text:
# Münsterland
Het Münsterland (Nedersaksisch: Mönsterland) is de culturele regio rondom de Duitse stad Münster. De regio is gelegen in het noorden van Westfalen en kan terugblikken op een rijke geschiedenis.
Het gebied moet niet worden verward met het zgn. Oldenburgische Münsterland. Van 1252 tot 1803 had het bisdom Münster de wereldlijke heerschappij (en vanaf 1656 ook de kerkelijke macht) over de Landkreis Cloppenburg  en  de Landkreis Vechta, in het graafschap Oldenburg. Deze -overwegend katholieke gebieden dragen nog altijd de naam Oldenburgisches Münsterland, om deze streek van het overwegend protestantse gebied eromheen te onderscheiden.
De regio omvat het gedeelte van de Westfaalse bocht dat noordelijk van de Lippe ligt. In de oorspronkelijke betekenis staat het Münsterland gelijk aan het Oversticht Münster. Sinds de bestuurlijke herindeling van 1975 wordt het gebied ook volgens de nieuwe regiogrenzen afgebakend.
Het regionale bewustzijn van de bewoners van het Münsterland is sterk ontwikkeld. Het is ontstaan door de lange gemeenschappelijke geschiedenis van katholieke gezindheid, het landelijke karakter van de plaatsen en de betekenis van Münster als cultureel, economisch en geestelijk centrum.

## Geografie
De ruimtelijke afbakening van het gebied is onbestemd; de plaatsen ten oosten en ten westen van Münster behoren zonder twijfel tot de regio maar bij de plaatsen meer naar het noorden en het zuiden is dit minder duidelijk.

### Bestuurlijke indeling en aangrenzende regio's
Vanuit de bestuurlijke indeling bekeken worden tot het Münsterland gerekend
de stad Münster en de bestuurlijke regio's Borken, Coesfeld, Steinfurt en Warendorf.
In deze regio wonen een kleine 1,6 miljoen mensen op 5940 km² (2005).
De regio grenst aan Nederland in het westen, de regio Nederrijn in het zuidwesten, het Ruhrgebied in het zuiden, de Soester Börde in het zuidoosten, de regio Ostwestfalen-Lippe in het oosten, en in het noorden aan Nedersaksen (Osnabrücker Land en Emsland).

### Münsterland in het verleden
Het gewest Münsterland bestond in het verleden uit de bovengenoemde regio's, met uitzondering van het evangelisch georiënteerde Tecklenburger Land in het oosten van de Kreis Steinfurt, dat aan de andere kant van het Teutoburgerwoud ligt en meer op Osnabrück gericht is.
Delen die in het verleden wel tot het Münsterland behoorden zijn
Dingden in de regio Wesel, Haltern am See, de noordelijke stadsdelen van Dorsten in de regio Recklinghausen, Selm, Werne en het stadsdeel Altlünen behorend tot Lünen in de regio Unna. Voorts Bockum-Hövel, Heessen (nu behorend tot de gemeente Hamm), Herzfeld en Lippborg in de gemeente Lippetal in de regio Soest alsook Harsewinkel en de Langenbergse stadsdelen Benteler in de regio Gütersloh.

### Het natuurlijke landschap Münsterland
Het Münsterland bestaat uit een laagvlakte die bestaat uit het noordelijke en het centrale deel van de Westfälische Bucht en grenst in het zuiden aan de Hellwegbörden. De noordelijke en noordoostelijke grens van Münsterland wordt daarentegen gevormd door het Teutoburgerwoud, terwijl in het zuiden het riviertje de Lippe zowel de natuurlijke als historische grens vormt.
De natuurlijke regio is verdeeld in een centraal gedeelte, het Kernmünsterland of ook het Kleimünsterland genoemd, het Oostmünsterland aan de bovenloop van de Eems, en het westelijke Münsterland aan de grens met Nederland. Het Kernmünsterland bezit een mergelachtige kleibodem, de andere delen bestaan meer uit zandgronden en worden daarom soms als het Zandmünsterland bestempeld.
De natuurlijke grens heeft geen doorslaggevende invloed op het regiobewustzijn van de bewoners omdat dit meer door de historische verbanden bepaald wordt. Zo ligt de regio Gütersloh weliswaar voornamelijk binnen de natuurlijke grenzen van de regio maar de bewoners voelen zich geen Münsterlanders.
Als het Tecklenburger Land erbij gerekend wordt, is het hoogste punt van het gebied de Westerbecker Berg in het Teutoburgerwoud met een hoogte van 235 meter. Verder bevinden zich in deze streek slechts een paar heuvelruggen zoals de Baumberge ten westen van Münster met hoogtes tot 188 meter, de Beckumer Berge in het zuidoosten reikend tot 173 meter en de Hohe Mark in het zuidwesten met als top 146 meter.
De landschapsstructuren zijn gevormd door intensieve, maar kleinschalige landbouw. Akkers en weiden omgeven door boomstroken en kleine bosschages leveren een parkachtig landschap op dat soms ook het 'Münsterlandse Parklandschap' genoemd wordt.

### Belangrijkste steden en verkeerswegen
De centraal gelegen hoofdplaats Münster is de enige grote stad. De steden Rheine, Bocholt, Ahlen, Ibbenbüren, Dülmen en Gronau, met elk circa 50.000 inwoners, hebben hun groei te danken aan de industrialisering, en dan met name de textielindustrie. Van betekenis zijn verder de huidige regionale hoofdsteden Borken, Coesfeld, Steinfurt en Warendorf evenals de oude regionale centra Ahaus, Beckum en Lüdinghausen.
De voornaamste autowegen zijn A 1, de A 31 en de A 43 in noord-zuidrichting en daarnaast de A 30 en de A 2 in oost-westrichting.
De Eems is de belangrijkste rivier in de regio, het Dortmund-Eemskanaal en het Mittellandkanal zijn de belangrijkste waterwegen. De Luchthaven Münster-Osnabrück (FMO) in Greven is van regionale betekenis voor zowel zakelijk als toeristisch verkeer.
Het Münsterland bezit een dicht net van spoorwegen, waarvan de zg. „Rollbahn“ behorend tot de voormalige Cöln-Mindener spoorwegonderneming van Wanne-Eickel via Münster naar Osnabrück de belangrijkste is. Andere tracés zijn de spoorlijn Empel-Rees - Münster (Baumbergebahn) en de spoorlijn Münster - Glanerbeek.

## Geschiedenis
Binnen het grondgebied van het tegenwoordige Münsterland zijn sporen aangetroffen van nomadische jagers uit circa 8000 v.Chr. Sinds 2000 v.Chr. is de streek daadwerkelijk bewoond. Dit bewijzen de steenkist graven in Beckum. Het waren vooral stammen van de Bructeren, Chamaven en Cherusken, die de streek rond het begin van de jaartelling bewoonden. In deze periode hadden ook de Romeinen vaste nederzettingen aan de Lippe in het zuiden van het Münsterland.
Het Münsterland was rond het jaar 500 bevolkt door de Saksen. Als gevolg van de Saksenoorlogen en van Karel de Grote kwam de missionaris Liudger (793 - Billerbeck, 809) in deze regio en stichtte een klooster in het dorp Mimigerneford. De Latijnse naam voor klooster is Monasterium en van dit woord is de naam van de stad Münster afgeleid. Reeds in 805 werd Münster een bisdom. In 1170 verkreeg de stad stadsrechten.
Münster behoorde net als andere steden in het Münsterland tot de zogenaamde Hanze. Van betekenis was in die tijd ook de plaats Vreden die in 839 voor het eerst schriftelijk genoemd werd en die in 1252 stadsrechten verkreeg. De stad Vreden behoorde tot het bisdom Münster terwijl het Sticht Vreden tot het Aartsbisdom Keulen behoorde.
Na de val van de Saksenkoning Hendrik de Leeuw en het uiteenvallen van het hertogdom Saksen ontwikkelde het Münsterland zich door de stichting van het Prinsbisdom Münster tot een invloedrijke regio. De adel had hier grote invloed, wat tegenwoordig nog valt af te lezen aan het grote aantal kastelen. Tijdens de Reformatie heerste in Münster een radicale sekte: de Anabaptisten. In de Dertigjarige Oorlog (1618 - 1648) had de regio zwaar te lijden onder heen en weer trekkende fronten. De steden werden regelmatig geplunderd en gebrandschat. De Vrede van Münster werd grotendeels in het van oorlogsschade verschoond gebleven Münster besloten en ondertekend.
Het Prinsbisdom Münster was een bisdom dat ook onder wereldlijk bestuur stond van de bisschop. Deze situatie kwam in 1803 ten einde. Na een korte bezettingstijd door de Fransen (het Lippedepartement) kwam het Münsterland aan Pruisen. Tijdens de zogenaamde cultuurstrijd (Kulturkampf) in de laatste dertig jaar van de 19e eeuw verzetten de katholieken zich tegen de regelgeving, met name op het gebied van onderwijs.
Vanaf 1850 begon in het Münsterland de industrialisering. Vooral de textielindustrie groeide sterk. Op het platteland nam de armoede toe door het alsmaar stijgende aantal geboorten. De landbouw leverde te weinig op en er begon een uittocht, vooral naar de V.S.
Rond 1870 werden in het zuidelijke Münsterland winbare Strontianiet voorraden gevonden. Dit was van groot belang voor de suikerproductie. In de buurt van Beckum, Ahlen, Drensteinfurt kwam het tot een soort 'goudkoorts', die echter net zo snel ten einde was als ze gekomen was toen in Engeland en Sicilië grote voorraden Celestien gevonden werden.
Na de Eerste Wereldoorlog had ook het Münsterland met grote problemen te kampen. Omdat de bevolking katholiek was en in meerderheid op de partij van het midden stemde, kon het nationaalsocialisme slechts langzaam terrein winnen. Gedurende de kristallnacht werden desondanks vrijwel alle synagogen vernield. De joodse bevolking emigreerde of werd gedeporteerd, vele gingen naar Riga. Een van de beroemdste overlevenden van de Holocaust is de vroegere president van de Centrale Raad voor de Joden: Paul Spiegel. Hij groeide op in Warendorf.
In de Tweede Wereldoorlog werd Münster zwaar beschadigd door bombardementen. De binnenstad werd voor 91 procent vernield. Ook andere steden werden kort voor het einde van de oorlog door luchtaanvallen getroffen. Stadtlohn werd bijvoorbeeld ook bijna helemaal platgegooid.
Door de komst van vluchtelingen uit vroegere oostelijke gebieden van Duitsland groeide de bevolking snel. Tegenwoordig in 2007 is het Münsterland een welvarende streek waar de landbouw nog steeds een grote, maar geen centrale rol meer speelt. Het aantal werklozen is het geringst van heel Westfalen.
Op 25 november 2005 kwam het door een onverwacht hevig begin van de winter tot een grote stroomuitval. Grote delen van de regio Borken en de regio Steinfurt (ca. 280.000 mensen) zaten zonder stroom. In Ochtrup was de elektriciteitsvoorziening ook na zes dagen nog niet geheel hersteld. Er waren meer dan duizend hulpverleners in touw. De economische schade was meer dan 100 miljoen euro.

## Economie
Vanouds is economische bedrijvigheid in de streek sterk agrarisch; ook nu nog zijn er veel varkens- en kalvermesterijen. Toch moeten steeds meer bedrijven stoppen, omschakelen of andere bijverdiensten zoeken zoals verdiensten uit het toerisme of uit de verbouw van duurzame grondstoffen.
In het Münsterland bestond tot 2018 steenkoolwinning. In Ibbenbüren werden kolen gewonnen op grote diepte. Een nabijgelegen kolencentrale zette het gewonnen materiaal onmiddellijk om in andere energievormen. De op een na grootste mijn werd in 2000 gesloten. Deze mijn lag in Ahlen en produceerde hoogwaardige cokes.
Een oude traditie in deze streek is de textielindustrie. Reeds vóór de Industriële Revolutie werd op de boerderijen linnen vervaardigd dat door rondreizende handelaars, de zogenaamde 'tödden', tot in Nederland en Pruisen aan de man werd gebracht. Uit een dergelijk handelsgeslacht is ook bijvoorbeeld de firma C&A voortgekomen, die nog tot voor kort haar hoofdkwartier in Mettingen had. Sedert de jaren 50 is de betekenis van de textielindustrie steeds verder afgenomen, wat grote werkloosheid tot gevolg had in de jaren 1980. Ondertussen is de situatie verbeterd. Het percentage mensen met werk is in het Münsterland het hoogst van heel Noordrijn-Westfalen. De basis hiervoor wordt gevormd door een industrie die bestaat uit een brede verscheidenheid aan middelgrote ondernemingen en daardoor relatief stabiel is.
De overheid stimuleert het toerisme door bijvoorbeeld het plaatsen van grote aantallen wegwijzers in het 'fietspark Münsterland'. Ook voor wandelaars en kanoërs is deze regio aantrekkelijk. Onder de naam 'Regionale 2004' heeft de deelstaat Noordrijn-Westfalen een programma voor structurele verbetering opgezet waarmee het toerisme is aangewakkerd. Daarnaast probeert men vooral in de streek rond Warendorf de recreatieve ruitersport te ontwikkelen.

## Bezienswaardigheden en cultuur
De architectuur in het Münsterland kenmerkt zich door een groot aantal kerken, kloosters en kastelen die zich merendeels nog in een goede staat bevinden. Doordat er weinig heuvels zijn, is de fiets een geliefd vervoermiddel. Er zijn vele goed bewegwijzerde fietsroutes, zoals de 100 Schlösser Route en het Europese fietspad. Vooral binnen de stadsgrenzen van Münster is het aantal fietspaden aanzienlijk. De tuinen en parken van het Münsterland zijn aangesloten bij het netwerk van Europese tuinmonumenten.
Een culturele eigenaardigheid in en rond de stad Münster is het bijzondere dialect Masematte, dat vaak onbewust gebruikt wordt en bij bezoekers bevreemding wekt. Verder kent het Münsterland nog twee andere dialecten, namelijk het West-Münsterlands en het Münsterlands.

