text:
# Hanging on the telephone
Hanging on the telephone is een liedje geschreven door Jack Lee van The Nerves. Het was bestemd voor hun ep met de groepsnaam als titel uit 1976. Jack Lee zou het later ook als soloartiest nog een keer uitbrengen.
The Nerves werden niet zo bekend. Toch kreeg dit nummer een twintigtal covers. De bekendste uitvoerenden daaronder waren Blondie, Def Leppard en Jimmy Somerville.

## Blondie
Het meest succes met het nummer had Blondie. Zij brachten het als single in november 1978 eerst uit in de VS en Canada en in mei 1979 in Europa, Australië en Nieuw-Zeeland en persten het mee op hun album Parallel lines.

## Achtergrond Blondie versie
De versie van Blondie werd uitsluitend een hit in Oceanië en het Engelse en Nederlandse taalgebied. In thuisland de VS en in buurland Canada werd géén notering behaald. In Ierland werd de 16e positie bereikt, Australië de 16e, Nieuw-Zeeland de 43e en in het Verenigd Koninkrijk stond de plaat twaalf weken genoteerd in de UK Singles Chart met als hoogste notering de 5e positie.
In Nederland werd de plaat veel gedraaid op Hilversum 3 en werd een radiohit in de destijds drie landelijke hitlijsten op de nationale publieke popzender. De plaat bereikte de 21e positie in zowel de Nederlandse Top 40 als de TROS Top 50 en piekte op de 20e positie in de Nationale Hitparade. In de Europese hitlijst op Hilversum 3, de TROS Europarade, werd géén notering behaald.
In België bereikte de plaat de 19e positie in de voorloper van de Vlaamse Ultratop 50 en de 16e positie in de Vlaamse Radio 2 Top 30. In Wallonië werd géén notering behaald.
In de sinds december 1999 jaarlijks uitgezonden NPO Radio 2 Top 2000 van de Nederlandse publieke radiozender NPO Radio 2, stond de plaat uitsluitend in 2005 genoteerd op een 1949e positie.

## Hitnoteringen

### Nederlandse Top 40
| Positie: | 34 | 27 | 21 | 21 | 30 | 39 | uit |

### Nationale Hitparade
| Positie: | 27 | 22 | 20 | 27 | 27 | 39 | uit |

### TROS Top 50
Hitnotering: 24-05-1979 t/m 05-07-1979. Hoogste notering: #22 (1 week).

### Vlaamse Radio 2 Top 30
| Positie: | 29 | 16 | 16 | uit |

### Vlaamse Ultratop 50
| Positie: | 24 | 19 | 24 | uit |

### NPO Radio 2 Top 2000
Hanging on the Telephone stond alleen in 2005 in de NPO Radio 2 Top 2000, op plek 1949.

title: Hanging on the telephone

wikitext:
'''''Hanging on the telephone''''' is een liedje geschreven door [[Jack Lee (muzikant)|Jack Lee]] van [[The Nerves]]. Het was bestemd voor hun [[Extended play|ep]] met de groepsnaam als titel uit 1976. Jack Lee zou het later ook als soloartiest nog een keer uitbrengen.

The Nerves werden niet zo bekend. Toch kreeg dit nummer een twintigtal [[cover (muziek)|covers]]. De bekendste uitvoerenden daaronder waren Blondie, [[Def Leppard]] en [[Jimmy Somerville]].

==Blondie==
{{Infobox single
| Titel          = ''Hanging on the telephone''
| Artiest        = Blondie
| van Album      = [[Parallel Lines (Blondie)|Parallel lines]]
| cover-op-enwp = Blondie - Hanging On The Telephone (UK).jpg
| B-kant= ''Will anything happen'' (VK)
''Fade away and radiate'' (VS)
| Releasedatum   = [[november]] [[1978]] (VS, CAN) / [[mei]] [[1979]] (EU, AU, NZ)
| Opname         = juni-juli 1978, Record Plant, New York
| Genre          = [[New wave (muziekstijl)|new wave]]
| Duur           = 2:17
| Drager         = 7" [[Single (muziek)|vinylsingle]]
| Label          = [[Chrysalis Records]]
| Schrijver      = [[Jack Lee (muzikant)|Jack Lee]]
| Componist      =
| Producer       = [[Chinn & Chapman|Mike Chapman]]
| Hitlijsten     =
*5 (Verenigd Koninkrijk)
*16 (Vlaamse [[Radio 2 Top 30]], Ierland)
*19 (Vlaamse [[Ultratop 50 Singles (Vlaanderen)|Ultratop 50]])
*20 ([[Nationale Hitparade]])
*21 ([[Nederlandse Top 40]], [[TROS Top 50]])
*39 (Australië)
*43 (Nieuw-Zeeland)
| Vorige         = 1978
 ''[[I'm Gonna Love You Too|I’m gonna love you to]]''
| Huidige        = 1978
 ''Hanging on the telephone''
| Volgende       = 1979
 ''[[Heart of Glass (Blondie)|Heart of glass]]''
| Misc           =
| van Album1      = Parallel lines
| Vorig albumnummer1= -
-

| Dit albumnummer1= A1
''Hanging on the telephone''

| Volgend albumnummer1 = A2
 ''[[One way or the other]]''

}}

Het meest succes met het nummer had [[Blondie (band)|Blondie]]. Zij brachten het als [[single (muziek)|single]] in november 1978 eerst uit in de VS en Canada en in mei 1979 in Europa, Australië en Nieuw-Zeeland en persten het mee op hun album ''[[Parallel lines (Blondie)|Parallel lines]]''.

== Achtergrond Blondie versie ==

De versie van Blondie werd uitsluitend een hit in Oceanië en het Engelse en Nederlandse taalgebied. In thuisland de VS en in buurland Canada werd géén notering behaald. In Ierland werd de 16e positie bereikt, Australië de 16e, Nieuw-Zeeland de 43e en in het Verenigd Koninkrijk stond de plaat twaalf weken genoteerd in de [[UK Singles Chart]] met als hoogste notering de 5e positie.

In Nederland werd de plaat veel gedraaid op [[Hilversum 3]] en werd een radiohit in de destijds drie landelijke hitlijsten op de nationale publieke popzender. De plaat bereikte de 21e positie in zowel de [[Nederlandse Top 40]] als de [[TROS Top 50]] en piekte op de 20e positie in de [[Nationale Hitparade]]. In de Europese hitlijst op Hilversum 3, de [[Europarade|TROS Europarade]], werd géén notering behaald.

In België bereikte de plaat de 19e positie in de voorloper van de Vlaamse [[Ultratop 50 Singles (Vlaanderen)|Ultratop 50]] en de 16e positie in de Vlaamse [[Radio 2 Top 30]]. In Wallonië werd géén notering behaald.

In de sinds december 1999 jaarlijks uitgezonden [[Top 2000 (Nederland)|NPO Radio 2 Top 2000]] van de Nederlandse publieke radiozender [[NPO Radio 2]], stond de plaat uitsluitend in 2005 genoteerd op een 1949e positie.

== Hitnoteringen ==

=== Nederlandse Top 40 ===
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
!colspan="21"|''Hitnotering: week 22 t/m 27 in 1979''
|-
!Week:
!style="width:1.32em;"|1
!style="width:1.32em;"|2
!style="width:1.32em;"|3
!style="width:1.32em;"|4
!style="width:1.32em;"|5
!style="width:1.32em;"|6
!style="width:1.32em;"|
|-
!Positie:
|34
|27
|21
|21
|30
|39
|uit
|}

=== Nationale Hitparade ===
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
!colspan="21"|''Hitnotering: 09-0-1979 t/m 20-07-1979''
|-
!Week:
!style="width:1.32em;"|1
!style="width:1.32em;"|2
!style="width:1.32em;"|3
!style="width:1.32em;"|4
!style="width:1.32em;"|5
!style="width:1.32em;"|6
!style="width:1.32em;"|
|-
!Positie:
|27
|22
|20
|27
|27
|39
|uit
|}

=== TROS Top 50 ===
Hitnotering: 24-05-1979 t/m 05-07-1979. Hoogste notering: #22 (1 week).

=== Vlaamse Radio 2 Top 30 ===
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
!colspan="21"|''Hitnotering: 09-06-1979 t/m 29-06-1979''
|-
!Week:
!style="width:1.32em;"|1
!style="width:1.32em;"|2
!style="width:1.32em;"|3
!style="width:1.32em;"|
|-
!Positie:
|29
|16
|16
|uit
|}

=== Vlaamse Ultratop 50 ===
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
!colspan="21"|''Hitnotering: 09-06-1979 t/m 29-06-1979''
|-
!Week:
!style="width:1.32em;"|1
!style="width:1.32em;"|2
!style="width:1.32em;"|3
!style="width:1.32em;"|
|-
!Positie:
|24
|19
|24
|uit
|}

===NPO Radio 2 Top 2000===
{{Tabel NPO Radio 2 Top 2000
}}

{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Hanging on the Telephone}}
* Dutchcharts: (Nederlandse Top 40, Nationale Hitparade, TROS Top 50, TROS Europarade, Vlaamse Ultratop 50, Vlaamse Radio 2 Top 30, UK Singles Chart)
* [https://www.secondhandsongs.com/performance/1545 Second Hand Songs] coverlijst
{{References}}
}}

[[Categorie:Single uit 1978]]
[[Categorie:Single uit 1979]]
[[Categorie:Nummer van Blondie]]
[[Categorie:Nummer van Def Leppard]]

title: Hanging on the telephone

B-kant(en): Will anything happen (VK) · Fade away and radiate (VS)

Uitgebracht: november 1978 (VS, CAN) / mei 1979 (EU, AU, NZ)

Soort drager: 7" vinylsingle

Opname: juni-juli 1978, Record Plant, New York

Genre: new wave

Label: Chrysalis Records

Schrijver(s): Jack Lee

Producent(en): Mike Chapman

title: Hoogste positie(s) in de hitlijsten

Hoogste positie(s) in de hitlijsten: - 5 (Verenigd Koninkrijk) - 16 (Vlaamse Radio 2 Top 30, Ierland) - 19 (Vlaamse Ultratop 50) - 20 (Nationale Hitparade) - 21 (Nederlandse Top 40, TROS Top 50) - 39 (Australië) - 43 (Nieuw-Zeeland)

title: Blondie

1978 · I’m gonna love you to: 1978 · Hanging on the telephone · 1979 · Heart of glass

title: Volgorde op Parallel lines

A1 · Hanging on the telephone · · A2 · One way or the other


text:
# Station Lamotte-Brebière
Station Lamotte-Brebière is een spoorwegstation in de Franse gemeente Lamotte-Brebière.

wikiname: nlwiki

title: Station Lamotte-Brebière

in_language: nl

wikitext:
{{Infobox spoorwegstation Frankrijk
| naam             = Station Lamotte-Brebière
| afbeelding       = Gare de Lamotte-Brebière (80).jpg
| onderschrift     =
| plaats           = [[Lamotte-Brebière]]
| stationscode     =
| opening          =
| sluiting         =
| heropening       =
| perrons          =
| sporen           =
| lijnen           = [[Spoorlijn Paris-Nord - Lille|272 000]] Paris-Nord - Lille
| eigendom         = [[Réseau ferré de France|RFF]] / [[Société nationale des chemins de fer français|SNCF]]
| exploitant       = [[Société nationale des chemins de fer français|SNCF]]
| aantalreizigers  =
| kaart            =
| positiekaartnaam = Frankrijk
| latitude         = 49.885227
| longitude        = 2.395931
| volgend station  =
| vorig station    =
}}
'''Station Lamotte-Brebière''' is een [[spoorwegstation]] in de [[Frankrijk|Franse]] gemeente [[Lamotte-Brebière]].

{{Beginnetje|verkeer & vervoer|2010|11|25}}
{{Coor title dms|49|53|6.817|N|2|23|45.352|E|region:FR_type:railwaystation_scale:6250}}

[[Categorie:Lamotte-Brebière]]
[[Categorie:Spoorwegstation in Somme|Lamotte-Brebiere]]

title: Algemeen

Vervoerder(s): SNCF

title: Spoorlijn(en)

Spoorlijn(en): 272 000 Paris-Nord - Lille

title: Ligging

Land: Frankrijk

Plaats: Lamotte-Brebière

Ligging: Station Lamotte-Brebière (Frankrijk) · Station Lamotte-Brebière

Portaal: Openbaar vervoer · Frankrijk


text:
# Resolutie 1256 Veiligheidsraad Verenigde Naties
Resolutie 1256 van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties werd unaniem door de VN-Veiligheidsraad aangenomen op 3 augustus 1999.

## Achtergrond
In 1980 overleed de Joegoslavische leider Tito, die decennialang de bindende kracht was geweest tussen de zes deelstaten van het land. Na zijn dood kende het nationalisme een sterke opmars, en in 1991 verklaarden verschillende deelstaten zich onafhankelijk. Zo ook Bosnië en Herzegovina, waar in 1992 een burgeroorlog ontstond tussen de Bosniakken, Kroaten en Serviërs. Deze oorlog, waarbij etnische zuiveringen plaatsvonden, ging door tot in 1995 vrede werd gesloten. Hierop werd de NAVO-operatie IFOR gestuurd die de uitvoering ervan moest afdwingen. Die werd in 1996 vervangen door SFOR, die op zijn beurt in 2004 werd vervangen door de Europese operatie EUFOR Althea.

## Inhoud
De Veiligheidsraad:
- Herinnert aan de resoluties 1031, 1088 en 1112.
- Herinnert ook aan het raamakkoord voor vrede in Bosnië en Herzegovina.

1. Verwelkomt de aanstelling van Wolfgang Petritsch als opvolger van Carlos Westendorp als hoge vertegenwoordiger voor Bosnië en Herzegovina.
2. Looft de inspanningen die Carlos Westendorp leverde.
3. Bevestigt het belang van de hoge vertegenwoordiger bij de uitvoering van het vredesakkoord en de leiding van de betrokken organisaties.
4. Bevestigt de laatste autoriteit van de hoge vertegenwoordiger bij de interpretatie van annex °10 over de civiele uitvoering van het vredesakkoord.

