text:
# Bisdom Allentown
Het bisdom Allentown (Latijn: Dioecesis Alanpolitana) is een rooms-katholiek bisdom met als zetel Amarillo, in de Amerikaanse staat Pennsylvania. Het bisdom is suffragaan aan het aartsbisdom Philadelphia.

## Geschiedenis
Het bisdom werd opgericht op 28 januari 1961, uit delen van het aartsbisdom Philadelphia.

## Parochies
Het bisdom had in 2022 een oppervlakte van 7.183 km2 en telde 1.301.308 inwoners waarvan 18,7% rooms-katholiek was.

## Bisschoppen
- Joseph Mark McShea (11 februari 1961 - 3 februari 1983)
- Thomas Jerome Welsh (3 februari 1983 - 15 december 1997)
- Edward Peter Cullen (16 december 1997 - 27 mei 2009)
- John Oliver Barres (27 mei 2009 - 9 december 2016)
- Alfred Andrew Schlert (27 juni 2017 - heden)

## Galerij van afbeeldingen
- Wapen van het bisdom
- Kerkprovincie met aartsbisdom en suffragane bisdommen

Philadelphia (aartsbisdom) · Allentown · Altoona-Johnstown · Erie · Greensburg · Harrisburg · Pittsburgh · Scranton
Voormalig: Allegheny

title: Bisdom Allentown

wikitext:
{{Infobox bisdom
| naaminlandstaal = Diocese of Allentown
| afbeelding = Cathedral of Saint Catharine of Siena, Allentown PA 01.JPG
| onderschrift = Cathedral of Saint Catharine of Siena in Allentown in 2015
| bisschop = [[Alfred Andrew Schlert]]
| titel =
| hulpbisschop =
| kathedraal = [[Kathedraal van Allentown]]
| kapittel =
| vicaris-generaal =
| aartsbisdom = [[Aartsbisdom Philadelphia|Philadelphia]]
| dekenaten =
| parochie = 80
| oppervlakte = 7.183 km²
| bevolking = 1.301.308 (31-12-2022)
| katholieken = 243.300 (31-12-2022)
| patroon =
| kaartbisdom = Diocese of Allentown map 1.jpg
| website =
}}
Het '''bisdom Allentown''' ([[Latijn]]: ''Dioecesis Alanpolitana'') is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholiek]] [[bisdom]] met als zetel [[Amarillo (stad)|Amarillo]], in de [[Verenigde Staten|Amerikaanse]] staat [[Pennsylvania]]. Het bisdom is [[Suffragaan bisdom|suffragaan]] aan het aartsbisdom [[Aartsbisdom Philadelphia|Philadelphia]].

== Geschiedenis ==
Het bisdom werd opgericht op 28 januari 1961, uit delen van het aartsbisdom Philadelphia.

== Parochies ==
Het bisdom had in 2022 een oppervlakte van 7.183 km2 en telde 1.301.308 inwoners waarvan 18,7% rooms-katholiek was.

== Bisschoppen ==
* [[Joseph Mark McShea]] (11 februari 1961 - 3 februari 1983)
* [[Thomas Jerome Welsh]] (3 februari 1983 - 15 december 1997)
* [[Edward Peter Cullen]] (16 december 1997 - 27 mei 2009)
* [[John Oliver Barres]] (27 mei 2009 - 9 december 2016)
* [[Alfred Andrew Schlert]] (27 juni 2017 - heden)

== Galerij van afbeeldingen ==
<gallery>
Coat of arms of the Diocese of Allentown.svg|Wapen van het bisdom
Ecclesiastical Province of Philadelphia map 1.png|Kerkprovincie met aartsbisdom en suffragane bisdommen
</gallery>

{{Appendix|2=
*{{Citeer web|url=https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dalle.html|titel=Diocese of Allentown|auteur=|uitgever=catholic hierarchy|datum=2024|bezochtdatum=15 januari 2025}}
{{References}}
}}

{{Navigatie kerkprovincie Philadelphia}}

[[Categorie:Bisdom in de Verenigde Staten|Allentown]]
[[Categorie:Pennsylvania]]

title: Basisgegevens

Kerkprovincie: Philadelphia

Kathedraal: Kathedraal van Allentown

title: Hiërarchie

Bisschop: Alfred Andrew Schlert

title: Statistieken

title: Locatie

Locatie: Bisdom Allentown

Portaal: Christendom


text:
# Paratettix mexicanus
Paratettix mexicanus is een rechtvleugelig insect uit de familie doornsprinkhanen (Tetrigidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1861 door Saussure.

wikiname: nlwiki

title: Paratettix mexicanus

in_language: nl

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Paratettix mexicanus''
| titelweergave = cursief
| afbeelding = Mexican_Pygmy_Grasshopper_-_Paratettix_mexicanus,_Long_Pine_Key,_Everglades_National_Park,_Homestead,_Florida.jpg
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Rechtvleugeligen|Orthoptera]] (Rechtvleugeligen)
| familie = [[Doornsprinkhanen|Tetrigidae]] (Doornsprinkhanen)
| geslacht = ''[[Paratettix]]''
| w-naam = ''Paratettix mexicanus''
| auteur = Saussure
| datum = 1861
| haakjes = ja
| species =
| commons =
}}
'''''Paratettix mexicanus''''' is een [[rechtvleugeligen|rechtvleugelig insect]] uit de familie [[doornsprinkhanen]] (Tetrigidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1861 door Saussure.

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|9999-Orthoptera}} [bezocht 15 april 2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|04|18}}

[[Categorie:Paratettix|mexicanus]]

title: Paratettix mexicanus

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Orthoptera (Rechtvleugeligen)

Familie: Tetrigidae (Doornsprinkhanen)

Geslacht: Paratettix

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Mojopurno (Ngariboyo)
Mojopurno is een bestuurslaag in het regentschap Magetan van de provincie Oost-Java, Indonesië. Mojopurno telt 3956 inwoners (volkstelling 2010).

title: Mojopurno (Ngariboyo)

wikitext:
{{Infobox plaats in Indonesië
| soort          = Dorp
| naam           = Mojopurno
| inwoners       = 3956
| datum inwoners = 2010
| provincie      = [[Oost-Java]]
| regentschap    = [[Magetan (regentschap)|Magetan]]
| onderdistrict  = [[Ngariboyo (onderdistrict)|Ngariboyo]]
| eiland         =
| tijdzone       =
| code desa      = 3520061006
| mapname        =
| lat_deg        =
| lat_min        =
| lat_sec        =
| lon_deg        =
| lon_min        =
| lon_sec        =
| image          =
| caption        =
}}
'''Mojopurno''' is een bestuurslaag in het [[Regentschap (Indonesië)|regentschap]] [[Magetan (regentschap)|Magetan]] van de [[Provincies van Indonesië|provincie]] [[Oost-Java]], [[Indonesië]]. Mojopurno telt 3956 inwoners (volkstelling 2010).

{{Appendix|2=
* Resultaten van de volkstelling (2010), Badan Pusat Statistik, [https://web.archive.org/web/20121202090212/http://bps.go.id/eng/download_file/Population_of_Indonesia_by_Village_2010.pdf Population_of_Indonesia_by_Village]
}}
{{Beginnetje|landen & Volken|land=Indonesië|2=2013|3=06|4=23}}

[[Categorie:Plaats in Oost-Java]]

title: Situering

Provincie: Oost-Java

Regentschap of · stadsgemeente: Magetan

Onderdistrict: Ngariboyo

title: Algemeen

title: Overig

Portaal: Indonesië


text:
# Fibonacci
Leonardo van Pisa (Pisa, ca. 1170 - ca. 1250, middeleeuws Latijn: Leonardo Pisano, modern Italiaans: Leonardo da Pisa), beter bekend onder zijn bijnaam Fibonacci, was een Italiaanse wiskundige. Hij wordt vaak beschouwd als de eerste westerse wiskundige die origineel werk publiceerde sinds de Griekse oudheid. Zijn Liber Abaci was vijfhonderd jaar toonaangevend.

## Bijnamen
De bijnaam "Fibonacci", die hij na zijn dood kreeg, bestaat uit de samenvoeging van Figlio di Bonaccio, "zoon van Bonaccio". Fibonacci's vader heette echter Guglielmo. Bonaccio, "goedzak", was waarschijnlijk zijn bijnaam. Op sommige van Fibonacci's latere manuscripten heet hij ook Bigollo, "zwerver", misschien een verwijzing naar zijn reizen over de Middellandse Zee.

