text:
# Foudgum
Foudgum (Friese uitspraak: [’fɔ.ṷtxm]) is een dorp in de gemeente Noardeast-Fryslân, in de Nederlandse provincie Friesland. Foudgum ligt ten noordwesten van Dokkum, tussen Bornwird en Brantgum. Het dorp ligt aan de N356. Door de ligging werkt het zowel samen met Raard en Bornwird als Brantgum en Waaxens. In 2023 telde het dorp Foudgum 75 inwoners.

## Geschiedenis
De plaats werd mogelijk in de 9e eeuw vermeld als Foldenheim. Maar helemaal zeker is het niet dat daarmee deze plaats werd bedoeld. In de 15e eeuw werd de plaats in ieder geval vermeld als Foldeghum, Foudtgum, Fouldeghem, Foldegum, Foldgum, Foedegum, Foltkum en in 1505 als Foudghum. De naam is afgeleid van de persoonsnaam Foldo of Folda of de geslachtsnaam Foldinga. Het dorp is ontstaan op een terp, die waarschijnlijk al voor de christelijke jaartelling werd opgeworpen.
Na het opwerpen van terpen op kwelderwallen, zoals de lijn Hijum-Ferwerd-Ternaard, werden terpen opgeworpen in het lagere gebied erachter. Hier is de lijn Foudgum-Brantgum-Waaxens een voorbeeld van. Vanwege het lagere gebied was de aanwezige landbouwgrond drassig, minder vruchtdragend en dus meer geschikt als grasland. Door deze lage situatie hebben de Allerheiligenvloed van 1570 en de Kerstvloed van 1717 veel schade aangericht in Foudgum.
In de 2e en 3e na Christus werd het dorp mogelijk verlaten door een stijgende zeespiegel, om in de 6e of 7e eeuw opnieuw bevolkt te worden nadat die weer was gedaald. De getijdenwerking van de zee zorgde voor een afzetting van knipklei op de aanwezige veengronden. Tot in de Middeleeuwen werd dit zout geworden veen afgegraven en verbrand om het zout te winnen. Dit gebeurde op grote schaal in de Foudgumer Kolken, ten zuidoosten van het dorp.
Foudgum was lange tijd een voorbeeld van een terp met een regelmatige ringweg en vier gelijk verdeelde toegangswegen van de ringweg naar de kerk in het midden. Deze structuur werd verbroken met de verbetering van de weg van Dokkum naar Holwerd in de jaren 60 van de 20e eeuw. Ten oosten van het dorp ligt de Foudgumervaart, die Brantgum verbindt met de Dokkumer Ee. Deze vaart werd vroeger gebruikt voor kleine scheepvaart.
De terp was begin 19e eeuw nauwelijks meer bewoond. Dit maakte dat de terp in 1896 voor een groot deel afgegraven kon worden. Later is het afgegraven deel van de terp gedeeltelijk weer aangevuld. In 1975 werd de terp aangewezen als rijksmonument.
Tot 1984 behoorde Foudgum tot gemeente Westdongeradeel. Van 1984 tot 2019 lag het dorp in de gemeente Dongeradeel, waarna die opging in de nieuwe gemeente Noardeast-Fryslân.

## Stinstra State
De stins Stenstera State stond aan de zuidkant van de terp en werd voor het eerste schriftelijk genoemd in 1543. De state stond eerst op de terp, maar een nieuwere state werd net naast de terp gebouwd, omdat door de aanleg van dijken het mogelijk werd om naast de terp te gaan wonen. De stamvader van het geslacht Stenstera zou ene Tzalling geweest zijn. De Stenstera's vormden een vooraanstaande familie binnen Dongeradeel. Zo was Jeppe Stenstera in 1449 grietman van Dongeradeel.
De stins kwam via een huwelijk in het bezit van de familie Van Burmania, die het gebouw in 1640 verkocht. Vanaf 1753 woonde ene Thomas Jans op Stenstera, toen reeds een boerderij. Zijn zoon Jan Thomas Stienstra noemde zich naar de boerderij. Een andere zoon van Thomas Jans, Gosse Thomas, zou zich Hiemstra gaan noemen en aan de noordkant van de terp gaan wonen op de gelijknamige boerderij Hiemstra.

## François Haverschmidt
Het dorp heeft enige faam door de predikant en dichter François Haverschmidt, beter bekend onder zijn pseudoniem Piet Paaltjens. Foudgum en Raard vormden de eerste kerkelijke gemeente waarin hij werd beroepen.
Haverschmidt werd in 1835 geboren in Leeuwarden. Na zijn studie in Leiden werd HaverSchmidt in 1859 predikant in Foudgum. Eind 1862 vertrok hij naar Den Helder. Gedurende zijn tijd in Foudgum had Haverschmidt veel contact met de predikant van Brantgum en Waaxens en de baron van Harinxma thoe Slooten in Holwerd.
Hij beschreef zijn tijd in Foudgum als een verdrietige en eenzame tijd. Al sprak hij twintig jaar later in 1880 in een rede over zijn eerste gemeente positiever over Foudgum: Nu, dit is mogelijk wel het wonderlijkste, dat ik, ondanks alles wat mij toen ontbrak en kwelde, nog wel eens met een zeker heimwee kan terugverlangen, althans naar sommige uren die ik er sleet en gezichten die ik er zag. Haverschmidt had te kampen met depressies en overspannenheid.
In 1891 overleed zijn vrouw onverwachts en stortte hij geheel in, waarna hij naar een instelling in Laag-Soeren ging. Hoewel hij in 1892 nog naar Foudgum afreisde, verbeterde zijn toestand niet. In 1894 zou Haverschmidt een einde aan zijn leven maken.
Ter nagedachtenis aan Haverschmidt werd in 1994, een eeuw na zijn overlijden, een monument onthuld naast de kerktoren van Foudgum. Na zijn vertrek uit Foudgum verliet ook zijn dienstmeid Nynke het dorp en ging zij werken voor dominee Bokma de Boer in Nes, de vader van schrijfster Sjoukje Bokma de Boer. Haar pseudoniem Nienke van Hichtum zal een eerbetoon geweest zijn aan de dienstmeid van haar ouders.

## Kerk
De kerk van Foudgum, een rijksmonument, werd omstreeks 1200 gebouwd op de bijna zes meter hoge kruin van de terp. Oorspronkelijk was de kerk gewijd aan Maria. De toren maakte deel uit van een gereduceerd westwerk, waarvan de aanzetten nog deels in het muurwerk van de toren te zien zijn. Verzakking van de toren maakte herstel noodzakelijk en dit geschiedde blijkens de muurankers in 1753.
Het kerkgebouw verkeerde begin 19e eeuw in een dusdanig slechte staat, dat in 1808 begonnen werd met de bouw van een nieuwe kerk. De toren bleef echter behouden. De kerk had in eerste instantie geen orgel, maar wel een oksaal. In 1924 werd een orgel geplaatst door de firma Bakker & Timmenga. Dit oorspronkelijk 18e-eeuws orgel is via de doopsgezinde kerk van Enkhuizen en de vrije evangelische kerk van Leeuwarden uiteindelijk in Foudgum terechtgekomen.
Sinds 2007 is de kerk eigendom van de stichting Stichting Alde Fryske Tsjerken. De kerk fungeert als historisch centrum van Foudgum. De PKN-gemeente van Foudgum, Raard en Bornwird gebruikt het kerkgebouw voor diens kerkdiensten.

## Pastorie
Naast de kerk staat de voormalige pastorie. Het is een langgerekt gebouw met resterend metselwerk van kloostermoppen. Zoals blijkt uit de muurankers kreeg het gebouw in 1723 een uitbouw aan de oostkant. Deze nieuwe ingangspartij zou met hergebruikte kloostermoppen gebouwd kunnen zijn en vervolgens met een kleinere steen bedekt. Tussen 1859 en 1862 woonde François Haverschmidt in dit pand. In 1887 werd de pastorie verkocht en werd een nieuwe pastorie gebouwd aan de oostkant van de terp. In de oude pastorie is anno 2018 een B&B gevestigd.

## Boerderijen
Direct rond de terp bevindt zich een aantal boerderijen. Naast de eerder genoemde Stenstera State en Hiemstra State staan er de Mellema State, Aesgema State en Jarla State. Verder stonden er nog de boerderijen Louwsma, Doekema, Pybema en Feitsma.

## Maatschappelijk leven en cultuur
In Foudgum zijn meerdere verenigingen, waaronder een buurtvereniging en de Stichting Piet Paaltjens ter behoud van de begraafplaatsen van Bornwird, Raard en Foudgum. Foudgum vormt een eenheid met Waaxens en Brantgum wat betreft dorpsbelangen. Het dorpshuis van deze dorpen bevindt zich in Brantgum. Daarnaast organiseren deze dorpen samen een tweejaarlijks dorpsfeest met kaatswedstrijden.

## Onderwijs
In Foudgum stond een lagere school. In 1882 werd echter besloten deze te sluiten vanwege de bouwvallige staat en het geringe leerlingaantal. Vervolgens was Foudgum voor basisonderwijs aangewezen op de Ids Wiersmaskoalle in Brantgum. Deze school moest in 2015 sluiten, omdat het aantal leerlingen te klein was geworden. Voor basisonderwijs is Foudgum sindsdien aangewezen op de christelijke basisschool Bernewird in Bornwird of op Dokkum.

## Openbaar vervoer
Foudgum wordt bediend door vervoersmaatschappij Qbuzz:
- Lijn 56: Dokkum - Bornwird - Foudgum - Brantgum - Waaxens - Holwerd[16]

## Bevolkingsontwikkeling
| 73                                                                                | 89 | 104 | 119 | 123 | 142 | 141 | 146 | 128 | 144 | 142 | 114 | 165 | 113 | 90 | 80 | 80 | 75 | 80 | 75 | 75 | 75 |
| Data afkomstig van volkstellingen.nl, het CBS uit Encyclopedie van het hedendaagse Friesland. |    |     |     |     |     |     |     |     |     |     |     |     |     |    |    |    |    |    |    |    |    |

title: Foudgum

wikitext:
{{Infobox plaats in Nederland
| soort = Dorp
| naam = Foudgum
| bestandsnaam vlag = Foudgum vlag.svg
| vlagartikel =
| bestandsnaam wapen = Foudgum wapen.svg
| wapenartikel =
| provincie = [[Friesland]]
| gemeente = [[Noardeast-Fryslân]]
| inwoners =
| dichtheid = 22
| meetjaar =
| netnummer = 0519
| postcode = 9154
| verkeersader = {{Pictogram weg Nederland N-weg|356}}
| oppervlakte = 3,39
| lat_deg = 53
| lat_min = 20
| lat_sec = 42
| lon_deg = 5
| lon_min = 56
| lon_sec = 32
| detailkaart =
| detailkaartbijschrift =
| image = Gezicht op Foudgum.JPG
| caption = Zicht op het dorp in 2010
| woonplaatscode = 3394
}}
'''Foudgum''' ([[Westerlauwers Fries|Friese]] uitspraak: {{IPA|’fɔ.ṷtxm}}) is een dorp in de gemeente [[Noardeast-Fryslân]], in de [[Nederland]]se provincie [[Friesland]]. Foudgum ligt ten noordwesten van [[Dokkum]], tussen [[Bornwird]] en [[Brantgum]]. Het dorp ligt aan de [[provinciale weg 356|N356]]. Door de ligging werkt het zowel samen met [[Raard]] en Bornwird als Brantgum en [[Waaxens (Noardeast-Fryslân)|Waaxens]]. In {{Statistiek woonplaats Nederland inwoners|TXT=Year}} telde het dorp Foudgum {{Statistiek woonplaats Nederland inwoners|3394}} inwoners.

== Geschiedenis ==
De plaats werd mogelijk in de 9e eeuw vermeld als ''Foldenheim''. Maar helemaal zeker is het niet dat daarmee deze plaats werd bedoeld. In de 15e eeuw werd de plaats in ieder geval vermeld als ''Foldeghum'', ''Foudtgum'', ''Fouldeghem'', ''Foldegum,'' ''Foldgum'', ''Foedegum'', ''Foltkum'' en in 1505 als ''Foudghum''. De naam is afgeleid van de persoonsnaam Foldo of Folda of de geslachtsnaam Foldinga. Het dorp is ontstaan op een [[terp]], die waarschijnlijk al voor de christelijke jaartelling werd opgeworpen.

Na het opwerpen van terpen op [[kwelderwal|kwelderwallen]], zoals de lijn [[Hijum]]-[[Ferwerd]]-[[Ternaard]], werden terpen opgeworpen in het lagere gebied erachter. Hier is de lijn Foudgum-[[Brantgum]]-[[Waaxens (Noardeast-Fryslân)|Waaxens]] een voorbeeld van.<ref>Oostergo. Kenniscentrum Landschap van de Rijksuniversiteit Groningen. Beschikbaar via: [http://landschapsgeschiedenis.nl/deelgebieden/25-Oostergo.html#landschapsopbouw Landschapsgeschiedenis.nl.] Geraadpleegd op 17 november 2018.</ref> Vanwege het lagere gebied was de aanwezige landbouwgrond drassig, minder vruchtdragend en dus meer geschikt als grasland. Door deze lage situatie hebben de [[Allerheiligenvloed (1570)|Allerheiligenvloed]] van 1570 en de [[Kerstvloed]] van 1717 veel schade aangericht in Foudgum.<ref>Hoogstraten D van, Schuer JL. Groot algemeen historisch, geografisch, genealogisch, en oordeelkundig woordenboek. Volume 6. Amsterdam/Utrecht/Den Haag: Brunel, Wetsteins en Smith, Waesberge, De Coup, Humbert, Willem van de Water, Samuel Luchtmans, de weduwe A. Moetjens, Van Dolle en Vaillant; 1729.</ref>

In de 2e en 3e na Christus werd het dorp mogelijk verlaten door een stijgende zeespiegel, om in de 6e of 7e eeuw opnieuw bevolkt te worden nadat die weer was gedaald.<ref>Algemeen - De Historie. Foudgum Online 2018. [https://web.archive.org/web/20170912070840/http://foudgumonline.eu/ Foudgumonline.eu.] Geraadpleegd op 17 november 2018.</ref> De getijdenwerking van de zee zorgde voor een afzetting van [[knipklei]] op de aanwezige veengronden. Tot in de Middeleeuwen werd dit zout geworden veen afgegraven en verbrand om het zout te winnen. Dit gebeurde op grote schaal in de Foudgumer Kolken, ten zuidoosten van het dorp.<ref name="berg">Berg HM van den. [https://www.dbnl.org/tekst/berg229noor02_01/berg229noor02_01_0007.php Noordelijk Oostergo. Dongeradelen.] 's-Gravenhage: SDU uitgeverij; 1983. p. XI, XII, 29, 34. [https://web.archive.org/web/20220817070849/https://www.dbnl.org/tekst/berg229noor02_01/berg229noor02_01_0007.php Gearchiveerd] op 17 augustus 2022.</ref>

Foudgum was lange tijd een voorbeeld van een terp met een regelmatige [[ossengang|ringweg]] en vier gelijk verdeelde toegangswegen van de ringweg naar de kerk in het midden. Deze structuur werd verbroken met de verbetering van de [[Provinciale weg 356|weg van Dokkum naar Holwerd]] in de jaren 60 van de 20e eeuw. Ten oosten van het dorp ligt de Foudgumervaart, die Brantgum verbindt met de [[Dokkumer Ee]]. Deze vaart werd vroeger gebruikt voor kleine scheepvaart.