## Verwante resoluties
- Resolutie 1247 Veiligheidsraad Verenigde Naties
- Resolutie 1252 Veiligheidsraad Verenigde Naties
- Resolutie 1259 Veiligheidsraad Verenigde Naties
- Resolutie 1285 Veiligheidsraad Verenigde Naties (2000)

Lijst ·  1220 ·  1221 ·  1222 ·  1223 ·  1224 ·  1225 ·  1226 ·  1227 ·  1228 ·  1229 ·  1230 ·  1231 ·  1232 ·  1233 ·  1234 ·  1235 ·  1236 ·  1237 ·  1238 ·  1239 ·  1240 ·  1241 ·  1242 ·  1243 ·  1244 ·  1245 ·  1246 ·  1247 ·  1248 ·  1249 ·  1250 ·  1251 ·  1252 ·  1253 ·  1254 ·  1255 ·  1256 ·  1257 ·  1258 ·  1259 ·  1260 ·  1261 ·  1262 ·  1263 ·  1264 ·  1265 ·  1266 ·  1267 ·  1268 ·  1269 ·  1270 ·  1271 ·  1272 ·  1273 ·  1274 ·  1275 ·  1276 ·  1277 ·  1278 ·  1279 ·  1280 ·  1281 ·  1282 ·  1283 ·  1284

wikitext:
{{Infobox VN-resolutie
| nr    = 1256
| code  = S/RES/1256
| van   = VR
| verg  = 4030
| datum = 3 augustus
| jaar  = 1999
| ond   = Bosnische Burgeroorlog
| besl  = Stemde in met de aanstelling van een nieuwe hoge vertegenwoordiger in Bosnië en Herzegovina.
| voor  = 15
| tegen = 0
| onth  = 0
| afbeelding = Location Bosnia-Herzegovina Europe.png
| onderschrift = Bosnië en Herzegovina.
}}
'''Resolutie 1256 van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties''' werd [[Unanimiteit|unaniem]] door de [[Veiligheidsraad van de Verenigde Naties|VN-Veiligheidsraad]] aangenomen op 3 augustus 1999.

== Achtergrond ==
{{Zie hoofdartikel|Bosnische Burgeroorlog}}
In 1980 overleed de Joegoslavische leider [[Josip Broz Tito|Tito]], die decennialang de bindende kracht was geweest tussen de zes deelstaten van het land. Na zijn dood kende het [[nationalisme]] een sterke opmars, en in 1991 verklaarden verschillende deelstaten zich [[Onafhankelijkheid (staatkunde)|onafhankelijk]]. Zo ook [[Bosnië en Herzegovina]], waar in 1992 een burgeroorlog ontstond tussen de Bosniakken, Kroaten en Serviërs. Deze oorlog, waarbij [[etnische zuivering]]en plaatsvonden, ging door tot in 1995 [[Verdrag van Dayton|vrede werd gesloten]]. Hierop werd de NAVO-operatie [[Implementation Force|IFOR]] gestuurd die de uitvoering ervan moest afdwingen. Die werd in 1996 vervangen door [[Stabilization Force|SFOR]], die op zijn beurt in 2004 werd vervangen door de Europese operatie [[EUFOR Althea]].

== Inhoud ==
De Veiligheidsraad:
* Herinnert aan de resoluties [[Resolutie 1031 Veiligheidsraad Verenigde Naties|1031]], [[Resolutie 1088 Veiligheidsraad Verenigde Naties|1088]] en [[Resolutie 1112 Veiligheidsraad Verenigde Naties|1112]].
* Herinnert ook aan het raamakkoord voor vrede in Bosnië en Herzegovina.
# Verwelkomt de aanstelling van [[Wolfgang Petritsch]] als opvolger van [[Carlos Westendorp]] als [[hoge vertegenwoordiger voor Bosnië en Herzegovina]].
# Looft de inspanningen die Carlos Westendorp leverde.
# Bevestigt het belang van de hoge vertegenwoordiger bij de uitvoering van het vredesakkoord en de leiding van de betrokken organisaties.
# Bevestigt de laatste autoriteit van de hoge vertegenwoordiger bij de interpretatie van annex °10 over de civiele uitvoering van het vredesakkoord.

== Verwante resoluties ==
* [[Resolutie 1247 Veiligheidsraad Verenigde Naties]]
* [[Resolutie 1252 Veiligheidsraad Verenigde Naties]]
* [[Resolutie 1259 Veiligheidsraad Verenigde Naties]]
* [[Resolutie 1285 Veiligheidsraad Verenigde Naties]] (2000)

{{Navigatie VN-resoluties|VR|1999}}

[[Categorie:Resolutie van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties uit 1999| 1256]]
[[Categorie:VN-resolutie over de Hoge Vertegenwoordiger voor Bosnië en Herzegovina|VR1256]]

title: Resolutie 1256

Van de: Veiligheidsraad van de Verenigde Naties

Datum: 3 augustus 1999

Stemming: voor · 15onth. · 0tegen · 0

Onderwerp: Bosnische Burgeroorlog

title: Samenstelling VN-Veiligheidsraad in 1999

Samenstelling VN-Veiligheidsraad in 1999: China · Frankrijk · Rusland · Verenigd Koninkrijk · Verenigde Staten

Samenstelling VN-Veiligheidsraad in 1999: Argentinië · Brazilië · Bahrein · Canada · Gabon · Gambia · Maleisië · Namibië · Nederland · Slovenië


text:
# Phoebolampta cubensis
Phoebolampta cubensis is een rechtvleugelig insect uit de familie sabelsprinkhanen (Tettigoniidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1907 door Rehn.

title: Phoebolampta cubensis

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Phoebolampta cubensis''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Rechtvleugeligen|Orthoptera]] (Rechtvleugeligen)
| familie = [[Sabelsprinkhanen|Tettigoniidae]] (Sabelsprinkhanen)
| geslacht = ''[[Phoebolampta]]''
| w-naam = ''Phoebolampta cubensis''
| auteur = Rehn
| datum = 1907
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Phoebolampta cubensis''''' is een [[rechtvleugeligen|rechtvleugelig insect]] uit de familie [[sabelsprinkhanen]] (Tettigoniidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1907 door Rehn.

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|9999-Orthoptera}} [bezocht 15 april 2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|04|18}}

[[Categorie:Sabelsprinkhanen]]

title: Phoebolampta cubensis

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Orthoptera (Rechtvleugeligen)

Familie: Tettigoniidae (Sabelsprinkhanen)

Geslacht: Phoebolampta

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Poeciliopsis lucida
Poeciliopsis lucida is een straalvinnige vissensoort uit de familie van de levendbarende tandkarpers (Poeciliidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1960 door Miller.

title: Poeciliopsis lucida

wikitext:
{{Taxobox straalvinnige
| titelweergave = cursief
| naam = ''Poeciliopsis lucida''
| afbeelding =
| orde = [[Cyprinodontiformes]]
| familie = [[Poeciliidae]] (Levendbarende tandkarpers)
| geslacht = ''[[Poeciliopsis]]''
| w-naam = ''Poeciliopsis lucida''
| auteur = Miller
| datum = 1960
| haakjes =
| commons =
| species =
|status=DD|statusbron=2018|rl-id=191762}}
'''''Poeciliopsis lucida''''' is een [[Straalvinnigen|straalvinnige]] [[vissen (dieren)|vissensoort]] uit de familie van de [[levendbarende tandkarpers (Poeciliidae)]].<ref>{{Link FishBase species|genus=Poeciliopsis|species=lucida|month=02|year=2013}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1960 door Miller.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|02|27}}

[[Categorie:Poeciliidae]]

title: Poeciliopsis lucida · IUCN-status: Onzeker (2018)

Stam: Chordata (Chordadieren)

Superklasse: Osteichthyes (Beenvisachtigen)

Klasse: Actinopterygii (Straalvinnigen)

Orde: Cyprinodontiformes

Familie: Poeciliidae (Levendbarende tandkarpers)

Geslacht: Poeciliopsis

title: Soort

Portaal: Biologie · Vissen


text:
# Noordelijke fluweelboleet
De noordelijke fluweelboleet (Xerocomus fennicus) is een paddenstoel uit de familie Boletaceae. Ectomycorrhizapartner van loofbomen op lemige bodem. Beschreven uit Finland, waar hij algemeen voorkomt bij Berk en Els, op voedselrijke grond, vaak met brandnetels.

## Kenmerken

### Uiterlijke kenmerken
Hoed
Een rode fluweelboleet, die soms ook naar bruin verkleurt, met een fluwelige, openbarstende hoed en geel hoedvlees.
Buisjes en poriën
De buisjes en poriën zijn geelgroen en worden intens blauw bij aanraking.
Steel
De steel is cilindrisch, naar de voet versmald, rood als hoed, vaak gelig aan de top en voet, vezelig, blauw verkleurend bij aanraking.

### Microscopische kenmerken
De sporen hebben een afgeknotte top en fijn gestreept in de lengte (olie immersie). De sporenmaat is 10-15 × 4-6 μm met een Q-getal van 2,0-3,2. De hoedhuid is verweven trichoderm van cilindrische hyfen. De cellen zijn slank met iets vebrede eindcellen 4 tot 25 μm. Het pigment is geincrustreerd in de hyfen van de hoedhuid.

## Verwarrende soorten
Hij lijkt op de rode boleet (Hortiboletus rubellus) en de wijnrode boleet (Xerocomus ripariellus), maar heeft afgeknotte, fijn gestreepte sporen. De sombere fluweelboleet (Xerocomus porosporus) heeft ook afgeknotte sporen, maar die zijn glad.

## Verspreiding
De noordelijke fluweelboleet komt uiterst zeldzaam voor in Nederland. Hij is slechts eenmaal in Nederland vastgesteld (Winterswijk), maar mogelijk verward met gelijkende soorten. Verspreiding in Europa nog vrij onbekend. Volgens GBIF komt de soort voor in Finland, Estland, Denemarken en Noorwegen .

title: Noordelijke fluweelboleet

wikitext:
{{Taxobox boletales
| afbeelding=
| afbeeldingtekst=
| familie=''[[Boletaceae]]''
| geslacht=''[[Xerocomus]]''
| w-naam=''Xerocomus fennicus''
| auteur=(Harmaja) H. Ladurner & Simonini
| datum=2003
| synoniem =
* ''Boletus fennicus''
* ''Xerocomus fennicus''
}}
De '''noordelijke fluweelboleet''' (''Xerocomus fennicus'') is een [[paddenstoel (schimmel)|paddenstoel]] uit de familie ''[[Boletaceae]]''. Ectomycorrhizapartner van loofbomen op lemige bodem. Beschreven uit Finland, waar hij algemeen voorkomt bij Berk en Els, op voedselrijke grond, vaak met brandnetels.

== Kenmerken ==
=== Uiterlijke kenmerken ===
;Hoed
Een rode fluweelboleet, die soms ook naar bruin verkleurt, met een fluwelige, openbarstende hoed en geel hoedvlees.

;Buisjes en poriën
De buisjes en poriën zijn geelgroen en worden intens blauw bij aanraking.

;Steel
De [[steel (mycologie)|steel]] is cilindrisch, naar de voet versmald, rood als hoed, vaak gelig aan de top en voet, vezelig, blauw verkleurend bij aanraking.

=== Microscopische kenmerken ===
De [[spore]]n hebben een afgeknotte top en fijn gestreept in de lengte (olie immersie). De sporenmaat is 10-15 × 4-6 μm met een Q-getal van 2,0-3,2. De hoedhuid is verweven [[trichoderm]] van cilindrische [[schimmeldraad|hyfen]]. De cellen zijn slank met iets vebrede eindcellen 4 tot 25 μm. Het pigment is geincrustreerd in de hyfen van de hoedhuid.

== Verwarrende soorten ==
Hij lijkt op de [[rode boleet]] (''Hortiboletus rubellus'') en de [[wijnrode boleet]] (''Xerocomus ripariellus''), maar heeft afgeknotte, fijn gestreepte sporen. De [[sombere fluweelboleet]] (''Xerocomus porosporus'') heeft ook afgeknotte sporen, maar die zijn glad.

== Verspreiding ==
De noordelijke fluweelboleet komt uiterst zeldzaam voor in Nederland. Hij is slechts eenmaal in Nederland vastgesteld (Winterswijk), maar mogelijk verward met gelijkende soorten. Verspreiding in Europa nog vrij onbekend. Volgens [[Global Biodiversity Information Facility|GBIF]] komt de soort voor in Finland, Estland, Denemarken en Noorwegen <ref>[https://www.gbif.org/species/3271428 GBIF.org]</ref>.

{{appendix|2=
* [https://www.verspreidingsatlas.nl/0142170 NMV Verspreidingsatlas Paddenstoelen]
* {{en}} [http://indexfungorum.org/Names/NamesRecord.asp?RecordID=371705 Index Fungorum]
* [http://noordeloos.allesoverpaddenstoelen.nl/html/x_fennicusned.html Noordelijke fluweelboleet op Boleten: families en geslachten]
----
{{references}}
}}

[[Categorie:Boletaceae]]
[[Categorie:Eetbare paddenstoel]]
[[Categorie:Schimmelsoort]]

title: Noordelijke fluweelboleet

Rijk: Fungi (Schimmels)

Stam: Basidiomycota

Klasse: Agaricomycetes

Onderklasse: Agaricomycetidae

Orde: Boletales (Boleten)

Familie: Boletaceae

Geslacht: Xerocomus

title: Synoniemen

Portaal: Biologie


text:
# Sigumpar Julu
Sigumpar Julu is een bestuurslaag in het regentschap Toba Samosir van de provincie Noord-Sumatra, Indonesië. Sigumpar Julu telt 434 inwoners (volkstelling 2010).

title: Sigumpar Julu

wikitext:
{{Infobox plaats in Indonesië
| soort          = Dorp
| naam           = Sigumpar Julu
| inwoners       = 434
| datum inwoners = 2010
| provincie      = [[Noord-Sumatra]]
| regentschap    = [[Toba Samosir]]
| onderdistrict  = [[Sigumpar (onderdistrict)|Sigumpar]]
| eiland         =
| tijdzone       =
| code desa      = 1206061004
| mapname        =
| lat_deg        =
| lat_min        =
| lat_sec        =
| lon_deg        =
| lon_min        =
| lon_sec        =
| image          =
| caption        =
}}
'''Sigumpar Julu''' is een bestuurslaag in het [[Regentschap (Indonesië)|regentschap]] [[Toba Samosir]] van de [[Provincies van Indonesië|provincie]] [[Noord-Sumatra]], [[Indonesië]]. Sigumpar Julu telt 434 inwoners (volkstelling 2010).

