text:
# Geefsweer
Geefsweer is een gehucht behorend tot Farmsum in de gemeente Eemsdelta in de Nederlandse provincie Groningen. Het bestaat uit enkele huizen en boerderijen bij een voormalige wierde, direct ten zuiden van het Eemskanaal en ten westen van Weiwerd. De wierde werd grotendeels afgegraven in 1917. Ten westen van de wierde stroomt het Afwateringskanaal van Duurswold in het Eemskanaal.
De nederzetting wordt voor het eerst genoemd als Gewesweer (1306), in de betekenis 'de wierde van Gevi' (mansnaam). Latere vermeldingen zijn thoe Gheuesweer (1459), to Gheweswere (1461) en Gevesweer (1632). Het gehucht Geefsweer (met omgeving) telde in 1930 16 huizen en 51 inwoners.
Tot Geefsweer behoorden de Geefsweerstermeeden, een gebied met laag geleden weiden en hooilanden dat zich uitstrekte tot de grens met Wagenborgen. Ook de gehuchten Schaapbulten en Ideweer werden tot Geefsweer gerekend. De doorgaande weg naar Wagenborgen heette Stinkvaart of Stinkvaartslaan. Parallel daaraan liep de Opvaartlaan of Hoogevaartslaan (1855), waar in de 19e eeuw het huis Moordhut stond.
In 1855 lieten de ingelanden van de Geefweerstermolenpolder een poldermolen aan het Kleinemeer bouwen, die in 1876 naar de westkant van het meer werd verplaatst. In 1926 kwam hier een dieselgemaal. Ook werd er rond 1870 een tichelwerk gesticht. Aan de noordkant werd in 1877 het waterschap Koveltemp gevormd.
Tijdens het Beleg van Delfzijl, aan het einde van de Franse tijd, was er in Geefsweer een geschutsbatterij gevestigd. Bij een uitval van de Franse troepen in februari 1814 werd het gehucht geplunderd en ging het in vlammen op.
- De wierde vanuit het noorden ...
- ... en vanuit het zuiden

## Tweede Wereldoorlog
Geefsweer vormde tijdens de Tweede Wereldoorlog onderdeel van de luchtverdedigingslinie rond de Duitse stad Emden. Daartoe werden onder andere drie bunkers ten noorden van Geefsweer gebouwd, loopgraven gegraven, een prikkeldraadversperring geplaatst en een tweetal wegblokkades ingericht. Op 2 mei 1945 kwam hier de laatste Canadese soldaat om het leven tijdens de bevrijding van Delfzijl. Dit was tevens de laatste schermutseling van de geallieerden op Nederlands grondgebied. Van de drie bunkers resteert er nog een (type 656: 'Unterstand für 15 Mann') naast de boerderij ten oosten van de Geefsweersterweg en ten zuiden van de Vennendijk. Deze bunker heeft tevens een mitrailleursnest.
Op 27 september 1943 stortte B-17 bommenwerper "Local Girl" neer bij Geefsweer. Het vliegtuig had Emden gebombardeerd en werd neergeschoten door een Duitse Messerschmitt Bf 109, waarop het toestel crashte in de landerijen. Van de 10 bemanningsleden kwamen hierbij 4 om het leven. De rest werd krijgsgevangen gemaakt. Voormalig bemanningslid Orlo Natvig liet in 1980 een van de propellers van de Local Girl in zijn tuin plaatsen als eerbetoon aan voormalig Amerikaanse krijgsgevangenen. In 1997 werd de propeller overgebracht naar het National Museum of the United States Air Force bij de luchtmachtbasis Wright-Patterson Air Force Base in de Amerikaanse staat Ohio.
- Bunker uit de Tweede Wereldoorlog, zijaanzicht
- Vooraanzicht

## Moordhut
Geefsweer is tevens bekend vanwege een roofmoord in mei 1811, begaan door twee Franse soldaten. Omwonenden vonden de lijken van de landarbeider Jan Klaassens Uil, zijn vrouw Anje Drewes en hun twee zoons van negen en vijftien jaar. De derde zoon van twaalf was zwaar gewond en stierf niet veel later. Hun afgelegen plaggenhut in de Geefsweerstermeeden wordt omschreven als "een eenzaam hutje, meest van aardezoden opgezet en met riet gedekt, zijnde geheel van de gewone passage afgezonderd". De fusilier Louis Benoît Noën uit Lançon-Provence en zijn kompaan François Dumas uit Cabannes hadden enkel een oud zilveren zakhorloge weten buit te maken en werden betrapt toen ze dat te koop aanboden. Ze werden op 30 januari 1812 in Groningen door een vuurpeloton geëxecuteerd. De gebeurtenissen raakten landelijk bekend, onder andere door een straatlied dat in druk verscheen.
Het huisje waar de moord plaatsvond, wordt sinds 1850 op topografische kaarten aangeduid als de Moordhut. Het lag halverwege Meedhuizen aan de Opvaartlaan – een verdwenen buurtweg – ten noorden van de kruising tussen de N362 en de Geefsweersterweg. Er hoorde 1,5 hectare grond bij. Later stond hier een arbeidershuis dat in 1907 afbrandde. Het erf is bij de ruilverkaveling omstreeks 1960 verdwenen.
De moord kreeg een plek in volksverhalen. Zo werd verteld dat de begeerte van de soldaten was gewekt doordat zij de arbeidersvrouw hadden zien betalen met zilvergeld. Haar man zou eerder die dag een koe hebben verkocht voor 70 gulden en het geld begraven, zodat rovers het niet konden vinden. De soldaten zouden in Farmsum hun eigen graf hebben moeten graven en daar onder grote publieke belangstelling zijn doodgeschoten. Ook bracht men de moord wel in verband met het Beleg van Delfzijl in 1813/14.
In april 2014 speelde in het voormalige kerkje van Heveskes de voorstelling 'Moorden van Geefsweer' onder regie van Hiepie Hoogeveen. Daarin stond het verhaal van een duivelspact centraal, gecombineerd met het gegeven dat de eerdergenoemde bommenwerper hier vlakbij neerstortte. Het ging daarbij vooral om literaire fantasie op basis van oude volksverhalen.

title: Geefsweer

wikitext:
{{Infobox plaats in Nederland
| soort              = Gehucht
| naam               = Geefsweer
| provincie          = {{NL-vlag|Groningen (provincie)}}
| gemeente           = [[Eemsdelta]]
| woonplaats         = [[Meedhuizen]]
| inwoners           =
| census             =
| km2                =
| lat_deg            = 53
| lat_min            = 18
| lat_sec            = 32
| lon_deg            = 6
| lon_min            = 56
| lon_sec            = 7
| image              =
| caption            =
}}

'''Geefsweer''' is een gehucht behorend tot [[Farmsum]] in de gemeente [[Eemsdelta]] in de [[Provincies van Nederland|Nederlandse provincie]] [[Groningen (provincie)|Groningen]]. Het bestaat uit enkele huizen en boerderijen bij een voormalige [[wierde (landvorm)|wierde]], direct ten zuiden van het [[Eemskanaal]] en ten westen van [[Weiwerd (dorp)|Weiwerd]]. De wierde werd grotendeels afgegraven in 1917.<ref>Kornelis ter Laan, ''[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18A:026103000:01216 Nieuw Groninger woordenboek]'', Groningen 1929, p. 1187.</ref> Ten westen van de wierde stroomt het [[Afwateringskanaal van Duurswold]] in het Eemskanaal.

De nederzetting wordt voor het eerst genoemd als ''Gewesweer'' (1306), in de betekenis 'de wierde van ''Gevi''' (mansnaam). Latere vermeldingen zijn ''thoe Gheuesweer'' (1459), ''to Gheweswere'' (1461) en ''Gevesweer'' (1632).<ref>G. van Berkel & K. Samplonius, ''Nederlandse plaatsnamen verklaard,'' 2018, [https://etymologiebank.nl/trefwoord/geefsweer trefwoord: Geefsweer].</ref> Het gehucht Geefsweer (met omgeving) telde in 1930 16 huizen en 51 inwoners.

Tot Geefsweer behoorden de Geefsweerstermeeden, een gebied met laag geleden weiden en hooilanden dat zich uitstrekte tot de grens met Wagenborgen. Ook de gehuchten [[Schaapbulten]] en [[Ideweer]] werden tot Geefsweer gerekend. De doorgaande weg naar Wagenborgen heette [[Stinkvaart]] of Stinkvaartslaan. Parallel daaraan liep de Opvaartlaan of Hoogevaartslaan (1855<ref>{{Citeer web |url=https://hdl.handle.net/21.12105/a9f1eb06-b273-dd5d-28c1-f43651555f38 |titel=Kaart van de inpolderen en onder gemaal te brengen landen, onder Geefs- en Ideweer |datum=1855 |via=Beeldbank Groningen}}</ref>), waar in de 19e eeuw het huis Moordhut stond.

In 1855 lieten de ingelanden van de [[Geefweerstermolenpolder]] een poldermolen aan het [[Kleinemeer (Meedhuizen)|Kleinemeer]] bouwen, die in 1876 naar de westkant van het meer werd verplaatst. In 1926 kwam hier een dieselgemaal. Ook werd er rond 1870 een [[Steenfabriek|tichelwerk]] gesticht. Aan de noordkant werd in 1877 het waterschap [[Koveltemp]] gevormd.

Tijdens het [[Beleg van Delfzijl (1813-1814)|Beleg van Delfzijl]], aan het einde van de [[Franse Tijd in Nederland|Franse tijd]], was er in Geefsweer een geschutsbatterij gevestigd. Bij een uitval van de Franse troepen in februari 1814 werd het gehucht geplunderd en ging het in vlammen op.

<gallery widths="220">
Bestand:Geefsweer - wierde (noorden).jpg|De wierde vanuit het noorden ...
Bestand:Geefsweer - wierde (zuiden).jpg|... en vanuit het zuiden
</gallery>

== Tweede Wereldoorlog ==
Geefsweer vormde tijdens de Tweede Wereldoorlog onderdeel van de luchtverdedigingslinie rond de Duitse stad [[Emden (Nedersaksen)|Emden]]. Daartoe werden onder andere drie [[Bunker (verdedigingswerk)|bunker]]s ten noorden van Geefsweer gebouwd, loopgraven gegraven, een prikkeldraadversperring geplaatst en een tweetal wegblokkades ingericht. Op 2 mei 1945 kwam hier de laatste Canadese soldaat om het leven tijdens de [[bevrijding van Delfzijl]]. Dit was tevens de laatste schermutseling van de geallieerden op Nederlands grondgebied. Van de drie bunkers resteert er nog een (type 656: 'Unterstand für 15 Mann') naast de boerderij ten oosten van de Geefsweersterweg en ten zuiden van de Vennendijk. Deze bunker heeft tevens een [[Machinegeweer|mitrailleursnest]].

Op 27 september 1943 stortte [[B-17 Flying Fortress|B-17 bommenwerper]] "Local Girl" neer bij Geefsweer. Het vliegtuig had [[Emden (Nedersaksen)|Emden]] gebombardeerd en werd neergeschoten door een Duitse [[Messerschmitt Bf 109]], waarop het toestel crashte in de landerijen. Van de 10 bemanningsleden kwamen hierbij 4 om het leven. De rest werd krijgsgevangen gemaakt. Voormalig bemanningslid Orlo Natvig liet in 1980 een van de propellers van de Local Girl in zijn tuin plaatsen als eerbetoon aan voormalig Amerikaanse krijgsgevangenen. In 1997 werd de propeller overgebracht naar het {{Ill|National Museum of the United States Air Force|en}} bij de luchtmachtbasis [[Wright-Patterson Air Force Base]] in de Amerikaanse staat [[Ohio (staat)|Ohio]].<ref>{{Citeer web |url=http://franckruffino.chez.com/My-Site/B-17%2042-3111.htm |titel=B-17F-25-DL "Local Girl", 42-3111 |uitgever=USAF Museum |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20211128025024/http://franckruffino.chez.com/My-Site/B-17%2042-3111.htm |archiefdatum=2021-11-28}}</ref>

<gallery widths="180" heights="180">
Bestand:Geefsweer - bunker - zijaanzicht.jpg|Bunker uit de Tweede Wereldoorlog, zijaanzicht
Bestand:Geefsweer - bunker - vooraanzicht.jpg|Vooraanzicht
</gallery>

== Moordhut ==
Geefsweer is tevens bekend vanwege een [[roofmoord]] in mei 1811, begaan door twee [[Franse Tijd in Nederland|Franse]] soldaten.<ref name=":0">Jaap Bottema, 'De moorden te Geefsweer: historie en legende', in: ''Groningse Volksalmanak'' (1976-77), p. 48-62. Idem, ‘Moorden te Geefsweer. Historie en sagevorming’, in: ''Neerlands Volksleven'' 27 (1977), p. 103-119.</ref> Omwonenden vonden de lijken van de landarbeider Jan Klaassens Uil, zijn vrouw Anje Drewes en hun twee zoons van negen en vijftien jaar. De derde zoon van twaalf was zwaar gewond en stierf niet veel later. Hun afgelegen [[plaggenhut]] in de Geefsweerstermeeden wordt omschreven als "een eenzaam hutje, meest van aardezoden opgezet en met riet gedekt, zijnde geheel van de gewone passage afgezonderd".<ref>{{Citeer nieuws |titel=Appingedam, den 20 Mei |url=https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?coll=ddd&identifier=ddd:010216488:mpeg21:a0006 |werk=Ommelander courant |datum=1811-05-24 |bezochtdatum=2025-04-02 |via=Delpher}}</ref> De [[Fuselier|fusilier]] Louis Benoît Noën uit [[Lançon-Provence]] en zijn kompaan François Dumas uit [[Cabannes]] hadden enkel een oud zilveren zakhorloge weten buit te maken en werden betrapt toen ze dat te koop aanboden. Ze werden op 30 januari 1812 in Groningen door een vuurpeloton geëxecuteerd.<ref>{{Citeer web |url=https://www.genbronnen.nl/militairen/frankrijk.html |titel=Militairen Frankrijk 1792-1815 |bezochtdatum=2025-04-02 |werk=GenBronnen digitalisering}}</ref> De gebeurtenissen raakten landelijk bekend, onder andere door een straatlied dat in druk verscheen.<ref>Tjaard W.R. de Haan, '[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMMI02:179424013:00021 Wrede moord bij Geefsweer]', in: ''Dörp en Stad'' 3 (1951), p. 45-47. Ook in zijn bundel ''Straatmadelieven. Een bundel met oude en nieuwe, voor het merendeel nog niet in boekvorm gepubliceerde volks- en straatliederen'', Antwerpen 1957, p. 29 (nr. 97).</ref><ref>{{Citeer web |url=https://www.liederenbank.nl/resultaatlijst.php?zoek=53448&actie=incipitnorm&lan=nl |titel=Wat wreed en droef geval Klinkt ons hier in de oren |werk=Nederlandse Liederenbank |uitgever=Meertensinstituut}}</ref>