### Kastelen
In het Münsterland bevinden zich vele kastelen en burchten. Vooral het type waterslot is rijk vertegenwoordigd. De mooiste kastelen zijn opgenomen in de 100 Kastelen Route.
De belangrijkste kastelen zijn:
- Waterslot in Ahaus
- Kasteel Anholt in Isselburg bij Bocholt
- Slot Buldern in Buldern (gemeente Dülmen), woonplaats van de als 'gekke Bomberg' bekendstaande Baron Gisbert von Romberg
- Slot Burgsteinfurt
- Concertgalerie in de Bagno in Burgsteinfurt
- Slot Cappenberg, bergkasteel, voormalig bezit van Heinrich Friedrich Karl vom Stein, was vroeger een klooster met een romaanse kloosterkerk in Selm
- Slot Crassenstein in Wadersloh-Diestedde
- Kasteel Darfeld
- Drostenhof Wolbeck
- Erbdrostenhof in Münster (een van de vele werken van de beroemde barok-architect Johann Conrad Schlaun)
- Slot Harkotten bij Sassenberg
- Kasteel Hülshoff in Havixbeck
- Huis Itlingen in Herbern, gemeente Ascheberg (Johann Conrad Schlaun)
- Kasteel Lembeck bij Dorsten-Lembeck
- Slot Varlar bij Coesfeld
- Slot Möhler bij Herzebrock
- Aartsbisschoppelijk paleis in Münster (Johann Conrad Schlaun)
- Slot Nordkirchen, het zogenaamde Westfälische Versailles (Johann Conrad Schlaun)
- Slot Raesfeld, gebouwd door de zg. Westfaalse Wallenstein
- Huis Rüschhaus (Johann Conrad Schlaun)
- Schloss Senden te Senden (Coesfeld)
- Huis Steinfurt in Drensteinfurt (barokkasteel)
- Kasteel Stromberg in Oelde-Stromberg, bergslot aan de uitlopers van de Beckumse Bergen
- Slot in Velen
- Haus Venne in Drensteinfurt - Mersch
- Kasteel Vischering in Lüdinghausen
- Slot Westerwinkel in Ascheberg-Herbern
- Kasteel Gemen in Borken

### Kerken
Het Münsterland heeft een lange katholieke geschiedenis. Münster is de naam van een groot bisdom. Hoewel veel kerken in de Tweede Wereldoorlog werden beschadigd, is een groot aantal architectonisch waardevolle gebouwen bewaard gebleven.
De interessantste kerken in de regio zijn:
- St.-Paulus-Dom in Münster
- Clemenskirche in Münster
- Lambertikerk in Münster
- St. Mauritskerk in Münster
- St. Antoniuskerk in Gronau
- St. Agathakerk in Gronau (Epe)
- St. Georg in Ameke
- St. Lambertuskirche in Ascheberg
- St. Nikomedes-parochiekerk in Borghorst
- Proosdijkerk St. Remigius in Borken
- Ludgerus-Dom in Billerbeck
- Johanniskerk in Billerbeck
- Grote Kerk in Burgsteinfurt
- Heilig Kruis-kerk in Dülmen
- Stiftskerk in Freckenhorst
- St. Sixtuskerk in Haltern am See
- Kloosterkerk in Marienfeld, gemeente Harsewinkel
- Martinikerk van het sticht te Nottuln
- St. Briktiuskerk in Schöppingen
- Vredeskerk voormalige dorpskerk in Selm
- Bedevaartskerk H. Kruis in Stromberg (Oelde)
- Stichtskerk St. Felicitas in Vreden
- Barokkerk St. Franziskus in Zwillbrock (bij Vreden)

### Musea
Interessante musea bevinden zich in:
- Altenberge: historische ijskelder van een bierbrouwerij met gewelven
- Ahlen: museum voor kunst
- Billerbeck: Kolvenburg
- Bocholt: textielmuseum, gemeentelijk museum Bocholt, museum van het handwerk, torenklokkenmuseum
- Borghorst: Heimatmuseum
- Coesfeld-Lette: Eisenbahnmuseum
- Emsdetten: Galerie Münsterland, Wannenmacher-Museum
- Gescher: Westfaals klokkenmuseum, Westfaals-Nederlands imkerijmuseum
- Greven: Sachsenhof
- Gronau: rock- en popmuseum
- Gronau: Drilandmuseum
- Haltern am See: Westfälisches Römermuseum
- Havixbeck: Baumberger Sandstein Museum, Droste-Museum, Burg Hülshoff, Rundfunkmuseum Holtstiege
- Lüdinghausen: Münsterlandmuseum in het kasteel Burg Vischering
- Ochtrup: pottenbakkersmuseum
- Oelde: museum voor Westfaalse literatuur, Klipp-Klapp-Kindermuseum, Deutsches Zentrifugenmuseum, Georg-Lechner Biermuseum
- Ostbevern-Brock: museum van de geschiedenis van de techniek van het kledingwassen
- Mettingen: schoolmuseum, postmuseum
- Münster: diverse musea, zie: Musea in Münster
- Riesenbeck: museum met een collectie landbouwmachines
- Sendenhorst: koetsenmuseum
- Tecklenburg: poppenmuseum met een modelspoorbaan (spoor N)
- Telgte: kerstfigurenmuseum
- Vreden: Het Hamaland-Museum herbergt een collectie historische gebruiksvoorwerpen afkomstig van het platteland en een Scherenschnitt-Museum
- Wadersloh: abdij Liesborn
- Werne: Karl Pollender Heimatmuseum

### Sculptuurbiennale Münsterland
De sculptuurbiennale is een gemeenschappelijk initiatief van Borken, Coesfeld, Steinfurt en Warendorf. De eerste editie van de biennales vond plaats in 1999. In 2005 was de beurt aan Borken.
De beeldhouwwerken die in het kader van de Skulptur Biennale Münsterland worden opgesteld, zijn over de hele omgeving van Borken verspreid en blijven soms na afloop van de tentoonstelling bestaan. Heel apart is de houten helikopter in het stadspark van Vreden waarvan de propellers worden aangedreven door een nabijgelegen watermolen.

### Theater
In de stad Münster zijn de volgende theaters gevestigd:
- Gemeentelijke podia Münster, Städtische Bühnen Münster; met een groot theater voor opera en toneel en een kleiner theater voor kamerstukken, jeugd- en kindertheater
- Het Wolfgang Borchert Theater; het oudste onafhankelijke theater van Westfalen; premières, modern theater en bijzondere stukken
- Het Theater in het Pompgebouw, Theater im Pumpenhaus; verschillende opvoeringen en danstheater
- Freuynde & Gaesdte, een vrije theatergroep van hoog niveau met nieuwe vertalingen en opvoeringen, die steeds op originele locaties plaatsvinden
- Kleiner Bühnenboden
- Boulevard Münster; onafhankelijk initiatief voor 'boulevardtheater'

### Openluchttheaters
In het Münsterland bevinden zich meerdere openluchttheaters
- Tecklenburg (Duitslands grootste openlucht-muziektheater)
- Greven-Reckenfeld
- Billerbeck
- Oelde-Stromberg (Kasteeltheater)
- Werne
- Coesfeld

## Landschappen en natuurgebieden
In de landelijke regio's van het Münsterland liggen meerdere natuur- en vogelbeschermingsgebieden, waar het oorspronkelijke karakter van het landschap bewaard is gebleven.
- Gildehauser veen (Gronau) grenst aan Nedersaksen
- het oude bos (met veel open plekken) de Davert tussen  Senden en de stad Münster
- Rieselfelder Münster
- Zwillbroeker veen grenst aan Nederland
- Aamsveen (Gronau) grenst aan Nederland

## Personen uit deze regio
- Johannes Georg Bednorz (Nobelprijswinnaar)
- Heinrich Brüning
- Annette von Droste-Hülshoff
- Christoph Bernhard von Galen
- Clemens August Graf von Galen
- Augustin Wibbelt (priester en streektaaldichter)
- Paul Spiegel
- Udo Lindenberg (zanger)

title: Münsterland

wikitext:
{{Infobox plaats in Duitsland
| soort = Regio
| naam = Münsterland
| area = {{DE-vlag|Noordrijn-Westfalen}}
| inwoners = 1600000
| census = 2005
| km2 = 5940
| kaart = [[Bestand:Locator map Münsterland in Germany.svg|262px|Locatie van het Münsterland in Duitsland]]
}}
Het '''Münsterland''' ([[Nedersaksisch]]: ''Mönsterland'') is de culturele regio rondom de [[Duitsland|Duitse]] stad [[Münster (stad)|Münster]]. De regio is gelegen in het noorden van [[Westfalen (streek)|Westfalen]] en kan terugblikken op een rijke geschiedenis.

Het gebied moet niet worden verward met het zgn. [[Oldenburgische Münsterland]]. Van [[1252]] tot [[1803]] had het [[bisdom Münster]] de wereldlijke heerschappij (en vanaf [[1656]] ook de kerkelijke macht) over de [[Landkreis Cloppenburg]]  en  de [[Landkreis Vechta]], in het [[graafschap Oldenburg]]. Deze -overwegend katholieke gebieden dragen nog altijd de naam ''Oldenburgisches Münsterland'', om deze streek van het overwegend protestantse gebied eromheen te onderscheiden.

De regio omvat het gedeelte van de [[Westfälische Bucht|Westfaalse bocht]] dat noordelijk van de [[Lippe (rivier)|Lippe]] ligt. In de oorspronkelijke betekenis staat het Münsterland gelijk aan het [[Oversticht Münster]]. Sinds de bestuurlijke herindeling van 1975 wordt het gebied ook volgens de nieuwe regiogrenzen afgebakend.
Het regionale bewustzijn van de bewoners van het Münsterland is sterk ontwikkeld. Het is ontstaan door de lange gemeenschappelijke geschiedenis van katholieke gezindheid, het landelijke karakter van de plaatsen en de betekenis van Münster als cultureel, economisch en geestelijk centrum.

== Geografie ==
De ruimtelijke afbakening van het gebied is onbestemd; de plaatsen ten oosten en ten westen van Münster behoren zonder twijfel tot de regio maar bij de plaatsen meer naar het noorden en het zuiden is dit minder duidelijk.

=== Bestuurlijke indeling en aangrenzende regio's ===
Vanuit de bestuurlijke indeling bekeken worden tot het Münsterland gerekend
de stad [[Münster (Westfalen)|Münster]] en de [[Kreis|bestuurlijke regio's]] [[Borken (district)|Borken]], [[Coesfeld (district)|Coesfeld]], [[Steinfurt (district)|Steinfurt]] en [[Warendorf (district)|Warendorf]].

In deze regio wonen een kleine 1,6 miljoen mensen op 5940 km² (2005).
De regio grenst aan Nederland in het westen, de regio [[Nederrijn (Duitse regio)|Nederrijn]] in het zuidwesten, het Ruhrgebied in het zuiden, de [[Soester Börde]] in het zuidoosten, de regio [[Ostwestfalen-Lippe]] in het oosten, en in het noorden aan [[Nedersaksen]] ([[Osnabrück]]er Land en [[Emsland]]).

=== Münsterland in het verleden ===
Het gewest Münsterland bestond in het verleden uit de bovengenoemde regio's, met uitzondering van het evangelisch georiënteerde [[Tecklenburger Land]] in het oosten van de [[Kreis Steinfurt]], dat aan de andere kant van het [[Teutoburgerwoud]] ligt en meer op Osnabrück gericht is.

Delen die in het verleden wel tot het Münsterland behoorden zijn
[[Dingden]] in de regio [[Wesel (district)|Wesel]], [[Haltern am See]], de noordelijke stadsdelen van [[Dorsten]] in de regio [[Recklinghausen (district)|Recklinghausen]], [[Selm]], [[Werne]] en het stadsdeel Altlünen behorend tot [[Lünen]] in de regio [[Unna (district)|Unna]]. Voorts [[Bockum-Hövel]], [[Hamm (Noordrijn-Westfalen)|Heessen]] (nu behorend tot de gemeente [[Hamm (Noord-Rijnland-Westfalen)|Hamm]]), [[Herzfeld (Lippetal)|Herzfeld]] en [[Lippborg]] in de gemeente [[Lippetal]] in de regio [[Soest (Duitsland)|Soest]] alsook [[Harsewinkel]] en de Langenbergse stadsdelen [[Benteler (plaats)|Benteler]] in de regio [[Gütersloh (district)|Gütersloh]].

=== Het natuurlijke landschap Münsterland ===
Het Münsterland bestaat uit een laagvlakte die bestaat uit het noordelijke en het centrale deel van de [[Westfälische Bucht]] en grenst in het zuiden aan de [[Hellwegbörden]]. De noordelijke en noordoostelijke grens van Münsterland wordt daarentegen gevormd door het [[Teutoburgerwoud]], terwijl in het zuiden het riviertje de Lippe zowel de natuurlijke als historische grens vormt.

De natuurlijke regio is verdeeld in een centraal gedeelte, het ''Kernmünsterland'' of ook het ''Kleimünsterland'' genoemd, het Oostmünsterland aan de bovenloop van de [[Eems]], en het westelijke Münsterland aan de grens met [[Nederland]]. Het Kernmünsterland bezit een mergelachtige kleibodem, de andere delen bestaan meer uit zandgronden en worden daarom soms als het Zandmünsterland bestempeld.

De natuurlijke grens heeft geen doorslaggevende invloed op het regiobewustzijn van de bewoners omdat dit meer door de historische verbanden bepaald wordt. Zo ligt de regio [[Gütersloh (district)|Gütersloh]] weliswaar voornamelijk binnen de natuurlijke grenzen van de regio maar de bewoners voelen zich geen Münsterlanders.

Als het Tecklenburger Land erbij gerekend wordt, is het hoogste punt van het gebied de Westerbecker Berg in het Teutoburgerwoud met een hoogte van 235 meter. Verder bevinden zich in deze streek slechts een paar heuvelruggen zoals de [[Baumberge]] ten westen van Münster met hoogtes tot 188 meter, de [[Beckumer Berge]] in het zuidoosten reikend tot 173 meter en de [[Hohe Mark]] in het zuidwesten met als top 146 meter.

De landschapsstructuren zijn gevormd door intensieve, maar kleinschalige landbouw. Akkers en weiden omgeven door boomstroken en kleine bosschages leveren een parkachtig landschap op dat soms ook het 'Münsterlandse Parklandschap' genoemd wordt.

=== Belangrijkste steden en verkeerswegen ===
De centraal gelegen hoofdplaats Münster is de enige grote stad. De steden [[Rheine]], [[Bocholt (Duitsland)|Bocholt]], [[Ahlen]], [[Ibbenbüren]], [[Dülmen]] en [[Gronau (Noord-Rijnland-Westfalen)|Gronau]], met elk circa 50.000 inwoners, hebben hun groei te danken aan de industrialisering, en dan met name de textielindustrie. Van betekenis zijn verder de huidige regionale hoofdsteden [[Borken (stad)|Borken]], [[Coesfeld (stad)|Coesfeld]], [[Steinfurt (stad)|Steinfurt]] en [[Warendorf (stad)|Warendorf]] evenals de oude regionale centra [[Ahaus]], [[Beckum (Duitsland)|Beckum]] en [[Lüdinghausen]].

