text:
# Cedar Hills (Oregon)
Cedar Hills is een plaats (census-designated place) in de Amerikaanse staat Oregon, en valt bestuurlijk gezien onder Washington County.

## Demografie
Bij de volkstelling in 2000 werd het aantal inwoners vastgesteld op 8949.

## Geografie
Volgens het United States Census Bureau beslaat de plaats een oppervlakte van 6,0 km², geheel bestaande uit land.

## Plaatsen in de nabije omgeving
De onderstaande figuur toont nabijgelegen plaatsen in een straal van 8 km rond Cedar Hills.

title: Cedar Hills (Oregon)

wikitext:
{{Infobox plaats Verenigde Staten
| naam=Cedar Hills
| staat=Oregon
| county=[[Washington County (Oregon)|Washington County]]
| bevolking=8949
| datum=2000
| oppervlak=6.0
| water=0.0
| lat_deg = 45
| lat_min = 30
| lat_sec = 15
| lon_deg = 122
| lon_min = 48
| lon_sec = 24
| hoogte=
| code=12050
| type=CDP
| detailkaart=
}}
'''Cedar Hills''' is een plaats ([[census-designated place]]) in de [[Verenigde Staten|Amerikaanse]] staat [[Oregon]], en valt bestuurlijk gezien onder [[Washington County (Oregon)|Washington County]].

== Demografie ==
Bij de [[volkstelling]] in 2000 werd het aantal inwoners vastgesteld op 8949.<ref>{{Bronvermelding inwonertal plaats Verenigde Staten/2000}}</ref>

== Geografie ==
Volgens het United States Census Bureau beslaat de plaats een [[oppervlakte]] van 6,0 km², geheel bestaande uit land.

== Plaatsen in de nabije omgeving ==
De onderstaande figuur toont nabijgelegen [[woonplaats|plaatsen]] in een [[Straal (wiskunde)|straal]] van 8 km rond Cedar Hills.
{{Afbeelding label begin|image=Blank map.svg|position= relative| float=left|width=400|caption=Plaatsen in de omgeving}}
{{Afbeelding label|x=0.5|y=0.5|scale=400|text=[[Bestand:Map pointer black.svg|20px|Cedar Hills]]'''Cedar Hills'''}}
{{Afbeelding label|x=0.214|y=0.589|scale=400|text=[[Bestand:Dot-yellow.svg|20px|Plaats met 41741 inwoners (2000)]][[Aloha (Oregon)|Aloha]] (5 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.487|y=0.655|scale=400|text=[[Bestand:Dot-yellow.svg|20px|Plaats met 76129 inwoners (2000)]][[Beaverton (Oregon)|Beaverton]] (3 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.512|y=0.335|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|18px|Plaats met 12597 inwoners (2000)]][[Cedar Mill (Oregon)|Cedar Mill]] (3 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.689|y=0.769|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|16px|Plaats met 6931 inwoners (2000)]][[Garden Home-Whitford (Oregon)|Garden Home-Whitford]] (6 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.704|y=0.851|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|12px|Plaats met 3354 inwoners (2000)]][[Metzger (Oregon)|Metzger]] (7 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.348|y=0.274|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|16px|Plaats met 9050 inwoners (2000)]][[Oak Hills (Oregon)|Oak Hills]] (5 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.724|y=0.622|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|16px|Plaats met 5865 inwoners (2000)]][[Raleigh Hills (Oregon)|Raleigh Hills]] (5 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.179|y=0.187|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|16px|Plaats met 9404 inwoners (2000)]][[Rockcreek (Oregon)|Rockcreek]] (8 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.667|y=0.417|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|16px|Plaats met 7147 inwoners (2000)]][[West Haven-Sylvan (Oregon)|West Haven-Sylvan]] (3 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.645|y=0.543|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|16px|Plaats met 6442 inwoners (2000)]][[West Slope (Oregon)|West Slope]] (3 km)}}
{{Afbeelding label eind}}{{Clearleft}}

== Externe link ==
* {{Link city-data.com|Cedar-Hills|Oregon}}

{{Appendix}}
{{Coor title dms|45|30|15|N|122|48|24|W|region:US_type:city(8949)_scale:50000}}

[[Categorie:Plaats in Oregon]]

title: Situering

County: Washington County

Type plaats: Census-designated place

Staat: Oregon

title: Algemeen

Oppervlakte: 6,0 km²

- land: 6 km²

- water: 0,0 km²

title: Overig

Portaal: Verenigde Staten


text:
# Wereldkampioenschappen schaatsen afstanden 2020 - Teamsprint mannen
De teamsprint mannen op de wereldkampioenschappen schaatsen afstanden 2020 werd gereden op donderdag 13 februari 2020 in het ijsstadion Utah Olympic Oval in Salt Lake City, Verenigde Staten.
De Nederlandse mannen, Krol, Ntab en Verbij wonnen het goud.

## Uitslag
| #      | Land        | Naam                                                        | Tijd    |
| ------ | ----------- | ----------------------------------------------------------- | ------- |
| Goud   | Nederland   | Thomas Krol Dai Dai Ntab Kai Verbij                         | 1.18,18 |
| Zilver | China       | Gao Tingyu Ning Zhongyan Wang Shiwei                        | 1.18,53 |
| Brons  | Noorwegen   | Odin By Farstad Håvard Holmefjord Lorentzen Bjørn Magnussen | 1.19,54 |
| 4      | Japan       | Yamato Matsui Yuma Murakami Masaya Yamada                   | 1.19,59 |
| 5      | Zwitserland | Oliver Grob Christian Oberbichler Livio Wenger              | 1.20,03 |
| 6      | Kazachstan  | Artur Galiyev Alexander Klenko Stanislav Palkin             | 1.20,39 |
| 7      | Rusland     | Pavel Koelizjnikov Roeslan Moerasjov Viktor Moesjtakov      | DNF     |
| 7      | Canada      | Laurent Dubreuil Antoine Gélinas-Beaulieu Gilmore Junio     | DQ      |

2019 ·
2020 · 2021 · 2022 .
2023 .
2024 ·
2025

wikiname: nlwiki

in_language: nl

wikitext:
{{Zijbalk wereldkampioenschappen schaatsen afstanden 2020}}
De '''[[Teamsprint (schaatsen)|teamsprint]] mannen''' op de '''[[wereldkampioenschappen schaatsen afstanden 2020]]''' werd gereden op donderdag 13 februari 2020 in het ijsstadion [[Utah Olympic Oval]] in [[Salt Lake City]], [[Verenigde Staten]].

De Nederlandse mannen, Krol, Ntab en Verbij wonnen het goud.

== Uitslag ==
{| class="wikitable"
!#!!Land!!Naam!!Tijd
|- bgcolor="#F7F6A8"
| align="center"|{{Goud}} || '''{{NL}}''' || '''[[Thomas Krol]]'''
'''[[Dai Dai Ntab]]'''
'''[[Kai Verbij]]''' || 1.18,18
|- bgcolor="#DCE5E5"
| align="center"|{{Zilver}} || {{CN}} || [[Gao Tingyu]]
[[Ning Zhongyan]]
[[Wang Shiwei]] || 1.18,53
|- bgcolor="#FFDAB9"
| align="center"|{{brons}} || {{NO}} || [[Odin By Farstad]]
[[Håvard Holmefjord Lorentzen]]
[[Bjørn Magnussen]] || 1.19,54
|-
| '''4''' || {{JP}} || [[Yamato Matsui]]
[[Yuma Murakami]]
[[Masaya Yamada]] || 1.19,59
|-
| '''5''' || {{CH}} || [[Oliver Grob]]
[[Christian Oberbichler]]
[[Livio Wenger]] || 1.20,03
|-
| '''6''' || {{KZ}} || [[Artur Galiyev]]
[[Alexander Klenko]]
[[Stanislav Palkin]] || 1.20,39
|-
| '''7''' || {{RU}} || [[Pavel Koelizjnikov]]
[[Roeslan Moerasjov]]
[[Viktor Moesjtakov]] || DNF
|-
| '''7''' || {{CA}} || [[Laurent Dubreuil (schaatser)|Laurent Dubreuil]]
[[Antoine Gélinas-Beaulieu]]
[[Gilmore Junio]] || DQ
|-
|}

{{Appendix|2=
{{References}}
* [https://live.isuresults.eu/events/2020_USA_0002/competition/4/start-list Loting] ISU Speed Skating Results
* [https://live.isuresults.eu/events/2020_USA_0002/competition/4/results Uitslag] ISU Speed Skating Results
}}
{{Navigatie wereldkampioenschappen schaatsen teamsprint mannen}}

[[Categorie:Wereldkampioenschappen schaatsen afstanden 2020|mannen teamsprint]]
[[Categorie:Wereldkampioenschap schaatsen afstanden - Teamsprint mannen|2020]]

title: WK afstanden 2020

500 m: mannen · vrouwen

1000 m: mannen · vrouwen

1500 m: mannen · vrouwen

3000 m: vrouwen

5000 m: mannen · vrouwen

10.000 m: mannen

Massastart: mannen · vrouwen

Teamsprint: mannen · vrouwen

Achtervolging: mannen · vrouwen


text:
# Aljunrivier
Aljunrivier (Zweeds – Fins: Aljunjoki) is een rivier, die stroomt in de Zweedse  gemeente Pajala. De rivier verzorgt de afwatering van het Aljumeer. Ze stroomt naar het noordoosten en levert na 13,960 kilometer haar water in bij de Merasrivier.
Afwatering: Aljunrivier → Merasrivier → Muonio → Torne → Botnische Golf

title: Aljunrivier

wikitext:
{{Infobox plaats in Zweden
| soort=Rivier
| land = Zweden
| naam = Aljunvier
| area = [[Norrbotten]]
| subarea = [[Norrbottens län]]
| overigniveau = [[Pajala (gemeente)|gemeente Pajala]]
| inwoners =
| census =
| km2 =
| hoogte =
| image =
| caption =
| mapname = Norrbotten
| lat_deg =67
| lat_min =55
| lat_sec =8
| lat_dir = N
| lon_deg =22
| lon_min =59
| lon_sec =23
| lon_dir = E
| mark=Blue pog.svg
}}

'''Aljunrivier''' ([[Zweeds]] – [[Fins]]: ''Aljunjoki'') is een [[rivier]], die stroomt in de [[Zweden|Zweedse]]  gemeente [[Pajala (gemeente)|Pajala]]. De rivier verzorgt de afwatering van het [[Aljumeer]]. Ze stroomt naar het noordoosten en levert na 13,960 [[kilometer]] haar water in bij de [[Merasrivier]].

Afwatering: Aljunrivier → [[Merasrivier]] → [[Muonio (rivier)|Muonio]] → [[Torne älv|Torne]] → [[Botnische Golf]]

[[Categorie:Rivier in Norrbottens län]]

title: Situering

Landschap: Norrbotten

Län: Norrbottens län

Gemeente: gemeente Pajala

Portaal: Zweden


text:
# Vrouw Holle
Vrouw Holle is een figuur uit volksverhalen uit Midden-Europa.
Ook is het de naam van een sprookje dat is opgetekend door de gebroeders Grimm in Kinder- und Hausmärchen (KHM24). Het sprookje is ook bekend als:
- Het vlijtige Liesje en het luie Liesje
- Goud-Elsje en Pek-Elsje