## Levensloop

### Geboorte en studie
Fibonacci werd geboren in Italië, maar genoot zijn opleiding in Noord-Afrika waar zijn vader, die koopman was, in Bugia (Béjaïa, Algerije) een diplomatieke post bezat. Hij studeerde in verschillende landen en maakte, alleen of met zijn vader, lange reizen in het Middellandse Zeegebied. Hij bezocht onder meer Egypte, Spanje, Antiochië en Constantinopel.

### Indiase getallenleer
Van Arabische handelaren pikte hij onderweg een nieuw rekensysteem op. De Arabieren hadden het 'rekenen zoals de Hindoes' in India opgedaan. Hij bestudeerde de Arabisch-Indische cijfers (inclusief het cijfer nul) en realiseerde zich dat hiermee efficiënter gerekend kon worden dan met de tot dan toe in Europa gangbare Romeinse cijfers. Rond 1200 keerde Fibonacci terug naar Italië, hield op met reizen en vestigde zich in zijn geboortestad Pisa. In 1202 publiceerde hij zijn werk Liber Abaci (Boek van het telraam) en introduceerde hiermee dit cijferstelsel in Europa.
De Indiase getallenleer werkte veel sneller en had meer mogelijkheden dan het systeem met Romeinse cijfers. Fibonacci werd door Arabische leermeesters in de geheimen van dit rekenstelsel ingewijd. Hij nam daarbij de tekens en symbolen over, die de Arabieren gebruikten voor de negen cijfers van de Hindoes. Onze huidige cijfers zijn daarom Arabisch. De Arabieren gebruikten, net als de Hindoes, een tiende symbool, de 'nul', wat de 'leegte' betekende. Dit tiende getal was van beslissende betekenis, want met de tien cijfers was het mogelijk ieder denkbaar getal te schrijven. Voor de nul werd het symbool '0' gebruikt, dat in het Arabisch 'sifir' wordt genoemd. Daar komt ons woord 'cijfer' vandaan.
Het nieuwe rekenen, een 'decimaal cijfersysteem', kent een 'positioneel stelsel': de plaats (positie) van een cijfer bepaalt de waarde. Er is nauwkeurig voorgeschreven hoe de cijfers achter en onder elkaar moeten worden geschreven. Dit opende een wereld aan nieuwe wiskundige mogelijkheden: rekenen met breuken, vermenigvuldigen, delen, machtsverheffen, worteltrekken en vierkantsvergelijkingen.
Het 'nieuwe rekenen' was niet helemaal nieuw. De Fransman Gerbert van Aurillac (ca. 945-1003), een van de grootste geleerden van zijn tijd, probeerde al eeuwen eerder, tevergeefs, de Arabische cijfers in te voeren. Toen hij als Silvester II paus werd, was er zoveel verzet tegen, dat hij zijn pogingen snel staakte.

### Ontvangst
Het werk werd goed ontvangen door opgeleid Europa, zette een 'wetenschappelijke aardverschuiving' in gang en had grote invloed op het Europese denken. Vijfhonderd jaar lang was het het meest invloedrijke wiskundige werk. Het succes ligt ook in zijn praktische toepassingsmogelijkheden. Fibonacci, als zoon van een koopman, nam in zijn boek ook methoden op voor winst-en-verliesrekeningen, berekeningen voor rentetarieven en tabellen voor wisselkoersen. Met negatieve getallen konden verliescijfers voor het eerst worden uitgedrukt.
Toch werd het nieuwe rekensysteem in de westerse wereld met grote argwaan bezien, wegens onbekendheid met de Arabische wereld en de Arabische cijfers. De ongekende mogelijkheden wekten vrees op. Men dacht aan 'duivelswerk'. De Arabische cijfers werden 'zondig' verklaard en het gebruik verboden door de Kerk. De rekenmethode werd pas begin 16e eeuw, met de ontdekking van de boekdrukkunst, algemeen geaccepteerd.

### Keizerlijk hof
Terug in Pisa, begon Fibonacci briefwisselingen met vooraanstaande geleerden, zoals Michael Scotus en Johannes van Palermo. Die traden toe tot de keizerlijke entourage van Frederik II van Hohenstaufen en Michael Scotus introduceerde Fibonacci aan het hof. Hij werd voorbereid met een aantal complexe wiskundige problemen, die hij echter makkelijk oploste. Zo raakte hij bevriend met Frederik II, keizer van het Heilige Roomse Rijk, die in de zomer van 1226 in Pisa verbleef. Deze hield van wiskunde en wetenschap. Frederik had twee jaar tevoren de universiteit van Napels gesticht, om hoogopgeleide beambten op te leiden. Fibonacci werd een favoriete gast aan het hof. Hij droeg het Boek der Vierkanten (1225) op aan de keizer en een herziene uitgave van Liber Abaci (1228) aan Michael Scotus, Frederiks hofgeleerde.
In 1240 werd Fibonacci door de Republiek Pisa geëerd en kreeg hij een salaris voor het onderwijs dat hij gaf in het 'nieuwe rekenen'. Er is, net als van zijn jeugd, weinig bekend van de vijftig jaar dat hij in Pisa werkte. Fibonacci (her)ontdekte de naar hem genoemde getallenrij: 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55 enz. De verhouding tussen twee opeenvolgende getallen uit deze reeks benadert het gulden getal.
Hij zou een zoon hebben gehad, naar wie hij de 'rij van Lucas' vernoemde.
- Standbeeld van Fibonacci op het Camposanto van Pisa
- Foto van de Liber Abaci, nationale bibliotheek in Florence

## Boeken
Fibonacci schreef de volgende boeken:
- Liber Abaci (1202), een boek over algebra en de Arabische cijfers inclusief het cijfer nul
- Practica Geometriae (1220), een compendium over meetkunde en geometrie.
- Flos (1225, lett. bloem), oplossingen voor de problemen van Johannes van Palermo
- Liber Quadratorum (Boek der Kwadraten) over diofantische vergelijkingen
- Di minor guisa over handelsrekenen (verloren gegaan)
- een commentaar op Boek X van Elementen van Euclides van Alexandrië (verloren gegaan)

## In de kunst
In 1863 werd in Pisa een door Giovanni Paganucci gemaakt standbeeld voor Fibonacci opgericht.

## Fictie
In het boek Kruistocht in Spijkerbroek van Thea Beckman ontmoet de hoofdpersoon Dolf Wega Leonardo van Pisa in de dertiende eeuw direct nadat hij daar naartoe is geflitst met de "materietransmitter'. Hij redt hem als hij wordt overvallen door struikrovers. Ze worden daarna snel vrienden. Dolf leert hem volgens het verhaal de Arabische cijfers. Op deze manier wilde Thea Beckmann dat Dolf een spoor in de middeleeuwse geschiedenis achterliet.

title: Fibonacci

wikitext:
{{Infobox persoon Wikidata
| stopreligie=ja
| stopvader=ja
}}

'''Leonardo van Pisa''' ([[Pisa (stad)|Pisa]], ca. [[1170]] - ca. [[1250]], [[middeleeuws Latijn]]: '''Leonardo Pisano''', modern Italiaans: '''Leonardo da Pisa'''), beter bekend onder zijn bijnaam '''Fibonacci''', was een [[Italië|Italiaanse]] [[wiskundige]]. Hij wordt vaak beschouwd als de eerste westerse wiskundige die origineel werk publiceerde sinds de Griekse oudheid. Zijn ''Liber Abaci'' was vijfhonderd jaar toonaangevend.