De terp was begin 19e eeuw nauwelijks meer bewoond. Dit maakte dat de terp in 1896 voor een groot deel afgegraven kon worden. Later is het afgegraven deel van de terp gedeeltelijk weer aangevuld.<ref name="berg" /> In 1975 werd de terp aangewezen als rijksmonument.

Tot 1984 behoorde Foudgum tot gemeente [[Westdongeradeel]]. Van 1984 tot 2019 lag het dorp in de gemeente [[Dongeradeel]], waarna die opging in de nieuwe gemeente [[Noardeast-Fryslân]].

==Stinstra State ==
De [[stins]] Stenstera State stond aan de zuidkant van de terp en werd voor het eerste schriftelijk genoemd in 1543. De state stond eerst op de terp, maar een nieuwere state werd net naast de terp gebouwd, omdat door de aanleg van dijken het mogelijk werd om naast de terp te gaan wonen. De stamvader van het geslacht Stenstera zou ene Tzalling geweest zijn. De Stenstera's vormden een vooraanstaande familie binnen Dongeradeel. Zo was Jeppe Stenstera in 1449 grietman van Dongeradeel.

De stins kwam via een huwelijk in het bezit van de familie [[Van Burmania]], die het gebouw in 1640 verkocht. Vanaf 1753 woonde ene Thomas Jans op Stenstera, toen reeds een boerderij. Zijn zoon Jan Thomas Stienstra noemde zich naar de boerderij.<ref>Stinstra State te Foudgum. Stinsen in Friesland 2018. Beschikbaar via: [http://www.stinseninfriesland.nl/StinstraStateFoudgum.htm Stinseninfriesland.nl.] Geraadpleegd op 17 november 2018. [https://web.archive.org/web/20181117151426/http://www.stinseninfriesland.nl/StinstraStateFoudgum.htm Gearchiveerd] op 17 november 2018.</ref> Een andere zoon van Thomas Jans, Gosse Thomas, zou zich Hiemstra gaan noemen en aan de noordkant van de terp gaan wonen op de gelijknamige boerderij Hiemstra.<ref name="sneuper">Heeringa J. Historisch Terpdorp Foudgum. De Sneuper 2014; 27: 13-15.</ref>

== François Haverschmidt ==
[[Bestand:Monument voor Francois Haverschmidt door Hillie van der Gang Foudgum.jpg|thumb|Monument uit 1994 naast de kerktoren van Foudgum ter nagedachtenis aan François HaverSchmidt (2010)]]
Het dorp heeft enige faam door de predikant en dichter [[Piet Paaltjens|François Haverschmidt]], beter bekend onder zijn pseudoniem ''Piet Paaltjens''. Foudgum en [[Raard]] vormden de eerste [[gemeente (kerk)|kerkelijke gemeente]] waarin hij werd beroepen.

Haverschmidt werd in 1835 geboren in [[Leeuwarden (stad)|Leeuwarden]]. Na zijn studie in Leiden werd HaverSchmidt in 1859 predikant in Foudgum. Eind 1862 vertrok hij naar Den Helder. Gedurende zijn tijd in Foudgum had Haverschmidt veel contact met de predikant van Brantgum en Waaxens en de baron [[van Harinxma thoe Slooten]] in [[Holwerd]].

Hij beschreef zijn tijd in Foudgum als een verdrietige en eenzame tijd. Al sprak hij twintig jaar later in 1880 in een rede over zijn eerste gemeente positiever over Foudgum: ''Nu, dit is mogelijk wel het wonderlijkste, dat ik, ondanks alles wat mij toen ontbrak en kwelde, nog wel eens met een zeker heimwee kan terugverlangen, althans naar sommige uren die ik er sleet en gezichten die ik er zag.''<ref>HaverSchmidt F. Mijn eerste gemeente 1880. Foudgum Online. Beschikbaar via: [https://web.archive.org/web/20181117151529/http://www.foudgumonline.eu/templates/template10.asp?partID=51&pagenr=135 Foudgumonline.eu.] Geraadpleegd op 17 november 2018.</ref> Haverschmidt had te kampen met depressies en overspannenheid.

In 1891 overleed zijn vrouw onverwachts en stortte hij geheel in, waarna hij naar een instelling in [[Laag-Soeren]] ging. Hoewel hij in 1892 nog naar Foudgum afreisde, verbeterde zijn toestand niet. In 1894 zou Haverschmidt een einde aan zijn leven maken.<ref>Zijlstra F. Predikant in Schiedam. Piet Paaltjens Dichter-dominee 1835 - 1894. Beschikbaar via: [http://www.pietpaaltjens.nl/predikantinschiedam.html Pietpaaltjens.nl.] Geraadpleegd op 17 november 2018. [https://web.archive.org/web/20181117192955/http://www.pietpaaltjens.nl/predikantinschiedam.html Gearchiveerd] op 17 november 2018.</ref>

Ter nagedachtenis aan Haverschmidt werd in 1994, een eeuw na zijn overlijden, een monument onthuld naast de kerktoren van Foudgum. Na zijn vertrek uit Foudgum verliet ook zijn dienstmeid Nynke het dorp en ging zij werken voor dominee Bokma de Boer in [[Nes (Dongeradeel)|Nes]], de vader van schrijfster [[Nienke van Hichtum|Sjoukje Bokma de Boer]]. Haar pseudoniem Nienke van Hichtum zal een eerbetoon geweest zijn aan de dienstmeid van haar ouders.<ref>Zandbergen G. Heibel in bedevaartsoord van Paaltjensfans. De Volkskrant 2004. Beschikbaar via: [https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/heibel-in-bedevaartsoord-van-paaltjensfans~b9d6b024/ Volkskrant.nl.] Geraadpleegd op 17 november 2018. [https://web.archive.org/web/20181117151507/https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/heibel-in-bedevaartsoord-van-paaltjensfans~b9d6b024/ Gearchiveerd] op 17 november 2018.</ref>

== Kerk ==
[[Bestand:Maria kerk Foudgum.JPG|thumb|De Mariakerk van Foudgum uit 1808 met toren uit omstreeks 1200 (2010)]]
De [[Mariakerk (Foudgum)|kerk van Foudgum]], een [[rijksmonument]], werd omstreeks 1200 gebouwd op de bijna zes meter hoge kruin van de terp. Oorspronkelijk was de kerk gewijd aan [[Maria (moeder van Jezus)|Maria]]. De toren maakte deel uit van een [[westwerk|gereduceerd westwerk]], waarvan de aanzetten nog deels in het muurwerk van de toren te zien zijn. Verzakking van de toren maakte herstel noodzakelijk en dit geschiedde blijkens de muurankers in 1753.

Het kerkgebouw verkeerde begin 19e eeuw in een dusdanig slechte staat, dat in 1808 begonnen werd met de bouw van een nieuwe kerk. De toren bleef echter behouden. De kerk had in eerste instantie geen orgel, maar wel een [[oksaal]]. In 1924 werd een orgel geplaatst door de firma [[Bakker & Timmenga]]. Dit oorspronkelijk 18e-eeuws orgel is via de doopsgezinde kerk van [[Enkhuizen]] en de vrije evangelische kerk van [[Leeuwarden (stad)|Leeuwarden]] uiteindelijk in Foudgum terechtgekomen.<ref>Popta TE van. [https://web.archive.org/web/20181117151553/http://89.200.200.165/CMS/api/file/saft/307de284374af9e227e2949549539161/ Foudgum, De Mariakerk 2010.] Geraadpleegd op 17 november 2018.</ref>

Sinds 2007 is de kerk eigendom van de stichting [[Stichting Alde Fryske Tsjerken]]. De kerk fungeert als historisch centrum van Foudgum.<ref>De Maria Kerk. Foudgum Online. Beschikbaar via: [https://web.archive.org/web/20160307110904/http://www.foudgumonline.eu/templates/template10.asp?partID=51&pagenr=2 Foudgumonline.eu.] Geraadpleegd op 17 november 2018.</ref> De PKN-gemeente van Foudgum, Raard en Bornwird gebruikt het kerkgebouw voor diens kerkdiensten.

== Pastorie ==
[[Bestand:De Pastorie naast de Kerk Foudgum.JPG|thumb|De pastorie van Foudgum waar Haverschmidt tussen 1859 en 1862 woonde (2010)]]
Naast de kerk staat de voormalige pastorie. Het is een langgerekt gebouw met resterend metselwerk van [[Kloostermop|kloostermoppen]]. Zoals blijkt uit de muurankers kreeg het gebouw in 1723 een uitbouw aan de oostkant. Deze nieuwe ingangspartij zou met hergebruikte kloostermoppen gebouwd kunnen zijn en vervolgens met een kleinere steen bedekt. Tussen 1859 en 1862 woonde François Haverschmidt in dit pand. In 1887 werd de pastorie verkocht en werd een nieuwe pastorie gebouwd aan de oostkant van de terp.<ref name="berg" /> In de oude pastorie is anno 2018 een [[logies en ontbijt|B&B]] gevestigd.{{Bron?|En in 2020?|2020|01|19}}

== Boerderijen ==
Direct rond de terp bevindt zich een aantal boerderijen. Naast de eerder genoemde Stenstera State en Hiemstra State staan er de Mellema State, Aesgema State en Jarla State. Verder stonden er nog de boerderijen Louwsma, Doekema, Pybema en Feitsma.<ref name="sneuper" />

== Maatschappelijk leven en cultuur ==
In Foudgum zijn meerdere verenigingen, waaronder een buurtvereniging en de Stichting Piet Paaltjens ter behoud van de begraafplaatsen van [[Bornwird]], Raard en Foudgum. Foudgum vormt een eenheid met Waaxens en Brantgum wat betreft dorpsbelangen. Het dorpshuis van deze dorpen bevindt zich in Brantgum. Daarnaast organiseren deze dorpen samen een tweejaarlijks dorpsfeest met [[kaatsen|kaatswedstrijden]].<ref>Werf K. van der. Geen bommetje wint ‘droog' dorpsfeest in Brantgum. Nieuwe Dockumer Courant 2014. Beschikbaar via: [https://nieuwedockumercourant.nl/2014/08/26/geen-bommetje-wint-droog-dorpsfeest-in-brantgum Nieuwedockumercourant.nl.] Geraadpleegd op 17 november 2018. [https://web.archive.org/web/20181117151312/https://nieuwedockumercourant.nl/2014/08/26/geen-bommetje-wint-droog-dorpsfeest-in-brantgum Gearchiveerd] op 17 november 2018.</ref>

== Onderwijs ==
In Foudgum stond een lagere school. In 1882 werd echter besloten deze te sluiten vanwege de bouwvallige staat en het geringe leerlingaantal.<ref>Het lokaaltje. Foudgumonline 2018. [https://web.archive.org/web/20181117151406/http://www.foudgumonline.eu/templates/template10.asp?partID=51&pagenr=79 Foudgumonline.nl.] Geraadpleegd op 17 november 2018.</ref> Vervolgens was Foudgum voor basisonderwijs aangewezen op de Ids Wiersmaskoalle in Brantgum. Deze school moest in 2015 sluiten, omdat het aantal leerlingen te klein was geworden.<ref>''[[Leeuwarder Courant]]'', 28 april 2014: [https://www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?v2=true&id=LC-20140428-ZU01002005 ''Scholen in Oudwoude, Driezum en Brantgum moeten sluiten'']. Geraadpleegd op 19 januari 2020.</ref> Voor basisonderwijs is Foudgum sindsdien aangewezen op de christelijke basisschool Bernewird in Bornwird of op Dokkum.

== Openbaar vervoer ==
Foudgum wordt bediend door vervoersmaatschappij [[Qbuzz]]:
* Lijn 56: [[Dokkum]] - [[Bornwird]] - '''Foudgum''' - [[Brantgum]] - [[Waaxens (Noardeast-Fryslân)|Waaxens]] - [[Holwerd]]<ref>Lijn 56 Dokkum Busstation - Holwert Veerdam. OV in Nederland 2024. Beschikbaar via: [https://wiki.ovinnederland.nl/wiki/Lijn_56_Dokkum_Busstation_-_Holwert_Veerdam Wiki OV in Nederland.] Geraadpleegd op 29 december 2024.</ref>

== Bevolkingsontwikkeling ==
{{Tabel demografie
| 1744 = 73 | 1799 = 89 | 1849 = 104 | 1859 = 119 | 1869 = 123 | 1879 = 142 | 1889 = 141 | 1899 = 146 | 1909 = 128 | 1920 = 144 | 1930 = 142 | 1947 = 114 | 1954 = 165 | 1964 = 113 | 1971 = 90 | 2000 = 80 | 2010 = 80 | 2018 = 75 | 2019=80 | 2020=75 | 2021=75 | 2023=75
| noot = Data afkomstig van [http://www.volkstellingen.nl volkstellingen.nl], het CBS uit Encyclopedie van het hedendaagse Friesland.<ref>Abma G, Jansma J. Encyclopedie van het hedendaagse Friesland Deel II. Leeuwarden: M.A. van Seijen; 1975. p. 966.</ref>
}}

== Zie ook ==
* [[Lijst van rijksmonumenten in Foudgum]]

{{Appendix|2=
* G. van Berkel & K. Samplonius (2018), ''Nederlandse plaatsnamen verklaard''
* [https://www.frieslandwonderland.nl/?pagina=plaats&id=397 Frieslandwonderland.nl (Stichting Fryslâns Ferline)]; NoordBoek - Peter Karstkarel
----
{{References}}
}}

{{Commonscat|Foudgum}}
{{Navigatie gemeente Noardeast-Fryslân}}
{{Coor title dms|53|20|42|N|5|56|32|E|type:city_scale:25000_region:NL}}

