text:
# Rock or Bust (album)
Rock or Bust is een muziekalbum uit 2014 van de Australische band AC/DC. Het was het vijftiende dat internationaal uitkwam en het zestiende in totaal. Rock or Bust verscheen twee jaar na het vorige album van AC/DC, Live at River Plate. Het was het eerste van de band zonder gitarist Malcolm Young. Hij werd opgevolgd door zijn neef, Stevie Young.

## Inhoud
1. Rock or Bust (3:03)
2. Play Ball (2:47)
3. Rock the Blues Away (3:24)
4. Miss Adventure (2:57)
5. Dogs of War (3:35)
6. Got Some Rock & Roll Thunder (3:22)
7. Hard Times (2:44)
8. Baptism by Fire (3:30)
9. Rock the House (2:42)
10. Sweet Candy (3:09)
11. Emission Control (3:41)

Angus Young · Malcolm Young · Cliff Williams · Brian Johnson · Phil Rudd

Bon Scott · Dave Evans · Peter Clack · Rob Bailey · Simon Wright · Chris Slade · Mark Evans

title: Rock or Bust (album)

wikitext:
'''Rock or Bust''' is een muziekalbum uit 2014 van de Australische band [[AC/DC]]. Het was het vijftiende dat internationaal uitkwam en het zestiende in totaal. ''Rock or Bust'' verscheen twee jaar na het vorige album van AC/DC, ''Live at River Plate''. Het was het eerste van de band zonder gitarist [[Malcolm Young]]. Hij werd opgevolgd door zijn neef, [[Stevie Young]].

==Inhoud==
#''Rock or Bust'' (3:03)
#''Play Ball'' (2:47)
#''Rock the Blues Away'' (3:24)
#''Miss Adventure'' (2:57)
#''Dogs of War'' (3:35)
#''Got Some Rock & Roll Thunder'' (3:22)
#''Hard Times'' (2:44)
#''Baptism by Fire'' (3:30)
#''Rock the House'' (2:42)
#''Sweet Candy'' (3:09)
#''Emission Control'' (3:41)

{{Navigatie AC/DC}}

[[Categorie:Muziekalbum uit 2014]]


text:
# Hierocrobyla sporodectis
Hierocrobyla sporodectis is een vlinder uit de familie van de sneeuwmotten (Lyonetiidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1915 door Meyrick.

wikiname: nlwiki

title: Hierocrobyla sporodectis

in_language: nl

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Hierocrobyla sporodectis''
| afbeelding =
| familie = [[Sneeuwmotten|Lyonetiidae]] (Sneeuwmotten)
| onderfamilie =
| tribus =
| geslacht = ''[[Hierocrobyla]]''
| w-naam = ''Hierocrobyla sporodectis''
| auteur = Meyrick
| datum = 1915
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Hierocrobyla sporodectis''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Sneeuwmotten|sneeuwmotten (Lyonetiidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1915 door Meyrick.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|06}}

[[Categorie:Sneeuwmotten]]

title: Hierocrobyla sporodectis

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Lyonetiidae (Sneeuwmotten)

Geslacht: Hierocrobyla

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Marathon Rotterdam 2024
De NN Marathon Rotterdam 2024 vond plaats op 14 april 2024. De marathon diende net als een jaar eerder ook als Nederlands Kampioenschap. Het evenement als geheel begon al een dag eerder op 13 april en bevatte ook onder andere wandelingen en een 1/4 marathon.
De marathon werd bij de mannen gewonnen door de Nederlander Abdi Nageeye, in een nieuw Nederlands record van 2:04.45. Bij de vrouwen won de Ethiopische Ashete Bekere in 2:19.30. De Nederlandse titel bij de vrouwen ging naar titelverdedigster Anne Luijten. Haar grootste concurrente leek aanvankelijk Jill Holterman, die de tevens de Olympische Limiet van 2:26.50 probeerde te lopen. Holterman werd uiteindelijk echter pas achtste in het NK.
Voor aanvang van de marathon werd er een minuut stilte gehouden naar aanleiding van het overlijden van wereldrecordhouder Kelvin Kiptum op 11 februari. Zij weduwe was hierbij aanwezig. Kiptum zou normaal gesproken meegedaan hebben aan de marathon. Voor de start zong Lee Towers, na 30 jaar, ook voor de laatste keer You'll Never Walk Alone.

## Uitslagen[4]

### Mannen
| Plaats | Naam                  | Land      | Tijd    |
| ------ | --------------------- | --------- | ------- |
| Goud   | Abdi Nageeye          | Nederland | 2:04.45 |
| Zilver | Amedework Walelegn    | Ethiopië  | 2:04.50 |
| Brons  | Birhanu Legese        | Ethiopië  | 2:05.16 |
| 4      | Kenneth Kipkemoi      | Kenia     | 2:05.43 |
| 5      | Enock Onchari         | Kenia     | 2:06.07 |
| 6      | Lameck Too            | Kenia     | 2:06.29 |
| 7      | Godadaw Belachew      | Israël    | 2:07.45 |
| 8      | Ghirmay Ghebreslassie | Eritrea   | 2:09.13 |
| 9      | Nekagenet Crippa      | Italië    | 2:09.41 |
| 10     | Stan Niesten          | Nederland | 2:10.10 |
| 11     | Felicien Muhitira     | Rwanda    | 2:10.17 |
| 12     | Abdi Asefa Kebede     | Ethiopië  | 2:10.19 |
| 13     | Genicious Rono        | Kenia     | 2:10.22 |
| 14     | Barnaba Kipkoech      | Kenia     | 2:10.48 |
| 15     | Tom Hendrikse         | Nederland | 2:11.07 |

#### Nederlands Kampioenschap
| Plaats | Naam              | Tijd    |
| ------ | ----------------- | ------- |
| Goud   | Abdi Nageeye      | 2:04.45 |
| Zilver | Stan Niesten      | 2:10.10 |
| Brons  | Tom Hendrikse     | 2:11.07 |
| 4      | Lucas Nieuweboer  | 2:12.45 |
| 5      | Roy Hoornweg      | 2:13.00 |
| 6      | Frank Futselaar   | 2:13.43 |
| 7      | Jonathan Venema   | 2:13.45 |
| 8      | Gianluca Assorgia | 2:14.12 |
| 9      | Rik Goethals      | 2:18.16 |
| 10     | Ruben Sansom      | 2:18.25 |

### Vrouwen
| Plaats | Naam                   | Land       | Tijd    |
| ------ | ---------------------- | ---------- | ------- |
| Goud   | Ashete Bekere          | Ethiopië   | 2:19.30 |
| Zilver | Viola Kibiwot          | Ethiopië   | 2:20.57 |
| Brons  | Selly Chepyego Kaptich | Kenia      | 2:22.46 |
| 4      | Emily Chebet           | Kenia      | 2:24.49 |
| 5      | Pascalia Jepkogei      | Kenia      | 2:24.56 |
| 6      | Thalia Valdivia        | Peru       | 2:25.23 |
| 7      | Sisay Meseret Gola     | Ethiopië   | 2:25.27 |
| 8      | Maor Tiyouri           | Israël     | 2:26.39 |
| 9      | Zhanna Mamazhanova     | Kazachstan | 2:26.42 |
| 10     | Sakiho Tsutsui         | Japan      | 2:26.51 |
| 11     | Chaltu Chimdesa Kumsa  | Ethiopië   | 2:27.59 |
| 12     | Anne Luijten           | Nederland  | 2:28.47 |
| 13     | Magaly Garcia          | Venezuela  | 2:32.32 |
| 14     | Marcella Herzog        | Nederland  | 2:33.24 |
| 15     | Astrid Verhoeven       | België     | 2:34.52 |

#### Nederlands Kampioenschap
| Plaats | Naam                  | Tijd    | Opmerking                |
| ------ | --------------------- | ------- | ------------------------ |
| Goud   | Anne Luijten          | 2:28.47 |                          |
| Zilver | Marcella Herzog       | 2:33.24 |                          |
| Brons  | Maaike van Gelder     | 2:35.26 |                          |
| 4      | Saskia Weinans        | 2:42.58 |                          |
| 5      | Pauline van Donkelaar | 2:43.16 | Nederlands Kampioene V35 |
| 6      | Sanne Mooldijk        | 2:44.21 |                          |
| 7      | Nella Oenema          | 2:44.33 |                          |
| 8      | Jill Holterman        | 2:44.59 |                          |
| 9      | Lisan Duijvestijn     | 2:45.18 |                          |
| 10     | Sanne Broeksma        | 2:45.47 |                          |

1981 ·
1982 ·
1983 ·
1984 ·
1985 ·
1986 ·
1987 ·
1988 ·
1989 ·
1990 ·
1991 ·
1992 ·
1993 ·
1994 ·
1995 ·
1996 ·
1997 ·
1998 ·
1999 ·
2000 ·
2001 ·
2002 ·
2003 ·
2004 ·
2005 ·
2006 ·
2007 ·
2008 ·
2009 ·
2010 ·
2011 ·
2012 ·
2013 ·
2014 ·
2015 ·
2016 ·
2017 ·
2018 ·
2019 ·
2020 ·
2021 ·
2022 ·
2023 ·
2024 ·
2025

title: Marathon Rotterdam 2024

wikitext:
De '''[[NN Group|NN]] [[Marathon Rotterdam]] 2024''' vond plaats op 14 april 2024. De marathon diende net als een jaar eerder ook als [[Nederlands kampioenschap marathon|Nederlands Kampioenschap]]. Het evenement als geheel begon al een dag eerder op 13 april en bevatte ook onder andere wandelingen en een 1/4 marathon.

De marathon werd bij de mannen gewonnen door de Nederlander [[Abdi Nageeye]], in een nieuw Nederlands record van 2:04.45. Bij de vrouwen won de [[Ethiopië|Ethiopische]] [[Ashete Bekere]] in 2:19.30. De Nederlandse titel bij de vrouwen ging naar titelverdedigster [[Anne Luijten]]. Haar grootste concurrente leek aanvankelijk [[Jill Holterman]], die de tevens de Olympische Limiet van 2:26.50 probeerde te lopen. Holterman werd uiteindelijk echter pas achtste in het NK.<ref>{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/sport-overig/6309017/abdi-nageeye-wint-marathon-van-rotterdam-in-nieuw-nederlands-record.html |titel=Abdi Nageeye wint marathon van Rotterdam in nieuw Nederlands record |auteur=onze sportredactie |datum=2024-04-14 |bezochtdatum=2024-04-14 |werk=[[nu.nl]] |uitgever=[[DPG Media]] |archiefurl=https://web.archive.org/web/20240428203808/https://www.nu.nl/sport-overig/6309017/abdi-nageeye-wint-marathon-van-rotterdam-in-nieuw-nederlands-record.html |archiefdatum=2024-04-28}}</ref>

Voor aanvang van de marathon werd er een minuut stilte gehouden naar aanleiding van het overlijden van wereldrecordhouder [[Kelvin Kiptum]] op [[11 februari]]. Zij weduwe was hierbij aanwezig. Kiptum zou normaal gesproken meegedaan hebben aan de marathon.<ref>{{Citeer web |url=https://sportnieuws.nl/atletiek/nieuws/marathon-rotterdam-eert-verongelukte-kelvin-kiptum-met-minuut-stilte-onder-toeziend-oog-van-zijn-vrouw-2024041408391150148/ |titel=Marathon Rotterdam eert verongelukte Kelvin Kiptum met minuut stilte onder toeziend oog van zijn vrouw |datum=2024-04-14 |bezochtdatum=2024-04-14 |werk=sportnieuws.nl |archiefurl=https://web.archive.org/web/20240608112441/https://sportnieuws.nl/atletiek/nieuws/marathon-rotterdam-eert-verongelukte-kelvin-kiptum-met-minuut-stilte-onder-toeziend-oog-van-zijn-vrouw-2024041408391150148/ |archiefdatum=2024-06-08}}</ref> Voor de start zong [[Lee Towers]], na 30 jaar, ook voor de laatste keer [[You'll Never Walk Alone]].<ref>{{Citeer web |url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/1813678/lee-towers-neemt-emotioneel-afscheid-van-marathon-rotterdam |titel=Lee Towers neemt emotioneel afscheid van marathon Rotterdam |datum=2024-04-14 |bezochtdatum=2024-04-14 |werk=www.rijnmond.nl |taal=nl |archiefurl=https://web.archive.org/web/20240608112509/https://www.rijnmond.nl/nieuws/1813678/lee-towers-neemt-emotioneel-afscheid-van-marathon-rotterdam |archiefdatum=2024-06-08}}</ref>

== Uitslagen<ref>{{Citeer web |url=https://results.sporthive.com/events/7183110323454187008 |titel=MYLAPS Sporthive Event Results |bezochtdatum=2024-04-14 |werk=results.sporthive.com |archiefurl=https://web.archive.org/web/20240416024336/https://results.sporthive.com/events/7183110323454187008 |archiefdatum=2024-04-16}}</ref> ==