== Bijnamen ==
De bijnaam "Fibonacci", die hij na zijn dood kreeg, bestaat uit de samenvoeging van ''Figlio di Bonaccio'', "zoon van Bonaccio". Fibonacci's vader heette echter Guglielmo. ''Bonaccio'', "goedzak", was waarschijnlijk zijn bijnaam. Op sommige van Fibonacci's latere manuscripten heet hij ook ''Bigollo,'' "zwerver", misschien een verwijzing naar zijn reizen over de [[Middellandse Zee]].<ref name="Young">Laurence Young, "Mathematicians and Their Times," North Holland Mathematics Studies '''48''' (1981).</ref>

==Levensloop==
===Geboorte en studie===
Fibonacci werd geboren in Italië, maar genoot zijn opleiding in [[Noord-Afrika]] waar zijn vader, die koopman was, in Bugia ([[Béjaïa (stad)|Béjaïa]], [[Algerije]]) een diplomatieke post bezat. Hij studeerde in verschillende landen en maakte, alleen of met zijn vader, lange reizen in het [[Middellandse Zeegebied]]. Hij bezocht onder meer Egypte, Spanje, [[Antiochië]] en [[Constantinopel]].

===Indiase getallenleer===
Van Arabische handelaren pikte hij onderweg een nieuw rekensysteem op. De Arabieren hadden het 'rekenen zoals de [[Hindoe]]s' in [[India]] opgedaan. Hij bestudeerde de [[Arabisch-Indische cijfers]] (inclusief het cijfer [[0 (getal)|nul]]) en realiseerde zich dat hiermee efficiënter gerekend kon worden dan met de tot dan toe in Europa gangbare [[Romeinse cijfers]]. Rond 1200 keerde Fibonacci terug naar Italië, hield op met reizen en vestigde zich in zijn geboortestad Pisa. In 1202 publiceerde hij zijn werk ''Liber Abaci'' (Boek van het [[Abacus (rekentuig)|telraam]]) en introduceerde hiermee dit cijferstelsel in Europa.

De Indiase getallenleer werkte veel sneller en had meer mogelijkheden dan het systeem met Romeinse cijfers. Fibonacci werd door Arabische leermeesters in de geheimen van dit rekenstelsel ingewijd. Hij nam daarbij de tekens en symbolen over, die de Arabieren gebruikten voor de negen cijfers van de Hindoes. Onze huidige cijfers zijn daarom Arabisch. De Arabieren gebruikten, net als de Hindoes, een tiende symbool, de 'nul', wat de 'leegte' betekende. Dit tiende getal was van beslissende betekenis, want met de tien cijfers was het mogelijk ieder denkbaar getal te schrijven. Voor de nul werd het symbool '0' gebruikt, dat in het Arabisch 'sifir' wordt genoemd. Daar komt ons woord 'cijfer' vandaan.

Het nieuwe rekenen, een 'decimaal cijfersysteem', kent een 'positioneel stelsel': de plaats (positie) van een cijfer bepaalt de waarde. Er is nauwkeurig voorgeschreven hoe de cijfers achter en onder elkaar moeten worden geschreven. Dit opende een wereld aan nieuwe wiskundige mogelijkheden: rekenen met breuken, vermenigvuldigen, delen, [[machtsverheffen]], [[worteltrekken]] en [[vierkantsvergelijking]]en.

Het 'nieuwe rekenen' was niet helemaal nieuw. De Fransman [[Paus Silvester II|Gerbert van Aurillac]] (ca. 945-1003), een van de grootste geleerden van zijn tijd, probeerde al eeuwen eerder, tevergeefs, de Arabische cijfers in te voeren. Toen hij als [[Silvester II]] paus werd, was er zoveel verzet tegen, dat hij zijn pogingen snel staakte.

===Ontvangst===
Het werk werd goed ontvangen door opgeleid Europa, zette een 'wetenschappelijke aardverschuiving' in gang en had grote invloed op het Europese denken. Vijfhonderd jaar lang was het het meest invloedrijke wiskundige werk. Het succes ligt ook in zijn praktische toepassingsmogelijkheden. Fibonacci, als zoon van een koopman, nam in zijn boek ook methoden op voor [[winst-en-verliesrekening]]en, berekeningen voor [[Rente|rentetarieven]] en tabellen voor [[wisselkoers]]en. Met negatieve getallen konden verliescijfers voor het eerst worden uitgedrukt.

Toch werd het nieuwe rekensysteem in de westerse wereld met grote argwaan bezien, wegens onbekendheid met de Arabische wereld en de Arabische cijfers. De ongekende mogelijkheden wekten vrees op. Men dacht aan 'duivelswerk'. De Arabische cijfers werden '[[Zonde|zondig]]' verklaard en het gebruik verboden door de Kerk. De rekenmethode werd pas begin 16e eeuw, met de ontdekking van de [[boekdrukkunst]], algemeen geaccepteerd.

===Keizerlijk hof===
Terug in Pisa, begon Fibonacci briefwisselingen met vooraanstaande geleerden, zoals [[Michael Scotus]] en [[Johannes van Palermo]]. Die traden toe tot de keizerlijke entourage van [[Frederik II van Hohenstaufen]] en Michael Scotus introduceerde Fibonacci aan het hof. Hij werd voorbereid met een aantal complexe wiskundige problemen, die hij echter makkelijk oploste. Zo raakte hij bevriend met Frederik II, keizer van het [[Heilige Roomse Rijk]], die in de zomer van 1226 in Pisa verbleef. Deze hield van wiskunde en wetenschap. Frederik had twee jaar tevoren de [[universiteit van Napels]] gesticht, om hoogopgeleide beambten op te leiden. Fibonacci werd een favoriete gast aan het hof. Hij droeg ''het Boek der Vierkanten ''(1225) op aan de keizer en een herziene uitgave van ''Liber Abaci ''(1228) aan Michael Scotus, Frederiks hofgeleerde.

In 1240 werd Fibonacci door de Republiek Pisa geëerd en kreeg hij een salaris voor het onderwijs dat hij gaf in het 'nieuwe rekenen'. Er is, net als van zijn jeugd, weinig bekend van de vijftig jaar dat hij in Pisa werkte. Fibonacci (her)ontdekte de [[rij van Fibonacci|naar hem genoemde getallenrij]]: 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55 enz. De verhouding tussen twee opeenvolgende getallen uit deze reeks benadert het [[gulden snede|gulden getal]].

Hij zou een zoon hebben gehad, naar wie hij de '[[rij van Lucas]]' vernoemde.{{Bron?|De pagina van de Rij van Lucas stelt iets anders.|2025|05|21}}

<gallery>
Leonardo da Pisa.jpg|Standbeeld van Fibonacci op het [[Camposanto (Pisa)|Camposanto]] van [[Pisa (stad)|Pisa]]
Liber abbaci magliab f124r.jpg|Foto van de ''Liber Abaci'', nationale bibliotheek in [[Florence (stad)|Florence]]
</gallery>

== Boeken ==
Fibonacci schreef de volgende boeken:
* Liber Abaci (1202), een boek over [[algebra]] en de Arabische cijfers inclusief het cijfer nul
* Practica Geometriae (1220), een compendium over meetkunde en [[geometrie]].
* Flos (1225, <small>lett. bloem</small>), oplossingen voor de problemen van [[Johannus van Palermo|Johannes van Palermo]]
* Liber Quadratorum (''Boek der Kwadraten'') over [[diofantische vergelijking]]en
* ''Di minor guisa'' over handelsrekenen (verloren gegaan)
* een commentaar op Boek X van [[Elementen van Euclides|Elementen]] van [[Euclides van Alexandrië]] (verloren gegaan)

==In de kunst==
In 1863 werd in Pisa een door Giovanni Paganucci gemaakt standbeeld voor Fibonacci opgericht.

== Fictie ==
In het boek ''[[Kruistocht in spijkerbroek (boek)|Kruistocht in Spijkerbroek]]'' van [[Thea Beckman]] ontmoet de hoofdpersoon Dolf Wega Leonardo van Pisa in de dertiende eeuw direct nadat hij daar naartoe is geflitst met de "materietransmitter'. Hij redt hem als hij wordt overvallen door struikrovers. Ze worden daarna snel vrienden. Dolf leert hem volgens het verhaal de Arabische cijfers. Op deze manier wilde Thea Beckmann dat Dolf een spoor in de middeleeuwse geschiedenis achterliet.