De voornaamste autowegen zijn [[Bundesautobahn 1|A 1]], de [[Bundesautobahn 31|A 31]] en de [[Bundesautobahn 43|A 43]] in noord-zuidrichting en daarnaast de [[Bundesautobahn 30|A 30]] en de [[Bundesautobahn 2|A 2]] in oost-westrichting.
De [[Eems]] is de belangrijkste rivier in de regio, het [[Dortmund-Eemskanaal]] en het [[Mittellandkanal]] zijn de belangrijkste waterwegen. De [[Luchthaven Münster-Osnabrück]] (FMO) in [[Greven (Westfalen)|Greven]] is van regionale betekenis voor zowel zakelijk als toeristisch verkeer.

Het Münsterland bezit een dicht net van spoorwegen, waarvan de zg. „[[Spoorlijn Wanne-Eickel - Hamburg|Rollbahn]]“ behorend tot de voormalige [[Cöln-Mindener Eisenbahngesellschaft|Cöln-Mindener spoorwegonderneming]] van [[Wanne-Eickel]] via Münster naar [[Osnabrück]] de belangrijkste is. Andere tracés zijn de [[spoorlijn Empel-Rees - Münster]] (Baumbergebahn) en de [[spoorlijn Münster - Glanerbeek]].

== Geschiedenis ==
Binnen het grondgebied van het tegenwoordige Münsterland zijn sporen aangetroffen van nomadische jagers uit circa 8000 v.Chr. Sinds 2000 v.Chr. is de streek daadwerkelijk bewoond. Dit bewijzen de [[steenkist]] graven in Beckum. Het waren vooral stammen van de [[Bructeren]], [[Chamaven]] en [[Cherusken]], die de streek rond het begin van de jaartelling bewoonden. In deze periode hadden ook de Romeinen vaste nederzettingen aan de Lippe in het zuiden van het Münsterland.

Het Münsterland was rond het jaar 500 bevolkt door de [[Saksen (volk)|Saksen]]. Als gevolg van de [[Saksenoorlogen]] en van [[Karel de Grote]] kwam de missionaris [[Liudger]] (793 - [[Billerbeck]], 809) in deze regio en stichtte een klooster in het dorp Mimigerneford. De Latijnse naam voor klooster is ''Monasterium'' en van dit woord is de naam van de stad Münster afgeleid. Reeds in 805 werd Münster een bisdom. In 1170 verkreeg de stad stadsrechten.
Münster behoorde net als andere steden in het Münsterland tot de zogenaamde [[Hanze]]. Van betekenis was in die tijd ook de plaats [[Vreden]] die in 839 voor het eerst schriftelijk genoemd werd en die in 1252 stadsrechten verkreeg. De stad Vreden behoorde tot het [[bisdom Münster]] terwijl het [[Sticht Vreden]] tot het [[Aartsbisdom Keulen]] behoorde.

Na de val van de Saksenkoning [[Hendrik de Leeuw]] en het uiteenvallen van het [[Stamhertogdom Saksen|hertogdom Saksen]] ontwikkelde het Münsterland zich door de stichting van het [[Prinsbisdom Münster]] tot een invloedrijke regio. De adel had hier grote invloed, wat tegenwoordig nog valt af te lezen aan het grote aantal kastelen. Tijdens de Reformatie heerste in Münster een radicale sekte: de [[Anabaptisme|Anabaptisten]]. In de [[Dertigjarige Oorlog]] (1618 - 1648) had de regio zwaar te lijden onder heen en weer trekkende fronten. De steden werden regelmatig geplunderd en gebrandschat. De [[Vrede van Münster]] werd grotendeels in het van oorlogsschade verschoond gebleven Münster besloten en ondertekend.

[[Bestand:vreden burg.jpg|thumb|250px|Vreden, het voormalige bisschoppelijk kasteel]]

Het Prinsbisdom Münster was een bisdom dat ook onder wereldlijk bestuur stond van de bisschop. Deze situatie kwam in 1803 ten einde. Na een korte bezettingstijd door de Fransen (het [[Lippedepartement]]) kwam het Münsterland aan [[Pruisen]]. Tijdens de zogenaamde [[cultuurstrijd]] (''[[Kulturkampf]]'') in de laatste dertig jaar van de 19e eeuw verzetten de katholieken zich tegen de regelgeving, met name op het gebied van onderwijs.

Vanaf 1850 begon in het Münsterland de [[industrialisering]]. Vooral de textielindustrie groeide sterk. Op het platteland nam de armoede toe door het alsmaar stijgende aantal geboorten. De landbouw leverde te weinig op en er begon een uittocht, vooral naar de V.S.

Rond 1870 werden in het zuidelijke Münsterland winbare [[Strontianiet]] voorraden gevonden. Dit was van groot belang voor de suikerproductie. In de buurt van Beckum, Ahlen, Drensteinfurt kwam het tot een soort 'goudkoorts', die echter net zo snel ten einde was als ze gekomen was toen in Engeland en Sicilië grote voorraden [[Celestien]] gevonden werden.

Na de Eerste Wereldoorlog had ook het Münsterland met grote problemen te kampen. Omdat de bevolking katholiek was en in meerderheid op de partij van het midden stemde, kon het nationaalsocialisme slechts langzaam terrein winnen. Gedurende de [[kristallnacht]] werden desondanks vrijwel alle synagogen vernield. De joodse bevolking emigreerde of werd gedeporteerd, vele gingen naar [[Riga]]. Een van de beroemdste overlevenden van de Holocaust is de vroegere president van de ''Centrale Raad voor de Joden'': Paul Spiegel. Hij groeide op in [[Warendorf (stad)|Warendorf]].

In de Tweede Wereldoorlog werd Münster zwaar beschadigd door bombardementen. De binnenstad werd voor 91 procent vernield. Ook andere steden werden kort voor het einde van de oorlog door luchtaanvallen getroffen. [[Stadtlohn]] werd bijvoorbeeld ook bijna helemaal platgegooid.

Door de komst van vluchtelingen uit [[Voormalige gebieden van het Duitse Rijk in het oosten|vroegere oostelijke gebieden van Duitsland]] groeide de bevolking snel. Tegenwoordig in 2007 is het Münsterland een welvarende streek waar de landbouw nog steeds een grote, maar geen centrale rol meer speelt. Het aantal werklozen is het geringst van heel Westfalen.

Op 25 november 2005 kwam het door een onverwacht hevig begin van de winter tot een grote stroomuitval. Grote delen van de regio Borken en de regio Steinfurt (ca. 280.000 mensen) zaten zonder stroom. In [[Ochtrup]] was de elektriciteitsvoorziening ook na zes dagen nog niet geheel hersteld. Er waren meer dan duizend hulpverleners in touw. De economische schade was meer dan 100 miljoen euro.

== Economie ==
Vanouds is economische bedrijvigheid in de streek sterk agrarisch; ook nu nog zijn er veel varkens- en kalvermesterijen. Toch moeten steeds meer bedrijven stoppen, omschakelen of andere bijverdiensten zoeken zoals verdiensten uit het toerisme of uit de verbouw van duurzame grondstoffen.

In het Münsterland bestond tot 2018 [[steenkool]]winning. In [[Ibbenbüren]] werden kolen gewonnen op grote diepte. Een nabijgelegen kolencentrale zette het gewonnen materiaal onmiddellijk om in andere energievormen. De op een na grootste mijn werd in 2000 gesloten. Deze mijn lag in [[Ahlen]] en produceerde hoogwaardige cokes.

Een oude traditie in deze streek is de textielindustrie. Reeds vóór de Industriële Revolutie werd op de boerderijen linnen vervaardigd dat door rondreizende handelaars, de zogenaamde '[[teut (handel)|tödden]]', tot in Nederland en Pruisen aan de man werd gebracht. Uit een dergelijk handelsgeslacht is ook bijvoorbeeld de firma C&A voortgekomen, die nog tot voor kort haar hoofdkwartier in [[Mettingen]] had. Sedert de jaren 50 is de betekenis van de textielindustrie steeds verder afgenomen, wat grote werkloosheid tot gevolg had in de jaren 1980. Ondertussen is de situatie verbeterd. Het percentage mensen met werk is in het Münsterland het hoogst van heel Noordrijn-Westfalen. De basis hiervoor wordt gevormd door een industrie die bestaat uit een brede verscheidenheid aan middelgrote ondernemingen en daardoor relatief stabiel is.

De overheid stimuleert het toerisme door bijvoorbeeld het plaatsen van grote aantallen wegwijzers in het 'fietspark Münsterland'. Ook voor wandelaars en kanoërs is deze regio aantrekkelijk. Onder de naam 'Regionale 2004' heeft de deelstaat Noordrijn-Westfalen een programma voor structurele verbetering opgezet waarmee het toerisme is aangewakkerd. Daarnaast probeert men vooral in de streek rond [[Warendorf (stad)|Warendorf]] de recreatieve ruitersport te ontwikkelen.

== Bezienswaardigheden en cultuur ==
De architectuur in het Münsterland kenmerkt zich door een groot aantal kerken, kloosters en kastelen die zich merendeels nog in een goede staat bevinden. Doordat er weinig heuvels zijn, is de fiets een geliefd vervoermiddel. Er zijn vele goed bewegwijzerde fietsroutes, zoals de 100 Schlösser Route en het Europese fietspad. Vooral binnen de stadsgrenzen van Münster is het aantal fietspaden aanzienlijk. De tuinen en parken van het Münsterland zijn aangesloten bij het netwerk van Europese tuinmonumenten.

Een culturele eigenaardigheid in en rond de stad Münster is het bijzondere dialect ''Masematte'', dat vaak onbewust gebruikt wordt en bij bezoekers bevreemding wekt. Verder kent het Münsterland nog twee andere dialecten, namelijk het [[West-Münsterlands]] en het [[Münsterlands]].

=== Kastelen ===
[[Bestand:BurgAnholt01.jpg|thumb|260px|Waterslot Anholt]]
[[Bestand:Schloss Münster.jpg|thumb|260px|Het kasteel van Münster]]
[[Bestand:Nordkirchen-Hauptgebaeude-von-Venusinsel-DSC 5912.jpg|thumb|260px|Slot Nordkirchen]]
[[Bestand:Burg Vischering Juni05 016.jpg|thumb|260px|Kasteel Vischering]]
In het Münsterland bevinden zich vele kastelen en burchten. Vooral het type waterslot is rijk vertegenwoordigd. De mooiste kastelen zijn opgenomen in de 100 Kastelen Route.

De belangrijkste kastelen zijn:
* [[Kasteel van Ahaus|Waterslot in Ahaus]]
* [[Kasteel Anholt]] in [[Isselburg]] bij [[Bocholt (Duitsland)|Bocholt]]
* [[Slot Buldern]] in [[Buldern]] (gemeente [[Dülmen]]), woonplaats van de als 'gekke Bomberg' bekendstaande Baron [[Gisbert von Romberg II|Gisbert von Romberg]]
* [[Slot Burgsteinfurt]]
* Concertgalerie in de [[Steinfurter Bagno|Bagno]] in [[Burgsteinfurt]]
* [[proosdij Cappenberg|Slot Cappenberg]], bergkasteel, voormalig bezit van [[Heinrich Friedrich Karl vom Stein]], was vroeger een klooster met een romaanse kloosterkerk in [[Selm]]
* [[Slot Crassenstein]] in Wadersloh-Diestedde
* [[Kasteel Darfeld]]
* [[Drostenhof Wolbeck]]
* [[Erbdrostenhof]] in [[Münster (Westfalen)|Münster]] (een van de vele werken van de beroemde barok-architect [[Johann Conrad Schlaun]])
* [[Slot Harkotten]] bij [[Sassenberg]]
* [[Kasteel Hülshoff]] in [[Havixbeck]]
* [[Huis Itlingen]] in Herbern, gemeente [[Ascheberg (Coesfeld)|Ascheberg]] ([[Johann Conrad Schlaun]])
* [[Kasteel Lembeck]] bij [[Dorsten]]-Lembeck
* [[Slot Varlar]] bij [[Coesfeld (stad)|Coesfeld]]
* [[Möhler|Slot Möhler]] bij [[Herzebrock]]
* [[Fürstbischöfliches Schloss Münster|Aartsbisschoppelijk paleis in Münster]] ([[Johann Conrad Schlaun]])
* [[Schloss Nordkirchen|Slot Nordkirchen]], het zogenaamde Westfälische Versailles ([[Johann Conrad Schlaun]])
* [[Slot Raesfeld]], gebouwd door de zg. Westfaalse Wallenstein
* [[Huis Rüschhaus]] ([[Johann Conrad Schlaun]])
* ''Schloss Senden'' te [[Senden (Coesfeld)]]
* [[Huis Steinfurt]] in [[Drensteinfurt]] (barokkasteel)
* [[Kasteel Stromberg]] in Oelde-Stromberg, bergslot aan de uitlopers van de Beckumse Bergen
* Slot in [[Velen]]
* [[Haus Venne]] in Drensteinfurt - Mersch
* [[Burg Vischering|Kasteel Vischering]] in [[Lüdinghausen]]
* [[Slot Westerwinkel]] in [[Ascheberg-Herbern]]
* [[Burcht Gemen|Kasteel Gemen]] in [[Borken (stad)|Borken]]

=== Kerken ===
[[Bestand:Stiftskirche Sankt Felizitas Vreden.jpg|thumb|260px|De stichtskerk Sankt Felizitas in [[Vreden]]]]
[[Bestand:Sint Franciscuskerk Zwillbrock3.jpg|thumb|260px|De [[Sint-Franciscuskerk (Zwillbrock)|barokkerk Sint Franciscus]] in [[Zwillbrock]]]]
Het Münsterland heeft een lange katholieke geschiedenis. Münster is de naam van een groot bisdom. Hoewel veel kerken in de Tweede Wereldoorlog werden beschadigd, is een groot aantal architectonisch waardevolle gebouwen bewaard gebleven.