[[Categorie:Geografie van Noardeast-Fryslân]]
[[Categorie:Plaats in Friesland]]

title: Situering

Provincie: Friesland

Gemeente: Noardeast-Fryslân

Coördinaten: 53° 21′ NB, 5° 57′ OL

title: Algemeen

Woningvoorraad: 27 woningen

title: Overig

title: Foto's

Foto's: Zicht op het dorp in 2010

Portaal: Nederland · Friesland


text:
# Provanna segonzaci
Provanna segonzaci is een slakkensoort uit de familie van de Provannidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1991 door Warén & Ponder.

wikiname: nlwiki

title: Provanna segonzaci

in_language: nl

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Provanna segonzaci''
| status = CR
| statusbron = 2020
| rl-id = 157783266
| afbeelding = Provanna segonzaci (MNHN-IM-2000-35285).jpeg
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Weekdieren|Mollusca]] ([[Weekdieren]])
| klasse = [[Slakken|Gastropoda]] (Slakken)
| clade1 = [[Caenogastropoda]]
| familie = [[Provannidae]]
| geslacht = ''[[Provanna]]''
| w-naam = ''Provanna segonzaci''
| auteur = Warén & Ponder
| datum = 1991
| haakjes =
| commons =
| species =
| worms = 450011
}}
'''''Provanna segonzaci''''' is een [[slakken|slakkensoort]] uit de familie van de [[Provannidae]].<ref>Bouchet, P. (2012). <i>Provanna segonzaci</i> Warén & Ponder, 1991. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=450011</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1991 door Warén & Ponder.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|09}}

[[Categorie:Provannidae]]
[[Categorie:IUCN-status kritiek]]

title: Provanna segonzaci · IUCN-status: Kritiek (2020)

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Mollusca (Weekdieren)

Klasse: Gastropoda (Slakken)

Clade: Caenogastropoda

Familie: Provannidae

Geslacht: Provanna

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Provinciale weg 291
De provinciale weg 291 (N291) is een provinciale weg in de Nederlandse provincie Limburg. De weg vormt een verbinding tussen de N271 nabij Ottersum en de Duitse grens.
De weg takt van de N271 af bij industrieterrein De Drie Kronen en volgt de oude loop van de N271 (die tot 1977 door het centrum van Gennep liep) tot Ottersum. Vanaf Ottersum loopt de weg via Ven-Zelderheide naar de Duitse grens waar hij verdergaat als L484 richting Kleef en direct na de grens, bij de buurtschap Grunewald, de B504 (richting Kranenburg en Goch) kruist.
De weg is uitgevoerd als tweestrooks-gebiedsontsluitingsweg met buiten de bebouwde kom een maximumsnelheid van 80 km/h. Ter hoogte van Ottersum draagt de weg de namen Nijmeegseweg, Ottersumseweg en Sint Janstraat. Tussen Ottersum en de Duitse grens heet de weg Kleefseweg. De weg volgt grotendeels de Niers.
N62 · N69 · N251 · N252 · N253 · N254 · N255 · N256/A256 · N257 · N258 · N260 · N261 · N262 · N263 · N264 · N266 · N267 · N268 · N269 · N270/A270 · N271 · N272 · N273 · N274 · N275 · N276 · N277 · N278 · N279 · N280 · N281 · N282 · N283 · N284 · N285 · N286 · N287 · N288 · N289 · N290 · N291 · N292 · N293 · N294 · N295 · N296 · N296n · N297 · N298 · N300 · N321 · N322 · N324 · N329 · N389 · N394 · N395 · N396 · N397

N556 · N562 · N564 · N570 · N572 · N590 · N595 · N598 · N601 · N602 · N605 · N607 · N612 · N613 · N615 · N616 · N617 · N618 · N620 · N622 · N625 · N629 · N631 · N632 · N637 · N638 · N639 · N640 · N641 · N651 · N652 · N653 · N654 · N655 · N656 · N658 · N659 · N660 · N661 · N662 · N663 · N664 · N665 · N666 · N667 · N668 · N669 · N670 · N671 · N673 · N674 · N675 · N676 · N682 · N683 · N686 · N689 · N690 · N831 · N843

Voormalige provinciale wegen: N299 · N551 · N552 · N553 · N554 · N555 · N560 · N561 · N563 · N565 · N566 · N567 · N568 · N571 · N574 · N580 · N581 · N582 · N583 · N584 · N585 · N586 · N587 · N588 · N589 · N591 · N592 · N593 · N594 · N596 · N597 · N603 · N604 · N606 · N608 · N610 · N611 · N614 · N619 · N621 · N623 · N624 · N626 · N628 · N630 · N634 · N642 · N657

title: Provinciale weg 291

wikitext:
{{Infobox weg Nederland N-weg
| nummer=291
| kaart=Kaart Provinciale weg 291.png
| lengte=6,4
| provincie=[[Limburg (Nederlandse provincie)|Limburg]]
| foto=
| bijschrift=
}}
{{Tabelrij weg/rotonde||Rijksweg {{Pictogram weg Nederland N-weg|271}} / Nijmeegseweg}}
{{Tabelrij weg/stad||[[Gennep]]}}
{{Tabelrij weg/kruising||Nijmeegseweg / Ottersumseweg}}
{{Tabelrij weg/stad||[[Ottersum]]}}
{{Tabelrij weg/kruising||Siebengewaldseweg}}
{{Tabelrij weg/stadeinde||[[Ottersum]]}}
{{Tabelrij weg/stad||[[Ven-Zelderheide]]}}
{{Tabelrij weg/kruising||Vensestraat}}
{{Tabelrij weg/tankstation||Fransman}}
{{Tabelrij weg/stadeinde||[[Ven-Zelderheide]]}}
{{Tabelrij weg/grens/EU||Grens met [[Duitsland (hoofdbetekenis)|Duitsland]]}}
{{Tabelrij weg/kruising||van/naar [[Kleef (stad)|Kleef]]}} {{Pictogram weg Duitsland L-weg|484||Noordrijn-Westfalen}}, [[Goch]] / [[Kranenburg (Noordrijn-Westfalen)|Kranenburg]] {{Pictogram weg Duitsland B-weg|504}}
|}
|}

De '''provinciale weg 291''' (N291) is een [[provinciale weg]] in de Nederlandse provincie [[Limburg (Nederlandse provincie)|Limburg]]. De weg vormt een verbinding tussen de [[provinciale weg 271|N271]] nabij [[Ottersum]] en de Duitse grens.

De weg takt van de N271 af bij industrieterrein'' De Drie Kronen'' en volgt de oude loop van de N271 (die tot [[1977]] door het centrum van [[Gennep (plaats)|Gennep]] liep) tot [[Ottersum]]. Vanaf Ottersum loopt de weg via [[Ven-Zelderheide]] naar de Duitse grens waar hij verdergaat als L484 richting Kleef en direct na de grens, bij de buurtschap [[Grunewald (Goch)|Grunewald]], de [[Bundesstraße 504|B504]] (richting [[Kranenburg (Noord-Rijnland-Westfalen)|Kranenburg]] en [[Goch]]) kruist.

De weg is uitgevoerd als tweestrooks-[[gebiedsontsluitingsweg]] met buiten de [[bebouwde kom]] een maximumsnelheid van 80 km/h. Ter hoogte van Ottersum draagt de weg de namen ''Nijmeegseweg'', ''Ottersumseweg'' en ''Sint Janstraat''. Tussen Ottersum en de Duitse grens heet de weg ''Kleefseweg''. De weg volgt grotendeels de [[Niers]].

{{Navigatie provinciale wegen Zeeland, Noord-Brabant en Limburg}}

[[Categorie:Provinciale weg|291]]
[[Categorie:Weg in Limburg (Nederland)|291]]
[[Categorie:Geografie van Gennep]]

title: Provinciale weg 291

Land: Nederland

Provincie: Limburg

title: Traject

Rotonde: Rijksweg / Nijmeegseweg

Begin stad: Gennep Ottersum Ven-Zelderheide

Kruising:
Nijmeegseweg / Ottersumseweg
Siebengewaldseweg
Vensestraat
van/naar Kleef L484, Goch / Kranenburg

Einde stad:
Einde Ottersum
Einde Ven-Zelderheide

Tankstation: Fransman

Grens met ander EU-land: Grens met Duitsland

title: Provinciale weg 291

Portaal: Verkeer & Vervoer


text:
# Caenoplana purpurea
Caenoplana purpurea is een platworm (Platyhelminthes). De worm is tweeslachtig. De soort leeft in of nabij zoet water.
Het geslacht Caenoplana, waarin de platworm wordt geplaatst, wordt tot de familie Geoplanidae gerekend. De wetenschappelijke naam van de soort werd, als Geoplana purpurea, voor het eerst geldig gepubliceerd in 1895 door Dendy.

title: Caenoplana purpurea

wikitext:
{{Taxobox
| type            = dier
| naam            = ''Caenoplana purpurea''
| titelweergave   = cursief
| afbeelding      =
| afbeeldingtekst =
| rijk            = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| onderrijk       = [[Eumetazoa]] (Orgaandieren)
| stam            = [[Platwormen|Platyhelminthes]] (Platwormen)
| klasse          = [[Rhabditophora]]
| orde            = [[Seriata]]
| familie         = [[Geoplanidae]]
| geslacht        = ''[[Caenoplana]]''
| auteur          = Dendy
| datum           = 1895
| haakjes         = ja
| worms           = 482695
}}

'''''Caenoplana purpurea''''' is een [[platwormen|platworm]] (Platyhelminthes). De worm is [[Tweeslachtigheid|tweeslachtig]]. De soort leeft in of nabij zoet water.

Het geslacht ''[[Caenoplana]]'', waarin de platworm wordt geplaatst, wordt tot de familie [[Geoplanidae]] gerekend. De wetenschappelijke naam van de soort werd, als ''Geoplana purpurea'', voor het eerst geldig gepubliceerd in 1895 door Dendy.

{{Appendix|2=
*Tyler, S. (2010). [http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=482695 ''Caenoplana purpurea'' (Dendy, 1895)] geraadpleegd via het [[World Register of Marine Species]].
}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|05}}

{{DEFAULTSORT:Caenoplana purpurea}}
[[Categorie:Geoplanidae]]

title: Caenoplana purpurea

Onderrijk: Eumetazoa (Orgaandieren)

Stam: Platyhelminthes (Platwormen)

Klasse: Rhabditophora

Orde: Seriata

Familie: Geoplanidae

Geslacht: Caenoplana

title: Soort


text:
# Parastesilea
Parastesilea is een kevergeslacht uit de familie van de boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van het geslacht werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1959 door Breuning.

## Soorten
Parastesilea omvat de volgende soorten:
- Parastesilea alboscutellaris Breuning, 1968
- Parastesilea grisescens (Breuning, 1938)
- Parastesilea latefasciata (Breuning, 1938)
- Parastesilea scutellaris (Pascoe, 1865)

title: Parastesilea

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Parastesilea''
| titelweergave = cursief
| afbeelding = Parastesilea scutellaris (Pascoe, 1865) (3874477061).jpg
| afbeeldingtekst = ''[[Parastesilea scutellaris]]''
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Boktorren|Cerambycidae]] (Boktorren)
| onderfamilie = [[Lamiinae]]
| taxon = [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| w-naam = ''Parastesilea''
| auteur = [[Stephan von Breuning|Breuning]]
| datum = 1959
| commons =
| species =
}}
'''''Parastesilea''''' is een [[kevers|kever]][[geslacht (biologie)|geslacht]] uit de familie van de [[Boktorren|boktorren (Cerambycidae)]]. De wetenschappelijke naam van het geslacht werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1959 door Breuning.<ref>{{Brontabel|9999-Cerambycidae}} (bezocht 30 januari 2014)</ref>

==Soorten==
''Parastesilea'' omvat de volgende soorten:
* ''[[Parastesilea alboscutellaris]]'' Breuning, 1968
* ''[[Parastesilea grisescens]]'' (Breuning, 1938)
* ''[[Parastesilea latefasciata]]'' (Breuning, 1938)
* ''[[Parastesilea scutellaris]]'' (Pascoe, 1865)

{{Appendix}}
{{Beginnetje|biologie|2014|02|20}}

[[Categorie:Boktorren]]

title: Parastesilea

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Cerambycidae (Boktorren)

Onderfamilie: Lamiinae

title: Geslacht

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Nemopterella pruinosa
Nemopterella pruinosa is een insect uit de familie Nemopteridae, die tot de orde netvleugeligen (Neuroptera) behoort. De soort komt voor in Zuid-Afrika.
De wetenschappelijke naam voor de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1967 door Bo Tjeder.

title: Nemopterella pruinosa

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Nemopterella pruinosa''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Neuroptera]] (Netvleugeligen)
| familie = [[Nemopteridae]]
| geslacht = ''[[Nemopterella]]''
| w-naam = ''Nemopterella pruinosa''
| auteur = Tjeder
| datum = 1967
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Nemopterella pruinosa''''' is een [[Insecten|insect]] uit de familie [[Nemopteridae]], die tot de orde [[netvleugeligen]] (Neuroptera) behoort. De soort komt voor in [[Zuid-Afrika]].<ref>[http://lacewing.tamu.edu/Species-Catalogue/scspeciesgenusresults.cfm?gencriteria=beginswith&genus=Nemopterella&Criteria=AND&speccriteria=beginswith&species=pruinosa {{aut|Oswald, J. D.}} (2007). Neuropterida Species of the World. Version 2.0.]</ref>

De wetenschappelijke naam voor de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1967 door Bo Tjeder.
{{Taxonbalk}}
{{Appendix}}
[[Categorie:Nemopteridae]]
[[Categorie:Endemisch dier uit Zuid-Afrika]]

title: Nemopterella pruinosa

Orde: Neuroptera (Netvleugeligen)

Familie: Nemopteridae

Geslacht: Nemopterella

title: Soort


text:
# Cosmopterix quadrilineella
Cosmopterix quadrilineella is een vlinder uit de familie van de prachtmotten (Cosmopterigidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1878 door Chambers.

title: Cosmopterix quadrilineella

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Cosmopterix quadrilineella''
| afbeelding = Cosmopterix quadrilineella.JPG
| familie = [[Prachtmotten|Cosmopterigidae]] (Prachtmotten)
| onderfamilie =
| tribus =
| geslacht = ''[[Cosmopterix]]''
| w-naam = ''Cosmopterix quadrilineella''
| auteur = Chambers
| datum = 1878
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Cosmopterix quadrilineella''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Prachtmotten|prachtmotten (Cosmopterigidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1878 door Chambers.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|31}}

[[Categorie:Cosmopterix|quadrilineella]]

title: Cosmopterix quadrilineella

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Cosmopterigidae (Prachtmotten)

Geslacht: Cosmopterix

title: Soort


text:
# Burny Every
Bernadina (Burny) Elizabeth Every (Bubali, 24 april 1939 - Aruba, 17 augustus 2006) was een Arubaans-Nederlands dichter, dramaturg, regisseur en toneeldocent.  Als eerste professioneel opgeleide theatermaker van eigen bodem had zij grote invloed op de ontwikkeling van het toneelleven in Aruba.