==Literatuur==
* Dijkhuis, G. (2015), ''Stupor Mundi, Kroniek van een eigenzinnige Keizer'', Aspekt, p.105-113

{{Appendix}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Fibonacci, Leonardo}}
[[Categorie:Italiaans wiskundige]]
[[Categorie:13e-eeuws wiskundige]]

title: Algemene informatie

Land: Republiek Pisa

Geboorteplaats: Pisa

Overlijdensdatum: Onbekende waarde

Overlijdensplaats: Pisa

Begraafplaats: Camposanto

title: Werk

Beroep: wiskundige, rekenmeester

Werkveld: getaltheorie, wiskunde

Bekende werken: Liber Abaci, rij van Fibonacci, Fibonaccigetal, The Book of Squares, Identiteit van Brahmagupta-Fibonacci, Practica geometriae

title: Kunst

Beïnvloed door: Abū Kāmil Shujā ibn Aslam

title: Persoonlijk

Talen: Italiaans, Latijn


text:
# Nucleus interpositus
De nucleus interpositus (Latijn, lett.: tussengeplaatste kern) is een verzameling neuronen in het centrale zenuwstelsel. De kern van grijze stof ligt diep in de witte stof van het cerebellum. De nucleus interpositus bestaat uit twee onderdelen: de nucleus emboliformis en de nucleus globosus. De twee onderdelen worden functioneel tot één structuur gerekend.
De nucleus interpositus is een van de vier diepe kernen in het cerebellum, naast de nucleus fastigii en de nucleus dentatus.
De kern is verantwoordelijk voor het coördineren van agonistische en antagonistische spierparen en een laesie in deze kern kan daardoor leiden tot tremor. Daarnaast is de kern essentieel voor uitgestelde Pavloviaanse conditionering.

title: Nucleus interpositus

wikitext:
{{Infobox hersenen
| naam           = Nucleus interpositus
| latijn1        =
| afbeelding     =
| onderschrift   =
| afbeelding2    =
| onderschrift2  =
| Latijn         =
| Oudgrieks      =
| Nederlands     =
| deel van       = [[Kleine hersenen]]
| onderdelen     = nucleus emboliformis, nucleus globosus
| slagader       =
| ader           =
| GraySubject    =
| GrayPage       =
| MeshName       =
| MeshNumber     =
}}

De '''nucleus interpositus''' ([[Latijn]], lett.: ''tussengeplaatste kern'') is een verzameling [[neuron]]en in het [[centraal zenuwstelsel|centrale zenuwstelsel]]. De kern van [[grijze stof]] ligt diep in de [[witte stof]] van het [[kleine hersenen|cerebellum]].<ref name=Blumenfeld>{{cite book|author=Blumenfeld, H.|date=2010|title=Neuroanatomy through Clinical Cases|url=https://archive.org/details/neuroanatomythro0000blum|edition=2e druk|publisher=Sinauer Associates, Inc. Publishers|location=Sunderland, MA, Verenigde Staten}}</ref> De nucleus interpositus bestaat uit twee onderdelen: de nucleus emboliformis en de nucleus globosus. De twee onderdelen worden functioneel tot één structuur gerekend.

De nucleus interpositus is een van de vier diepe kernen in het cerebellum, naast de [[nucleus fastigii]] en de [[nucleus dentatus]].

De kern is verantwoordelijk voor het coördineren van agonistische en antagonistische [[antagonistisch paar (spierstelsel)|spierparen]] en een laesie in deze kern kan daardoor leiden tot [[tremor]]. Daarnaast is de kern essentieel voor uitgestelde [[klassieke conditionering|Pavloviaanse conditionering]].

{{Appendix}}

[[Categorie:Hersenen]]

title: Gegevens

Onderdeel van: Kleine hersenen

Onderdelen: nucleus emboliformis, nucleus globosus

Portaal: Biologie


text:
# Morutsha
Morutsha is een dorp in het district North-West in Botswana. De plaats telt 61 inwoners (2011).

title: Morutsha

wikitext:
{{Infobox plaats in land
| land         = Botswana
| naam         = Morutsha
| area         = [[North-West]]
| subarea      = Ngamiland Delta
| inwoners     = 61
| census       = 2011
| hoogte       =
| lat_deg      =
| lat_min      =
| lat_sec      =
| lat_dir      = S
| lon_deg      =
| lon_min      =
| lon_sec      =
| lon_dir      = E
| algemeen0    = 0
| algemeennaam0=  Nederzettingen
| image        =
| caption      =
}}
'''Morutsha''' is een dorp in het district [[North-West]] in [[Botswana]]. De plaats telt 61 inwoners (2011).<ref>[http://www.cso.gov.bw/index.php?option=com_content1&id=2&site=census Volkstelling 2011]</ref>

{{Appendix}}
{{WikiAfrica/Botswana}}
{{Beginnetje|landen & volken|land=Botswana|2018|10|04}}

[[Categorie:Plaats in Botswana]]

title: Situering

District: North-West

Subdistrict: Ngamiland Delta

title: Algemeen

Portaal: Afrika


text:
# Antonia minor
Antonia (PIR2 A 885) (31 januari 36 v.Chr., Rome — 1 mei 37 na Chr., Rome, ook bekend als Antonia minor of Antonia de Jongere, was een van de meest prominente vrouwen van de Julisch-Claudische dynastie en werd geloofd voor haar eerbaarheid en schoonheid. Antonia was op 31 januari 36 v.Chr. geboren als dochter van Marcus Antonius en Octavia Thurina minor. Tegen het einde van haar leven werd haar de titel Augusta toegekend door haar kleinzoon, keizer Gaius ("Caligula"), zodat ze voortaan Antonia Augusta werd genoemd.

## Leven

### Geboorte en jeugd
Antonia minor werd op 31 januari 36 v.Chr. geboren in Rome, waarnaar haar moeder dat jaar met haar kinderen was teruggekeerd. Antonia zou nooit haar vader, Marcus Antonius, leren kennen, want deze scheidde van haar moeder in 32 v.Chr. en pleegde uiteindelijk zelfmoord in 30 v.Chr. Ze werd door haar moeder, haar oom en tante, Livia Drusilla, opgevoed. Als erfgename van haar vader Marcus Antonius was Antonia een schatrijke vrouw. Ze mocht na diens dood bij gratie van haar oom Augustus samen met haar zus Antonia maior gebruikmaken van diens landgoed in Rome. Ze bezat daarnaast nog bezittingen in Italia, Griekenland en Egypte. Als rijke en invloedrijke vrouw ontving ze veel personen, die Rome bezochten. Onder haar vrienden bevonden zich Tiberius Drusus Alexander en Lucius Vitellius, consul en vader van de latere princeps Aulus Vitellius.

### Huwelijk met Drusus
In 16 v.Chr. huwde ze Nero Claudius Drusus, een generaal en consul. Drusus was de stiefzoon van haar oom Augustus, de jongste zoon van Livia Drusilla en broer van Tiberius, de latere princeps. Door haar huwelijk werd zij opgenomen in het midden van de Julisch-Claudische dynastie. Ze baarde Drusus verscheidene kinderen, van wie er slechts drie de volwassenheid bereikten: Germanicus Julius Caesar (die als generaal furore maakte), Livilla (echtgenote van Drusus minor) en Tiberius Claudius Drusus (die zelf princeps zou worden). Over haar zoon Tiberius Claudius Drusus, wiens ziekelijk uiterlijk onder andere Augustus zorgen baarde, zei ze dat hij "geen eindproduct van de Natuur, maar slechts een ruwe schets" was en Augustus vroeg aan Livia Drusilla, zijn echtgenote, om Antonia te raadplegen of men met Claudius wel kon buitenkomen. Haar zoon Germanicus liet haar verscheidene kleinkinderen na, waarvan de bekendste waarschijnlijk de latere princeps Caligula en Agrippina minor, de moeder van Nero, waren. Drusus stierf in juni 9 v.Chr. in Germania, ten gevolge van complicaties bij de wonden die hij had opgelopen toen hij van zijn paard was gevallen. Na zijn dood zou ze, hoewel haar oom daarop aandrong, niet hertrouwen.