De interessantste kerken in de regio zijn:
* [[Dom van Münster|St.-Paulus-Dom]] in [[Münster (Westfalen)|Münster]]
* [[Sint-Clemenskerk (Münster)|Clemenskirche]] in Münster
* [[Sint-Lambertuskerk (Münster)|Lambertikerk]] in Münster
* [[St.-Mauritz-Kirche (Münster)|St. Mauritskerk]] in Münster
*[[Sint-Antoniuskerk (Gronau)|St. Antoniuskerk]] in [[Gronau (Noordrijn-Westfalen)|Gronau]]
*[[Sint-Agathakerk (Epe)|St. Agathakerk]] in [[Epe (Westfalen)|Gronau (Epe)]]
* St. Georg in Ameke
* St. Lambertuskirche in [[Ascheberg (Coesfeld)|Ascheberg]]
* St. Nikomedes-parochiekerk in [[Borghorst]]
* Proosdijkerk St. Remigius in [[Borken (stad)|Borken]]
* [[Sint-Ludgeruskerk (Billerbeck)|Ludgerus-Dom]] in [[Billerbeck]]
* [[Sint-Johannes de Doperkerk (Billerbeck)|Johanniskerk]] in [[Billerbeck]]
* [[Grote Kerk (Steinfurt)|Grote Kerk]] in [[Burgsteinfurt]]
* [[Heilig Kruiskerk (Dülmen)|Heilig Kruis-kerk]] in [[Dülmen]]
* Stiftskerk in [[Freckenhorst]]
* [[St. Sixtuskirche (Haltern am See)|St. Sixtuskerk]] in [[Haltern am See]]
* [[Klooster Marienfeld (Münsterland)|Kloosterkerk]] in [[Harsewinkel|Marienfeld, gemeente Harsewinkel]]
* ''Martinikerk'' van het [[sticht]] te [[Nottuln]]
* [[Sint-Brixiuskerk (Schöppingen)|St. Briktiuskerk]] in [[Schöppingen]]
* Vredeskerk voormalige dorpskerk in [[Selm]]
* Bedevaartskerk H. Kruis in [[Stromberg (Oelde)]]
* [[Sticht Vreden|Stichtskerk St. Felicitas]] in [[Vreden]]
* [[Zwillbrock#Sankt Franziskus|Barokkerk St. Franziskus]] in [[Zwillbrock]] (bij Vreden)

=== Musea ===
Interessante musea bevinden zich in:
* [[Altenberge]]: historische ijskelder van een bierbrouwerij met gewelven
* [[Ahlen]]: museum voor kunst
* [[Billerbeck]]: [[Kolvenburg]]
* [[Bocholt (Duitsland)|Bocholt]]: [[Textielmuseum Bocholt|textielmuseum]], gemeentelijk museum Bocholt, museum van het handwerk, torenklokkenmuseum
* [[Borghorst]]: ''Heimatmuseum''
* [[Coesfeld-Lette]]: [[Bahnhof Lette|Eisenbahnmuseum]]
* [[Emsdetten]]: [[Galerie Münsterland]], [[Wannenmacher-Museum]]
* [[Gescher]]: Westfaals klokkenmuseum, Westfaals-Nederlands imkerijmuseum
* [[Greven (Westfalen)|Greven]]: Sachsenhof
* [[Gronau (Westf.)|Gronau]]: rock- en popmuseum
*[[Gronau (Noordrijn-Westfalen)|Gronau]]: Drilandmuseum
* [[Haltern am See]]: [[Westfälisches Römermuseum]]
* [[Havixbeck]]: [[Baumberger Sandstein Museum]], [[Droste-Museum]], [[Burg Hülshoff]], [[Rundfunkmuseum Holtstiege]]
* [[Lüdinghausen]]: Münsterlandmuseum in het kasteel [[Burg Vischering]]
* [[Ochtrup]]: pottenbakkersmuseum
* [[Oelde]]: museum voor Westfaalse literatuur, [[Klipp-Klapp-Kindermuseum]], [[Deutsches Zentrifugenmuseum]], [[Georg-Lechner Biermuseum]]
* [[Ostbevern]]-Brock: museum van de geschiedenis van de techniek van het kledingwassen
* [[Mettingen]]: schoolmuseum, postmuseum
* [[Münster (Westfalen)|Münster]]: diverse musea, zie: [[Münster (Westfalen)#Musea|Musea in Münster]]
* [[Riesenbeck]]: museum met een collectie landbouwmachines
* [[Sendenhorst]]: koetsenmuseum
* [[Tecklenburg (stad)|Tecklenburg]]: poppenmuseum met een modelspoorbaan (spoor N)
* [[Telgte]]: kerstfigurenmuseum
* [[Vreden]]: Het [[Hamaland-Museum]] herbergt een collectie historische gebruiksvoorwerpen afkomstig van het platteland en een [[Scherenschnitt-Museum]]
* [[Wadersloh]]: abdij Liesborn
* [[Werne]]: Karl Pollender ''Heimatmuseum''

=== Sculptuurbiennale Münsterland ===
De sculptuurbiennale is een gemeenschappelijk initiatief van [[Kreis Borken|Borken]], [[Kreis Coesfeld|Coesfeld]], [[Kreis Steinfurt|Steinfurt]] en [[Kreis Warendorf|Warendorf]]. De eerste editie van de biennales vond plaats in 1999. In 2005 was de beurt aan Borken.

De beeldhouwwerken die in het kader van de [[Skulptur Biennale Münsterland]] worden opgesteld, zijn over de hele omgeving van Borken verspreid en blijven soms na afloop van de tentoonstelling bestaan. Heel apart is de houten helikopter in het stadspark van Vreden waarvan de propellers worden aangedreven door een nabijgelegen [[Watermolen (door water aangedreven molen)|watermolen]].

=== Theater ===
In de stad Münster zijn de volgende theaters gevestigd:
* Gemeentelijke podia Münster, ''Städtische Bühnen Münster''; met een groot theater voor opera en toneel en een kleiner theater voor kamerstukken, jeugd- en kindertheater
* Het Wolfgang Borchert Theater; het oudste onafhankelijke theater van Westfalen; premières, modern theater en bijzondere stukken
* Het Theater in het Pompgebouw, ''Theater im Pumpenhaus''; verschillende opvoeringen en danstheater
* Freuynde & Gaesdte, een vrije theatergroep van hoog niveau met nieuwe vertalingen en opvoeringen, die steeds op originele locaties plaatsvinden
* ''Kleiner Bühnenboden''
* Boulevard Münster; onafhankelijk initiatief voor 'boulevardtheater'

=== Openluchttheaters ===
In het Münsterland bevinden zich meerdere openluchttheaters
* [[Tecklenburg (stad)|Tecklenburg]] (Duitslands grootste openlucht-muziektheater)
* [[Greven (Westfalen)|Greven]]-Reckenfeld
* [[Billerbeck]]
* [[Oelde]]-Stromberg (Kasteeltheater)
* [[Werne]]
* [[Coesfeld (stad)|Coesfeld]]

== Landschappen en natuurgebieden ==
In de landelijke regio's van het Münsterland liggen meerdere natuur- en vogelbeschermingsgebieden, waar het oorspronkelijke karakter van het landschap bewaard is gebleven.
* [[Gildehauser veen]] [[Gronau (Noordrijn-Westfalen)|(Gronau)]] grenst aan [[Nedersaksen]]
* het oude bos (met veel open plekken) de ''Davert'' tussen  Senden en de stad Münster
* [[Rieselfelder Münster]]
* [[Zwillbroeker veen]] grenst aan [[Nederland]]
* [[Aamsveen]] ([[Gronau (Noordrijn-Westfalen)|Gronau]]) grenst aan [[Nederland]]

== Personen uit deze regio ==
* [[Johannes Georg Bednorz]] (Nobelprijswinnaar)
* [[Heinrich Brüning]]
* [[Annette von Droste-Hülshoff]]
* [[Christoph Bernhard von Galen]]
* [[Clemens August Graf von Galen]]
* [[Augustin Wibbelt]] (priester en streektaaldichter)
* [[Paul Spiegel]]
*[[Udo Lindenberg]] (zanger)

== Zie ook ==
* [[Bisdom Münster]]
* [[Luchthaven Münster-Osnabrück]]
* [[Münster (stad)]]
*[[Gronau (Noordrijn-Westfalen)|Gronau (stad)]]
* [[Münster (regio)]]
* [[Münsterländer]] (hondenras)
* [[Universiteit van Münster]]
* [[Vrede van Münster]]

== Externe links ==
* [http://www.muensterland-tourismus.de Vakantie in het Münsterland]
* [http://geheimoverdegrens.nl Ontdekkingreizen in het Duitse grensgebied]

{{DEFAULTSORT:Munsterland}}
[[Categorie:Geografie van Noordrijn-Westfalen]]
[[Categorie:Münster]]
[[Categorie:Streek in Duitsland]]

title: Situering

Deelstaat: Noordrijn-Westfalen

title: Algemeen

Portaal: Duitsland


text:
# Chrysolampus thenae
Chrysolampus thenae is een vliesvleugelig insect uit de familie Perilampidae. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1848 door Walker.

wikiname: nlwiki

title: Chrysolampus thenae

in_language: nl

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Chrysolampus thenae''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Perilampidae]]
| geslacht = ''[[Chrysolampus]]''
| w-naam = ''Chrysolampus thenae''
| auteur = Walker
| datum = 1848
| haakjes = ja
| species =
| commons =
}}
'''''Chrysolampus thenae''''' is een [[Vliesvleugeligen|vliesvleugelig insect]] uit de familie [[Perilampidae]]. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1848 door Walker.

{{Appendix|2=
* [https://www.nhm.ac.uk/research-curation/research/projects/chalcidoids/database/validName.dsml?index=ValidName&searchPageURL=indexValidName.dsml&Familyqtype=equals&Family=&Genusqtype=equals&Genus=Chrysolampus&Speciesqtype=equals&Species=thenae {{Ts.|Noyes, J.S.}} (2012). Universal Chalcidoidea Database. World Wide Web electronic publication. http://www.nhm.ac.uk/chalcidoids. Version as of June 2012]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|04|12}}

[[Categorie:Perilampidae]]

title: Chrysolampus thenae

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Perilampidae

Geslacht: Chrysolampus

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Compsoctena aethalea
Compsoctena aethalea is een vlinder uit de familie van de Eriocottidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1907 door Edward Meyrick.

title: Compsoctena aethalea

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Compsoctena aethalea''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| familie = [[Eriocottidae]]
| onderfamilie = [[Compsocteninae]]
| geslacht = ''[[Compsoctena]]''
| w-naam = ''Compsoctena aethalea''
| auteur = Meyrick
| datum = 1907
| haakjes = ja
| commons =
| species = Compsoctena aethalea
}}

'''''Compsoctena aethalea''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Eriocottidae]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1907 door [[Edward Meyrick]].

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|06}}

[[Categorie:Eriocottidae]]

title: Compsoctena aethalea

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Eriocottidae

Onderfamilie: Compsocteninae

Geslacht: Compsoctena

title: Soort


text:
# Lijst van burgemeesters van Tienhoven (Utrecht)
Dit is een lijst van burgemeesters van de voormalige Nederlandse gemeente Tienhoven (Utrecht) tot die gemeente in 1957 opging in de gemeente Maarssen.
| Ambtsperiode | Naam burgemeester                       | Partij of stroming | Bijzonderheden                                                                                |
| ------------ | --------------------------------------- | ------------------ | ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| 1817 - 1839? | Pieter Augustus Voigt                   |                    | tot 1825 schout; tevens schout/burgemeester van Breukelen (1811-1818) en Breukelen-Nijenrode (1818-1839)                                 |
| 1839? - 1850 | Jan van den Andel                       |                    | tevens schout/burgemeester van Breukelen-Sint Pieters (1819-1850) en Portengen (1827-1850), later van Ruwiel (1850-1852)                 |
| 1850 - 1855  | Joan Vlug                               |                    | tevens burgemeester van Breukelen-Nijenrode (1839-1855), Breukelen-Sint Pieters (1850-1855), Ruwiel (1852-1855) en Portengen (1850-1855) |
| 1855 - 1862  | jhr J.P.A.L. Ram                        |                    | tevens burgemeester van Breukelen-Nijenrode, Breukelen-Sint Pieters, Ruwiel (alle drie 1855-1862) en Portengen (1855-1857)               |
| 1862 - 1867  | G.D. Duuring                            |                    | tevens burgemeester van Breukelen-Nijenrode en Breukelen-Sint Pieters                                                                    |
| 1867 - 1872  | mr. Johan (J.A.) Spengler               |                    | tevens burgemeester van Breukelen-Nijenrode en Breukelen-Sint Pieters                                                                    |
| 1872 - 1882  | Pieter Lodewijk Albert (P.L.A.) Collard |                    | tevens burgemeester van Breukelen-Nijenrode en Breukelen-Sint Pieters, eerder van De Rijp                                                |
| 1882 - 1885  | J.G.E. baron van Ittersum               |                    | tevens burgemeester van Breukelen-Nijenrode en Breukelen-Sint Pieters                                                                    |
| 1886 - 1910  | J.Th.A. Braams                          |                    | tevens burgemeester van Breukelen-Nijenrode en Breukelen-Sint Pieters                                                                    |
| 1910 - 1914  | Meine (M.) Fernhout                     | ARP                | later o.a. burgemeester van Kampen                                                                                |
| 1914 - 1919  | Iman (I.) Padmos                        |                    | later burgemeester van Mijdrecht en Wilnis                                                                                |
| 1919 - 1948  | A.A. van den Hoorn                      |                    |                                                                                |
| 1949 - 1957  | jhr. J. Huydecoper van Maarsseveen      |                    | deels waarnemend, tevens (waarnemend) burgemeester van Achttienhoven (1932-1954) en Westbroek (1932-1957)                                |

wikitext:
Dit is een '''lijst van [[burgemeester]]s van de voormalige Nederlandse gemeente [[Tienhoven (Stichtse Vecht)|Tienhoven]] (Utrecht)''' tot die gemeente in 1957 opging in de gemeente Maarssen.