Het huisje waar de moord plaatsvond, wordt sinds 1850 op topografische kaarten aangeduid als de ''Moordhut.'' Het lag halverwege Meedhuizen aan de Opvaartlaan – een verdwenen buurtweg – ten noorden van de kruising tussen de [[Provinciale weg 362|N362]] en de Geefsweersterweg.<ref>{{Citeer web |url=https://www.topotijdreis.nl/vergelijk/satelliet/2019/kaart/1864/@257773,591104,9 |titel=Topotijdreis: 200 jaar topografische kaarten |bezochtdatum= |werk= |taal=nl}}Het huis stond ten oosten van de windhaag om een veld met zonnepanelen, ten zuiden van de boerderij Geefsweersterweg 9. {{Maplink
| display        = inline
| text           = Hier
| type           = point
| coord          = {{coor dec|53.2990|6.9287}}
}} de locatie.</ref> Er hoorde 1,5 hectare grond bij. Later stond hier een arbeidershuis dat in 1907 afbrandde.<ref>{{Citeer nieuws |titel=Delfzijl |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890189:mpeg21:a0103 |werk=Nieuwsblad van het Noorden |datum=1907-10-01}}</ref> Het erf is bij de [[ruilverkaveling]] omstreeks 1960 verdwenen.

De moord kreeg een plek in [[volksverhaal|volksverhalen]]. Zo werd verteld dat de begeerte van de soldaten was gewekt doordat zij de arbeidersvrouw hadden zien betalen met zilvergeld. Haar man zou eerder die dag een koe hebben verkocht voor 70 gulden en het geld begraven, zodat rovers het niet konden vinden. De soldaten zouden in Farmsum hun eigen graf hebben moeten graven en daar onder grote publieke belangstelling zijn doodgeschoten. Ook bracht men de moord wel in verband met het [[Beleg van Delfzijl (1813-1814)|Beleg van Delfzijl]] in 1813/14.<ref name=":0" />

In april 2014 speelde in het voormalige [[kerk van Heveskes|kerkje van Heveskes]] de voorstelling 'Moorden van Geefsweer' onder regie van Hiepie Hoogeveen. Daarin stond het verhaal van een [[Pact met de duivel (christendom)|duivelspact]] centraal, gecombineerd met het gegeven dat de eerdergenoemde bommenwerper hier vlakbij neerstortte.<ref>{{Citeer web |url=http://delaatstevriendvannapoleon.nl/moorden-van-geefsweer/ |titel=Moorden van Geefsweer |werk=De laatste vriend van Napoleon |archiefurl=https://web.archive.org/web/20140513140300/http://delaatstevriendvannapoleon.nl/moorden-van-geefsweer/ |archiefdatum=13 mei 2014 |dodeurl=Ja}}</ref><ref>{{Citeer nieuws |achternaam=Jan Auke Brink |titel=Vermoord om de opbrengst van een koe |url=https://www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?v2=true&id=DVHN-20140401-GN01018017 |werk=Dagblad van het Noorden |datum=1 april 2014 |via=De Krant van Toen}}</ref><ref>{{Citeer nieuws |achternaam=Erik Nederkoorn |titel=Sfeervolle nasleep van een brute zaak |url=https://www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?v2=true&id=DVHN-20140407-GN01014004 |werk=Dagblad van het Noorden |datum=7 april 2014 |via=De Krant van Toen}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://klaasamulderdotcom1.wordpress.com/2014/04/13/moorden-van-geefsweer/ |titel=Moorden van Geefsweer |auteur=Klaas A. Mulder |datum=2014-04-13 |bezochtdatum=2025-04-02 |werk=Afdeling Kunst & Cultuur (II) |taal=nl}}</ref> Het ging daarbij vooral om literaire fantasie op basis van oude volksverhalen.<ref>{{Citeer nieuws |achternaam=Herman Sandman |titel=Op zoek naar de moordhut |url=https://www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?v2=true&id=DVHN-20221028-GO01020001 |werk=Dagblad van het Noorden |datum=28 oktober 2022}}</ref>

== Zie ook ==

* [[Geefweerstermolenpolder]]
{{Commonscat|Geefsweer}}
{{Appendix|1=|2=
; Bronnen
{{references}}
----
; Noot
{{references|group = kleine-letter}}
}}
{{Navigatie gemeente Eemsdelta}}
{{Gesproken Wikipedia klein|Nl-Geefsweer-article.ogg|19783181}}

[[Categorie:Geografie van Eemsdelta]]
[[Categorie:Plaats in Groningen]]
[[Categorie:Wierde]]

title: Situering

Provincie: Groningen

Gemeente: Eemsdelta

Coördinaten: 53° 19′ NB, 6° 56′ OL

Woonplaats (BAG): Meedhuizen

Portaal: Nederland


text:
# Xylocopa caribea
Xylocopa caribea is een vliesvleugelig insect uit de familie bijen en hommels (Apidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1841 door Lepeletier.

wikiname: nlwiki

title: Xylocopa caribea

in_language: nl

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Xylocopa caribea''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Bijen en hommels|Apidae]] (Bijen en hommels)
| onderfamilie = [[Xylocopinae]]
| tribus = [[Xylocopini]]
| geslacht = ''[[Xylocopa]]''
| w-naam = ''Xylocopa caribea''
| auteur = Lepeletier
| datum = 1841
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Xylocopa caribea''''' is een [[vliesvleugeligen|vliesvleugelig]] [[insecten|insect]] uit de familie [[bijen en hommels]] (Apidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1841 door Lepeletier.<ref>{{Brontabel|2008-ITIS}}</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|16}}

[[Categorie:Xylocopa|caribea]]

title: Xylocopa caribea

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Apidae (Bijen en hommels)

Onderfamilie: Xylocopinae

Geslachtengroep: Xylocopini

Geslacht: Xylocopa

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Stainborough
Stainborough is een civil parish in het bestuurlijke gebied Barnsley, in het Engelse graafschap South Yorkshire. De civil parish telt 399 inwoners.
Adwick upon Dearne ·
Armthorpe ·
Askern ·
Aston cum Aughton ·
Auckley ·
Austerfield ·
Barnburgh ·
Barnby Dun with Kirk Sandall ·
Bawtry ·
Billingley ·
Blaxton ·
Bradfield ·
Braithwell ·
Bramley ·
Brampton Bierlow ·
Brierley ·
Brinsworth ·
Brodsworth ·
Burghwallis ·
Cadeby ·
Cantley ·
Catcliffe ·
Cawthorne ·
Clayton with Frickley ·
Conisbrough Parks ·
Dalton ·
Denaby ·
Dinnington St. John's ·
Dunford ·
Ecclesfield ·
Edenthorpe ·
Edlington ·
Fenwick ·
Finningley ·
Firbeck ·
Fishlake ·
Gildingwells ·
Great Houghton ·
Gunthwaite and Ingbirchworth ·
Hampole ·
Harthill with Woodall ·
Hatfield ·
Hickleton ·
High Hoyland ·
High Melton ·
Hooton Levitt ·
Hooton Pagnell ·
Hooton Roberts ·
Hunshelf ·
Kirk Bramwith ·
Langsett ·
Laughton-en-le-Morthen ·
Letwell ·
Little Houghton ·
Loversall ·
Maltby ·
Marr ·
Moss ·
North and South Anston ·
Norton ·
Orgreave ·
Owston ·
Oxspring ·
Penistone ·
Ravenfield ·
Rossington ·
Shafton ·
Silkstone ·
Sprotbrough and Cusworth ·
Stainborough ·
Stainforth ·
Stainton ·
Stocksbridge ·
Sykehouse ·
Tankersley ·
Thorne ·
Thorpe in Balne ·
Thorpe Salvin ·
Thrybergh ·
Thurcroft ·
Thurgoland ·
Tickhill ·
Todwick ·
Treeton ·
Ulley ·
Wadworth ·
Wales ·
Warmsworth ·
Wentworth ·
Whiston ·
Wickersley ·
Woodsetts ·
Wortley

title: Stainborough

wikitext:
{{Infobox plaats in Engeland
| naam  = Stainborough
| soort = ''[[Civil parish]]''
| inwoneraantal =
| oppervlakte =
| latitude = 53.5275 | longitude = -01.52056
| district   = [[Barnsley (district)|Barnsley]]
| region     = Yorkshire and the Humber
| graafschap = [[South Yorkshire]]
| post_town =
| postcode =
| netnummer =
| os_grid_reference =
| map_type = South Yorkshire
| ONS-code = E04000053
| image = Approach to the Strafford Arms, Stainborough Village - geograph.org.uk - 152574.jpg
| caption =
}}

'''Stainborough''' is een ''[[civil parish]]'' in het [[district (Engeland)|bestuurlijke gebied]] [[Barnsley (district)|Barnsley]], in het [[Engeland|Engelse]] [[Stedelijke en niet-stedelijke graafschappen van Engeland|graafschap]] [[South Yorkshire]]. De civil parish telt {{Statistiek gemeente Engeland inwoners|00CC015|Yorkshire and the Humber}} inwoners.<ref name="Eng Stat">{{Bronvermelding inwonertal Engeland}}</ref>

{{Appendix}}
{{Commonscat|Stainborough}}
{{Navigatie graafschap South Yorkshire}}
{{Beginnetje|landen & volken|land=Engeland|2=2009|3=09|4=26}}
{{Coor title dms|53|31|39|N|1|31|14.016|W|type:city_region:GB}}

[[Categorie:Civil parish in South Yorkshire]]
[[Categorie:Barnsley]]

title: Situering

Regio: Yorkshire and the Humber

Graafschap: South Yorkshire

District: Barnsley

title: Overig

title: Foto's

Portaal: Verenigd Koninkrijk


text:
# Dirk van Prooije
Dirk Johan van Prooije (Rotterdam, 30 januari 1881 – Den Haag, 17 maart 1942) was een Nederlands voetballer en sportbestuurder. Hij was van 1930 tot zijn overlijden in 1942 voorzitter van de Koninklijke Nederlandse Voetbalbond (KNVB).

## Loopbaan
Van Prooije voetbalde van 1896 tot 1904 voor de Rotterdamse vereniging Olympia. Daarna kwam hij als spil (centrale middenvelder) en aanvoerder tot 1912 uit voor de fusieclub VOC. Van 1904 tot 1933 was hij tevens voorzitter van VOC, een functie die hij daarvoor had bekleed bij Olympia. Naast zijn sportloopbaan studeerde hij scheikunde aan de Rijksuniversiteit Leiden. Hij promoveerde in oktober 1915. Hij was eerst deelgenoot en later eigenaar van een chemisch-technisch bureau in Rotterdam.
In oktober 1930 volgde hij Jan Willem Kips op als voorzitter van de KNVB. Onder zijn voorzitterschap kwalificeerde het Nederlands voetbalelftal met coach Bob Glendenning en spelers als Leen Vente, Beb Bakhuijs en Puck van Heel zich voor de WK 1934 in Italië en WK 1938 in Frankrijk.
Dirk van Prooije overleed in 1942 op 61-jarige leeftijd in het Rode Kruis Ziekenhuis in Den Haag. Na zijn dood werd hij door Karel Lotsy opgevolgd als voorzitter van de KNVB.

title: Dirk van Prooije

wikitext:
[[Bestand:Dirk van Prooije 1934.png|thumb|Dr. D.J. van Prooije]]
'''Dirk Johan van Prooije''' ([[Rotterdam]], [[30 januari]] [[1881]] – [[Den Haag]], [[17 maart]] [[1942]]) was een Nederlands voetballer en sportbestuurder. Hij was van 1930 tot zijn overlijden in 1942 voorzitter van de [[Koninklijke Nederlandse Voetbalbond]] (KNVB).

== Loopbaan ==
Van Prooije voetbalde van 1896 tot 1904 voor de Rotterdamse vereniging [[RC & FC Olympia|Olympia]]. Daarna kwam hij als spil (centrale middenvelder) en aanvoerder tot 1912 uit voor de fusieclub [[VOC (sportclub)|VOC]]. Van 1904 tot 1933 was hij tevens voorzitter van VOC, een functie die hij daarvoor had bekleed bij Olympia. Naast zijn sportloopbaan studeerde hij [[scheikunde]] aan de [[Rijksuniversiteit Leiden]]. Hij promoveerde in oktober 1915. Hij was eerst deelgenoot en later eigenaar van een chemisch-technisch bureau in Rotterdam.