=== Mannen ===
{| class="wikitable"
|+
!Plaats
!Naam
!Land
!Tijd
|-
|{{Goud}}
|[[Abdi Nageeye]]
|{{NL}}
|2:04.45
|-
|{{Zilver}}
|[[Amedework Walelegn]]
|{{ET}}
|2:04.50
|-
|{{Brons}}
|[[Birhanu Legese]]
|{{ET}}
|2:05.16
|-
|4
|[[Kenneth Kipkemoi]]
|{{KE}}
|2:05.43
|-
|5
|[[Enock Onchari]]
|{{KE}}
|2:06.07
|-
|6
|[[Lameck Too]]
|{{KE}}
|2:06.29
|-
|7
|[[Godadaw Belachew]]
|{{IL}}
|2:07.45
|-
|8
|[[Ghirmay Ghebreslassie]]
|{{ER}}
|2:09.13
|-
|9
|[[Nekagenet Crippa]]
|{{IT}}
|2:09.41
|-
|10
|[[Stan Niesten]]
|{{NL}}
|2:10.10
|-
|11
|[[Felicien Muhitira]]
|{{RW}}
|2:10.17
|-
|12
|[[Abdi Asefa Kebede]]
|{{ET}}
|2:10.19
|-
|13
|[[Genicious Rono]]
|{{KE}}
|2:10.22
|-
|14
|[[Barnaba Kipkoech]]
|{{KE}}
|2:10.48
|-
|15
|[[Tom Hendrikse]]
|{{NL}}
|2:11.07
|}

==== Nederlands Kampioenschap ====
{| class="wikitable"
!Plaats
!Naam
!Tijd
|-
|{{Goud}}
|[[Abdi Nageeye]]
|2:04.45
|-
|{{Zilver}}
|[[Stan Niesten]]
|2:10.10
|-
|{{Brons}}
|[[Tom Hendrikse]]
|2:11.07
|-
|4
|[[Lucas Nieuweboer]]
|2:12.45
|-
|5
|[[Roy Hoornweg]]
|2:13.00
|-
|6
|[[Frank Futselaar (atleet)|Frank Futselaar]]
|2:13.43
|-
|7
|[[Jonathan Venema]]
|2:13.45
|-
|8
|[[Gianluca Assorgia]]
|2:14.12
|-
|9
|[[Rik Goethals]]
|2:18.16
|-
|10
|[[Ruben Sansom]]
|2:18.25
|}

=== Vrouwen ===
{| class="wikitable"
!Plaats
!Naam
!Land
!Tijd
|-
|{{Goud}}
|[[Ashete Bekere]]
|{{ET}}
|2:19.30
|-
|{{Zilver}}
|[[Viola Kibiwot]]
|{{ET}}
|2:20.57
|-
|{{Brons}}
|[[Selly Chepyego Kaptich]]
|{{KE}}
|2:22.46
|-
|4
|[[Emily Chebet]]
|{{KE}}
|2:24.49
|-
|5
|[[Pascalia Jepkogei]]
|{{KE}}
|2:24.56
|-
|6
|[[Thalia Valdivia]]
|{{PE}}
|2:25.23
|-
|7
|[[Sisay Meseret Gola]]
|{{ET}}
|2:25.27
|-
|8
|[[Maor Tiyouri]]
|{{IL}}
|2:26.39
|-
|9
|[[Zhanna Mamazhanova]]
|{{KZ}}
|2:26.42
|-
|10
|[[Sakiho Tsutsui]]
|{{JP}}
|2:26.51
|-
|11
|[[Chaltu Chimdesa Kumsa]]
|{{ET}}
|2:27.59
|-
|12
|[[Anne Luijten]]
|{{NL}}
|2:28.47
|-
|13
|[[Magaly Garcia]]
|{{VE}}
|2:32.32
|-
|14
|[[Marcella Herzog]]
|{{NL}}
|2:33.24
|-
|15
|[[Astrid Verhoeven]]
|{{BE}}
|2:34.52
|}

==== Nederlands Kampioenschap ====
{| class="wikitable"
!Plaats
!Naam
!Tijd
!Opmerking
|-
|{{Goud}}
|[[Anne Luijten]]
|2:28.47
|
|-
|{{Zilver}}
|[[Marcella Herzog]]
|2:33.24
|
|-
|{{Brons}}
|[[Maaike van Gelder]]
|2:35.26
|
|-
|4
|[[Saskia Weinans]]
|2:42.58
|
|-
|5
|[[Pauline van Donkelaar]]
|2:43.16
|Nederlands Kampioene V35
|-
|6
|[[Sanne Mooldijk]]
|2:44.21
|
|-
|7
|[[Nella Oenema]]
|2:44.33
|
|-
|8
|[[Jill Holterman]]
|2:44.59
|
|-
|9
|[[Lisan Duijvestijn]]
|2:45.18
|
|-
|10
|[[Sanne Broeksma]]
|2:45.47
|
|}
{{appendix}}{{Navigatie Marathon Rotterdam}}
[[Categorie:Marathon in 2024|Rotterdam]]
[[Categorie:Marathon van Rotterdam]]
[[Categorie:Nederlandse kampioenschappen atletiek]]


text:
# San Cristoforo (Alessandria)
San Cristoforo is een gemeente in de Italiaanse provincie Alessandria (regio Piëmont) en telt 595 inwoners (31-12-2004). De oppervlakte bedraagt 3,6 km², de bevolkingsdichtheid is 165 inwoners per km².

## Demografie
San Cristoforo telt ongeveer 290 huishoudens. Het aantal inwoners steeg in de periode 1991-2001 met 0,5% volgens cijfers uit de tienjaarlijkse volkstellingen van ISTAT.
| Jaar | Inwoneraantal |
| ---- | ------------- |
| 1991 | 572           |
| 2001 | 575           |

## Geografie
De gemeente ligt op ongeveer 301 m boven zeeniveau.
San Cristoforo grenst aan de volgende gemeenten: Capriata d'Orba, Castelletto d'Orba, Francavilla Bisio, Gavi, Montaldeo, Parodi Ligure.
Acqui Terme · Albera Ligure · Alessandria · Alfiano Natta · Alice Bel Colle · Alluvioni Cambiò · Altavilla Monferrato · Alzano Scrivia · Arquata Scrivia · Avolasca · Balzola · Basaluzzo · Bassignana · Belforte Monferrato · Bergamasco · Berzano di Tortona · Bistagno · Borghetto di Borbera · Borgo San Martino · Borgoratto Alessandrino · Bosco Marengo · Bosio · Bozzole · Brignano-Frascata · Cabella Ligure · Camagna Monferrato · Camino · Cantalupo Ligure · Capriata d'Orba · Carbonara Scrivia · Carentino · Carezzano · Carpeneto · Carrega Ligure · Carrosio · Cartosio · Casal Cermelli · Casale Monferrato · Casaleggio Boiro · Casalnoceto · Casasco · Cassano Spinola · Cassine · Cassinelle · Castellania Coppi · Castellar Guidobono · Castellazzo Bormida · Castelletto Merli · Castelletto Monferrato · Castelletto d'Erro · Castelletto d'Orba · Castelnuovo Bormida · Castelnuovo Scrivia · Castelspina · Cavatore · Cella Monte · Cereseto · Cerreto Grue · Cerrina Monferrato · Coniolo · Conzano · Costa Vescovato · Cremolino · Cuccaro Monferrato · Denice · Dernice · Fabbrica Curone · Felizzano · Fraconalto · Francavilla Bisio · Frascaro · Frassinello Monferrato · Frassineto Po · Fresonara · Frugarolo · Fubine · Gabiano · Gamalero · Garbagna · Gavazzana · Gavi · Giarole · Gremiasco · Grognardo · Grondona · Guazzora · Isola Sant'Antonio · Lerma · Lu · Malvicino · Masio · Melazzo · Merana · Mirabello Monferrato · Molare · Molino dei Torti · Mombello Monferrato · Momperone · Moncestino · Mongiardino Ligure · Monleale · Montacuto · Montaldeo · Montaldo Bormida · Montecastello · Montechiaro d'Acqui · Montegioco · Montemarzino · Morano sul Po · Morbello · Mornese · Morsasco · Murisengo · Novi Ligure · Occimiano · Odalengo Grande · Odalengo Piccolo · Olivola · Orsara Bormida · Ottiglio · Ovada · Oviglio · Ozzano Monferrato · Paderna · Pareto · Parodi Ligure · Pasturana · Pecetto di Valenza · Pietra Marazzi · Piovera · Pomaro Monferrato · Pontecurone · Pontestura · Ponti · Ponzano Monferrato · Ponzone · Pozzol Groppo · Pozzolo Formigaro · Prasco · Predosa · Quargnento · Quattordio · Ricaldone · Rivalta Bormida · Rivarone · Rocca Grimalda · Roccaforte Ligure · Rocchetta Ligure · Rosignano Monferrato · Sala Monferrato · Sale · San Cristoforo · San Giorgio Monferrato · San Salvatore Monferrato · San Sebastiano Curone · Sant'Agata Fossili · Sardigliano · Sarezzano · Serralunga di Crea · Serravalle Scrivia · Sezzadio · Silvano d'Orba · Solero · Solonghello · Spigno Monferrato · Spineto Scrivia · Stazzano · Strevi · Tagliolo Monferrato · Tassarolo · Terruggia · Terzo · Ticineto · Tortona · Treville · Trisobbio · Valenza · Valmacca · Vignale Monferrato · Vignole Borbera · Viguzzolo · Villadeati · Villalvernia · Villamiroglio · Villanova Monferrato · Villaromagnano · Visone · Volpedo · Volpeglino · Voltaggio
1. ↑  https://demo.istat.it/?l=it.

title: San Cristoforo (Alessandria)

wikitext:
{{Infobox gemeente Italië
| naam= San Cristoforo
| italiaansenaam=
| kaart=
| provincie= [[Alessandria (provincie)|Alessandria]] (AL)
| regioAfk= PMN
| regio= [[Piëmont]]
| jaar= 31-12-2004
| inwonersaantal= 595
| inwonersperkm2= 165
| oppervlakte= 3,6
| water=
| lat_deg= 44
| lat_min= 41
| lat_sec= 0
| lon_deg= 8
| lon_min= 45
| lon_sec= 0
| kaartX= 56
| kaartY= 82
| code= 006152
| postcode= 15060
| netnummer= 0143
| hoogteligging= 301
| aangrenzende gemeenten=
| beschermheilige=
| naam inwoner= sancristoforesi
}}
'''San Cristoforo''' is een gemeente in de [[Italië|Italiaanse]] provincie [[Alessandria (provincie)|Alessandria]] (regio [[Piëmont]]) en telt 595 inwoners (31-12-2004). De oppervlakte bedraagt 3,6 km², de bevolkingsdichtheid is 165 inwoners per km².

==Demografie==
San Cristoforo telt ongeveer 290 [[huishouden]]s. Het aantal inwoners steeg in de periode 1991-2001 met 0,5% volgens cijfers uit de tienjaarlijkse [[volkstelling]]en van [[ISTAT]].

{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! width=70px | Jaar
! width=100px | Inwoneraantal
|-
| 1991 || 572
|-
| 2001 || 575
|}

==Geografie==
De gemeente ligt op ongeveer 301 m boven zeeniveau.

San Cristoforo grenst aan de volgende gemeenten: [[Capriata d'Orba]], [[Castelletto d'Orba]], [[Francavilla Bisio]], [[Gavi (Piemonte)|Gavi]], [[Montaldeo]], [[Parodi Ligure]].

[[Bestand:San_Cristoforo_(AL).jpg|thumb|left|San Cristoforo]]

{{Appendix|2=
* [http://www.istat.it/ Italiaans bureau voor statistiek]
}}
{{Navigatie provincie Alessandria}}
{{Coor title dms|44|41|0|N|8|45|0|E|type:adm2nd_scale:25000_region:IT}}

[[Categorie:Gemeente in Alessandria]]

title: Situering

Regio: Piëmont (PMN)

Provincie: Alessandria (AL)

Coördinaten: 44° 41′ NB, 8° 45′ OL

title: Algemeen

Oppervlakte: 3,6 km²

title: Overig

Naam inwoner: sancristoforesi

title: Detailkaart

Detailkaart: · Locatie in Piëmont

Portaal: Italië


text:
# Brants' fluitrat
Brants' fluitrat (Parotomys brantsii) is een knaagdier uit het geslacht Parotomys.

## Kenmerken
In het zuiden van de Kalahari is de bovenkant van het lichaam geel en de onderkant wit, in het noorden van West-Kaap is de bovenkant bruingeel en de onderkant vuilwit. De neus en de bovenkant van het voorste stuk van de staart zijn oranjerood. De rest van de staart is daarentegen roodbruin. Dit dier heeft grote oren en korte poten. De voortanden zijn gegroefd. De totale lengte bedraagt 22 tot 27,5 cm, de staartlengte 8 tot 11 cm en het gewicht 90 tot 165 gram. Vrouwtjes hebben 0+2=4 mammae.

## Leefwijze
Deze soort eet allerlei planten, voor een groot deel succulenten. Al het water dat het dier nodig heeft haalt het uit zijn voedsel. In de lente of zomer worden een tot drie jongen geboren. De jongen hangen de eerste week van hun leven aan de tepels van hun moeder en worden door haar rondgesleept. Het dier wordt gegeten door roofvogels, slangen en mangoesten. Deze soort is voornamelijk overdag actief. De dieren graven holen, die worden bewoond door een paartje met hun nakomelingen. Het eten wordt van planten afgebeten en in het hol opgegeten.

