|2009||61,06|| ||2019||64,04||	|| ||
|-
|2010||77,45|| ||2020||41,47||	|| ||
|}

De olie in het OPEC-mandje is van een zwaardere kwaliteit dan [[Brentolie|Brent]] en [[West Texas Intermediate]]. De lichte kwaliteit van deze laatste twee oliesoorten wordt meer gewaardeerd en zijn meestal iets duurder dan die van het OPEC-mandje.

==Externe link==
* {{en}} [https://www.opec.org/opec-basket-price.html OPEC-website: prijsontwikkeling OPEC-mandje]

{{Appendix}}

[[Categorie:OPEC]]


text:
# Orthomecyna metalycia
Orthomecyna metalycia is een vlinder uit de familie van de grasmotten (Crambidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1899 door Meyrick.

title: Orthomecyna metalycia

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Orthomecyna metalycia''
| afbeelding =
| familie = [[Grasmotten|Crambidae]] (Grasmotten)
| onderfamilie =
| tribus =
| geslacht = ''[[Orthomecyna]]''
| w-naam = ''Orthomecyna metalycia''
| auteur = Meyrick
| datum = 1899
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Orthomecyna metalycia''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Grasmotten|grasmotten (Crambidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1899 door Meyrick.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|05}}

[[Categorie:Grasmotten]]

title: Orthomecyna metalycia

Familie: Crambidae (Grasmotten)

Geslacht: Orthomecyna

title: Soort


text:
# Daphnia middendorffiana
Daphnia middendorffiana is een watervlooiensoort uit de familie van de Daphniidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1851 door Fischer.

title: Daphnia middendorffiana

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Daphnia middendorffiana''
| afbeelding = Daphnia middendorffiana (YPM IZ 101548).jpeg
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] ([[Geleedpotigen]])
| klasse   = [[Branchiopoda]] (Blad- of kieuwpootkreeftjes)
| orde     = [[Anomopoda]]
| familie = [[Daphniidae]]
| geslacht = ''[[Daphnia]]''
| w-naam = ''Daphnia middendorffiana''
| auteur = Fischer
| datum = 1851
| haakjes =
| worms = 593148
}}
'''''Daphnia middendorffiana''''' is een [[watervlooien]]soort uit de familie van de [[Daphniidae]].<ref>WoRMS (2012). <i>Daphnia middendorffiana</i> Fischer, 1851. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=593148</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1851 door Fischer.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|24}}

[[Categorie:Daphniidae]]

title: Daphnia middendorffiana

Klasse: Branchiopoda (Blad- of kieuwpootkreeftjes)

Orde: Anomopoda

Familie: Daphniidae

Geslacht: Daphnia

title: Soort