## Leven
In het gezin van John Clarence Every en Carmen Paulina Herms was Burny Every het oudste kind uit elf kinderen. Zij werd geboren in Bubali in het in 1953 afgebroken bedrijfsziekenhuis van de N.V. Arend Petroleum Maatschappij, een dochteronderneming van de Shell Mexico waar haar vader werkzaam was. Na twee jaar MULO in Oranjestad werd zij op 14-jarige leeftijd naar Nederland gestuurd. Na het behalen van haar MULO-diploma en een LO-akte keerde ze in 1959 naar Aruba terug.
Every begon haar carrière voor de klas op het Maria College te Oranjestad. In haar vrije tijd deed ze aan toneel en bewoog zich ook graag op sociaal en cultureel terrein. Zo werd ze in 1960 gekozen tot carnavalskoningin van Aruba. In 1961 debuteerde zij in het literaire tijdschrift Simadán met het Papiamentstalige gedicht met de titel “Middernacht huilde mijn cactusbloem een traan”. Via Ed Hoornik, die namens de Sticusa Aruba bezocht, werd haar poëzie in De Gids gepubliceerd.
In 1963 vertrok zij, met bemiddeling van de Sticusa, opnieuw naar Nederland om stage te lopen bij toneelgroep Centrum, waarna zij tot de Amsterdamse toneelschool werd toegelaten. Na haar eindexamen in 1967, tegelijk met bekende acteurs als Rutger Hauer, Elsje de Wijn en Cox Habbema, begon zij haar artistieke loopbaan bij de toneelgroep Noorder Compagnie, gevolgd door toneelgroep Theater in Arnhem van 1970 tot 1974. Van 1963 tot 1969 was zij gehuwd met de acteur, Huub Hansen. In 1973 werd zij door Sticusa aanvankelijk voor vier maanden uitgezonden naar Aruba om daar het toneelleven te professionaliseren. Op basis van een driejarig Sticusacontract gaf Every hierna cursussen over regie en een basisopleiding toneel. Onder haar invloed kwam er meer ruimte voor inpassing van het Zuid-Amerikaanse en Caribische cultuurpatroon in de op Aruba heersende oriëntatie op Europees toneel. Ook deed zij werk voor de Arubaanse televisie en speelde in 1974 de rol van de heks Hammatee in een aflevering van de kinderserie Pipo de Clown.
In 1975 zet ze een punt achter haar loopbaan in Nederland. Zij keert terug op Aruba als docent Dramatisch Expressie aan de Colegio Arubano, een school voor HAVO/VWO en aan de Arubaanse Pedagogische Academie (later IPA). In hetzelfde jaar richtte Every een eigen toneelgezelschap op, Grupo Teatral Arubiano en in 1980 ook de jeugdtoneelgroep Kresiendo. Zij bracht vernieuwing in het Arubaans toneelleven door te experimenteren met nieuwe technieken in de decorbouw en de belichting alsmede door het introduceren van nieuwe thema’s en genres met een workshopachtige aanpak. Met Grupo Teatral Arubiano presenteerde zij een serieuze, internationale repertoire, in het Papiaments en aangepast aan de lokale situaties; een primeur voor de Arubaanse toneelgeschiedenis. Enkele door Every geregisseerde stukken zijn: Chile 73 – un homenahe (1975), Antigone (Sophocles, 1977), Storia di e dierentuin (Edward Albee, 1976) en Stima bo mes mas cu bo prohimo (Jorge Diaz, 1976). In 1977 produceerde zij van de Arubaanse auteur Denis Henriquez Mañan Dalia lo ta mi dalia (lees Morgen zal Dalia mijn liefje zijn).
Every stapte later over op de media film en televisie. Zij werkte o.a. mee aan de KRO-jeugdserie Duel in de diepte (1979) en speelde een rol in de film Ava & Gabriel: un historia di amor (1990). In 1991 regisseerde zij de eerste Arubaanse speelfilm: Dera Gai (Begraaf de haan) naar een filmscript van Henriquez. Het was een productie van Frans Rasker (Horizon Film Productions) in een co-productie met NOS en Telearuba.
Burny Every was bestuurlijk actief in de vakbeweging van Aruba en stond bekend om haar kritische maatschappelijke opstelling. Medio jaren tachtig was zij voorzitter van de vakbond van leerkrachten (Simar) en van de Verenigde Vakbonden op Aruba (Sindicatonan Uni). In 1999 ging zij met pensioen. Zij overleed op 67-jarige leeftijd. In 2006 werd een verzameling van Arubaanse en in het Papiaments bewerkte toneelstukken, waaronder Antigone, onder de titel Aplauso: un coleccion di obro teatral na Papiamento (lees Applaus, een verzameling toneelstukken in het Papiaments) aan haar opgedragen. Deze stukken worden beschouwd als een bijdrage aan de Antilliaanse literatuur en cultuur.

title: Burny Every

wikitext:
{{Infobox acteur
| naam           = Burny Every
| afbeelding     =
| onderschrift   =
| volledige naam = Bernadina Elizabeth Every
| geboortenaam   =
| geboren        = [[24 april]] [[1939]]
| overleden      = [[7 augustus]] [[2006]]
| land           = {{AW}}
{{NL}}
| bijnaam        =
| pseudoniem     =
| jaren-actief   =
| beroep         = dramaturg
regisseur
theatermaker
dichter
| website        =
| imdb           =
}}
'''Bernadina (Burny) Elizabeth Every''' ([[Bubali]], [[24 april]] [[1939]] - [[Aruba]], [[17 augustus]] [[2006]]) was een [[Aruba]]ans-Nederlands dichter, dramaturg, regisseur en toneeldocent.  Als eerste professioneel opgeleide theatermaker van eigen bodem had zij grote invloed op de ontwikkeling van het toneelleven in Aruba.<ref name="Kloek">{{nl}}{{Cite book|auteur=[[Els Kloek]] (red.)|titel=1001 vrouwen in de 20ste eeuw|publisher=Uitgeverij van Tilt|datum=2018|bezochtdatum:29 januari 2019}}</ref>

==Leven==
In het gezin van John Clarence Every en Carmen Paulina Herms was Burny Every het oudste kind uit elf kinderen. Zij werd geboren in [[Bubali]] in het in 1953 afgebroken bedrijfsziekenhuis van de [[N.V. Arend Petroleum Maatschappij]],<ref>{{cite news|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463641:mpeg21:a0166|taal=|titel=Bubali: Arend historie|werk=[[Amigoe]]|datum=9 oktober 1968|bezochtdatum=14 maart 2019}}</ref> een dochteronderneming van de Shell Mexico waar haar vader werkzaam was. Na twee jaar MULO in [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] werd zij op 14-jarige leeftijd naar Nederland gestuurd. Na het behalen van haar MULO-diploma en een LO-akte keerde ze in 1959 naar Aruba terug.

Every begon haar carrière voor de klas op het [[Lijst van scholen op Aruba|Maria College]] te Oranjestad. In haar vrije tijd deed ze aan toneel en bewoog zich ook graag op sociaal en cultureel terrein. Zo werd ze in 1960 gekozen tot carnavalskoningin van Aruba.<ref>{{cite news|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210913:mpeg21:a0045|taal=|titel=Koninginnekeus uit negenmaal charmant|werk=[[Amigoe]]|datum=7 februari 1961|bezochtdatum=20 maart 2019}}</ref> In 1961 debuteerde zij in het literaire tijdschrift [[Simadán]] met het [[Papiaments]]talige gedicht met de titel “Middernacht huilde mijn cactusbloem een traan”. Via [[Ed Hoornik]], die namens de [[Sticusa]] Aruba bezocht, werd haar poëzie in [[De Gids (tijdschrift)|De Gids]] gepubliceerd.<ref name="Sticusa">{{nl}}{{cite news|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010538624:mpeg21:a0121|titel=Twee jonge tonelisten pionieren in Friesland|werk=[[Limburgs Dagblad]]|datum=4 augustus 1967|bezochtdatum=20 maart 2019}}</ref>

In 1963 vertrok zij, met bemiddeling van de Sticusa, opnieuw naar Nederland om stage te lopen bij [[toneelgroep Centrum]], waarna zij tot de [[Academie voor Theater en Dans|Amsterdamse toneelschool]] werd toegelaten.<ref name="Sticusa"/> Na haar eindexamen in 1967, tegelijk met bekende acteurs als [[Rutger Hauer]], [[Elsje de Wijn]] en [[Cox Habbema]], begon zij haar artistieke loopbaan bij de [[toneelgroep Noorder Compagnie]], gevolgd door toneelgroep Theater in Arnhem van 1970 tot 1974.<ref name="Kloek"/> Van 1963 tot 1969 was zij gehuwd met de acteur, Huub Hansen. In 1973 werd zij door Sticusa aanvankelijk voor vier maanden uitgezonden naar Aruba om daar het toneelleven te professionaliseren. Op basis van een driejarig Sticusacontract gaf Every hierna cursussen over regie en een basisopleiding toneel. Onder haar invloed kwam er meer ruimte voor inpassing van het Zuid-Amerikaanse en Caribische cultuurpatroon in de op Aruba heersende oriëntatie op Europees toneel. Ook deed zij werk voor de Arubaanse televisie en speelde in 1974 de rol van de heks Hammatee in een aflevering van de kinderserie [[Pipo de Clown (televisieserie)|Pipo de Clown]].

In 1975 zet ze een punt achter haar loopbaan in Nederland. Zij keert terug op Aruba als docent Dramatisch Expressie aan de [[Colegio Arubano]], een school voor HAVO/VWO en aan de [[Arubaanse Pedagogische Academie]] (later IPA).<ref name="Kloek"/> In hetzelfde jaar richtte Every een eigen toneelgezelschap op, ''Grupo Teatral Arubiano'' en in 1980 ook de jeugdtoneelgroep ''Kresiendo''. Zij bracht vernieuwing in het Arubaans toneelleven door te experimenteren met nieuwe technieken in de decorbouw en de belichting alsmede door het introduceren van nieuwe thema’s en genres met een workshopachtige aanpak. Met Grupo Teatral Arubiano presenteerde zij een serieuze, internationale repertoire, in het Papiaments en aangepast aan de lokale situaties; een primeur voor de Arubaanse toneelgeschiedenis.<ref>{{cite news|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639142:mpeg21:a0077|taal=|titel=Premiere van klassiek Grieks drama bewerkt en aangepast in Papiamento|werk=[[Amigoe]]|datum=6 mei 1977|bezochtdatum=20 maart 2019}}</ref> Enkele door Every geregisseerde stukken zijn: ''Chile 73 – un homenahe'' (1975), ''Antigone'' ([[Sophocles (tragicus)|Sophocles]], 1977), ''Storia di e dierentuin'' ([[Edward Albee]], 1976) en ''Stima bo mes mas cu bo prohimo'' (Jorge Diaz, 1976). In 1977 produceerde zij van de Arubaanse auteur [[Denis Henriquez]] ''Mañan Dalia lo ta mi dalia'' (''lees'' Morgen zal Dalia mijn liefje zijn).

Every stapte later over op de media film en televisie. Zij werkte o.a. mee aan de [[Katholieke Radio Omroep|KRO-jeugdserie]] ''[[Duel in de diepte]]'' (1979) en speelde een rol in de film ''Ava & Gabriel: un historia di amor'' (1990).<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm1006955/bio|werk=[[IMDb]]|taal=en|titel=Burny Every biography|date=|bezochtdatum=20 maart 2019}}</ref> In 1991 regisseerde zij de eerste Arubaanse speelfilm: ''[[Dera Gai]]'' (Begraaf de haan) naar een filmscript van Henriquez. Het was een productie van Frans Rasker (Horizon Film Productions) in een co-productie met [[Nederlandse Omroep Stichting|NOS]] en [[Telearuba]].

Burny Every was bestuurlijk actief in de vakbeweging van Aruba en stond bekend om haar kritische maatschappelijke opstelling. Medio jaren tachtig was zij voorzitter van de vakbond van leerkrachten (Simar) en van de Verenigde Vakbonden op Aruba (Sindicatonan Uni).<ref name="Kloek"/> In 1999 ging zij met pensioen. Zij overleed op 67-jarige leeftijd. In 2006 werd een verzameling van Arubaanse en in het Papiaments bewerkte toneelstukken, waaronder Antigone, onder de titel ''Aplauso: un coleccion di obro teatral na Papiamento'' (''lees'' Applaus, een verzameling toneelstukken in het Papiaments) aan haar opgedragen. Deze stukken worden beschouwd als een bijdrage aan de Antilliaanse literatuur en cultuur.<ref name="Kloek"/>

{{Appendix|1=|2=
'''Externe links'''
* {{cite web |url=https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Burny_Every|titel=Officiële website Theaterencyclopedie|taal=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20220626210500/https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Burny_Every|archiefdatum=2022-06-26}}
* {{cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm1006955/bio|titel=Officiële website IMDb|taal=}}
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
{{References}}
}}

{{DEFAULTSORT:Every, Burny}}
[[Categorie:Nederlands acteur]]
[[Categorie:Arubaans acteur]]

title: Algemene informatie

Volledige naam: Bernadina Elizabeth Every

Overleden: 7 augustus 2006

Land: Aruba · Nederland

title: Werk

Beroep: dramaturg · regisseur · theatermaker · dichter


text:
# 77e Golden Globe Awards
De 77e Golden Globe Awards werden op 5 januari 2020 uitgereikt in het Beverly Hilton Hotel in Beverly Hills (Californië). De prijsuitreiking werd voor de vijfde keer gepresenteerd door Ricky Gervais.
De nominaties werden op 9 december 2019 bekendgemaakt door Dakota Fanning, Susan Kelechi Watson en Tim Allen.