{{Appendix|2=
* Resultaten van de volkstelling (2010), Badan Pusat Statistik, [https://web.archive.org/web/20121202090212/http://bps.go.id/eng/download_file/Population_of_Indonesia_by_Village_2010.pdf Population_of_Indonesia_by_Village]
}}
{{Beginnetje|landen & Volken|land=Indonesië|2=2013|3=06|4=13}}

[[Categorie:Plaats in Noord-Sumatra]]

title: Situering

Provincie: Noord-Sumatra

Regentschap of · stadsgemeente: Toba Samosir

Onderdistrict: Sigumpar

title: Algemeen

title: Overig

Portaal: Indonesië


text:
# Finlaya gani
Finlaya gani is een muggensoort uit de familie van de steekmuggen (Culicidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1940 door Bonne-Wepster.

title: Finlaya gani

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Finlaya gani''
| afbeelding =
| orde = [[Tweevleugeligen|Diptera]] (Tweevleugeligen)
| onderorde = [[Muggen|Nematocera]] (Muggen)
| familie = [[Steekmuggen|Culicidae]] (Steekmuggen)
| geslacht = ''[[Finlaya]]''
| w-naam = ''Finlaya gani''
| auteur = Bonne-Wepster
| datum = 1940
| haakjes = ja
| species =
| commons =
}}
'''''Finlaya gani''''' is een [[muggen]]soort uit de familie van de [[Steekmuggen|steekmuggen (Culicidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Culicidae}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1940 door [[Johanna Bonne-Wepster|Bonne-Wepster]].

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|06|21}}

[[Categorie:Finlaya|gani]]

title: Finlaya gani

Orde: Diptera (Tweevleugeligen)

Onderorde: Nematocera (Muggen)

Familie: Culicidae (Steekmuggen)

Geslacht: Finlaya

title: Soort


text:
# Scrobipalpa corleyi
Scrobipalpa corleyi is een vlinder uit de familie tastermotten (Gelechiidae). De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2010 door Huemer & Karsholt.
De soort komt voor in Europa.

title: Scrobipalpa corleyi

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Scrobipalpa corleyi''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| familie = [[Tastermotten|Gelechiidae]] (Tastermotten)
| geslacht = ''[[Scrobipalpa]]''
| w-naam = ''Scrobipalpa corleyi''
| auteur = Huemer & Karsholt
| datum = 2010
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Scrobipalpa corleyi''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie [[tastermotten]] (Gelechiidae). De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2010 door Huemer & Karsholt.

De soort komt voor in [[Europa (werelddeel)|Europa]].

{{Appendix|2=
* {{Link Fauna Europaea|id=437612|naam=''Scrobipalpa corleyi''}}
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|03|26}}

[[Categorie:Scrobipalpa|corleyi]]
[[Categorie:Dier uit het Palearctisch gebied]]

title: Scrobipalpa corleyi

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Gelechiidae (Tastermotten)

Geslacht: Scrobipalpa

title: Soort


text:
# Rybník (okres Revúca)
Rybník (Hongaars: Újvásár) is een Slowaakse gemeente in de regio Banská Bystrica, en maakt deel uit van het district Revúca.
Rybník telt 144 inwoners.
Držkovce · Gemer · Gemerská Ves · Gemerské Teplice · Gemerský Sad · Hrlica · Hucín · Chvalová · Chyžné · Jelšava · Kameňany · LeváreLevkuška · Licince · Lubeník · Magnezitovce · Mokrá Lúka · Muráň · Muránska Dlhá Lúka · Muránska Huta · Muránska Lehota · Muránska Zdychava · Nandraž · Otročok · Ploské · Polina · Prihradzany · Rákoš · Rašice · Ratková · Ratkovské Bystré · Revúca · Revúcka Lehota · Rybník · Sása · Sirk · Skerešovo · Šivetice · Tornaľa · Turčok · Višňové · Žiar

title: Rybník (okres Revúca)

wikitext:
{{Infobox plaats in Slowakije
| naam = Rybník
| coa =
| flag = Rybnik-revuca-flag.svg
| area = [[Banská Bystrica (regio)|Banská Bystrica]]
| subarea = [[Okres Revúca|Revúca]]
| NUTS = 6515507
| oppervlakte = 16,94
| postcode = 982 64
| netnummer = 0 47
| hoogte = 260
| kenteken = RA
| image = Rybník11.jpg
| www =
| lat_deg = 48
| lat_min = 33
| lat_sec = 0
| lat_dir = N
| lon_deg = 20
| lon_min = 7
| lon_sec = 30
| lon_dir = E
}}
'''Rybník''' ([[Hongaars]]: ''Újvásár'') is een [[Gemeente in Slowakije|Slowaakse gemeente]] in de regio [[Banská Bystrica (regio)|Banská Bystrica]], en maakt deel uit van het district [[Okres Revúca|Revúca]].
Rybník telt {{Inwonertallen Slowaakse gemeentes|POP=6515507}} inwoners.

{{Commonscat}}
{{Navigatie district Revúca}}
{{Beginnetje|landen & volken|land=Slowakije|2011|06|23}}

[[Categorie:Gemeente in Revúca]]

title: Situering

Regio: Banská Bystrica

District: Revúca

Coördinaten: 48° 33′ NB, 20° 8′ OL

title: Algemeen

title: Overig

Kenteken: RA

Website: Officiële website

title: Foto's

Portaal: Slowakije


text:
# D3 (hunebed)
Hunebed D3 ligt op de Steenakkers aan de Schutsweg ten zuiden van Midlaren in de Nederlandse provincie Drenthe. Hunebed D3 ligt - vanaf de weg gezien - achter zijn 'tweelingbroer' en is daardoor nog meer aan het zicht onttrokken. Samen met hunebed D4 wordt dit hunebed de "Hunenborg" genoemd.
Het hunebed ligt samen met het D4 wat verscholen tussen twee oude boerderijtjes (keuterijtjes) (nr. 40 en 42) net buiten het dorp Midlaren. Ze zijn begroeid met korstmossen.

## Bouw
D3 is gebouwd tussen 3400 en 3100 v.Chr. en wordt toegeschreven aan de trechterbekercultuur.
Het hunebed heeft 6 dekstenen en 14 sluit- en zijstenen en 2 poortstenen. Het is 10,7 meter lang en 4,4 meter breed.

## Geschiedenis
De hunebedden werden in 1711 vermeld, maar de schrijver ging er nog van uit dat het om één hunebed ging.
Beide boerderijtjes zijn op 31 december 1869 voor honderd gulden overgenomen van de Boermarke van Midlaren door het Rijk. In 1870 werden de resten van de dekheuvels afgegraven, hierbij kwamen potten en drie vuurstenen bijltjes tevoorschijn. De hunebedden werden gefotografeerd door Friedrich Julius von Kolkow.
Van Giffen noemt het hunebed "nog al gestoord".
In 1965 werd een restauratie uitgevoerd, de stenen verzakten door vlierstruiken in de kelder. In 1983 werden gasbetontegels geplaatst om illegale schatgraverij te voorkomen. In 2003 werd aardewerk uit de tijd van de hunebedbouwers aangetroffen onder de vloer van de schuur van nummer 40.
De hunebedden worden beheerd door Het Drentse Landschap en werden in 2003 erkend als rijksmonument. Een van de boerderijtjes is inmiddels aangekocht door Het Drentse Landschap.
In 2018 werden napjes op het hunebed ontdekt

title: D3 (hunebed)

wikitext:
{{Infobox archeologische plaats
| naam          =
| altnaam       =
| mapname       = Nederland
| maptype       = relief
| lat_deg       = 53
| lat_min       = 6
| lat_sec       = 28.3
| lat_dir       = N
| lon_deg       = 6
| lon_min       = 40
| lon_sec       = 17.02
| lon_dir       = E
| land          =
| locatie       =
| dichtbij      =
| omschrijving  =
| afbeelding    = Hunebed D3 te Midlaren.jpg
| onderschrift  = Hunebed D3 te Midlaren
| datering      =
| periode       =
| cultuur       =
| vindjaar      =
| vinder        =
| collectie     =
| identificatie =
}}
'''Hunebed D3''' ligt op de Steenakkers aan de Schutsweg ten zuiden van [[Midlaren]] in de [[Nederland]]se provincie [[Drenthe]]. Hunebed D3 ligt - vanaf de weg gezien - achter zijn 'tweelingbroer' en is daardoor nog meer aan het zicht onttrokken. Samen met [[D4 (hunebed)|hunebed D4]] wordt dit hunebed de "Hunenborg" genoemd.

Het [[hunebed]] ligt samen met het D4 wat verscholen tussen twee oude boerderijtjes ([[Keuterboer|keuterijtjes]]) (nr. 40 en 42) net buiten het dorp Midlaren. Ze zijn begroeid met [[korstmos]]sen.

==Bouw==
D3 is gebouwd tussen 3400 en 3100 v.Chr. en wordt toegeschreven aan de [[trechterbekercultuur]].

Het hunebed heeft 6 [[Deksteen (dolmen)|dekstenen]]<ref>Mythische stenen, Hendrik Gommer, ISBN 9789082311167</ref> en 14 [[sluitsteen|sluit-]] en [[draagsteen (dolmen)|zijstenen]] en 2 [[poortsteen (dolmen)|poortstenen]]. Het is 10,7 meter lang en 4,4 meter breed<ref>[https://web.archive.org/web/20170927052402/http://www.hunebeddeninfo.nl/d34-midlaren-67/beschrijving De hunebedden van Drenthe en Groningen]</ref>.

==Geschiedenis==
[[File:Overzicht hunebedden - Midlaren - 20328564 - RCE.jpg|thumb|left|250px|Overzicht van de hunebedden D3 en D4, [[Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed]]]]
De hunebedden werden in 1711 vermeld, maar de schrijver ging er nog van uit dat het om één hunebed ging.

Beide boerderijtjes zijn op 31 december 1869 voor honderd gulden overgenomen van de Boermarke van Midlaren door het [[Rijksoverheid|Rijk]]. In 1870 werden de resten van de [[dekheuvel]]s afgegraven, hierbij kwamen potten en drie vuurstenen bijltjes tevoorschijn. De hunebedden werden gefotografeerd door [[Friedrich Julius von Kolkow]].

[[Van Giffen]] noemt het hunebed "nog al gestoord"<ref>De Hunebedden in Nederland", dr.A.E.van Giffen, 1925</ref>.

In 1965 werd een restauratie uitgevoerd<ref>[https://web.archive.org/web/20170927052402/http://www.hunebeddeninfo.nl/d34-midlaren-67/beschrijving De hunebedden van Groningen en Drenthe]</ref>, de stenen verzakten door [[vlier (geslacht)|vlier]]struiken in de kelder. In 1983 werden gasbetontegels geplaatst om illegale schatgraverij te voorkomen. In 2003 werd [[aardewerk]] uit de tijd van de hunebedbouwers aangetroffen onder de vloer van de schuur van nummer 40.<ref>Informatie ontleend aan "Hunebedden" uit 2009 van Maarten Westmaas. Volgens de beheerder van de hunebedden "[[Het Drentse Landschap]], is het hunebed nooit gerestaureerd.</ref>

De hunebedden worden beheerd door [[Het Drentse Landschap]] en werden in 2003 erkend als [[rijksmonument]]. Een van de boerderijtjes is inmiddels aangekocht door Het Drentse Landschap.<ref>[https://web.archive.org/web/20120720032346/https://www.drentslandschap.nl/Erfgoed/OverigeGebouwen.aspx Het Drentse Landschap]</ref>

In 2018 werden [[napjessteen|napjes]] op het hunebed ontdekt<ref> van der Merwe, Mette, (maart). Op zoektocht naar cup marks op de Nederlandse hunebedden. Archeologie in Nederland 2020</ref>
{{Commonscat|Hunebed D03 in Midlaren}}
{{Appendix|2=
{{References}}
}}
{{Navigatie hunebedden}}
{{Coor title dms|53|6|28.3|N|6|40|17.02|E|scale:6250_region:NL}}

{{DEFAULTSORT:D03}}
[[Categorie:Hunebed in Drenthe]]
[[Categorie:Rijksmonument in Tynaarlo]]

title: Situering

Coördinaten: 53° 6′ NB, 6° 40′ OL

Portaal: Archeologie


text:
# Bandmof
Een bandmof is een elektro-mof bedoeld om verbinding te maken tussen twee "STAAL PUR PE"-buizen. Deze laatste zijn geïsoleerde buizen voor het transport van vloeistoffen en gassen. Het is een tegenwoordig veel toegepaste verbindingstechniek.

## Lassen
De bandmof is gemaakt van HDPE. Het is een elektro-mof, hetgeen inhoudt dat het lassen van de mof aan de buizen gebeurt door verhitting van de binnenzijde van de mof met behulp van een computergestuurde elektrische stroom. Daarvoor is er in de mof een elektrische spoel aanwezig met aansluitpunten aan de buitenzijde. Als de verbinding is gelast, wordt deze met 0,05 bar afgeperst en afgewerkt met tweecomponentenpurschuim en polifusie-dopen, door middel van spiegellas. Deze werkzaamheden worden uitgevoerd door gecertificeerde isoleerders.

title: Bandmof

wikitext:
Een '''bandmof''' is een elektro-[[Mof (verbinding)|mof]] bedoeld om verbinding te maken tussen twee "STAAL PUR PE"-[[Buis (voorwerp)|buizen]]. Deze laatste zijn geïsoleerde buizen voor het transport van vloeistoffen en gassen. Het is een tegenwoordig veel toegepaste [[Verbindingstechnieken|verbindingstechniek]].

== Lassen ==
De bandmof is gemaakt van [[Polyetheen|HDPE]]. Het is een elektro-mof, hetgeen inhoudt dat het [[lassen]] van de mof aan de buizen gebeurt door verhitting van de binnenzijde van de mof met behulp van een [[Computerprogramma|computergestuurde]] elektrische stroom. Daarvoor is er in de mof een elektrische spoel aanwezig met aansluitpunten aan de buitenzijde. Als de verbinding is gelast, wordt deze met 0,05 [[Bar (druk)|bar]] afgeperst en afgewerkt met [[Polyurethaan|tweecomponentenpurschuim]] en [[polifusie-dopen]], door middel van [[spiegellas]]. Deze werkzaamheden worden uitgevoerd door gecertificeerde isoleerders.