## Vrouw Holle
Vrouw Holle, Holda of Hulda is een van vele bovennatuurlijke vrouwelijke wezens uit het volksgeloof die vanuit hun oorsprong met de onderwereld in contact staan. De aard van dit type wezens varieert van behulpzaam en vriendelijk tot bestraffend en hard.
Holda wordt "De Witte Dame", maar ook "De Zwarte Grootmoeder" genoemd, dit heeft overeenkomsten met het sprookje over Vrouw Holle. Ze is een doodsgodin. Er zijn nog andere benamingen, zoals Vrou-Elde en Vrou-Elde, Frigga, Eastre, Fri, Fria, Fricka, Friga, Frige, Frigg, Gode, Ostara, Fri(a), Frig, Bertha, (Frau) Gode, (Frau) Wode, Frija, Holda, Huda, Huld(r)a, Nerthus, Frea, Eastre, Bertha, Brechta, Frau Venus, Harfer, Herke, Hold(e), Holl(e), Hulle of Frigga.
Vrouw Holle wordt als aanvoerster van de Wilde Jacht gezien. Tussen 23 december en 5 januari kijkt ze of mensen dat jaar vlijtig of lui waren. Ze wordt in verband gebracht met de door Tacitus beschreven Nerthus.
Vrouw Holle maakt de sneeuw door haar kussen uit te kloppen, vergelijk dit met Frigg uit de Noordse mythologie: zij spint de wolken. Als het sneeuwt zeggen mensen in Hessen: Frau Holle schudt haar bed op. De germaniste Erika Timm gaat ervan uit dat Vrouw Holle een bijnaam was voor Frigg, die tijdens en na de kerstening als zelfstandige naam werd gebruikt (het was gevaarlijk namen van heidense godheden aan te roepen)
Vrouw Holle wordt gezien als godin van leven en dood en de aarde, ze gaf haar naam aan de onderwereld. Zie ook Hel, Perchta, Cailleach en Nehalennia, zij worden allen in verband gebracht met Vrouw Holle. Vrouw Holle is beschermvrouw van de spinsters en wevers, er bestaan parallellen met de Völva, Nornen en witte wieven. Vrouw Holle wordt soms als koningin van de kabouters of alven (zie ook elfen en fee) genoemd. Zie ook Huldra en Huld.
In Gelderland is Schele Guurte bekend, zij heeft veel overeenkomsten met Vrouw Holle. Zie ook de sage Het verhaal van Schele Guurte en Simeliberg.
Vrouw Holle zou in een berg wonen, de Hohe Meißner (tussen Kassel en Eschwege), de Hörselberge bij Eisenach (in het bijzonder Hörselberg) en ook Hollerich (het rijk van Holle) worden genoemd als woonplaats. In de negentiende eeuw dansten meisjes nog bij het Hollelochs bij Schlitz. Alleen de eerste strofe van het lied wat daarbij gezongen werd is nog bekend;
Miameide – steht auf der Heide –
Hat ein grün’s Röcklein an.
Sitzen drei schöne Jungfern daran.
Die eine schaut nach vorne,
die andre in den Wind.
Das Weibsbild an dem Borne
hat viele, viele Kind.
Jonge meisjes namen vroeger een bad in de Frau-Holle-Teich op de Hohe Meißner om vruchtbaar te worden. Het water uit deze vijver zou geneeskrachtig zijn. Volgens de overlevering is de vijver bodemloos. Opgravingen rond de vijver duiden ook op een mogelijke offerplaats, er zijn vuurstenen uit de Steentijd gevonden. Ook munten uit de Romeinse keizertijd (uit de tijd van Titus Flavius Domitianus) en keramiekscherven uit de Middeleeuwen (en ouder) zijn aangetroffen.
In het Ásatrú wordt Vrouw Holle als godin vereerd. De gewone vlier (in het Duits Holunder Holderbusch of Holleris) is aan Vrouw Holle gewijd.
- Beeld van Vrouw Holle bij de Frau-Holle-Teich op de Hohe Meißner
- De Frau-Holle-Teich op de Hohe Meißner

## Verhaal van het sprookje
Een weduwe heeft twee dochters, één is mooi en ijverig en de ander lui en lelijk. Ze houdt meer van de lelijke en laat de andere dochter al het werk doen. Het meisje zit elke dag bij een put te spinnen. Door het harde werken komt er bloed van haar handen aan de spoel. Als ze deze wil schoonmaken, omdat zij bang is dat ze zal worden bestraft, valt de spoel in de put. Ze duikt de spoel achterna en komt zo in een wonderland terecht. Er bloeien duizenden bloemen en er staat een oven vol met brood, dat roept om eruit gehaald te worden.
Het meisje haalt alle broden uit de oven en komt dan bij een boom vol appels. Ze haalt de appels van de boom door deze te schudden en komt dan bij een klein huisje, waar een oude vrouw naar buiten kijkt. Het meisje wordt bang van de grote tanden, maar de oude vrouw roept haar en zegt dat ze het goed zal hebben als ze bij haar blijft. Ze moet wel het bed van de oude vrouw netjes opmaken en flink uitschudden, zodat het op aarde sneeuwt.
Het meisje komt in dienst en doet tevreden haar werk, in ruil heeft zij ook een goed leven. Maar na een tijdje krijgt ze heimwee en ze vraagt of ze weer naar boven mag. De poort wordt voor haar geopend en als ze eronderdoor loopt, valt er een gouden regen omlaag. Vrouw Holle geeft haar nog de spoel terug en het meisje gaat naar huis. De haan begroet haar als gouden meisje en haar moeder en zuster ontvangen haar.
Als de moeder hoort hoe haar dochter aan rijkdom is gekomen, wil ze dat haar andere dochter dit ook overkomt. Het meisje gaat bij de put spinnen en prikt zichzelf aan een doornhaag om bloed tevoorschijn te halen. Zij komt in de wonderwereld voor dezelfde beproevingen te staan, maar wil ze niet uitvoeren. Ze wordt niet bang van de grote tanden van Vrouw Holle, omdat ze hier al over heeft gehoord. Als hulpje van Vrouw Holle voert ze alleen de eerste dag iets uit omdat ze nog aan de beloning denkt, maar daar blijft het bij. Ze wordt na een tijdje ontslagen en gaat met Vrouw Holle naar de poort en daar wordt ze overgoten met pek.

## Achtergronden bij het sprookje
- Het sprookje komt uit Westfalen en Hessen.
- Het sprookje komt ook voor in de Elzas, Italië en Noorwegen. Ook komt het voor in Indië.
- Het sprookje is zeer bekend in Europa en is ook bekend in een deel van Azië.
- Het meisje heet Liesje of Elsje, Vlijtig liesje is de naam van een plant. Er is ook een versie waar het gaat om vlijtige Rosalie en de luie, ijdele Else.[5]
- De Grimms noemden een reeks sprookjes over de onderaardse wereld, waar een put toegang toe geeft (ook één waarin Hans en Grietje (KHM15) en het broodhuisje voorkomen), bijvoorbeeld De stukgedanste schoentjes (KHM133).
- Het sprookje wordt in verband gebracht met reïncarnatie. Vrouw Holle speelt haar rol tussen dood en geboorte, de stiefmoeder tussen geboorte en dood.[6]
- Het motief van dit sprookje handelt om de goede en de kwade zuster.
- In De zeven raven (KHM25) laten zeven broers een kruik in de put vallen, alleen hun zus kan ze verlossen uit een glazen berg. Ook dit staat symbool voor de onderwereld.
- Het verhaal heeft overeenkomsten met De drie mannetjes in het bos (KHM13) en De drie feeën van Perrault, ook hier krijgen meisjes een beloning voor hun gedrag.
- Luie en ijverige spinsters komen voor in De drie spinsters (KHM14), De zes zwanen (KHM49), De luie spinster (KHM 128), Klitten (KHM156), De waternimf in de vijver (KHM181), Het klosje, de schietspoel en de naald (KHM188).
- Vergelijk ook Het blauwe licht (KHM116).
- Ook in Hans-mijn-egel (KHM108) worden twee meisjes verschillend behandeld.
- In Het boshuis (KHM169) laat een oude man zijn kussens opschudden.
- Ook in Het is woensdag, woehoensdag uit Turkije wordt een beloning gegeven, een bochel wordt weggehaald en een ander krijgt een dubbele.
- Vrouw Holle heeft veel overeenkomsten met Ma Soemba. Zie ook Wie zijn billen brandt, moet op de blaren zitten, in dit volksverhaal uit Suriname spelen de namen van de dagen van de week (met name woensdag en vrijdag) een rol.
- In De aardmannetjes uit Ameland verdwijnt een bochel en een stotteraar ontvangt deze.
- In De geschenken van het kleine volkje speelt een bochel ook een grote rol.
- In Groningen is het verhaal De twee bultenaars bekend, hier overnacht een man in een kamer waar het spookt en rond twaalf uur 's nachts snijden mannen de bochel af. Als zijn broer dit hoort gaat hij naar dezelfde kamer, omdat hij ook wel van zijn bochel af wil. Hij krijgt echter een tweede bochel.[7]
- In een volksverhaal uit Noord-Holland hebben drie palingboeren een bochel. De oudste kreeg ruzie met de middelste en kwakt hem tegen de kerkdeur. Zijn bochel zit aan de kerkdeur vast. De tweede wil zijn bochel ook wel kwijt en begint ook te vechten en ook zijn bochel belandt op de kerkdeur. De derde laat zich tegen de kerkdeur gooien en heeft dan drie bochels.[8]
- Er is ook een oud Japans volksverhaal over dansende demonen die een man van zijn gezwel afhelpen en een ander een dubbel gezwel bezorgen.[9]
- Er is een Frans volksverhaal over nachtdansertjes of kabouters die de bochel met zalf doen verdwijnen, als een ander zaterdag en zondag aan het liedje toevoegt krijgt hij een dubbele bochel.[10] In een ander sprookje krijgt het eerste meisje een geschenk van zes van de zeven dwergjes, de tweede krijgt ook geschenken van de zes en ook de zevende.[11]
- Aanpassen aan anderen is vaak belangrijk in sprookjes.[12]
- In De engelen van de seizoenen uit Marokko vallen gouden munten uit de mond, maar bij een ander stinkende stroop.
- Er is een volksverhaal uit Noord- en Midden-Europa met veel overeenkomsten.[13]
- In een inscriptie van de tempel van Asklepios in Epidauros vinden we een soortgelijk verhaal terug. De Thessaliër Pandaros had een brandvlek op zijn voorhoofd en deze verdween nadat hij de aanwijzingen die hij in een droom kreeg, had opgevolgd. De brandvlek kwam in een doek terecht. Hij spijkerde de doek aan de tempel en toen hij thuis kwam, zond hij een slaaf om een dankoffer aan de tempel te schenken. De slaaf had ook een brandvlek op zijn voorhoofd en hij beloofde de god een standbeeld, als hij ook van de vlek bevrijd zou worden. Toen hij de doek omdeed en daarna verwijderde, bleek hij twee brandvlekken op zijn voorhoofd te hebben.
- Vergelijk Het uitzitten van het oude jaar uit China.
- Vergelijk Het mannetje dat jong gegloeid werd.
- Het als straf overgieten met pek kwam in het verleden voor, zie pek en veren.

## Afbeeldingen
- Het sprookje van Vrouw Holle

title: Vrouw Holle

wikitext:
{{Infobox verhaal
| naam = ''Vrouw Holle''
| afbeelding = Hermann Vogel-Mother Hulda-1.jpg
| onderschrift = Titelpagina door Hermann Vogel
| auteur = [[Gebroeders Grimm]] (opgetekend)
| orig titel = ''Frau Holle''
| orig verschenen =
| orig gebundeld = ''[[Kinder- und Hausmärchen]]''
| datum = 1812
| land = [[Duitsland]]
| taal =
| vertaler =
| genre = [[Sprookje]]
| gebundeld in =
| pagina's =
}}
[[Bestand:Das festliche Jahr img044 Frau Holle und die Heimchen.jpg|thumb|250px|Frau Holle und die Heimschen, ''Das festliche Jahr in Sitten, Gebräuchen und Festen der germanischen Völker'', 1863]]
[[Bestand:Frau Holle, Wien, Raxstraße 11.jpg|thumb|250px|Vrouw Holle, Johann-Mithlinger-Siedlung]]
[[Bestand:Otto Ubbelohde Frau Holle.jpg|thumb|250px|Vrouw Holle op een prent door ''Otto Ubbelohde'', zie: [[Lahntal]]]]
[[Bestand:Mother Hulda.JPG|thumb|250px|Vrouw Holle in de [[Efteling]]]]
[[Bestand:HVogel-FrauHolle.JPG|thumb|250px|Illustratie door Hermann Vogel (1854-1921)]]
[[Bestand:Christmas throughout Christendom - Frau Holle, or Berchta, and her Train.png|thumb|250px|Frau Holle en haar trein, zie [[Wilde Jacht]]]]
[[Bestand:Madame Holl - Anne Anderson.jpg|thumb|250px|Vrouw Holle]]
[[Bestand:Das festliche Jahr img045 Frau Gode.jpg|thumb|250px|Afbeelding uit Das festliche Jahr in Sitten, Gebräuchen und Festen der germanischen Völker, 1863]]
[[Bestand:Holda, the gütige Beschüzerin by F. W. Heine.jpg|250px|thumb|Holda; de goede beschermster, Friedrich Wilhelm Heine (1845-1921)]]
'''Vrouw Holle''' is een figuur uit [[volksverhalen]] uit Midden-Europa.