{| class="wikitable vatop"
!Ambtsperiode!!Naam burgemeester!!Partij of stroming!!Bijzonderheden
|-
| [[1817]] - 1839? || Pieter Augustus Voigt || || tot 1825 schout; tevens [[Lijst van burgemeesters van Breukelen|schout/burgemeester van Breukelen]] (1811-1818) en Breukelen-Nijenrode (1818-1839)
|-
| 1839? - [[1850]] || Jan van den Andel || ||  tevens schout/burgemeester van Breukelen-Sint Pieters (1819-1850) en [[Lijst van burgemeesters van Portengen|Portengen]] (1827-1850), later van [[Lijst van burgemeesters van Ruwiel|Ruwiel]] (1850-1852)
|-
| [[1850]] - [[1855]] || Joan Vlug || || tevens burgemeester van Breukelen-Nijenrode (1839-1855), Breukelen-Sint Pieters (1850-1855), Ruwiel (1852-1855) en Portengen (1850-1855)
|-
| [[1855]] - [[1862]] || jhr [[Jacob Philip Albert Leonard Ram|J.P.A.L. Ram]] || || tevens burgemeester van Breukelen-Nijenrode, Breukelen-Sint Pieters, Ruwiel (alle drie 1855-1862) en Portengen (1855-1857)
|-
| [[1862]] - [[1867]] || G.D. Duuring || || tevens burgemeester van Breukelen-Nijenrode en Breukelen-Sint Pieters
|-
| [[1867]] - [[1872]] || mr. [[Johan Spengler|Johan (J.A.) Spengler]] || || tevens burgemeester van Breukelen-Nijenrode en Breukelen-Sint Pieters
|-
| [[1872]] - [[1882]] || [[Pieter Lodewijk Albert Collard|Pieter Lodewijk Albert (P.L.A.) Collard]] || || tevens burgemeester van Breukelen-Nijenrode en Breukelen-Sint Pieters, eerder van [[Lijst van burgemeesters van De Rijp|De Rijp]]
|-
| [[1882]] - [[1885]] || [[Jacobus Gerhardus Elisa van Ittersum|J.G.E. baron van Ittersum]] || || tevens burgemeester van Breukelen-Nijenrode en Breukelen-Sint Pieters
|-
| [[1886]] - [[1910]] || J.Th.A. Braams || || tevens burgemeester van Breukelen-Nijenrode en Breukelen-Sint Pieters
|-
| [[1910]] - [[1914]] || [[Meine Fernhout|Meine (M.) Fernhout]] || [[Anti-Revolutionaire Partij|ARP]] || later o.a. [[Lijst van burgemeesters van Kampen|burgemeester van Kampen]]
|-
| [[1914]] - [[1919]] || Iman (I.) Padmos || || later [[Lijst van burgemeesters van Mijdrecht|burgemeester van Mijdrecht]] en [[Lijst van burgemeesters van Wilnis|Wilnis]]
|-
| [[1919]] - [[1948]] || [[Ansko Anthonie van den Hoorn|A.A. van den Hoorn]] || ||
|-
| [[1949]] - [[1957]] || jhr. [[Joan Huydecoper van Maarsseveen (1887-1969)|J. Huydecoper van Maarsseveen]] || || deels waarnemend, tevens (waarnemend) [[Lijst van burgemeesters van Achttienhoven (Utrecht)|burgemeester van Achttienhoven]] (1932-1954) en [[Lijst van burgemeesters van Westbroek|Westbroek]] (1932-1957)
|}

== Zie ook ==
* [[Lijst van burgemeesters van Maarssen]]

[[Categorie:Lijsten van burgemeesters van een voormalige Nederlandse gemeente|Tienhoven (Utrecht)]]
[[Categorie:Burgemeester van Tienhoven (Utrecht)| ]]


text:
# Asilis maori
Asilis maori is een keversoort uit de familie soldaatjes (Cantharidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1979 gepubliceerd door Wittmer.

title: Asilis maori

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Asilis maori''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Soldaatjes|Cantharidae]] (Soldaatjes)
| geslacht = ''[[Asilis]]''
| w-naam = ''Asilis maori''
| auteur = [[Walter Wittmer|Wittmer]]
| datum = 1979
| haakjes =
| origineel =
}}

'''''Asilis maori''''' is een [[kevers|keversoort]] uit de familie [[soldaatjes]] (Cantharidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1979 gepubliceerd door Wittmer.<ref>{{Brontabel|2010-Hallan}}</ref>

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|09}}

[[Categorie:Asilis|maori]]

title: Asilis maori

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Cantharidae (Soldaatjes)

Geslacht: Asilis

title: Soort


text:
# Robert I van Meulan
Robert I van Meulan, ook bekend als Robert van Beaumont, (circa 1040/1050 - 5 juni 1118) was van 1081 tot aan zijn dood graaf van Meulan en van 1107 tot aan zijn dood graaf van Leicester. Hij behoorde tot het huis Beaumont.

## Levensloop
Robert I was de oudste zoon van heer Rogier van Beaumont uit diens huwelijk met Adela van Meulan, dochter van graaf Walram III van Meulan. Hij begeleidde de Normandische hertog Willem de Veroveraar bij de Normandische verovering van Engeland, waarvoor hij als beloning 91 bezittingen in Engeland kreeg toegewezen. Tijdens de Slag bij Hastings had hij het bevel over de rechtervleugel van de Normandische infanterie.
Na het overlijden van Hugo III van Meulan, de broer van zijn moeder, erfde hij in 1081 het graafschap Meulan in Normandië evenals de titels van burggraaf van Ivry en heer van Norton. Hij huldigde de Franse koning Filips I en had als lid van de Franse adel tevens zitting in het Parlement, dat toen in Poissy samenkwam.
Op 2 augustus 1100 nam Robert samen met zijn broer Hendrik, graaf van Warwick, deel aan een jachtpartij die koning Willem II van Engeland hield in New Forest, waarbij de koning in mysterieuze omstandigheden om het leven kwam. Robert huldigde vervolgens de nieuwe koning Hendrik I, die hem in 1107 tot graaf van Leicester benoemde. Na de dood van Willem II vielen graaf Willem van Évreux en Raoul II van Tosny met succes Roberts landerijen in Normandië binnen, onder het voorwendsel dat Robert Willem van Évreux onrecht had aangedaan door het advies dat hij aan de koning had gegeven.
Robert huwde in 1096 met de jonge Isabella van Vermandois (1085-1131), dochter van graaf Hugo I van Vermandois. Na vijftien of twintig jaar werd hun huwelijk ontbonden; ofwel scheidden Robert en Isabella vrijwillig, ofwel werden ze daartoe gedwongen. Isabella ging vervolgens een relatie aan met Willem II van Warenne, die haar in 1115 had ontvoerd.
Robert I van Meulan stierf in juni 1118, volgens Hendrik van Huntingdon door de schande die hem was aangedaan door de ontvoering van zijn echtgenote. Na zijn dood kon Isabella trouwen met Willem II.

## Nakomelingen
Robert I en zijn echtgenote Isabella van Vermandois kregen volgende kinderen:
- Emma (1102-?)
- Walram IV (1104-1166), graaf van Meulan
- Robert (1104-1168), tweede graaf van Leicester
- Hugo (1106-?), eerste graaf van Bedford
- Adelheid (1109-?), huwde eerst met heer Hugo IV van Montfort-sur-Risle en daarna met Richard de Granville, heer van Bideford
- Aubree (of Alberee) (1109-?), huwde met heer Hugo II van Châteauneuf-en-Thimerais.
- Maud (1111-?), huwde met William Lovel, zoon van Ascelin Goel, heer van Ivry
- Isabella (1113 - na 1172), huwde rond 1130 met Gilbert de Clare, graaf van Pembroke, en daarna met Hervé van Montmorency, constable van Ierland. Was tevens minnares van koning Hendrik I van Engeland.
- Agnes (1115-?), huwde met heer Willem van Say

title: Robert I van Meulan

wikitext:
{{Infobox dynastie
| naam = Robert I van Meulan
| leven = [[1040]]/[[1050]] - [[1118]]
| functie = [[Lijst van graven van Meulan|Graaf van Meulan]]
| periode = [[1081]]-[[1118]]
| voorganger = [[Hugo III van Meulan|Hugo III]]
| opvolger = [[Walram IV van Meulan|Walram IV]]
| vader = [[Rogier van Beaumont]]
| moeder = [[Adela van Meulan]]
}}

'''Robert I van Meulan''', ook bekend als '''Robert van Beaumont''', (circa [[1040]]/[[1050]] - [[5 juni]] [[1118]]) was van 1081 tot aan zijn dood graaf van [[Meulan-en-Yvelines|Meulan]] en van 1107 tot aan zijn dood graaf van [[Leicestershire|Leicester]]. Hij behoorde tot het huis Beaumont.

==Levensloop==
Robert I was de oudste zoon van heer [[Rogier van Beaumont]] uit diens huwelijk met [[Adela van Meulan]], dochter van graaf [[Walram III van Meulan]]. Hij begeleidde de [[Normandië|Normandische]] hertog [[Willem de Veroveraar]] bij de [[Normandische verovering van Engeland]], waarvoor hij als beloning 91 bezittingen in [[Koninkrijk Engeland|Engeland]] kreeg toegewezen. Tijdens de [[Slag bij Hastings]] had hij het bevel over de rechtervleugel van de Normandische [[infanterie]].

Na het overlijden van [[Hugo III van Meulan]], de broer van zijn moeder, erfde hij in 1081 het graafschap Meulan in Normandië evenals de titels van burggraaf van [[Ivry-la-Bataille|Ivry]] en heer van Norton. Hij huldigde de Franse koning [[Filips I van Frankrijk|Filips I]] en had als lid van de Franse adel tevens zitting in het Parlement, dat toen in [[Poissy]] samenkwam.

Op 2 augustus 1100 nam Robert samen met zijn broer [[Hendrik van Beaumont|Hendrik]], graaf van [[Warwickshire|Warwick]], deel aan een jachtpartij die koning [[Willem II van Engeland]] hield in [[Nationaal park New Forest|New Forest]], waarbij de koning in mysterieuze omstandigheden om het leven kwam. Robert huldigde vervolgens de nieuwe koning [[Hendrik I van Engeland|Hendrik I]], die hem in 1107 tot graaf van Leicester benoemde. Na de dood van Willem II vielen graaf [[Willem van Évreux]] en [[Raoul II van Tosny]] met succes Roberts landerijen in Normandië binnen, onder het voorwendsel dat Robert Willem van Évreux onrecht had aangedaan door het advies dat hij aan de koning had gegeven.

Robert huwde in 1096 met de jonge [[Isabella van Vermandois]] (1085-1131), dochter van graaf [[Hugo I van Vermandois]]. Na vijftien of twintig jaar werd hun huwelijk ontbonden; ofwel scheidden Robert en Isabella vrijwillig, ofwel werden ze daartoe gedwongen. Isabella ging vervolgens een relatie aan met [[Willem II van Warenne]], die haar in 1115 had ontvoerd.

Robert I van Meulan stierf in juni 1118, volgens [[Hendrik van Huntingdon]] door de schande die hem was aangedaan door de ontvoering van zijn echtgenote. Na zijn dood kon Isabella trouwen met Willem II.

==Nakomelingen==
Robert I en zijn echtgenote Isabella van Vermandois kregen volgende kinderen:
* Emma (1102-?)
* [[Walram IV van Meulan|Walram IV]] (1104-1166), graaf van Meulan
* Robert (1104-1168), tweede graaf van Leicester
* Hugo (1106-?), eerste graaf van [[Bedford (Engeland)|Bedford]]
* Adelheid (1109-?), huwde eerst met heer Hugo IV van [[Montfort-sur-Risle]] en daarna met Richard de Granville, heer van [[Bideford]]
* Aubree (of Alberee) (1109-?), huwde met heer Hugo II van Châteauneuf-en-Thimerais.
* Maud (1111-?), huwde met William Lovel, zoon van Ascelin Goel, heer van Ivry
* Isabella (1113 - na 1172), huwde rond 1130 met Gilbert de Clare, graaf van [[Pembrokeshire|Pembroke]], en daarna met Hervé van Montmorency, [[constable]] van [[Heerlijkheid Ierland|Ierland]]. Was tevens minnares van koning [[Hendrik I van Engeland]].
* Agnes (1115-?), huwde met heer Willem van Say

{{Appendix|2=
*{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Robert I. (Meulan)|oldid=188138016|datum=20200428}}
}}

[[Categorie:Graaf van Meulan]]
[[Categorie:Engelse adel|Meulan, R]]
[[Categorie:Persoon in de 11e eeuw]]
[[Categorie:Persoon in de 12e eeuw]]

title: Graaf van Meulan

Voorganger: Hugo III

Opvolger: Walram IV


text:
# Strooiendorp (België)
Strooiendorp is een wijk van Leopoldsburg die zich ten noorden van het centrum bevindt. De naam van de wijk verwijst naar de armoedige behuizing die men in de beginjaren van het nabijgelegen Kamp van Beverlo had, omstreeks 1840.
In 1857 werden hier 296 ha aan kavels verkocht, en in 1870 werd een nieuw verkavelingsplan opgesteld, waarbij 496 ha heidegrond werd verkaveld volgens een dambordpatroon en verkocht. Later werd de verkaveling overigens deels gewijzigd en kwamen er dwarsstraten. Tot 1914 heette het gebied echter Kerkhoven, evenals het noordelijker gelegen Lommelse kerkdorp.
De Onze-Lieve-Vrouw Maagd der Armenkerk is de parochiekerk van Strooiendorp. Ze werd gebouwd in 1953, maar pas in 1961 werd Strooiendorp tot parochie verheven.
Nabij Strooiendorp bevindt zich de havenkom van Leopoldsburg die in verbinding staat met het Kanaal naar Beverlo, en tegenwoordig een jachthaven is.

title: Strooiendorp (België)

wikitext:
{{Infobox plaats in België
| soort         = Wijk
| naam          = Strooiendorp
| provincie     = [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]]
| gemeente      = [[Leopoldsburg]]
| inwoners      =
| census        =
| km2           =
| hoogte        =
| image         = Leopoldsburg - Strohut Strooiendorp.jpg
| caption       = Kempische stal, gebouwd ter gelegenheid van wijlen Pater Asteer.
| lat_deg       = 51
| lat_min       = 7
| lat_sec       = 46.41
| lon_deg       = 5
| lon_min       = 15
| lon_sec       = 7.82
}}
'''Strooiendorp''' is een wijk van [[Leopoldsburg]] die zich ten noorden van het centrum bevindt. De naam van de wijk verwijst naar de armoedige behuizing die men in de beginjaren van het nabijgelegen [[Kamp van Beverlo]] had, omstreeks 1840.

In [[1857]] werden hier 296 ha aan kavels verkocht, en in [[1870]] werd een nieuw verkavelingsplan opgesteld, waarbij 496 ha heidegrond werd verkaveld volgens een dambordpatroon en verkocht. Later werd de verkaveling overigens deels gewijzigd en kwamen er dwarsstraten. Tot 1914 heette het gebied echter ''[[Kerkhoven]]'', evenals het noordelijker gelegen [[Lommel]]se kerkdorp.