== Zie ook ==
* [[Pijptransport]]
* [[Mof (verbinding)]]

== Externe link ==
* [http://www.logstor.com/ LOGSTOR A/S Denmark]

[[Categorie:Pijpleiding]]
[[Categorie:Bevestigingsmiddel]]


text:
# Conophorus validus
Conophorus validus is een vliegensoort uit de familie van de wolzwevers (Bombyliidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1869 door Loew.

title: Conophorus validus

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Conophorus validus''
| afbeelding =
| orde = [[Diptera]] (Tweevleugeligen)
| onderorde = [[Vliegen (dieren)|Brachycera]] (Vliegen)
| familie = [[Wolzwevers|Bombyliidae]] (Wolzwevers)
| geslacht = ''[[Conophorus]]''
| w-naam = ''Conophorus validus''
| auteur = Loew
| datum = 1869
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Conophorus validus''''' is een [[vliegen (dieren)|vliegen]]soort uit de familie van de [[Wolzwevers|wolzwevers (Bombyliidae)]].<ref>{{Link Fauna Europaea|id=130403|naam=''Conophorus validus''}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1869 door Loew.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|06|23}}

[[Categorie:Conophorus|validus]]

title: Conophorus validus

Onderorde: Brachycera (Vliegen)

Familie: Bombyliidae (Wolzwevers)

Geslacht: Conophorus

title: Soort


text:
# Crorema jordani
Crorema jordani is een vlinder uit de familie spinneruilen (Erebidae), onderfamilie donsvlinders (Lymantriinae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1936 door Collenette.
De soort komt voor in tropisch Afrika.

title: Crorema jordani

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Crorema jordani''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| familie = [[Spinneruilen|Erebidae]] (Spinneruilen)
| onderfamilie = [[Donsvlinders|Lymantriinae]] (Donsvlinders)
| geslacht = ''[[Crorema]]''
| w-naam = ''Crorema jordani''
| auteur = Collenette
| datum = 1936
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Crorema jordani''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie [[spinneruilen]] (Erebidae), onderfamilie [[donsvlinders]] (Lymantriinae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1936 door Collenette.

De soort komt voor in [[Afrotropisch gebied|tropisch Afrika]].

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|2012-DePrins-DePrins}} [bezocht 15-3-2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|03|15}}

[[Categorie:Crorema|jordani]]
[[Categorie:Dier uit het Afrotropisch gebied]]

title: Crorema jordani

Familie: Erebidae (Spinneruilen)

Onderfamilie: Lymantriinae (Donsvlinders)

Geslacht: Crorema

title: Soort


text:
# Neoclinus lacunicola
Neoclinus lacunicola is een straalvinnige vissensoort uit de familie van snoekslijmvissen (Chaenopsidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1980 door Fukao.

title: Neoclinus lacunicola

wikitext:
{{Taxobox straalvinnige
| titelweergave = cursief
| naam = ''Neoclinus lacunicola''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Baarsachtigen|Perciformes]] (Baarsachtigen)
| familie = [[Snoekslijmvissen|Chaenopsidae]] (Snoekslijmvissen)
| geslacht = ''[[Neoclinus]]''
| w-naam = ''Neoclinus lacunicola''
| auteur = Fukao
| datum = 1980
| haakjes =
| species =
| commons =
|status=LC|statusbron=2011|rl-id=185150}}
'''''Neoclinus lacunicola''''' is een [[straalvinnigen|straalvinnige]] [[vissen (dieren)|vissensoort]] uit de familie van [[snoekslijmvissen]] (Chaenopsidae).<ref>{{Link FishBase species|genus=Neoclinus|species=lacunicola|month=10|year=2011}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1980 door Fukao.

{{Appendix}}
{{Beginnetje|biologie|2011|10|22}}

[[Categorie:Snoekslijmvissen]]

title: Neoclinus lacunicola · IUCN-status: Niet bedreigd (2011)

Orde: Perciformes (Baarsachtigen)

Familie: Chaenopsidae (Snoekslijmvissen)

Geslacht: Neoclinus

title: Soort


text:
# Astronomy Letters
Astronomy Letters is een wetenschappelijk tijdschrift op het gebied van de astronomie. Het bevat vertalingen van artikelen uit het Russische tijdschrift Pis'ma V Astronomicheskii Zhurnal. Het verschijnt 12 keer per jaar.
Het eerste nummer verscheen in 1994.

title: Astronomy Letters

wikitext:
{{Infobox tijdschrift
| titel          = Astronomy Letters
| ISO4           =
| afbeelding     =
| onderschrift   =
| genre          = wetenschappelijk tijdschrift
| doelgroep      =
| frequentie     = 12 keer per jaar
| oplage         =
| bereik         =
| formaat        =
| eerste editie  = 1994
| laatste editie =
| landen         =
| regio          =
| taal           = Engels
| hoofdredacteur = Rashid A. Sunyaev
| uitgeverij     = MAIK Nauka/Interperiodica
| andere versie  =
| issn           = 1063-7737
| impactfactor   = 0,99 (2011)
| website        = http://www.maik.ru/cgi-perl/journal.pl?lang=eng&name=letters
| open access    = nee
}}

'''''Astronomy Letters''''' is een [[wetenschappelijk tijdschrift]] op het gebied van de [[astronomie]]. Het bevat vertalingen van artikelen uit het [[Rusland|Russische]] tijdschrift ''Pis'ma V Astronomicheskii Zhurnal''. Het verschijnt 12 keer per jaar.
Het eerste nummer verscheen in 1994.

{{Appendix|1=Bron|2=
*[https://www.worldcat.org/issn/1063-7737 Astronomy Letters] op OCLC WorldCat
{{References}}
}}

[[Categorie:Astronomisch tijdschrift]]

title: Astronomy Letters

Genre: wetenschappelijk tijdschrift

Frequentie: 12 keer per jaar

Open toegang?: nee

Taal: Engels

Hoofdredacteur: Rashid A. Sunyaev

Uitgeverij(en): MAIK Nauka/Interperiodica


text:
# Malmö IP
Malmö IP (volledige naam: Malmö Idrottsplats, ook wel bekend als Gamla IP) is een voetbalstadion in de Zweedse stad Malmö. Het is sinds 2012 de thuishaven van de vrouwenvoetbalclub FC Rosengård, die actief is in de Damallsvenskan. Hiervoor speelden de voetbalclubs Malmö FF en IFK Malmö hun wedstrijden in het stadion. Het stadion is het twee na grootste stadion in Malmö, alleen het Malmö Stadion en het Eleda Stadion zijn groter.
Oorspronkelijk was het stadion een multifunctionele sportaccommodatie. Momenteel is het een voetbalstadion met een kunstgrasveld en een capaciteit van 7.600 toeschouwers. Door renovaties van 1978 tot 1980 en in 1999 werd de capaciteit uitgebreid en in 2008 werd de grasmat vervangen door kunstgras.

## Geschiedenis

### 1980 - 1920
De sportaccommodatie Malmö IP werd in 1896 gebouwd om evenementen op het gebied van wielrennen, gymnastiek, worstelen, atletiek en tennis te kunnen laten plaatsvinden. Fietsevenementen werden eerder al georganiseerd door de lokale sportclub Malmö Velocipedklubb (MVK) sinds 12 oktober 1890 op een tijdelijk veld in Rörsjöstaden, een wijk in Malmö. Er was grote behoefte aan een accommodatie waar met goede faciliteiten en toegankelijkheid voor publiek diverse sporten beoefend konden worden.
Op de plek waar het stadion zou komen werd ook de eerste voetbalwedstrijd in Malmö gespeeld: de Deense sportclub Kjøbenhavns Boldklub speelde daar een oefenwedstrijd op 12 oktober 1890. De leden van de MVK werden hierdoor geïnteresseerd in de sport en begonnen daarom zelf ook met het organiseren van voetbalevenementen. Het werd in 1893 al duidelijk dat het sportveld in Rörsjöstaden maar een tijdelijke oplossing was, omdat het gebied was bestemd voor woningbouw.
In februari 1894 kwam de gemeente Malmö, na een verzoek door de MVK, met plannen voor een nieuw sportveld in de wijk Teatern. Het bestuur van MVK ging hiermee akkoord en er werd een overeenkomst voor bouw en beheer met een looptijd van vijftien jaar opgesteld. Een publiek private samenwerkingsconstructie AB Malmö Idrottsplats werd opgericht in maart 1896 om financiers te vinden voor de bouw van het sportveld en de betaling van de huur en het onderhoud. De eerste bestuursvoorzitter en drijvende kracht achter de AB was Carl Frick, een scheepskapitein en plaatselijk sportliefhebber. De uiteindelijke kosten voor de bouw van het sportveld bedroegen SKR 44.000 kronen, overeenkomend met een waarde van 2.640.000 kronen in 2012. Er werd begonnen met de bouw in maart 1896. In juli werd het sportveld met een oppervlakte van 4 hectare opgeleverd.
Malmö IP werd officieel geopend op 4 juli 1896 met een wielerwedstrijd. Bezoekers konden wedden welke wielrenner de wedstrijd ging winnen. Het sportveld bevatte een velodroom, met in het midden een grasveld waar sporten als voetbal, gymnastiek, schaatsen en atletiek werden beoefend. De velodroom werd in 1902 verwijderd, nadat in 1897 kansspellen waren verboden in Zweden en de belangstelling voor wielerwedstrijden enorm terugliep onder bezoekers. Rond 1899 werd er een paviljoen in het midden van het veld geplaatst omdat ook de interesse in voetballen was verminderd. Als gevolg hiervan werd de sportclub Malmö Velocipedklubb opgeheven.
Het paviljoen weer verwijderd in 1905 door de opkomst van het georganiseerde clubvoetbal in geheel Zweden. Ook in Malmö kwamen er diverse voetbalverenigingen die onderling en ook in de regio competities gingen spelen met teams. Vanaf dat moment vonden er geregeld voetbalwedstrijden plaats. Ook werd het stadion vanaf dat moment tot heden vaak gebruikt voor het vieren van nationale feestdagen zoals de nationale feestdag van Zweden, het midzomerfeest en de Dag van de Arbeid. Op 18 september 1897 werd het 25-jarig jubileum van koning Oscar II van Zweden gevierd met een groot feest in het stadion met een bezoekersaantal van meer dan tienduizend.

### Financiële problemen en uitbreidingen
Door een combinatie van factoren, het verbod op kansspelen, de regenachtige zomers en de natte winters en een kleine financiële reserve raakte AB Malmö Idrottsplats in financiële problemen. Na een verzoek aan de gemeente werd de jaarlijkse huur die men diende te betalen opgeheven. Ook werd afgesproken dat Malmö IP jaarlijks 1.500 Zweedse kronen zou ontvangen voor het gratis toegang verlenen voor schoolsportactiviteiten voor de kinderen van Malmö. Om extra inkomsten te genereren werd er besloten een overdekte faciliteit naast de sportvelden te bouwen. Hierin werd aanvankelijk een tennisbaan in maar later toen de opbrengsten van verhuur achterbleven kwam er in 1910 een danscentrum in met daarnaast een restaurant. Het geheel kreeg de naam Boston Palace. De investeringen mochten echter niet baten zodat de financiële problemen aan bleven houden. De gemeente moest hierdoor hun jaarlijkse bijdrage verhogen. In 1914 werd er een Baltische tentoonstelling gehouden in Malmö. Onderdeel hiervan waren sportevenementen in juni en juli. Hiervoor moest het gebied rondom het sportveld en de infrastructuur worden aangepakt. Malmö IP kreeg hiervoor echter een grote compensatie van de gemeente.

### Atletiek
Na het vertrek van MFK nam de interesse voor atletiek bij Malmö IP toe en verminderde de belangstelling voor voetbal of wielrennen. In april 1899 werd de IFK Malmö opgericht. Deze organisatie werd verantwoordelijk voor een aantal atletiekevenementen op de Malmö IP, waaronder discuswerpen en hardlopen. Tevens organiseerde de IFK Malmö schaatswedstrijden in de winter. De atletiekbaan werd hiervoor gevuld met water. Op 7 november 1901 bracht de Zweedse kroonprins Gustaaf V van Zweden een bezoek aan een van de atletiekwedstrijden. Rond 1900 werd ook paardensport en tennis bij Malmö IP populair. In 1904 speelde Gustaaf V van Zweden er tennis tijdens zijn militaire opleiding in Malmö.
Op 26 augustus 1908 verlieten enkele leden van IFK Malmö de vereniging vanwege een meningsverschil met het bestuur. Zij richten later op 7 september 1908 de organisatie Malmö Allmänna Idrottsförening (MAI) op. In oktober begon de MAI met het organiseren van atletiekwedstrijden tegen IFK Malmö in het stadion. De Zweedse speerwerper Eric Lemming zorgde voor twee nieuwe wereldrecords tijdens het eerste internationale toernooi dat door de MAI in juli 1909 werd georganiseerd Zeven atleten trainden er in de aanloop naar de Olympische Zomerspelen 1912.
De atletiekwedstrijden zorgden voor veel publiek op de Malmö IP, vooral de wedstrijden waar Arne Andersson en Gunder Hägg aan meededen. Het wereldrecord voor het rennen van een Engelse mijl werd twee keer verbroken op de atletiekbaan. De eerste keer door Andersson op 18 juli 1944, een jaar later door Hägg op 17 juli 1945.

### Voetbal
De interesse voor voetbal werd weer groter in 1905 nadat de gemeente Malmö jongeren oproep om de sport uit te proberen en hierna een wedstrijd tegen elkaar te spelen op Malmö IP. Meer dan 300 jongeren kwamen op de oproep af. In hetzelfde jaar werden er elke dag voetbaltrainingen en wedstrijden gehouden in de maanden september en oktober. De eerste voetbalclub bij Malmö IP was Malmö BI (later MBI, nu FC Rosengård). Deze vereniging werd in 1904 door voormalige spelers van MVK opgericht. Verschillende jongeren bleven tot 1905 zonder club in teams spelen. Het zogenaamde Team C richtte hierna een eigen voetbalclub op genaamd BK Idrott. Deze ging later op in de sportclub IFK Malmö maar werd later in 1910 weer zelfstandig als Malmö FF.
Malmö FF werd op 24 februari 1910 door 19 personen opgericht in het restaurant van Malmö IP. De voetbalclub werd de winnaar van de Allsvenskan in 1944. De club won 17 van de gespeelde 22 wedstrijden en had 5 punten meer dan IF Elfsborg. Tot 1958 speelde zij hun thuiswedstrijden op het sportveld en nadien werden de activiteiten van de club verplaatst naar het grotere Malmö Stadion. In 1999 kwam de club tijdelijk terug na de renovatie van Malmö IP, later in het seizoen keerden ze echter weer terug naar het Malmö Stadion omdat men de veiligheid van de locatie niet voldoende vond. Sindsdien wordt het stadion alleen gebruikt voor vriendschappelijke wedstrijden in de winter.
Het voetbalteam van IFK Malmö speelde ook van 1903 tot 1958 wedstrijden in het stadion. Net zoals Malmö FF gingen zij daarna naar het Malmö Stadion. Tevens kwamen zij ook terug in 1999, maar bleven wel langer uit protest tegen het vervangen van de grasmat van het Malmö Stadion door kunstgras.
De vrouwenvoetbalclub FC Rosengård werd na opsplitsing van Malmö FF opgericht in 2007. Sinds haar oprichting spelen zij alle thuiswedstrijden op Malmö IP.