In oktober 1930 volgde hij [[Jan Willem Kips]] op als voorzitter van de KNVB.<ref>Dr. D.J. van Prooye. De nieuwe voorzitter van de K.N.V.B., Rotterdamsch Nieuwsblad, 14 oktober 1930.</ref> Onder zijn voorzitterschap kwalificeerde het [[Nederlands voetbalelftal (mannen)|Nederlands voetbalelftal]] met coach [[Bob Glendenning]] en spelers als [[Leen Vente]], [[Beb Bakhuijs]] en [[Puck van Heel]] zich voor de [[Wereldkampioenschap voetbal 1934|WK 1934]] in Italië en [[Wereldkampioenschap voetbal 1938|WK 1938]] in Frankrijk.

Dirk van Prooije overleed in 1942 op 61-jarige leeftijd in het [[HagaZiekenhuis, locatie Sportlaan|Rode Kruis Ziekenhuis]] in Den Haag.<ref>Dr. D.J. van Prooye overleden, Het Nationale Dagblad, 18 maart 1942.</ref> Na zijn dood werd hij door [[Karel Lotsy]] opgevolgd als voorzitter van de KNVB.

== Zie ook ==
*[[Lijst van bondsvoorzitters van de KNVB]]
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Prooije, Dirk van}}
[[Categorie:Nederlands voetballer]]
[[Categorie:Nederlands voetbalbestuurder]]


text:
# Pontrieux
Pontrieux is een gemeente in het Franse departement Côtes-d'Armor, in de regio Bretagne. De plaats maakt deel uit van het arrondissement Guingamp. Pontrieux telde op 1 januari 2022 1.004 inwoners.
- De haven
- Het station in 1900

## Geografie
De oppervlakte van Pontrieux bedroeg op 1 januari 2022 1,02 vierkante kilometer; de bevolkingsdichtheid was toen 984,3 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Pontrieux met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).

title: Pontrieux

wikitext:
{{Infobox gemeente Frankrijk
| plaatsnaam             = Pontrieux
| wapen                  = [[Bestand:Blason de la ville de Pontrieux (Côtes-d'Armor).svg|90px]]
| kaart                  =
| regio                  = [[Bretagne (regio)|Bretagne]]
| departement            = [[Côtes-d'Armor]] (22)
| depnr                  = 22
| arrondissement         = [[Arrondissement Guingamp|Guingamp]]
| kanton                 = [[Kanton Bégard|Bégard]]
| jaar                   =
| inwoners               =
| dichtheid              =
| oppervlakte            = 1,0
| water                  =
| latitudeGraden         = 48
| latitudeMinuten        = 42
| latitudeSeconden       =
| longitudeGraden        =  3
| longitudeMinuten       = 10
| longitudeSeconden      =
| E of W                 = W
| ol of wl               = W.L.
| code                   = 22250
| postcode               = 22260
| netnummer              =
| hoogteligging          = 7 - 77
| aangrenzende gemeenten =
| burgemeester           =
| website                = https://pontrieux.bzh/
| image                  = Pontrieux wash houses.jpg
| caption                = Lavoirs ([[Openbare wasplaats|openbare wasplaatsen]]) aan de Trieux
}}

'''Pontrieux''' is een gemeente in het [[Frankrijk|Franse]] departement [[Côtes-d'Armor]], in de regio [[Bretagne (regio)|Bretagne]]. De plaats maakt deel uit van het arrondissement [[Arrondissement Guingamp|Guingamp]]. Pontrieux telde op {{Inwonertal|soort=datum}} {{Inwonertal}} inwoners.

<gallery>
Bestand:France Cotes d Armor Pontrieux Port 02.jpg|De haven
Bestand:RB-Pontrieux.jpg|Het station in 1900
</gallery>

== Geografie ==
De oppervlakte van Pontrieux bedroeg op {{Inwonertal|soort=datum}} {{inwonertal|soort=oppervlakte}}; de [[bevolkingsdichtheid]] was toen {{inwonertal|soort=dichtheid}} inwoners per km².

<!-- {{Detailkaart Franse gemeente|id=22250}} -->
De onderstaande kaart toont de ligging van Pontrieux met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

[[Bestand:22250-Pontrieux-Sols.png|miniatuur|left|350px]]{{Clearleft}}

== Demografie ==
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: [[Institut national de la statistique et des études économiques/Definities|INSEE-tellingen]]). <br>
{{Grafiek inwonertal gemeente Frankrijk|id=22250}}
<!-- Bron: Frans bureau voor statistiek. Cijfers inwoneraantal volgens de definitie "population sans doubles comptes" -->

{{Appendix}}
{{Commonscat|Pontrieux}}
{{Coor title dms|48|42|0|N|3|10|0|W|type:adm2nd_scale:25000_region:FR}}

[[Categorie:Pontrieux| ]]

title: Situering

Regio: Bretagne

Departement: Côtes-d'Armor (22)

Arrondissement: Guingamp

Kanton: Bégard

Coördinaten: 48° 42′ NB, 3° 10′ WL

title: Algemeen

title: Overig

title: Detailkaart

Detailkaart: · Locatie in Frankrijk Côtes-d'Armor

title: Foto's

Foto's: Lavoirs (openbare wasplaatsen) aan de Trieux

Portaal: Frankrijk


text:
# Politiezone Voeren
De Politiezone Voeren (zonenummer 5382) is een Belgische politiezone bestaande uit de gemeente Voeren. De politiezone behoort tot het gerechtelijk arrondissement Limburg.
De zone wordt geleid door wnd. korpschef Alain Stas.
Het commissariaat van de politiezone is gelegen aan Einde 92.

title: Politiezone Voeren

wikitext:
{{Infobox politiezone
| nummer = 5382
| gemeenten = [[Voeren]]
| provincie = Limburg
| korpschef = Alain Stas
| website = [https://www.voeren.be/leven/veiligheid/politie www.voeren.be]
}}
De '''Politiezone Voeren''' (zonenummer 5382) is een [[België|Belgische]] [[politiezone]] bestaande uit de gemeente [[Voeren]]. De politiezone behoort tot het [[gerechtelijk arrondissement Limburg]].

De zone wordt geleid door [[korpschef|wnd. korpschef Alain Stas]].

Het commissariaat van de politiezone is gelegen aan Einde 92.

== Externe link ==
* [https://www.voeren.be/leven/veiligheid/politie Officiële website]

{{Navigatie politiezones Vlaanderen}}

[[Categorie:Politiezone in België|Voeren]]
[[Categorie:Voeren]]

title: Politiezone Voeren

Gemeenten: Voeren

Provincie: Limburg

Korpschef: Alain Stas


text:
# Disneyland Park (Anaheim)
Het Disneyland Park, in de volksmond bekend als Disneyland, is een themapark in Disneyland Resort in Anaheim, Californië en tevens het allereerste Disney-themapark ooit gebouwd. Het park werd geopend op 17 juli 1955. Disneyland is in het bezit van en wordt beheerd door The Walt Disney Company. Het park is het geesteskind van Walt Disney en zijn broer Roy Oliver Disney en is door de jaren heen 's werelds beroemdste themapark geworden en staat jaarlijkse in de top best bezochte attractieparken ter wereld.

## Geschiedenis

### Toewijding
To all who come to this happy place: Welcome. Disneyland is your land. Here age relives fond memories of the past, and here youth may savor the challenge and promise of the future. Disneyland is dedicated to the ideals, the dreams, and the hard facts that have created America, with the hope that it will be a source of joy and inspiration to all the world.
— Walter E. Disney, 17 juli 1955 4:43

### Het begin
Het idee voor het bouwen van Disneyland kwam, nadat Walt Disney zijn dochters in het Griffith Park in de draaimolen zaten. Hij zat op een bankje en wilde graag een bestemming waar ouders met hun kinderen naartoe zouden gaan om er samen plezier te beleven. Zijn plan bleef nog jaren op tafel liggen, totdat hij op het idee kwam om een kleinschalig attractiepark te bouwen naast de Walt Disney Studios. Het park zou dan de naam Mickey Mouse Park krijgen met een oppervlakte van 3,2 hectare. Er zouden met name speeltoestellen en kleinschalige attracties komen te staan. Het plan sneuvelde omdat er geen investeerders te vinden waren en het stadsbestuur bang was voor een kermissfeer.
Echter gaf Walt niet op en bezocht hij verschillende attractieparken in de wereld zoals Tivoli Gardens in Denemarken, Madurodam in Nederland, Greenfield Village en Children's Fairyland in de Verenigde Staten. Toen eenmaal het concept op tafel lag, bleek dat het park veel groter zou worden dan 3,2 hectare. Hierop vroeg Walt Disney Harrison Price van het Stanford Research Institute om te zoeken naar geschikte locatie voor zijn park van circa 65 hectare. De locatie viel toen in de Amerikaanse plaats Anaheim in de staat Californië. Het voordeel was dat de grond goedkoop was en het klimaat er goed was. Het gebied bestond voornamelijk uit boomgaarden. Op 16 juli 1954 werd vervolgens begonnen met de bouw van het $17 miljoen kostende park. Om het gehele park werd een zes meter hoge muur van zand aangelegd, zodat de omgeving aan het zicht onttrokken werd. Er werd gekozen voor een overzichtelijk park dat uit een aantal themagebieden bestond die allemaal verbonden waren met een centraal plein, grenzend aan het Disney-kasteel. Hierdoor zouden bezoekers niet verdwalen en altijd overzicht houden. In de laatste dagen voor de opening werd er dag en nacht gewerkt om alles op tijd af te krijgen voor de opening van het park. Het $17 miljoen kostende park had het budget drie keer overschreden. Het halve kapitaal van de Disney Studios zat in het park. Voor extra geld had Walt één van zijn woningen verkocht en zijn levensverzekering uit laten betalen. Ook was er personeel dat vrijwillig geld doneerde aan het project.
Op 17 juli 1955 werd het attractiepark officieel geopend onder de naam Disneyland. Op de openingsdag waren alleen de pers en genodigde bezoekers aanwezig, waaronder Art Linkletter, Bob Cummings en Ronald Reagan. De opening verliep niet zonder problemen. Zo was het 42° graden, kwamen fonteinen droog te staan, was er een gaslek in het themagebied Adventureland en waren er valse toegangskaarten in omloop, waardoor circa 20.000 mensen op de opening afkwamen, terwijl er 11.000 genodigden waren. Ook waren diverse attracties in storing geschoten en was op sommige plaatsen het asfalt nog niet goed genoeg uitgehard. Een dag later, op 18 juli 1955, werd het park opengesteld voor bezoekers. Zo'n 50.000 personen bezochten het attractiepark en konden uit 20 verschillende attracties kiezen, waarvan er een aantal nog steeds terug te vinden zijn in het park zoals: Peter Pan's Flight, Mr. Toad's Wild Ride, Autopia en Snow White's Scary Adventures.
Het attractiepark bleek een groot succes. De bezoekersaantallen bleven groeien. Dit resulteerde in de uitbreiding van het attractiepark met nieuwe attracties zoals: Matterhorn Bobsleds, Disneyland Monorail System, Great Moments with Mr. Lincoln en Pirates of the Caribbean.

### Groei naar resort
Het park bleef groeien en opende steeds meer nieuwe attracties zoals: Big Thunder Mountain Railroad, Haunted Mansion, Splash Mountain en Space Mountain. In de decennia die daarop volgde ontwikkelde Disneyland zich van een op zichzelf staand attractie naar een onderdeel van een resort: het Disneyland Resort. Rondom het park verrezen hotels en tegenover het park opende het Disney California Adventure Park. Ook verschenen er meer attracties met geavanceerde technieken zoals Indiana Jones Adventure en Buzz Lightyear's Astro Blasters. In 1993 opende in het attractiepark het themagebied Mickey's Toontown. In 2019 opende het themagebied Star Wars: Galaxy's Edge. Vanwege de coronacrisis sloot het attractiepark 14 maart 2020. Het park bleef vervolgens meer dan een jaar gesloten en heropende 30 april 2021.

## Themagebieden

### Main Street, USA
Dit themagebied betreden bezoekers meteen na de entree van het park. De makers van Disneyland hebben geprobeerd om een sfeer te creëren als die in het begin van de 20e eeuw in Amerika. Een "main street" is een begrip dat vaak wordt gebruikt om de hoofdweg van een park of stad aan te duiden. Deze zitten, vooral in Amerika, vaak vol met winkeltjes en eetzaakjes. Aan het eind van Main Street ligt het Sleeping Beauty Castle en het Disney Partners Statue. Verder bevinden zich in dit themagebied een station van de Disneyland Railroad en de animatronicshow Great Moments with Mr. Lincoln.

### New Orleans Square
Dit themagebied bevindt zich alleen in het Disneyland Park te Anaheim. Het themagebied is gedecoreerd naar de Amerikaanse stad New Orleans in de 19e eeuw. In dit themagebied bevinden zich twee grote attracties: Pirates of the Caribbean en The Haunted Mansion.

### Fantasyland
Fantasyland is het meest sprookjesachtige themagebied vol klassieke sprookjes en uitbeeldingen van vele Disneyklassiekers. Attracties die hier te vinden zijn, zijn onder meer: Peter Pan's Flight en "it's a small world". Fantasyland grenst aan de achterzijde van het kasteel van Doornroosje. De bebouwing is grotendeels gebaseerd op Europese architectuur zoals de Alpenlanden en het Verenigd Koninkrijk. Centraal in het gebied staat een draaimolen. Vrijwel dezelfde opzet is ook toegepast in het Disneyland Park in Parijs.