## Verspreiding
Deze soort komt voor in Zuidoost-Namibië, Zuidwest-Botswana en de Zuid-Afrikaanse provincies West-Kaap, Oost-Kaap en Noord-Kaap.
Brants' fluitrat (Parotomys brantsii) · Parotomys littledalei

title: Brants' fluitrat

wikitext:
{{Taxobox zoogdier
| status            = LC
| rl-id             = 16270
| afbeelding        = Brants's Whistling Rat-001.jpg
| orde              = [[Knaagdieren|Rodentia]] (Knaagdieren)
| familie           = [[Muridae]] (Muisachtigen)
| geslacht          = ''[[Parotomys]]''
| w-naam            = ''Parotomys brantsii''
| auteur            = [[A. Smith]]
| datum             = 1834
| haakjes           = ja
| statusbron= 2016
}}

'''Brants' fluitrat''' (''Parotomys brantsii'') is een [[knaagdieren|knaagdier]] uit het [[geslacht (biologie)|geslacht]] ''[[Parotomys]]''.

==Kenmerken==
In het zuiden van de [[Kalahari]] is de bovenkant van het lichaam geel en de onderkant wit, in het noorden van West-Kaap is de bovenkant bruingeel en de onderkant vuilwit. De neus en de bovenkant van het voorste stuk van de staart zijn oranjerood. De rest van de staart is daarentegen roodbruin. Dit dier heeft grote oren en korte poten. De voortanden zijn gegroefd. De totale lengte bedraagt 22 tot 27,5 cm, de staartlengte 8 tot 11 cm en het gewicht 90 tot 165 gram. Vrouwtjes hebben 0+2=4 [[mammae]].<ref name="Mammae">De cijfers voor het =-teken slaan op het aantal ''paren'' van mammae; het cijfer erna is het ''totale'' aantal mammae. Om die reden is het nummer na het =-teken altijd twee keer zo hoog als dat ervoor. Dit is de gebruikelijke notatie in de [[mammalogie|mammalogische]] literatuur.</ref><ref name="Apps1997">Apps, P. (ed.) 1997. Smithers' Mammals of Southern Africa: A Field Guide. Shrewsbury, England: Swan Hill Press, xvi+364 pp. {{ISBN|1-85310-910-X}}</ref>

==Leefwijze==
Deze soort eet allerlei planten, voor een groot deel [[succulent]]en. Al het water dat het dier nodig heeft haalt het uit zijn voedsel. In de lente of zomer worden een tot drie jongen geboren. De jongen hangen de eerste week van hun leven aan de tepels van hun moeder en worden door haar rondgesleept. Het dier wordt gegeten door roofvogels, slangen en mangoesten. Deze soort is voornamelijk overdag actief. De dieren graven holen, die worden bewoond door een paartje met hun nakomelingen. Het eten wordt van planten afgebeten en in het hol opgegeten.<ref name="Apps1997" />

==Verspreiding==
Deze soort komt voor in Zuidoost-[[Namibië]], Zuidwest-[[Botswana]] en de [[Zuid-Afrika]]anse provincies [[West-Kaap]], [[Oost-Kaap]] en [[Noord-Kaap]].<ref name="M&C2005">Musser, G.G. & Carleton, M.D. 2005. Superfamily Muroidea. Pp. 894-1531 in Wilson, D.E. & Reeder, D.M. (eds.). Mammal Species of the World: a taxonomic and geographic reference. 3rd ed. Baltimore: The Johns Hopkins University Press, 2 vols., 2142 pp. {{ISBN|0-8018-8221-4}}</ref>

{{Appendix}}
{{Navigatie Parotomys}}

[[Categorie:Dier uit het Afrotropisch gebied]]
[[Categorie:Otomyinae]]
[[Categorie:IUCN-status niet bedreigd]]

title: Brants' fluitrat · IUCN-status: Niet bedreigd (2016)

Stam: Chordata (Chordadieren)

Klasse: Mammalia (Zoogdieren)

Orde: Rodentia (Knaagdieren)

Familie: Muridae (Muisachtigen)

Geslacht: Parotomys

title: Soort

Portaal: Biologie · Zoogdieren


text:
# Virovitica-Podravina
Virovitica-Podravina (Kroatisch: Virovitičko-podravska županija) is een provincie in Kroatië, gelegen in het noorden van Slavonië. Het bestuurlijke centrum is Virovitica en het gebied rond de rivier de Drava hoort ook bij de provincie, vandaar de naam Podravina. Een andere belangrijke stad is Slatina.

## Bestuurlijke indeling
Virovitica-Podravina is onderverdeeld in:
- De (hoofd)stad Virovitica
- De stad Slatina
- De stad Orahovica
- De gemeente Pitomača
- De gemeente Špišić Bukovica
- De gemeente Lukač
- De gemeente Gradina
- De gemeente Suhopolje
- De gemeente Sopje
- De gemeente Voćin
- De gemeente Čađavica
- De gemeente Nova Bukovica
- De gemeente Crnac
- De gemeente Mikleuš
- De gemeente Čačinci
- De gemeente Zdenci

## Provinciale regering
De huidige župan (prefect) is: Ivan Begović (HSS)
De provinciale assemblee bestaat uit 42 vertegenwoordigers van de volgende politieke partijen / groepen:
- Kroatische Democratische Unie (HDZ): 11
- Kroatische Boerenpartij (HSS): 10
- Sociaaldemocratische Partij van Kroatië (SDP): 7
- Kroatische Sociaal Liberale Partij (HSLS): 4
- Kroatische Volkspartij (HNS): 4
- Kroatische Partij van Rechten (HSP): 3
- onafhankelijke vertegenwoordigers: 2
- vertegenwoordiger van (een) etnische minderheid: 1

title: Virovitica-Podravina

wikitext:
{{Infobox provincie Kroatië
| naam = Virovitica-Podravina
| bestandsnaam_vlag = Flag of Virovitica-Podravina County.png
| vlagartikel = Vlag van Virovitica-Podravina
| bestandsnaam_wapen = Virovitica-Podravina County coat of arms.png
| wapenartikel = Wapen van Virovitica-Podravina
| kaart = Viroviticko-podravska zupanija in Croatia.svg
| hoofdstad = [[Virovitica]]
| oppervlakte = 2021
| t.o.v. oppervlakte heel kroatië = 3,57%
| inwoners = 93.389
| census = 2001
| dichtheid = 46
| t.o.v. inwoners heel kroatië = 1,91%
| prefect = [[Ivan Begović]]
}}
'''Virovitica-Podravina''' ([[Kroatisch]]: ''Virovitičko-podravska županija'') is een [[Provincies van Kroatië|provincie]] in [[Kroatië]], gelegen in het noorden van [[Slavonië]]. Het [[Provinciehoofdsteden van Kroatië|bestuurlijke centrum]] is [[Virovitica]] en het gebied rond de rivier de Drava hoort ook bij de provincie, vandaar de naam ''Podravina''. Een andere belangrijke stad is [[Slatina (Virovitica-Podravina)|Slatina]].

==Bestuurlijke indeling==
Virovitica-Podravina is onderverdeeld in:

* De (hoofd)stad [[Virovitica]]
* De stad [[Slatina (Virovitica-Podravina)|Slatina]]
* De stad [[Orahovica]]
* De gemeente [[Pitomača]]
* De gemeente [[Špišić Bukovica]]
* De gemeente [[Lukač (Virovitica-Podravina)|Lukač]]
* De gemeente [[Gradina (Kroatië)|Gradina]]
* De gemeente [[Suhopolje]]
* De gemeente [[Sopje]]
* De gemeente [[Voćin]]
* De gemeente [[Čađavica (Kroatië)|Čađavica]]
* De gemeente [[Nova Bukovica]]
* De gemeente [[Crnac (Virovitica-Podravina)|Crnac]]
* De gemeente [[Mikleuš]]
* De gemeente [[Čačinci]]
* De gemeente [[Zdenci]]

==Provinciale regering==
De huidige [[Provincies van Kroatië#organisatie|župan (prefect)]] is: [[Ivan Begović]] (HSS)

De provinciale assemblee bestaat uit 42 vertegenwoordigers van de volgende politieke partijen / groepen:

* [[Kroatische Democratische Unie]] (HDZ): 11
* [[Kroatische Boerenpartij]] (HSS): 10
* [[Sociaaldemocratische Partij van Kroatië]] (SDP): 7
* [[Kroatische Sociaal Liberale Partij]] (HSLS): 4
* [[Kroatische Volkspartij]] (HNS): 4
* [[Kroatische Partij van Rechten]] (HSP): 3
* onafhankelijke vertegenwoordigers: 2
* vertegenwoordiger van (een) etnische minderheid: 1

== Externe link ==
* {{hr}} [https://web.archive.org/web/20060203174434/http://viroviticko-podravska-zupanija.hr/ Internetpagina van Virovitica-Podravina]

{{Navigatie provincie Virovitica-Podravina}}
{{Navigatie provincies Kroatië}}
{{Commonscat}}
{{Coor title dms|45|52|22.8|N|17|30|18|E|type:adm1st_scale:12500}}

[[Categorie:Virovitica-Podravina| ]]

title: Situering

Hoofdstad: Virovitica

title: Algemeen

title: Politiek

Prefect: Ivan Begović

Portaal: Kroatië


text:
# Cochabamba marginata
Cochabamba marginata is een keversoort uit de familie bladkevers (Chrysomelidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1875 gepubliceerd door Edgar von Harold.

title: Cochabamba marginata

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Cochabamba marginata''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Bladkevers|Chrysomelidae]] (Bladkevers)
| geslacht = ''[[Cochabamba (geslacht)|Cochabamba]]''
| w-naam = ''Cochabamba marginata''
| auteur = [[Edgar von Harold|Harold]]
| datum = 1875
| haakjes = ja
| origineel =
}}

'''''Cochabamba marginata''''' is een [[kevers]]oort uit de familie [[bladkevers]] (Chrysomelidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1875 gepubliceerd door [[Edgar von Harold]].<ref>[https://web.archive.org/web/20130927083459/https://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/ChrysoIndex0.htm Chrysomelidae] in Synopsis of the described Coleoptera of the World, 13 december 2008. Gearchiveerd op 27 september 2013.</ref>

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|10|30}}

[[Categorie:Bladkevers]]

title: Cochabamba marginata

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Chrysomelidae (Bladkevers)

Geslacht: Cochabamba

title: Soort


text:
# Gist
Gisten zijn eencellige, eukaryote micro-organismen die behoren tot het rijk van de schimmels. Een bekende vertegenwoordiger is de gewone biergist, ook wel bakkersgist, brouwersgist of wijngist (wetenschappelijke naam: Saccharomyces cerevisiae). Gisten behoren tot de Eukaryoten, in tegenstelling tot bacteriën, doordat ze een celkern bezitten.
Gisten van het geslacht Saccharomyces en sommige andere zijn in staat om glucose te ontleden en deze om te zetten in alcohol en koolzuurgas. Het metabolisme van S. cerevisiae (biergist) is aeroob of anaeroob.
Onder anaerobe omstandigheden is de alcoholproductie maximaal, onder aerobe omstandigheden is de groei en vermenigvuldiging het hoogst. De reacties die bij alcoholproductie plaatsvinden leveren ten opzichte van oxidatie van glucose (met zuurstof) weinig energie op: 2 moleculen ATP per molecuul glucose onder anaerobe omstandigheden en tot 38 moleculen ATP onder aerobe omstandigheden. Onder anaerobe omstandigheden wordt er dus veel meer glucose verbruikt voor dezelfde hoeveelheid ATP als er bij aerobe omstandigheden geproduceerd wordt uit één glucosemolecuul.
De anaerobe brutoreactie waarbij glucose omgezet wordt in ethanol en koolstofdioxide luidt:
{\displaystyle {\ce {C6H12O6 -> 2 C2H5OH + 2 CO2}}}

## Gist bij voedselprocessen
Gist is in staat om glucose om te zetten in alcohol en koolzuur.

### Brood
Bij het bakken van brood wordt gebruikgemaakt van de omzetting naar koolzuurgas, om het deeg te laten rijzen. Het koolzuurgas nestelt zich tegen het gluten en duwt het zo naar boven. Bovendien verandert gist de smaak van het brood. Door het op verschillende manieren te laten rijzen kunnen verschillende broodsmaken worden gemaakt met andere eigenschappen.
Door het deeg meer en langer te laten rijzen krijgt het brood een beter aroma. De kleine hoeveelheid geproduceerde ethanol - in dit geval een nevenproduct - verdampt vrij snel tijdens het bakken.