### 1930 - heden
Rond 1930 hadden de financiële problemen bij AB Malmö Idrottsplats het hoogtepunt bereikt. Tevens was er kritiek van de kleinere sportclubs uit Malmö, die vonden dat de organisatie de grotere clubs voortrok. In de gemeenteraad werd er gestemd over de beslissing om het sportveld over te nemen: 25 gemeenteraadsleden stemden voor, 23 tegen. Langdurige onderhandelingen tussen AB Malmö Idrottsplats en de gemeente begonnen in 1937. Op 1 januari 1938 werd Malmö IP eigendom van de gemeente Malmö. De voetbal- en atletiekclubs konden hierdoor allen gebruik blijven maken van Malmö IP en de afspraken over wanneer welke vereniging of club kon trainen of spelen werd vanaf dat moment door de gemeente in een protocol vastgelegd.
Van 1930 tot 1940 trokken de thuiswedstrijden van Malmö FF als onderdeel van de Allsvenskan meer dan 14.000 toeschouwers. Dit was tevens de maximale capaciteit van het stadion qua aantal toeschouwers. Meer dan 25.000 toeschouwers (verdeeld over twee dagen) kwamen naar het 25-jarig jubileum van de Baltische tentoonstelling destijds in 1914. De sportclub MAI organiseerde verschillende internationale wedstrijden, zoals de Amerikagalorna. Hier namen atleten uit de Verenigde Staten het op tegen de Zweedse atleten.
De Tweede Wereldoorlog had zijn effecten op het leven in Malmö. Doordat aan de andere kant van de Sont de door de Duitsers overgenomen stad Kopenhagen lag, waren de effecten meer voelbaar dan in andere delen van Zweden. Op 6 juni 1941, de nationale feestdag van Zweden, hield de Zweedse premier Per Albin Hansson een speech op het sportveld. Op het sportveld werden ook nog steeds atletiekwedstrijden gehouden. Door de mobilisatie waren er extra legeronderdelen in de kazernes gehuisvest zodat er ook soldaten aan meededen en er een wedstrijdonderdeel als granaten gooien bij kwam.
In 1933 werd er voor het eerst gesproken over de toekomst van Malmö IP. Het opera- en muziektheater van Malmö zou in eerste instantie op de locatie van Malmö IP komen, waardoor het sportveld zou moeten worden afgebroken. Uiteindelijk werd besloten om dit naast het sportveld te bouwen. Hierdoor moesten er enkel een paar bestaande gebouwen worden gesloopt, inclusief het restaurant. De ingang van het sportveld werd verplaatst van het noordelijke naar het oostelijke gedeelte. Een herdenkingstafel werd in 2010 tijdens de viering van het 100jarig jubileum van Malmö FF geplaatst op de exacte plek waar deze club was opgericht.
Malmö was een van de populairste sportsteden van 1940 tot 1950, verschillende sportverenigingen uit de stad wonnen de Zweedse landstitels binnen hun respectieve tak van sport. Ook brachten verschillende Europese voetbalclubs een bezoek aan Malmö IP in de jaren na de Tweede Wereldoorlog, zoals AC Milan, Birmingham City FC, Charlton Athletic FC en Wolverhampton Wanderers FC. Omstreeks 1950 werd het duidelijk dat Malmö IP te klein werd voor de groeiende interesse in voetbal en andere sporten tezamen. De wedstrijden van Malmö FF werden goed bezocht en waren ook vaak uitverkocht. Ook kwam de veiligheid in het gedrang, bijvoorbeeld tijdens de Skånederby (derby van Skåne) tussen Malmö FF en Helsingborgs IF in 1951. Tijdens deze wedstrijd was er onrust in het publiek en werden mensen tegen de hekken en palen gedrukt. Niemand raakte echter destijds gewond.
Ideeën voor het bouwen van een nieuw stadion deden sinds 1943 de ronde omdat duidelijk was geworden dat Malmö IP te klein was voor grote evenementen. De gemeenteraad had hier echter geen boodschap aan tot 1954. Zweden zou het gastland worden van het wereldkampioenschap voetbal 1958 en dit leidde tot het opnieuw aangaan van de discussie hierover. Er moest echter nog een definitieve locatie voor het nieuwe stadion werden gekozen. De voorkeur ging uit naar een locatie in de wijk Jägersro villastad of het Pildammsparken, dat gelegen was in het centrum. Er werd in 1954 besloten dat het Malmö Stadion in Pildammsparken zou komen. Malmö IP verloor zijn status als het sportcentrum van Malmö in 1985, toen Malmö FF, IFK Malm en MAI alle drie hun activiteiten verplaatsten naar het Malmö Stadion.

## Stadion en faciliteiten
Malmö IP heeft een capaciteit van 7.600 toeschouwers, waarvan 3.900 zitplaatsen. Het publiek is verdeeld over vijf grote tribunes en een kleine tribune. De zuidelijke tribune is de hoofdtribune met enkel zitplaatsen. De westelijke tribune zijn staanplaatsen en de oostelijke zitplaatsen. In het noorden staan drie tribunes: een staantribune, een zittribune en een houten tribune afkomstig uit de jaren 20 van de twintigste eeuw. Aan de zuidelijke kant zijn ook de dug-outs en de kleedkamers te vinden. Tevens is hierin een kleine cafetaria te vinden en kleedkamers en faciliteiten voor de scheidsrechters. Aan de andere kant van de weg bevindt zich nog de bijbehorende sporthal.
Toen het stadion in 1896 werd geopend, bestond het complex uit een voetbalveld met daaromheen een velodroom. Aan de zuidelijke kant was destijds al de hoofdtribune te vinden, aan de andere kant van het veld stond een kleinere tribune. Een grotere werd aan de noordelijke kant van het veld geplaatst in het begin van de jaren 20 van de twintigste eeuw. Deze staat nog steeds in het stadion en mag ook niet worden aangepast. Een nieuwe hoofdtribune werd in 1931 geplaatst, in hetzelfde jaar dat de tennishal werd gebouwd. Onderdeel van het stadion waren een restaurant en een danshal, welke in 1944 werden gesloopt om plaats te maken voor het opera- en muziektheater van Malmö.
Alle tribunes, behalve die uit de jaren 20, werden tijdens de renovatie van Malmö IP van 1978 tot 1980 gesloopt. Er werden nieuwe kleedkamers geplaatst, maar geen enkele nieuwe tribune. In de jaren 90 van de twintigste eeuw werden samen met de gemeente, IFK Malmö en Malmö FF nieuwe tribunes geplaatst in het stadion, om het weer geschikt te maken voor professioneel voetbal. De atletiekbaan werd verwijderd en de nieuwe tribunes werden dichter bij het veld geplaatst. Het stadion werd na de renovatiewerkzaamheden weer geopend op 1 augustus 1999. In 2008 werd het grasveld vervangen door een exemplaar van kunstgras.
- Een panorama van Malmö IP, genomen in 2008 vanaf de zuidelijke tribune. Rechtsachter is een tribune uit de jaren 20 van de twintigste eeuw te zien.

## Interlands
| № | Datum          | Wedstrijd              | Uitslag | Competitie                                        | Toeschouwers |
| - | -------------- | ---------------------- | ------- | ------------------------------------------------- | ------------ |
| 1 | 28 juli 1929   | Zweden – Letland       | 10 – 0  | Vriendschappelijk                                 | 8.944        |
| 2 | 2 oktober 1949 | Zweden – Finland       | 8 – 1   | Noords Kampioenschap 1948-51                      | 18.247       |
| 3 | 4 juni 1954    | Denemarken – Noorwegen | 1 – 2   | 50-jarig bestaan van Zweedse voetbalbond-toernooi | 16.000       |

Bijgewerkt t/m 2 januari 2014.

## Toeschouwers
Op 1 juni 1956 kwamen er 22.436 toeschouwers kijken naar de wedstrijd tussen Malmö FF en Helsingborgs IF als onderdeel van de Allsvenskan. De wedstrijd werd met 3-0 gewonnen door Helsingborgs IF. Deze wedstrijd heeft tot op heden het toeschouwersrecord in handen.
Malmö FF speelde haar eerste wedstrijd op 2 mei 1920 tegen IS Halmia in de tweede voetbaldivisie van Zweden. De wedstrijd trok 1.277 toeschouwers en had een eindstand van 3-0 in het voordeel van Malmö FF. In het begin trokken de wedstrijden van de club minder dan duizend toeschouwers, behalve het seizoen van 1922. In dat jaar kwamen er gemiddeld 2000 toeschouwers kijken. Toen Malmö FF in 1931 na promotie debuteerde in de Allsvenskan kwam er een grote stijging in het gemiddeld aantal toeschouwers. De eerste wedstrijden trokken meteen zo'n 7000 toeschouwers, latere wedstrijden trokken nog steeds vijfduizend extra toeschouwers. Dit getal bleef stijgen van 1940 tot 1950, toen de wedstrijden gemiddeld 17290 toeschouwers trokken.
In de laatste jaren dat Malmö FF nog op Malmö IP speelde trokken de wedstrijden gemiddeld zo'n 15.000 bezoekers. Op 15 mei 1958 werd de laatste wedstrijd van Malmö FF in het stadion gespeeld, de voetbalclub nam het op tegen IFK Eskilstuna. Deze wedstrijd trok 10.013 toeschouwers.
| Jaar | Aantal   |
| ---- | -------- |
| 1921 | 968      |
| 1922 | 1471     |
| 1923 | Onbekend |
| 1924 | 553      |
| 1925 | 718      |
| 1926 | 909      |
| 1927 | 1414     |
| 1928 | 2124     |
| 1929 | 2239     |
| 1930 | 2727     |
| 1931 | 2222     |
| 1932 | 6881     |
| 1933 | 7683     |
| 1934 | 7212     |
| 1935 | 5570     |
| 1936 | 5809     |
| 1937 | 8615     |
| 1939 | 9764     |
| 1940 | 5998     |
| 1941 | 7844     |
| 1942 | 8753     |
| 1943 | 8218     |
| 1944 | 11.362   |
| 1945 | 11.226   |
| 1946 | 11.869   |
| 1947 | 12.733   |
| 1948 | 15.136   |
| 1949 | 16.308   |
| 1950 | 17.290   |
| 1951 | 17.048   |
| 1952 | 14.334   |
| 1953 | 14.002   |
| 1954 | 16.361   |
| 1955 | 15.020   |
| 1956 | 16.531   |
| 1957 | 15.540   |
| 1958 | 11.239   |

## Vervoer
Malmö IP is bereikbaar per bus en trein. Buslijnen 1, 2,6, 7 en 8 stoppen bij het nabijgelegen station Triangeln dat in december 2010 werd geopend als onderdeel van de Citytunnel. Op dit station arriveren tevens treinen van de Pågatåg en de Öresundståg. Voor automobilisten is er een parkeergarage beschikbaar op loopafstand, de P-huset Malmö IP met een capaciteit van 506 voertuigen. Deze bevindt zich aan de rechterkant van het stadion. Ook zijn er nog openluchtparkeerplaatsen in de nabije omgeving. Rondom het stadion zijn ten slotte voor de fietser diverse fietsenstallingen beschikbaar.

title: Malmö IP

wikitext:
{{Infobox stadion
| naam stadion      = Malmö IP
(Malmö Idrottsplats)
| afbeelding        = Malmö IP - October 2020 (1).jpg
| onderschrift      =
| UEFA-sterren      =
| bijnaam           = Gamla IP
| plaats            = [[Malmö (stad)|Malmö]], [[Zweden]]
| capaciteit        = 7.600 toeschouwers
| bouwjaar          = 1896
| geopend           = 4 juli 1896
| kosten            = 44 duizend [[Zweedse kroon|kronen]]
| architect         =
| eigenaar          = Gemeente [[Malmö (gemeente)|Malmö]]
| beheerder         =
| bespelers         = [[Malmö Velocipedklubb]] (1896 - 1900)
[[IFK Malmö]] (1903 - 1958, 1999 - 2008)
[[Malmö Allmänna Idrottsförening|MAI]] (1908 - 1958)
[[Malmö FF]] (1910 - 1958, 1999)
[[FC Rosengård]] (2006 - heden)
| eerste wedstrijd  =
| laatste wedstrijd =
| gerenoveerd       = 1978 - 1980, 1999
| gesloten          =
| afgebroken        =
| vorigenamen       =
| naamtribunes      =
| veldafmetingen    = 66 bij 105 meter
| oppervlak         =
| afbeelding2       =
| onderschrift2     =
}}

'''Malmö IP''' (volledige naam: ''Malmö Idrottsplats'', ook wel bekend als ''Gamla IP'') is een [[voetbal]][[stadion]] in de [[Zweden|Zweedse]] stad [[Malmö (stad)|Malmö]]. Het is sinds 2012 de thuishaven van de vrouwenvoetbalclub [[FC Rosengård]], die actief is in de [[Damallsvenskan]]. Hiervoor speelden de voetbalclubs [[Malmö FF]] en [[IFK Malmö]] hun wedstrijden in het stadion. Het stadion is het twee na grootste stadion in Malmö, alleen het [[Malmö Stadion]] en het [[Eleda Stadion]] zijn groter.

Oorspronkelijk was het stadion een multifunctionele sportaccommodatie. Momenteel is het een voetbalstadion met een kunstgrasveld en een capaciteit van 7.600 toeschouwers. Door renovaties van 1978 tot 1980 en in 1999 werd de capaciteit uitgebreid en in 2008 werd de grasmat vervangen door [[kunstgras]].

== Geschiedenis ==
=== 1980 - 1920 ===
[[Bestand:Carl Frick, byst, Malmö.jpg|thumb|[[Buste (kunst)|Buste]] van [[Carl Frick]] (1863 - 1924),
oprichter van AB Malmö Idrottsplats.]]
De sportaccommodatie Malmö IP werd in 1896 gebouwd om evenementen op het gebied van [[wielrennen]], [[Gymnastiek (sport)|gymnastiek]], [[worstelen]], [[atletiek]] en [[tennis]] te kunnen laten plaatsvinden. Fietsevenementen werden eerder al georganiseerd door de lokale sportclub [[Malmö Velocipedklubb]] (MVK) sinds 12 oktober 1890 op een tijdelijk veld in [[Rörsjöstaden]], een wijk in Malmö. Er was grote behoefte aan een accommodatie waar met goede faciliteiten en toegankelijkheid voor publiek diverse sporten beoefend konden worden.