Ook is het de naam van een [[sprookje]] dat is opgetekend door de [[gebroeders Grimm]] in [[Kinder- und Hausmärchen]] ([[Kinder- und Hausmärchen|KHM]]24). Het sprookje is ook bekend als:
*Het vlijtige Liesje en het luie Liesje
*Goud-Elsje en Pek-Elsje

==Vrouw Holle==
Vrouw Holle, Holda of Hulda is een van vele [[bovennatuurlijk]]e vrouwelijke wezens uit het [[volksdevotie|volksgeloof]] die vanuit hun oorsprong met de [[onderwereld (mythologie)|onderwereld]] in contact staan. De aard van dit type wezens varieert van behulpzaam en vriendelijk tot bestraffend en hard.<ref>M.M. de Vries- Vogel (1940, 2e druk 1984), ''De sprookjes van Grimm'', Van Holkema & Warendorf, Weesp</ref>

Holda wordt "De Witte Dame", maar ook "De Zwarte Grootmoeder" genoemd, dit heeft overeenkomsten met het sprookje over Vrouw Holle. Ze is een doods[[godin]]. Er zijn nog andere benamingen, zoals Vrou-Elde en Vrou-Elde, Frigga, Eastre, Fri, Fria, Fricka, Friga, Frige, Frigg, Gode, Ostara, Fri(a), Frig, Bertha, (Frau) Gode, (Frau) Wode, Frija, Holda, Huda, Huld(r)a, Nerthus, Frea, Eastre, Bertha, Brechta, Frau Venus, Harfer, Herke, Hold(e), Holl(e), Hulle of Frigga.

Vrouw Holle wordt als aanvoerster van de [[Wilde Jacht]] gezien. Tussen [[23 december]] en [[5 januari]] kijkt ze of mensen dat jaar vlijtig of lui waren. Ze wordt in verband gebracht met de door [[Publius Cornelius Tacitus|Tacitus]] beschreven [[Nerthus]].<ref>Rudolf Simek: Religion und Mythologie der Germanen. Darmstadt 2003, S. 148; Lotte Motz: The Godess Nerthus. A New Approach. In: Amsterdamer Beiträge zur älteren Germanistik. 1992. Bd. 36, p. 1–19.</ref>

Vrouw Holle maakt de sneeuw door haar kussen uit te kloppen, vergelijk dit met [[Frigg (godin)|Frigg]] uit de [[Noordse mythologie]]: zij [[Spinnen (textiel)|spint]] de wolken. Als het sneeuwt zeggen mensen in [[Hessen]]: Frau Holle schudt haar bed op. De [[germanistiek|germaniste]] Erika Timm gaat ervan uit dat Vrouw Holle een bijnaam was voor Frigg, die tijdens en na de [[kerstening]] als zelfstandige naam werd gebruikt (het was gevaarlijk namen van heidense godheden aan te roepen<ref>Vrouw Holle (maakt [[sneeuw]] door haar kussen uit te kloppen) en [[Perchta]] (controleert het spinnen) worden eveneens als een relict van het Frigg concept beschouwd - Rudolf Simek (1993). Dictionary of Northern Mythology, pagina 81. Vert. Angela Hall. Cambridge: D. S. Brewer.</ref>)

Vrouw Holle wordt gezien als [[godin]] van leven en dood en de aarde, ze gaf haar naam aan de onderwereld. Zie ook [[Hel (godin)|Hel]], [[Perchta]], [[Cailleach]] en [[Nehalennia (godin)|Nehalennia]], zij worden allen in verband gebracht met Vrouw Holle. Vrouw Holle is beschermvrouw van de spinsters en wevers, er bestaan parallellen met de [[volva (mythologie)|Völva]], [[Nornen]] en [[witte wieven]]. Vrouw Holle wordt soms als koningin van de [[kabouter]]s of [[alven]] (zie ook [[elf (mythologie)|elfen]] en [[fee]]) genoemd.<ref>[http://www.verhalenbank.nl/extra.php?info=tekst&idnummer=SINBRABSAG033b&volksverhaal_type=SINSAG Holle en de witten]</ref> Zie ook [[Huldra]] en [[Huld]].

In [[Gelderland]] is Schele Guurte bekend, zij heeft veel overeenkomsten met Vrouw Holle. Zie ook de [[Sage (volksverhaal)|sage]] ''[[Het verhaal van Schele Guurte]]'' en ''[[Simeliberg]]''.

Vrouw Holle zou in een berg wonen, de [[Hohe Meißner]] (tussen [[Kassel (stad)|Kassel]] en [[Eschwege]]), de [[Hörselberge]] bij [[Eisenach]] (in het bijzonder [[Hörselberg]]) en ook [[Hollerich (Duitsland)|Hollerich]] (het rijk van Holle) worden genoemd als woonplaats. In de [[negentiende eeuw]] dansten meisjes nog bij het [[Hollelochs]] bij [[Schlitz]]. Alleen de eerste [[strofe]] van het lied wat daarbij gezongen werd is nog bekend;
:Miameide – steht auf der Heide –
:Hat ein grün’s Röcklein an.
:Sitzen drei schöne Jungfern daran.
:Die eine schaut nach vorne,
:die andre in den Wind.
:Das Weibsbild an dem Borne
:hat viele, viele Kind.

Jonge meisjes namen vroeger een bad in de Frau-Holle-Teich op de Hohe Meißner om vruchtbaar te worden. Het water uit deze vijver zou geneeskrachtig zijn. Volgens de overlevering is de vijver bodemloos. Opgravingen rond de vijver duiden ook op een mogelijke [[offer (religie)|offerplaats]], er zijn [[vuursteen|vuurstenen]] uit de [[Steentijd]] gevonden. Ook munten uit de Romeinse keizertijd (uit de tijd van [[Titus Flavius Domitianus]]) en keramiekscherven uit de Middeleeuwen (en ouder) zijn aangetroffen.

In het [[Ásatrú]] wordt Vrouw Holle als godin vereerd. De [[gewone vlier]] (in het Duits ''Holunder'' ''Holderbusch'' of ''Holleris'') is aan Vrouw Holle gewijd.

<gallery>
Bestand:Frau-Holle-Teich 002.jpg|Beeld van Vrouw Holle bij de Frau-Holle-Teich op de [[Hohe Meißner]]
Bestand:Frau Holle Teich0009.JPG|De Frau-Holle-Teich op de Hohe Meißner
</gallery>

==Verhaal van het sprookje==
Een weduwe heeft twee dochters, één is mooi en ijverig en de ander lui en lelijk. Ze houdt meer van de lelijke en laat de andere dochter al het werk doen. Het meisje zit elke dag bij een [[waterput|put]] te [[spinnen (textiel)|spinnen]]. Door het harde werken komt er bloed van haar handen aan de [[Spintol|spoel]]. Als ze deze wil schoonmaken, omdat zij bang is dat ze zal worden bestraft, valt de spoel in de put. Ze duikt de spoel achterna en komt zo in een wonderland terecht. Er bloeien duizenden bloemen en er staat een oven vol met brood, dat roept om eruit gehaald te worden.

Het meisje haalt alle broden uit de oven en komt dan bij een boom vol appels. Ze haalt de appels van de boom door deze te schudden en komt dan bij een klein huisje, waar een oude vrouw naar buiten kijkt. Het meisje wordt bang van de grote tanden, maar de oude vrouw roept haar en zegt dat ze het goed zal hebben als ze bij haar blijft. Ze moet wel het bed van de oude vrouw netjes opmaken en flink uitschudden, zodat het op aarde sneeuwt.

Het meisje komt in dienst en doet tevreden haar werk, in ruil heeft zij ook een goed leven. Maar na een tijdje krijgt ze [[heimwee]] en ze vraagt of ze weer naar boven mag. De poort wordt voor haar geopend en als ze eronderdoor loopt, valt er een gouden regen omlaag. Vrouw Holle geeft haar nog de spoel terug en het meisje gaat naar huis. De haan begroet haar als gouden meisje en haar moeder en zuster ontvangen haar.

Als de moeder hoort hoe haar dochter aan rijkdom is gekomen, wil ze dat haar andere dochter dit ook overkomt. Het meisje gaat bij de put spinnen en prikt zichzelf aan een doornhaag om bloed tevoorschijn te halen. Zij komt in de wonderwereld voor dezelfde beproevingen te staan, maar wil ze niet uitvoeren. Ze wordt niet bang van de grote tanden van Vrouw Holle, omdat ze hier al over heeft gehoord. Als hulpje van Vrouw Holle voert ze alleen de eerste dag iets uit omdat ze nog aan de beloning denkt, maar daar blijft het bij. Ze wordt na een tijdje ontslagen en gaat met Vrouw Holle naar de poort en daar wordt ze overgoten met [[pek]].

==Achtergronden bij het sprookje==
*Het sprookje komt uit [[Westfalen (streek)|Westfalen]] en Hessen.
*Het sprookje komt ook voor in de [[Elzas]], [[Italië]] en [[Noorwegen]]. Ook komt het voor in [[Indië (regio)|Indië]].
*Het sprookje is zeer bekend in Europa en is ook bekend in een deel van [[Azië]].
*Het meisje heet Liesje of Elsje, [[Vlijtig liesje]] is de naam van een plant. Er is ook een versie waar het gaat om vlijtige Rosalie en de luie, ijdele Else.<ref>Vrouw Holle, een sprookje van Grimm {{ISBN|9050190138}}</ref>
*De Grimms noemden een reeks sprookjes over de onderaardse wereld, waar een put toegang toe geeft (ook één waarin [[Hans en Grietje]] (KHM15) en het broodhuisje voorkomen), bijvoorbeeld ''[[De stukgedanste schoentjes]]'' (KHM133).
*Het sprookje wordt in verband gebracht met [[reïncarnatie]]. Vrouw Holle speelt haar rol tussen dood en geboorte, de stiefmoeder tussen geboorte en dood.<ref>Grimm, volledige uitgave van de 200 sprookjes verzameld door de gebroeders Grimm, vertaald door [[Ria van Hengel]]</ref>
*Het motief van dit sprookje handelt om de goede en de kwade zuster.
*In ''[[De zeven raven]]'' (KHM25) laten zeven broers een kruik in de put vallen, alleen hun zus kan ze verlossen uit een glazen berg. Ook dit staat symbool voor de onderwereld.
*Het verhaal heeft overeenkomsten met ''[[De drie mannetjes in het bos]]'' (KHM13) en ''[[De drie feeën]]'' van [[Charles Perrault|Perrault]], ook hier krijgen meisjes een beloning voor hun gedrag.
*Luie en ijverige spinsters komen voor in ''[[De drie spinsters]]'' (KHM14), ''[[De zes zwanen]]'' (KHM49), ''[[De luie spinster]]'' (KHM 128), ''[[Klitten (sprookje)|Klitten]]'' (KHM156), ''[[De waternimf in de vijver]]'' (KHM181), ''[[Het klosje, de schietspoel en de naald]]'' (KHM188).
*Vergelijk ook ''[[Het blauwe licht (sprookje)|Het blauwe licht]]'' (KHM116).
*Ook in ''[[Hans-mijn-egel]]'' (KHM108) worden twee meisjes verschillend behandeld.
*In ''[[Het boshuis]]'' (KHM169) laat een oude man zijn kussens opschudden.
*Ook in ''[[Het is woensdag, woehoensdag]]'' uit [[Turkije]] wordt een beloning gegeven, een bochel wordt weggehaald en een ander krijgt een dubbele.
*Vrouw Holle heeft veel overeenkomsten met Ma Soemba. Zie ook ''[[Wie zijn billen brandt, moet op de blaren zitten (volksverhaal)|Wie zijn billen brandt, moet op de blaren zitten]]'', in dit volksverhaal uit [[Suriname]] spelen de namen van de dagen van de week (met name woensdag en vrijdag) een rol.
*In ''[[De aardmannetjes]]'' uit [[Ameland]] verdwijnt een bochel en een stotteraar ontvangt deze.
*In ''[[De geschenken van het kleine volkje]]'' speelt een bochel ook een grote rol.
*In [[Groningen (provincie)|Groningen]] is het verhaal ''De twee bultenaars'' bekend, hier overnacht een man in een kamer waar het spookt en rond twaalf uur 's nachts snijden mannen de bochel af. Als zijn broer dit hoort gaat hij naar dezelfde kamer, omdat hij ook wel van zijn bochel af wil. Hij krijgt echter een tweede bochel.<ref>''Volksverhalen uit Groningen''; Dr. Tjaard W.R. de Haan</ref>
*In een volksverhaal uit Noord-Holland hebben drie palingboeren een bochel. De oudste kreeg ruzie met de middelste en kwakt hem tegen de kerkdeur. Zijn bochel zit aan de kerkdeur vast. De tweede wil zijn bochel ook wel kwijt en begint ook te vechten en ook zijn bochel belandt op de kerkdeur. De derde laat zich tegen de kerkdeur gooien en heeft dan drie bochels.<ref>Volksverhalen uit Noord- en Zuid-Holland, Bert Sliggers</ref>
*Er is ook een oud Japans [[volksverhaal]] over dansende [[demon]]en die een man van zijn gezwel afhelpen en een ander een dubbel gezwel bezorgen.<ref>[http://www.beleven.org/verhaal/hoe_een_oude_man_zijn_gezwel_kwijtraakte Hoe een oude man zijn gezwel kwijtraakte]</ref>
*Er is een Frans volksverhaal over ''nachtdansertjes'' of [[kabouter]]s die de bochel met zalf doen verdwijnen, als een ander zaterdag en zondag aan het liedje toevoegt krijgt hij een dubbele bochel.<ref>[http://www.beleven.org/verhaal/de_twee_gebochelde_kleermakers De twee gebochelde kleermakers]</ref> In een ander sprookje krijgt het eerste meisje een geschenk van zes van de zeven [[dwerg (fictieve soort)|dwergjes]], de tweede krijgt ook geschenken van de zes en ook de zevende.<ref>[http://www.beleven.org/verhaal/de_nachtdansers De nachtdansers]</ref>
*Aanpassen aan anderen is vaak belangrijk in sprookjes.<ref>[http://www.beleven.org/verhaal/de_hebberige_buurvrouw De hebberige buurvrouw]</ref>
*In ''[[De engelen van de seizoenen]]'' uit [[Marokko]] vallen gouden munten uit de mond, maar bij een ander stinkende stroop.
*Er is een volksverhaal uit Noord- en Midden-Europa met veel overeenkomsten.<ref>[http://www.beleven.org/verhaal/de_twaalf_maanden De twaalf maanden]</ref>
*In een inscriptie van de tempel van Asklepios in Epidauros vinden we een soortgelijk verhaal terug. De [[Thessalië]]r Pandaros had een brandvlek op zijn voorhoofd en deze verdween nadat hij de aanwijzingen die hij in een droom kreeg, had opgevolgd. De brandvlek kwam in een doek terecht. Hij spijkerde de doek aan de tempel en toen hij thuis kwam, zond hij een slaaf om een dankoffer aan de tempel te schenken. De slaaf had ook een brandvlek op zijn voorhoofd en hij beloofde de god een standbeeld, als hij ook van de vlek bevrijd zou worden. Toen hij de doek omdeed en daarna verwijderde, bleek hij twee brandvlekken op zijn voorhoofd te hebben.
*Vergelijk ''[[Het uitzitten van het oude jaar]]'' uit [[China]].
*Vergelijk ''[[Het mannetje dat jong gegloeid werd]]''.
*Het als straf overgieten met pek kwam in het verleden voor, zie [[pek en veren]].