[[Bestand:Leopoldsburg - Onze-Lieve-Vrouw Maagd der Armenkerk.jpg|thumb|left|250px|Onze-Lieve-Vrouw Maagd der Armenkerk]]{{Clearleft}}
De ''Onze-Lieve-Vrouw Maagd der Armenkerk'' is de parochiekerk van Strooiendorp. Ze werd gebouwd in [[1953]], maar pas in [[1961]] werd Strooiendorp tot parochie verheven.

Nabij Strooiendorp bevindt zich de havenkom van Leopoldsburg die in verbinding staat met het [[Kanaal naar Beverlo]], en tegenwoordig een jachthaven is.

== Externe links ==
* [http://leo.futsalbelgium.com/algemeen/gehuchten/strooiendorp.htm Strooiendorp]
* [http://www.kerkeninvlaanderen.be/pages/kerk_00341.htm Kerk]

{{Navigatie gemeente Leopoldsburg}}
{{Coor title dms|51|7|46.41|N|5|15|7.82|E|scale:3125}}

[[Categorie:Leopoldsburg]]
[[Categorie:Plaats in Limburg (België)]]

title: Situering

Gewest: België

Provincie: België

Gemeente: Leopoldsburg

Coördinaten: 51° 8′ NB, 5° 15′ OL

title: Detailkaart

Detailkaart: · Locatie in Limburg (België)

title: Foto's

Portaal: België


text:
# Rūta Meilutytė
Rūta Meilutytė (Kaunas, 19 maart 1997) is een Litouws zwemster. Op 15-jarige leeftijd had ze in totaal al negen Litouwse records verbroken.

## Carrière
Op de zomereditie van het Europees Jeugd Olympisch Festival 2011 won Meilutytė een gouden medaille op de 100 meter schoolslag, zilver op de 50 meter vrije slag en brons op de 100 meter vrije slag.
Tijdens de Olympische Zomerspelen van 2012 in Londen won Rūta Meilutytė de gouden medaille op de 100 meter schoolslag. Op haar vijftiende was ze ook de jongste Litouwse atlete die olympisch goud won. In haar halve finale de dag voordien, verbrak ze het Europese record op de 100 meter schoolslag met een tijd van 1.05,21. Na haar zege op de 100 meter schoolslag kwam ze nog in actie op zowel de 50 als de 100 meter vrije slag. Op beide afstanden strandde ze echter in de series. Op de wereldkampioenschappen kortebaanzwemmen 2012 in Istanboel veroverde de Litouwse de wereldtitel op zowel de 50 als de 100 meter schoolslag; beide keren scherpte ze in de finale het Europees record aan. Op de 100 meter wisselslag sleepte ze de zilveren medaille in de wacht.
Tijdens de Mare Nostrum 2013 in Monaco verbeterde ze haar eigen Europees record op de 100 meter schoolslag met 0,01 seconde, drie dagen later verbrak ze in Barcelona het Europees record op de 50 meter schoolslag.
In mei 2019 maakte ze bekend te stoppen.

## Internationale toernooien
| Jaar | Olympische Spelen                                          | WK langebaan    | WK kortebaan                                                               | EK langebaan  | EK kortebaan  |
| ---- | ---------------------------------------------------------- | --------------- | -------------------------------------------------------------------------- | ------------- | ------------- |
| 2012 | 26e 50m vrije slag · 29e 100m vrije slag · 100m schoolslag |                 | serie 100m vrije slag · 50m schoolslag · 100m schoolslag · 100m wisselslag | geen deelname | geen deelname |
| 2013 |                                                            | 100m schoolslag |                                                                            |               |               |

## Persoonlijke records
Bijgewerkt tot en met 3 Augustus 2013
Kortebaan
| Afstand         | Tijd       | Datum            | Plaats    |
| --------------- | ---------- | ---------------- | --------- |
| 50m vrije slag  | 24,97      | 13 oktober 2012  | Stockholm |
| 100m vrije slag | 53,54      | 13 december 2012 | Istanboel |
| 50m schoolslag  | "WR" 29,16 | 30 juli 2023     | Fukuoka   |
| 100m schoolslag | WR 1.02,36 | 12 oktober 2013  | Moskou    |
| 100m wisselslag | 58,79      | 14 december 2012 | Istanboel |

Langebaan
| Afstand         | Tijd       | Datum           | Plaats    |
| --------------- | ---------- | --------------- | --------- |
| 50m vrije slag  | 25,55      | 3 augustus 2012 | Londen    |
| 100m vrije slag | 55,28      | 7 maart 2013    | Leeds     |
| 50m schoolslag  | WR 29,48   | 3 Augustus 2013 | Barcelona |
| 100m schoolslag | WR 1.04,35 | 29 juli 2013    | Barcelona |

title: Rūta Meilutytė

wikitext:
{{Infobox zwemmer
| naam               = Rūta Meilutytė
| afbeelding         = Rūta Meilutytė portrait.jpg
| onderschrift       = op de Olympische Spelen, 2012
| volledige naam     = Rūta Meilutytė
| bijnamen           =
| nationaliteit      = {{LT}}
| slagen             = [[Vrije slag]], [[Schoolslag]]
| club               = Plymouth Leander
| coach              = [[Jon Rudd]]
| geboortedatum      = [[19 maart]] [[1997]]
| geboorteplaats     = [[Kaunas]]
| overlijdensdatum   =
| overlijdensplaats  =
| lengte             = 1,72 m
| gewicht            = 64 kg
| debuut             = [[Olympische Zomerspelen 2012|Olympische Spelen 2012]]
| OS                 = 1x {{goud}} - 0x {{zilver}} - 0x {{brons}}
| PS                 =
| WK                 = 1x {{goud}} - 0x {{zilver}} - 0x {{brons}}
| WK kb              = 2x {{goud}} - 1x {{zilver}} - 0x {{brons}}
| EK                 =
| EK kb              =
| PanPacs            =
| GS                 =
| Pan-Ams            =
}}
'''Rūta Meilutytė''' ([[Kaunas]], [[19 maart]] [[1997]]) is een [[Litouwen|Litouws]] zwemster.<ref>{{cite web|title=Rūta Meilutytė|url=http://www.london2012.com/athlete/meilutyte-ruta-1065297/|publisher=www.london2012.com|accessdate=29 juli 2012|deadurl=yes|archiveurl=https://archive.today/20121205000808/www.london2012.com/athlete/meilutyte-ruta-1065297/|archivedate=5 december 2012}}</ref> Op 15-jarige leeftijd had ze in totaal al negen Litouwse records verbroken.<ref>{{cite web |url=http://sportas.delfi.lt/national/plaukike-rmeilutyte-toliau-gerina-lietuvos-rekordus.d?id=51011641|title=Plaukikė Meilutytė toliau gerina Lietuvos rekordus |publisher=Delfi.lt}}</ref>

== Carrière ==
Op de [[Europees Jeugd Olympisch Festival zomer 2011|zomereditie van het Europees Jeugd Olympisch Festival 2011]] won Meilutytė een gouden medaille op de 100 meter schoolslag, zilver op de 50 meter vrije slag en brons op de 100 meter vrije slag.

Tijdens de [[Olympische Zomerspelen 2012|Olympische Zomerspelen van 2012]] in [[Londen (hoofdbetekenis)|Londen]] won Rūta Meilutytė de gouden medaille op de 100 meter schoolslag. Op haar vijftiende was ze ook de jongste Litouwse atlete die olympisch goud won. In haar halve finale de dag voordien, verbrak ze het [[Lijst van Europese records zwemmen|Europese record]] op de 100 meter schoolslag met een tijd van 1.05,21. Na haar zege op de 100 meter schoolslag kwam ze nog in actie op zowel de 50 als de 100 meter vrije slag. Op beide afstanden strandde ze echter in de series. Op de [[wereldkampioenschappen kortebaanzwemmen 2012]] in [[Istanboel (hoofdbetekenis)|Istanboel]] veroverde de Litouwse de wereldtitel op zowel de 50 als de 100 meter schoolslag; beide keren scherpte ze in de finale het Europees record aan. Op de 100 meter wisselslag sleepte ze de zilveren medaille in de wacht.

Tijdens de ''Mare Nostrum 2013'' in [[Monaco (hoofdbetekenis)|Monaco]] verbeterde ze haar eigen Europees record op de 100 meter schoolslag met 0,01 seconde, drie dagen later verbrak ze in [[Barcelona (Spanje)|Barcelona]] het Europees record op de 50 meter schoolslag.

In mei 2019 maakte ze bekend te stoppen.<ref>[https://nos.nl/artikel/2285804-22-jarige-topzwemster-meilutyte-zet-punt-achter-loopbaan.html 22-jarige topzwemster Meilutyte zet punt achter loopbaan], NOS.nl, 22 mei 2019, geraadpleegd 22 mei 2019</ref>

== Internationale toernooien ==
{| class="wikitable"
! Jaar
! [[Olympische Spelen]]
! [[Wereldkampioenschappen zwemmen|WK langebaan]]
! [[Wereldkampioenschappen kortebaanzwemmen|WK kortebaan]]
! [[Europese kampioenschappen zwemmen|EK langebaan]]
! [[Europese kampioenschappen kortebaanzwemmen|EK kortebaan]]
|-
| 2012 || '''26e''' [[Zwemmen op de Olympische Zomerspelen 2012 – 50 meter vrije slag vrouwen|50m vrije slag]]
'''29e''' [[Zwemmen op de Olympische Zomerspelen 2012 – 100 meter vrije slag vrouwen|100m vrije slag]]
{{goud}} [[Zwemmen op de Olympische Zomerspelen 2012 – 100 meter schoolslag vrouwen|100m schoolslag]] || style="background:#ADD8E6"| || '''serie''' 100m vrije slag<ref>Meilutytė eindigde als vijfde in de series, maar meldde zich af voor de halve finales</ref>
{{goud}} 50m schoolslag
{{goud}} 100m schoolslag
{{zilver}} 100m wisselslag || ''geen deelname'' || ''geen deelname''
|-
|2013 || style="background:#ADD8E6"| || {{goud}} [[Wereldkampioenschappen zwemmen 2013 – 100 meter schoolslag vrouwen|100m schoolslag]] || ||
|}

== Persoonlijke records ==
''Bijgewerkt tot en met 3 Augustus 2013''
{{BeginKolommen|compact=ja}}
;Kortebaan
{| class="wikitable"
! Afstand !! Tijd !! Datum !! Plaats
|-
| 50m vrije slag || align="right"| 24,97 || 13 oktober 2012 || [[Stockholm (hoofdbetekenis)|Stockholm]]
|-
| 100m vrije slag || align="right"| 53,54 || 13 december 2012 || [[Istanboel (hoofdbetekenis)|Istanboel]]
|-
| 50m schoolslag || align="right"| "WR" 29,16 || 30 juli 2023 || Fukuoka<ref>{{Citeer web|url=https://www.nbcsports.com/olympics/news/swimming-world-championships-results-2023|uitgever=NBC Sports|taal=en|titel=2023 World Swimming Championships Results|bezochtdatum=2023-07-30|datum=2023-07-30}}</ref>
|-
| 100m schoolslag || align="right"| '''WR''' 1.02,36 || 12 oktober 2013 || [[Moskou (hoofdbetekenis)|Moskou]]
|-
| 100m wisselslag || align="right"| 58,79 || 14 december 2012 || Istanboel
|}
{{NieuweKolom}}
;Langebaan
{| class="wikitable"
! Afstand !! Tijd !! Datum !! Plaats
|-
| 50m vrije slag || align="right"| 25,55 || 3 augustus 2012 || [[Londen (hoofdbetekenis)|Londen]]
|-
| 100m vrije slag || align="right"| 55,28 || 7 maart 2013 || [[Leeds (hoofdbetekenis)|Leeds]]
|-
| 50m schoolslag || align="right"| '''WR''' 29,48 || 3 Augustus 2013 || [[Barcelona (Spanje)|Barcelona]]
|-
| 100m schoolslag || align="right"| '''WR''' 1.04,35 || 29 juli 2013 || Barcelona
|}
{{EindeKolommen}}

== Externe links ==
* {{Link swimrankings.net|id=4365105}}
* {{Link SRO-profiel|id=me/ruta-meilutyte-1}}
{{Appendix}}
{{Authority control}}
{{Navigatie olympisch kampioen|inhoud=
{{Navigatie olympisch kampioen/zwemmen 100m schoolslag vrouwen}}
}}

{{Commonscat|Rūta Meilutytė}}

{{DEFAULTSORT:Meilutyte, Ruta}}
[[Categorie:Litouws zwemmer]]
[[Categorie:Litouws olympisch kampioen]]

title: Persoonlijke informatie

Volledige naam: Rūta Meilutytė

Geboorteplaats: Kaunas

Nationaliteit: Litouwen

Gewicht: 64 kg

title: Sportieve informatie

Slag(en): Vrije slag, Schoolslag

Club: Plymouth Leander

Trainer/Coach: Jon Rudd

title: Internationale toernooien

Debuut: Olympische Spelen 2012

Portaal: Sport


text:
# Ceylonese struikzanger
De Ceylonese struikzanger (Elaphrornis palliseri; synoniem: Bradypterus palliseri) is een zangvogel uit de familie Locustellidae. Deze vogel is genoemd naar de Britse militair en verzamelaar in Ceylon/Sri Lanka Edward Mathew Palliser (1828-1907)

## Verspreiding en leefgebied
Deze soort is endemisch in Sri Lanka.

## Status
De grootte van de populatie is niet gekwantificeerd maar de soort wordt omschreven als schaars tot plaatselijk algemeen in bergbossen. Omdat het verspreidingsgebied erg klein is heeft deze soort op de Rode lijst van de IUCN de status gevoelig.

title: Ceylonese struikzanger

wikitext:
{{Taxobox vogel
| status            = NT
| statusbron        = 2020
| rl-id             = 22714545
| afbeelding        = Flickr - Rainbirder - Ceylon bush warbler (Bradypterus palliseri) (cropped).jpg
| afbeeldingtekst   =
| orde              = [[Zangvogels|Passeriformes]] (Zangvogels)
| familie           = [[Locustellidae]]
| geslacht          = ''[[Elaphrornis]]'' (Struikzangers)
| w-naam            = ''Elaphrornis palliseri''
| auteur            = [[Edward Blyth|Blyth]]
| datum             = 1851
| haakjes           = ja
}}
De '''Ceylonese struikzanger''' (''Elaphrornis palliseri''; [[synoniem (dierkunde)|synoniem]]: ''Bradypterus palliseri'') is een [[Zangvogels|zangvogel]] uit de [[Familie (biologie)|familie]] [[Locustellidae]]. Deze vogel is genoemd naar de Britse militair en verzamelaar in Ceylon/Sri Lanka Edward Mathew Palliser (1828-1907)

==Verspreiding en leefgebied==
Deze soort is endemisch in [[Sri Lanka]].