Op de plek waar het stadion zou komen werd ook de eerste voetbalwedstrijd in Malmö gespeeld: de Deense sportclub [[Kjøbenhavns Boldklub]] speelde daar een oefenwedstrijd op 12 oktober 1890. De leden van de MVK werden hierdoor geïnteresseerd in de sport en begonnen daarom zelf ook met het organiseren van voetbalevenementen. Het werd in 1893 al duidelijk dat het sportveld in Rörsjöstaden maar een tijdelijke oplossing was, omdat het gebied was bestemd voor woningbouw.

In februari 1894 kwam de gemeente [[Malmö (gemeente)|Malmö]], na een verzoek door de MVK, met plannen voor een nieuw sportveld in de wijk [[Teatern (Malmö)|Teatern]]. Het bestuur van MVK ging hiermee akkoord en er werd een overeenkomst voor bouw en beheer met een looptijd van vijftien jaar opgesteld. Een publiek private samenwerkingsconstructie ''AB Malmö Idrottsplats'' werd opgericht in maart 1896 om financiers te vinden voor de bouw van het sportveld en de betaling van de huur en het onderhoud. De eerste bestuursvoorzitter en drijvende kracht achter de AB was [[Carl Frick]], een scheepskapitein en plaatselijk sportliefhebber. De uiteindelijke kosten voor de bouw van het sportveld bedroegen SKR 44.000 [[Zweedse kroon|kronen]], overeenkomend met een waarde van 2.640.000 kronen in 2012. Er werd begonnen met de bouw in maart 1896. In juli werd het sportveld met een oppervlakte van 4 hectare opgeleverd.

Malmö IP werd officieel geopend op 4 juli 1896 met een wielerwedstrijd. Bezoekers konden wedden welke wielrenner de wedstrijd ging winnen. Het sportveld bevatte een [[velodroom]], met in het midden een grasveld waar sporten als voetbal, gymnastiek, schaatsen en atletiek werden beoefend. De velodroom werd in 1902 verwijderd, nadat in 1897 [[kansspel]]len waren verboden in Zweden en de belangstelling voor wielerwedstrijden enorm terugliep onder bezoekers. Rond 1899 werd er een [[Paviljoen (bouwkunst)|paviljoen]] in het midden van het veld geplaatst omdat ook de interesse in voetballen was verminderd. Als gevolg hiervan werd de sportclub [[Malmö Velocipedklubb]] opgeheven.

Het paviljoen weer verwijderd in 1905 door de opkomst van het georganiseerde clubvoetbal in geheel Zweden. Ook in Malmö kwamen er diverse voetbalverenigingen die onderling en ook in de regio competities gingen spelen met teams. Vanaf dat moment vonden er geregeld voetbalwedstrijden plaats. Ook werd het stadion vanaf dat moment tot heden vaak gebruikt voor het vieren van nationale feestdagen zoals de [[nationale feestdag van Zweden]], het [[midzomerfeest]] en de [[Dag van de Arbeid]]. Op 18 september 1897 werd het 25-jarig jubileum van koning [[Oscar II van Zweden]] gevierd met een groot feest in het stadion met een bezoekersaantal van meer dan tienduizend.

=== Financiële problemen en uitbreidingen===
[[Bestand:GamlaIP.jpg|thumb|left|Ingang van Malmö IP, omstreeks [[1920-1929]].]]

Door een combinatie van factoren, het verbod op kansspelen, de regenachtige zomers en de natte winters en een kleine financiële reserve raakte AB Malmö Idrottsplats in financiële problemen. Na een verzoek aan de gemeente werd de jaarlijkse huur die men diende te betalen opgeheven. Ook werd afgesproken dat Malmö IP jaarlijks 1.500 Zweedse kronen zou ontvangen voor het gratis toegang verlenen voor schoolsportactiviteiten voor de kinderen van Malmö. Om extra inkomsten te genereren werd er besloten een overdekte faciliteit naast de sportvelden te bouwen. Hierin werd aanvankelijk een tennisbaan in maar later toen de opbrengsten van verhuur achterbleven kwam er in 1910 een danscentrum in met daarnaast een restaurant. Het geheel kreeg de naam ''Boston Palace''. De investeringen mochten echter niet baten zodat de financiële problemen aan bleven houden. De gemeente moest hierdoor hun jaarlijkse bijdrage verhogen. In 1914 werd er een [[Baltische staten|Baltische]] tentoonstelling gehouden in Malmö. Onderdeel hiervan waren sportevenementen in juni en juli. Hiervoor moest het gebied rondom het sportveld en de infrastructuur worden aangepakt. Malmö IP kreeg hiervoor echter een grote compensatie van de gemeente.
{{Clearboth}}

=== Atletiek ===
[[Bestand:ArneAndersson&GunderHagg1942.jpg|thumb|De atleten [[Arne Andersson]] en [[Gunder Hägg]], hier op de [[Slottsskogsvallen]] in 1942, zorgden beiden op Malmö IP voor nieuwe wereldrecords.]]

Na het vertrek van MFK nam de interesse voor atletiek bij Malmö IP toe en verminderde de belangstelling voor voetbal of wielrennen. In april 1899 werd de [[IFK Malmö]] opgericht. Deze organisatie werd verantwoordelijk voor een aantal atletiekevenementen op de Malmö IP, waaronder discuswerpen en hardlopen. Tevens organiseerde de IFK Malmö schaatswedstrijden in de winter. De atletiekbaan werd hiervoor gevuld met water. Op 7 november 1901 bracht de Zweedse kroonprins [[Gustaaf V van Zweden]] een bezoek aan een van de atletiekwedstrijden. Rond 1900 werd ook [[paardensport]] en tennis bij Malmö IP populair. In 1904 speelde Gustaaf V van Zweden er tennis tijdens zijn militaire opleiding in Malmö.

Op 26 augustus 1908 verlieten enkele leden van IFK Malmö de vereniging vanwege een meningsverschil met het bestuur. Zij richten later op 7 september 1908 de organisatie [[Malmö Allmänna Idrottsförening]] (MAI) op. In oktober begon de MAI met het organiseren van atletiekwedstrijden tegen IFK Malmö in het stadion. De Zweedse speerwerper [[Eric Lemming]] zorgde voor twee nieuwe wereldrecords tijdens het eerste internationale toernooi dat door de MAI in juli 1909 werd georganiseerd Zeven atleten trainden er in de aanloop naar de [[Olympische Zomerspelen 1912]].

De atletiekwedstrijden zorgden voor veel publiek op de Malmö IP, vooral de wedstrijden waar [[Arne Andersson]] en [[Gunder Hägg]] aan meededen. Het wereldrecord voor het rennen van een [[Engelse mijl (lengtemaat)|Engelse mijl]] werd twee keer verbroken op de atletiekbaan. De eerste keer door Andersson op 18 juli 1944, een jaar later door Hägg op 17 juli 1945.

=== Voetbal ===
[[Bestand:StureMårtensson1944.jpg|thumb|left|Verdediger [[Sture Mårtensson]] van [[Malmö FF]] neemt zijn gouden mediale in ontvangst na het winnen van de [[Allsvenskan]] in 1944.]]

De interesse voor voetbal werd weer groter in 1905 nadat de gemeente Malmö jongeren oproep om de sport uit te proberen en hierna een wedstrijd tegen elkaar te spelen op Malmö IP. Meer dan 300 jongeren kwamen op de oproep af. In hetzelfde jaar werden er elke dag voetbaltrainingen en wedstrijden gehouden in de maanden september en oktober. De eerste voetbalclub bij Malmö IP was [[Malmö BI]] (later MBI, nu FC Rosengård). Deze vereniging werd in 1904 door voormalige spelers van MVK opgericht. Verschillende jongeren bleven tot 1905 zonder club in teams spelen. Het zogenaamde ''Team C'' richtte hierna een eigen voetbalclub op genaamd [[BK Idrott]]. Deze ging later op in de sportclub [[IFK Malmö]] maar werd later in 1910 weer zelfstandig als [[Malmö FF]].

Malmö FF werd op 24 februari 1910 door 19 personen opgericht in het restaurant van Malmö IP. De voetbalclub werd de winnaar van de [[Allsvenskan]] in 1944. De club won 17 van de gespeelde 22 wedstrijden en had 5 punten meer dan [[IF Elfsborg]]. Tot 1958 speelde zij hun thuiswedstrijden op het sportveld en nadien werden de activiteiten van de club verplaatst naar het grotere [[Malmö Stadion]]. In 1999 kwam de club tijdelijk terug na de renovatie van Malmö IP, later in het seizoen keerden ze echter weer terug naar het Malmö Stadion omdat men de veiligheid van de locatie niet voldoende vond. Sindsdien wordt het stadion alleen gebruikt voor vriendschappelijke wedstrijden in de winter.

Het voetbalteam van [[IFK Malmö]] speelde ook van 1903 tot 1958 wedstrijden in het stadion. Net zoals Malmö FF gingen zij daarna naar het Malmö Stadion. Tevens kwamen zij ook terug in 1999, maar bleven wel langer uit protest tegen het vervangen van de grasmat van het Malmö Stadion door kunstgras.

De vrouwenvoetbalclub [[FC Rosengård]] werd na opsplitsing van Malmö FF opgericht in 2007. Sinds haar oprichting spelen zij alle thuiswedstrijden op Malmö IP.
{{Clearboth}}

=== 1930 - heden ===
[[Bestand:South Stand, Malmö IP.JPG|thumb|De zuidelijke tribune van het stadion was onderdeel van een renovatie in 1999.]]

Rond 1930 hadden de financiële problemen bij AB Malmö Idrottsplats het hoogtepunt bereikt. Tevens was er kritiek van de kleinere sportclubs uit Malmö, die vonden dat de organisatie de grotere clubs voortrok. In de gemeenteraad werd er gestemd over de beslissing om het sportveld over te nemen: 25 gemeenteraadsleden stemden voor, 23 tegen. Langdurige onderhandelingen tussen AB Malmö Idrottsplats en de gemeente begonnen in 1937. Op 1 januari 1938 werd Malmö IP eigendom van de gemeente [[Malmö (gemeente)|Malmö]]. De voetbal- en atletiekclubs konden hierdoor allen gebruik blijven maken van Malmö IP en de afspraken over wanneer welke vereniging of club kon trainen of spelen werd vanaf dat moment door de gemeente in een protocol vastgelegd.

Van 1930 tot 1940 trokken de thuiswedstrijden van Malmö FF als onderdeel van de [[Allsvenskan]] meer dan 14.000 toeschouwers. Dit was tevens de maximale capaciteit van het stadion qua aantal toeschouwers. Meer dan 25.000 toeschouwers (verdeeld over twee dagen) kwamen naar het 25-jarig jubileum van de Baltische tentoonstelling destijds in 1914. De sportclub MAI organiseerde verschillende internationale wedstrijden, zoals de Amerikagalorna. Hier namen atleten uit de Verenigde Staten het op tegen de Zweedse atleten.

De [[Tweede Wereldoorlog]] had zijn effecten op het leven in Malmö. Doordat aan de andere kant van de [[Sont]] de door de Duitsers overgenomen stad Kopenhagen lag, waren de effecten meer voelbaar dan in andere delen van Zweden. Op 6 juni 1941, de [[nationale feestdag van Zweden]], hield de Zweedse premier [[Per Albin Hansson]] een speech op het sportveld. Op het sportveld werden ook nog steeds atletiekwedstrijden gehouden. Door de mobilisatie waren er extra legeronderdelen in de kazernes gehuisvest zodat er ook soldaten aan meededen en er een wedstrijdonderdeel als granaten gooien bij kwam.

In 1933 werd er voor het eerst gesproken over de toekomst van Malmö IP. Het [[opera- en muziektheater van Malmö]] zou in eerste instantie op de locatie van Malmö IP komen, waardoor het sportveld zou moeten worden afgebroken. Uiteindelijk werd besloten om dit naast het sportveld te bouwen. Hierdoor moesten er enkel een paar bestaande gebouwen worden gesloopt, inclusief het restaurant. De ingang van het sportveld werd verplaatst van het noordelijke naar het oostelijke gedeelte. Een herdenkingstafel werd in 2010 tijdens de viering van het 100jarig jubileum van Malmö FF geplaatst op de exacte plek waar deze club was opgericht.

[[Bestand:Malmo IP, Entrance.JPG|thumb|left|De ingang van Malmo IP in mei 2008.]]

Malmö was een van de populairste sportsteden van 1940 tot 1950, verschillende sportverenigingen uit de stad wonnen de Zweedse landstitels binnen hun respectieve tak van sport. Ook brachten verschillende Europese voetbalclubs een bezoek aan Malmö IP in de jaren na de Tweede Wereldoorlog, zoals [[AC Milan]], [[Birmingham City FC]], [[Charlton Athletic FC]] en [[Wolverhampton Wanderers FC]]. Omstreeks 1950 werd het duidelijk dat Malmö IP te klein werd voor de groeiende interesse in voetbal en andere sporten tezamen. De wedstrijden van Malmö FF werden goed bezocht en waren ook vaak uitverkocht. Ook kwam de veiligheid in het gedrang, bijvoorbeeld tijdens de [[Skånederby]] ([[Derby (sport)|derby]] van [[Skåne]]) tussen Malmö FF en [[Helsingborgs IF]] in 1951. Tijdens deze wedstrijd was er onrust in het publiek en werden mensen tegen de hekken en palen gedrukt. Niemand raakte echter destijds gewond.