### De weduwe Antonia
Antonia voedde haar kinderen op te Rome met Tiberius als hun voogd. Haar zoon Germanicus, die bij zijn echtgenote Agrippina maior negen kinderen had, van wie slechts zes de volwassen leeftijd bereikten - met name Nero Caesar, Drusus Caesar, Gaius Caesar (Caligula), Julia Agrippina, Julia Drusilla en Julia Livilla - overleed in 20 n.Chr. onder verdachte omstandigheden. Het gerucht deed de ronde dat hij was vergiftigd door Gnaius Calpurnius Piso, en de senaat stelde een onderzoek in. Piso pleegde nog voordat het proces goed was begonnen zelfmoord, zodat de senaat besloot hem postuum te veroordelen. En in het officiële senatusconsultum werd haar naam opgenomen. Mogelijk op bevel van Tiberius en Julia Augusta, werd het Antonia verboden om naar zijn crematie te gaan. Terwijl Germanicus' weduwe Agrippina ageerde tegen de praefectus praetorio Lucius Aelius Seianus en Tiberius zelf, hield Antonia zich op de achtergrond en zorgde ze ervoor dat haar kleinzoon Gaius uit de wind werd gezet. Toen Agrippina in juni 29 overleed, droeg Antonia de zorg voor Caligula, Julia Agrippina, Julia Drusilla, Julia Livilla en later ook Claudia Antonia, haar jongere kleinkinderen. Toen ze ontdekte dat Seianus een samenzwering tegen Tiberius op touw had gezet, wist ze deze laatste een bericht te sturen. Deze was haar daarvoor zeer dankbaar. Toen bovendien uitkwam dat Antonia's dochter Livilla was betrokken geweest in de dood van haar echtgenoot Drusus minor, zou Tiberius haar niet hebben willen veroordelen uit respect voor haar moeder, die zelf haar dochter als straf liet verhongeren.
Antonia had haar kleinzoon Gaius voor een zekere dood behoed door hem jarenlang te beschermen tegen de funeste manipulaties van Lucius Aelius Seianus, die vrijwel alle potentiële opvolgers van Tiberius uit de weg wist te ruimen. Alleen Gaius en Claudius (tezamen met de jonge Tiberius Gemellus) ontsnapten aan de dood (zie Tiberius). Claudius ontsnapte doordat hij door zijn ziekelijk uiterlijk ongeschikt voor het keizerschap werd geacht.

### Gaius Caligula wordtprinceps
Nadat Gaius princeps was geworden, adviseerde Antonia hem gedurende zijn eerste maanden. Zij kreeg de titel Augusta toegekend (hoewel ze deze zou hebben geweigerd) en alles leek zeer goed te gaan. Zij stierf echter op 1 mei 37. Veel bronnen vermelden dat Gaius genoeg had van haar inmenging en haar vergiftigde, andere verhalen dat hij haar tot zelfmoord heeft gedreven. Ook wordt vermeld dat hij niet aanwezig was op haar begrafenis.

### Postume eerbewijzen
Nadat Caligula was vermoord, kwam diens oom Claudius (Antonia's zoon) aan de macht. Deze bepaalde dat alle besluiten van zijn voorganger ongeldig waren. Daarom verleende hij zijn moeder opnieuw de titel van Augusta en liet haar beeltenis in een wagen voortrekken in het Circus Maximus. Ze zou zelfs een eigen tempel hebben gekregen, wat zou kunnen wijzen op een vergoddelijking.

## Antonia in de beeldende kunsten
Antonia wist met haar schoonheid verschillende kunstenaars te inspireren; in het bijzonder beeldende kunstenaars die in het kader van de propaganda van de domus Augusta verscheidene beeldhouwwerken maakten.
Het oudste portret van haar vinden we terug op de zuidprocessie van de Ara Pacis. De meeste geleerden identificeren haar met de dame die in gesprek is met de man achter haar (geïdentificeerd als Drusus minor) en een kind (Germanicus?) aan de hand houdt, maar in een artikel uit 2004 wordt geponeerd dat deze dame mogelijk Vipsania Agrippina was (de eerste echtgenote van Tiberius die als consul in de processie voor haar uitloopt) en dat Antonia minor moet worden geïdentificeerd met de gesluierde dame achter Drusus minor die haar hand op de schouder van het kind (Germanicus?) legt, dat de mantel van Drusus minor vastgrijpt. Welke van de twee dames Antonia ook moge zijn, het is duidelijk dat ze op de Ara Pacis in de eerste plaats als echtgenote van Drusus werd afgebeeld. Sommigen menen op basis van het portret van Antonia op de Ara Pacis (d.i. de dame in gesprek met Drusus) ook Antonia te kunnen identificeren met de dame met diadeem op de zogenaamde Ravenna reliëfs uit de tijd van Claudius.

## Antieke bronnen

### Literaire bronnen
- Valerius Maximus, Facta et Dicta Memorabilia IV 3 § 3.
- Flavius Josephus, Antiquitates Judaicae XVIII 143, 156, 164, 166-167, 179-184, 186, 202, 236.
- Plutarchus, Marcus Antonius 35.1, 87.3.
- Gaius Plinius Secundus maior, Naturalis Historia XXXV 36 § 16.
- Gaius Suetonius Tranquillus, Caligula 1.1, 10.1, 15.2, 23.2, 24.1, 29.1, Claudius 1.3, 1.6, 3.2, 4.4, 11.1-2.
- Publius Cornelius Tacitus, Ab excessu divi Augusti III 3.2-3, 18.3, XI 3.1.
- Cassius Dio, LI 15.7, LV 1.4-2.1, LVIII 9-11, LIX 3, LX 2.5, 5, LXV 14.1-2.

### Inscripties
- CIL II 1543, CIL VI 920, CIL VI 921 (p 841, 3070, 3777, 4306, 4340) = CIL VI 31204 = CIL VI *00712 = CIL XI *00734 = ILS 222, CIL VI 2028 (p 864, 3261) = CIL VI 32344 = AE 1983, 95 = CFA (J. Scheid, Commentarii Fratrum Arvalium qui supersunt. Les copies épigraphiques des protocoles annuels de la confrérie Arvale (21 av.-304 ap. J.C.), Rome, 1998.) 12 = ILS 5032, CIL VI 33368 = ILS 1754, CIL IX 3663 = ILS 149 = AE 1950, 241d = AE 1993, +572, CIL X 1417 = ILS 150, IG XII 2.207, IMT Skam/NebTaeler 314 = IK (Inschriften griechischer Städte aus Kleinasien) 3 nr. 88 = IGR IV 206, IGR IV (R. Cagnat, Inscriptiones Graecae ad res Romanas pertinentes, IV, Parijs, 1927.) 73, 206.

### Munten
- W. Kubitschek, Neue Münzen, in Numismatische Zeitschrift 14 (1921), p. 151, pl. 7.5 (onder Claudius).
- H. Mattingly - e.a., Roman Imperial Coins in the British Museum, I, Londen, 1923, nrs. 79-81, pl. 24.1 (onder Tiberius); nrs. 41-43, pl. 28.6, nrs. 45-48, pl. 29.2 (onder Caligula); nrs. 116- a, pl. 35.8, nrs. 109-110, pl. 33.19, nr. 111, pl. 33.20, nrs. 112-113, pl. 33.21, nr. nr. 114, pl. 33.22 (onder Claudius).