### Mickey's Toontown
Mickey's Toontown is gedecoreerd als het dorp Toontown uit de film Who Framed Roger Rabbit. Het is gebaseerd op de cartoonesthetiek uit de jaren 30 en is de thuisbasis van de populairste stripfiguren van Disney. Toontown heeft twee hoofdattracties: Gadget's Go Coaster en Roger Rabbit's Car Toon Spin. Ook staan de woningen van bekende Disney-personages zoals Donald Duck en Goofy er. Ze dienen als ontmoetingsplaats met de karakters.

### Adventureland
Adventureland is ontworpen om het gevoel van een exotische tropische plek in een verre regio van de wereld na te bootsen. "Om een land te creëren dat deze droom werkelijkheid zou maken", zei Walt Disney, "We beeldden ons in dat we ver van de bewoonde wereld in de afgelegen oerwouden van Azië en Afrika zijn." Adventureland huisvest diverse attracties zoals: Jungle Cruise en Indiana Jones Adventure.

### Frontierland
Dit themagebied is gedecoreerd naar het Wilde Westen en het leven aan de frontier. Zo kunnen bezoekers met een radarstoomboot over de Rivers of America. Langs de boot zijn verschillende objecten, woningen en animatronics te vinden die naar dit thema verwijzen. Elders in het themagebied is de achtbaan Big Thunder Mountain Railroad te vinden.
- Big Thunder Mountain Railroad

### Critter Country
Dit themagebied is gethematiseerd naar de bossen in Noord-Amerika en werd in 1972 geopend als Bear Country. In 1988 kreeg het de naam Critter Country. In het gebied zijn de attracties: The Many Adventures of Winnie the Pooh en Splash Mountain te vinden.
- Splash Mountain
- The Many Adventures of Winnie the Pooh (attractie)

### Tomorrowland
In het themagebied bevinden zich verschillende attracties die grotendeels gedecoreerd zijn naar het ruimtevaartthema. Een aantal voorbeelden van attracties zijn: Space Mountain en Buzz Lightyear Laser Blast. De opzet van Tomorrowland is sinds de opening flink veranderd. In de openingsjaren was Tomorrowland een themagebied waar alles in het teken stond van educatie, techniek en innovatie. De enig overgebleven attractie uit dat tijdperk is Autopia. De overige attracties waren met name shows, films en (interactieve) tentoonstellingen.

### Star Wars: Galaxy's Edge
Star Wars: Galaxy's Edge is gethematiseerd naar de Star Wars-franchise, en heeft als setting een fictieve plaats Black Spire Outpost op de fictieve planeet Batuu. In de bebouwing bevinden zich onder meer souvenirwinkels en horeca. Ook staat het ruimteschip de Millennium Falcon in het themagebied. In Galaxy's Edge staan de attracties: Millennium Falcon: Smugglers Run en Star Wars: Rise of the Resistance.

title: Disneyland Park (Anaheim)

wikitext:
{{Zie artikel|Dit artikel gaat over het oorspronkelijke Disneyland Park in Californië in de Verenigde Staten. Zie '''[[Disneyland Park (Parijs)]]''' voor het gelijknamige park dat in Frankrijk ligt en '''[[Walt Disney Parks, Experiences and Consumer Products]]''' voor meer informatie over alle parken van Disney.}}
{{Infobox Disneypretpark
| naam             = Disneyland Park
| afbeelding       = Disneyland Railroad Station 01.jpg
| onderschrift     = Entree
| plaats           = [[Anaheim]], [[Californië]]<br>{{US}}
| opening          = [[17 juli]] [[1955]]
| eerdere_namen    = Disneyland
| resort           = [[Disneyland Resort]]
| thema            = Figuren en ideeën van [[Walt Disney]]
| operator         = [[The Walt Disney Company]]
| website          = https://disneyland.disney.go.com/destinations/disneyland/
| achtergrondkleur = #056599
| tekstkleur       = #ffffff
| achtbanen=4
| waterattracties=1
| darkrides=19
| attracties=49
}}

Het '''Disneyland Park''', in de volksmond bekend als '''Disneyland''', is een themapark in [[Disneyland Resort]] in [[Anaheim]], [[Californië]] en tevens het allereerste [[Walt Disney Parks and Resorts|Disney-themapark]] ooit gebouwd. Het park werd geopend op [[17 juli]] [[1955]]. Disneyland is in het bezit van en wordt beheerd door [[The Walt Disney Company]]. Het park is het geesteskind van [[Walt Disney]] en zijn broer [[Roy O. Disney|Roy Oliver Disney]] en is door de jaren heen 's werelds beroemdste themapark geworden en staat jaarlijkse in de top [[Lijst van meest bezochte attractieparken|best bezochte attractieparken ter wereld]].

== Geschiedenis ==
=== Toewijding ===
{{Cquote|''To all who come to this happy place: Welcome. Disneyland is your land. Here age relives fond memories of the past, and here youth may savor the challenge and promise of the future. Disneyland is dedicated to the ideals, the dreams, and the hard facts that have created America, with the hope that it will be a source of joy and inspiration to all the world.''|[[Walt Disney|Walter E. Disney]], 17 juli 1955 4:43}}<ref>{{Citeer web|url=http://www.justdisney.com/Sounds/speech%281%29.wav|title=Wave file of dedication speech|archiveurl=https://web.archive.org/web/20051220202858/http://www.justdisney.com/Sounds/speech%281%29.wav|archivedate=20 december 2005|deadurl=yes}}</ref>

=== Het begin ===
[[Bestand:WaltDisneyplansDisneylandDec1954.jpg|thumb|Walt Disney laat in december 1954 zijn plannen zien aan de toenmalige burgemeester van Anaheim.|links]]Het idee voor het bouwen van Disneyland kwam, nadat Walt Disney zijn dochters in het [[Griffith Park]] in de draaimolen zaten. Hij zat op een bankje en wilde graag een bestemming waar ouders met hun kinderen naartoe zouden gaan om er samen plezier te beleven. Zijn plan bleef nog jaren op tafel liggen, totdat hij op het idee kwam om een kleinschalig [[attractiepark]] te bouwen naast de Walt Disney Studios.<ref name=":1">{{Citeer boek|titel=Walt Disney's Disneyland|auteur=Chris Nichols|medeauteurs=Charlene Nichols|taal=en|url=https://www.worldcat.org/oclc/1018083433|plaats=Köln, Germany|datum=2018|ISBN=978-3-8365-6348-2}}</ref> Het park zou dan de naam ''Mickey Mouse Park'' krijgen met een oppervlakte van 3,2 hectare. Er zouden met name speeltoestellen en kleinschalige attracties komen te staan. Het plan sneuvelde omdat er geen investeerders te vinden waren en het stadsbestuur bang was voor een kermissfeer.

Echter gaf Walt niet op en bezocht hij verschillende [[attractieparken]] in de wereld zoals [[Tivoli Gardens]] in [[Denemarken]], [[Madurodam]] in [[Nederland]], [[Greenfield Village]] en [[Children's Fairyland]] in de Verenigde Staten. Toen eenmaal het concept op tafel lag, bleek dat het park veel groter zou worden dan 3,2 hectare. Hierop vroeg Walt Disney [[Harrison Price]] van het [[Stanford Research Institute]] om te zoeken naar geschikte locatie voor zijn park van circa 65 hectare. De locatie viel toen in de Amerikaanse plaats [[Anaheim]] in de staat [[Californië]]. Het voordeel was dat de grond goedkoop was en het klimaat er goed was. Het gebied bestond voornamelijk uit boomgaarden. Op [[16 juli]] [[1954]] werd vervolgens begonnen met de bouw van het $17 miljoen kostende park.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011219732:mpeg21:a0030 Kosten park 17 miljoen dollar], De Surinamer : nieuws- en advertentieblad, 27-07-1955</ref> Om het gehele park werd een zes meter hoge muur van zand aangelegd, zodat de omgeving aan het zicht onttrokken werd. Er werd gekozen voor een overzichtelijk park dat uit een aantal themagebieden bestond die allemaal verbonden waren met een centraal plein, grenzend aan het Disney-kasteel. Hierdoor zouden bezoekers niet verdwalen en altijd overzicht houden.<ref name=":0">Documentaire Disney Imagineers, aflevering 1, Disney+, 2019</ref> In de laatste dagen voor de opening werd er dag en nacht gewerkt om alles op tijd af te krijgen voor de opening van het park. Het $17 miljoen kostende park had het budget drie keer overschreden. Het halve kapitaal van de Disney Studios zat in het park. Voor extra geld had Walt één van zijn woningen verkocht en zijn levensverzekering uit laten betalen. Ook was er personeel dat vrijwillig geld doneerde aan het project.<ref name=":0" />

Op [[17 juli]] [[1955]] werd het attractiepark officieel geopend onder de naam ''Disneyland''. Op de openingsdag waren alleen de pers en genodigde bezoekers aanwezig, waaronder [[Art Linkletter]], [[Bob Cummings]] en [[Ronald Reagan]]. De opening verliep niet zonder problemen. Zo was het 42° graden, kwamen fonteinen droog te staan, was er een gaslek in het themagebied [[Adventureland]] en waren er valse toegangskaarten in omloop, waardoor circa 20.000 mensen op de opening afkwamen, terwijl er 11.000 genodigden waren. Ook waren diverse attracties in storing geschoten en was op sommige plaatsen het asfalt nog niet goed genoeg uitgehard.<ref name=":0" /> Een dag later, op [[18 juli]] [[1955]], werd het park opengesteld voor bezoekers. Zo'n 50.000 personen bezochten het attractiepark en konden uit 20 verschillende attracties kiezen, waarvan er een aantal nog steeds terug te vinden zijn in het park zoals: [[Peter Pan's Flight]], [[Mr. Toad's Wild Ride]], [[Autopia]] en [[Snow White's Scary Adventures]].

Het attractiepark bleek een groot succes. De bezoekersaantallen bleven groeien. Dit resulteerde in de uitbreiding van het attractiepark met nieuwe attracties zoals: [[Matterhorn Bobsleds]], Disneyland Monorail System, [[Great Moments with Mr. Lincoln]] en [[Pirates of the Caribbean (attractie)|Pirates of the Caribbean]].

=== Groei naar resort ===
Het park bleef groeien en opende steeds meer nieuwe attracties zoals: [[Big Thunder Mountain Railroad]], [[Haunted Mansion (attractie)|Haunted Mansion]], [[Splash Mountain]] en [[Space Mountain]]. In de decennia die daarop volgde ontwikkelde Disneyland zich van een op zichzelf staand attractie naar een onderdeel van een resort: het [[Disneyland Resort]]. Rondom het park verrezen hotels en tegenover het park opende het [[Disney California Adventure Park]]. Ook verschenen er meer attracties met geavanceerde technieken zoals [[Indiana Jones Adventure]] en [[Buzz Lightyear-attracties|Buzz Lightyear's Astro Blasters]]. In 1993 opende in het attractiepark het themagebied [[Mickey's Toontown]]. In 2019 opende het themagebied [[Star Wars: Galaxy's Edge]]. Vanwege de coronacrisis sloot het attractiepark 14 maart 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://www.washingtonpost.com/gdpr-consent/|titel=- The Washington Post|bezochtdatum=2021-09-21|werk=Washington Post|taal=en|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210921154856/https://www.washingtonpost.com/gdpr-consent/|archiefdatum=2021-09-21}}</ref> Het park bleef vervolgens meer dan een jaar gesloten en heropende 30 april 2021.<ref>{{Citeer web|url=https://disneyparks.disney.go.com/blog/2021/03/magic-is-back-at-disneyland-resort-theme-parks-plan-to-reopen-on-april-30/|titel=Magic is Back at Disneyland Resort! Theme Parks Plan to Reopen on April 30|bezochtdatum=2021-09-21|werk=Disney Parks Blog|taal=en|archiefdatum=2022-06-17|archiefurl=https://web.archive.org/web/20220617155023/https://disneyparks.disney.go.com/blog/2021/03/magic-is-back-at-disneyland-resort-theme-parks-plan-to-reopen-on-april-30/|dodeurl=ja}}</ref>

== Attracties ==
{{Zie hoofdartikel|Lijst van attracties in Disneyland Park (Anaheim)}}

== Themagebieden ==
=== Main Street, USA ===
{{Zie hoofdartikel|Main Street, U.S.A.}}
Dit themagebied betreden bezoekers meteen na de entree van het park. De makers van Disneyland hebben geprobeerd om een sfeer te creëren als die in het begin van de [[20e eeuw]] in [[Verenigde Staten|Amerika]]. Een "''main street''" is een begrip dat vaak wordt gebruikt om de hoofdweg van een park of stad aan te duiden. Deze zitten, vooral in Amerika, vaak vol met winkeltjes en eetzaakjes. Aan het eind van Main Street ligt het [[Sleeping Beauty Castle]] en het [[Disney Partners Statue]]. Verder bevinden zich in dit themagebied een station van de Disneyland Railroad en de animatronicshow [[Great Moments with Mr. Lincoln]].
<gallery>
Bestand:Jolly Holiday Bakery, Main Street, U.S.A., Disneyland, Anaheim, California - 17172576877.jpg
Bestand:Disneyland Main Street.jpg
Bestand:Disneyland-MainStreetCinema full.jpg
</gallery>

=== New Orleans Square ===
Dit themagebied bevindt zich alleen in het Disneyland Park te Anaheim. Het themagebied is gedecoreerd naar de Amerikaanse stad New Orleans in de 19e eeuw. In dit themagebied bevinden zich twee grote attracties: [[Pirates of the Caribbean (attractie)|Pirates of the Caribbean]] en [[Haunted Mansion (attractie)|The Haunted Mansion]].
<gallery>
Bestand:Court of Angels - Flickr - Cliff Johnson.jpg
Bestand:Disneyland IMG 3890.jpg
Bestand:Entrance to Disneyland Dream Suite, New Orleans Square, Disneyland, Anaheim, California (17192780128).jpg
Bestand:CMP 2113-1400x934.jpg
</gallery>