==Afbeeldingen==
<gallery>
Bestand:DBPB 1967 310 Frau Holle.jpg|
Bestand:DBPB 1967 311 Frau Holle.jpg|
Bestand:DBPB 1967 312 Frau Holle.jpg|
Bestand:DBPB 1967 313 Frau Holle.jpg|
Bestand:FrauHolleWKigaTR.ogg|Het sprookje van Vrouw Holle
</gallery>

==Zie ook==
*[[Grýla]] (en de [[Jólasveinar]]) komt uit de bergen en brengt cadeaus rond kerstmis ([[12 december]] tot [[6 januari]])
*[[La Befana]], de kerstheks brengt cadeautjes op [[6 januari]] ([[Driekoningen]])
*[[Amaterasu]], weeft het weefsel van het heelal en staat in verband met de onderwereld en [[midwinter]]
*[[Zhinü]], weeft de wolken
*[[mari (godin)|Mari]] beheerst de winden en wordt gezien terwijl ze spint, zie ook [[De heks uit de grot]]
*[[Moerasvrouw]]tje
*[[El Hadjoeza]]
*[[De keukengod]]
*[[De middagheks]]

{{Appendix}}
{{Navigatie sprookjes gebroeders Grimm}}
{{Commonscat|Mother Hulda|Vrouw Holle}}
{{Wikisource|Aardige sprookjes/17|Vrouw Holle}}

[[Categorie:Sprookje van de gebroeders Grimm]]
[[Categorie:Personage uit sprookje]]
[[Categorie:Mythisch wezen]]
[[Categorie:Heks]]
[[Categorie:Personage uit folklore]]
[[Categorie:Duitse folklore]]
[[Categorie:Noordse folklore]]

title: Vrouw Holle

Auteur: Gebroeders Grimm (opgetekend)

Originele titel: Frau Holle

Origineel gebundeld in: Kinder- und Hausmärchen

Land: Duitsland

Genre: Sprookje

Portaal: Literatuur


text:
# Opecarcinus lobifrons
Opecarcinus lobifrons is een krabbensoort uit de familie van de Cryptochiridae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1989 door Kropp.

title: Opecarcinus lobifrons

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Opecarcinus lobifrons''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] ([[Geleedpotigen]])
| klasse = [[Malacostraca]]
| orde = [[Decapoda]]
| familie = [[Cryptochiridae]]
| geslacht = ''[[Opecarcinus]]''
| w-naam = ''Opecarcinus lobifrons''
| auteur = Kropp
| datum = 1989
| haakjes =
| commons =
| species =
| worms = 444429
}}
'''''Opecarcinus lobifrons''''' is een [[krabben]]soort uit de familie van de [[Cryptochiridae]].<ref>Davie, P. (2012). <i>Opecarcinus lobifrons</i> Kropp, 1989. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=444429</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1989 door Kropp.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|21}}

[[Categorie:Cryptochiridae]]

title: Opecarcinus lobifrons

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Malacostraca

Orde: Decapoda

Familie: Cryptochiridae

Geslacht: Opecarcinus

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Clonaria lindneri
Clonaria lindneri is een insect uit de orde Phasmatodea en de  familie Diapheromeridae. De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1955 door Kevan.

title: Clonaria lindneri

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Clonaria lindneri''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Phasmatodea]]
| familie = [[Diapheromeridae]]
| geslacht = ''[[Clonaria]]''
| w-naam = ''Clonaria lindneri''
| auteur = Kevan
| datum = 1955
| haakjes = ja
| species =
| commons =
}}
'''''Clonaria lindneri''''' is een [[insecten|insect]] uit de orde [[Phasmatodea]] en de  familie [[Diapheromeridae]]. De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1955 door Kevan.

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|9999-Phasmida}} [bezocht 1 juli 2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|07|02}}

[[Categorie:Clonaria|lindneri]]

title: Clonaria lindneri

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Phasmatodea

Familie: Diapheromeridae

Geslacht: Clonaria

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Drago Aquarius
Drago Aquarius (1976) is een Nederlands dichter. In 2006 verscheen van hem de bundel Tellen tot dertig.
- International Standard Name Identifier: 0000 0003 8704 1288
- Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 299033287
- Virtual International Authority File: 279918162
- WorldCat: E39PBJkhJWGKRHxWPpWVYRQTHC

title: Drago Aquarius

wikitext:
{{Infobox persoon Wikidata}}'''Drago Aquarius''' (1976) is een Nederlands dichter. In 2006 verscheen van hem de bundel ''Tellen tot dertig''.<ref>''Tellen tot dertig'' (Dichtbundel - met gedichten in het Engels, 64 p.), Den Haag: Sociotext Press 2006.</ref>

{{Appendix}}
{{Bibliografische informatie}}
{{Beginnetje|literatuur|2009|03|31}}

{{DEFAULTSORT:Aquarius, Drago}}
[[Categorie:Nederlands dichter]]

title: Algemene informatie

Land: Koninkrijk der Nederlanden

title: Werk

Beroep: dichter, schrijver

title: Persoonlijk

Talen: Nederlands

Moedertaal: Nederlands


text:
# Pseudoclathrozoon cryptolarioides
Pseudoclathrozoon cryptolarioides is een hydroïdpoliep uit de familie Clathrozoidae. De poliep komt uit het geslacht Pseudoclathrozoon. Pseudoclathrozoon cryptolarioides werd in 1967 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Hirohito.

title: Pseudoclathrozoon cryptolarioides

wikitext:
{{Taxobox
| type            = dier
| naam            = ''Pseudoclathrozoon cryptolarioides''
| titelweergave   =cursief
| afbeelding      =
| afbeeldingtekst =
| rijk            = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam            = [[Neteldieren|Cnidaria]] (Neteldieren)
| klasse          = [[Hydroïdpoliepen|Hydrozoa]] (Hydroïdpoliepen)
| orde            = [[Leptothecata]]
| familie         = [[Clathrozoidae]]
| geslacht        = ''[[Pseudoclathrozoon]]''
| auteur          = Hirohito
| datum           = 1967
| haakjes         =
| worms           = 290870
}}
'''''Pseudoclathrozoon cryptolarioides''''' is een [[hydroïdpoliepen|hydroïdpoliep]] uit de familie [[Clathrozoidae]]. De poliep komt uit het geslacht ''[[Pseudoclathrozoon]]''. ''Pseudoclathrozoon cryptolarioides'' werd in 1967 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Hirohito.

{{Appendix|2=
*Schuchert, P. (2011). ''Pseudoclathrozoon cryptolarioides'' Hirohito, 1967. In: Schuchert, P. World Hydrozoa database. Gebaseerd op informatie uit het [[World Register of Marine Species]], te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=290870.}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|11}}
{{DEFAULTSORT:Pseudoclathrozoon cryptolarioides}}
[[Categorie:Leptothecata]]

title: Pseudoclathrozoon cryptolarioides

Stam: Cnidaria (Neteldieren)

Klasse: Hydrozoa (Hydroïdpoliepen)

Orde: Leptothecata

Familie: Clathrozoidae

Geslacht: Pseudoclathrozoon

title: Soort


text:
# Caupolicana bicolor
Caupolicana bicolor is een vliesvleugelig insect uit de familie Colletidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1899 door Friese.

title: Caupolicana bicolor

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Caupolicana bicolor''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Colletidae]]
| onderfamilie = [[Diphaglossinae]]
| tribus = [[Caupolicanini]]
| geslacht = ''[[Caupolicana]]''
| w-naam = ''Caupolicana bicolor''
| auteur = Friese
| datum = 1899
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Caupolicana bicolor''''' is een [[vliesvleugeligen|vliesvleugelig]] [[insecten|insect]] uit de familie [[Colletidae]]. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1899 door Friese.<ref>{{Brontabel|2008-ITIS}}</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|16}}

[[Categorie:Caupolicana|bicolor]]

title: Caupolicana bicolor

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Colletidae

Onderfamilie: Diphaglossinae

Geslachtengroep: Caupolicanini

Geslacht: Caupolicana

title: Soort


text:
# Ribbelsteek
De ribbelsteek is een eenvoudige breisteek. De steek bestaat uit het uitvoeren van telkens dezelfde, rechte steek. Bij het gebruik van steeds dezelfde, averechte, steek, ontstaat hetzelfde resultaat. Beide kanten van het breiwerk zien er hetzelfde uit. Tussen de rij met ribbels ligt een verdiepte rij steken.
Omdat de steek zo eenvoudig is, is het de steek waar beginnende breiers het eerst mee te maken krijgen.
Bij het rondbreien worden de ribbels gemaakt door afwisselen een toer recht en een toer averecht te breien.
Het breiwerk met de ribbelsteek is in de richting loodrecht op de breirichting zeer elastisch. Dit in analogie van de boordsteek, die juist dwars daarop heel elastisch is. Breiwerk met de ribbelsteek heeft weinig neiging om te krullen.

## Wetenswaardigheden
De averechte kant van een breiwerk met de tricotsteek heeft ook ribbels, maar die zitten 2x zo dicht op elkaar. Bovendien is het breiwerk in de tricotsteek minder elastisch.

title: Ribbelsteek

wikitext:
[[Bestand:Rätstickning.jpg|miniatuur|Ribbelsteek]]
[[Bestand:Garter stitch mittens.jpg|miniatuur|Wanten gebreid in de ribbelsteek]]
De '''ribbelsteek''' is een eenvoudige [[Breien (textiel)|breisteek]]. De steek bestaat uit het uitvoeren van telkens dezelfde, rechte steek.<ref>{{Citeer web|url=https://wolenco.nl/portfolio-item/ribbelsteek/|titel=ribbelsteek|bezochtdatum=2020-02-03|werk=Wol & Co|taal=nl|archiefdatum=2020-01-12|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200112220706/https://wolenco.nl/portfolio-item/ribbelsteek/|dodeurl=ja}}</ref> Bij het gebruik van steeds dezelfde, averechte, steek, ontstaat hetzelfde resultaat. Beide kanten van het breiwerk zien er hetzelfde uit. Tussen de rij met ribbels ligt een verdiepte rij steken.<ref>{{Citeer web|url=https://www.hobbydoos.nl/nieuws/40/ribbelsteek|titel=Ribbelsteek|bezochtdatum=2020-02-03|werk=Hobbydoos.nl|taal=nl}}</ref>

Omdat de steek zo eenvoudig is, is het de steek waar beginnende breiers het eerst mee te maken krijgen.<ref>{{Citeer web|url=https://breiclub.nl/over-breien/het-stekenalfabet-de-r-van-ribbelsteek/|titel=Het stekenalfabet: de R van Ribbelsteek|bezochtdatum=2020-02-03|werk=breiclub.nl}}</ref>

Bij het [[rondbreien]] worden de ribbels gemaakt door afwisselen een toer recht en een toer averecht te breien.