title: Antonia minor

wikitext:
{{Infobox keizerin Romeinse Rijk
| naam                = Antonia minor
| afbeelding          = Hera Ludovisi Altemps Inv8631.jpg
| onderschrift        = De zogenaamde “[[Juno Ludovisi]]”
Herkend als een portret van Antonia minor
(1e eeuw n.Chr.), ''[[Museo Nazionale Romano]]''<ref>Susan E. Wood trekt deze identificatie echter in twijfel; zij oppert dat het om Livia gaat (zie: {{Aut|S.E. Wood}}, Goddess or Woman? Whom or what does Bryn Mawr's copy of the "Juno Ludovisi" portray?, in ''Bryn Mawr College Alumnae Bulletin'' 4 (1999), pp. [https://web.archive.org/web/20070515051309/https://www.brynmawr.edu/alumnae/bulletin/juno.htm 9-12].).</ref>
| tijdvak             = [[Julisch-Claudische dynastie]]
| geboortedatum       = [[36 v.Chr.]]
| sterfdatum          = [[1 mei]] [[37|37 na Chr.]]
| geboortenaam        = Antonia minor
| keizerinnaam        = Antonia Augusta
| kortweg             =
| ouders              = [[Marcus Antonius]]
[[Octavia Thurina minor]]
| kinderen            = [[Germanicus]] (1)
[[Tiberius Claudius Drusus Nero Germanicus|Claudius]] (2)
[[Livilla]] (3)
| man                 = [[Nero Claudius Drusus]]
| zus van             = [[Antonia maior]]
| schoonmoeder van    = [[Vipsania Agrippina maior|Agrippina de Oudere]] (1)
[[Plautia Urgulanilla]] (2)
[[Aelia Paetina]] (2)
[[Valeria Messalina]] (2)
[[Julia Agrippina minor|Agrippina de Jongere]] (2)
[[Drusus Claudius Nero]] (3)
| schoonzuster van    = [[Tiberius Julius Caesar Augustus|Tiberius]]
| grootmoeder van     = [[Nero Julius Caesar]] (1)
[[Drusus Julius Caesar]] (1)
[[Julia Agrippina minor|Agrippina de Jongere]] (1)
[[Julia Drusilla]] (1)
[[Julia Livilla]] (1)
[[Caligula]] (1)
[[Claudia Antonia]] (2)
[[Claudia Octavia]] (2)
[[Britannicus]] (2)
[[Tiberius Gemellus]] (3)
[[Germanicus Gemellus]] (3)
[[Julia Drusi Caesaris]] (3)
| overgrootmoeder van = [[Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus|Nero]]
| nicht van           = [[Imperator Caesar Augustus|Augustus]]
[[Livia Drusilla II|Livia]]
}}
'''Antonia''' ([[Lijst van belangrijke werken: oude geschiedenis#PIR2|''PIR''2]] A 885) ([[31 januari]] [[36 v.Chr.]], [[Rome (stad)|Rome]]<ref name="CIL VI">[http://db.edcs.eu/epigr/epi_einzel_de.php?p_belegstelle=CIL+06%2C+02028&r_sortierung=Belegstelle ''CIL'' VI 2028 (pp. 864, 3261) = ''CIL'' VI 32344 = ''AE'' 1983, 95 = ''CFA'' 12 = ''ILS'' 5032]. Vgl. [[Plutarchus]], ''Marcus Antonius'' 35.5, [[Cassius Dio]], LXVIII 54.4. {{Aut|N. Kokkinos}}, ''Antonia Augusta. Portrait of a Great Roman Lady'', Londen, 1992, p. [http://books.google.com/books?id=seYOAAAAQAAJ&pg=PA6 6].</ref> — [[1 mei]] [[37|37 na Chr.]], Rome<ref name="AE 122">''AE'' 1917/1918, 122 = [http://books.google.com/books?id=LMTmPpcb2BQC&pg=PA655&dq=%22Antonia+diem%22&ei=kdI3SIScAqqGzATDs-29Ag&hl=nl&sig=1209TkeS2lW22WV4rKv0iICpRGU#PPA655,M1 ''CIL'' XIV 4535] = ''Inscr. It.'' XIII 1, 191, ll. 20-21: ''K. Mais / Antonia diem suum obit''. Vgl. [[Gaius Suetonius Tranquillus|Suetonius]], ''Caligula'' 23.2-3, Cassius Dio, LIX 3.6.</ref>, ook bekend als '''Antonia minor''' of '''Antonia de Jongere''', was een van de meest prominente vrouwen van de [[Julisch-Claudische dynastie]] en werd geloofd voor haar eerbaarheid en schoonheid.<ref>{{Aut|N. Kokkinos}}, ''Antonia Augusta. Portrait of a Great Roman Lady'', Londen, 1992, p. [https://books.google.be/books?id=S_iZdOzcQCoC&pg=PA4 4].</ref> Antonia was op [[31 januari]] [[36 v.Chr.]]<ref>{{Aut|E.M. Smallwood}} (ed.), ''Documents Illustrating the Principates of Gaius, Claudius and Nero'', Cambridge, 1967, nr. 3, rr. 5-7; Plutarchus, ''Marcus Antonius'' 35.1.</ref> geboren als dochter van [[Marcus Antonius]] en [[Octavia Thurina minor]]. Tegen het einde van haar leven werd haar de titel ''Augusta'' toegekend door haar kleinzoon, keizer Gaius ("[[Caligula]]"), zodat ze voortaan '''Antonia Augusta''' werd genoemd.

== Leven ==
=== Geboorte en jeugd ===
Antonia minor werd op [[31 januari]] [[36 v.Chr.]] geboren in Rome, waarnaar haar moeder dat jaar met haar kinderen was teruggekeerd.<ref name="CIL VI" /> Antonia zou nooit haar vader, Marcus Antonius, leren kennen, want deze scheidde van haar moeder in 32 v.Chr. en pleegde uiteindelijk zelfmoord in 30 v.Chr. Ze werd door haar moeder, haar oom en tante, [[Livia Drusilla II|Livia Drusilla]], opgevoed. Als erfgename van haar vader [[Marcus Antonius]] was Antonia een schatrijke vrouw. Ze mocht na diens dood bij gratie van haar oom Augustus samen met haar zus [[Antonia maior]] gebruikmaken van diens landgoed in Rome.<ref>Cassius Dio, LI 15.7.</ref> Ze bezat daarnaast nog bezittingen in Italia, Griekenland en Egypte. Als rijke en invloedrijke vrouw ontving ze veel personen, die Rome bezochten. Onder haar vrienden bevonden zich Tiberius Drusus Alexander en [[Lucius Vitellius (gouverneur van Syria)|Lucius Vitellius]],<ref>[[Publius Cornelius Tacitus|Tacitus]], ''Annales'' [http://benbijnsdorp.info/ann11_01.html#11.03.1 XI 3.1].</ref> consul en vader van de latere ''[[princeps]]'' [[Vitellius (keizer)|Aulus Vitellius]].

=== Huwelijk met Drusus ===
[[Bestand:stamboom Julisch-Claudische dynastie.jpg|thumb|375px|links|De leden van de Julisch-Claudische dynastie in 14 n.Chr.]]
In [[16 v.Chr.]] huwde ze [[Nero Claudius Drusus]], een generaal en consul. Drusus was de stiefzoon van haar oom [[Imperator Caesar Augustus|Augustus]], de jongste zoon van Livia Drusilla en broer van [[Tiberius Julius Caesar Augustus|Tiberius]], de latere ''princeps''. Door haar huwelijk werd zij opgenomen in het midden van de Julisch-Claudische dynastie. Ze baarde Drusus verscheidene kinderen, van wie er slechts drie de volwassenheid bereikten: [[Germanicus Julius Caesar]] (die als generaal furore maakte), [[Livilla]] (echtgenote van [[Drusus minor]]) en [[Tiberius Claudius Drusus Nero Germanicus|Tiberius Claudius Drusus]] (die zelf ''princeps'' zou worden).<ref>Plutarchus, ''Marcus Antonius'' 87.3; Suetonius, ''Caligula'' 1.1, ''Claudius'' 1.6, 3.2; [[Flavius Josephus]], ''Antiquitates Judaicae'' XVIII 164.</ref> Over haar zoon Tiberius Claudius Drusus, wiens ziekelijk uiterlijk onder andere Augustus zorgen baarde, zei ze dat hij "geen eindproduct van de Natuur, maar slechts een ruwe schets" was<ref>Suetonius, ''Claudius'' 3.2.</ref> en Augustus vroeg aan Livia Drusilla, zijn echtgenote, om Antonia te raadplegen of men met Claudius wel kon buitenkomen.<ref>Suetonius, ''Claudius'' 4.4.</ref> Haar zoon Germanicus liet haar verscheidene kleinkinderen na, waarvan de bekendste waarschijnlijk de latere ''princeps'' [[Caligula]] en [[Agrippina minor]], de moeder van [[Nero (keizer)|Nero]], waren. Drusus stierf in juni 9 v.Chr. in [[Germanië|Germania]], ten gevolge van complicaties bij de wonden die hij had opgelopen toen hij van zijn paard was gevallen.<ref>Suetonius, ''Claudius'' 1.3; Cassius Dio, LV 1.4-2.1.</ref> Na zijn dood zou ze, hoewel haar oom daarop aandrong, niet hertrouwen.<ref>[[Valerius Maximus]], IV 3 § 3; Flavius Josephus, ''Antiquitates Judaicae'' XVIII 180.</ref>