Ideeën voor het bouwen van een nieuw stadion deden sinds 1943 de ronde omdat duidelijk was geworden dat Malmö IP te klein was voor grote evenementen. De gemeenteraad had hier echter geen boodschap aan tot 1954. Zweden zou het gastland worden van het [[wereldkampioenschap voetbal 1958]] en dit leidde tot het opnieuw aangaan van de discussie hierover. Er moest echter nog een definitieve locatie voor het nieuwe stadion werden gekozen. De voorkeur ging uit naar een locatie in de wijk [[Jägersro villastad]] of het [[Pildammsparken]], dat gelegen was in het centrum. Er werd in 1954 besloten dat het [[Malmö Stadion]] in Pildammsparken zou komen. Malmö IP verloor zijn status als het sportcentrum van Malmö in 1985, toen Malmö FF, IFK Malm en MAI alle drie hun activiteiten verplaatsten naar het Malmö Stadion.
{{Clearboth}}

== Stadion en faciliteiten ==
Malmö IP heeft een capaciteit van 7.600 toeschouwers, waarvan 3.900 zitplaatsen. Het publiek is verdeeld over vijf grote tribunes en een kleine tribune. De zuidelijke tribune is de hoofdtribune met enkel zitplaatsen. De westelijke tribune zijn staanplaatsen en de oostelijke zitplaatsen. In het noorden staan drie tribunes: een staantribune, een zittribune en een houten tribune afkomstig uit de [[1920-1929|jaren 20]] van de twintigste eeuw. Aan de zuidelijke kant zijn ook de [[Dug-out (voetbal)|dug-outs]] en de kleedkamers te vinden. Tevens is hierin een kleine cafetaria te vinden en kleedkamers en faciliteiten voor de scheidsrechters. Aan de andere kant van de weg bevindt zich nog de bijbehorende sporthal.

Toen het stadion in 1896 werd geopend, bestond het complex uit een voetbalveld met daaromheen een [[velodroom]]. Aan de zuidelijke kant was destijds al de hoofdtribune te vinden, aan de andere kant van het veld stond een kleinere tribune. Een grotere werd aan de noordelijke kant van het veld geplaatst in het begin van de jaren 20 van de twintigste eeuw. Deze staat nog steeds in het stadion en mag ook niet worden aangepast. Een nieuwe hoofdtribune werd in 1931 geplaatst, in hetzelfde jaar dat de tennishal werd gebouwd. Onderdeel van het stadion waren een restaurant en een danshal, welke in 1944 werden gesloopt om plaats te maken voor het opera- en muziektheater van Malmö.

Alle tribunes, behalve die uit de jaren 20, werden tijdens de renovatie van Malmö IP van 1978 tot 1980 gesloopt. Er werden nieuwe kleedkamers geplaatst, maar geen enkele nieuwe tribune. In de [[1990-1999|jaren 90]] van de twintigste eeuw werden samen met de gemeente, [[IFK Malmö]] en [[Malmö FF]] nieuwe tribunes geplaatst in het stadion, om het weer geschikt te maken voor professioneel voetbal. De atletiekbaan werd verwijderd en de nieuwe tribunes werden dichter bij het veld geplaatst. Het stadion werd na de renovatiewerkzaamheden weer geopend op 1 augustus 1999. In 2008 werd het grasveld vervangen door een exemplaar van kunstgras.

<gallery mode="packed" heights="200px">
Bestand:Panorama, Malmo IP.jpg|Een panorama van Malmö IP, genomen in 2008 vanaf de zuidelijke tribune. Rechtsachter is een tribune uit de [[1920-1929|jaren 20]] van de twintigste eeuw te zien.
</gallery>

== Interlands ==
{| class="wikitable" style=" text-align:center; font-size:95%;" width="75%"
|-
! № !! Datum !! Wedstrijd !! Uitslag !! Competitie !! Toeschouwers
|-
| '''1''' || 28 juli 1929 || {{SWEf}} – {{LVAf-r}} || '''10 – 0''' || Vriendschappelijk || 8.944
|-
| '''2''' || 2 oktober 1949 || {{SWEf}} – {{FINf-r}} || '''8 – 1''' || [[Noords Kampioenschap 1948-51]] || 18.247
|-
| '''3''' || 4 juni 1954 || {{DENf}} – {{NORf-r}} || '''1 – 2''' || 50-jarig bestaan van [[Zweedse voetbalbond]]-toernooi || 16.000
|}
Bijgewerkt t/m 2 januari 2014.<ref>[https://eu-football.info/_venue.php?id=565 Gespeelde interlands], European Football. [https://web.archive.org/web/20211110123201/https://eu-football.info/_venue.php?id=565 Gearchiveerd] op 10 november 2021.</ref>

== Toeschouwers ==
Op 1 juni 1956 kwamen er 22.436 toeschouwers kijken naar de wedstrijd tussen [[Malmö FF]] en [[Helsingborgs IF]] als onderdeel van de [[Allsvenskan]]. De wedstrijd werd met 3-0 gewonnen door Helsingborgs IF. Deze wedstrijd heeft tot op heden het toeschouwersrecord in handen.

Malmö FF speelde haar eerste wedstrijd op 2 mei 1920 tegen [[IS Halmia]] in de tweede voetbaldivisie van Zweden. De wedstrijd trok 1.277 toeschouwers en had een eindstand van 3-0 in het voordeel van Malmö FF. In het begin trokken de wedstrijden van de club minder dan duizend toeschouwers, behalve het seizoen van 1922. In dat jaar kwamen er gemiddeld 2000 toeschouwers kijken. Toen Malmö FF in 1931 na promotie debuteerde in de [[Allsvenskan]] kwam er een grote stijging in het gemiddeld aantal toeschouwers. De eerste wedstrijden trokken meteen zo'n 7000 toeschouwers, latere wedstrijden trokken nog steeds vijfduizend extra toeschouwers. Dit getal bleef stijgen van 1940 tot 1950, toen de wedstrijden gemiddeld 17290 toeschouwers trokken.

In de laatste jaren dat Malmö FF nog op Malmö IP speelde trokken de wedstrijden gemiddeld zo'n 15.000 bezoekers. Op 15 mei 1958 werd de laatste wedstrijd van Malmö FF in het stadion gespeeld, de voetbalclub nam het op tegen [[IFK Eskilstuna]]. Deze wedstrijd trok 10.013 toeschouwers.

{| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed sortable floatright" style="text-align:right; font-size:90%;"
|+ {{nowrap|Gemiddeld aantal toeschouwers}}
|-
! Jaar
! data-sort-type="number" | Aantal
|-
| 1921 || 968
|-
| 1922 || 1471
|-
| 1923 || Onbekend
|-
| 1924 || 553
|-
| 1925 || 718
|-
| 1926 || 909
|-
| 1927 || 1414
|-
| 1928 || 2124
|-
| 1929 || 2239
|-
| 1930 || 2727
|-
| 1931 || 2222
|-
| 1932 || 6881
|-
| 1933 || 7683
|-
| 1934 || 7212
|-
| 1935 || 5570
|-
| 1936 || 5809
|-
| 1937 || 8615
|-
| 1939 || 9764
|-
| 1940 || 5998
|-
| 1941 || 7844
|-
| 1942 || 8753
|-
| 1943 || 8218
|-
| 1944 || data-sort-value="11362" | 11.362
|-
| 1945 || data-sort-value="11226" | 11.226
|-
| 1946 || data-sort-value="11869" | 11.869
|-
| 1947 || data-sort-value="12733" | 12.733
|-
| 1948 || data-sort-value="15136" | 15.136
|-
| 1949 || data-sort-value="16308" | 16.308
|-
| 1950 || data-sort-value="17290" | 17.290
|-
| 1951 || data-sort-value="17048" | 17.048
|-
| 1952 || data-sort-value="14334" | 14.334
|-
| 1953 || data-sort-value="14002" | 14.002
|-
| 1954 || data-sort-value="16361" | 16.361
|-
| 1955 || data-sort-value="15020" | 15.020
|-
| 1956 || data-sort-value="16531" | 16.531
|-
| 1957 || data-sort-value="15540" | 15.540
|-
| 1958 || data-sort-value="11239" | 11.239
|}

[[Bestand:Grafiek van toeschouwers van Malmö FF in Malmö IP.svg|thumb|500px|none|Het gemiddeld aantal toeschouwers bij wedstrijden van Malmö FF. De gegevens zijn ook rechts in een tabel te zien.]]

== Vervoer ==
[[Bestand:Triangelns station, Södra nedgången.jpg|thumb|left|[[Station Triangeln|Triangeln]] is het dichtstbijzijndste metrostation.]]
Malmö IP is bereikbaar per bus en trein. Buslijnen 1, 2,6, 7 en 8 stoppen bij het nabijgelegen station [[Station Triangeln|Triangeln]] dat in december 2010 werd geopend als onderdeel van de [[Citytunnel Malmö|Citytunnel]]. Op dit station arriveren tevens treinen van de [[Pågatåg]] en de [[Öresundståg]]. Voor automobilisten is er een parkeergarage beschikbaar op loopafstand, de ''P-huset Malmö IP'' met een capaciteit van 506 voertuigen. Deze bevindt zich aan de rechterkant van het stadion. Ook zijn er nog openluchtparkeerplaatsen in de nabije omgeving. Rondom het stadion zijn ten slotte voor de fietser diverse fietsenstallingen beschikbaar.
{{Clearleft}}

== Bronvermelding ==
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Malmö IP|oldid=583377483|datum=20140102}}

==== Referenties ====
{{References}}
{{Navigatie stadions betaald voetbal Zweden}}
{{Commonscat|Malmö IP}}
{{Coor title dms|55|35|42|N|12|59|44|E|type:landmark_scale:12500_region:SE}}

{{DEFAULTSORT:Malmo IP}}
[[Categorie:Voetbalstadion in Zweden]]
[[Categorie:Bouwwerk in Malmö]]
[[Categorie:Malmö FF]]

title: Malmö IP · (Malmö Idrottsplats)

Bijnaam: Gamla IP

Plaats: Malmö, Zweden

Capaciteit: 7.600 toeschouwers

Kosten: 44 duizend kronen

Eigenaar: Gemeente Malmö

Veldafmetingen: 66 bij 105 meter

Portaal: Sport


text:
# Venlo-incident
Het Venlo-incident betreft de ontvoering van twee agenten van de Britse Secret Intelligence Service (SIS) door de Duitse Sicherheitsdienst. De twee agenten werden op 9 november 1939 op Nederlands grondgebied meegenomen en in Duitsland vastgehouden op een moment dat Nederland nog niet betrokken was bij de Tweede Wereldoorlog.
Nazi-Duitsland kreeg zo belangrijke informatie over andere Britse geheim agenten, die in Duitsland actief waren en over de werking van de SIS.

## Voorgeschiedenis
De Britse geheime agenten hadden tevoren Duitse officieren ontmoet in Venlo, die vertelden dat zij een aanslag op Hitler voorbereidden. Er werd een tweede ontmoeting afgesproken door agenten van de Sicherheitsdienst, die zich voordeden als in Nederland verblijvende Duitse politieke vluchtelingen. Een van hen was "Major Schaemmle", in werkelijkheid Walter Schellenberg, die later de vertrouwensman van Himmler werd. De bedoeling was het vergaren van informatie over de werking van de Britse geheime dienst en het verstrekken van valse informatie om de Britse geheime dienst te misleiden.
Het betrof de agenten kapitein Sigismund Payne Best en majoor Richard H. Stevens, die op Nederlands grondgebied de Duitse officieren ontmoetten. Schaemmle vertelde dat deze Duitsers zich bezorgd maakten over de grote verliezen tijdens de Duitse veldtocht in Polen en daarom het plan ontstond om Hitler en zijn bewind omver te werpen.

## Incident
In de nacht van 8 op 9 november 1939 ging een Duitse SS commando-eenheid, onder leiding van majoor Alfred Helmut Naujocks, de grens over naar het neutrale Nederland. Zij zouden de Britse agenten in Café Backus aan de Herungerberg vlak bij de grens ontmoeten.
De Duitsers hadden beloofd dat de generaal daarbij aanwezig zou zijn die leiding gaf aan de samenzweerders. Best en Stevens werden vergezeld door chauffeur J.F. Lemmens en de Nederlandse luitenant Dirk Klop. Zij negeerden een waarschuwing van Henri Koot, die als specialist in cryptografie de door de Duitsers gebruikte codes zo zwak oordeelde, dat hij een Duitse valstrik vermoedde.
Toen Best, Stevens en Klop aankwamen bij Café Backus aan de Herungerberg, dwongen de Duitsers hun auto met een machinegeweer tot stilstand. Klop beantwoordde met een schot van zijn dienstpistool, maar werd vervolgens zelf dodelijk gewond.
De Duitsers namen de twee Britse agenten en het lichaam van Klop mee naar Duitsland. Stevens had bij zijn gevangenneming een lijst van Britse agenten bij zich. In Düsseldorf moesten de Britse agenten bij hun ondervraging meer informatie prijsgeven. Met deze informatie kon de Gestapo meer Britse agenten in bezette gebieden arresteren, onder meer in het Tsjechische deel van Tsjechoslowakije en het pas geannexeerde Sudetenland. Zij verkreeg bovendien informatie over de organisatie van de SIS en een lijst van SIS-officieren die gevangengenomen zouden moeten worden zodra de invasie van Groot-Brittannië (Operatie Seelöwe) een feit zou zijn.

## Afloop
De Nederlandse regering schonk geen aandacht aan het incident, omdat zij niet wist van de Duitse betrokkenheid. Toen kort erna uit Duitse krantenartikelen bleek dat de overval een vooropgezet plan was, werd door de Nederlandse regering om opheldering gevraagd bij de Duitse autoriteiten en werd onderzoek verlangd naar het gebeuren. Duitsland heeft daarop nooit gereageerd. Best en Stevens bleven tot het einde van de oorlog als krijgsgevangenen door de Duitsers geïnterneerd. Chauffeur J. F. Lemmens werd in oktober 1940 vrijgelaten.

## Gevolgen
Mede door het Venlo-incident werden de Britten zeer terughoudend als zij benaderd werden door Duits militair verzet en Duitse officieren die zich tegen het regime wilden verzetten.
Hitler gebruikte het Venlo-incident als rechtvaardiging om Nederland binnen te vallen op 10 mei 1940, omdat Nederland door de aanwezigheid van een Nederlandse officier bij het incident de neutraliteit geschonden zou hebben. De Nederlandse regering wees dit van de hand, omdat Duitsland zelf zes maanden lang niets had laten horen op de herhaalde Nederlandse verzoeken om opheldering.
De Engelse officiële documenten rondom het Venlo-incident zouden pas ná 2015 worden vrijgegeven. Dit is echter al in 1999 gebeurd door een aanpassing in de Engelse wetgeving. In de documentaire Het Venlo Incident, 70 jaar na dato werden dergelijke documenten getoond.

## Vernoemingen
Op de Herungerberg in Venlo, waar het incident plaatsvond, zijn drie straten vernoemd naar het incident:
- Negen Novemberweg
- Luitenant Klopweg
- Kapitein Bestweg

## In de media

### Boeken en verfilming
Het incident is ook gebruikt in het boek Restless uit 2006 van William Boyd, en later in de verfilming ervan uit 2012. In het boek en de film is de naam Venlo veranderd in Prenslo en ook de namen van de officieren zijn veranderd. De naam Café Backus wordt wel gebruikt.
In het Fictieboek "The Mittenwald Syndicate" van Frederick Nolan uit 1976 wordt het Venlo-incident gebruikt als basis voor een vertelling over kostbaarheden van de Duitse Reichsbank die op het eind van de oorlog verdwenen zijn. De naam Venlo wordt overigens niet genoemd, maar wel Cafe Backus. De namen van de betrokken personen zijn ook hier veranderd.