Het breiwerk met de ribbelsteek is in de richting loodrecht op de breirichting zeer elastisch. Dit in analogie van de [[boordsteek]], die juist dwars daarop heel elastisch is. Breiwerk met de ribbelsteek heeft weinig neiging om te krullen.

== Wetenswaardigheden ==
De averechte kant van een breiwerk met de [[tricotsteek]] heeft ook ribbels, maar die zitten 2x zo dicht op elkaar. Bovendien is het breiwerk in de tricotsteek minder elastisch.
{{Appendix}}

[[Categorie:Breien]]


text:
# Psilaspilates
Psilaspilates is een geslacht van vlinders van de familie spanners (Geometridae), uit de onderfamilie Ennominae.

## Soorten
- P. butyrosa Butler, 1882
- P. catillata Felder & Rogenhofer, 1874
- P. cavifasciata Butler, 1882
- P. ceres Butler, 1882
- P. meridionalis Wallengren, 1860
- P. saturata Staudinger, 1899
- P. signistriata Butler, 1882
- P. striolata (Staudinger, 1899)
- P. venata Butler, 1882

title: Psilaspilates

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam            = ''Psilaspilates''
| titelweergave   = cursief
| afbeelding      =
| afbeeldingtekst =
| onderorde       =
| superfamilie    = [[Geometroidea]]
| familie         = [[Spanners|Geometridae]] (Spanners)
| onderfamilie    = [[Ennominae]]
| taxon           = [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| auteur          =
| datum           =
}}

'''''Psilaspilates''''' is een geslacht van [[vlinders]] van de familie [[spanners]] (Geometridae), uit de onderfamilie Ennominae.

== Soorten ==
*''[[Psilaspilates butyrosa|P. butyrosa]]'' Butler, 1882
*''[[Psilaspilates catillata|P. catillata]]'' Felder & Rogenhofer, 1874
*''[[Psilaspilates cavifasciata|P. cavifasciata]]'' Butler, 1882
*''[[Psilaspilates ceres|P. ceres]]'' Butler, 1882
*''[[Psilaspilates meridionalis|P. meridionalis]]'' Wallengren, 1860
*''[[Psilaspilates saturata|P. saturata]]'' Staudinger, 1899
*''[[Psilaspilates signistriata|P. signistriata]]'' Butler, 1882
*''[[Psilaspilates striolata|P. striolata]]'' (Staudinger, 1899)
*''[[Psilaspilates venata|P. venata]]'' Butler, 1882

[[Categorie:Psilaspilates| ]]

title: Psilaspilates

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Superfamilie: Geometroidea

Familie: Geometridae (Spanners)

Onderfamilie: Ennominae

title: Geslacht


text:
# Turbonilla erythrosclera
Turbonilla erythrosclera is een slakkensoort uit de familie van de Pyramidellidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1875 door Mörch.

title: Turbonilla erythrosclera

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Turbonilla erythrosclera''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Weekdieren|Mollusca]] ([[Weekdieren]])
| klasse = [[Slakken|Gastropoda]] (Slakken)
| clade1 = [[Panpulmonata]]
| familie = [[Pyramidellidae]]
| geslacht = ''[[Turbonilla]]''
| w-naam = ''Turbonilla erythrosclera''
| auteur = Mörch
| datum = 1875
| haakjes = ja
| commons =
| species =
| worms = 533557
}}
'''''Turbonilla erythrosclera''''' is een [[slakken|slakkensoort]] uit de familie van de [[Pyramidellidae]].<ref>Rosenberg, G. (2012). <i>Turbonilla erythrosclera</i> (Mörch, 1875). Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=533557</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1875 door Mörch.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|09}}

[[Categorie:Turbonilla|erythrosclera]]

title: Turbonilla erythrosclera

Stam: Mollusca (Weekdieren)

Klasse: Gastropoda (Slakken)

Clade: Panpulmonata

Familie: Pyramidellidae

Geslacht: Turbonilla

title: Soort


text:
# Haplorhus
Haplorhus is een geslacht uit de pruikenboomfamilie (Anacardiaceae). Het geslacht telt een soort die voorkomt in Peru en Noord-Chili.

## Soorten
- Haplorhus peruviana Engl.

... ·
Anacardium ·
Bouea ·
Buchanania ·
Cotinus ·
Mangifera ·
Pistacia (Pistache) ·
Protorhus ·
Rhus ·
Schinus ·
Sclerocarya ·
Sorindeia ·
Spondias ·
Toxicodendron ·
...

title: Haplorhus

wikitext:
{{Taxobox
| type=plant
| naam= ''Haplorhus''
| titelweergave= cursief
| afbeelding= Haplorhus peruviana Engl..JPG
| afbeeldingtekst= ''Haplorhus peruviana''
| rijk= [[Planten|''Plantae'']] (Planten)
| stam= ''[[Embryophyta]]'' (Landplanten)
| klasse= ''[[Spermatopsida]]'' (Zaadplanten)
| clade1= [[Bedektzadigen]]
| clade2= [['Nieuwe' tweezaadlobbigen]]
| clade4= [[Malviden]]
| orde= ''[[Sapindales]]''
| familie= ''[[Anacardiaceae]]'' (Pruikenboomfamilie)
| onderfamilie= ''[[Anacardioideae]]''
| taxon= [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| w-naam= ''Haplorhus''
| auteur= [[Adolf Engler|Engl.]]
| datum=
| commons= Category:Haplorhus
| species= Haplorhus
}}
'''''Haplorhus''''' is een [[geslacht (biologie)|geslacht]] uit de [[pruikenboomfamilie]] (Anacardiaceae). Het geslacht telt een soort die voorkomt in [[Peru]] en Noord-[[Chili]].<ref>{{en}} [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1812-1 ''Haplorhus'' Engl.] Kew Royal Botanic Gardens. [https://web.archive.org/web/20230523033620/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1812-1 Gearchiveerd] op 23 mei 2023.</ref>

==Soorten==
* ''[[Haplorhus peruviana]]'' <small>Engl.</small>

{{Appendix}}

{{Navigatie Anacardiaceae}}

[[Categorie:Pruikenboomfamilie]]

title: Haplorhus

Rijk: Plantae (Planten)

Stam: Embryophyta (Landplanten)

Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten)

Clade:
Bedektzadigen
'Nieuwe' tweezaadlobbigen
Malviden

Orde: Sapindales

Familie: Anacardiaceae (Pruikenboomfamilie)

Onderfamilie: Anacardioideae

title: Geslacht


text:
# Volvo Open
Het Volvo Open was een golftoernooi dat deel uitmaakte van de Europese PGA Tour van 1989 t/m 1992.
| Jaar | Toernooinaam          | Baan                         | Winnaar          |
| ---- | --------------------- | ---------------------------- | ---------------- |
| 1992 | Volvo Open di Firenze | Ugolino, Florence            | Anders Forsbrand |
| 1991 | Volvo Open di Firenze | Ugolino, Florence            | Anders Forsbrand |
| 1990 | Volvo Open di Firenze | Ugolino, Florence            | Eduardo Romero   |
| 1989 | Volvo Open            | Golf Club Is Molas, Sardinië | Vijay Singh      |

Abama Open de Canarias ·
AGF Open ·
Allianz Open de Lyon ·
Andalucia Masters ·
ANZ Kampioenschap ·
Argentijns Open ·
Atlantic Open ·
Australian Masters ·
Ballantine's Kampioenschap ·
Barcelona Open ·
Belgisch Open ·
Benson & Hedges International Open ·
BMW Asian Open ·
Brazil Rio de Janeiro 500 Years Open ·
Brazil São Paulo 500 Years Open ·
British Masters ·
Callers of Newcastle ·
Cannes Open ·
Car Care Plan International ·
Castelló Masters ·
Celtic International ·
Dimension Data Pro-Am ·
Double Diamond International ·
Duits Open ·
El Bosque Open ·
El Paraiso Open ·
Engels Open ·
Epson Grand Prix of Europe ·
Estoril Open ·
Extremadura Open ·
German Masters ·
Girona Open ·
Glasgow Open ·
Great North Open ·
Greater Manchester Open ·
Greg Norman Holden International ·
GSI L'Equipe Open ·
Heineken Classic ·
Honda Open ·
Indian Masters ·
Indonesian Open ·
Iskandar Johor Open ·
Jersey Open ·
John Player Classic ·
John Player Trophy ·
Johnnie Walker Classic ·
Kerrygold International Classic ·
Kronenbourg Open ·
Lawrence Batley International ·
Madrid Masters ·
Madrid Open ·
Mallorca Open ·
Marokkaans Open ·
Martini International ·
Match Play Championship ·
Merseyside International Open ·
Monte Carlo Open ·
Murphy's Cup ·
Nelson Mandela Championship ·
New Zealand Open ·
Newcastle Brown "900" Open ·
NH Collection Open ·
Nordic Open ·
North West of Ireland Open ·
Oki Pro-Am ·
Open Catalonia ·
Open de Andalucía ·
Open de Baleares ·
Open de Sevilla ·
Open Mediterrania ·
Open Novotel Perrier ·
Penfold Tournament ·
Perth International Golf Championship ·
Piccadilly Medal ·
PLM Open ·
Portugees Open ·
Roma Masters ·
Saint-Omer Open ·
Sanyo Open ·
Sarazen World Open ·
Scandinavian Enterprise Open ·
Schots PGA Kampioenschap ·
Siciliaans Open ·
Singapore Masters ·
Skol Lager Individual ·
TCL Classic ·
Tenerife Open ·
The Championship at Laguna National ·
The Heritage ·
Timex Open ·
TPC of Europe ·
Trophée Lancôme ·
Tunesisch Open ·
Turespaña Masters ·
Uniroyal International Championship ·
Vodacom Players Championship ·
Volvo Golf Champions ·
Volvo Open ·
W.D. & H.O. Wills Tournament ·
Wang Four Stars ·
Welsh Golf Classic

title: Volvo Open

wikitext:
Het '''Volvo Open''' was een golftoernooi dat deel uitmaakte van de [[Europese PGA Tour]] van 1989 t/m 1992.

{| class="wikitable"
! Jaar !! Toernooinaam !! Baan !! Winnaar
|-
| 1992 || Volvo Open di Firenze || [[Florence Golf Club Ugolino|Ugolino]], [[Florence (stad)|Florence]]|| {{SE-VLAG}} [[Anders Forsbrand]]
|-
| 1991 || Volvo Open di Firenze || [[Florence Golf Club Ugolino|Ugolino]], [[Florence (stad)|Florence]] || {{SE-VLAG}} [[Anders Forsbrand]]
|-
| 1990 || Volvo Open di Firenze || [[Florence Golf Club Ugolino|Ugolino]], [[Florence (stad)|Florence]] || {{AR-VLAG}} [[Eduardo Romero]]
|-
| 1989 || Volvo Open   || [[Golf Club Is Molas]], [[Sardinië]] || {{FJ-VLAG}} [[Vijay Singh]]
|}

{{Navigatie voormalige golftoernooien Europese PGA Tour}}

[[Categorie:Voormalig golftoernooi van de Europese PGA Tour]]
[[Categorie:Golftoernooi in Italië]]


text:
# Raja (geslacht)
Raja is een geslacht van roggen uit de familie Rajidae. Dit was een groot geslacht waarvan een groot aantal soorten zijn ondergebracht in nieuwe geslachten zoals Amblyraja en Leucoraja.