=== Fantasyland ===
{{Zie hoofdartikel|Fantasyland}}
Fantasyland is het meest sprookjesachtige themagebied vol klassieke sprookjes en uitbeeldingen van vele [[The Walt Disney Company|Disney]]klassiekers. Attracties die hier te vinden zijn, zijn onder meer: [[Peter Pan's Flight]] en "[[it's a small world]]". Fantasyland grenst aan de achterzijde van het kasteel van Doornroosje. De bebouwing is grotendeels gebaseerd op Europese architectuur zoals de Alpenlanden en het [[Verenigd Koninkrijk]].<ref>{{Citeer boek|titel=PRIVATE TOUR : Fantasyland ✨ Hommage à l’Europe 🌍🇪🇺|auteur=Disneyland Paris|taal=nl|url=https://www.youtube.com/watch?v=SXDZiCF125k|uitgever=YouTube|datum=18 september 2021|bezochtdatum=22 september 2021|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210918085046/https://www.youtube.com/watch?v=SXDZiCF125k&gl=US&hl=en|archiefdatum=2021-09-18}}</ref> Centraal in het gebied staat een draaimolen. Vrijwel dezelfde opzet is ook toegepast in het Disneyland Park in Parijs.
<gallery>
Bestand:Dlp peter pan.jpg
Bestand:Dlp dumbo.jpg
Bestand:Snow White's Scary Adventures.jpg
</gallery>

=== Mickey's Toontown ===
Mickey's Toontown is gedecoreerd als het dorp Toontown uit de film [[Who Framed Roger Rabbit]]. Het is gebaseerd op de cartoonesthetiek uit de jaren 30 en is de thuisbasis van de populairste stripfiguren van Disney. Toontown heeft twee hoofdattracties: Gadget's Go Coaster en Roger Rabbit's Car Toon Spin. Ook staan de woningen van bekende Disney-personages zoals [[Donald Duck (personage)|Donald Duck]] en [[Goofy]] er. Ze dienen als ontmoetingsplaats met de karakters.
<gallery>
Bestand:Disneyland IMG 3967.jpg
Bestand:Roger Rabbit's Car Toon Spin.JPG
</gallery>

=== Adventureland ===
{{Zie hoofdartikel|Adventureland}}
Adventureland is ontworpen om het gevoel van een exotische tropische plek in een verre regio van de wereld na te bootsen.<ref>{{Citeer boek|titel=Walt Disney's Disneyland|auteur=Chris Nichols|medeauteurs=Charlene Nichols|url=https://www.worldcat.org/oclc/1018083433|plaats=[Köln, Germany]|datum=2018|ISBN=978-3-8365-6348-2}}</ref> "Om een land te creëren dat deze droom werkelijkheid zou maken", zei Walt Disney, "We beeldden ons in dat we ver van de bewoonde wereld in de afgelegen oerwouden van Azië en Afrika zijn." Adventureland huisvest diverse attracties zoals: [[Jungle Cruise (attractie)|Jungle Cruise]] en [[Indiana Jones Adventure]].
<gallery>
Bestand:Tiki god outside the Tiki Room - Adventureland at Disneyland IMG 3846.jpg
Bestand:Temple of the Forbidden Eye.JPG
Bestand:Jingle Cruise (27825803731).jpg
</gallery>

=== Frontierland ===
{{Zie hoofdartikel|Frontierland}}
Dit themagebied is gedecoreerd naar het [[Wilde Westen]] en het leven aan de [[frontier (lijn)|frontier]]. Zo kunnen bezoekers met een radarstoomboot over de [[Rivers of America]]. Langs de boot zijn verschillende objecten, woningen en [[animatronic]]s te vinden die naar dit thema verwijzen. Elders in het themagebied is de achtbaan [[Big Thunder Mountain Railroad]] te vinden.
<gallery>
Bestand:Big Thunder Mountain at Disneyland IMG 3945.jpg|[[Big Thunder Mountain Railroad]]
Bestand:Adventureland at Disneyland IMG 3877.jpg
</gallery>

=== Critter Country ===
Dit themagebied is gethematiseerd naar de bossen in Noord-Amerika en werd in 1972 geopend als Bear Country. In 1988 kreeg het de naam Critter Country. In het gebied zijn de attracties: [[The Many Adventures of Winnie the Pooh (attractie)|The Many Adventures of Winnie the Pooh]] en [[Splash Mountain]] te vinden.
<gallery>
Bestand:Splash Mountain at Disneyland - final drop.jpg|[[Splash Mountain]]
Bestand:The Many Adventures of Winnie the Pooh.jpg|[[The Many Adventures of Winnie the Pooh (attractie)]]
</gallery>

=== Tomorrowland ===
{{Zie hoofdartikel|Tomorrowland (Disney)}}
In het themagebied bevinden zich verschillende attracties die grotendeels gedecoreerd zijn naar het ruimtevaartthema. Een aantal voorbeelden van attracties zijn: [[Space Mountain]] en [[Buzz Lightyear-attracties|Buzz Lightyear Laser Blast]]. De opzet van Tomorrowland is sinds de opening flink veranderd. In de openingsjaren was Tomorrowland een themagebied waar alles in het teken stond van educatie, techniek en innovatie. De enig overgebleven attractie uit dat tijdperk is [[Autopia]]. De overige attracties waren met name shows, films en (interactieve) tentoonstellingen.<ref name=":1" />
<gallery>
Bestand:Tomorrowland.JPG
Bestand:DL05 039.jpg
Bestand:Star Tours Entrance DLR.jpg
Bestand:Anaheim Resort, Anaheim, CA, USA - panoramio (16).jpg
</gallery>

=== Star Wars: Galaxy's Edge ===
{{Zie hoofdartikel|Star Wars: Galaxy's Edge}}
Star Wars: Galaxy's Edge is gethematiseerd naar de [[Star Wars]]-franchise, en heeft als setting een fictieve plaats Black Spire Outpost op de fictieve planeet Batuu. In de bebouwing bevinden zich onder meer [[souvenirwinkel]]s en horeca. Ook staat het ruimteschip de [[Millennium Falcon]] in het themagebied. In Galaxy's Edge staan de attracties: [[Millennium Falcon: Smugglers Run]] en [[Star Wars: Rise of the Resistance]].
<gallery>
Bestand:Millennium Falcon Star Wars Galaxy's Edge Disneyland Resort in Anaheim, California (48512627247).jpg
Bestand:Disneyland - Star Wars Galaxy's Edge (Disneyland) 04.jpg
Bestand:Galaxy's Edge.jpg
</gallery>

{{Commonscat|Disneyland}}
{{Appendix|2=
{{References}}
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Disneyland Park (Anaheim)|oldid=|datum=20112510}}
}}
{{Navigatie Disneyland Resort}}
{{Navigatie Disney}}

[[Categorie:Disneyland Park (Anaheim)| ]]

title: Disneyland Park

Locatie: Anaheim, Californië · Verenigde Staten

Eerdere namen: Disneyland

Resort: Disneyland Resort

Thema: Figuren en ideeën van Walt Disney

Operator: The Walt Disney Company

title: Attracties


text:
# Aedui
De Aedui (of Haedui), ook Haeduers (of Aeduers) genoemd, waren een Keltische stam uit Gallia Lugdunensis, die zich in de eerste eeuw v.Chr. in het huidige Bourgondië (Frankrijk) ophielden. Ze bewoonden het gebied tussen de Arar (Saône) en de Liger (Loire). Hun hoofdstad was Bibracte.
Titus Livius schrijft in zijn Ab Urbe Condita (boek 5.34) dat de Aedui deel uitmaakten van de expeditie van de legendarische Gallische koning Bellovesus uit de stam der Bituriges in Italië in de zesde eeuw v. Chr.
Ze waren later altijd loyaal aan Rome gebleven, maar schaarden zich in het voorlaatste jaar van de Gallische Oorlog toch aan de kant van Vercingetorix in diens strijd tegen Julius Caesar. Dit gebeurde - ondanks eerdere toezegging van steun aan de Romeinen - door een keuze van de leider van de Aedui, Litaviccus, voor solidariteit met het algemene Gallische verzet.
In zijn strijd tegen Rome versloeg Ariovistus de Aedui in 58 voor Chr.
Gallia Cisalpina:
Anares · Beluni · Boii · Carni · Caturiges · Cenomani · Ceutrones · Insubres · Lepontii · Libici · Lingones · Nerusi · Salassi · Segusani · Suetri · Taurini · Vedianti

Gallia Transalpina:
Aedui · Albici · Allobroges · Ambarri · Ambiani · Andecavi · Arecomici · Atrebati · Aulerci Cenomani · Aulerci Diablintes · Aulerci Eburovices · Arverni · Baiocasses · Bellovaci · Bituriges Cubi · Bituriges Vivisci · Cadurci · Caleti · Carnutes · Catalauni · Caturiges · Cavares · Cenomani · Centrones · Cetrones · Commoni · Condrusi · Coriosolitae · Durocasses · Eciates · Eleuteti · Gabali · Garocelli · Geidumni · Grudii · Helvetii · Helvii · Lemovices · Leuci · Levaci · Lexovii · Lingones · Mandubii · Mediomatrici · Medulli · Menapii · Morini · Namnetes · Nantuates · Nerviërs · Nitiobriges · Osismii · Parisii · Petrocorii · Pictones · Pleumoxii · Redones · Remi · Ruteni · Salluviërs · Santones · Segni · Segovellauni · Segusiavi · Senones · Sequani · Silvanectes · Sordones · Suessiones · Tectosages · Tigurini ·  Tougener · Treveri · Tricasses · Tricastini · Turones ·  Veliocasses · Vellavi · Venelli · Veneti · Viducasses · Viromandui · Vocontii · Volcae Arecomici · Volcae Tectosages · Vivisci

title: Aedui

wikitext:
De '''Aedui''' (of Haedui), ook '''Haeduers''' (of Aeduers) genoemd, waren een [[Kelten|Keltische]] stam uit [[Gallia Lugdunensis]], die zich in de eerste eeuw v.Chr. in het huidige [[Bourgondië (regio)|Bourgondië]] ([[Frankrijk]]) ophielden. Ze bewoonden het gebied tussen de Arar ([[Saône]]) en de ''Liger'' ([[Loire (rivier)|Loire]]). Hun hoofdstad was [[Bibracte (historische stad)|Bibracte]].
[[File:Gaul, 1st century BC.gif|thumb|right|250px|Gallië in de eerste eeuw met de positie van de stam der Aedui]]
[[Titus Livius]] schrijft in zijn [[Ab Urbe Condita (boek)|Ab Urbe Condita]] (boek 5.34) dat de Aedui deel uitmaakten van de expeditie van de legendarische Gallische koning [[Bellovesus]] uit de stam der [[Bituriges]] in Italië in de zesde eeuw v. Chr.

Ze waren later altijd loyaal aan [[Romeinse Rijk|Rome]] gebleven, maar schaarden zich in het voorlaatste jaar van de [[Gallische Oorlog]] toch aan de kant van [[Vercingetorix]] in diens strijd tegen [[Julius Caesar]]. Dit gebeurde - ondanks eerdere toezegging van steun aan de Romeinen - door een keuze van de leider van de Aedui, [[Litaviccus]], voor solidariteit met het algemene Gallische verzet.

In zijn strijd tegen Rome versloeg [[Ariovistus]] de Aedui in 58 voor Chr.

{{Navigatie Gallische volken}}

[[Categorie:Gallische stam]]
[[Categorie:Geschiedenis van Bourgondië]]


text:
# Uitslagen van de Republikeinse presidentiële voorverkiezingen 2016
Dit artikel bevat de uitslagen van de Republikeinse Partij voor de voorverkiezingen voor de presidentiële nominatie van hun partij in 2016.