## Film – winnaars en nominaties

### Beste dramafilm
- 1917
  - The Irishman
  - Joker
  - Marriage Story
  - The Two Popes

### Beste komische of muzikale film
- Once Upon a Time in Hollywood
  - Dolemite Is My Name
  - Jojo Rabbit
  - Knives Out
  - Rocketman

### Beste regisseur
- Sam Mendes – 1917
  - Bong Joon-ho – Gisaengchung (Parasite)
  - Todd Phillips – Joker
  - Martin Scorsese – The Irishman
  - Quentin Tarantino – Once Upon a Time in Hollywood

### Beste acteur in een dramafilm
- Joaquin Phoenix – Joker
  - Christian Bale – Ford v Ferrari
  - Antonio Banderas – Dolor y gloria (Pain and Glory)
  - Adam Driver – Marriage Story
  - Jonathan Pryce – The Two Popes

### Beste actrice in een dramafilm
- Renée Zellweger – Judy
  - Cynthia Erivo – Harriet
  - Scarlett Johansson – Marriage Story
  - Saoirse Ronan – Little Women
  - Charlize Theron – Bombshell

### Beste acteur in een komische of muzikale film
- Taron Egerton – Rocketman
  - Daniel Craig – Knives Out
  - Roman Griffin Davis – Jojo Rabbit
  - Leonardo DiCaprio – Once Upon a Time in Hollywood
  - Eddie Murphy – Dolemite Is My Name

### Beste actrice in een komische of muzikale film
- Awkwafina – The Farewell
  - Ana de Armas – Knives Out
  - Cate Blanchett – Where'd You Go, Bernadette
  - Beanie Feldstein – Booksmart
  - Emma Thompson – Late Night

### Beste mannelijke bijrol
- Brad Pitt – Once Upon a Time in Hollywood
  - Tom Hanks – A Beautiful Day in the Neighborhood
  - Anthony Hopkins – The Two Popes
  - Al Pacino – The Irishman
  - Joe Pesci – The Irishman

### Beste vrouwelijke bijrol
- Laura Dern – Marriage Story
  - Kathy Bates – Richard Jewell
  - Annette Bening – The Report
  - Jennifer Lopez – Hustlers
  - Margot Robbie – Bombshell

### Beste script
- Once Upon a Time in Hollywood – Quentin Tarantino
  - The Irishman – Steven Zaillian
  - Marriage Story – Noah Baumbach
  - Gisaengchung (Parasite) – Bong Joon-ho, Han Jin-won
  - The Two Popes – Anthony McCarten

### Beste filmmuziek
- Joker – Hildur Guðnadóttir
  - 1917 – Thomas Newman
  - Motherless Brooklyn – Daniel Pemberton
  - Little Women – Alexandre Desplat
  - Marriage Story – Randy Newman

### Beste filmsong
- "(I'm Gonna) Love Me Again" – Rocketman
  - "Beautiful Ghosts" – Cats
  - "Into the Unknown" – Frozen II
  - "Spirit" – The Lion King
  - "Stand Up" – Harriet

### Beste niet-Engelstalige film
- Gisaengchung (Parasite) –  Zuid-Korea
  - The Farewell –  Verenigde Staten
  - Dolor y gloria (Pain and Glory) –  Spanje
  - Portrait de la jeune fille en feu (Portrait of a Lady on Fire) –  Frankrijk
  - Les Misérables –  Frankrijk

### Beste animatiefilm
- Missing Link
  - Frozen II
  - How to Train Your Dragon: The Hidden World
  - The Lion King
  - Toy Story 4

## Films met meerdere nominaties
De volgende films ontvingen meerdere nominaties:
| Nominaties | Film                            | Awards |
| ---------- | ------------------------------- | ------ |
| 6          | Marriage Story                  | 1      |
| 5          | The Irishman                    |        |
| 5          | Once Upon a Time in Hollywood   | 3      |
| 4          | Joker                           | 2      |
| 4          | The Two Popes                   |        |
| 3          | 1917                            | 2      |
| 3          | Knives Out                      |        |
| 3          | Gisaengchung (Parasite)         | 1      |
| 3          | Rocketman                       | 2      |
| 2          | Bombshell                       |        |
| 2          | Dolemite Is My Name             |        |
| 2          | Dolor y gloria (Pain and Glory) |        |
| 2          | The Farewell                    | 1      |
| 2          | Frozen II                       |        |
| 2          | Harriet                         |        |
| 2          | Jojo Rabbit                     |        |
| 2          | The Lion King                   |        |
| 2          | Little Women                    |        |

## Cecil B. DeMille Award
- Tom Hanks

## Televisie – winnaars en nominaties

### Beste dramaserie
- Succession
  - Big Little Lies
  - The Crown
  - Killing Eve
  - The Morning Show

### Beste komische of muzikale serie
- Fleabag
  - Barry
  - The Kominsky Method
  - The Marvelous Mrs. Maisel
  - The Politician

### Beste miniserie of televisiefilm
- Chernobyl
  - Catch-22
  - Fosse/Verdon
  - The Loudest Voice
  - Unbelievable

### Beste acteur in een dramaserie
- Brian Cox – Succession
  - Kit Harington – Game of Thrones
  - Rami Malek – Mr. Robot
  - Tobias Menzies – The Crown
  - Billy Porter – Pose

### Beste actrice in een dramaserie
- Olivia Colman – The Crown
  - Jennifer Aniston – The Morning Show
  - Jodie Comer – Killing Eve
  - Nicole Kidman – Big Little Lies
  - Reese Witherspoon – Big Little Lies

### Beste acteur in een komische of muzikale serie
- Ramy Youssef – Ramy
  - Michael Douglas – The Kominsky Method
  - Bill Hader – Barry
  - Ben Platt – The Politician
  - Paul Rudd – Living with Yourself

### Beste actrice in een komische of muzikale serie
- Phoebe Waller-Bridge – Fleabag
  - Christina Applegate – Dead to Me
  - Rachel Brosnahan – The Marvelous Mrs. Maisel
  - Kirsten Dunst – On Becoming a God in Central Florida
  - Natasha Lyonne – Russian Doll

### Beste acteur in een televisiefilm of miniserie
- Russell Crowe – The Loudest Voice
  - Christopher Abbott – Catch-22
  - Sacha Baron Cohen – The Spy
  - Jared Harris – Chernobyl
  - Sam Rockwell – Fosse/Verdon

### Beste actrice in een televisiefilm of miniserie
- Michelle Williams – Fosse/Verdon
  - Kaitlyn Dever – Unbelievable
  - Joey King – The Act
  - Helen Mirren – Catherine the Great
  - Merritt Wever – Unbelievable

### Beste mannelijke bijrol in een televisieserie, miniserie of televisiefilm
- Stellan Skarsgård – Chernobyl
  - Alan Arkin – The Kominsky Method
  - Kieran Culkin – Succession
  - Andrew Scott – Fleabag
  - Henry Winkler – Barry

### Beste vrouwelijke bijrol in een televisieserie, miniserie of televisiefilm
- Patricia Arquette – The Act
  - Helena Bonham Carter – The Crown
  - Toni Collette – Unbelievable
  - Meryl Streep – Big Little Lies
  - Emily Watson – Chernobyl

## Series met meerdere nominaties
De volgende series ontvingen meerdere nominaties:
| Nominaties | Serie                     | Awards |
| ---------- | ------------------------- | ------ |
| 4          | Chernobyl                 | 2      |
| 4          | Unbelievable              |        |
| 4          | The Crown                 | 1      |
| 4          | Big Little Lies           |        |
| 3          | Fleabag                   | 2      |
| 3          | Barry                     |        |
| 3          | Fosse/Verdon              | 1      |
| 3          | The Kominsky Method       |        |
| 3          | Succession                | 2      |
| 2          | The Marvelous Mrs. Maisel |        |
| 2          | Catch-22                  |        |
| 2          | The Loudest Voice         | 1      |
| 2          | Killing Eve               |        |
| 2          | The Politician            |        |
| 2          | The Act                   | 1      |
| 2          | The Morning Show          |        |

## Carol Burnett Award
- Ellen DeGeneres

title: 77e Golden Globe Awards

wikitext:
{{Infobox Golden Globe Awards
| titel = 77e Golden Globe Awards
| afbeelding =
| onderschrift =
| datum = 5 januari 2020
| locatie = {{US}}, [[Californië]], [[Beverly Hilton Hotel]]
| presentator = [[Ricky Gervais]]
| netwerk = [[National Broadcasting Company|NBC]]
| vorige = [[76e Golden Globe Awards]]
| volgende = [[78e Golden Globe Awards]]
}}
De '''77e [[Golden Globe|Golden Globe Awards]]''' werden op 5 januari 2020 uitgereikt in het [[Beverly Hilton Hotel]] in [[Beverly Hills]] ([[Californië]]). De prijsuitreiking werd voor de vijfde keer gepresenteerd door [[Ricky Gervais]].<ref>{{en}} ''[https://www.theguardian.com/film/2019/nov/12/ricky-gervais-returns-as-golden-globes-host-for-a-record-fifth-time Ricky Gervais returns as Golden Globes host for a record fifth time]'' The Guardian, 12 november 2019. [https://web.archive.org/web/20230429125353/https://www.theguardian.com/film/2019/nov/12/ricky-gervais-returns-as-golden-globes-host-for-a-record-fifth-time Gearchiveerd] op 29 april 2023.</ref>

De nominaties werden op 9 december 2019 bekendgemaakt door [[Dakota Fanning]], [[Susan Kelechi Watson]] en [[Tim Allen]].

== Film – winnaars en nominaties ==
=== Beste dramafilm ===
* '''''[[1917 (film)|1917]]'''''
** ''[[The Irishman]]''
** ''[[Joker (film)|Joker]]''
** ''[[Marriage Story]]''
** ''[[The Two Popes]]''

=== Beste komische of muzikale film ===
* '''''[[Once Upon a Time in Hollywood]]'''''
** ''[[Dolemite Is My Name]]''
** ''[[Jojo Rabbit]]''
** ''[[Knives Out]]''
** ''[[Rocketman (2019)|Rocketman]]''

=== Beste regisseur ===
* '''[[Sam Mendes]] – ''[[1917 (film)|1917]]'''''
** [[Bong Joon-ho]] – ''[[Parasite (2019)|Gisaengchung]]'' (''Parasite'')
** [[Todd Phillips]] – ''[[Joker (film)|Joker]]''
** [[Martin Scorsese]] – ''[[The Irishman]]''
** [[Quentin Tarantino]] – ''[[Once Upon a Time in Hollywood]]''

=== Beste acteur in een dramafilm ===
* '''[[Joaquin Phoenix]] – ''[[Joker (film)|Joker]]'''''
** [[Christian Bale]] – ''[[Ford v Ferrari]]''
** [[Antonio Banderas]] – ''[[Dolor y gloria]]'' (''Pain and Glory'')
** [[Adam Driver]] – ''[[Marriage Story]]''
** [[Jonathan Pryce]] – ''[[The Two Popes]]''

=== Beste actrice in een dramafilm ===
* '''[[Renée Zellweger]] – ''[[Judy (film)|Judy]]'''''
** [[Cynthia Erivo]] – ''[[Harriet (film)|Harriet]]''
** [[Scarlett Johansson]] – ''[[Marriage Story]]''
** [[Saoirse Ronan]] – ''[[Little Women (2019)|Little Women]]''
** [[Charlize Theron]] – ''[[Bombshell (2019)|Bombshell]]''

=== Beste acteur in een komische of muzikale film ===
* '''[[Taron Egerton]] – ''[[Rocketman (2019)|Rocketman]]'''''
** [[Daniel Craig]] – ''[[Knives Out]]''
** [[Roman Griffin Davis]] – ''[[Jojo Rabbit]]''
** [[Leonardo DiCaprio]] – ''[[Once Upon a Time in Hollywood]]''
** [[Eddie Murphy (acteur)|Eddie Murphy]] – ''[[Dolemite Is My Name]]''

=== Beste actrice in een komische of muzikale film ===
* '''[[Awkwafina]] – ''[[The Farewell]]'''''
** [[Ana de Armas]] – ''[[Knives Out]]''
** [[Cate Blanchett]] – ''[[Where'd You Go, Bernadette]]''
** [[Beanie Feldstein]] – ''[[Booksmart]]''
** [[Emma Thompson]] – ''[[Late Night (film)|Late Night]]''

=== Beste mannelijke bijrol ===
* '''[[Brad Pitt]] – ''[[Once Upon a Time in Hollywood]]'''''
** [[Tom Hanks]] – ''[[A Beautiful Day in the Neighborhood]]''
** [[Anthony Hopkins]] – ''[[The Two Popes]]''
** [[Al Pacino]] – ''[[The Irishman]]''
** [[Joe Pesci]] – ''[[The Irishman]]''

=== Beste vrouwelijke bijrol ===
* '''[[Laura Dern]] – ''[[Marriage Story]]'''''
** [[Kathy Bates]] – ''[[Richard Jewell]]''
** [[Annette Bening]] – ''[[The Report]]''
** [[Jennifer Lopez]] – ''[[Hustlers]]''
** [[Margot Robbie]] – ''[[Bombshell (2019)|Bombshell]]''

=== Beste script ===
* '''''[[Once Upon a Time in Hollywood]]'' – [[Quentin Tarantino]]'''
** ''[[The Irishman]]'' – [[Steven Zaillian]]
** ''[[Marriage Story]]'' – [[Noah Baumbach]]
** ''[[Parasite (2019)|Gisaengchung]]'' (''Parasite'') – [[Bong Joon-ho]], [[Han Jin-won]]
** ''[[The Two Popes]]'' – [[Anthony McCarten]]

=== Beste filmmuziek ===
* '''''[[Joker (film)|Joker]]'' – [[Hildur Guðnadóttir]]'''
** ''[[1917 (film)|1917]]'' – [[Thomas Newman]]
** ''[[Motherless Brooklyn (film)|Motherless Brooklyn]]'' – [[Daniel Pemberton]]
** ''[[Little Women (2019)|Little Women]]'' – [[Alexandre Desplat]]
** ''[[Marriage Story]]'' – [[Randy Newman]]

=== Beste filmsong ===
* '''"(I'm Gonna) Love Me Again" – ''[[Rocketman (2019)|Rocketman]]'''''
** "Beautiful Ghosts" – ''[[Cats (2019)|Cats]]''
** "Into the Unknown" – ''[[Frozen II]]''
** "[[Spirit (Beyoncé)|Spirit]]" – ''[[The Lion King (2019)|The Lion King]]''
** "Stand Up" – ''[[Harriet (film)|Harriet]]''

=== Beste niet-Engelstalige film ===
* '''''[[Parasite (2019)|Gisaengchung]]'' (''Parasite'') – {{KR}}'''
** ''[[The Farewell]]'' – {{US}}
** ''[[Dolor y gloria]]'' (''Pain and Glory'') – {{ES}}
** ''[[Portrait de la jeune fille en feu]]'' (''Portrait of a Lady on Fire'') – {{FR}}
** ''[[Les Misérables (2019)|Les Misérables]]'' – {{FR}}