### Documentaire
Op 9 november 2009 bracht Omroep Venlo de documentaire 'Het Venlo Incident, 70 jaar na dato' uit. Precies 70 jaar na het voorval werd de 65 minuten durende documentaire uitgezonden op de lokale zender. Aan de documentaire ging een onderzoek van bijna één jaar vooraf. Historici, ooggetuigen en een reconstructie schetsen een beeld van het merkwaardige voorval.
Op 2 juni 2010 werd de documentaire 'Het Venlo Incident, 70 jaar na dato' bij Beeld & Geluid in Hilversum bekroond met de prijs van de Organisatie van Lokale Omroepen in Nederland voor het beste lokale tv-programma.

### Podcast
In 2023 lanceerden de KB nationale bibliotheek en de NTR een podcast over het Venlo-incident. Hierin onderzochten Andere Tijden-regisseur Paul Ruigrok en KB-collectiespecialist Huibert Crijns de historische gebeurtenissen rondom het incident. Hierbij werd gebruik gemaakt van bronnen uit Delpher.

title: Venlo-incident

wikitext:
[[Bestand:1948-02-20, Reconstruction Venlo Incident of 1939-11-09.jpg|thumb|Op 20 februari 1948 werd een reconstructie gemaakt van het Venlo-incident]]
Het '''Venlo-incident''' betreft de ontvoering van twee agenten van de Britse [[Secret Intelligence Service]] (SIS) door de [[Duitsland (hoofdbetekenis)|Duitse]] [[Sicherheitsdienst]]. De twee agenten werden op [[9 november]] [[1939]] op [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederlands]] grondgebied meegenomen en in Duitsland vastgehouden op een moment dat [[Nederland in de Tweede Wereldoorlog|Nederland nog niet betrokken was]] bij de [[Tweede Wereldoorlog]].

[[Nazi-Duitsland]] kreeg zo belangrijke informatie over andere Britse [[Geheim agent|geheim agenten]], die in Duitsland actief waren en over de werking van de SIS.

== Voorgeschiedenis ==
[[Bestand:Captain Sigismund Payne Best, with monocle (1939).jpg|thumb|Kapitein Sigismund Payne Best]]
De Britse geheime agenten hadden tevoren [[Duitsland|Duitse]] officieren ontmoet in [[Venlo (stad)|Venlo]], die vertelden dat zij een aanslag op Hitler voorbereidden. Er werd een tweede ontmoeting afgesproken door agenten van de Sicherheitsdienst, die zich voordeden als in Nederland verblijvende Duitse [[Politiek vluchteling|politieke vluchtelingen]]. Een van hen was "Major Schaemmle", in werkelijkheid [[Walter Schellenberg]], die later de vertrouwensman van [[Heinrich Himmler|Himmler]] werd. De bedoeling was het vergaren van informatie over de werking van de Britse geheime dienst en het verstrekken van valse informatie om de Britse geheime dienst te misleiden.

Het betrof de agenten kapitein [[Sigismund Payne Best]] en majoor [[Richard Stevens|Richard H. Stevens]], die op Nederlands grondgebied de Duitse officieren ontmoetten. Schaemmle vertelde dat deze Duitsers zich bezorgd maakten over de grote verliezen tijdens de [[Poolse Veldtocht|Duitse veldtocht in Polen]] en daarom het plan ontstond om Hitler en zijn bewind omver te werpen.

== Incident ==
[[Bestand:Major Richard Henry Stevens (1939).jpg|thumb|Majoor Richard Henry Stevens]]
In de nacht van 8 op 9 november 1939 ging een Duitse [[Sonderkommando (veldfunctie)|SS commando-eenheid]], onder leiding van majoor [[Alfred Naujocks|Alfred Helmut Naujocks]], de grens over naar het neutrale Nederland. Zij zouden de Britse agenten in [[Café Backus]] aan de [[Herungerberg]] vlak bij de grens ontmoeten.

De Duitsers hadden beloofd dat de generaal daarbij aanwezig zou zijn die leiding gaf aan de samenzweerders. Best en Stevens werden vergezeld door chauffeur J.F. Lemmens en de Nederlandse luitenant [[Dirk Klop]]. Zij negeerden een waarschuwing van [[Henri Koot]], die als specialist in [[cryptografie]] de door de Duitsers gebruikte codes zo zwak oordeelde, dat hij een Duitse valstrik vermoedde.

Toen Best, Stevens en Klop aankwamen bij Café Backus aan de Herungerberg, dwongen de Duitsers hun auto met een machinegeweer tot stilstand. Klop beantwoordde met een schot van zijn dienstpistool, maar werd vervolgens zelf dodelijk gewond.
[[Bestand:Luitenant Dirk Klop (Venlo-incident 1939).jpg|thumb|Luitenant Dirk Klop]]
De Duitsers namen de twee Britse agenten en het lichaam van Klop mee naar Duitsland. Stevens had bij zijn gevangenneming een lijst van Britse agenten bij zich. In [[Düsseldorf]] moesten de Britse agenten bij hun ondervraging meer informatie prijsgeven. Met deze informatie kon de Gestapo meer Britse agenten in bezette gebieden arresteren, onder meer in het Tsjechische deel van [[Tsjechoslowakije]] en het pas geannexeerde [[Sudetenland]]. Zij verkreeg bovendien informatie over de organisatie van de SIS en een lijst van SIS-officieren die gevangengenomen zouden moeten worden zodra de invasie van Groot-Brittannië ([[Operatie Seelöwe]]) een feit zou zijn.

== Afloop ==
[[Bestand:Bundesarchiv Bild 101III-Alber-178-04A, Walter Schellenberg.jpg|thumb|Sturmbannführer Walter Schellenberg]]
De Nederlandse regering schonk geen aandacht aan het incident, omdat zij niet wist van de Duitse betrokkenheid. Toen kort erna uit Duitse krantenartikelen bleek dat de overval een vooropgezet plan was, werd door de Nederlandse regering om opheldering gevraagd bij de Duitse autoriteiten en werd onderzoek verlangd naar het gebeuren. Duitsland heeft daarop nooit gereageerd. Best en Stevens bleven tot het einde van de oorlog als krijgsgevangenen door de Duitsers geïnterneerd. Chauffeur J. F. Lemmens werd in oktober 1940 vrijgelaten.

== Gevolgen ==
[[Bestand:Cafe Backus site of Venlo Incident Netherlands in 2007.jpg|thumb|Café Backus in 2007]]
Mede door het Venlo-incident werden de Britten zeer terughoudend als zij benaderd werden door Duits militair verzet en Duitse officieren die zich tegen het regime wilden verzetten.

[[Adolf Hitler|Hitler]] gebruikte het Venlo-incident als rechtvaardiging om Nederland binnen te vallen op [[10 mei]] [[1940]], omdat Nederland door de aanwezigheid van een Nederlandse officier bij het incident de neutraliteit geschonden zou hebben. De Nederlandse regering wees dit van de hand, omdat Duitsland zelf zes maanden lang niets had laten horen op de herhaalde Nederlandse verzoeken om opheldering.

De Engelse officiële documenten rondom het Venlo-incident zouden pas ná 2015 worden vrijgegeven. Dit is echter al in 1999 gebeurd door een aanpassing in de Engelse wetgeving. In de documentaire ''Het Venlo Incident, 70 jaar na dato'' werden dergelijke documenten getoond.

== Vernoemingen ==
Op de Herungerberg in Venlo, waar het incident plaatsvond, zijn drie straten vernoemd naar het incident:
* Negen Novemberweg
* Luitenant Klopweg
* Kapitein Bestweg<!-- Speculatie verwijderd:

Richard Stevens heeft geen straatnaam gekregen. Mogelijk is de rol die hij heeft gespeeld tijdens zijn gevangenneming niet helemaal zuiver geweest. Sommigen vermoeden dat hij namen van Engelse geheim agenten doorgespeeld heeft aan de Duitse Sicherheitsdienst. Tot op heden is dat echter nooit bewezen.

Hiervoor is een bron nodig. Er zijn maar drie straten in dat wijkje, je kunt er geen vier vernoemen. En wie zijn die 'sommigen'? -->

==  In de media ==
=== Boeken en verfilming ===
Het incident is ook gebruikt in het boek Restless uit 2006 van [[William Boyd]], en later in de verfilming ervan uit 2012. In het boek en de film is de naam Venlo veranderd in Prenslo en ook de namen van de officieren zijn veranderd. De naam Café Backus wordt wel gebruikt.

In het [[Fictie]]boek "The Mittenwald Syndicate" van Frederick Nolan uit 1976 wordt het Venlo-incident gebruikt als basis voor een vertelling over kostbaarheden van de Duitse Reichsbank die op het eind van de oorlog verdwenen zijn. De naam Venlo wordt overigens niet genoemd, maar wel Cafe Backus. De namen van de betrokken personen zijn ook hier veranderd.

=== Documentaire ===
Op 9 november 2009 bracht [[Omroep Venlo]] de documentaire 'Het Venlo Incident, 70 jaar na dato' uit. Precies 70 jaar na het voorval werd de 65 minuten durende documentaire uitgezonden op de lokale zender. Aan de documentaire ging een onderzoek van bijna één jaar vooraf. Historici, ooggetuigen en een reconstructie schetsen een beeld van het merkwaardige voorval.<ref>{{Link YouTube |id=RVfzs1bc5RE |label=Documentaire "Het Venlo Incident 70 jaar na dato, Venlo 2010". Lokale omroep Omroep Venlo TV}}</ref>

Op 2 juni 2010 werd de documentaire 'Het Venlo Incident, 70 jaar na dato' bij Beeld & Geluid in Hilversum bekroond met de prijs van de [[Organisatie van Lokale Omroepen in Nederland]] voor het beste lokale tv-programma.

=== Podcast ===
In 2023 lanceerden de [[Koninklijke Bibliotheek (Nederland)|KB nationale bibliotheek]] en de [[NTR]] een podcast over het Venlo-incident.<ref>{{Citeer web |url=https://www.kb.nl/ontdekken-bewonderen/podcasts/het-venlo-incident |titel=Het Venlo-incident: podcast |auteur=Koninklijke Bibliotheek |datum=2023-11 |bezochtdatum=2023-11-22 |uitgever=Koninklijke Bibliotheek |taal=nl}}</ref> Hierin onderzochten Andere Tijden-regisseur [[Paul Ruigrok]] en KB-collectiespecialist [[Huibert Crijns]] de historische gebeurtenissen rondom het incident. Hierbij werd gebruik gemaakt<ref>{{Citeer web |url=https://www.delpher.nl/thema/geschiedenis/venlo-incident |titel=Het Venlo-incident: nepnieuws in oorlogstijd |datum=2023-11 |bezochtdatum=2023-11-22 |uitgever=Delpher |taal=nl}}</ref> van bronnen uit [[Delpher]].

== Literatuur ==
* Andrew, Christopher: Secret Service, Londen, 1985
* Best, Sigismund Payne: The Venlo Incident, Londen, 1950
* Brown, Anthony Cave: Bodyguard of Lies, New York 1975 (Deutsch: Die unsichtbare Front, München, 1976)
* Brown, Anthony Cave: The Secret Servant, Londen, 1987
* Bulhof, Henri A.: Sigismund Payne Best, Hoofdrolspeler in het Venlo-Incident (Met inleiding door Prof. Gerald Fleming, emeritus reader in German, University of Surrey), Venlo, 2009
* Colville, John: The Fringes of Power: Downing Street Diaries 1939-1955, New York, 1985
* Deac, Wil: The Venlo Sting, World War II Magazine 1/1997, New York, 1997
* Deacon, Richard/West, Nigel: Spy!, Londen, 1980
* Dilks, David (Hrsg.): The Diaries of Sir Alexander Cadogan 1938-1945, Londen, 1971
* Enquêtecommissie Regeringsbeleid 1940-1945, 8 delen 1949-56, Deel 2 a,b,c, Den Haag, 1949
* Graaff, Bob de: The Venlo Incident, World War Investigator 13/1990, Londen, 1990
* Höhne, Heinz: Canaris. Patriot im Zwielicht, München, 1976
* Jong, L. de: [[Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog]], deel 2 ''Neutraal'', [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File%3AHet_Koninkrijk_Deel_02_Neutraal_(1969).djvu&page=86], NIOD Amsterdam, 1969, p. 80-115
* Kessler, Leo: Betrayal at Venlo, Londen, 1991
* Kleffens ''The rape of The Netherlands'', uitg. Hodder & Stoughton, Londen, (1940), pp.64-70; Ned. vert. ''De overweldiging van Nederland'', uitg. The Netherland Publishing Company, Londen, (1941), pp. 50-55
* Koblank, Peter: ''[http://www.venlo-zwischenfall.de Der Venlo-Zwischenfall]'', Online-Editie Mythos Elser, 2006
* Kroonenberg, Jeroen van den, 'Het Venlo Incident, 70 jaar na dato'. Omroep Venlo, productie 2009.
* Meyjes, H. C. Posthumus: De Enquêtecommissie is van oordeel - een samenvatting van het parlementaire onderzoek naar het regeringsbeleid in de oorlogsjaren, Arnhem/Amsterdam, 1958
* Nater, Johan P.: Het Venlo incident, Rotterdam, 1984
* Peis, Günter: The Man Who Started The War, Londen, 1960
* Peis, Günter: Zieh' dich aus, Georg Elser!, achtdelige Serie in "Bild am Sonntag" 8 november - 27 december 1959, Hamburg, 1959
* Read, Anthony / Fisher, David: Colonel Z, New York, 1985
* Schellenberg, Walter: The Schellenberg Memoirs, Londen, 1956 (Duits: Aufzeichnungen, München, 1979)

== Externe links ==
* {{de}}[http://www.mythoselser.de/texts/venlo.htm Venlo-Zwischenfall.de]
* [http://historie.venlo.nl/gebeurtenisinfo.asp?gebeurtenisID=250 Venlo-incident - Venlo.nl]

{{Appendix}}
{{Coor title dms|51|22|55|N|6|13|1|E|scale:1250_region:NL}}

[[Categorie:Gebeurtenis in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie:1939]]
[[Categorie:Geschiedenis van Venlo]]