## Belangrijke data
| Datum                    | Gebeurtenis                       |
| ------------------------ | --------------------------------- |
| 1 februari - 7 juni 2016 | voorverkiezingen                  |
| 18 juli - 21 juli 2016   | Republikeinse Nationale Conventie |
| 8 november 2016          | presidentsverkiezing              |
| 20 januari 2017          | inauguratie                       |

## Voorverkiezingen

### Aanloop
Na de door Mitt Romney verloren presidentsverkiezingen van 2012 was er geen duidelijke frontrunner voor de Republikeinse kandidatuur voor de verkiezingen van 2016. Van eind 2012 tot halverwege 2013 ging Marco Rubio aan de leiding in de polls. Die positie werd overgenomen door Chris Christie. Zijn opvallende retorische stijl en het feit dat hij al enkele jaren gouverneur van New Jersey was, een overwegend Democratisch stemmende staat, spraken in zijn voordeel.
In januari 2014 werd Christie echter ernstig in verlegenheid gebracht, toen bekend werd dat door toedoen van medewerkers uit zijn staf in september 2013 de toegang tot de George Washington Bridge die het stadje Fort Lee verbindt met New York, ernstig was belemmerd door sluiting van twee van de drie rijstroken. Dagenlange gigantische files waren het resultaat. De medewerkers wilden met hun handelen wraak nemen op de burgemeester van Fort Lee die Christie niet had gesteund in zijn herverkiezingscampagne. Onderzoek kon niet aantonen dat Christie weet had van hun handelen, maar hij kelderde wel in de peilingen en herstelde daar niet meer van. Gedurende geheel 2014 wisselden verschillende (potentiële) presidentskandidaten, zoals de running mate van Romney voor het vicepresidentschap Paul Ryan, de gouverneur van Texas Rick Perry en de vroegere vroegere gouverneur van Arkansas Mike Huckabee, elkaar af in de leiding in de polls. Tegen het eind van 2014 nam Jeb Bush, de vroegere gouverneur van Florida en broer van oud-president George W. Bush, de leiding over.
Ted Cruz, senator namens de staat Texas, was in maart 2015 de eerste Republikein die zich officieel verkiesbaar stelde. In de maanden daarna volgden er nog 16. Daarmee werd dit het grootste deelnemersveld aan een Republikeinse voorverkiezingen voor het presidentschap ooit. Een vijftal kandidaten trok zich al terug voor de eerste voorverkiezingen in Iowa in januari 2015. Het ging het om de gouverneur van New York George Pataki, een senator uit South Carolina Lindsey Graham, de gouverneur van Louisiana Bobby Jindal, de gouverneur van Wisconsin Scott Walker en Rick Perry. Zij trokken zich allen terug vanwege een te lage ranking in de peilingen en meestal als gevolg daarvan te weinig financiële steun van donateurs, nodig voor een presidentiële campagne.
De zakenman Donald Trump stelde zich in juni 2015 kandidaat. In eerste instantie werd hij gezien als een interessante outsider, maar met een kleine kans op de winst. Met zijn grof taalgebruik viel hij meteen op. Zo zei hij over buurland Mexico: "Ze sturen de mensen met veel problemen. Ze brengen drugs, ze brengen criminaliteit. Het zijn verkrachters". De Republikeinse presidentskandidaat van 2008 John McCain verdiende ook niet het respect van Trump. McCain werd vrij algemeen beschouwd als een oorlogsheld omdat hij tijdens de Vietnamoorlog vijf jaar in krijgsgevangenschap had doorgebracht. Trump stelde echter dat "hij geen oorlogsheld is. Hij was een oorlogsheld omdat hij gevangen werd genomen. Ik houd van mensen die niet gevangen werden genomen". Halverwege juli 2015 nam Trump de leiding van Bush over in de opiniepeilingen.
In navolging van Trump deden ook twee andere outsiders het goed, namelijk de arts Ben Carson en Carly Fiorina, de oud-CEO van Hewlett-Packard. Fiorina steeg naar het tweede landelijke debat naar een derde plek in de polls, maar wist van dit momentum geen gebruik te maken en zakte later weer terug. Carson ging in november zelfs korte tijd aan de leiding in de peilingen, maar had een grote terugval toen bleek dat hij gelogen had over zijn opleiding. Carson had namelijk beweerd dat hij aan prestigieuze militaire academie van West Point had gestudeerd en dat bleek niet waar te zijn. In de Republikeinse voorverkiezingen speelde hij vervolgens een marginale rol.

### Eerste voorverkiezingen: Iowa, New Hampshire, South Carolina en Nevada
Aan het einde van 2015 ging Trump duidelijk aan kop. Naast de twee andere outsiders deden ook Bush, Rubio en Cruz het redelijk in de peilingen. Bij het laatste televisiedebat voor de voorverkiezingen in Iowa ontbrak Trump. Hij had namelijk een conflict met Megyn Kelly, een journaliste van Fox News die het debat organiseerde. Op basis van eerder tv-debat vond hij dat ze partijdig was. Zij confronteerde Trump toen met zijn weinig vleiende opmerkingen uit het verleden over vrouwen. Zo noemde Trump actrice Rosie O'Donnell ooit een 'vet varken'. Andere vrouwen waren in zijn ogen 'slonzen'. Trump stelde later dat Kelly een "bimbo" was. Volgens hem kwam er "bloed uit haar ogen en uit haar weet ik veel wat".
Trump opende de aanval op de conservatieve senator door zich af te vragen of de in Canada geboren Cruz wel gerechtigd was mee te doen aan de presidentsverkiezingen. Cruz won uiteindelijk in Iowa, met een kleine voorsprong op Trump en Rubio. Drie kandidaten trokken zich terug, namelijk Rand Paul, Huckabee en Rick Santorum. Huckabee en Santorum hadden in respectievelijk 2008 en 2012 de voorverkiezingen in deze staat nog gewonnen. Rubio leek de meest waarschijnlijke kandidaat die door het partijestablishment gesteund zou gaan worden, althans zo deed de media het voorkomen. Een slecht optreden in een debat begin februari waarbij hij vier keer de presentator letterlijk herhaalde luidde het begin van het einde van diens campagne in.
Trump won de voorverkiezingen van New Hampshire met 35 procent van de stemmen en sloeg daarmee een groot gat met zijn opponenten. De gouverneur van Ohio John Kasich had al zijn kaarten op New Hampshire gezet door daar heel actief campagne te voeren. Hij eindigde verrassend als tweede, net voor Cruz. Rubio eindigde als vijfde. Fiorina was zowel in Iowa als in New Hampshire als zevende geëindigd en staakte haar campagne. Datzelfde deed Christie, die ook al zijn geld op New Hampshire had ingezet, en Jim Gilmore, de gouverneur van Virginia.
Rubio ging als favoriet de voorverkiezingen van South Carolina in, mede door de steunbetuiging van gouverneur Nikki Haley. Dat bleek  niet genoeg, want Trump won wederom met een groot verschil. In de dagen voor de verkiezingen had oud-president George W. Bush nog campagne gevoerd in South Carolina voor zijn broer Jeb, maar met weinig resultaat. Jeb besloot zich terug te trekken. De voorverkiezingen drie dagen later in Nevada werden opnieuw gewonnen door Trump, nu met 46 procent van de kiezers achter zich.

### Super Tuesday
Op Super Tuesday –  1 maart 2016 – viel bijna de helft van het aantal gedelegeerden nodig voor de Republikeinse nominatie te behalen. Zowel Rubio als Cruz richten hun pijlen op frontrunner Trump in een debat in Houston, Texas in de laatste paar dagen voor de verkiezingen. Trump won in Alabama, Arkansas, Georgia, Massachusetts, Tennessee, Vermont en Virginia, terwijl Cruz in zijn thuisstaat (Texas) won en in Oklahoma. Rubio sleepte met de winst in Minnesota zijn eerste staat binnen. Kasich won nergens, maar eindigde sterk als tweede in Virginia en won bijna in Vermont. Carson won nergens en trok zich een aantal dagen later terug.
Nu de kans toenam dat Trump de Republikeinse nominatie zou binnenslepen nam de druk toe van het partijestablishment op Mitt Romney en Paul Ryan, de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden om zich in de verkiezingsstrijd te mengen, maar beiden hielden de boot af. Op 5 maart won Cruz de voorverkiezingen in Maine en Kansas, terwijl Trump in Kentucky en Louisiana won. Drie dagen later won Trump in Michigan, Mississippi en Hawaï. Cruz won in Idaho.

### Nog een Super Tuesday: Florida en Ohio
Op 15 maart was een belangrijke dag, omdat er weer een groot aantal gedelegeerden te behalen viel. Rubio wilde er alles aan doen om te voorkomen dat Trump gekozen werd en riep zijn supporters in Ohio om op de gouverneur van de staat John Kasich te stemmen. Andersom verwachtte hij van Kasich hetzelfde, namelijk dat hij zijn achterban zou oproepen om in Florida op Rubio te stemmen, maar dat gebeurde niet. Volgens een woordvoerder van Kasich zou hij toch wel gaan winnen in Ohio en zou Rubio toch verliezen in zijn thuisstaat. Dat gebeurde inderdaad en Rubio staakte zijn campagne. Trump won in Florida, en in Illinois, North Carolina en Missouri.

### Trump sleept de winst binnen
Tussen 22 maart en 19 april vonden er verkiezingen plaats in zeven staten en één territorium. Trump won in Arizona en in zijn thuisstaat New York, de staten waar de meeste gedelegeerden op het spel stonden. Cruz behaalde de meeste gedelegeerden in Utah, Wisconsin, Colorado en Wyoming, maar liep veel te ver achter om nog een serieuze bedreiging voor de vastgoedmagnaat te vormen.
In vijf noordoostelijke staten, te weten Connecticut, Delaware, Maryland, Pennsylvania en Rhode Island vonden de voorverkiezingen plaats op 26 april. Trump won in al deze staten, met een groot verschil ten opzichte van Kasich en Cruz.
Cruz en Kasich bleven in de race, hoewel ze kansloos leken. Hun enige hoop was dat Trump niet de absolute meerderheid van de gedelegeerden achter zich kreeg. Na de eerste stemmingsronde op de Republikeinse Conventie zouden de gebonden gedelegeerden in de tweede ronde zelf mogen bepalen naar wie hun stem zou uitgaan. Zowel Cruz als Kasich hoopten dan een kans te maken. Trump won echter ook de voorverkiezingen in Indiana en overschreed daarmee de magische grens van de benodigde 1237 gedelegeerden.
Steeds meer Republikein leiders schaarden zich in deze periode achter hem, hoewel zowel de Republikeinse genomineerden van 2008 John McCain als van 2012 Mitt Romney weigerden hun steun uit te spreken. Datzelfde gold voor de twee nog levende Republikeinse oud-presidenten vader en zoon Bush. Paul Ryan wachtte lang met het uitspreken van zijn steun, maar ging uiteindelijk overstag.
De voorverkiezingen in de staten die volgden waren slechts een formaliteit en werden allemaal gewonnen door Trump.

## Belangrijkste kandidaten
| Kandidaat                     | Kandidaat                     | Kandidaat                     | Belangrijkste functie                                                               | Campaign Withdrawal date        | Gedelegeerden | Totaal aantal stemmen | Gewonnen staten/territoria                                                                                |
| ----------------------------- | ----------------------------- | ----------------------------- | ----------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------- | ------------- | --------------------- | --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| Donald Trump                  |                               |                               | Voorzitter van The Trump Organization (1971-heden)                                  | Verzekerd van nominatie: 26 mei | 1,725         | 14.009.098 (44,96%)   | 41 AL, AR, AS, AZ, CA, CT, DE, FL, GA, GU, HI, IL, IN, KY, LA, MA, MD, MI, MO, MP, MS, MT, NC, ND, NE, NH, NV, NJ, NM, NY, OR, PA, RI, SC, SD, TN, VA, VI, VT, WA, WV |
| Ted Cruz                      |                               |                               | Senator voor Texas (2013-heden)                                                     | Teruggetrokken: 3 mei           | 484           | 7.810.477 (25,07%)    | 11 AK, CO, IA, ID, KS, ME, OK, TX, UT, WI, WY                                                                                |
| John Kasich                   |                               |                               | 69e gouverneur van Ohio (2011-heden)                                                | Teruggetrokken: 4 mei           | 125           | 4.287.325 (13,76%)    | 1 OH                                                                                |
| Marco Rubio                   |                               |                               | Senator voor Florida (2011-heden)                                                   | Teruggetrokken: 15 maart        | 123           | 3,513,879             | 3 DC, MN, PR                                                                                |
| Ben Carson                    |                               |                               | Directeur van de afdeling Neurochirurgie van het Johns Hopkins Hospital (1984–2013) | Teruggetrokken: 4 maart         | 7             | 857,023 (2,75%)       | —                                                                                |
| Jeb Bush                      |                               |                               | 43e gouverneur van Florida (1999-2007)                                              | Teruggetrokken: 20 februari     | 3             | 286.634 (0,92%)       | —                                                                                |
| Rand Paul                     |                               |                               | Senator voor Kentucky (2011-heden)                                                  | Teruggetrokken: 3 februari      | 2             | 66.790 (0,21%)        | —                                                                                |
| Mike Huckabee                 |                               |                               | 44e gouverneur van Arkansas (1996-2007)                                             | Teruggetrokken: 1 februari      | -             | 51.441 (0,17%)        | —                                                                                |
| Carly Fiorina                 |                               |                               | CEO van Hewlett-Packard (1999-2005)                                                 | Teruggetrokken: 10 februari     | -             | 40.578 (0,13%)        | —                                                                                |
| Chris Christie                |                               |                               | 55e gouverneur van New Jersey (2010-heden)                                          | Teruggetrokken: 10 februari     | —             | 57.636 (0,18%)        | —                                                                                |
| Rick Santorum                 |                               |                               | Senator voor Pennsylvania (1995-2007)                                               | Teruggetrokken: 3 februari      | —             | 16.625 (0,05%)        | —                                                                                |
| Jim Gilmore                   |                               |                               | 68e gouverneur van Virginia (1998-2002)                                             | Teruggetrokken: 12 februari     | —             | 18.364 (0,06%)        | —                                                                                |
| Overige kandidaten            | Overige kandidaten            | Overige kandidaten            | Overige kandidaten                                                                  | Overige kandidaten              | —             | 73.795 (0,24%)        | —                                                                                |
| Niet toegewezen gedelegeerden | Niet toegewezen gedelegeerden | Niet toegewezen gedelegeerden | Niet toegewezen gedelegeerden                                                       | Niet toegewezen gedelegeerden   | 3             | 70.438 (0,23%)        | —                                                                                |
| Total                         | Total                         | Total                         | Total                                                                               | Total                           | 2472          | 31.160.103 (100,00%)  | 56                                                                                |

wikitext:
{{Infobox verkiezingen
| diagram_uitslag    = Republican_Party_presidential_primary_results_by_delegate_roll-call,_2016.svg
| naam               = Republikeinse presidentiële voorverkiezingen 2016
| datum              = 1 februari – 7 juni [[2016]]
| land               = {{US}}
| zetels_te_verdelen = 2472 gedelegeerden
| opkomst            =
| grootste_partij    =
| functienaam        = Republikeinse kandidaat
| nieuw_gekozen      =[[Donald Trump]]
| voorganger         = [[Mitt Romney]]
| vorige             = [[Uitslagen van de Republikeinse presidentiële voorverkiezingen 2012|2012]]
| volgende           = [[Uitslagen van de Republikeinse presidentiële voorverkiezingen 2020|2020]]
| portaal2           = Verenigde Staten
}}
Dit artikel bevat de '''uitslagen''' van de '''[[Republikeinse Partij (VS)|Republikeinse Partij]]''' voor de [[Amerikaanse presidentsverkiezingen 2016|'''voorverkiezingen''' voor de presidentiële nominatie van hun partij]] in 2016.