=== Beste animatiefilm ===
* '''''[[Missing Link (2019)|Missing Link]]'''''
** ''[[Frozen II]]''
** ''[[How to Train Your Dragon: The Hidden World]]''
** ''[[The Lion King (2019)|The Lion King]]''
** ''[[Toy Story 4]]''

== Films met meerdere nominaties ==
De volgende films ontvingen meerdere nominaties:

{| class="wikitable" rowspan="2" style="text-align:center;" background: #f6e39c;
|-
! scope="col" style="width:55px;"| Nominaties
! scope="col" style="text-align:center;"| Film
! scope="col" style="text-align:center;"| Awards
|-
| style="text-align:center"| 6
| ''[[Marriage Story]]
| 1
|-
| rowspan="2" style="text-align:center"| 5
| ''[[The Irishman]]''
|
|-
| ''[[Once Upon a Time in Hollywood]]
| 3
|-
| rowspan="2" style="text-align:center"| 4
| ''[[Joker (film)|Joker]]''
| 2
|-
| ''[[The Two Popes]]
|
|-
| rowspan="4" style="text-align:center"| 3
| ''[[1917 (film)|1917]]''
| 2
|-
| ''[[Knives Out]]
|
|-
| ''[[Parasite (2019)|Gisaengchung]]'' (''Parasite'')
| 1
|-
| ''[[Rocketman (2019)|Rocketman]]
| 2
|-
| rowspan="9" style="text-align:center"| 2
| ''[[Bombshell (2019)|Bombshell]]''
|
|-
| ''[[Dolemite Is My Name]]
|
|-
| ''[[Dolor y gloria]]'' (''Pain and Glory'')
|
|-
| ''[[The Farewell]]
| 1
|-
| ''[[Frozen II]]
|
|-
| ''[[Harriet (film)|Harriet]]
|
|-
| ''[[Jojo Rabbit]]
|
|-
| ''[[The Lion King (2019)|The Lion King]]
|
|-
| ''[[Little Women (2019)|Little Women]]
|
|-
|}

== [[Cecil B. DeMille Award]] ==
* '''[[Tom Hanks]]'''

== Televisie – winnaars en nominaties ==
=== Beste dramaserie ===
* '''''[[Succession]]'''''
** ''[[Big Little Lies]]''
** ''[[The Crown]]''
** ''[[Killing Eve]]''
** ''[[The Morning Show]]''

=== Beste komische of muzikale serie ===
* '''''[[Fleabag]]'''''
** ''[[Barry (televisieserie)|Barry]]''
** ''[[The Kominsky Method]]''
** ''[[The Marvelous Mrs. Maisel]]''
** ''[[The Politician]]''

=== Beste miniserie of televisiefilm===
* '''''[[Chernobyl (televisieserie)|Chernobyl]]'''''
** ''[[Catch-22 (televisieserie)|Catch-22]]''
** ''[[Fosse/Verdon]]''
** ''[[The Loudest Voice]]''
** ''[[Unbelievable (televisieserie)|Unbelievable]]''

=== Beste acteur in een dramaserie ===
* '''[[Brian Cox (acteur)|Brian Cox]] – ''[[Succession]]'''''
** [[Kit Harington]] – ''[[Game of Thrones]]''
** [[Rami Malek]] – ''[[Mr. Robot]]''
** [[Tobias Menzies]] – ''[[The Crown]]''
** [[Billy Porter]] – ''[[Pose (televisieserie)|Pose]]''

=== Beste actrice in een dramaserie ===
* '''[[Olivia Colman]] – ''[[The Crown]]'''''
** [[Jennifer Aniston]] – ''[[The Morning Show]]''
** [[Jodie Comer]] – ''[[Killing Eve]]''
** [[Nicole Kidman]] – ''[[Big Little Lies]]''
** [[Reese Witherspoon]] – ''[[Big Little Lies]]''

=== Beste acteur in een komische of muzikale serie ===
* '''[[Ramy Youssef]] – ''[[Ramy (televisieserie)|Ramy]]'''''
** [[Michael Douglas]] – ''[[The Kominsky Method]]''
** [[Bill Hader]] – ''[[Barry (televisieserie)|Barry]]''
** [[Ben Platt]] – ''[[The Politician]]''
** [[Paul Rudd]] – ''[[Living with Yourself]]''

=== Beste actrice in een komische of muzikale serie ===
* '''[[Phoebe Waller-Bridge]] – ''[[Fleabag]]'''''
** [[Christina Applegate]] – ''[[Dead to Me (televisisieserie)|Dead to Me]]''
** [[Rachel Brosnahan]] – ''[[The Marvelous Mrs. Maisel]]''
** [[Kirsten Dunst]] – ''[[On Becoming a God in Central Florida]]''
** [[Natasha Lyonne]] – ''[[Russian Doll]]''

=== Beste acteur in een televisiefilm of miniserie ===
* '''[[Russell Crowe]] – ''[[The Loudest Voice]]'''''
** [[Christopher Abbott]] – ''[[Catch-22 (televisieserie)|Catch-22]]''
** [[Sacha Baron Cohen]] – ''[[The Spy (2019)|The Spy]]''
** [[Jared Harris]] – ''[[Chernobyl (televisieserie)|Chernobyl]]''
** [[Sam Rockwell]] – ''[[Fosse/Verdon]]''

=== Beste actrice in een televisiefilm of miniserie ===
* '''[[Michelle Williams (actrice)|Michelle Williams]] – ''[[Fosse/Verdon]]'''''
** [[Kaitlyn Dever]] – ''[[Unbelievable (televisieserie)|Unbelievable]]''
** [[Joey King]] – ''[[The Act]]''
** [[Helen Mirren]] – ''[[Catherine the Great (miniserie)|Catherine the Great]]''
** [[Merritt Wever]] – ''[[Unbelievable (televisieserie)|Unbelievable]]''

=== Beste mannelijke bijrol in een televisieserie, miniserie of televisiefilm ===
* '''[[Stellan Skarsgård]] – ''[[Chernobyl (televisieserie)|Chernobyl]]'''''
** [[Alan Arkin]] – ''[[The Kominsky Method]]''
** [[Kieran Culkin]] – ''[[Succession]]''
** [[Andrew Scott (acteur)|Andrew Scott]] – ''[[Fleabag]]''
** [[Henry Winkler]] – ''[[Barry (televisieserie)|Barry]]''

=== Beste vrouwelijke bijrol in een televisieserie, miniserie of televisiefilm ===
* '''[[Patricia Arquette]] – ''[[The Act]]'''''
** [[Helena Bonham Carter]] – ''[[The Crown]]''
** [[Toni Collette]] – ''[[Unbelievable (televisieserie)|Unbelievable]]''
** [[Meryl Streep]] – ''[[Big Little Lies]]''
** [[Emily Watson]] – ''[[Chernobyl (televisieserie)|Chernobyl]]''

== Series met meerdere nominaties ==
De volgende series ontvingen meerdere nominaties:

{| class="wikitable" rowspan="2" style="text-align:center;" background: #f6e39c;
|-
! scope="col" style="width:55px;"| Nominaties
! scope="col" style="text-align:center;"| Serie
! scope="col" style="text-align:center;"| Awards
|-
| rowspan="4" style="text-align:center"| 4
| ''[[Chernobyl (televisieserie)|Chernobyl]]
| 2
|-
| ''[[Unbelievable (televisieserie)|Unbelievable]]
|
|-
| ''[[The Crown]]
| 1
|-
| ''[[Big Little Lies]]
|
|-
| rowspan="5" style="text-align:center"| 3
| ''[[Fleabag]]''
| 2
|-
| ''[[Barry (televisieserie)|Barry]]
|
|-
| ''[[Fosse/Verdon]]
| 1
|-
| ''[[The Kominsky Method]]
|
|-
| ''[[Succession]]
| 2
|-
| rowspan="7" style="text-align:center"| 2
| ''[[The Marvelous Mrs. Maisel]]
|
|-
| ''[[Catch-22 (televisieserie)|Catch-22]]
|
|-
| ''[[The Loudest Voice]]
| 1
|-
| ''[[Killing Eve]]
|
|-
| ''[[The Politician]]
|
|-
| ''[[The Act]]
| 1
|-
| ''[[The Morning Show]]
|
|-
|}

== [[Carol Burnett Award]] ==
* '''[[Ellen DeGeneres]]'''

== Externe link ==
* {{en}} [https://www.goldenglobes.com/ Officiële website]

{{Appendix}}
{{Navigatie Golden Globe Awards}}
[[Categorie:Golden Globe Awards]]

title: 77e Golden Globe Awards

Datum: 5 januari 2020

Locatie: Verenigde Staten, Californië, Beverly Hilton Hotel

Presentator: Ricky Gervais

Netwerk: NBC

title: Edities

Edities: ← Vorige Volgende → 76e Golden Globe Awards 78e Golden Globe Awards

Portaal: Film · Televisie


text:
# Pertap Malahé
Pertap Malahé (8 juli 1948) is een Surinaams-Nederlands dammer.

## Biografie
Pertap Malahé nam in de jaren 1970 deel aan verschillende kampioenschappen dammen in Suriname. In 1975 behaalde hij de tweede plaats tijdens het Surinaams Kampioenschap en werd hij derde op het toernooi dat NAKS organiseerde in het kader van het bezoek van de twee damprominenten Harm Wiersma en Aad Ivens; als eerste eindigde toen Wiersma. In de strijd om de Amerikaanse Cup in 1976 in Suriname werd hij derde. Dat jaar wist hij ook het Surinaams Kampioenschap op zijn naam te schrijven. In 1977 was hij in Nederland voor deelname aan het KSH-damtoernooi, waar hij de ranglijst met de twaalfde plaats afsloot. Zijn laatste toernooi in Suriname was het Amerdeeptoernooi waar hij de tweede plaats behaalde.
Vanaf de jaren 1980 was hij op toernooien in Europa actief, de eerste twaalf jaar in België en daarna in Nederland. Hij deed in 1981 en 1982 mee aan het Paastoernooi in Genk; als woonplaats werd tijdens deze wedstrijden Den Haag genoteerd. Hij deed vanaf 1988 viermaal mee aan de Twaalf Uren van Brussel en werd in 1988 en 1989 vijfde en derde. In 1989 was hij ook nog in de Verenigde Staten	 waar hij in een sterk deelnemersveld de elfde plaats bereikte tijdens de Goodwill Games. Hierna nam hij deel aan een groot aantal open kampioenschappen in Nederland en het buitenland, waaronder de Den Haag Open, Salou Open en Thailand Open. Tijdens de Zuid-Hollandse Provinciale Kampioenschappen van 2011 en 2015 werd hij tweede en eerste, en tijdens het Open Kampioenschap van Den Haag in 2016 tweede.

## Palmares
Hij speelde tijdens de volgende internationale kampioenschappen of bereikte bij de andere wedstrijden de eerste drie plaatsen:
| Jaar | plaats | kampioenschap                             |
| ---- | ------ | ----------------------------------------- |
| 1975 | Zilver | Surinaams Kampioenschap                   |
| 1976 | Goud   | Surinaams Kampioenschap                   |
| 1976 | Brons  | Amerikaanse Cup, Suriname                 |
| 1977 | 12e    | KSH-damtoernooi                           |
| 1988 | 5e     | Twaalf Uren van Brussel                   |
| 1989 | 3e     | Twaalf Uren van Brussel                   |
| 1989 | 11e    | Goodwill Games USA                        |
| 2005 | 4e     | Thailand Open                             |
| 2006 | 12e    | Thailand Open                             |
| 2011 | 2e     | Provinciale Kampioenschappen Zuid-Holland |
| 2015 | 1e     | Provinciale Kampioenschappen Zuid-Holland |
| 2016 | 2e     | Open Kampioenschap van Den Haag           |
| 2018 | 13e    | Thailand Open                             |

title: Pertap Malahé

wikitext:
{{Infobox sporter
| kopnaam           = Pertap Malahé
| afbeelding        =
| onderschrift      =
| naam              = Pertap Malahé
| bijnaam           =
| geboortedatum     = [[8 juli]] [[1948]]
| geboorteplaats    =
| geboorteland      = [[Suriname (hoofdbetekenis)|Suriname]]
| overlijdensdatum  =
| overlijdensplaats =
| nationaliteit     = [[Nederland]]s
| discipline        = [[dammen]]
| onderdeel         =
| trainer           =
| club              = Damclub Den Haag<ref>Damclub Den Haag, [https://www.damclubdenhaag.nl/jml/index.php/onderlinge-competitie/1161-pertap-malahe-clubkampioen-2 Pertap Malahé clubkampioen], 19 juli 2022</ref>
| graduatie         =
| extra portaal     = Suriname
}}
'''Pertap Malahé''' ([[8 juli]] [[1948]])<ref>{{Citeer web |url=https://hofstaddammers.nl/nieuwsbrief/De%20Hofstad%20Dammers-Nieuwsbrief%20758.pdf |titel=Gearchiveerde kopie |bezochtdatum=2022-12-17 |archiefdatum=2021-12-02 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20211202032349/https://hofstaddammers.nl/nieuwsbrief/De%20Hofstad%20Dammers-Nieuwsbrief%20758.pdf |dodeurl=ja }}</ref> is een [[Suriname (hoofdbetekenis)|Surinaams]]-[[Nederland]]s dammer.