### Alcoholische dranken
Gist wordt bij de drankenbereiding vooral gebruikt vanwege het andere eindproduct, alcohol. In sommige wijnen (bijvoorbeeld champagne) en in bier vervult ook het koolzuur overigens een belangrijke rol. Niet alle suikers zijn door gist afbreekbaar; veel gisten kunnen bijvoorbeeld pentosen niet verwerken. Bij vergisting van druivensap of most (bij wijn) of wort (bij bier) vindt eerst een aeroob stadium plaats, waarin het product gist in open kuipen onder toetreding van zuurstof, en de gistcellen zich snel vermenigvuldigen. Bij witte wijn en rosé wordt de fase van gisting in een open kuip echter geheel of grotendeels overgeslagen. Bij een concentratie van ca 100 miljoen gistcellen per ml wordt de gistkuip hermetisch gesloten en voltrekt het verdere proces zich anaeroob, waarbij door een waterslot het koolzuurgas wel kan ontsnappen, maar geen zuurstof kan toetreden.
De gist-stam, de vergistingstemperatuur, de vergistingsduur, het gehalte aan suikers, de zuurgraad en andere factoren hebben grote invloed op de smaak van het eindproduct. Hoewel de gist die wordt gebruikt voor wijn, bier en brood biologisch gezien tot één soort behoort, bestaan er zeer belangrijke verschillen in de gebruikte stammen en zijn deze niet onderling uitwisselbaar als men een smakelijk product wil krijgen. De gebruikte gist levert een belangrijke bijdrage aan het aroma van het eindproduct. Voor bier worden ook wel andere gisten gebruikt dan S. cerevisiae. S. pastorianus (synoniem: S. carlsbergensis) wordt gebruikt voor ondergistende bieren. Bij de bierbereiding onderscheidt men bovengistende, ondergistende en spontaan gistende varianten. In het eerste geval bevindt de gist zich vooral in de gistende oplossing en in het schuim en temperatuur boven de 15° Celsius, in het tweede geval ligt het vooral op de bodem van het vat en bij een temperatuur beneden de 7° Celsius. Ales worden bijvoorbeeld bovengistend, ongekoeld, bereid, terwijl pilsener bieren ondergistend, gekoeld, worden bereid.

### Koffie en chocolade
Het vergisten van koffie- en cacaobonen is essentieel voor de typische smaken en aroma's van deze producten. Natuurlijke fermentatie door omgevingsgisten creëert 'voorloperstoffen' die door roostering worden omgezet. De grote diversiteit van de giststammen wordt tegenwoordig soms gestroomlijnd door menselijk ingrijpen.

### Marmite
In gist komt van nature veel L-glutamaat voor dat een hartige smaak geeft. In marmite zijn de gistcellen kapotgemaakt waardoor de L-glutamaat vrijkomt.

## Voortplanting
Sommige gisten (splijtingsgisten) delen zich; S. cerevisiae plant zich echter, net als de meeste andere soorten gisten vooral vegetatief voort door knopvorming. Op het celmembraan ontstaat een uitstulping, een knopje, dat groeit. De celkern deelt zich en een van de beide kernen verplaatst zich naar de knop. Hierna snoert de knop zich af. Dit proces treedt onder optimale omstandigheden iedere 80 minuten op. Geslachtelijke voortplanting met uitwisseling van genetisch materiaal tussen twee gistcellen is ook mogelijk.

## Voedingseisen en optimale groeiomstandigheden
Gistsoorten hebben een temperatuuroptimum dat gewoonlijk tussen 15° en 30° Celsius ligt. Verschillende soorten en typen kunnen hierin verschillen, wijnboeren en bierbrouwers maken daar gebruik van. Voor groei zijn verder assimileerbare stikstof, sporenelementen, bepaalde vitaminen en soms vetzuren nodig. Koolzuurgas, hoge concentraties suikers, zware metalen en sterke alcoholen remmen het groeiproces af. De pH moet bij voorkeur liggen tussen 3,5 en 5,5 (licht zuur). Wijngist is geselecteerd op hoge bestendigheid tegen alcohol en hoge suikerconcentraties. Hij heeft bij voorkeur een vrij lage pH en een hoge bestendigheid tegen het conserveermiddel SO3- (sulfiet) omdat daarmee de groei van wilde gisten en schimmels in most wordt tegengegaan. Vijftien procent ethanol is gewoonlijk de maximum concentratie die door vergisting kan worden bereikt. Daarboven sterven de gistcellen. Er zijn echter speciale gisten die tot 20% kunnen gaan.

## Gist als laboratoriumorganisme
In 1996 werd het genoom van S. cerevisiae als eerste eukaryoot vastgesteld. Het genoom bestaat uit plm. 12 miljoen baseparen verdeeld over 16 chromosomen. Er zijn er 6.275 genen gevonden. In 2017 slaagde men er in om 5 van de 16 chromosomen in het laboratorium te synthetiseren en in de gistcel te laten functioneren. Het doel is om het hele genoom van gist te synthetiseren.
Gist is een veelgebruikte soort bij genetische experimenten. Vele geneesmiddelen worden via de recombinant-DNA-techniek met behulp van gist geproduceerd.

title: Gist

wikitext:
{{Taxobox
| type=schimmel
| afbeelding=S cerevisiae under DIC microscopy.jpg
| afbeeldingtekst=''[[Saccharomyces cerevisiae]]''
| domein=[[Eukaryoten|Eukaryota]] (Eukaryoten)
| taxon=[[Rijk (biologie)|Rijk]]
| w-naam=Fungi
| species=Fungi
| rang=Phyla en Subphyla
| onderverdeling=
'''[[Ascomycota]]'''
* [[Saccharomycotina]] (echte gisten)
* [[Taphrinomycotina]]
** [[Schizosaccharomycetes]] (splijtingsgisten)
'''[[Basidiomycota]]'''
*[[Agaricomycotina]]
** [[Tremellomycetes]]
*[[Pucciniomycotina]]
** [[Microbotryomycetes]]
}}
'''Gisten''' zijn eencellige, [[eukaryoten|eukaryote]] [[micro-organisme]]n die behoren tot het rijk van de [[schimmels]]. Een bekende vertegenwoordiger is de gewone biergist, ook wel bakkersgist, brouwersgist of wijngist ([[Binomiale nomenclatuur|wetenschappelijke naam]]: ''[[Saccharomyces cerevisiae]]''<ref>[https://www.nemokennislink.nl/publicaties/bakkersgist-saccharomyces-cerevisiae/ "Bakkersgist, Saccharomyces cerevisiae"], NEMO Kennislink. [https://web.archive.org/web/20230602052118/https://www.nemokennislink.nl/publicaties/bakkersgist-saccharomyces-cerevisiae/ Gearchiveerd] op 2 juni 2023.</ref>). Gisten behoren tot de [[Eukaryoten]], in tegenstelling tot [[bacterie|bacteriën]], doordat ze een [[celkern]] bezitten.

Gisten van het geslacht ''Saccharomyces'' en sommige andere zijn in staat om [[glucose]] te ontleden en deze om te zetten in [[Ethanol|alcohol]] en [[koolzuurgas]]. Het metabolisme van ''[[Saccharomyces cerevisiae|S. cerevisiae (biergist)]]'' is [[aeroob]] of [[anaeroob]].

Onder anaerobe omstandigheden is de alcoholproductie maximaal, onder aerobe omstandigheden is de groei en vermenigvuldiging het hoogst. De reacties die bij alcoholproductie plaatsvinden leveren ten opzichte van oxidatie van glucose (met [[Dizuurstof|zuurstof]]) weinig energie op: 2 moleculen [[Adenosinetrifosfaat|ATP]] per molecuul glucose onder anaerobe omstandigheden en tot 38 moleculen [[Adenosinetrifosfaat|ATP]] onder aerobe omstandigheden. Onder anaerobe omstandigheden wordt er dus veel meer glucose verbruikt voor dezelfde hoeveelheid ATP als er bij aerobe omstandigheden geproduceerd wordt uit één glucosemolecuul.

De anaerobe brutoreactie waarbij [[glucose]] omgezet wordt in [[ethanol]] en [[koolstofdioxide]] luidt:
:<chem>C6H12O6 -> 2 C2H5OH + 2 CO2</chem>

==Gist bij voedselprocessen==
[[Bestand:Compressed fresh yeast - 1.jpg|thumb|Verse gist, te koop in blokjes.]]
[[Bestand:Dry yeast.jpg|thumb|Droge gist: langwerpige korreltjes, te koop in zakjes.]]
Gist is in staat om glucose om te zetten in alcohol en koolzuur.

===Brood===
Bij het bakken van [[brood]] wordt gebruikgemaakt van de omzetting naar koolzuurgas, om het [[deeg]] te laten rijzen. Het koolzuurgas nestelt zich tegen het [[gluten]] en duwt het zo naar boven. Bovendien verandert gist de smaak van het brood. Door het op verschillende manieren te laten rijzen kunnen verschillende broodsmaken worden gemaakt met andere eigenschappen.
Door het deeg meer en langer te laten rijzen krijgt het brood een beter aroma. De kleine hoeveelheid geproduceerde [[ethanol]] - in dit geval een nevenproduct - verdampt vrij snel tijdens het bakken.

===Alcoholische dranken===
Gist wordt bij de drankenbereiding vooral gebruikt vanwege het andere eindproduct, alcohol. In sommige [[wijn]]en (bijvoorbeeld [[Champagne (wijn)|champagne]]) en in [[bier]] vervult ook het [[Koolstofdioxide|koolzuur]] overigens een belangrijke rol. Niet alle suikers zijn door gist afbreekbaar; veel gisten kunnen bijvoorbeeld [[pentose]]n niet verwerken. Bij vergisting van druivensap of [[Most (oenologie)|most]] (bij wijn) of [[Wort (bierbrouwerij)|wort]] (bij bier) vindt eerst een [[aeroob]] stadium plaats, waarin het product gist in open kuipen onder toetreding van zuurstof, en de gistcellen zich snel vermenigvuldigen. Bij [[witte wijn]] en [[Roséwijn|rosé]] wordt de fase van gisting in een open kuip echter geheel of grotendeels overgeslagen. Bij een concentratie van ca 100 miljoen gistcellen per [[Liter#Milliliter|ml]] wordt de gistkuip hermetisch gesloten en voltrekt het verdere proces zich [[anaeroob]], waarbij door een [[Waterslot (sifon)|waterslot]] het koolzuurgas wel kan ontsnappen, maar geen zuurstof kan toetreden.

De gist-stam, de vergistingstemperatuur, de vergistingsduur, het gehalte aan suikers, de zuurgraad en andere factoren hebben grote invloed op de smaak van het eindproduct. Hoewel de gist die wordt gebruikt voor wijn, bier en brood biologisch gezien tot één [[soort]] behoort, bestaan er zeer belangrijke verschillen in de gebruikte stammen en zijn deze niet onderling uitwisselbaar als men een smakelijk product wil krijgen. De gebruikte gist levert een belangrijke bijdrage aan het aroma van het eindproduct. Voor bier worden ook wel andere gisten gebruikt dan ''S. cerevisiae''. ''[[Saccharomyces pastorianus|S. pastorianus]]'' (synoniem: ''S. carlsbergensis'') wordt gebruikt voor ondergistende bieren. Bij de bierbereiding onderscheidt men [[Bovengisting|bovengistende]], [[Ondergisting|ondergistende]] en [[Spontane gisting|spontaan gistende]] varianten. In het eerste geval bevindt de gist zich vooral in de gistende oplossing en in het schuim en temperatuur boven de 15° Celsius, in het tweede geval ligt het vooral op de bodem van het vat en bij een temperatuur beneden de 7° Celsius. [[Ale (bier)|Ales]] worden bijvoorbeeld bovengistend, ongekoeld, bereid, terwijl [[pilsener bier]]en ondergistend, gekoeld, worden bereid.

=== Koffie en chocolade ===
Het vergisten van [[Koffie (Coffea)|koffie]]- en [[cacaoboon|cacaobonen]] is essentieel voor de typische smaken en aroma's van deze producten.<ref>{{aut|Rosane F. Schwan}} en {{aut|Graham H. Fleet}}, ''Cocoa and Coffee Fermentations'', 2014, {{ISBN|9781439847916}}</ref> Natuurlijke fermentatie door omgevingsgisten creëert 'voorloperstoffen' die door roostering worden omgezet. De grote diversiteit van de giststammen wordt tegenwoordig soms gestroomlijnd door menselijk ingrijpen.

=== Marmite ===
In gist komt van nature veel [[glutamaat|L-glutamaat]] voor dat een hartige smaak geeft. In [[marmite]] zijn de gistcellen kapotgemaakt waardoor de L-glutamaat vrijkomt.

== Voortplanting ==
Sommige gisten (splijtingsgisten) [[Binaire deling|delen]] zich; ''S. cerevisiae'' plant zich echter, net als de meeste andere soorten gisten vooral vegetatief voort door [[knopvorming]]. Op het [[celmembraan]] ontstaat een uitstulping, een knopje, dat groeit. De [[celkern]] deelt zich en een van de beide kernen verplaatst zich naar de knop. Hierna snoert de knop zich af. Dit proces treedt onder optimale omstandigheden iedere 80 minuten op. [[Geslachtelijke voortplanting]] met uitwisseling van genetisch materiaal tussen twee gistcellen is ook mogelijk.

==Voedingseisen en optimale groeiomstandigheden==
Gistsoorten hebben een temperatuuroptimum dat gewoonlijk tussen 15° en 30° Celsius ligt. Verschillende soorten en typen kunnen hierin verschillen, wijnboeren en bierbrouwers maken daar gebruik van. Voor groei zijn verder [[assimileerbare stikstof]], [[sporenelement]]en, bepaalde [[vitamine]]n en soms [[vetzuur|vetzuren]] nodig. [[Koolzuurgas]], hoge concentraties [[koolhydraat|suikers]], [[zware metalen]] en sterke [[alcoholen]] remmen het groeiproces af. De [[pH]] moet bij voorkeur liggen tussen 3,5 en 5,5 (licht zuur). Wijngist is geselecteerd op hoge bestendigheid tegen alcohol en hoge suikerconcentraties. Hij heeft bij voorkeur een vrij lage pH en een hoge bestendigheid tegen het [[conserveermiddel]] SO3- ([[sulfiet]]) omdat daarmee de groei van [[wild]]e gisten en schimmels in [[Most (oenologie)|most]] wordt tegengegaan. Vijftien procent [[ethanol]] is gewoonlijk de maximum concentratie die door vergisting kan worden bereikt. Daarboven sterven de gistcellen. Er zijn echter speciale gisten die tot 20% kunnen gaan.