## Soorten
| - Raja asterias Delaroche, 1809 – Atlantische sterrog - Raja brachyura Lafont, 1873 – Blonde rog - Raja clavata Linnaeus, 1758 – Stekelrog - Raja cyanoplax Koerber & Kast, 2023 - Raja herwigi Krefft, 1965 – Kaapverdische rog - Raja maderensis Lowe, 1838 – Madeirarog - Raja mauritaniensis White & Fricke, 2021 - Raja microocellata Montagu, 1818 – Kleinoogrog - Raja miraletus Linnaeus, 1758 – Spiegelrog - Raja montagui Fowler, 1910 – Gevlekte rog | - Raja ocellifera Regan, 1906 - Raja parva Last & Séret, 2016 - Raja pita Fricke & Al-Hassan, 1995 - Raja polystigma Regan, 1923 – Stipjesrog - Raja radula Delaroche, 1809 – Radularog - Raja rondeleti Bougis, 1959 – Rondelet's rog - Raja rouxi Capapé, 1977 - Raja straeleni Poll, 1951 – Biscuitrog - Raja undulata Lacepède, 1802 – Golfrog |

- Raja asterias
- Raja brachyura
- Raja clavata
- Raja clavata
- Raja montagui
- Raja montagui
- Raja undulata

title: Raja (geslacht)

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave     = cursief
| naam              = ''Raja''
| status            =
| afbeelding        = Raja clavata (juv).jpg
| afbeeldingtekst   = [[Gewone rog]] (''Raja clavata'') (onvolwassen)
| rijk              = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam              = [[Chordadieren|Chordata]] (Chordadieren)
| klasse            = [[Kraakbeenvissen|Chondrichthyes]] (Kraakbeenvissen)
| onderklasse       = [[Haaien en roggen|Elasmobranchii]] (Haaien en roggen)
| superorde         = [[Roggen|Batoidea]] (Roggen)
| orde              = [[Rajiformes]] (Rogachtigen)
| familie           = [[Rajidae]]
| taxon             = [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| w-naam            = ''Raja''
| auteur            =
| datum             =
| afbeeldingII      = British Mermaids Purse.jpg
| afbeeldingIItekst = Leeg eikapsel van een roggensoort
}}
'''''Raja''''' is een [[Geslacht (biologie)|geslacht]] van [[roggen]] uit de familie [[Rajidae]]. Dit was een groot geslacht waarvan een groot aantal soorten zijn ondergebracht in nieuwe geslachten zoals ''[[Amblyraja]] en [[Leucoraja]]''.

==Soorten==
{|class="vatop"
|
* ''[[Raja asterias]]'' Delaroche, 1809 – Atlantische sterrog
* ''[[Raja brachyura]]'' Lafont, 1873 – Blonde rog
* ''[[Raja clavata]]'' Linnaeus, 1758 – Stekelrog
* ''[[Raja cyanoplax]]'' Koerber & Kast, 2023
* ''[[Raja herwigi]]'' Krefft, 1965 – Kaapverdische rog
* ''[[Raja maderensis]]'' Lowe, 1838 – Madeirarog
* ''[[Raja mauritaniensis]]'' White & Fricke, 2021
* ''[[Raja microocellata]]'' Montagu, 1818 – Kleinoogrog
* ''[[Raja miraletus]]'' Linnaeus, 1758 – Spiegelrog
* ''[[Raja montagui]]'' Fowler, 1910 – Gevlekte rog
|
* ''[[Raja ocellifera]]'' Regan, 1906
* ''[[Raja parva]]'' Last & Séret, 2016
* ''[[Raja pita]]'' Fricke & Al-Hassan, 1995
* ''[[Raja polystigma]]'' Regan, 1923 – Stipjesrog
* ''[[Raja radula]]'' Delaroche, 1809 – Radularog
* ''[[Raja rondeleti]]'' Bougis, 1959 – Rondelet's rog
* ''[[Raja rouxi]]'' Capapé, 1977
* ''[[Raja straeleni]]'' [[Max Poll|Poll]], 1951 – Biscuitrog
* ''[[Raja undulata]]'' Lacepède, 1802 – Golfrog
|}

<gallery>
Raja asterias 178617354.jpg|''[[Raja asterias]]''
Raielisse.jpg|''[[Raja brachyura]]''
Raja clavata (BPNS).jpg|''[[Raja clavata]]''
Raja clavata (juv).jpg|''[[Raja clavata]]''
Raja montagui.jpg|''[[Raja montagui]]''
Raja montagui (Gefleckter Rochen).jpg|''[[Raja montagui]]''
Raja undulata.jpg|''[[Raja undulata]]''
</gallery>

{{Appendix|2=
{{References}}
* {{Link FishBase genus|genus=Raja|month=oct.|year=2024}}
}}

[[Categorie:Rajidae]]

title: Raja

Stam: Chordata (Chordadieren)

Klasse: Chondrichthyes (Kraakbeenvissen)

Onderklasse: Elasmobranchii (Haaien en roggen)

Superorde: Batoidea (Roggen)

Orde: Rajiformes (Rogachtigen)

Familie: Rajidae

title: Geslacht


text:
# Hypopyra ossigera
Hypopyra ossigera is een vlinder uit de familie van de spinneruilen (Erebidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1852 door Guenée.

title: Hypopyra ossigera

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Hypopyra ossigera''
| afbeelding = Enmonodia ossigera.JPG
| familie = [[Spinneruilen|Erebidae]] (Spinneruilen)
| onderfamilie = [[Catocalinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Hypopyra]]''
| w-naam = ''Hypopyra ossigera''
| auteur = Guenée
| datum = 1852
| haakjes =
| commons = Category:Hypopyra ossigera
| species =
}}
'''''Hypopyra ossigera''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Spinneruilen|spinneruilen (Erebidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1852 door Guenée.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|12}}

[[Categorie:Hypopyra|ossigera]]

title: Hypopyra ossigera

Familie: Erebidae (Spinneruilen)

Onderfamilie: Catocalinae

Geslacht: Hypopyra

title: Soort


text:
# Coleophora terenaula
Coleophora terenaula is een vlinder uit de familie kokermotten (Coleophoridae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1927 door Meyrick.
De soort komt voor in tropisch Afrika.

title: Coleophora terenaula

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Coleophora terenaula''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| familie = [[Kokermotten|Coleophoridae]] (Kokermotten)
| geslacht = ''[[Coleophora]]''
| w-naam = ''Coleophora terenaula''
| auteur = Meyrick
| datum = 1927
| haakjes =
| species = Coleophora terenaula
| commons =
}}
'''''Coleophora terenaula''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie [[kokermotten]] (Coleophoridae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1927 door Meyrick.

De soort komt voor in [[Afrotropisch gebied|tropisch Afrika]].

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|2012-DePrins-DePrins}} [bezocht 27-3-2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|03|27}}

[[Categorie:Coleophora|terenaula]]
[[Categorie:Dier uit het Afrotropisch gebied]]

title: Coleophora terenaula

Familie: Coleophoridae (Kokermotten)

Geslacht: Coleophora

title: Soort


text:
# Jedlá
Jedlá (Duits: Jedlau) is een Tsjechische gemeente in de regio Vysočina, en maakt deel uit van het district Havlíčkův Brod.
Jedlá telt 75 inwoners (2006).
Bačkov ·
Bartoušov ·
Bělá ·
Bezděkov ·
Bojiště ·
Boňkov ·
Borek ·
Břevnice ·
Čachotín ·
Čečkovice ·
Česká Bělá ·
Číhošť ·
Dlouhá Ves ·
Dolní Krupá ·
Dolní Město ·
Dolní Sokolovec ·
Druhanov ·
Golčův Jeníkov ·
Habry ·
Havlíčkova Borová ·
Havlíčkův Brod ·
Herálec ·
Heřmanice ·
Hněvkovice ·
Horní Krupá ·
Horní Paseka ·
Hradec ·
Hurtova Lhota ·
Chotěboř ·
Chrtníč ·
Chřenovice ·
Jedlá ·
Jeřišno ·
Jilem ·
Jitkov ·
Kámen ·
Kamenná Lhota ·
Klokočov ·
Knyk ·
Kochánov ·
Kojetín ·
Kouty ·
Kozlov ·
Kožlí ·
Kraborovice ·
Krásná Hora ·
Krátká Ves ·
Krucemburk ·
Kunemil ·
Květinov ·
Kyjov ·
Kynice ·
Lány ·
Ledeč nad Sázavou ·
Leškovice ·
Leština u Světlé ·
Libice nad Doubravou ·
Lípa ·
Lipnice nad Sázavou ·
Lučice ·
Malčín ·
Maleč ·
Michalovice ·
Modlíkov ·
Nejepín ·
Nová Ves u Chotěboře ·
Nová Ves u Leštiny ·
Nová Ves u Světlé ·
Okrouhlice ·
Okrouhlička ·
Olešenka ·
Olešná ·
Ostrov ·
Oudoleň ·
Ovesná Lhota ·
Pavlov ·
Podmoklany ·
Podmoky ·
Pohled ·
Pohleď ·
Prosíčka ·
Přibyslav ·
Příseka ·
Radostín ·
Rozsochatec ·
Rušinov ·
Rybníček ·
Sázavka ·
Sedletín ·
Skorkov ·
Skryje ·
Skuhrov ·
Slavětín ·
Slavíkov ·
Slavníč ·
Sloupno ·
Služátky ·
Sobíňov ·
Stříbrné Hory ·
Světlá nad Sázavou ·
Šlapanov ·
Štoky ·
Tis ·
Trpišovice ·
Uhelná Příbram ·
Úhořilka ·
Úsobí ·
Vepříkov ·
Veselý Žďár ·
Věž ·
Věžnice ·
Vilémov ·
Vilémovice ·
Víska ·
Vlkanov ·
Vysoká ·
Zvěstovice ·
Ždírec ·
Ždírec nad Doubravou ·
Žižkovo Pole

title: Jedlá

wikitext:
{{Infobox plaats in Tsjechië
| naam = Jedlá
| bestandsnaam vlag = Jedlá flag.jpg
| bestandsnaam wapen = Jedlá CoA.jpg
| bestandsnaam regiovlag = Flag of Vysocina Region.svg
| regio = [[Vysočina (regio)|Vysočina]]
| district = [[Okres Havlíčkův Brod|Havlíčkův Brod]]
| jaar= 1.1.2014
| inwoneraantal = 85
| oppervlakte = 6,25
| lat_deg =49
| lat_min =44
| lat_sec =6
| lon_deg =15
| lon_min =13
| lon_sec = 59.99
| postcode = 584 01
| netnummer=
| hoogte=515
| adres=
| website =
| diverse=
| image=Jedlá (District Havlíčkův Brod).jpg
}}
'''Jedlá''' ([[Duits]]: ''Jedlau'') is een [[Tsjechische gemeente]] in de regio [[Vysočina (regio)|Vysočina]], en maakt deel uit van het district [[Okres Havlíčkův Brod|Havlíčkův Brod]].

Jedlá telt 75 inwoners (2006).

{{Navigatie district Havlíčkův Brod}}
{{Beginnetje|landen & volken|land=Tsjechië|2=2008|3=04|4=21}}

{{DEFAULTSORT:Jedla}}
[[Categorie:Gemeente in Havlíčkův Brod]]

title: Situering

Regio (kraj): Vysočina

District (okres): Havlíčkův Brod

title: Algemeen

title: Overig

Website: Officiële website

title: Foto's

Portaal: Tsjechië


text:
# Molossus pretiosus
Molossus pretiosus is een zoogdier uit de familie van de bulvleermuizen (Molossidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Miller in 1902.

title: Molossus pretiosus

wikitext:
{{Taxobox zoogdier
| naam = ''Molossus pretiosus''
| titelweergave = cursief
| status = LC
| statusbron = 2018
| rl-id = 13649
| afbeelding =
| orde = [[Vleermuizen|Chiroptera]] (Vleermuizen)
| familie = [[Bulvleermuizen|Molossidae]] (Bulvleermuizen)
| geslacht = ''[[Molossus]]''
| w-naam = ''Molossus pretiosus''
| auteur = Miller
| datum = 1902
| haakjes =
| commons =
| species = Molossus pretiosus
| afbeelding2 = Molossus pretiosus map.png
| afbeelding2tekst = [[Verspreidingsgebied]] van Molossus pretiosus
}}
'''''Molossus pretiosus''''' is een [[Zoogdieren|zoogdier]] uit de [[familie (biologie)|familie]] van de [[Bulvleermuizen|bulvleermuizen (Molossidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Miller in 1902.
<!-- == Voorkomen ==
De soort komt voor in [[Guerrero, Oaxaca (Mexico)]]. -->
{{Appendix}}
{{Beginnetje|biologie|2012|08|05}}

[[Categorie:Bulvleermuizen]]
[[Categorie:IUCN-status niet bedreigd]]

title: Molossus pretiosus · IUCN-status: Niet bedreigd (2018)

Klasse: Mammalia (Zoogdieren)

Orde: Chiroptera (Vleermuizen)

Familie: Molossidae (Bulvleermuizen)

Geslacht: Molossus

title: Soort

Portaal: Biologie · Zoogdieren


text:
# Pseudepipona ionia
Pseudepipona ionia is een vliesvleugelig insect uit de familie van de plooivleugelwespen (Vespidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1855 door Saussure.

title: Pseudepipona ionia

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Pseudepipona ionia''
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| onderorde =
| familie = [[Plooivleugelwespen|Vespidae]] (Plooivleugelwespen)
| geslacht = ''[[Pseudepipona]]''
| w-naam = ''Pseudepipona ionia''
| auteur = Saussure
| datum = 1855
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Pseudepipona ionia''''' is een [[Vliesvleugeligen|vliesvleugelig insect]] uit de familie van de [[Plooivleugelwespen|plooivleugelwespen (Vespidae)]].<ref>{{Link Fauna Europaea|id=167282|naam=''Pseudepipona ionia''}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1855 door Saussure.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|07|07}}

[[Categorie:Plooivleugelwespen]]

title: Pseudepipona ionia

Familie: Vespidae (Plooivleugelwespen)

Geslacht: Pseudepipona

title: Soort


text:
# Boyelles Communal Cemetery Extension
Boyelles Communal Cemetery Extension is een begraafplaats gelegen in de Franse plaats Boyelles (Pas-de-Calais). De militaire graven worden onderhouden door de Commonwealth War Graves Commission.
De begraafplaats telt 139 geïdentificeerde graven waarvan 137 Gemenebest graven uit de Eerste Wereldoorlog and 2 overige graven uit de Eerste Wereldoorlog.

title: Boyelles Communal Cemetery Extension

wikitext:
{{Infobox militair gedenkteken
| naam = Boyelles Communal Cemetery Extension
| verantwoordelijke = Commonwealth War Graves Commission
| land = Frankrijk
| afbeelding =
| onderschrift =
| slachtoffers =
| periode_gebruik =
| gebouwd =
| ingehuldigd =
| plaats = Boyelles
| type = Communal Cemetery Extension
| ontwerper =
| totaal =
| onbekend =
| herdachte_slachtoffers =
| per_land =
| per_oorlog =
| inscriptie =
}}
'''Boyelles Communal Cemetery Extension''' is een [[begraafplaats]] gelegen in de [[Frankrijk|Franse]] plaats [[Boyelles]] ([[Pas-de-Calais]]). De [[militaire begraafplaats|militaire graven]] worden onderhouden door de [[Commonwealth War Graves Commission]].