==Status==
De grootte van de populatie is niet gekwantificeerd maar de soort wordt omschreven als schaars tot plaatselijk algemeen in bergbossen. Omdat het verspreidingsgebied erg klein is heeft deze soort op de [[Rode lijst van de IUCN]] de status ''gevoelig''.<ref name="IUCN" />

==Externe link==
*[https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=NL&avibaseid=592B6CCB556925E4 Avibase]

{{Appendix}}
{{Taxonbalk}}
{{Navigatie Locustellidae}}

[[Categorie:Locustellidae]]
[[Categorie:Endemisch dier uit Sri Lanka]]
[[Categorie:IUCN-status gevoelig]]

title: Ceylonese struikzanger · IUCN-status: Gevoelig (2020)

Stam: Chordata (Chordadieren)

Klasse: Aves (Vogels)

Orde: Passeriformes (Zangvogels)

Familie: Locustellidae

Geslacht: Elaphrornis (Struikzangers)

title: Soort

Portaal: Biologie · Vogels


text:
# Tommy Stroot
Tommy Stroot (Nordhorn, 24 december 1988) is een Duits voormalig profvoetballer en huidig voetbaltrainer. Van 2016 tot 2021 was hij hoofdtrainer van de FC Twente Vrouwen. Sinds 2021 is Stroot werkzaam als hoofdtrainer van de vrouwen van VfL Wolfsburg.

## Carrière

### Jeugd
Tommy Stroot was als amateurvoetballer actief voor SV Grenzland Twist. Daarnaast was hij nog twee jaar actief voor VV Schoonebeek in Nieuw-Schoonebeek. Bij SV Grenzland Twist nam Stroot voor het eerste trainingstaken aan in de jeugdopleiding. Bij het nabijgelegen FSG Twist werd Stroot voor het eerst hoofdtrainer van het vrouwenteam. Met deze club kwam hij uit in de Regionalliga Liga. Op achttienjarige leeftijd werd Stroot hoofdtrainer van Victoria Gersten. In 2010 droeg deze club haar licentie over aan SV Meppen. Stroot was bij deze club een tijdje trainer van de onder 17 vrouwen.

### Trainer
In 2013 werd Stroot hoofdtrainer van SV Meppen. Met deze club was hij actief in de Tweede Bundesliga. Stroot werd in 2016 de nieuwe hoofdtrainer van FC Twente. Met De Tukkers werd hij in 2019 en 2021 kampioen van de Vrouwen Eredivisie. Vanaf 2020 was Stroot de langstzittende trainer van FC Twente Vrouwen. In de zomer van 2021 keerde Stroot, ondanks een tot 2022 doorlopend contract, terug naar Duitsland om hoofdtrainer te worden van VfL Wolfsburg. Met Die Wölfinnen werd hij kampioen in het seizoen 2012/22 en won hij de Duitse Beker in 2022, 2023 en 2024.  Op 23 mei 2024 maakte VfL Wolfsburg bekend het aflopende contract van Stroot, dat doorloopt tot 30 juni 2025, niet te verlengen.

## Erelijst
| Nationaal                   |    |                    |
| Kampioen Vrouwen Eredivisie | 2x | 2018/19 en 2020/21 |
| Bundesliga                  | 1x | 2021/22            |
| DFB Pokal                   | 2x | 2022, 2023 en 2024 |

title: Tommy Stroot

wikitext:
{{Infobox voetballer
| spelernaam                  = Tommy Stroot
| volledigenaam               = Tommy Stroot
| afbeelding                  =
| onderschrift                =
| geboortedatum               = [[24 december]] [[1988]]
| geboortestad                = [[Nordhorn]]
| geboorteland                = [[Duitsland]]
| overlijddatum               =
| stadvanoverlijden           =
| landvanoverlijden           =
| nationaliteit               = [[Duitsland|Duitse]]
| lengte                      =
| been                        =
| positie                     =
| gestopt                     =
| huidigeclub                 = {{DE-VLAG}} [[VfL Wolfsburg (vrouwenvoetbal)|VfL Wolfsburg]]
| rugnummer                   =
| functie                     = Hoofdtrainer
| contracttot                 =
| verhuurdtot                 =
| jeugdjaren                  =
| jeugdteams                  =
| seizoen                     =
| club                        =
| wedstr(goals)               =
| interlandjaren              =
| interlandteam               =
| interlandwedstrijden(goals) =
| trainersjaren               = 2013–2016
 2016–2021
 2021–
| getraindeclubs              = {{nowrap|{{DE-VLAG}} [[SV Meppen (vrouwenvoetbal)|SV Meppen V]]}}
 {{NL-VLAG}} [[FC Twente (vrouwenvoetbal)|FC Twente V]]
 {{DE-VLAG}} [[VfL Wolfsburg (vrouwenvoetbal)|VfL Wolfsburg V]]
| bestuursjaren               =
| bestuurlijkefuncties        =
| clubupdate                  = 31 juli 2024
| landupdate                  =
}}
'''Tommy Stroot''' ([[Nordhorn]], [[24 december]] [[1988]]) is een [[Duitsland|Duits]] voormalig prof[[voetballer]] en huidig voetbaltrainer. Van 2016 tot 2021 was hij hoofdtrainer van de [[FC Twente (vrouwenvoetbal)|FC Twente Vrouwen]]. Sinds 2021 is Stroot werkzaam als hoofdtrainer van de vrouwen van [[VfL Wolfsburg (vrouwenvoetbal)|VfL Wolfsburg]].

==Carrière==
===Jeugd===
Tommy Stroot was als amateurvoetballer actief voor [[SV Grenzland Twist]]. Daarnaast was hij nog twee jaar actief voor [[VV Schoonebeek]] in [[Nieuw-Schoonebeek]]. Bij SV Grenzland Twist nam Stroot voor het eerste trainingstaken aan in de jeugdopleiding. Bij het nabijgelegen [[FSG Twist]] werd Stroot voor het eerst hoofdtrainer van het vrouwenteam. Met deze club kwam hij uit in de [[Regionalliga Liga]]. Op achttienjarige leeftijd werd Stroot hoofdtrainer van Victoria Gersten. In 2010 droeg deze club haar licentie over aan [[SV Meppen (vrouwenvoetbal)|SV Meppen]]. Stroot was bij deze club een tijdje trainer van de onder 17 vrouwen.<ref>{{Citeer web|url=https://www.sportbuzzer.de/artikel/jogging-anzug-zur-arbeit-vfl-wolfsburg-frauen-trainer-uber-karriere-interview/|titel=Er wollte im Jogging-Anzug zur Arbeit: Wolfsburgs Frauen-Trainer über Karriere, Königsklasse und Kellermann|werk=Sportbuzzer.de|datum=2021-09-26|bezochtdatum=2024-07-31|archiefdatum=2023-06-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230603080012/https://www.sportbuzzer.de/artikel/jogging-anzug-zur-arbeit-vfl-wolfsburg-frauen-trainer-uber-karriere-interview/|dodeurl=ja}}</ref>

===Trainer===
In 2013 werd Stroot hoofdtrainer van [[SV Meppen (vrouwenvoetbal)|SV Meppen]]. Met deze club was hij actief in de [[Tweede Bundesliga (vrouwenvoetbal)|Tweede Bundesliga]]. Stroot werd in 2016 de nieuwe hoofdtrainer van [[FC Twente (vrouwenvoetbal)|FC Twente]]. Met ''De Tukkers'' werd hij in 2019 en 2021 kampioen van de [[Vrouwen Eredivisie]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.trouw.nl/sport/een-mooi-einde-na-een-merkwaardig-seizoen-voor-vrouwen-van-fc-twente~b4a80f1f/|titel=Een mooi einde na een merkwaardig seizoen voor vrouwen van FC Twente|werk=[[Trouw (krant)|Trouw]]|datum=2021-05-23|bezochtdatum=2024-07-31}}</ref> Vanaf 2020 was Stroot de langstzittende trainer van FC Twente Vrouwen.<ref>{{Citeer web|url=https://www.tubantia.nl/fc-twente/stroot-verlengt-contract-en-wordt-langstzittende-coach-fc-twente-vrouwen~a3cc64f2/|titel=Stroot verlengt contract en wordt langstzittende coach FC Twente Vrouwen|werk=[[Twentsche Courant Tubantia|Tubantia]]|voornaam=Timo|achternaam=Oving|datum=2020-03-04|bezochtdatum=2024-07-31}}</ref> In de zomer van 2021 keerde Stroot, ondanks een tot 2022 doorlopend contract, terug naar Duitsland om hoofdtrainer te worden van [[VfL Wolfsburg (vrouwenvoetbal)|VfL Wolfsburg]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.kicker.de/passt-optimal-in-die-philosophie-stroot-ersetzt-lerch-ab-2021-in-wolfsburg-785512/artikel|titel="Passt optimal in die Philosophie": Stroot ersetzt Lerch ab 2021 in Wolfsburg|werk=Kicker.de|datum=2020-09-24|bezochtdatum=2024-07-31}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.trouw.nl/sport/trainer-tommy-stroot-ook-hij-via-fc-twente-naar-een-europese-topclub~b26a5e29/|titel=Trainer Tommy Stroot: ook hij via FC Twente naar een Europese topclub|werk=[[Trouw (krant)|Trouw]]|datum=2020-11-22|bezochtdatum=2024-07-31}}</ref> Met ''Die Wölfinnen'' werd hij kampioen in het seizoen 2012/22 en won hij de Duitse Beker in 2022, 2023 en 2024.<ref>{{Citeer web|url=https://www.kicker.de/jena-gegen-wolfsburg-2022-frauen-bundesliga-4726625/spielbericht|titel=10:1 in Jena: Wolfsburg stürmt furios zur deutschen Meisterschaft|werk=Kicker.de|datum=2022-05-08|bezochtdatum=2024-07-31}}</ref>  Op 23 mei 2024 maakte VfL Wolfsburg bekend het aflopende contract van Stroot, dat doorloopt tot 30 juni 2025, niet te verlengen.<ref>{{Citeer web |url=https://www.vfl-wolfsburg.de/en/newsdetails/news-detail/detail/news/stroot-to-leave-next-season |titel=Stroot to leave next season |taal=en |datum=2024-05-23|bezochtdatum=2024-07-31}}</ref>

==Erelijst==
{| class="wikitable" style="font-size:85%;" width="40%"
!width=50%| Competitie
!width=5%| Aantal
!width=45%| Jaren
|-
| style="background:#BDBDBD;" colspan="6" | '''Nationaal
|-
| '''[[Vrouwen Eredivisie|Kampioen Vrouwen Eredivisie]]''' || 2x || [[Eredivisie 2018/19 (vrouwenvoetbal)|2018/19]] en [[Vrouwen Eredivisie 2020/21|2020/21]]
|-
| '''[[Bundesliga (vrouwenvoetbal)|Bundesliga]]''' || 1x || [[Bundesliga (vrouwenvoetbal)|2021/22]]
|-
| '''[[DFB Pokal (vrouwenvoetbal)|DFB Pokal]]''' || 2x || 2022, 2023 en 2024
|}

==Zie ook==
* [[Lijst van trainers van FC Twente (vrouwen)]]

{{StartOpvolging}}
{{OpvolgingCombi
| lijst = [[Lijst van trainers van FC Twente (vrouwen)|Trainer van FC Twente Vrouwen]]
2016-2021
| vorige = {{NL-VLAG|15}} [[Arjan Veurink]]
| volgende = {{NL-VLAG|15}} [[Robert de Pauw]]
}}
{{EindOpvolging}}

{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel= Tommy Stroot |oldid= 245251333|datum=20240731}}
{{References}}
}}

{{DEFAULTSORT:Stroot, Tommy}}
[[Categorie:Duits voetballer]]
[[Categorie:Duits voetbalcoach]]

title: Persoonlijke informatie

Volledige naam: Tommy Stroot

Geboortedatum: 24 december 1988

Geboorteplaats: Nordhorn, Duitsland

Nationaliteit: Duitse

title: Clubinformatie

Huidige club: VfL Wolfsburg

Functie: Hoofdtrainer

title: Getrainde teams

SV Meppen V · FC Twente V · VfL Wolfsburg V

Getrainde teams: * Bijgewerkt op 31 juli 2024

Portaal: Voetbal


text:
# Haplochromis plutonius
Haplochromis plutonius is een straalvinnige vissensoort uit de familie van de cichliden (Cichlidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1978 door Greenwood & Barel.

title: Haplochromis plutonius

wikitext:
{{Taxobox straalvinnige
| titelweergave = cursief
| naam = ''Haplochromis plutonius''
| afbeelding =
| orde = [[Perciformes]]
| familie = [[Cichlidae]] ([[Cichliden]])
| geslacht = ''[[Haplochromis]]''
| w-naam = ''Haplochromis plutonius''
| auteur = Greenwood & Barel
| datum = 1978
| haakjes =
| commons =
| species = Haplochromis plutonius
|status=CR|statusbron=2010|rl-id=185838}}
'''''Haplochromis plutonius''''' is een [[Straalvinnigen|straalvinnige]] [[vissen (dieren)|vissensoort]] uit de familie van de [[Cichliden|cichliden (Cichlidae)]].<ref>{{Link FishBase species|genus=Haplochromis|species=plutonius|month=02|year=2013}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1978 door Greenwood & Barel.
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|02|27}}

[[Categorie:Haplochromis|plutonius]]

title: Haplochromis plutonius · IUCN-status: Kritiek (2010)

Superklasse: Osteichthyes (Beenvisachtigen)

Klasse: Actinopterygii (Straalvinnigen)

Orde: Perciformes

Familie: Cichlidae (Cichliden)

Geslacht: Haplochromis

title: Soort

Portaal: Biologie · Vissen


text:
# Erechthias trigonosema
Erechthias trigonosema is een vlinder uit de familie van de echte motten (Tineidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1923 door Turner.

title: Erechthias trigonosema

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Erechthias trigonosema''
| afbeelding =
| familie = [[Echte motten|Tineidae]] (Echte motten)
| onderfamilie = [[Erechthiinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Erechthias]]''
| w-naam = ''Erechthias trigonosema''
| auteur = Turner
| datum = 1923
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Erechthias trigonosema''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Echte motten|echte motten (Tineidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1923 door Turner.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|10}}

[[Categorie:Erechthias|trigonosema]]

title: Erechthias trigonosema

Familie: Tineidae (Echte motten)

Onderfamilie: Erechthiinae

Geslacht: Erechthias

title: Soort


text:
# Pheidole rugaticeps
Pheidole rugaticeps is een mierensoort uit de onderfamilie van de Myrmicinae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1877 door Emery.

title: Pheidole rugaticeps

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Pheidole rugaticeps''
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Mieren|Formicidae]] (Mieren)
| onderfamilie = [[Myrmicinae]]
| tribus = [[Pheidolini]]
| geslacht = ''[[Pheidole]]''
| w-naam = ''Pheidole rugaticeps''
| auteur = Emery
| datum = 1877
| haakjes  =
| commons =
| species = Pheidole rugaticeps
}}

'''''Pheidole rugaticeps''''' is een [[Mieren|mierensoort]] uit de onderfamilie van de [[Myrmicinae]].<ref>[http://www.antwiki.org/wiki/Pheidole_rugaticeps Vermelding van de soort op Antwiki (Geraadpleegd april 2013)]</ref><ref>[http://www.antweb.org/description.do?genus=Pheidole&name=rugaticeps&rank=species Vermelding van de soort op Antweb (Geraadpleegd april 2013)]</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1877 door Emery.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|13}}

[[Categorie:Pheidole]]

title: Pheidole rugaticeps

Familie: Formicidae (Mieren)

Onderfamilie: Myrmicinae

Geslachtengroep: Pheidolini

Geslacht: Pheidole

title: Soort


text:
# Filipijnse papegaaiduif
De Filipijnse papegaaiduif (Treron axillaris) is een vogel uit de familie Columbidae (duiven).