=== De weduwe Antonia ===
Antonia voedde haar kinderen op te Rome met Tiberius als hun [[voogd (familierecht)|voogd]]. Haar zoon Germanicus, die bij zijn echtgenote [[Agrippina maior]] negen kinderen had, van wie slechts zes de volwassen leeftijd bereikten - met name Nero Caesar, Drusus Caesar, Gaius Caesar (Caligula), Julia Agrippina, Julia Drusilla en Julia Livilla - overleed in 20 n.Chr. onder verdachte omstandigheden. Het gerucht deed de ronde dat hij was vergiftigd door [[Gnaius Calpurnius Piso]], en de [[senaat (Rome)|senaat]] stelde een onderzoek in. Piso pleegde nog voordat het proces goed was begonnen zelfmoord, zodat de senaat besloot hem postuum te veroordelen. En in het officiële ''[[senatusconsultum]]'' werd haar naam opgenomen.<ref>Tacitus, ''Annales'' [http://benbijnsdorp.info/ann03_13.html#3.18.03 III 18.3].</ref> Mogelijk op bevel van Tiberius en Julia Augusta, werd het Antonia verboden om naar zijn crematie te gaan.<ref>Tacitus, ''Annales'' [http://benbijnsdorp.info/ann03_01.html#3.3.2 III 3.2-3]. (maar dit is in tegenspraak met haar vermelding in het ''senatusconsultum'').</ref> Terwijl Germanicus' weduwe Agrippina ageerde tegen de ''[[praefectus praetorio]]'' [[Lucius Aelius Seianus]] en Tiberius zelf, hield Antonia zich op de achtergrond en zorgde ze ervoor dat haar kleinzoon Gaius uit de wind werd gezet. Toen Agrippina in juni 29 overleed, droeg Antonia de zorg voor Caligula, Julia Agrippina, Julia Drusilla, Julia Livilla en later ook Claudia Antonia, haar jongere kleinkinderen.<ref>Suetonius, ''Caligula'' 10.1, 24.1; Cassius Dio, LX 2.5.</ref> Toen ze ontdekte dat Seianus een samenzwering tegen Tiberius op touw had gezet, wist ze deze laatste een bericht te sturen. Deze was haar daarvoor zeer dankbaar.<ref>Cassius Dio, LVIII 9-11, LXV 14.1-2; Flavius Josephus, ''Antiquitates Judaicae'' XVIII 181-182. Een tijdje geleden is dit tegengesproken door John Nicols ({{Aut|J. Nicols}}, Antonia and Sejanus, in ''Historia'' 24 (1975), pp. 48-58.) die elke betrokkenheid van Antonia bij Seianus' val afwijst, maar dit wordt in de Antonia-biografie uit 1992 van Nikos Kokkinos ({{Aut|N. Kokkinos}}, ''Antonia Augusta. Portrait of a Great Roman Lady'', Londen, 1992, p. [http://books.google.com/books?id=S_iZdOzcQCoC&pg=PA42&vq=Nicols&dq=%22Kokkinos%22+%22Antonia+Augusta:+Portrait+of+a+Great+Roman+Lady%22+&lr=&hl=nl&source=gbs_search_s&sig=R-_wJmO9j-3tv9ngSn2nQiYYKYU 42] (zie ook [http://books.google.com/books?id=seYOAAAAQAAJ&pg=PA196&vq=Nicols&dq=%22Kokkinos%22+%22Antonia+Augusta:+Portrait+of+a+Great+Roman+Lady%22&lr=&hl=nl&source=gbs_search_s&sig=dSD4NwGnImcAmPutmD11wxEddYI voetnoot 26]).) weerlegd.</ref> Toen bovendien uitkwam dat Antonia's dochter [[Livilla]] was betrokken geweest in de dood van haar echtgenoot [[Drusus minor]], zou Tiberius haar niet hebben willen veroordelen uit respect voor haar moeder, die zelf haar dochter als straf liet verhongeren.<ref>Cassius Dio, LVIII 11.7.</ref>

Antonia had haar kleinzoon Gaius voor een zekere dood behoed door hem jarenlang te beschermen tegen de funeste manipulaties van [[Lucius Aelius Seianus]], die vrijwel alle potentiële opvolgers van [[Tiberius Julius Caesar Augustus|Tiberius]] uit de weg wist te ruimen. Alleen Gaius en [[Tiberius Claudius Drusus Nero Germanicus|Claudius]] (tezamen met de jonge Tiberius Gemellus) ontsnapten aan de dood (zie [[Tiberius Julius Caesar Augustus|Tiberius]]). Claudius ontsnapte doordat hij door zijn ziekelijk uiterlijk ongeschikt voor het keizerschap werd geacht.

=== Gaius Caligula wordt ''princeps'' ===
Nadat Gaius ''princeps'' was geworden, adviseerde Antonia hem gedurende zijn eerste maanden. Zij kreeg de titel ''Augusta'' toegekend (hoewel ze deze zou hebben geweigerd) en alles leek zeer goed te gaan.<ref>{{Aut|E.M. Smallwood}} (ed.), ''Documents Illustrating the Principates of Gaius, Claudius and Nero'', Cambridge, 1967, nr. 3, rr. 5-7; Suetonius, ''Caligula'' 15.2, ''Claudius'' 11.2.; Cassius Dio, LIX 3.3-4.</ref> Zij stierf echter op [[1 mei]] [[37]].<ref name="AE 122" /> Veel bronnen vermelden dat Gaius genoeg had van haar inmenging en haar vergiftigde, andere verhalen dat hij haar tot zelfmoord heeft gedreven. Ook wordt vermeld dat hij niet aanwezig was op haar begrafenis.<ref>Suetonius, ''Caligula'' 23.2, 29.1.</ref>

=== Postume eerbewijzen ===
Nadat Caligula was vermoord, kwam diens oom [[Tiberius Claudius Drusus Nero Germanicus|Claudius]] (Antonia's zoon) aan de macht. Deze bepaalde dat alle besluiten van zijn voorganger ongeldig waren. Daarom verleende hij zijn moeder opnieuw de titel van ''Augusta'' en liet haar beeltenis in een wagen voortrekken in het ''[[Circus Maximus (Rome)|Circus Maximus]]''.<ref>Suetonius, ''Claudius'' 11.1-2.</ref> Ze zou zelfs een eigen tempel hebben gekregen, wat zou kunnen wijzen op een vergoddelijking.<ref>[[Plinius maior|Plinius]], ''Nat. Hist.'' XXXV 36 § 16.</ref>

== Antonia in de beeldende kunsten ==
Antonia wist met haar schoonheid verschillende kunstenaars te inspireren; in het bijzonder beeldende kunstenaars die in het kader van de propaganda van de ''[[domus Augusta]]'' verscheidene beeldhouwwerken maakten.{{Bron?|wie?|2018|08|05}}