De begraafplaats telt 139 geïdentificeerde graven waarvan 137 [[Gemenebest van Naties|Gemenebest]] graven uit de [[Eerste Wereldoorlog]] and 2 overige graven uit de Eerste Wereldoorlog.

{{Appendix|2=
* [http://twgpp.org The War Graves Photographic Project] (coördinaten)
* [https://www.cwgc.org/search/cemetery_details.aspx?cemetery=31604&mode=1 Info over de begraafplaats (Commonwealth War Graves Commission)]
}}
{{Coor title dms|50|12|25.639|N|2|48|52.034|E|type:landmark_scale:3000_region:FR}}

[[Categorie:Begraafplaats van de CWGC in Frankrijk]]

title: Boyelles Communal Cemetery Extension

Locatie: Boyelles, Frankrijk

Type: Extentie van begraafplaats

Verantwoordelijke: Commonwealth War Graves Commission


text:
# Herschikking van partijstelsels
De herschikking van partijstelsels is het gedachtegoed binnen de politicologie, dat er in de politieke samenleving sprake is van een nieuwe tegenstelling waarop partijen hun gedrag baseren. Namelijk tussen de groep mensen die de natiestaat willen beschermen tegen immigratie en globalisering, en de groep mensen die juist voor migratie, open grenzen en globalisering is. Dit gedachtegoed bouwt voort op de politieke theorie dat het politieke speelveld verdeeld is langs structurele lijnen die gebaseerd zijn op conflicten.
In de West-Europese context bestonden de structurele tegenstellingen in de partijstelsels voornamelijk langs religie of sociale klasse of tussen aanhangers van links of rechts. Na de jaren 70 hebben ontwikkeling en processen, zoals sociaaleconomische ontwikkeling of ontkerkelijking, voornamelijk in het Westen, tot verandering in deze politieke structuur van conflicten geleid. De tegenstellingen tussen partijen zijn geconcentreerd langs thema's als vluchtelingen en de Europese Unie. In deze tegenstelling staat kosmopolitisme lijnrecht tegenover welvaartschauvinisme, het beschermen en voorstander zijn van de nationale verzorgingsstaat tegen buitenstaanders.

## Scheidslijnen
De eerste politicoloog die een politiek stelsel beschreef aan de hand van het idee van scheidslijnen (structureel conflicterende verdeling) was Schattschneider. Schattschneider gaat ervan uit, dat wat er in de politiek gebeurt, afhangt van hoe mensen verdeeld zijn in partijen, groepen of klassen. De uitkomst of de verdeling hangt af van het aantal conflicten en welke uiteindelijk gezien wordt als belangrijkste of meest dominante. Bij een verschuiving blijft het politieke universum intact, maar wat mensen wel of niet kunnen doen hangt af van de verdeling. Hoewel, zijn theorie gebaseerd is op de Amerikaanse politiek hebben meerdere wetenschappers geprobeerd deze te koppelen aan West-Europese politieke stelsels.
Seymour Martin Lipset en Stein Rokkan interpreteren de scheidslijnentheorie als volgt: een nationaal partijsysteem is de uiting van onderliggende sociale conflicten. Met dat idee onderzochten zij de verschillende partijsystemen in West-Europa. Dit onderzoek resulteerde in de opstelling van vier structurele scheidslijnen. Deze scheidslijnen zijn ontstaan in het begin van de 19e eeuw en zijn dus de oorzaken voor de opkomst van de verschillende partijen en partijsystemen in Europa.
De scheidslijnen ontstonden rond het begin van de 19e eeuw. De eerste twee scheidslijnen ontstonden door belangentegenstellingen en invloedrijke gebeurtenissen zoals nationale revoluties:
- religie: conflict tussen de moderne staat versus de traditionele macht van kerken
- centrum versus regio’s, geografische en economische verdeling tussen het centrum, voornamelijk de hoofdsteden, en de regio’s, kleinere steden en provincies.

De andere scheidslijnen ontstonden door de verschillende industriële revoluties in Europa:
- de arbeidersklasse versus bezittende klasse; over het algemeen worden voorstanders van arbeiders gezien als 'links' georiënteerd, terwijl aanhangers van de bezittende klasse meestal gezien worden als 'rechts'.
- de tegenstellingen tussen stad en platteland (urbaan-ruraal), boeren versus bourgeoisie.

## Herschikkingstheorie
Kriesi, voorstander van de herschikkingstheorie, onderscheidt twee dimensies die van grote invloed zijn op het gedrag van partijen in partijstelsels; een economische en een culturele dimensie. Ook Bornschier deed onderzoek naar de nieuwe culturele dimensie en de tweedimensionale verdeling in zes West-Europese landen: Zwitserland, Frankrijk, Duitsland, Groot-Brittannië, Nederland en Oostenrijk. Behalve in Groot-Brittannië is er in alle landen sprake van een soortgelijke tweedimensionale verdeling op het politieke speelveld. Bovendien, stelt Kriesi, heeft ontwikkeling binnen de culturele dimensie, zoals globalisering, migratie en europeanisering, geleid heeft tot een nieuwe tweedeling in de samenleving. Enerzijds zijn er de verliezers, de mensen die niet profiteren van deze ontwikkelingen, bijvoorbeeld laagopgeleiden, die meer concurrentie ervaren. Daartegenover staan de winnaars, mensen die profiteren van deze ontwikkeling. De culturele dimensie heeft een herschikking ondergaan en draait sindsdien om de tegenstelling tussen de groep 'verliezers' die de natiestaat willen beschermen en tegen migranten zijn, of de groep 'winnaars' die voor open grenzen en internationale samenwerking zijn, zoals de Europese Unie. Net als Kriesi beargumenteert Bornschier dat de nieuwe onderwerpen tot herschikking van de culturele dimensie hebben geleid. Na de jaren 70 kwam het thema van immigratie op de politieke agenda en heeft dit geleid tot een nieuwe verdeling tussen de kosmopolitische voorstanders en welvaartschauvinistische tegenstanders..

## Kritiek Tweedimensionaal
De Nederlandse Politicologen van der Burg & van Spanje vinden dat de partijposities gestructureerd zijn langs één dimensie in plaats van twee. Hierdoor gaan zij tegen het gehele idee van een tweedimensionale verdeling in en verwerpen zij de herschikkingstheorie.
Kritiek is er ook van Liesbet Hooghe en Gary Marks, die stellen dat er geen sprake is van een herschikking, maar van een transnationale evolutie van de scheidslijnen. Voor hen is de scheidslijnentheorie gebaseerd op interactie en niet op vervanging. Zij erkennen wel dat er een verandering heeft plaatsgevonden binnen de politieke samenleving, net zoals voorstanders van de herschikkingstheorie. De oorzaak van de transnationale scheidslijn komt dus door de verzwakte nationale soevereiniteit en identiteit als gevolg van de groei van internationale economische uitwisselingen, immigratie en verbittering van cultuur. Waar niet iedere groep in de samenleving economische bloei van ondervindt. Desalniettemin leiden veranderingen er volgens Hooghe en Marks niet toe dat scheidslijnen opnieuw gestructureerd worden, maar dat er nieuwe toegevoegd worden. Zodoende zullen nieuwe conflicten eerder leiden tot nieuwe partijen die niet de traditionele partijen vervangen, maar de strijd ermee aangaan.

## Nederland
Van Praag plaatst via een Nederlands voorbeeld kanttekeningen bij de herschikkingstheorie: de Nederlandse politieke partijen zijn namelijk erg lastig te plaatsen op de multidimensionale verdeling. Hoewel verschillende partijen in Nederland eurosceptisch zijn, bijvoorbeeld de SP of de PVV, wijken de standpunten hiervoor af van elkaar. Terwijl de extreemrechtse partijen vanuit nationale principes bezwaar maken tegen Europese integratie, zijn extreemlinkse partijen zoals de SP vooral kritisch op de structuur van Europese Unie. Zodoende is de tweedimensionale verdeling te grof voor de Nederlandse politiek. Een ander kritiekpunt op de tweedimensionale verdeling vanuit Nederlands perspectief is dat immigratie pas relatief laat onderdeel werd van de politieke agenda. Weliswaar signaleerde Bolkestein al vroeg in de jaren negentig toekomstige twistpunten als multiculturalisme, immigratie en de Europese Unie, maar pas een decennium later was het Pim Fortuyn die als eerste het thema immigratie centraal kon stellen in zijn partijprogramma zonder gezien te worden als ondemocratisch of extremistisch.
Daarnaast stellen de Nederlandse politicologen Andeweg en Irwin, dat Nederland in de kern een 'land van de minderheden' is. Dit gedachtegoed is historisch gezien het belangrijkste kenmerk van de Nederlandse politiek en langs de ideologie van de minderheden is de politiek gestructureerd. Andeweg en Irwin stellen daarom dat er sprake is van andere, vrij unieke tweedeling. Naast de traditionele sociaal-economische links-rechts-dimensie is er in Nederland de religieus-seculiere dimensie. Dit cruciale onderdeel van de Nederlandse politieke structuur is er nog altijd, er heeft dus geen herschikking plaatsgevonden.

title: Herschikking van partijstelsels

wikitext:
De '''herschikking van [[partijstelsel]]s''' is het gedachtegoed binnen de [[politicologie]], dat er in de politieke [[samenleving]] sprake is van een nieuwe tegenstelling waarop [[Politieke partij|partijen]] hun gedrag baseren.<ref name=":0">{{Citeer boek|titel=West European politics in the age of globalization|auteurlink=|auteur=Hanspeter Kriesi|medeauteurs=Edgar Grande, Romain Lachat, Martin Dolezal, Simon Bornschier and
Timotheos Frey|taal=en|url=https://doi.org/10.1017/CBO9780511790720.008|uitgever=Cambridge University Press|datum=September 2012|pagina's=pp. 154-182|ISBN=9780511790720}}</ref> Namelijk tussen de groep mensen die de [[natiestaat]] willen beschermen tegen [[immigratie]] en [[globalisering]], en de groep mensen die juist voor [[menselijke migratie|migratie]], [[open grenzen]] en globalisering is. Dit gedachtegoed bouwt voort op de [[politieke theorie]] dat het politieke speelveld verdeeld is langs structurele lijnen die gebaseerd zijn op [[Conflict (onenigheid)|conflicten]].<ref name=":2">{{Citeer boek|titel=The Semisovereign People. A Realist’s View of Democracy in America.|auteur=Elmer Eric Schattschneider|medeauteurs=|taal=en|url=https://www.amazon.com/Semisovereign-People-Realists-Democracy-America/dp/0030133661|uitgever=Harcourt Brace Jovanovich College Publishers|datum=1975|pagina's=pp. 60-75|ISBN=9780030133664}}</ref>