## Verspreiding en leefgebied
Deze soort is endemisch op de Filipijnen en telt vier ondersoorten:
- T. a. amadoni: noordelijk Luzon.
- T. a. axillaris: zuidelijk Luzon, Polillo, Catanduanes, Mindoro, Lubang en Alabat.
- T. a. canescens: westelijk en oostelijk Visayas, Mindanao, Basilan (oostelijke Filipijnen).
- T. a. everetti: de Sulu-eilanden.

title: Filipijnse papegaaiduif

wikitext:
{{Taxobox vogel
| status            = LC
| statusbron        = 2016
| rl-id             = 22726291
| afbeelding        = OsmotreronAxillaris.jpg
| afbeeldingtekst   = Afbeelding van [[John Gerrard Keulemans]] (1893)
| orde              = [[Duifachtigen|Columbiformes]] (Duifachtigen)
| familie           = [[Duiven (vogels)|Columbidae]] (Duiven)
| geslacht          = ''[[Treron]]'' (Papegaaiduiven)
| w-naam            = ''Treron axillaris''
| auteur            = [[Karel Lucien Bonaparte|Bonaparte]]
| datum             = 1855
| haakjes           = ja
| commons           =
| species           =
}}
De '''Filipijnse papegaaiduif''' (''Treron axillaris'') is een [[Vogels|vogel]] uit de [[Familie (biologie)|familie]] [[Duiven (vogels)|Columbidae]] (duiven).

==Verspreiding en leefgebied==
Deze soort is endemisch op de [[Filipijnen]] en telt vier ondersoorten:<ref>{{en}}[https://www.worldbirdnames.org/new/ Gill, F, D Donsker & P Rasmussen (Eds). 2022. IOC World Bird List (v12.2).] [https://web.archive.org/web/20230530153824/https://www.worldbirdnames.org/new/ Gearchiveerd] op 30 mei 2023.</ref>
* ''T. a. amadoni'': noordelijk [[Luzon (eiland)|Luzon]].
* ''T. a. axillaris'': zuidelijk Luzon, [[Polillo (eiland)|Polillo]], [[Catanduanes]], [[Mindoro]], [[Lubang (eiland)|Lubang]] en [[Alabat (eiland)|Alabat]].
* ''T. a. canescens'': westelijk en oostelijk [[Visayas]], [[Mindanao]], [[Basilan]] (oostelijke Filipijnen).
* ''T. a. everetti'': de [[Sulu-eilanden]].

==Externe link==
*[https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=NL&avibaseid=455CE57099F5E991 Avibase]

{{Appendix}}
[[Categorie:Duiven en tortelduiven]]
[[Categorie:IUCN-status niet bedreigd]]
[[Categorie:Endemisch dier uit de Filipijnen]]

title: Filipijnse papegaaiduif · IUCN-status: Niet bedreigd (2016)

Orde: Columbiformes (Duifachtigen)

Familie: Columbidae (Duiven)

Geslacht: Treron (Papegaaiduiven)

title: Soort


text:
# Air Up
Air Up is een Duits bedrijf dat een drinkflessensysteem ontwikkeld heeft dat drinkwater door middel van geur van smaak voorziet. Het bedrijf werd in 2018 opgericht door vijf studenten en is gevestigd in München.

## Geschiedenis
Een eerste prototype van de Air Up – een hervulbare fles waarin drinkwater alleen door geur kan worden gearomatiseerd – werd 2016 door de studenten industriële vormgeving Lena Jüngst en Tim Jäger ontwikkeld. Het idee achter het product is dat tachtig procent van de smaakperceptie van een persoon wordt bepaald door geur.
Met nog drie medestudenten besloten Jüngst en Jäger het prototype door te ontwikkelen naar een commercieel product en dat via een start-up op de markt te brengen. Het bedrijf werd in 2018 opgericht en in de zomer van 2019 werd de drinkfles in Duitsland gelanceerd met vijf verschillende smaken. Sinds eind 2020 zijn de producten van Air Up ook beschikbaar op de Nederlandse en Belgische markt. Naast de flessen zijn er voor de Air Up fles losse geurpods beschikbaar met allerlei verschillende smaken. De productie van de smaakcapsules gebeurt bij Euro Caps in Nederland, de drinkflessen laat Air Up in Oostenrijk maken.
Eind 2021 had Air Up meer dan een miljoen drinkflessen verkocht en haalde het bedrijf 67,8 miljoen dollar aan investeringen op over vijf financieringsrondes. Bekend is dat PepsiCo een belang in het bedrijf heeft, evenals acteur Ashton Kutcher. In 2022 werd er een omzet van 159 miljoen euro gerealiseerd.
Anno 2023 is de Air Up naar eigen zeggen verkrijgbaar in meer dan veertig landen en werken er driehonderd mensen voor het bedrijf.

title: Air Up

wikitext:
{{Infobox bedrijf
| naam                = Air Up
| logo                =
| afbeelding          =
| onderschrift        =
| eigendom            =
| beurs               =
| beurscode1          =
| beurscode2          =
| beurs2              =
| beurs2code1         =
| beurs2code2         =
| beurs3              =
| beurs3code1         =
| beurs3code2         =
| beursanders         =
| grootaandeelhouders =
| doel                =
| slogan              =
| rechtsvorm          =
| oprichting          = 2018
| voorganger          =
| opheffingnaam       =
| opheffing           =
| oorzaak einde       =
| oprichter           =
| eigenaar            =
| sleutelfiguren      = Lena Jüngst, Tim Jäger
| bestuur             =
| land                = {{DE}}
| locatie             = [[München]]
| werknemers          = 300 (2023)
| leden               =
| actieve leden       =
| dochteronderneming  =
| moederonderneming   =
| beheerd vermogen    =
| producten           = [[drinkflessen]]
| sector              = Detailhandel
| industrie           =
| omzet               = 159 miljoen euro (2022)
| winst               =
| marktkapitalisatie  =
| website             = [https://nl.air-up.com/ Officiële website]
| divisie             =
| overig              =
| portaal2            =
}}

'''Air Up''' is een [[Duitsland|Duits]] bedrijf dat een drinkflessensysteem ontwikkeld heeft dat drinkwater door middel van geur van smaak voorziet. Het bedrijf werd in 2018 opgericht door vijf studenten en is gevestigd in [[München]].

== Geschiedenis ==
Een eerste [[prototype]] van de Air Up – een hervulbare fles waarin drinkwater alleen door geur kan worden gearomatiseerd – werd 2016 door de studenten [[industriële vormgeving]] Lena Jüngst en Tim Jäger ontwikkeld.<ref>{{Citeer web |url=https://www.parool.nl/gs-b02ef168 |titel=Het eerste drinksysteem waarmee je proeft met je neus |bezochtdatum=2022-10-25 |achternaam= |voornaam= |datum=2020-11-03 |werk=Het Parool |taal=nl-NL}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://us.air-up.com/pages/about-air-up-old |titel=About air up® |bezochtdatum=2023-07-14 |werk=air up® |taal=en}}</ref> Het idee achter het product is dat tachtig procent van de smaakperceptie van een persoon wordt bepaald door geur.<ref>{{Citeer web |url=https://www.volkskrant.nl/gs-b43463d9 |titel=Air Up, de fles die water een smaakje geeft via je neus |bezochtdatum=2022-10-25 |achternaam= |voornaam= |datum=2021-02-01 |werk=de Volkskrant |taal=nl-NL}}</ref>

Met nog drie medestudenten besloten Jüngst en Jäger het prototype door te ontwikkelen naar een commercieel product en dat via een [[Start-up (onderneming)|start-up]] op de markt te brengen. Het bedrijf werd in 2018 opgericht en in de zomer van 2019 werd de drinkfles in Duitsland gelanceerd met vijf verschillende smaken. Sinds eind 2020 zijn de producten van Air Up ook beschikbaar op de Nederlandse en Belgische markt.<ref>{{Citeer web |url=https://www.bloovi.nl/artikels/ondernemersnieuws/2021/duitse-scale-up-die-water-smaak-geeft-via-geur-haalt-meer-dan-40-miljoen-euro-op |titel=Duitse scale-up die water smaak geeft via geur haalt meer dan 40 miljoen euro op |bezochtdatum=2022-10-25 |datum=2021-09-22 |werk=Bloovi |taal=nl}}</ref> Naast de flessen zijn er voor de Air Up fles losse geurpods beschikbaar met allerlei verschillende smaken. De productie van de smaakcapsules gebeurt bij Euro Caps in Nederland, de drinkflessen laat Air Up in Oostenrijk maken.<ref name=":0" />

Eind 2021 had Air Up meer dan een miljoen drinkflessen verkocht en haalde het bedrijf 67,8 miljoen dollar aan investeringen op over vijf financieringsrondes.<ref>{{Citeer web |url=https://techround.co.uk/startups/startup-of-the-week-air-up/ |titel=Startup of the Week: Air Up |bezochtdatum=2022-10-25 |achternaam= |voornaam= |datum=2021-12-06 |werk=TechRound |taal=en-GB}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://www.forbes.com/sites/trevorclawson/2021/10/18/new-trickswhy-a-german-water-bottle-startup-has-attracted-investment-from-pepsico/ |titel=Why A German Water Bottle Startup Has Attracted Investment From Pepsico |bezochtdatum=2022-10-25 |achternaam= |voornaam= |datum=18 oktober 2021 |werk=Forbes |taal=en}}</ref> Bekend is dat [[PepsiCo]] een belang in het bedrijf heeft, evenals acteur [[Ashton Kutcher]]. In 2022 werd er een omzet van 159 miljoen euro gerealiseerd.<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://www.tijd.be/ondernemen/voeding-drank/de-bedrijven-achter-de-hippe-drinkfles-van-uw-kinderen/10488567.html |titel=De bedrijven achter de hippe drinkfles van uw kinderen |datum=25 augustus 2023 |werk=De Tijd}}</ref>

Anno 2023 is de Air Up naar eigen zeggen verkrijgbaar in meer dan veertig landen en werken er driehonderd mensen voor het bedrijf.<ref name=":0" />

== Externe link ==
{{nl}}[https://nl.air-up.com/ Officiële website]

{{Appendix|2=
----
{{References}}
}}

[[Categorie:Duits bedrijf]]
[[Categorie:Economie van Duitsland]]

title: Air Up

Sleutelfiguren: Lena Jüngst, Tim Jäger

Land: Duitsland

Hoofdkantoor: München

Producten: drinkflessen

Sector: Detailhandel

Omzet/jaar: 159 miljoen euro (2022)

Website: Officiële website

Portaal: Economie


text:
# Lukavica (okres Zvolen)
Lukavica (Hongaars: Lukóca) is een Slowaakse gemeente in de regio Banská Bystrica, en maakt deel uit van het district Zvolen.
Lukavica telt 152 inwoners.
Babiná · Babiná · Bacúrov · Breziny · Budča · Bzovská Lehôtka · Dobrá Niva · Dubové · Hronská Breznica · Kováčová · Lešť · Lieskovec · Lukavica · Michalková · Očová · Ostrá Lúka · Pliešovce · Podzámčok · Sása · Sielnica · Sliač · Tŕnie · Turová · Veľká Lúka · Zvolen · Zvolenská Slatina · Železná Breznica

title: Lukavica (okres Zvolen)

wikitext:
{{Infobox plaats in Slowakije
| naam = Lukavica
| coa =
| flag =
| area = [[Banská Bystrica (regio)|Banská Bystrica]]
| subarea = [[Okres Zvolen|Zvolen]]
| NUTS = 6558087
| oppervlakte = 5,16
| postcode = 962 31
| netnummer =
| hoogte = 339
| kenteken = ZV
| www = lukavica.ocu.sk/sk
| lat_deg = 48
| lat_min = 38
| lat_sec = 30
| lat_dir = N
| lon_deg = 19
| lon_min = 12
| lon_sec = 30
| lon_dir = E
}}
'''Lukavica''' ([[Hongaars]]: ''Lukóca'') is een [[Gemeente in Slowakije|Slowaakse gemeente]] in de regio [[Banská Bystrica (regio)|Banská Bystrica]], en maakt deel uit van het district [[Okres Zvolen|Zvolen]].
Lukavica telt {{Inwonertallen Slowaakse gemeentes|POP=6558087}} inwoners.

{{Navigatie district Zvolen}}
{{Beginnetje|landen & volken|land=Slowakije|2011|06|23}}

[[Categorie:Gemeente in Zvolen]]

title: Situering

Regio: Banská Bystrica

District: Zvolen

title: Algemeen

title: Overig

Kenteken: ZV

Portaal: Slowakije