==Gist als laboratoriumorganisme==
In 1996 werd het [[genoom]] van ''S. cerevisiae'' als eerste eukaryoot vastgesteld. Het genoom bestaat uit plm. 12 miljoen baseparen verdeeld over 16 [[chromosoom|chromosomen]]. Er zijn er 6.275 genen gevonden. In 2017 slaagde men er in om 5 van de 16 chromosomen in het laboratorium te synthetiseren en in de gistcel te laten functioneren. Het doel is om het hele genoom van gist te synthetiseren.

Gist is een veelgebruikte soort bij genetische experimenten. Vele [[geneesmiddel]]en worden via de [[Recombinant DNA|recombinant-DNA-techniek]] met behulp van gist geproduceerd.

==Zie ook==
*[[Mycotoxine]]
*[[Medische microbiologie]]
*[[Gisting]]
*[[Zuurdesem]]

== Externe link ==
* {{en}} [http://wiki.yeastgenome.org/index.php/General_Topics Yeast virtual library]

== Literatuur ==
*Nicholas P. Money, ''The Rise of Yeast. How the Sugar Fungus Shaped Civilization'', 2017

{{Appendix}}
{{Commonscat}}

[[Categorie:Brood en banket]]
[[Categorie:Ascomycota]]

title: Gist

Domein: Eukaryota (Eukaryoten)

title: Phyla en Subphyla

Phyla en Subphyla: Ascomycota - Saccharomycotina (echte gisten) - Taphrinomycotina - Schizosaccharomycetes (splijtingsgisten) Basidiomycota - Agaricomycotina - Tremellomycetes - Pucciniomycotina - Microbotryomycetes

title: Phyla en Subphyla

Portaal: Biologie


text:
# Dioryctria batesella
Dioryctria batesella is een vlinder uit de familie van de snuitmotten (Pyralidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1986 door Mutuura & Neunzig.

title: Dioryctria batesella

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Dioryctria batesella''
| afbeelding =
| familie = [[Snuitmotten|Pyralidae]] (Snuitmotten)
| onderfamilie = [[Phycitinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Dioryctria]]''
| w-naam = ''Dioryctria batesella''
| auteur = Mutuura & Neunzig
| datum = 1986
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Dioryctria batesella''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Snuitmotten|snuitmotten (Pyralidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1986 door Mutuura & Neunzig.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|06}}

[[Categorie:Dioryctria|batesella]]

title: Dioryctria batesella

Familie: Pyralidae (Snuitmotten)

Onderfamilie: Phycitinae

Geslacht: Dioryctria

title: Soort


text:
# Bantar (Rangsang Barat)
Bantar is een bestuurslaag in het regentschap Kepulauan Meranti van de provincie Riau, Indonesië. Bantar telt 2575 inwoners (volkstelling 2010).

title: Bantar (Rangsang Barat)

wikitext:
{{Infobox plaats in Indonesië
| soort          = Dorp
| naam           = Bantar
| inwoners       = 2575
| datum inwoners = 2010
| provincie      = [[Riau]]
| regentschap    = [[Kepulauan Meranti]]
| onderdistrict  = [[Rangsang Barat]]
| eiland         =
| tijdzone       =
| code desa      = 1410040001
| mapname        =
| lat_deg        =
| lat_min        =
| lat_sec        =
| lon_deg        =
| lon_min        =
| lon_sec        =
| image          =
| caption        =
}}
'''Bantar''' is een bestuurslaag in het [[Regentschap (Indonesië)|regentschap]] [[Kepulauan Meranti]] van de [[Provincies van Indonesië|provincie]] [[Riau]], [[Indonesië]]. Bantar telt 2575 inwoners (volkstelling 2010).

{{Appendix|2=
* Resultaten van de volkstelling (2010), Badan Pusat Statistik, [https://web.archive.org/web/20121202090212/http://bps.go.id/eng/download_file/Population_of_Indonesia_by_Village_2010.pdf Population_of_Indonesia_by_Village]
}}
{{Beginnetje|landen & Volken|land=Indonesië|2=2013|3=06|4=14}}

[[Categorie:Plaats in Riau]]

title: Situering

Provincie: Riau

Regentschap of · stadsgemeente: Kepulauan Meranti

Onderdistrict: Rangsang Barat

title: Algemeen

title: Overig

Portaal: Indonesië


text:
# Moltustranda
Moltustranda is een plaats in de Noorse gemeente Herøy, provincie Møre og Romsdal. Moltustranda telt 353 inwoners (2007) en heeft een oppervlakte van 0,48 km².

title: Moltustranda

wikitext:
{{Infobox plaats in Noorwegen
| land = Noorwegen
| naam = Moltustranda
| area= <!--link naar streek/district-->
| subarea = [[Møre og Romsdal]]
| gemeente=[[Herøy (Møre og Romsdal)|Herøy]]
| inwoners = 353<ref>{{Bronvermelding inwonertal plaats Noorwegen/2007}}</ref>
| census = 2007
| km2 = 0,48
| dichtheid=735
| hoogte =
| netnummer =
| postcode =
| lat_deg = 62
| lat_min = 17
| lat_sec = 36
| lat_dir = N
| lon_deg = 5
| lon_min = 37
| lon_sec = 26
| lon_dir = E
| image =
| caption =
}}
'''Moltustranda''' is een [[Nederzetting|plaats]] in de [[Noorwegen|Noorse]] gemeente [[Herøy (Møre og Romsdal)|Herøy]], [[Provincies van Noorwegen|provincie]] [[Møre og Romsdal]]. Moltustranda telt 353 inwoners (2007) en heeft een [[oppervlakte]] van 0,48 km².

{{Appendix}}
{{Beginnetje|landen & volken|land=Noorwegen|2=2008|3=05|4=03}}
{{Coor title dms|62|17|36|N|5|37|26|E|type:city}}

[[Categorie:Plaats in Møre og Romsdal]]

title: Situering

Provincie (fylker): Møre og Romsdal

Gemeente: Herøy

Coördinaten: 62° 18′ NB, 5° 37′ OL

title: Algemeen

title: Detailkaart

Detailkaart: · Locatie in Møre og Romsdal

Portaal: Noorwegen


text:
# Tibor Del Grosso
Tibor Del Grosso (Eelde, 27 juli 2003) is een Nederlandse wielrenner die uitkomt in het veldrijden en op de weg voor Alpecin-Deceuninck.

## Carrière
In 2021 zette bondscoach Marco van Bon de Nederlands kampioen en beste junior op het EK en de wereldranglijst Del Grosso uit de selectie voor de wereldkampioenschappen op de weg. De KNWU had vijf renners ingeschreven en dat was een meer dan toegelaten. Van Bon zou Del Grosso een vrije rol geven, maar nam dat iets te letterlijk, onder het mom dat de vier anderen ook eens een kans moesten krijgen.
In 2023 werd hij wereldkampioen in de gemengde estafette bij het veldrijden. In de jeugdcategorieën werd hij Nederlands kampioen op de weg en tijdrit, in het veld en in de bergen. In het veldseizoen 2023-2024 won hij vier van de zes wereldbekerwedstrijden voor beloften, en daarmee met een maximale score de wereldbeker voor beloften. Vervolgens werd hij wereldkampioen bij de beloften in het Tsjechische Tabor.
Op 1 februari 2025 werd hij opnieuw wereldkampioen.

## Palmares

### Wegwielrennen
2020
 Nederlands kampioenschap tijdrijden, junioren
2021
 Nederlands kampioen op de weg, junioren
 Nederlands kampioen tijdrijden, junioren
1e etappe La Ronde des Vallées
 La Ronde des Vallées
2e etappe (deel B) Internationale Junioren Driedaagse van Axel
 Internationale Junioren Driedaagse van Axel
2023
 Flanders Tomorrow Tour
2024
 Nederlands kampioen op de weg, beloften
Grote Prijs van New York City
Proloog Ronde van Opper-Oostenrijk
Puntenklassement Ronde van Opper-Oostenrijk
2025
2e etappe Ronde van Turkije

#### Resultaten in voornaamste wedstrijden
| Jaar | Dwars door Vlaanderen | Parijs-Tours |
| ---- | --------------------- | ------------ |
| 2024 |                       | 43e          |
| 2025 | 6e                    |              |

##### Resultaten in kleinere rondes
| Jaar | Parijs-Nice | Ronde van Catalonië |
| ---- | ----------- | ------------------- |
| 2025 | 81e         | opgave              |

### Veldrijden

#### Resultatentabel elite
| Seizoen   |    | WK | EK | NK |    | Klassementen | Klassementen | Klassementen | Klassementen | Klassementen |       | UCI- ranking |  | Podia | Podia | Podia | Aantal crossen |
| Seizoen   | WB | WK | EK | NK | SP | Trofee       | TOI          | Swiss        | Goud         | Zilver       | Brons | UCI- ranking |  |       |       |       | Aantal crossen |
| --------- | -- | -- | -- | -- | -- | ------------ | ------------ | ------------ | ------------ | ------------ | ----- | ------------ |  | ----- | ----- | ----- | -------------- |
| 2023-2024 |    | –  | –  | –  |    | 39e          | 24e          | –            | –            | –            |       | –            |  | –     | –     | -     | -              |
| 2024-2025 |    |    | ↑  |    |    |              |              |              |              |              | 1     | 1            |  | 2     |       |       |                |
| Totaal    |    | –  | –  | –  |    | –            | –            | –            | –            | –            | -     | –            |  | 1     | 1     | -     | 2              |

#### Podiumplaatsen elite
| Legenda                       |
| ----------------------------- |
| Wereldkampioenschappen        |
| Continentale kampioenschappen |
| Nationale kampioenschappen    |
| Wereldbeker                   |
| Superprestige                 |
| Trofee                        |
| Overige veldritten            |

| Nr.           | Seizoen       | Datum           | Veldrit                                  | Cat.          | Wedstrijdserie               |               |
| Overwinningen | Overwinningen | Overwinningen   | Overwinningen                            | Overwinningen | Overwinningen                | Overwinningen |
| ------------- | ------------- | --------------- | ---------------------------------------- | ------------- | ---------------------------- | ------------- |
| 1.            | 2024-2025     | 12 januari 2025 | Nederlandse kampioenschappen, Oisterwijk | CN            | Nederlandse kampioenschappen | [ 6 ]         |
| 2e plaatsen   |               |                 |                                          |               |                              |               |
| 1.            | 2024-2025     | 3 januari 2025  | Duinencross, Koksijde                    | C1            | X²O Badkamers Trofee         | [ 7 ]         |
| 3e plaatsen   |               |                 |                                          |               |                              |               |

- Wereldkampioen gemengde estafette 2023

#### Jeugd
2024-2025 Beloften
 Wereldbeker beloften Hulst
 X²O Badkamers Trofee Herentals
2023-2024 Beloften
 Wereldkampioen veldrijden beloften 2024
 Wereldbeker beloften Antwerpen, Dublin, Troyes, Hoogerheide en eindklassement
 Nederlands kampioen veldrijden 2024
2022-2023 Beloften
 Wereldkampioenschappen veldrijden beloften 2023
 Nederlands kampioen veldrijden 2023
 Wereldbeker beloften Besançon
 Wereldbeker beloften Benidorm en eindklassement
 Wereldbeker beloften Zonhoven
2019-2020 Junioren
 Nederlands kampioen veldrijden 2020
Azencross
Nacht van Woerden

### Mountainbiken
2022
 Nederlandse kampioen beloften
2021
 NK Junioren Spaarnwoude
2020
 NK Junioren Watersley

## Ploegen
- 2021 –  Streetjump Development Team
- 2022 –  Metec-Solarwatt p/b Mantel[8]
- 2023 –  Metec-Solarwatt p/b Mantel
- 2023 –  Alpecin-Deceuninck Development Team[1] (vanaf 10 januari)
- 2024 –  Alpecin-Deceuninck Development Team
- 2025 –  Alpecin-Deceuninck