== Biografie ==
Pertap Malahé nam in de jaren 1970 deel aan verschillende kampioenschappen [[dammen]] in Suriname. In 1975 behaalde hij de tweede plaats tijdens het [[Surinaams kampioenschap dammen|Surinaams Kampioenschap]] en werd hij derde op het toernooi dat [[NAKS]] organiseerde in het kader van het bezoek van de twee damprominenten [[Harm Wiersma]] en [[Aad Ivens]]; als eerste eindigde toen Wiersma. In de strijd om de Amerikaanse Cup in 1976 in Suriname werd hij derde. Dat jaar wist hij ook het Surinaams Kampioenschap op zijn naam te schrijven. In 1977 was hij in Nederland voor deelname aan het [[Koninklijke Scholten-Honig|KSH]]-damtoernooi, waar hij de ranglijst met de twaalfde plaats afsloot. Zijn laatste toernooi in Suriname was het Amerdeeptoernooi waar hij de tweede plaats behaalde.<ref name="KNDB">KNDB, [https://toernooibase.kndb.nl/opvraag/liddetail.php?taal=&Id=1384&SpId=2652&se=0 Pertap Malahé]</ref>

Vanaf de jaren 1980 was hij op toernooien in Europa actief, de eerste twaalf jaar in [[België]] en daarna in [[Nederland]]. Hij deed in 1981 en 1982 mee aan het Paastoernooi in [[Genk]]; als woonplaats werd tijdens deze wedstrijden [[Den Haag]] genoteerd. Hij deed vanaf 1988 viermaal mee aan de Twaalf Uren van [[Brussel (stad)|Brussel]] en werd in 1988 en 1989 vijfde en derde. In 1989 was hij ook nog in de [[Verenigde Staten]]	 waar hij in een sterk deelnemersveld de elfde plaats bereikte tijdens de Goodwill Games. Hierna nam hij deel aan een groot aantal open kampioenschappen in Nederland en het buitenland, waaronder de Den Haag Open, [[Salou]] Open en [[Thailand]] Open. Tijdens de Zuid-Hollandse Provinciale Kampioenschappen van 2011 en 2015 werd hij tweede en eerste, en tijdens het Open Kampioenschap van Den Haag in 2016 tweede.<ref name="KNDB" />

== Palmares ==
Hij speelde tijdens de volgende internationale kampioenschappen of bereikte bij de andere wedstrijden de eerste drie plaatsen:<ref name="KNDB" /><ref>Ricky W. Stutgard, De eerste Surinaamse sportencyclopedie (1893-1988), [https://www.dbnl.org/tekst/stut004eers01_01/stut004eers01_01.pdf Dammen]</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Jaar !! plaats !! kampioenschap
|-
| 1975 || {{zilver}} || [[Surinaams kampioenschap dammen|Surinaams Kampioenschap]]
|-
| 1976 || {{goud}} || Surinaams Kampioenschap
|-
| 1976 || {{brons}} || Amerikaanse Cup, Suriname
|-
| 1977 || 12e || [[Koninklijke Scholten-Honig|KSH]]-damtoernooi
|-
| 1988 || 5e || Twaalf Uren van [[Brussel (stad)|Brussel]]
|-
| 1989 || 3e || Twaalf Uren van Brussel
|-
| 1989 || 11e || Goodwill Games USA
|-
| 2005 || 4e || [[Thailand]] Open
|-
| 2006 || 12e || [[Thailand]] Open
|-
| 2011 || 2e || Provinciale Kampioenschappen [[Zuid-Holland]]
|-
| 2015 || 1e || Provinciale Kampioenschappen Zuid-Holland
|-
| 2016 || 2e || Open Kampioenschap van [[Den Haag]]
|-
| 2018 || 13e || [[Thailand]] Open
|}

== Zie ook ==
* [[Dammen in Suriname]]

{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Malabe, Pertab}}
[[Categorie:Surinaams dammer]]
[[Categorie:Nederlands dammer]]

title: Persoonlijke informatie

Naam: Pertap Malahé

Geboorteland: Suriname

Nationaliteit: Nederlands

title: Sportieve informatie

Discipline: dammen

Club: Damclub Den Haag

Portaal: Sport · Suriname


text:
# Pyrgohippus pallidus
Pyrgohippus pallidus is een rechtvleugelig insect uit de familie Pyrgomorphidae. De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1963 door Dirsh.

title: Pyrgohippus pallidus

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Pyrgohippus pallidus''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Rechtvleugeligen|Orthoptera]] (Rechtvleugeligen)
| familie = [[Pyrgomorphidae]]
| geslacht = ''[[Pyrgohippus]]''
| w-naam = ''Pyrgohippus pallidus''
| auteur = Dirsh
| datum = 1963
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Pyrgohippus pallidus''''' is een [[rechtvleugeligen|rechtvleugelig insect]] uit de familie [[Pyrgomorphidae]]. De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1963 door Dirsh.

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|9999-Orthoptera}} [bezocht 15 april 2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|04|18}}

[[Categorie:Pyrgomorphidae]]

title: Pyrgohippus pallidus

Orde: Orthoptera (Rechtvleugeligen)

Familie: Pyrgomorphidae

Geslacht: Pyrgohippus

title: Soort


text:
# Klankholte
Een klankholte of resonator is een met lucht gevulde holte in de vorm van een buis of vat zoals de Helmholtzresonator die zodanig gebouwd is dat trillingen in de lucht versterkt worden doordat bij bepaalde frequenties resonanties optreden.

## Klankholte of holle resonator
Klankholtes kunnen verschillende vormen hebben, zo onderscheidt men klankbuizen en klankkasten. Bij muziekinstrumenten zoals de xylofoon en marimba zorgen exact afgestemde resonatoren ervoor dat de energie van de aanslag over een lange tijd verdeeld wordt, waarmee een toon veel langer doorklinkt. Iedere toon heeft hier zijn eigen resonator. In een vibrafoon is in de resonator een draaiend stel schoepen aangebracht, waardoor de resonantie zijn vibrerende klank verkrijgt.
De kast van een viool of een gitaar is er op ontworpen dat het geluid van de in trilling gebrachte snaar goed wordt versterkt. Omdat een resonator alleen heel specifieke tonen versterkt heeft de klankkast van snaarinstrumenten juist geen beoogde resonantiefunctie; sterker nog, de - wel degelijk aanwezige - resonantiefrequentie van de klankholte (met grondtoon doorgaans rond de frequentie van een na laagste snaar) is nogal eens storend (wolfstoon). De klankkast heeft hier de functie van een groot klankblad, de resonantie van de klankholte is hier een onhandig bijverschijnsel.
De buis van een blaasinstrument kan ook beschouwd worden als een klankbuis waarvan de effectieve lengte veranderd kan worden, bijvoorbeeld door het openen of sluiten van gaten in de buis.

## Massieve resonator
Het begrip resonator is iets breder dan het begrip klankholte in die zin dat het ook mogelijk is dat er resonantie optreedt in een ander object dan een gasgevulde ruimte. Sommige snaarinstrumenten  (bijvoorbeeld de viola d'amore) hebben bijvoorbeeld extra resonantiesnaren die mede in trilling gebracht worden door resonantie met de speelsnaar. Ook in een vast lichaam als een stemvork kan resonantie ontstaan.

title: Klankholte

wikitext:
Een '''klankholte''' of '''resonator''' is een met lucht gevulde holte in de vorm van een buis of vat zoals de [[Helmholtzresonator]] die zodanig gebouwd is dat trillingen in de lucht versterkt worden doordat bij bepaalde [[frequentie]]s [[Resonantie (natuurkunde)|resonanties]] optreden.

==Klankholte of holle resonator==
Klankholtes kunnen verschillende vormen hebben, zo onderscheidt men [[klankbuis|klankbuizen]] en [[klankkast|klankkasten]]. Bij [[muziekinstrument]]en zoals de [[xylofoon]] en [[marimba]] zorgen exact afgestemde resonatoren ervoor dat de energie van de aanslag over een lange tijd verdeeld wordt, waarmee een toon veel langer doorklinkt. Iedere toon heeft hier zijn eigen resonator. In een [[vibrafoon]] is in de resonator een draaiend stel schoepen aangebracht, waardoor de resonantie zijn vibrerende klank verkrijgt.

De kast van een [[viool]] of een [[gitaar]] is er op ontworpen dat het geluid van de in trilling gebrachte snaar goed wordt versterkt. Omdat een resonator alleen heel specifieke tonen versterkt heeft de [[klankkast]] van snaarinstrumenten juist ''geen'' beoogde resonantiefunctie; sterker nog, de - wel degelijk aanwezige - resonantiefrequentie van de klankholte (met grondtoon doorgaans rond de frequentie van een na laagste snaar) is nogal eens storend ([[wolfstoon]]). De klankkast heeft hier de functie van een groot klankblad, de resonantie van de klankholte is hier een onhandig bijverschijnsel.

De buis van een blaasinstrument kan ook beschouwd worden als een klankbuis waarvan de effectieve lengte veranderd kan worden, bijvoorbeeld door het openen of sluiten van gaten in de buis.

==Massieve resonator==
Het begrip resonator is iets breder dan het begrip klankholte in die zin dat het ook mogelijk is dat er resonantie optreedt in een ander object dan een gasgevulde ruimte. Sommige snaarinstrumenten  (bijvoorbeeld de [[viola d'amore]]) hebben bijvoorbeeld extra [[resonantiesnaar|resonantiesnaren]] die mede in trilling gebracht worden door resonantie met de speelsnaar. Ook in een vast lichaam als een [[stemvork]] kan resonantie ontstaan.

== Zie ook ==
* [[Klankblad]]
*[[Klankkast]]

[[Categorie:Muziekinstrument]]
[[Categorie:Akoestiek]]


text:
# Eublemma sabia
Eublemma sabia is een vlinder van de familie van de spinneruilen (Erebidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst voorgesteld als Thalpochares sabia door Cajetan Freiherr von Felder, Rudolf Felder en Alois Friedrich Rogenhofer in een publicatie uit 1875.
De soort komt voor in Zuid-Afrika.

title: Eublemma sabia

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Eublemma sabia''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| superfamilie = [[Noctuoidea]]
| familie = [[Spinneruilen|Erebidae]] (Spinneruilen)
| onderfamilie = [[Boletobiinae]]
| tribus = [[Eublemmini]]
| geslacht  = ''[[Eublemma]]''
| w-naam = ''Eublemma sabia''
| auteur = Felder & Rogenhofer
| datum = 1875
| haakjes = ja
| origineel = ''Thalpochares sabia''
}}
'''''Eublemma sabia''''' is een [[Vlinders|vlinder]] van de familie van de [[spinneruilen]] (Erebidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst voorgesteld als ''Thalpochares sabia'' door [[Cajetan Freiherr von Felder]], [[Rudolf Felder]] en [[Alois Friedrich Rogenhofer]] in een publicatie uit 1875.

De soort komt voor in [[Zuid-Afrika]].

{{Appendix|2=
*{{Aut|De Prins J., De Prins W. & Goff R.}} (2011–2025). [https://www.afromoths.net/species_by_code/EUBLSABI ''Eublemma sabia'' op Afromoths, online database of Afrotropical moth species (Lepidoptera). World Wide Web electronic publication]. Geraadpleegd op 2-4-2025.
}}

[[Categorie:Eublemma|sabia]]
[[Categorie:Dier uit het Afrotropisch gebied]]

title: Eublemma sabia

Superfamilie: Noctuoidea

Familie: Erebidae (Spinneruilen)

Onderfamilie: Boletobiinae

Geslachtengroep: Eublemmini

Geslacht: Eublemma

title: Soort


text:
# Thomomys bottae vescus
Thomomys bottae vescus is een knaagdier dat voorkomt in zuidwestelijk Noord-Amerika. Dit dier is een ondersoort van de valleigoffer (Thomomys bottae). Hij is oorspronkelijk beschreven door Hall & Davis (1935). De typelocatie, de plaats waar het exemplaar vandaan komt op basis waarvan de ondersoort oorspronkelijk is beschreven, ligt in Nye County (Nevada).

title: Thomomys bottae vescus

wikitext:
{{Taxobox zoogdier
| titelweergave     = cursief
| naam              = ''Thomomys bottae vescus''
| orde              = [[Knaagdieren|Rodentia]] (Knaagdieren)
| familie           = [[Goffers|Geomyidae]] (Goffers)
| geslacht          = ''[[Thomomys]]'' (Berggoffers)
| soort=''[[Valleigoffer|Thomomys bottae]]'' (Valleigoffer)
| taxon             = [[Ondersoort]]
| auteur            =
| datum             =
}}
'''''Thomomys bottae vescus''''' is een [[knaagdieren|knaagdier]] dat voorkomt in zuidwestelijk [[Noord-Amerika]]. Dit dier is een ondersoort van de [[valleigoffer]] (''Thomomys bottae''). Hij is oorspronkelijk beschreven door Hall & Davis (1935). De [[typelocatie]], de plaats waar het exemplaar vandaan komt op basis waarvan de ondersoort oorspronkelijk is beschreven, ligt in [[Nye County]] ([[Nevada (staat)|Nevada]]).

==Literatuur==
*Hall, E.R. & Davis, W.B. 1935. Geographic distribution of pocket gophers (genus Thomomys) in Nevada. University of California Publications in Zoology 40:387–402.

{{Navigatie Thomomysbottae}}

[[Categorie:Dier uit het Nearctisch gebied]]
[[Categorie:Goffers]]

title: Thomomys bottae vescus

Stam: Chordata (Chordadieren)

Klasse: Mammalia (Zoogdieren)

Orde: Rodentia (Knaagdieren)

Familie: Geomyidae (Goffers)

Geslacht: Thomomys (Berggoffers)

Soort: Thomomys bottae (Valleigoffer)

title: Ondersoort

Portaal: Biologie · Zoogdieren


text:
# Vampire (computerspel)
Vampire, ook bekend als Phantomas 2,  is een videospel dat werd uitgegeven door Dinamic en Codemasters. Het spel kwam in 1986 uit voor verschillende platforms. De speler speelt burgerwachter Phantomas (of brok de dappere) en moet de kwade graaf Dracula in zijn kasteel vermoorden. Het kasteel telt 95 kamers en om toegang tot de kerker te krijgen zijn er vijf sleutels nodig.

## Platforms
| Jaar | Platform                      |
| ---- | ----------------------------- |
| 1986 | Amstrad CPC, MSX, ZX Spectrum |
| 1987 | Commodore 64                  |

## Ontvangst
| Beoordeeld door | Jaar | Platform     | Score |
| --------------- | ---- | ------------ | ----- |
| Zzap!64         | 1987 | Commodore 64 | 34%   |

title: Vampire (computerspel)

wikitext:
{{Infobox computerspel
| naam             = Vampire
| afbeelding       =
| onderschrift     =
| ontwikkelaar     = [[Emilio Salgueiro]] (Amstrad CPC)
| uitgever         = {{ES-VLAG}} [[Dinamic]]<br>{{EN-VLAG}} [[Codemasters]]
| ontwerper        =
| muziek           = [[David Whittaker]]
| spelserie        =
| uitgebracht      = [[1986]]
| genre            = [[actiespel|actie]], [[platformspel|platform]]
| modes            = [[singleplayer]]
| engine           =
| versie           =
| betaversie       =
| licentie         = commercieel
| rating           =
| platform         = [[Amstrad CPC]], [[Commodore 64]], [[MSX]], [[ZX Spectrum]]
| media            = [[Muziekcassette|cassette]]
| systeemvereisten =
| voorloper        =
| uitbreiding      =
| verzamelpakket   =
| vervolg          =
| website          =
| portaal          =
}}

'''Vampire''', ook bekend als ''Phantomas 2'',  is een [[Computerspel|videospel]] dat werd uitgegeven door [[Dinamic]] en [[Codemasters]]. Het spel kwam in 1986 uit voor verschillende platforms. De speler speelt burgerwachter ''Phantomas'' (of brok de dappere) en moet de kwade graaf Dracula in zijn kasteel vermoorden. Het kasteel telt 95 kamers en om toegang tot de kerker te krijgen zijn er vijf sleutels nodig.