In de West-Europese context bestonden de structurele tegenstellingen in de partijstelsels voornamelijk langs [[religie]] of [[sociale klasse]] of tussen aanhangers van [[Links (politiek)|links]] of [[Rechts (politiek)|rechts]].<ref name=":3">{{Citeer boek|titel=Cleavage Structures, Party Systems, and Voter Alignments|auteurlink=|auteur=Martin Seymour Lipset|medeauteurs=Stein Rokkan|taal=en|url=https://janda.org/c24/Readings/Lipset&Rokkan/Lipset&Rokkan.htm|uitgever=The Free Press|datum=1967|pagina's=|ISBN=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230729211600/https://janda.org/c24/Readings/Lipset&Rokkan/Lipset&Rokkan.htm|archiefdatum=2023-07-29}}</ref> Na de [[1970-1979|jaren 70]] hebben ontwikkeling en processen, zoals sociaaleconomische ontwikkeling of [[Secularisering|ontkerkelijking]], voornamelijk in het [[Westerse wereld|Westen]], tot verandering in deze politieke structuur van conflicten geleid.<ref name=":4">{{Citeer boek|titel=Politicologie en de veranderende politiek|auteurlink=|auteur=Philip van Praag|medeauteurs=|taal=nl|url=https://books.google.nl/books?id=huU_DwAAQBAJ&lpg=PP1&ots=5su4l2zAF1&dq=Philip%20van%20Praag%20(2017)%2C%20Politiek%20en%20Media.%20In%20Ph.%20van%20Praag%20(red.)%2C%20Politicologie%20en%20de%20veranderende%20politiek%20(pp.213-236).%20Amsterdam%3A%20Amsterdam%20University%20Press.&lr&hl=nl&pg=PP1#v=onepage&q&f=false|uitgever=Amsterdam University Press|datum=2017|pagina's=|ISBN=9789462984486}}</ref> De tegenstellingen tussen partijen zijn geconcentreerd langs thema's als [[vluchteling]]en en de [[Europese Unie]]. In deze tegenstelling staat [[kosmopolitisme]] lijnrecht tegenover welvaartschauvinisme, het beschermen en voorstander zijn van de nationale [[verzorgingsstaat]] tegen [[In-groep en uit-groep|buitenstaanders]].

== Scheidslijnen ==
De eerste politicoloog die een politiek stelsel beschreef aan de hand van het idee van scheidslijnen (structureel conflicterende verdeling) was [[Schattschneider|Schattschneide]]<nowiki/>r.<ref name=":2" /> Schattschneider gaat ervan uit, dat wat er in de politiek gebeurt, afhangt van hoe mensen verdeeld zijn in partijen, groepen of klassen. De uitkomst of de verdeling hangt af van het aantal conflicten en welke uiteindelijk gezien wordt als belangrijkste of meest dominante. Bij een verschuiving blijft het politieke universum intact, maar wat mensen wel of niet kunnen doen hangt af van de verdeling. Hoewel, zijn theorie gebaseerd is op de [[Amerikaans politiek systeem|Amerikaanse politiek]] hebben meerdere [[Wetenschapper|wetenschappers]] geprobeerd deze te koppelen aan West-Europese politieke stelsels.

[[Seymour Martin Lipset]] en [[Stein Rokkan]] interpreteren de scheidslijnentheorie als volgt: een nationaal partijsysteem is de uiting van onderliggende sociale conflicten.<ref name=":3" /><ref name=":5">{{Citeer tijdschrift|achternaam=Hooghe|voornaam=Liesbet|medeauteurs=Gary Marks|taal=en|url=https://doi.org/10.1080/13501763.2017.1310279|titel=Cleavage theory meets Europe’s crises: Lipset, Rokkan, and the transnational cleavage|jaargang=25 (1)|tijdschrift=Journal of European Public Policy|datum=28 April 2017}}</ref> Met dat idee onderzochten zij de verschillende partijsystemen in [[West-Europa]].<ref name=":3" /> Dit onderzoek resulteerde in de opstelling van vier structurele scheidslijnen. Deze scheidslijnen zijn ontstaan in het begin van de [[19e eeuw]] en zijn dus{{Bron?|Verwoorden de onderzoekers deze conclusie zo? Citaat is nodig!|2020|05|11}} de oorzaken voor de opkomst van de verschillende partijen en partijsystemen in Europa.

De scheidslijnen ontstonden rond het begin van de 19e eeuw. De eerste twee scheidslijnen ontstonden door belangentegenstellingen en invloedrijke gebeurtenissen zoals nationale [[Revolutie|revoluties]]:

* religie: conflict tussen de moderne staat versus de traditionele [[Macht (politiek)|macht]] van [[Kerk (instituut)|kerken]]
* centrum versus regio’s, geografische en economische verdeling tussen het centrum, voornamelijk de hoofdsteden, en de regio’s, kleinere steden en provincies.

De andere scheidslijnen ontstonden door de verschillende [[industriële revolutie|industriële revoluties]] in Europa:
* de [[Werkende klasse|arbeidersklasse]] versus [[bezittende klasse]]; over het algemeen worden voorstanders van arbeiders gezien als 'links' georiënteerd, terwijl aanhangers van de bezittende klasse meestal gezien worden als 'rechts'.
* de tegenstellingen tussen [[stad]] en [[platteland]] (urbaan-ruraal), [[Boerenstand|boeren]] versus [[bourgeoisie]].

== Herschikkingstheorie ==
[[Hanspeter Kriesi|Kriesi]], voorstander van de herschikkingstheorie, onderscheidt twee dimensies die van grote invloed zijn op het gedrag van partijen in partijstelsels; een economische en een culturele dimensie.<ref name=":0" /> Ook [[Simon Bornschier|Bornschier]] deed onderzoek naar de nieuwe culturele dimensie en de tweedimensionale verdeling in zes West-Europese landen: [[Zwitserland]], [[Frankrijk]], [[Duitsland]], [[Verenigd Koninkrijk|Groot-Brittannië]], [[Nederland]] en [[Oostenrijk]].<ref name=":1">{{Citeer tijdschrift|achternaam=Bornschier|voornaam=S.|medeauteurs=|taal=en|url=https://doi.org/10.1080/01402381003654387|titel=The New Cultural Divide and the Two-Dimensional Political Space in Western Europe|jaargang=33 (3)|tijdschrift=West European Politics|datum=12 May 2010}}</ref> Behalve in Groot-Brittannië is er in alle landen sprake van een soortgelijke tweedimensionale verdeling op het politieke speelveld. Bovendien, stelt Kriesi, heeft ontwikkeling binnen de culturele dimensie, zoals [[Mondialisering|globalisering]], [[Menselijke migratie|migratie]] en [[europeanisering]], geleid heeft tot een nieuwe tweedeling in de samenleving.<ref name=":0" /> Enerzijds zijn er de verliezers, de mensen die niet profiteren van deze ontwikkelingen, bijvoorbeeld [[laagopgeleiden]], die meer [[Concurrentie (economie)|concurrentie]] ervaren. Daartegenover staan de winnaars, mensen die profiteren van deze ontwikkeling. De culturele dimensie heeft een herschikking ondergaan en draait sindsdien om de tegenstelling tussen de groep 'verliezers' die de natiestaat willen beschermen en tegen migranten zijn, of de groep 'winnaars' die voor open grenzen en internationale samenwerking zijn, zoals de [[Europese Unie]]. Net als Kriesi beargumenteert Bornschier dat de nieuwe onderwerpen tot herschikking van de culturele dimensie hebben geleid.<ref name=":1" /> Na de jaren 70 kwam het thema van immigratie op de politieke agenda en heeft dit geleid tot een nieuwe verdeling tussen de kosmopolitische voorstanders en welvaartschauvinistische tegenstanders..

== Kritiek Tweedimensionaal ==
De Nederlandse Politicologen van der Burg & van Spanje vinden dat de partijposities gestructureerd zijn langs één dimensie in plaats van twee. Hierdoor gaan zij tegen het gehele idee van een tweedimensionale verdeling in en verwerpen zij de herschikkingstheorie.<ref>{{Citeer tijdschrift|achternaam=Brug van der|voornaam=W.|medeauteurs=Spanje van, J.|taal=nl|url=https://doi.org/10.1111/j.1475-6765.2009.00841.x|titel=Immigration, europe and the 'new' cultural dimension|jaargang=48 (3)|tijdschrift=European Journal of Political Research|datum=1 April 2009}}</ref>

Kritiek is er ook van [[Liesbet Hooghe]] en [[Gary Marks]], die stellen dat er geen sprake is van een herschikking, maar van een transnationale evolutie van de scheidslijnen.<ref name=":5" /> Voor hen is de scheidslijnentheorie gebaseerd op interactie en niet op vervanging. Zij erkennen wel dat er een verandering heeft plaatsgevonden binnen de politieke samenleving, net zoals voorstanders van de herschikkingstheorie. De oorzaak van de transnationale scheidslijn komt dus door de verzwakte nationale soevereiniteit en identiteit als gevolg van de groei van internationale economische uitwisselingen, immigratie en verbittering van cultuur. Waar niet iedere groep in de samenleving economische bloei van ondervindt. Desalniettemin leiden veranderingen er volgens Hooghe en Marks niet toe dat scheidslijnen opnieuw gestructureerd worden, maar dat er nieuwe toegevoegd worden. Zodoende zullen nieuwe conflicten eerder leiden tot nieuwe partijen die niet de traditionele partijen vervangen, maar de strijd ermee aangaan.<ref>{{Citeer tijdschrift|achternaam=Inglehart|voornaam=R|medeauteurs=Rabier, J. R.|taal=en|url=https://doi.org/10.1111/j.1477-7053.1986.tb00032.x|titel=Political realignment in advanced industrial society: from class‐based politics to quality‐of‐life politics|jaargang=21 (4)|tijdschrift=Government and Opposition|datum=1 October 1986}}</ref>

== Nederland ==
Van Praag plaatst via een Nederlands voorbeeld kanttekeningen bij de herschikkingstheorie:<ref name=":4" /> de Nederlandse politieke partijen zijn namelijk erg lastig te plaatsen op de multidimensionale verdeling. Hoewel verschillende partijen in Nederland [[Euroscepsis|eurosceptisch]] zijn, bijvoorbeeld de [[Socialistische Partij (Nederland)|SP]] of de [[Partij voor de Vrijheid|PVV]], wijken de standpunten hiervoor af van elkaar. Terwijl de [[extreemrechts|extreemrechtse]] partijen vanuit nationale principes bezwaar maken tegen [[Europese integratie]], zijn [[Extreemlinks|extreemlinkse]] partijen zoals de SP vooral kritisch op de structuur van [[Europese Unie]]. Zodoende is de tweedimensionale verdeling te grof voor de Nederlandse politiek. Een ander kritiekpunt op de tweedimensionale verdeling vanuit Nederlands perspectief is dat immigratie pas relatief laat onderdeel werd van de politieke agenda. Weliswaar signaleerde [[Frits Bolkestein|Bolkestein]] al vroeg in de jaren negentig toekomstige twistpunten als [[multiculturalisme]], immigratie en de [[Europese Unie]], maar pas een decennium later was het [[Pim Fortuyn]] die als eerste het thema immigratie centraal kon stellen in zijn partijprogramma zonder gezien te worden als ondemocratisch of extremistisch.<ref name=":0" />

Daarnaast stellen de Nederlandse politicologen [[Rudy Andeweg|Andeweg]] en [[Galen Arnold Irwin|Irwin]], dat Nederland in de kern een 'land van de minderheden' is.<ref>{{Citeer boek|titel=Governance and politics of the Netherlands|auteurlink=|auteur=Andeweg, Rudy B.|medeauteurs=Galen A. Irwin|taal=en|url=https://books.google.nl/books?id=R1odBQAAQBAJ&dq=Andeweg,+Rudy+B.+and+Galen+A.+Irwin+(2005).Governance+and+Politics+of+theNetherlands.+Second+Edition.+Basingstoke:+Palgrave.++MLA+(Modern+Language+Assoc.)+Kriesi,+Hanspeter.+West+European+Politics+in+the+Age+of+Globalization.+Cambridge+University+Press,+20&lr=&hl=nl&source=gbs_navlinks_s|uitgever=Macmillan International Higher Education.|datum=27 juni 2014|pagina's=pp 27 - 139|ISBN=9781137289933}}</ref> Dit gedachtegoed is historisch gezien het belangrijkste kenmerk van de Nederlandse politiek en langs de ideologie van de minderheden is de politiek gestructureerd. Andeweg en Irwin stellen daarom dat er sprake is van andere, vrij unieke tweedeling. Naast de traditionele sociaal-economische links-rechts-dimensie is er in Nederland de religieus-[[Secularisme|seculiere]] dimensie. Dit cruciale onderdeel van de Nederlandse politieke structuur is er nog altijd, er heeft dus geen herschikking plaatsgevonden.

{{Appendix}}

[[Categorie:Politicologie]]