Bayer · Boven · Debruyne · Dehairs · Del Grosso · Dillier · Gaze · Ghys · Glivar · Gogl · Groves · Hermans · Hollmann · Janssens · Kielich · Meurisse · Philipsen · Planckaert · Plowright · Price-Pejtersen · Rickaert · Riesebeek · Uhlig · Van Den Bossche · van der Poel · Van Tricht · Vergallito · Vermeersch

title: Tibor Del Grosso

wikitext:
{{Infobox wielrenner
| naam                 = Tibor Del Grosso
| afbeelding           = 2023 Scheldecross MU23 podium Tibor del Grosso 2.jpg
| onderschrift         = Tibor Del Grosso in 2023
| geboortedatum        = [[27 juli]] [[2003]]
| geboortestad         = [[Eelde]]
| geboorteland         =
| sterfdatum           =
| sterfstad            =
| sterfland            =
| nationaliteit        = {{NL}}
| lengte               =
| gewicht              =
| ploeg                = [[Alpecin-Deceuninck]]
| discipline           = • [[Veldrijden]]
• [[Wegwielrennen]]
• [[Mountainbiken]]
| specialisatie        = [[Allrounder (wielrennen)|Allrounder]]
| jaren                = 2022-2023
2024
2025-
| vorigeploegen        = [[Metec-Solarwatt p/b Mantel]]
{{nowrap|[[Alpecin-Deceuninck Development Team]]}}
[[Alpecin-Deceuninck]]
}}
'''Tibor Del Grosso''' ([[Eelde]], [[27 juli]] [[2003]]) is een [[Nederland]]se [[Wielrennen|wielrenner]] die uitkomt in het [[veldrijden]] en [[wegwielrennen|op de weg]] voor [[Alpecin-Deceuninck]].<ref name="WF20230928">{{Citeer web |url=https://www.wielerflits.nl/nieuws/tibor-del-grosso-van-metec-solarwatt-naar-alpecin-deceuninck/ |titel=Tibor del Grosso van Metec-Solarwatt naar Alpecin-Deceuninck |auteur=Youri IJnsen |website=Wielerflits |datum=2023-09-28 }}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://www.indeleiderstrui.nl/veldrijden/tibor-del-grosso-imponeert-in-eerste-weken-bij-alpecin-deceuninck-stap-die-ik-nodig-had |titel=Tibor del Grosso imponeert in eerste weken bij Alpecin-Deceuninck: ‘Stap die ik nodig had’ |auteur=Tom van der Salm |website=In de Leiderstrui |datum=2023-12-08 }}</ref>

== Carrière ==
In 2021 zette bondscoach Marco van Bon de Nederlands kampioen en beste junior op het EK en de wereldranglijst Del Grosso uit de selectie voor de wereldkampioenschappen op de weg. De KNWU had vijf renners ingeschreven en dat was een meer dan toegelaten. Van Bon zou Del Grosso een vrije rol geven, maar nam dat iets te letterlijk, onder het mom dat de vier anderen ook eens een kans moesten krijgen.<ref>{{Citeer web |url=https://www.wielerflits.nl/nieuws/tibor-del-grosso-reageert-op-knwu-blunder-ik-hoor-hier-niet-de-dupe-van-te-zijn/ |titel=Tibor del Grosso reageert op KNWU-blunder: “Ik hoor hier niet de dupe van te zijn” |website=Wielerflits |datum=2021-09-20 }}</ref>

In 2023 werd hij wereldkampioen in de gemengde estafette bij het veldrijden.<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2462332-nederland-begint-wk-veldrijden-met-gouden-plak-op-nieuw-estafettenummer |titel=Nederland begint WK veldrijden met gouden plak op nieuw estafettenummer |website=[[Nederlandse Omroep Stichting|NOS]] |datum=2023-02-03 |taal=nl}}</ref> In de jeugdcategorieën werd hij Nederlands kampioen op de weg en tijdrit, in het veld en in de bergen. In het veldseizoen 2023-2024 won hij vier van de zes wereldbekerwedstrijden voor beloften, en daarmee met een maximale score de [[Wereldbeker veldrijden 2023-2024#Mannen beloften|wereldbeker voor beloften]]. Vervolgens werd hij [[Wereldkampioenschappen veldrijden 2024|wereldkampioen]] bij de beloften in het Tsjechische Tabor.<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/video/2507348-nederlander-del-grosso-pakt-wk-titel-beloften-wil-zo-dicht-mogelijk-bij-mathieu-komen |titel=Nederlander Del Grosso pakt WK-titel beloften: 'Wil zo dicht mogelijk bij Mathieu komen' |website=NOS |datum=2024-02-03 |taal=nl}}</ref>
Op 1 februari 2025 werd hij opnieuw wereldkampioen.

== Palmares ==
=== Wegwielrennen ===
{{palmares start}}
;2020
:{{zilver}} Nederlands kampioenschap tijdrijden, junioren
;2021
:[[Bestand:Jersey dutchflag.svg|25px|Nederlandse kampioenstrui]] Nederlands kampioen op de weg, junioren
:[[Bestand:Jersey dutchflag.svg|25px|Nederlandse kampioenstrui]] Nederlands kampioen tijdrijden, junioren
:1e etappe [[La Ronde des Vallées]]
:[[Bestand:Jersey yellow.svg|25px|Algemeen klassement]] La Ronde des Vallées
:2e etappe (deel B) [[Internationale Junioren Driedaagse]] van Axel
:[[Bestand:Jersey green.svg|25px|Puntenklassement]] Internationale Junioren Driedaagse van Axel
;2023
:[[Bestand:Jersey green.svg|25px|Puntenklassement]] [[Flanders Tomorrow Tour]]
;2024
:[[Bestand:Jersey dutchflag.svg|25px|Nederlandse kampioenstrui]] Nederlands kampioen op de weg, beloften
:[[Grote Prijs van New York City 2024|Grote Prijs van New York City]]
:Proloog [[Ronde van Opper-Oostenrijk]]
:Puntenklassement Ronde van Opper-Oostenrijk
;2025
:2e etappe [[Ronde van Turkije]]
{{palmares eind}}

====Resultaten in voornaamste wedstrijden====
{{Tabel wielerklassiekers
| jaar0=2024|wedz0=43
| jaar1=2025|wedx1=6
|wedznaam=Parijs-Tours|wedxnaam=Dwars door Vlaanderen
}}

===== Resultaten in kleinere rondes =====
{| class="wikitable vatop" style="font-size:90%; text-align:center;"
|-
!width="40"|Jaar
!width="100"|[[Parijs-Nice]]
!width="100"|[[Ronde van Catalonië]]
|-
|2025
|[[Parijs-Nice 2025|81e]]
|[[Ronde van Catalonië 2025|opgave]]
|}

=== Veldrijden ===
==== Resultatentabel elite ====
{| class="wikitable" style="text-align:center; white-space: nowrap;"
! rowspan="2"|Seizoen
! rowspan="2"|
! rowspan="2" width=30|[[Bestand:Jersey rainbow.svg|25px|Regenboogtrui]]
[[Wereldkampioenschappen veldrijden|WK]]
! rowspan="2" width=30|[[Bestand:European champion jersey 2016.svg|25px|Europeese kampioenstrui]]
[[Europese kampioenschappen veldrijden|EK]]
! rowspan="2" width=30|[[Bestand:Jersey dutchflag.svg|25px|Nederlandse kampioenstrui]]
[[Nederlandse kampioenschappen veldrijden|NK]]
! rowspan="2"|
! colspan="5"|Klassementen
! rowspan="2"|
! rowspan="2"|UCI-
ranking
! rowspan="2"|
! colspan="3"|Podia
! rowspan="2"|Aantal
crossen
|-
! width=90|[[Wereldbeker veldrijden|WB]]
! width=90|[[Superprestige veldrijden|SP]]
! width=90|[[Trofee veldrijden|Trofee]]
! width=90|[[TOI TOI Cup|TOI]]
! width=90|[[Swiss Cyclocross Cup|Swiss]]
! {{Goud}}
! {{Zilver}}
! {{Brons}}
|-
| [[Veldrijden in het seizoen 2023-2024|2023-2024]]
| rowspan="2" |
| {{Tabelcel veldrijden|-|Wereldkampioenschappen veldrijden 2024}}
| {{Tabelcel veldrijden|-|Europese kampioenschappen veldrijden 2023}}
| {{Tabelcel veldrijden|-|Nederlandse kampioenschappen veldrijden 2024}}
| rowspan="2" |
| {{Tabelcel veldrijden|39|Wereldbeker veldrijden 2023-2024}}
| {{Tabelcel veldrijden|24|Superprestige veldrijden 2023-2024}}
| {{Tabelcel veldrijden|-|X²O Badkamers Trofee 2023-2024}}
| {{Tabelcel veldrijden|-|TOI TOI Cup 2023-2024}}
| {{Tabelcel veldrijden|-|Swiss Cyclocross Cup 2023-2024}}
| rowspan="2" |
| –
|rowspan="1"|
| –
| –
| -
| -
|-
|[[Veldrijden in het seizoen 2024-2025|2024-2025]]
|
|
|{{Tabelcel veldrijden|1|Nederlandse kampioenschappen veldrijden 2025}}
|
|
|
|
|
|
|
|1
|1
|
|2
|-
! Totaal
!
! –
! –
! –
!
! –
! –
! –
! –
! –
! -
! –
!
! 1
! 1
! -
! 2
|}

==== Podiumplaatsen elite ====
{{Tabel legenda veldrijden}}
{| class="wikitable" style="white-space: nowrap;"
! Nr. !! Seizoen !! Datum !! Veldrit !! {{Afkorting|Cat.|UCI-categorie}} !! Wedstrijdserie !!
|-
! colspan="7"|Overwinningen
|-
|1.
|[[Veldrijden in het seizoen 2024-2025|2024-2025]]
|12 januari 2025
|{{NL-VLAG}} [[Nederlandse kampioenschappen veldrijden 2025|Nederlandse kampioenschappen]], [[Oisterwijk (plaats)|Oisterwijk]]
|CN
|[[Nederlandse kampioenschappen veldrijden|Nederlandse kampioenschappen]]
|<ref>{{Citeer web |url=https://cyclocross24.com/nl/race/17243/ |titel=Uitslag Nederlands Kampioenschap Veldrijden Oisterwijk 2025 |bezochtdatum=2025-01-13 |werk=Cyclocross24.com |taal=nl}}</ref>
|-
! colspan="7"|2e plaatsen
|-
|1.
|[[Veldrijden in het seizoen 2024-2025|2024-2025]]
|3 januari 2025
|{{BE-VLAG}} [[Duinencross]], [[Koksijde]]
|C1
|[[X²O Badkamers Trofee 2024-2025|X²O Badkamers Trofee]]
|<ref>{{Citeer web |url=https://cyclocross24.com/nl/race/17177/ |titel=Uitslag X2O Trofee Koksijde - Vlaamse Duinencross 2025 |bezochtdatum=2025-01-04 |werk=Cyclocross24.com |taal=nl}}</ref>
|-
! colspan="7"|3e plaatsen
|-
|}
* [[Bestand:Jersey rainbow.svg|25px|Regenboogtrui]] [[Wereldkampioenschappen veldrijden 2023|Wereldkampioen gemengde estafette 2023]]

==== Jeugd ====
;2024-2025 Beloften
:{{goud}} [[Wereldbeker veldrijden 2024-2025#Mannen beloften|Wereldbeker beloften]] Hulst
:{{goud}} X²O Badkamers Trofee Herentals
;2023-2024 Beloften
:[[Bestand:Jersey rainbow.svg|25px|Regenboogtrui]] [[Wereldkampioenschappen veldrijden 2024|Wereldkampioen veldrijden beloften 2024]]
:{{goud}} [[Wereldbeker veldrijden 2023-2024#Mannen beloften|Wereldbeker beloften]] Antwerpen, Dublin, Troyes, Hoogerheide en eindklassement
:[[Bestand:Jersey dutchflag.svg|25px|Nederlandse kampioenstrui]] [[Nederlandse kampioenschappen veldrijden 2024#Mannen beloften|Nederlands kampioen veldrijden 2024]]
;2022-2023 Beloften
:{{zilver}} [[Wereldkampioenschappen veldrijden 2023|Wereldkampioenschappen veldrijden beloften 2023]]
:[[Bestand:Jersey dutchflag.svg|25px|Nederlandse kampioenstrui]] [[Nederlandse kampioenschappen veldrijden 2023#Mannen beloften|Nederlands kampioen veldrijden 2023]]
:{{goud}} [[Wereldbeker veldrijden 2022-2023#Mannen beloften|Wereldbeker beloften]] Besançon
:{{zilver}} Wereldbeker beloften Benidorm en eindklassement
:{{brons}} Wereldbeker beloften Zonhoven
;2019-2020 Junioren
:[[Bestand:Jersey dutchflag.svg|25px|Nederlandse kampioenstrui]] [[Nederlandse kampioenschappen veldrijden 2020#Jongens junioren|Nederlands kampioen veldrijden 2020]]
:[[Azencross]]
:[[Nacht van Woerden]]

=== Mountainbiken ===
;2022
:[[Bestand:Jersey dutchflag.svg|25px|Nederlandse kampioenstrui]] Nederlandse kampioen beloften
;2021
:{{zilver}} NK Junioren Spaarnwoude
;2020
:{{brons}} NK Junioren [[Watersley]]

== Ploegen ==
* 2021 – {{NL-VLAG}} Streetjump Development Team
* 2022 – {{NL-VLAG}} [[Metec-Solarwatt p/b Mantel]]<ref>{{Citeer web |url=https://www.wielerflits.nl/nieuws/wessel-krul-en-tibor-del-grosso-laatste-aanwinsten-metec-solarwatt/ |titel=Wessel Krul en Tibor del Grosso laatste aanwinsten Metec-Solarwatt |website=Wielerflits |datum=2021-10-12 }}</ref>
* 2023 – {{NL-VLAG}} [[Metec-Solarwatt p/b Mantel]]
* 2023 – {{BE-VLAG}} [[Alpecin-Deceuninck Development Team]]<ref name="WF20230928" /> (vanaf 10 januari)
* 2024 – {{BE-VLAG}} Alpecin-Deceuninck Development Team
* 2025 – {{BE-VLAG}} [[Alpecin-Deceuninck/2025|Alpecin-Deceuninck]]

{{Navigatie selectie wielerploeg|inhoud=
{{Navigatie selectie wielerploeg/Alpecin-Deceuninck 2025}}
}}{{Appendix|2=
{{References}}
----
{{Standaardlinks wielrenner}}
* {{Link MTB Data rijder|id=del-grosso-tibor}}
* {{Link Cyclocross24 rijder|id=tibor-del-grosso}}
}}
{{Bibliografische informatie}}
{{DEFAULTSORT:Del Grosso, Tibor}}
[[Categorie:Nederlands veldrijder]]
[[Categorie:Nederlands wielrenner]]

title: Persoonlijke informatie

Geboorteplaats: Eelde

Nationaliteit: Nederland

title: Sportieve informatie

Huidige ploeg: Alpecin-Deceuninck

Discipline(s): • Veldrijden · • Wegwielrennen · • Mountainbiken

Specialisatie(s): Allrounder

title: Ploegen

Metec-Solarwatt p/b Mantel · Alpecin-Deceuninck Development Team · Alpecin-Deceuninck

Portaal: Wielersport


text:
# Johnnie Johnson
Johnnie Johnson (Fairmont, West Virginia, 8 juli 1924 – Saint Louis, Missouri, 13 april 2005) was een Amerikaans blues-pianist.
Hij wordt gezien als een van de pioniers van de rock-'n-roll en schreef samen met Chuck Berry onder meer de hits Johnny B. Goode en Roll over Beethoven.
Johnson ontmoette Chuck Berry voor het eerst in 1952. In december dat jaar belde Johnson Chuck op en vroeg hem om in zijn band te komen spelen omdat Johnsons vaste saxofoonspeler ziek was. Mede door de invloed van Chuck werd de naam al snel veranderd in The Chuck Berry Combo, met de volgende leden:
- Johnnie Johnson (piano),
- Chuck Berry (gitaar),
- Ebby Hardy (drums) en
- Willie Dixon (contrabas).