==Belangrijke data==
{| class="wikitable"
|-
! Datum !! Gebeurtenis
|-
| 1 februari - 7 juni [[2016]] || voorverkiezingen
|-
| 18 juli - 21 juli 2016 || Republikeinse Nationale Conventie
|-
| 8 november 2016 || [[Amerikaanse presidentsverkiezingen 2016|presidentsverkiezing]]
|-
| 20 januari [[2017]] || inauguratie
|}

==Voorverkiezingen==
===Aanloop===
[[Bestand:January_2008_Mitt_Romney_Campaign_Rally.jpg|thumb|right|250px|Mitt Romney op campagne in 2008.]]
[[Bestand:2.9.11ChrisChristieTownHallByLuigiNovi3.jpg|thumb|right|250px|Chris Christie, aanvankelijk favoriet voor de nominatie, maar raakt als gevolg van wraakzuchtige handelingen van zijn ambtenaren kansloos.]]
Na de door [[Mitt Romney]] verloren [[Amerikaanse presidentsverkiezingen 2012|presidentsverkiezingen van 2012]] was er geen duidelijke frontrunner voor de Republikeinse kandidatuur voor de verkiezingen van 2016. Van eind 2012 tot halverwege 2013 ging [[Marco Rubio]] aan de leiding in de polls. Die positie werd overgenomen door [[Chris Christie]]. Zijn opvallende retorische stijl en het feit dat hij al enkele jaren [[Lijst van gouverneurs van New Jersey|gouverneur van New Jersey]] was, een overwegend [[Democratische Partij (VS)|Democratisch]] stemmende staat, spraken in zijn voordeel.

In januari 2014 werd Christie echter ernstig in verlegenheid gebracht, toen bekend werd dat door toedoen van medewerkers uit zijn staf in september 2013 de toegang tot de [[George Washington Bridge]] die het stadje [[Fort Lee (New Jersey)|Fort Lee]] verbindt met [[New York (stad)|New York]], ernstig was belemmerd door sluiting van twee van de drie rijstroken. Dagenlange gigantische files waren het resultaat. De medewerkers wilden met hun handelen wraak nemen op de burgemeester van Fort Lee die Christie niet had gesteund in zijn herverkiezingscampagne. Onderzoek kon niet aantonen dat Christie weet had van hun handelen, maar hij kelderde wel in de peilingen en herstelde daar niet meer van. Gedurende geheel 2014 wisselden verschillende (potentiële) presidentskandidaten, zoals de running mate van Romney voor het [[Vicepresident van de Verenigde Staten|vicepresidentschap]] [[Paul Ryan (politicus)|Paul Ryan]], de [[Lijst van gouverneurs van Texas|gouverneur van Texas]] [[Rick Perry]] en de vroegere [[Lijst van gouverneurs van Arkansas|vroegere gouverneur van Arkansas]] [[Mike Huckabee]], elkaar af in de leiding in de polls. Tegen het eind van 2014 nam [[Jeb Bush]], de vroegere [[Lijst van gouverneurs van Florida|gouverneur van Florida]] en broer van oud-president [[George W. Bush]], de leiding over.

[[Ted Cruz]], senator namens de staat Texas, was in maart 2015 de eerste Republikein die zich officieel verkiesbaar stelde. In de maanden daarna volgden er nog 16. Daarmee werd dit het grootste deelnemersveld aan een Republikeinse voorverkiezingen voor het presidentschap ooit. Een vijftal kandidaten trok zich al terug voor de eerste voorverkiezingen in [[Iowa (staat)|Iowa]] in januari 2015. Het ging het om de [[Lijst van gouverneurs van New York|gouverneur van New York]] [[George Pataki]], een senator uit [[South Carolina]] [[Lindsey Graham]], de [[Lijst van gouverneurs van Indiana|gouverneur van Louisiana]] [[Bobby Jindal]], de [[Lijst van gouverneurs van Wisconsin|gouverneur van Wisconsin]] [[Scott Walker (politicus)|Scott Walker]] en Rick Perry. Zij trokken zich allen terug vanwege een te lage ranking in de peilingen en meestal als gevolg daarvan te weinig financiële steun van donateurs, nodig voor een presidentiële campagne.

De zakenman [[Donald Trump]] stelde zich in juni 2015 kandidaat. In eerste instantie werd hij gezien als een interessante outsider, maar met een kleine kans op de winst. Met zijn grof taalgebruik viel hij meteen op. Zo zei hij over buurland [[Mexico (land)|Mexico]]: "Ze sturen de mensen met veel problemen. Ze brengen drugs, ze brengen criminaliteit. Het zijn verkrachters". De Republikeinse presidentskandidaat van 2008 [[John McCain]] verdiende ook niet het respect van Trump. McCain werd vrij algemeen beschouwd als een oorlogsheld omdat hij tijdens de [[Vietnamoorlog]] vijf jaar in krijgsgevangenschap had doorgebracht. Trump stelde echter dat "hij geen oorlogsheld is. Hij was een oorlogsheld omdat hij gevangen werd genomen. Ik houd van mensen die niet gevangen werden genomen".<ref>[http://www.nrc.nl/nieuws/2015/07/20/nu-kunnen-ze-niet-meer-om-m-lachen-1516670-a512674 Nu kunnen ze niet meer om 'm lachen], NRC Handelsblad, 20 juli 2015</ref> Halverwege juli 2015 nam Trump de leiding van Bush over in de opiniepeilingen.

In navolging van Trump deden ook twee andere outsiders het goed, namelijk de arts [[Ben Carson]] en [[Carly Fiorina]], de oud-CEO van [[Hewlett-Packard]]. Fiorina steeg naar het tweede landelijke debat naar een derde plek in de polls, maar wist van dit momentum geen gebruik te maken en zakte later weer terug. Carson ging in november zelfs korte tijd aan de leiding in de peilingen, maar had een grote terugval toen bleek dat hij gelogen had over zijn opleiding. Carson had namelijk beweerd dat hij aan prestigieuze militaire academie van [[United States Military Academy|West Point]] had gestudeerd en dat bleek niet waar te zijn. In de Republikeinse voorverkiezingen speelde hij vervolgens een marginale rol.<ref>[http://www.nu.nl/verkiezingen-vs/4225258/republikein-carson-stapt-verkiezingsrace.html Republikein Carson stapt uit verkiezingsrace], Nu.nl, 5 maart 2016</ref>

===Eerste voorverkiezingen: Iowa, New Hampshire, South Carolina en Nevada===
[[Bestand:MegynKelly.jpg|right|thumb|150px|Fox-journalist Megyn Kelly. Volgens Donald Trump een "bimbo"]]
[[Bestand:Governor_of_Florida_Jeb_Bush_at_VFW_in_Hudson,_New_Hampshire,_July_8th,_2015_by_Michael_Vadon_a_03.jpg|thumb|right|200px|Jeb Bush op campagne. Een veel herhaald fragment op televisie was het moment waarop Bush zijn toehoorders vroeg toch alsjeblieft te klappen<ref>[http://www.ad.nl/buitenland/jeb-bush-smeekt-achterban-klap-alsjeblieft~ac021bdc/ Jeb Bush smeekt achterban: Klap, alsjeblieft], Algemeen Dagblad, 4 februari 2016</ref>]]
Aan het einde van 2015 ging Trump duidelijk aan kop. Naast de twee andere outsiders deden ook Bush, Rubio en Cruz het redelijk in de peilingen. Bij het laatste televisiedebat voor de voorverkiezingen in Iowa ontbrak Trump. Hij had namelijk een conflict met [[Megyn Kelly]], een journaliste van [[Fox News]] die het debat organiseerde. Op basis van eerder tv-debat vond hij dat ze partijdig was. Zij confronteerde Trump toen met zijn weinig vleiende opmerkingen uit het verleden over vrouwen. Zo noemde Trump actrice [[Rosie O'Donnell]] ooit een 'vet varken'. Andere vrouwen waren in zijn ogen 'slonzen'. Trump stelde later dat Kelly een "bimbo" was.<ref>[http://www.volkskrant.nl/buitenland/felle-aanval-trump-op-bimbo-megyn-kelly-in-ruzie-om-debat~a4233958/  Felle aanval Trump op 'bimbo' Megyn Kelly in ruzie om debat], de Volkskrant, 28 januari 2016</ref> Volgens hem kwam er "bloed uit haar ogen en uit haar weet ik veel wat".

Trump opende de aanval op de conservatieve senator door zich af te vragen of de in [[Canada]] geboren Cruz wel gerechtigd was mee te doen aan de presidentsverkiezingen.<ref>[http://www.elsevier.nl/buitenland/article/2016/01/trump-mag-canadees-ted-cruz-wel-president-worden-2741490W/ Trump: mag ‘Canadees’ Ted Cruz wel president worden?], Elsevier.nl, 6 januari 2016</ref> Cruz won uiteindelijk in Iowa, met een kleine voorsprong op Trump en Rubio. Drie kandidaten trokken zich terug, namelijk [[Rand Paul]], Huckabee en [[Rick Santorum]]. Huckabee en Santorum hadden in respectievelijk 2008 en 2012 de voorverkiezingen in deze staat nog gewonnen. Rubio leek de meest waarschijnlijke kandidaat die door het partijestablishment gesteund zou gaan worden, althans zo deed de media het voorkomen. Een slecht optreden in een debat begin februari waarbij hij vier keer de presentator letterlijk herhaalde luidde het begin van het einde van diens campagne in.

Trump won de voorverkiezingen van [[New Hampshire]] met 35 procent van de stemmen en sloeg daarmee een groot gat met zijn opponenten. De [[Lijst van gouverneurs van Ohio|gouverneur van Ohio]] [[John Kasich]] had al zijn kaarten op New Hampshire gezet door daar heel actief campagne te voeren. Hij eindigde verrassend als tweede, net voor Cruz. Rubio eindigde als vijfde. Fiorina was zowel in Iowa als in New Hampshire als zevende geëindigd en staakte haar campagne. Datzelfde deed Christie, die ook al zijn geld op New Hampshire had ingezet, en [[Jim Gilmore]], de [[Lijst van gouverneurs van Virginia|gouverneur van Virginia]].

Rubio ging als favoriet de voorverkiezingen van South Carolina in, mede door de steunbetuiging van gouverneur [[Nikki Haley]]. Dat bleek  niet genoeg, want Trump won wederom met een groot verschil. In de dagen voor de verkiezingen had oud-president George W. Bush nog campagne gevoerd in South Carolina voor zijn broer Jeb, maar met weinig resultaat. Jeb besloot zich terug te trekken. De voorverkiezingen drie dagen later in [[Nevada (staat)|Nevada]] werden opnieuw gewonnen door Trump, nu met 46 procent van de kiezers achter zich.

===Super Tuesday===
Op [[Super Tuesday]] –  1 maart 2016 – viel bijna de helft van het aantal gedelegeerden nodig voor de Republikeinse nominatie te behalen. Zowel Rubio als Cruz richten hun pijlen op frontrunner Trump in een debat in [[Houston]], [[Texas (staat)|Texas]] in de laatste paar dagen voor de verkiezingen. Trump won in [[Alabama]], [[Arkansas (staat)|Arkansas]], [[Georgia (staat)|Georgia]], [[Massachusetts]], [[Tennessee]], [[Vermont]] en [[Virginia (staat)|Virginia]], terwijl Cruz in zijn thuisstaat (Texas) won en in [[Oklahoma]]. Rubio sleepte met de winst in [[Minnesota]] zijn eerste staat binnen. Kasich won nergens, maar eindigde sterk als tweede in Virginia en won bijna in Vermont. Carson won nergens en trok zich een aantal dagen later terug.

Nu de kans toenam dat Trump de Republikeinse nominatie zou binnenslepen nam de druk toe van het partijestablishment op [[Mitt Romney]] en [[Paul Ryan (politicus)|Paul Ryan]], de voorzitter van het [[Huis van Afgevaardigden (Verenigde Staten)|Huis van Afgevaardigden]] om zich in de verkiezingsstrijd te mengen, maar beiden hielden de boot af. Op 5 maart won Cruz de voorverkiezingen in [[Maine]] en [[Kansas (staat)|Kansas]], terwijl Trump in [[Kentucky]] en [[Louisiana (staat)|Louisiana]] won. Drie dagen later won Trump in [[Michigan]], [[Mississippi (staat)|Mississippi]] en [[Hawaï]]. Cruz won in [[Idaho]].

===Nog een Super Tuesday: Florida en Ohio===
[[Bestand:John_Kasich_by_Gage_Skidmore.jpg|thumb|right|200px|John Kasich wint in zijn thuisstaat Ohio, maar weet verder geen potten te breken]]
Op 15 maart was een belangrijke dag, omdat er weer een groot aantal gedelegeerden te behalen viel. Rubio wilde er alles aan doen om te voorkomen dat Trump gekozen werd en riep zijn supporters in [[Ohio (staat)|Ohio]] om op de gouverneur van de staat John Kasich te stemmen. Andersom verwachtte hij van Kasich hetzelfde, namelijk dat hij zijn achterban zou oproepen om in Florida op Rubio te stemmen, maar dat gebeurde niet. Volgens een woordvoerder van Kasich zou hij toch wel gaan winnen in Ohio en zou Rubio toch verliezen in zijn thuisstaat. Dat gebeurde inderdaad en Rubio staakte zijn campagne. Trump won in Florida, en in [[Illinois (staat)|Illinois]], [[North Carolina]] en [[Missouri (staat)|Missouri]].