== Platforms ==
{| class="wikitable"
! Jaar
! Platform
|-
| 1986
| Amstrad CPC, MSX, ZX Spectrum
|-
| 1987
| Commodore 64
|}

== Ontvangst ==
{| class="wikitable"
! Beoordeeld door
! Jaar
! Platform
! Score
|-
| Zzap!64
| 1987
| Commodore 64
| 34%
|}

{{appendix|2=
* {{en}} [http://www.lemon64.com/?mainurl=http%3A//www.lemon64.com/games/details.php%3FID%3D2772 Info op lemon64.com]
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20151210045149/http://www.generation-msx.nl/software/dinamic/vampire/2689/ Info op www.generation-msx.nl]
* {{en}} [http://www.cpc-power.com/index.php?page=detail&num=16 Info op www.cpc-power.com]
* {{en}} [http://www.worldofspectrum.org/infoseekid.cgi?id=0003688 Info op www.worldofspectrum.org]
* {{en}} [http://www.cpcwiki.eu/index.php/Vampire Info op www.cpcwiki.eu]
}}

[[Categorie:Computerspel uit 1986]]
[[Categorie:Actiespel]]
[[Categorie:Platformspel]]
[[Categorie:Amstrad CPC-spel]]
[[Categorie:Commodore 64-spel]]
[[Categorie:MSX-spel]]
[[Categorie:ZX Spectrum-spel]]

title: Vampire

Ontwikkelaar: Emilio Salgueiro (Amstrad CPC)

Uitgever: Dinamic · Codemasters

Muziek: David Whittaker

Licentie: commercieel

Genre: actie, platform

Spelmodus: singleplayer

Platform: Amstrad CPC, Commodore 64, MSX, ZX Spectrum

Media: cassette

Portaal: Computerspellen


text:
# Choeroparnops scaberrimus
Choeroparnops scaberrimus is een rechtvleugelig insect uit de familie sabelsprinkhanen (Tettigoniidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1976 door Piza.

title: Choeroparnops scaberrimus

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Choeroparnops scaberrimus''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Rechtvleugeligen|Orthoptera]] (Rechtvleugeligen)
| familie = [[Sabelsprinkhanen|Tettigoniidae]] (Sabelsprinkhanen)
| geslacht = ''[[Choeroparnops]]''
| w-naam = ''Choeroparnops scaberrimus''
| auteur = Piza
| datum = 1976
| haakjes = ja
| species =
| commons =
}}
'''''Choeroparnops scaberrimus''''' is een [[rechtvleugeligen|rechtvleugelig insect]] uit de familie [[sabelsprinkhanen]] (Tettigoniidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1976 door Piza.

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|9999-Orthoptera}} [bezocht 15 april 2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|04|18}}

[[Categorie:Sabelsprinkhanen]]

title: Choeroparnops scaberrimus

Familie: Tettigoniidae (Sabelsprinkhanen)

Geslacht: Choeroparnops

title: Soort


text:
# Calliostoma virescens
Calliostoma virescens is een slakkensoort uit de familie van de Calliostomatidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1933 door Coen.

title: Calliostoma virescens

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Calliostoma virescens''
| afbeelding = Calliostoma virescens 002.jpg
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Weekdieren|Mollusca]] (Weekdieren)
| klasse = [[Slakken|Gastropoda]] (Slakken)
| clade1 = [[Vetigastropoda]]
| familie = [[Calliostomatidae]]
| geslacht = ''[[Tolhorens|Calliostoma]]'' (Tolhorens)
| w-naam = ''Calliostoma virescens''
| auteur = Coen
| datum = 1933
| haakjes =
| worms = 141766
| orde = [[Trochida]]
| synoniem = * ''Calliostoma maurae''  Coen, 1933
* ''Calliostoma tornatum''  Coen, 1933
* ''Calliostoma virescens var. flavida''  Coen, 1933
}}
'''''Calliostoma virescens''''' is een [[slakken|slakkensoort]] uit de familie van de [[Calliostomatidae]].<ref>Gofas, S. (2012). <i>Calliostoma virescens</i> Coen, 1933. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=141766</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1933 door Coen.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|09}}

[[Categorie:Calliostomatidae]]

title: Calliostoma virescens

Clade: Vetigastropoda

Orde: Trochida

Familie: Calliostomatidae

Geslacht: Calliostoma (Tolhorens)

title: Synoniemen


text:
# Paraninoe simpla
Paraninoe simpla is een borstelworm uit de familie Lumbrineridae. Het lichaam van de worm bestaat uit een kop, een cilindrisch, gesegmenteerd lichaam en een staartstukje. De kop bestaat uit een prostomium (gedeelte voor de mondopening) en een peristomium (gedeelte rond de mond) en draagt gepaarde aanhangsels (palpen, antennen en cirri).
Paraninoe simpla werd in 1905 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Moore.

title: Paraninoe simpla

wikitext:
{{Taxobox
| naam = ''Paraninoe simpla''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Ringwormen|Annelida]] (Ringwormen)
| klasse = [[Borstelwormen|Polychaeta]] (Borstelwormen)
| orde = [[Eunicida]]
| familie = [[Lumbrineridae]]
| geslacht = ''[[Paraninoe]]''
| auteur = Moore
| datum = 1905
| bron =
| haakjes = ja
| worms = 334385
}}
'''''Paraninoe simpla''''' is een [[Borstelwormen|borstelworm]] uit de familie [[Lumbrineridae]]. Het lichaam van de worm bestaat uit een kop, een cilindrisch, gesegmenteerd lichaam en een staartstukje. De kop bestaat uit een prostomium (gedeelte voor de mondopening) en een peristomium (gedeelte rond de mond) en draagt gepaarde aanhangsels ([[palp (borstelworm)|palpen]], [[antenne (borstelworm)|antennen]] en [[cirrus (borstelworm)|cirri]]).

''Paraninoe simpla'' werd in 1905 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Moore.

{{Appendix|2=
*WoRMS (2010). ''Paraninoe simpla'' (Moore, 1905). In: Fauchald, K. (Ed) (2010). World Polychaeta database. Gebaseerd op informatie uit het [[World Register of Marine Species]], te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=334385.}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|15}}

{{DEFAULTSORT:Paraninoe simpla}}
[[Categorie:Lumbrineridae]]

title: Paraninoe simpla

Stam: Annelida (Ringwormen)

Klasse: Polychaeta (Borstelwormen)

Orde: Eunicida

Familie: Lumbrineridae

Geslacht: Paraninoe

title: Soort


text:
# Prosoligosita aseta
Prosoligosita aseta is een vliesvleugelig insect uit de familie Trichogrammatidae. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2009 door Hayat.

title: Prosoligosita aseta

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Prosoligosita aseta''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Trichogrammatidae]]
| geslacht = ''[[Prosoligosita]]''
| w-naam = ''Prosoligosita aseta''
| auteur = Hayat
| datum = 2009
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Prosoligosita aseta''''' is een [[Vliesvleugeligen|vliesvleugelig insect]] uit de familie [[Trichogrammatidae]]. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2009 door Hayat.

{{Appendix|2=
* [http://www.nhm.ac.uk/research-curation/research/projects/chalcidoids/database/validName.dsml?index=ValidName&searchPageURL=indexValidName.dsml&Familyqtype=equals&Family=&Genusqtype=equals&Genus=Prosoligosita&Speciesqtype=equals&Species=aseta {{Ts.|Noyes, J.S.}} (2012). Universal Chalcidoidea Database. World Wide Web electronic publication. http://www.nhm.ac.uk/chalcidoids. Version as of June 2012]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|04|12}}

[[Categorie:Trichogrammatidae]]

title: Prosoligosita aseta

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Trichogrammatidae

Geslacht: Prosoligosita

title: Soort


text:
# Frederik van Saksen-Meiningen
Frederik Johan Bernard Herman Hendrik Maurits van Saksen-Meiningen (Meiningen, 12 oktober 1861 - nabij Tarcienne, 23 augustus 1914) was een prins van Saksen-Meiningen.
Hij was de tweede zoon van de Theaterherzog George II en diens tweede vrouw Feodora van Hohenlohe-Langenburg.
Zelf trouwde hij op 24 april 1889 met Adelheid van Lippe-Biesterfeld, het oudste kind van Ernst van Lippe-Biesterfeld en diens vrouw Karoline von Wartensleben en een tante van de latere Prins der Nederlanden Bernhard.
Uit dit huwelijk kwamen de volgende kinderen voort:
- Feodora (1890-1972), getrouwd met Willem Ernst van Saksen-Weimar-Eisenach
- Adelheid (1891-1972), getrouwd met Adalbert van Pruisen, een zoon van de Duitse keizer Wilhelm II
- George (1892-1946)
- Ernst Leopold (1895-1914), omgekomen op een Frans slagveld, tijdens de Eerste Wereldoorlog
- Louise (1899-1985)
- Bernhard (1901-1984)

Prins Frederik kwam - evenals zijn zoon Ernst Leopold, om tijdens gevechten in de begindagen van de Eerste Wereldoorlog.

title: Frederik van Saksen-Meiningen

wikitext:
'''Frederik Johan Bernard Herman Hendrik Maurits van Saksen-Meiningen''' ([[Meiningen (Duitsland)|Meiningen]], [[12 oktober]] [[1861]] - nabij [[Tarcienne]], [[23 augustus]] [[1914]]) was een [[prins]] van [[Hertogdom Saksen-Meiningen|Saksen-Meiningen]].[[Bestand:Prince Frederick John of Saxe-Meiningen.jpg|thumb|Prins Frederik van Saksen-Meiningen (1914)]]

Hij was de tweede zoon van de ''Theaterherzog'' [[George II van Saksen-Meiningen|George II]] en diens tweede vrouw [[Feodora van Hohenlohe-Langenburg]].

Zelf trouwde hij op [[24 april]] [[1889]] met [[Adelheid van Lippe-Biesterfeld]], het oudste kind van [[Ernst van Lippe-Biesterfeld]] en diens vrouw [[Karoline von Wartensleben]] en een tante van de latere [[Prins der Nederlanden]] [[Bernhard van Lippe-Biesterfeld|Bernhard]].

Uit dit huwelijk kwamen de volgende kinderen voort:

*[[Feodora van Saksen-Meiningen|Feodora]] (1890-1972), getrouwd met [[Willem Ernst van Saksen-Weimar-Eisenach]]
*[[Adelheid Arna van Saksen-Meiningen|Adelheid]] (1891-1972), getrouwd met [[Adalbert van Pruisen (1884-1948)|Adalbert van Pruisen]], een zoon van de [[Duitsland|Duitse]] keizer [[Wilhelm II van Duitsland|Wilhelm II]]
*[[George (III) van Saksen-Meiningen|George]] (1892-1946)
*Ernst Leopold (1895-1914), omgekomen op een [[Frankrijk|Frans]] slagveld, tijdens de [[Eerste Wereldoorlog]]
*Louise (1899-1985)
*[[Bernhard van Saksen-Meiningen (1901-1984)|Bernhard]] (1901-1984)

Prins Frederik kwam - evenals zijn zoon Ernst Leopold, om tijdens gevechten in de begindagen van de Eerste Wereldoorlog.

[[categorie:Hertog van Saksen-Meiningen]]
[[Categorie:Huis Wettin]]
[[Categorie:Persoon in de 19e eeuw|Saksen, F]]


text:
# Leuctra grandis
Leuctra grandis is een steenvlieg uit de familie naaldsteenvliegen (Leuctridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1906 door Banks.

title: Leuctra grandis

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Leuctra grandis''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Steenvliegen|Plecoptera]] (Steenvliegen)
| familie = [[Naaldsteenvliegen|Leuctridae]] (Naaldsteenvliegen)
| geslacht = ''[[Leuctra]]''
| w-naam = ''Leuctra grandis''
| auteur = Banks
| datum = 1906
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Leuctra grandis''''' is een [[steenvliegen|steenvlieg]] uit de familie [[naaldsteenvliegen]] (Leuctridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1906 door Banks.

{{Appendix|2=
*{{Aut|Joel Hallan}} (2008) [https://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/Arthropoda/Insects/Plecoptera/Family/Leuctridae.txt Synopsis of Leuctridae of the World]
*[http://plecoptera.speciesfile.org/Common/editTaxon/SearchForTaxon.aspx {{Aut|DeWalt, R. E., U. Neu-Becker & G. Stueber}} (2013) Plecoptera Species File Online. Version 1.0/4.1.] Bezocht: 4-3-2013.
}}

[[Categorie:Naaldsteenvliegen]]

title: Leuctra grandis

Orde: Plecoptera (Steenvliegen)

Familie: Leuctridae (Naaldsteenvliegen)

Geslacht: Leuctra

title: Soort


text:
# Musculus pubococcygeus
De musculus pubococcygeus is een hangmat-achtige spier die loopt vanaf het schaambeen naar het stuitje en deel uitmaakt van de bekkenbodemspieren. De musculus pubococcygeus is bij beide seksen aanwezig en omringt het rectum, de urineblaasopening en bij vrouwen ook de vagina. De spier controleert de urine-uitstroom. Bij een orgasme treden contracties van de musculus pubococcygeus op. Deze spier kan getraind worden door middel van kegeloefeningen of pompoir.

title: Musculus pubococcygeus

wikitext:
{{Infobox spier
| naam =
| latijn = musculus pubococcygeus
| GraySubject = 119
| GrayPage = 424
| afbeelding = Gray404.png
| onderschrift = Spieren van de onderbuik
| oorsprong =
| insertie   =
| slagader =
| zenuw = S3, S4
| actie =
| MeshName =
| MeshNumber =
| DorlandsPre = m_22
| DorlandsSuf = 12550316
}}
De '''musculus pubococcygeus''' is een hangmat-achtige spier die loopt vanaf het [[schaambeen]] naar het [[stuit]]je en deel uitmaakt van de [[bekkenbodem]]spieren. De musculus pubococcygeus is bij beide seksen aanwezig en omringt het [[Endeldarm|rectum]], de [[urineblaas]]opening en bij vrouwen ook de [[vagina]]. De spier controleert de urine-uitstroom. Bij een [[orgasme]] treden contracties van de musculus pubococcygeus op. Deze spier kan getraind worden door middel van [[kegeloefeningen]] of [[pompoir]].

{{Navigatie spieren romp}}

[[Categorie:Spieren van de romp|Pubococcygeus]]

title: Spier

Spier: Spieren van de onderbuik

title: Gegevens

title: Naslagwerken

Gray's Anatomy: p.424 tekst foto