Op 21 mei 1955 namen ze "Maybellene" in Chicago op. Het werd hun eerste grote hit, mede door het pianospel van Johnnie Johnson.
Berry zorgde voor de teksten en Johnson zorgde voor de muziek. Het talent van Berry was er voor te zorgen dat het commercieel een succes werd. Johnson componeerde de muziek van de platen en Berry zette het pianospel om in gitaarmuziek. Berry zorgde bovendien voor de succesvolle teksten.
Johnnie Johnson kreeg in 2001 een plaats in de Rock and Roll Hall of Fame.

## Discografie
- 1991: Johnnie B. Bad , met Eric Clapton en Keith Richards
- 1991: Rockin' Eighty-Eights, met Jimmie Vaughan en Clayton Love
- 1993: Blue Hand Johnnie, met Oliver Sain
- 1993: That'll Work, met The Kentucky Headhunters en Jimmy Hall
- 1995: Johnnie Be Back, met Buddy Guy, Al Kooper, John Sebastian en Max Weinberg
- 1997: Johnnie Be Live, met Jimmy Vivino en Al Kooper
- 1999: Father of Rock and Roll - bijbehorende cd met het boek "Father of Rock and Roll: The Story of Johnnie B. Goode Johnson"
- 2005: Johnnie Be Eighty And Still Bad!, met Jeff Alexander, Rich McDonough, Larry Thurston en Gus Thornton.

title: Johnnie Johnson

wikitext:
[[Bestand:JohnnieJohnson1996.jpg|thumb|150px|Johnson tijdens het Riverwalk Blues Festival, 1996]]
'''Johnnie Johnson''' ([[Fairmont (West Virginia)|Fairmont]], [[West Virginia]], [[8 juli]] [[1924]] – [[Saint Louis (Missouri)|Saint Louis]], [[Missouri (staat)|Missouri]], [[13 april]] [[2005]]) was een Amerikaans [[blues]]-[[pianist]].

Hij wordt gezien als een van de pioniers van de [[rock-'n-roll]] en schreef samen met [[Chuck Berry]] onder meer de hits ''Johnny B. Goode'' en ''Roll over Beethoven''.

Johnson ontmoette Chuck Berry voor het eerst in 1952. In december dat jaar belde Johnson Chuck op en vroeg hem om in zijn band te komen spelen omdat Johnsons vaste [[saxofoon]]speler ziek was. Mede door de invloed van Chuck werd de naam al snel veranderd in ''The Chuck Berry Combo'', met de volgende leden:
*Johnnie Johnson ([[piano (instrument)|piano]]),
* [[Chuck Berry]] ([[gitaar]]),
* [[Ebby Hardy]] ([[drumstel|drums]]) en
* [[Willie Dixon]] ([[contrabas]]).

Op 21 mei 1955 namen ze "[[Maybellene]]" in [[Chicago]] op. Het werd hun eerste grote hit, mede door het pianospel van Johnnie Johnson.

Berry zorgde voor de teksten en Johnson zorgde voor de muziek. Het talent van Berry was er voor te zorgen dat het commercieel een succes werd. Johnson componeerde de muziek van de platen en Berry zette het pianospel om in gitaarmuziek. Berry zorgde bovendien voor de succesvolle teksten.

Johnnie Johnson kreeg in 2001 een plaats in de [[Rock and Roll Hall of Fame]].

==Discografie==
[[Bestand:Player Piano Played by Johnnie Johnson.jpg|miniatuur|Door Johnnie Johnson bespeelde [[pianola]], ook afgebeeld op de hoes van ''Blue Hand Johnnie''. ''Missouri History Museum'', [[Saint Louis (Missouri)|Saint Louis]]]]
*1991: Johnnie B. Bad , met [[Eric Clapton]] en [[Keith Richards]]
*1991: Rockin' Eighty-Eights, met [[Jimmie Vaughan]] en [[Clayton Love]]
*1993: Blue Hand Johnnie, met [[Oliver Sain]]
*1993: That'll Work, met [[The Kentucky Headhunters]] en [[Jimmy Hall]]
*1995: Johnnie Be Back, met [[Buddy Guy]], [[Al Kooper]], [[John Sebastian]] en [[Max Weinberg]]
*1997: Johnnie Be Live, met [[Jimmy Vivino]] en [[Al Kooper]]
*1999: Father of Rock and Roll - bijbehorende cd met het boek "Father of Rock and Roll: The Story of Johnnie B. Goode Johnson"
*2005: Johnnie Be Eighty And Still Bad!, met [[Jeff Alexander]], [[Rich McDonough]], [[Larry Thurston]] en [[Gus Thornton]].

== Externe link ==
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20060308231228/http://www.rockhall.com/hof/inductee.asp?id=1147 Johnnie Johnson] in de [[Rock and Roll Hall of Fame]]

{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Johnson, Johnnie}}
[[Categorie:Amerikaans bluespianist]]


text:
# Chew on My Heart
Chew on My Heart is een nummer van de Britse singer-songwriter James Bay uit 2020. Het is de eerste single van zijn aankomende derde studioalbum.
Het nummer gaat over Bay's vriendin, met wie de zanger al 13 jaar samen is. "Het is een heel specifiek moment voor mij, dat ik na een reis thuiskom en moe en jetlagged ben, maar ik opeens heel veel energie krijg als ik weet dat ik mijn armen weer om haar heen kan slaan", vertelde Bay bij Jan-Willem Roodbeen op NPO Radio 2. Het nummer werd alleen in het Nederlandse taalgebied een bescheiden hitje, met een 33e positie in de Nederlandse Top 40 en een 46e positie in de Vlaamse Ultratop 50.

title: Chew on My Heart

wikitext:
{{Infobox single
| Titel          = Chew on My Heart
| Artiest        = [[James Bay]]
| van Album      =
| B-kant         =
| Releasedatum   = [[9 juli]] [[2020]]
| Drager         = [[Muziekdownload]]
| Opname         =
| Genre          = [[Indierock]]
| Duur           = 3:15
| Label          = [[Republic Records]]
| Schrijver      = James Bay, Andrew Haas, John Ryan, Ian Franzino
| Producer       = James Bay, Afterhrs, John Ryan
| Status         =
| Hitlijsten     =
*35 ([[Nederlandse Top 40]])
*46 ([[Vlaamse Ultratop 50]])
*tip34 (Wallonië)
| Review         =
| Vorige         = ''[[Bad (James Bay)|Bad]]''
(2019)
| Huidige        = '''Chew on My Heart'''
(2020)
| Volgende       =
}}
'''Chew on My Heart''' is een nummer van de Britse singer-songwriter [[James Bay]] uit 2020. Het is de eerste single van zijn aankomende derde studioalbum.

Het nummer gaat over Bay's vriendin, met wie de zanger al 13 jaar samen is. "Het is een heel specifiek moment voor mij, dat ik na een reis thuiskom en moe en jetlagged ben, maar ik opeens heel veel energie krijg als ik weet dat ik mijn armen weer om haar heen kan slaan", vertelde Bay bij [[Jan-Willem Roodbeen]] op [[NPO Radio 2]].<ref>{{Citeer web | title=Vriendin James Bay meteen enthousiast over Chew on My Heart | url=https://www.nporadio2.nl/janwillemstartop/nieuws/29120/vriendin-james-bay-meteen-enthousiast-over-chew-on-my-heart | accessdate=29-09-2020}}</ref> Het nummer werd alleen in het Nederlandse taalgebied een bescheiden hitje, met een 33e positie in de [[Nederlandse Top 40]] en een 46e positie in de [[Vlaamse Ultratop 50]].

{{appendix}}
[[Categorie:Single uit 2020]]
[[Categorie:Nummer van James Bay]]

title: Chew on My Heart

Soort drager: Muziekdownload

Genre: Indierock

Label: Republic Records

Producent(en): James Bay, Afterhrs, John Ryan

title: Hoogste positie(s) in de hitlijsten

Hoogste positie(s) in de hitlijsten: - 35 (Nederlandse Top 40) - 46 (Vlaamse Ultratop 50) - tip34 (Wallonië)

title: James Bay

Bad · (2019): Chew on My Heart · (2020)

Portaal: Muziek


text:
# Paramphisopus palustris
Paramphisopus palustris is een pissebed uit de familie Amphisopidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1924 door Ludwig Glauert.

title: Paramphisopus palustris

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Paramphisopus palustris''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| rijk=[[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| familie = [[Amphisopidae]]
| klasse=[[Malacostraca]]
| orde=[[Pissebedden|Isopoda]] (Pissebedden)
| geslacht = ''[[Paramphisopus]]''
| w-naam = ''Paramphisopus palustris''
| auteur = [[Ludwig Glauert|Glauert]]
| datum = 1924
| haakjes = ja
| species =
| commons =
| worms = 261869
}}
'''''Paramphisopus palustris''''' is een [[pissebedden|pissebed]] uit de familie [[Amphisopidae]]. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1924 door [[Ludwig Glauert]].<ref>Schotte, M. (2010). ''Paramphisopus palustris'' (Glauert, 1924). In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2010). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het [[World Register of Marine Species]], te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=261869</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|15}}
[[Categorie:Amphisopidae]]

title: Paramphisopus palustris

Klasse: Malacostraca

Orde: Isopoda (Pissebedden)

Familie: Amphisopidae

Geslacht: Paramphisopus

title: Soort


text:
# Almere Flevo Phantoms
De Almere Flevo Phantoms zijn een Americanfootballteam uit Almere (opgericht in 1997).
Bij de Almere Flevo boys word American Football bedreven in verscheidene leeftijdscategorieën, namelijk: Peewees, Cubs, Cadetten, Junioren en Senioren. Tevens heeft de vereniging ook een damesafdeling. De vereniging traint en speelt hun wedstrijden op Sportpark de Marken in Almere Haven
Almere Flevo Phantoms · Alphen Eagles · Amersfoort Untouchables · Amsterdam Panthers · Delft Dragons · Den Haag Raiders · Groningen Giants · Lelystad Commanders · Nijmegen Pirates · Utrecht Dominators

title: Almere Flevo Phantoms

wikitext:
De '''Almere Flevo Phantoms''' zijn een [[American football|Americanfootball]]<nowiki/>team uit [[Almere]] (opgericht in [[1997]]).

Bij de Almere Flevo boys word American Football bedreven in verscheidene leeftijdscategorieën, namelijk: Peewees, Cubs, Cadetten, Junioren en Senioren. Tevens heeft de vereniging ook een damesafdeling. De vereniging traint en speelt hun wedstrijden op [[Sportpark de Marken]] in [[Almere Haven]]

{{Navigatie AFBN Tweede divisie}}
{{Beginnetje|sport|2024|10|26}}

[[Categorie:Nederlandse Americanfootballclub]]
[[Categorie:Sportvereniging in Almere]]


text:
# Himalayaberghoen
Het Himalayaberghoen (wetenschappelijke naam: Tetraogallus himalayensis) is een soort Fazantachtige Hoendervogel uit het geslacht Tetraogallus. De soort komt van nature voor in de Himalaya en Pamir, gebergtes in het zuiden en midden van Azië.