===Trump sleept de winst binnen===
[[Bestand:Donald_Trump_by_Gage_Skidmore_5.jpg|right|thumb|200px|Donald Trump op campagne in Arizona]]
Tussen 22 maart en 19 april vonden er verkiezingen plaats in zeven staten en één territorium. Trump won in [[Arizona (staat)|Arizona]] en in zijn thuisstaat [[New York (staat)|New York]], de staten waar de meeste gedelegeerden op het spel stonden. Cruz behaalde de meeste gedelegeerden in [[Utah]], [[Wisconsin]], [[Colorado (staat)|Colorado]] en [[Wyoming]], maar liep veel te ver achter om nog een serieuze bedreiging voor de vastgoedmagnaat te vormen.

In vijf noordoostelijke staten, te weten [[Connecticut]], [[Delaware (staat)|Delaware]], [[Maryland]], [[Pennsylvania]] en [[Rhode Island (staat)|Rhode Island]] vonden de voorverkiezingen plaats op 26 april. Trump won in al deze staten, met een groot verschil ten opzichte van Kasich en Cruz.

Cruz en Kasich bleven in de race, hoewel ze kansloos leken. Hun enige hoop was dat Trump niet de absolute meerderheid van de gedelegeerden achter zich kreeg. Na de eerste stemmingsronde op de [[Republikeinse Partijconventie 2016|Republikeinse Conventie]] zouden de gebonden gedelegeerden in de tweede ronde zelf mogen bepalen naar wie hun stem zou uitgaan. Zowel Cruz als Kasich hoopten dan een kans te maken. Trump won echter ook de voorverkiezingen in [[Indiana]] en overschreed daarmee de magische grens van de benodigde 1237 gedelegeerden.

Steeds meer Republikein leiders schaarden zich in deze periode achter hem, hoewel zowel de Republikeinse genomineerden van 2008 John McCain als van 2012 Mitt Romney weigerden hun steun uit te spreken. Datzelfde gold voor de twee nog levende Republikeinse oud-presidenten [[George H.W. Bush|vader]] en [[George W. Bush|zoon]] Bush. Paul Ryan wachtte lang met het uitspreken van zijn steun, maar ging uiteindelijk overstag.<ref>[http://nos.nl/artikel/2108840-speaker-paul-ryan-steunt-alsnog-openlijk-donald-trump.html 'Speaker' Paul Ryan steunt alsnog openlijk Donald Trump], Nos.nl, 2 juni 2016</ref>

De voorverkiezingen in de staten die volgden waren slechts een formaliteit en werden allemaal gewonnen door Trump.

==Belangrijkste kandidaten==
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center;"
|-
! colspan=3 | Kandidaat
! class="unsortable" | Belangrijkste functie
! data-sort-type="date" | Campaign
Withdrawal date
! style="padding:10px;" | Gedelegeerden
! Totaal aantal
stemmen
! Gewonnen staten/territoria

|- style="background:linen;"
! style="background:linen;" scope="row" data-sort- value="Trump"| [[Donald Trump]]
| style="min-width:80px;"  | [[File:Donald Trump (29273256122) - Cropped.jpg|80px]]
| style="background:#283681;" |
| '''Voorzitter van [[The Trump Organization]]'''
(1971-heden)
| data-sort-value="0"  | [[File:Trump Transparent.svg|150px]]
'''Verzekerd van nominatie:
 26 mei'''
| data-sort-value="1,725" | '''1,725'''
| data-sort-value="14.009.098" | '''14.009.098'''
(44,96%)
| data-sort-value="41" | '''41'''

'''[[Alaska|AL]]''', '''[[Arkansas (staat)|AR]]''', ''[[Amerikaans-Samoa|AS]]'', '''[[Arizona (staat)|AZ]]''', '''[[Californië|CA]]''', '''[[Connecticut|CT]]''', '''[[Delaware|DE]]''', '''[[Florida (staat)|FL]]''',

'''[[Georgia (staat)|GA]]''', ''[[Guam|GU]]'', '''[[Hawaï|HI]]''', '''[[Illinois (staat)|IL]]''', '''[[Indiana|IN]]''', '''[[Kentucky|KY]]''', '''[[Louisiana (staat)|LA]]''', '''[[Massachusetts|MA]]''',

'''[[Maryland|MD]]''', '''[[Michigan|MI]]''', '''[[Missouri (staat)|MO]]''', ''[[Noordelijke Marianen|MP]]'', '''[[Mississippi (staat)|MS]]''', '''[[Montana (staat)|MT]]''', '''[[North Carolina|NC]]''', '''[[North Dakota|ND]]''',

'''[[Nebraska|NE]]''', '''[[New Hampshire|NH]]''', '''[[Nevada (staat)|NV]]''', '''[[New Jersey|NJ]]''', '''[[New Mexico|NM]]''', '''[[New York (staat)|NY]]''', '''[[Oregon|OR]]''', '''[[Pennsylvania|PA]]''',

'''[[Rhode Island (staat)|RI]]''', '''[[South Carolina|SC]]''', '''[[South Dakota|SD]]''', '''[[Tennessee|TN]]''', '''[[Virginia (staat)|VA]]''', ''[[Amerikaanse Maagdeneilanden|VI]]'', '''[[Vermont|VT]]''', '''[[Washington (staat)|WA]]''', '''[[West Virginia|WV]]'''

|-
! scope="row" data-sort-value="Cruz" | [[Ted Cruz]]
|[[File:Ted Cruz, official portrait, 113th Congress (cropped 2).jpg|80px]]
| style="background:#DAA520;" |
|'''[[Senaat (Verenigde Staten)|Senator]] voor [[Texas (staat)|Texas]]'''
(2013-heden)
| data-sort-value="05-03-2016" | [[File:Cruz 2k16 text.png|120px]]
'''Teruggetrokken: 3 mei'''
| data-sort-value="484" | 484
| data-sort-value="7.810.477" | 7.810.477
(25,07%)
| data-sort-value="11" | '''11'''

[[Alaska|AK]], '''[[Colorado (staat)|CO]]''', '''[[Iowa (staat)|IA]]''', '''[[Idaho|ID]]''', '''[[Kansas (staat)|KS]]''', '''[[Maine|ME]]''',

'''[[Oklahoma|OK]]''', '''[[Texas (staat)|TX]]''', '''[[Utah|UT]]''', '''[[Wisconsin|WI]]''', '''[[Wyoming|WY]]'''

|-
! scope="row" data-sort-value="Kasich" | [[John Kasich]]
| [[File:Governor John Kasich.jpg|80px]]
| style="background:#29AB87;" |
|'''[[Lijst van gouverneurs van Ohio|69e gouverneur van Ohio]]'''
(2011-heden)
| data-sort-value="05-04-2016" | [[File:Kasich 2016.png|90px]]

'''Teruggetrokken: 4 mei'''
| data-sort-value="125" | 125
| data-sort-value="4.287.325" | 4.287.325
(13,76%)
| data-sort-value="1" | '''1'''
 '''[[Ohio (staat)|OH]]'''

|-
! scope="row" data-sort-value="Rubio" | [[Marco Rubio]]
| [[File:Marco Rubio, Official Portrait, 112th Congress.jpg|80px]]
| style="background:#C60E3B;" |
|'''[[Senaat (Verenigde Staten)|Senator]] voor [[Florida (staat)|Florida]]'''
(2011-heden)
| data-sort-value="03-15-2016" | [[File:Marcorubio.svg|120px]]
'''Teruggetrokken: 15 maart'''
| data-sort-value="123" | 123
| data-sort-value="3,513,879" | 3,513,879
| data-sort-value="3" | '''3'''
''[[Washington D.C.|DC]]'', '''[[Minnesota|MN]]''', ''[[Puerto Rico|PR]]''

|-
! scope="row" data-sort-value="Carson" | [[Ben Carson]]
| [[File:Ben Carson by Gage Skidmore 6.jpg|80px]]
| style="background:#9cf;"|
|'''Directeur van de afdeling Neurochirurgie
van het [[Johns Hopkins Hospital]]'''
(1984–2013)
| data-sort-value="03-04-2016" | [[File:Carson for President 2016.png|120px]]

'''Teruggetrokken: 4 maart'''
| data-sort-value="7" | 7
| data-sort-value="857.023" | 857,023
(2,75%)
| data-sort-value="0" | —

|-
! scope="row" data-sort-value="Bush" | [[Jeb Bush]]
| [[File:Jeb Bush - Jan 2016 town hall meeting Ankeny Iowa.tiff|80px]]
| style="background:#939;"|
| '''[[Lijst van gouverneurs van Florida|43e gouverneur van Florida]]'''
(1999-2007)
| data-sort-value="02-20-2016" | [[File:Jeb!.svg|60px]]

'''Teruggetrokken: 20 februari'''
| data-sort-value="3" | 3
| data-sort-value="286,634 " | 286.634
(0,92%)
| data-sort-value="0" | —

|-
! scope="row" data-sort-value="Paul" | [[Rand Paul]]
| [[File:Rand Paul, official portrait, 112th Congress alternate (cropped).jpg|80px]]
| style="background:#759600;" |
|'''[[Senaat (Verenigde Staten)|Senator]] voor [[Kentucky]]'''
(2011-heden)
| data-sort-value="02-03-2016" | [[File:Rand Paul Presidential Campaign logo.svg|90px]]

'''Teruggetrokken: 3 februari'''
| data-sort-value="2" | 2
| data-sort-value="66,790" | 66.790
(0,21%)
| data-sort-value="0" | —

|-
! scope="row" data-sort-value="Huckabee" | [[Mike Huckabee]]
| [[File:Mike Huckabee by Gage Skidmore 6.jpg|80px]]
| style="background:#ff7f2a;" |
| '''[[Lijst van gouverneurs van Arkansas|44e gouverneur van Arkansas]]'''
(1996-2007)
| data-sort-value="02-01-2016" | [[File:Huckabee Plain.png|120px]]
'''Teruggetrokken: 1 februari'''
| data-sort-value="0" | -
| data-sort-value="51,441" | 51.441
(0,17%)
| data-sort-value="0" | —

|-
! scope="row" data-sort-value="Fiorina" | [[Carly Fiorina]]
| [[File:Carly Fiorina NFRW 2015 lighting corrected.jpg|80px]]
| style="background:#630;"|
| '''CEO van [[Hewlett-Packard]]'''
(1999-2005)
| data-sort-value="02-10-2016" | [[File:Carly 2016.svg|120px]]

'''Teruggetrokken: 10 februari'''
| data-sort-value="0" | -
| data-sort-value="40,578" | 40.578
(0,13%)
| data-sort-value="0" | —

|-
! scope="row" data-sort-value="Christie" | [[Chris Christie]]
| [[File:Chris Christie April 2015 (cropped).jpg|80px]]
|
| '''[[Lijst van gouverneurs van New Jersey|55e gouverneur van New Jersey]]'''
(2010-heden)
| data-sort-value="02-10-2016" | [[File:Christie 2k16.png|120px]]
'''Teruggetrokken: 10 februari'''

| data-sort-value="0" | —
| data-sort-value="57.636" | 57.636
(0,18%)
| data-sort-value="0" | —

|-
! scope="row" data-sort-value="Santorum" | [[Rick Santorum]]
| [[File:Rick Santorum by Gage Skidmore 11.jpg|80px]]
|
| '''[[Senaat (Verenigde Staten)|Senator]] voor [[Pennsylvania]]'''
(1995-2007)
| data-sort-value="02-03-2016" | [[File:Santorum 2k16 text.png|120px]]
'''Teruggetrokken: 3 februari'''
| data-sort-value="0" | —
| data-sort-value="16.625" | 16.625
(0,05%)
| data-sort-value="0" | —

|-
! scope="row" data-sort-value="Gilmore" | [[Jim Gilmore]]
| [[File:Jim Gilmore 2015.jpg|80px]]||  || '''[[Lijst van gouverneurs van Virginia|68e gouverneur van Virginia]]'''
(1998-2002)
| data-sort-value="02-12-2016" | [[File:Gilmore 2016.png|120px]]
'''Teruggetrokken: 12 februari'''
| data-sort-value="0" | —
| data-sort-value="18.364" | 18.364
(0,06%)
| data-sort-value="0" | —

|- class="sortbottom"
| colspan=5 | Overige kandidaten
| —
| 73.795
(0,24%)
| —

|- class="sortbottom"
| colspan=5 | Niet toegewezen gedelegeerden
| 3
| 70.438
(0,23%)
| —

|- style="background:#e9e9e9;" class="sortbottom"
| colspan=5 | '''Total'''
|
'''2472'''

| '''31.160.103'''
(100,00%)
| '''56'''
|}

== Zie ook ==
* [[Amerikaanse presidentsverkiezingen 2016]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Uitslagen van de Republikeinse presidentiële voorverkiezingen 2016}}
[[Categorie:Amerikaanse presidentsverkiezingen 2016|Republikeinse presidentiële voorverkiezingen]]
[[Categorie:Republikeinse Partij (Verenigde Staten)]]

Datum: 1 februari – 7 juni 2016

Land: Verenigde Staten

Te verdelen zetels: 2472 gedelegeerden

title: Resultaat

Nieuwe Republikeinse kandidaat: Donald Trump

Vorige Republikeinse kandidaat: Mitt Romney

title: Opvolging verkiezingen

Portaal: Politiek · Verenigde Staten