## Kenmerken
Het Himalayaberghoen is een grote Patrijsachtige Vogel, die tussen de 54 en 72 cm lang kan worden. De tekening op de kop lijkt op die van de kleinere Aziatische Steenpatrijs (Alectoris chukar). De bovenkant van de kop, nek en bovenkant van de borst zijn lichtgrijs. De ogen en hals zijn wit met een kastanjebruine band eromheen. De bovenkant van de romp is ook grijs en de vleugels zijn bruinig. De zijkanten van de Vogels zijn zwart, wit en bruin gestreept. De onderkant van de borst wordt donkerder, de onderkant van de staart is wit. De poten en huid rond de ogen zijn geel.
Er is geen verschil in de tekening van de vrouwtjes en mannetjes, maar de vrouwtjes blijven kleiner.

## Voorkomen
Het Himalayaberghoen leeft op het Tibetaans Plateau en in de Himalaya, Kunlun, Tiensjan en Pamir. In het noordoosten overlapt dit verspreidingsgebied met dat van het kleinere Tibetaans Berghoen (Tetraogallus tibetanus). Het Himalayaberghoen komt 's zomers voor op alpenweiden en rotspartijen tussen de 4000 en 5000 m hoogte. In de winter dalen de Dieren af tot rond de 2500-3000 m. Het Dier komt algemeen voor en wordt niet bedreigd.
Begin jaren 60 van de 20e eeuw zijn Himalayaberghoenen voor de jacht uitgezet in de Amerikaanse staat Nevada. De geïntroduceerde populatie heeft zich staande weten te houden in de Ruby Mountains.

## Levenswijze
Het Himalayaberghoen leeft buiten het broedseizoen in kleine groepen, zodat ze predators sneller kunnen opmerken. Op dezelfde helling kunnen verschillende zulke groepen leven. Ze leven van grassen, zaden, bessen en kleine twijgjes, daaronder bessen van Ephedra en twijgjes van Artemisia. De belangrijkste natuurlijke vijand is de Steenarend.
Himalayaberghoenen zijn te herkennen aan een schelle alarmroep bestaande uit drie omhoog gaande tonen. 's Morgens vliegen de Vogels naar water onderaan de helling waarop ze wonen om te drinken, om in de loop van de dag langzaam omhoog te foerageren.
In de Himalaya is het broedseizoen tussen april en juni. Tijdens de balts beweegt het mannetje de kop naar beneden, spreidt het de vleugels uit en zet het de veren ietwat op. Daarna gaat hij snel heen en weer rennen voor het vrouwtje. Als nest wordt een plek onder een struik of steen gezocht, liefst boven een steile klif. Per nest kunnen 5 tot 12 eieren gelegd worden. De eieren zijn olijf tot bruinig van kleur, met donkere, rossige stippen. Alleen het vrouwtje broedt, maar het mannetje blijft bij het vrouwtje en houdt de wacht in de omgeving van het nest. De eieren komen na ongeveer 28 dagen uit.

## Taxonomie
De soort werd samen met het verwante Kaukasisch berghoen (Tetraogallus caucasicus) beschreven door de Engelse ornitholoog George Robert Gray, op grond van een geprepareerd exemplaar dat de Britse consul in Tabriz aan de Zoological Society of London had gestuurd en vergelijkingen daarvan met tekeningen van Sir William Jardine en Prideaux John Selby. Gray kon aannemelijk maken dat sprake was van twee verschillende, verwante soorten.
Er worden zes ondersoorten onderscheiden:
- T. h. sauricus: Tarbagataj-gebergte
- T. h. sewerzowi: Tiensjan-gebergte.
- T. h. incognitus: Zuid-Tadzjikistan en Noord-Afghanistan.
- T. h. himalayensis: van oostelijk Afghanistan tot noordwestelijk India en westelijk Nepal.
- T. h. grombczewskii: zuidelijk Xinjiang en noordelijk Tibet.
- T. h. koslowi: zuidwestelijk Xinjiang, noordelijk Qinghai en zuidwestelijk Gansu.

title: Himalayaberghoen

wikitext:
{{Taxobox vogel
| status            = LC
| statusbron        = 2018
| rl-id             = 22678673
| afbeelding        = Himalayan Snowcock.jpg
| orde              = [[Hoendervogels|Galliformes]] (Hoendervogels)
| familie           = [[Fazantachtigen|Phasianidae]] (Fazantachtigen)
| geslacht          = ''[[Tetraogallus]]'' (Berghoenders)
| afbeelding2        = TetraogallusHimalayensisMap.svg
| w-naam            = ''Tetraogallus himalayensis''
| auteur            = {{aut|[[George Robert Gray|G.R. Gray]]}}
| datum             = 1843
}}
Het '''Himalayaberghoen''' ([[wetenschappelijke naam]]: ''Tetraogallus himalayensis'') is een [[soort]] [[fazantachtigen|Fazantachtige]] [[hoendervogels|Hoendervogel]] uit het [[geslacht (biologie)|geslacht]] ''[[Tetraogallus]]''. De soort komt van nature voor in de [[Himalaya]] en [[Pamir]], gebergtes in het zuiden en midden van Azië.

== Kenmerken ==
Het Himalayaberghoen is een grote [[Patrijs (vogel)|Patrijs]]achtige Vogel, die tussen de 54 en 72 cm lang kan worden. De tekening op de kop lijkt op die van de kleinere [[Aziatische steenpatrijs|Aziatische Steenpatrijs (''Alectoris chukar'')]]. De bovenkant van de kop, nek en bovenkant van de borst zijn lichtgrijs. De ogen en hals zijn wit met een kastanjebruine band eromheen. De bovenkant van de romp is ook grijs en de vleugels zijn bruinig. De zijkanten van de Vogels zijn zwart, wit en bruin gestreept. De onderkant van de borst wordt donkerder, de onderkant van de staart is wit. De poten en huid rond de ogen zijn geel.

Er is geen verschil in de tekening van de vrouwtjes en mannetjes, maar de vrouwtjes blijven kleiner.

== Voorkomen ==
Het Himalayaberghoen leeft op het [[Tibetaans Plateau]] en in de [[Himalaya]], [[Kunlun]], [[Tiensjan]] en [[Pamir]]. In het noordoosten overlapt dit verspreidingsgebied met dat van het kleinere [[Tibetaans berghoen|Tibetaans Berghoen (''Tetraogallus tibetanus'')]]. Het Himalayaberghoen komt 's zomers voor op [[alpenweide]]n en rotspartijen tussen de 4000 en 5000 m hoogte. In de winter dalen de Dieren af tot rond de 2500-3000 m. Het Dier komt algemeen voor en wordt niet bedreigd.

Begin jaren 60 van de 20e eeuw zijn Himalayaberghoenen voor de jacht uitgezet in de [[Verenigde Staten|Amerikaanse]] staat [[Nevada (staat)|Nevada]]. De geïntroduceerde populatie heeft zich staande weten te houden in de [[Ruby Mountains]].

== Levenswijze ==
Het Himalayaberghoen leeft buiten het broedseizoen in kleine groepen, zodat ze [[predator]]s sneller kunnen opmerken. Op dezelfde helling kunnen verschillende zulke groepen leven. Ze leven van grassen, zaden, bessen en kleine twijgjes, daaronder bessen van ''[[Ephedra]]'' en twijgjes van ''[[Artemisia (plant)|Artemisia]]''. De belangrijkste natuurlijke vijand is de [[Steenarend]].

Himalayaberghoenen zijn te herkennen aan een schelle alarmroep bestaande uit drie omhoog gaande tonen. 's Morgens vliegen de Vogels naar water onderaan de helling waarop ze wonen om te drinken, om in de loop van de dag langzaam omhoog te foerageren.

In de Himalaya is het broedseizoen tussen april en juni. Tijdens de [[balts]] beweegt het mannetje de kop naar beneden, spreidt het de vleugels uit en zet het de veren ietwat op. Daarna gaat hij snel heen en weer rennen voor het vrouwtje. Als nest wordt een plek onder een struik of steen gezocht, liefst boven een steile [[klif]]. Per nest kunnen 5 tot 12 eieren gelegd worden. De eieren zijn olijf tot bruinig van kleur, met donkere, rossige stippen. Alleen het vrouwtje broedt, maar het mannetje blijft bij het vrouwtje en houdt de wacht in de omgeving van het nest. De eieren komen na ongeveer 28 dagen uit.

== Taxonomie ==
De soort werd samen met het verwante [[Kaukasisch berghoen]] (''Tetraogallus caucasicus'') beschreven door de Engelse [[ornithologie|ornitholoog]] [[George Robert Gray]], op grond van een geprepareerd exemplaar dat de Britse consul in [[Tabriz]] aan de [[Zoological Society of London]] had gestuurd en vergelijkingen daarvan met tekeningen van Sir [[William Jardine (natuurwetenschapper)|William Jardine]] en [[Prideaux John Selby]]. Gray kon aannemelijk maken dat sprake was van twee verschillende, verwante soorten.

Er worden zes ondersoorten onderscheiden:<ref>{{en}}[https://www.worldbirdnames.org/new/ Gill, F, D Donsker & P Rasmussen (Eds). 2022. IOC World Bird List (v12.1).] [https://web.archive.org/web/20230716124205/https://www.worldbirdnames.org/new/ Gearchiveerd] op 16 juli 2023.</ref>
*''T. h. sauricus'': [[Tarbagataj]]-gebergte
*''T. h. sewerzowi'': Tiensjan-gebergte.
*''T. h. incognitus'': Zuid-[[Tadzjikistan]] en Noord-[[Afghanistan]].
*''T. h. himalayensis'': van oostelijk Afghanistan tot noordwestelijk [[India]] en westelijk [[Nepal]].
*''T. h. grombczewskii'': zuidelijk [[Xinjiang]] en noordelijk [[Tibetaanse Autonome Regio|Tibet]].
*''T. h. koslowi'': zuidwestelijk Xinjiang, noordelijk [[Qinghai]] en zuidwestelijk [[Gansu]].

{{Appendix}}

[[Categorie:Phasianidae]]
[[Categorie:Dier uit het Palearctisch gebied]]
[[Categorie:IUCN-status niet bedreigd]]

title: Himalayaberghoen · IUCN-status: Niet bedreigd (2018)

Klasse: Aves (Vogels)

Orde: Galliformes (Hoendervogels)

Familie: Phasianidae (Fazantachtigen)

Geslacht: Tetraogallus (Berghoenders)

title: Soort

Portaal: Biologie · Vogels


text:
# Alloplasta nigripes
Alloplasta nigripes is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de gewone sluipwespen (Ichneumonidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Meyer in 1930.

title: Alloplasta nigripes

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Alloplasta nigripes''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie= [[Gewone sluipwespen|Ichneumonidae]] (Gewone sluipwespen)
| geslacht = ''[[Alloplasta]]''
| w-naam = ''Alloplasta nigripes''
| auteur = Meyer
| datum = 1930
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Alloplasta nigripes''''' is een [[insecten|insect]] dat behoort tot de orde [[vliesvleugeligen]] (Hymenoptera) en de familie van de [[Gewone sluipwespen|gewone sluipwespen (Ichneumonidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Meyer in 1930.

{{Beginnetje|biologie|2012|09|24}}

[[Categorie:Alloplasta|nigripes]]

title: Alloplasta nigripes

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Ichneumonidae (Gewone sluipwespen)

Geslacht: Alloplasta

title: Soort


text:
# Cotylopus
Cotylopus is een geslacht van straalvinnige vissen uit de familie van grondels (Gobiidae).

## Soorten
- Cotylopus acutipinnis Guichenot, 1863
- Cotylopus rubripinnis Keith, Hoareau & Bosc, 2005

title: Cotylopus

wikitext:
{{Taxobox straalvinnige
| titelweergave = cursief
| naam = ''Cotylopus''
| afbeelding = Cotylopus acutipinnis.jpg
| afbeeldingtekst = ''[[Cotylopus acutipinnis]]''
| onderklasse = [[Neopterygii]] (Nieuwvinnigen)
| infraklasse = [[Beenvissen|Teleostei]] (Beenvissen)
| superorde = [[Stekelvinnigen|Acanthopterygii]] (Stekelvinnigen)
| orde = [[Baarsachtigen|Perciformes]] (Baarsachtigen)
| onderorde = [[Grondelachtigen|Gobioidei]] (Grondelachtigen)
| familie = [[Gobiidae]] (Grondels)
| taxon = [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| auteur = [[Alphone Guichenot|Guichenot]]
| datum = 1863
| worms = 268861
}}
'''''Cotylopus''''' is een [[geslacht (biologie)|geslacht]] van [[straalvinnigen|straalvinnige]] vissen uit de familie van [[Gobiidae|grondels]] (Gobiidae).<ref>{{Link FishBase genus|genus=Cotylopus|month=10|year=2011}}</ref>

== Soorten ==
* ''[[Cotylopus acutipinnis]]'' Guichenot, 1863
* ''[[Cotylopus rubripinnis]]'' Keith, Hoareau & Bosc, 2005

{{Appendix}}

[[Categorie:Gobiidae]]

title: Cotylopus

Superklasse: Osteichthyes (Beenvisachtigen)

Klasse: Actinopterygii (Straalvinnigen)

Onderklasse: Neopterygii (Nieuwvinnigen)

Infraklasse: Teleostei (Beenvissen)

Superorde: Acanthopterygii (Stekelvinnigen)

Orde: Perciformes (Baarsachtigen)

Onderorde: Gobioidei (Grondelachtigen)

Familie: Gobiidae (Grondels)

title: Geslacht

Portaal: Biologie · Vissen