[[Bestand:RomaAraPacis ProcessioneSudParticolare.jpg|thumb|350px|left|De zuidprocessie van de ''Ara Pacis''. Antonia is de vijfde of negende van links geteld (kinderen niet meegerekend).]]
Het oudste portret van haar vinden we terug op de zuidprocessie van de ''[[Ara Pacis]]''.<ref>{{Aut|S.E. Wood}}, ''Imperial Women: A Study in Public Images, 40 B.C.-A.D. 68'', Leiden, 1999, p. [http://books.google.com/books?id=234V-2xJg1wC&pg=PA151&dq=%22The+first+public+monument+on+which+Antonia&lr=&hl=nl&sig=H6ppeCGatM6WMW630911VvH6_as 151]. Vgl. {{Aut|N. Kokkinos}}, ''Antonia Augusta. Portrait of a Great Roman Lady'', Londen, 1992, p. [http://books.google.com/books?id=S_iZdOzcQCoC&pg=PA113&vq=Youthful&dq=%22Kokkinos%22+%22Antonia+Augusta:+Portrait+of+a+Great+Roman+Lady%22+&lr=&hl=nl&source=gbs_search_s&sig=sANgBAt4GN4keYYOps6YTnp-CAw 113].</ref> De meeste geleerden identificeren haar met de dame die in gesprek is met de man achter haar (geïdentificeerd als Drusus minor) en een kind (Germanicus?) aan de hand houdt<ref>{{Aut|S.E. Wood}}, ''Imperial Women: A Study in Public Images, 40 B.C.-A.D. 68'', Leiden, 1999, p. [http://books.google.com/books?id=234V-2xJg1wC&pg=PA151&dq=%22The+first+public+monument+on+which+Antonia&lr=&hl=nl&sig=H6ppeCGatM6WMW630911VvH6_as 151 (voetnoten 29 en 30)]. Vgl. {{Aut|N. Kokkinos}}, ''Antonia Augusta. Portrait of a Great Roman Lady'', Londen, 1992, p. [http://books.google.com/books?id=S_iZdOzcQCoC&pg=PA115&vq=Antonia+Drusus&dq=%22Kokkinos%22+%22Antonia+Augusta:+Portrait+of+a+Great+Roman+Lady%22+&lr=&hl=nl&source=gbs_search_s&sig=N262qrd7b0TxHYrbyRVTrRwvYjg 115].</ref>, maar in een artikel uit 2004 wordt geponeerd dat deze dame mogelijk [[Vipsania Agrippina]] was (de eerste echtgenote van Tiberius die als consul in de processie voor haar uitloopt) en dat Antonia minor moet worden geïdentificeerd met de gesluierde dame achter Drusus minor die haar hand op de schouder van het kind (Germanicus?) legt, dat de mantel van Drusus minor vastgrijpt.<ref>{{Aut|J. Burns}}, ''Vipsania on Roman Coins?'', in ''The Celator'' 18 (2004), pp. [https://web.archive.org/web/20200121125139/http://www.jasperburns.com/gasvips.htm 6-20].</ref> Welke van de twee dames Antonia ook moge zijn, het is duidelijk dat ze op de ''Ara Pacis'' in de eerste plaats als echtgenote van Drusus werd afgebeeld. Sommigen{{Bron?|wie?|2018|08|05}} menen op basis van het portret van Antonia op de ''Ara Pacis'' (d.i. de dame in gesprek met Drusus) ook Antonia te kunnen identificeren met de dame met diadeem op de zogenaamde Ravenna reliëfs uit de tijd van Claudius.<ref>{{Aut|K.P. Erhart}}, A Portrait of Antonia Minor in the Fogg Art Museum and its Iconographical Tradition, in ''[[American Journal of Archaeology|AJA]]'' 82 (1978), pp. 196-202. Vgl. {{Aut|N. Kokkinos}}, ''Antonia Augusta. Portrait of a Great Roman Lady'', Londen, 1992, p. [http://books.google.com/books?id=S_iZdOzcQCoC&pg=PA113&vq=Youthful&dq=%22Kokkinos%22+%22Antonia+Augusta:+Portrait+of+a+Great+Roman+Lady%22+&lr=&hl=nl&source=gbs_search_s&sig=sANgBAt4GN4keYYOps6YTnp-CAw 113]-[http://books.google.com/books?id=S_iZdOzcQCoC&pg=PA115&vq=Antonia+Drusus&dq=%22Kokkinos%22+%22Antonia+Augusta:+Portrait+of+a+Great+Roman+Lady%22+&lr=&hl=nl&source=gbs_search_s&sig=N262qrd7b0TxHYrbyRVTrRwvYjg 115]. ({{Aut|S.E. Wood}}, ''Imperial Women: A Study in Public Images, 40 B.C.-A.D. 68'', Leiden, 1999, p. [http://books.google.com/books?id=234V-2xJg1wC&pg=PA151&dq=%22The+first+public+monument+on+which+Antonia&lr=&hl=nl&sig=H6ppeCGatM6WMW630911VvH6_as 151 (voetnoot 30)]) meent echter in deze figuur van de Ravenna reliëfs ''Diva Augusta'' (d.i. Livia) te herkennen.</ref>
{{clearleft}}
== Antieke bronnen ==
=== Literaire bronnen ===
* [[Valerius Maximus]], ''Facta et Dicta Memorabilia'' IV 3 § 3.
* [[Flavius Josephus]], ''Antiquitates Judaicae'' XVIII 143, 156, 164, 166-167, 179-184, 186, 202, 236.
* [[Plutarchus]], ''Marcus Antonius'' 35.1, 87.3.
* [[Gaius Plinius Secundus maior]], ''[[Naturalis Historia]]'' XXXV 36 § 16.
* [[Gaius Suetonius Tranquillus]], ''Caligula'' 1.1, 10.1, 15.2, 23.2, 24.1, 29.1, ''Claudius'' 1.3, 1.6, 3.2, 4.4, 11.1-2.
* [[Publius Cornelius Tacitus]], ''[[Ab excessu divi Augusti]]'' III 3.2-3, 18.3, XI 3.1.
* [[Cassius Dio]], LI 15.7, LV 1.4-2.1, LVIII 9-11, LIX 3, LX 2.5, 5, LXV 14.1-2.

=== Inscripties ===
* ''CIL'' [http://db.edcs.eu/epigr/epi_einzel_de.php?p_belegstelle=CIL+02%2C+01543&r_sortierung=Belegstelle II 1543], ''CIL'' [http://db.edcs.eu/epigr/epi_einzel_de.php?p_belegstelle=CIL+06%2C+00920&r_sortierung=Belegstelle VI 920], ''CIL'' [http://db.edcs.eu/epigr/epi_einzel_de.php?p_belegstelle=CIL+06%2C+00921&r_sortierung=Belegstelle VI 921 (p 841, 3070, 3777, 4306, 4340) = ''CIL'' VI 31204 = ''CIL'' VI *00712 = ''CIL'' XI *00734 = ''ILS'' 222], ''CIL'' [http://db.edcs.eu/epigr/epi_einzel_de.php?p_belegstelle=CIL+06%2C+02028&r_sortierung=Belegstelle VI 2028 (p 864, 3261) = ''CIL'' VI 32344 = ''AE'' 1983, 95 = ''CFA'' ({{Aut|J. Scheid}}, ''Commentarii Fratrum Arvalium qui supersunt. Les copies épigraphiques des protocoles annuels de la confrérie Arvale (21 av.-304 ap. J.C.)'', Rome, 1998.) 12 = ''ILS'' 5032], ''CIL'' [http://db.edcs.eu/epigr/epi_einzel_de.php?p_belegstelle=CIL+06%2C+33368&r_sortierung=Belegstelle VI 33368 = ''ILS'' 1754], ''CIL'' [http://db.edcs.eu/epigr/epi_einzel_de.php?p_belegstelle=CIL+09%2C+03663&r_sortierung=Belegstelle IX 3663 = ''ILS'' 149 = ''AE'' 1950, 241d = ''AE'' 1993, +572], ''CIL'' [http://db.edcs.eu/epigr/epi_einzel_de.php?p_belegstelle=CIL+10%2C+01417&r_sortierung=Belegstelle X 1417 = ''ILS'' 150], [http://epigraphy.packhum.org/inscriptions/oi?ikey=74872&bookid=19&region=7 ''IG'' XII 2.207], [http://epigraphy.packhum.org/inscriptions/main?url=oi%3Fikey%3D287796%26bookid%3D718 ''IMT Skam/NebTaeler'' 314 = ''IK'' (''Inschriften griechischer Städte aus Kleinasien'') 3 nr. 88 = ''IGR'' IV 206], ''IGR'' IV ({{Aut|R. Cagnat}}, ''Inscriptiones Graecae ad res Romanas pertinentes'', IV, Parijs, 1927.) 73, 206.

=== Munten ===
* {{Aut|W. Kubitschek}}, Neue Münzen, in ''Numismatische Zeitschrift'' 14 (1921), p. 151, pl. 7.5 (onder Claudius).
* {{Aut|H. Mattingly - e.a.}}, ''Roman Imperial Coins in the British Museum'', I, Londen, 1923, nrs. 79-81, pl. 24.1 (onder Tiberius); nrs. 41-43, pl. 28.6, nrs. 45-48, pl. 29.2 (onder Caligula); nrs. 116- a, pl. 35.8, nrs. 109-110, pl. 33.19, nr. 111, pl. 33.20, nrs. 112-113, pl. 33.21, nr. nr. 114, pl. 33.22 (onder Claudius).

== Literatuur ==
* [http://www.roman-emperors.org/antoniaminor.htm {{Aut|D. Hurley}}, art. Antonia Minor, in ''DIR'' (2006).]
* {{Aut|N. Kokkinos}}, ''Antonia Augusta. Portrait of a Great Roman Lady'', Londen, 1992. {{ISBN|0415080290}}
** {{Aut|N. Kokkinos}}, ''Antonia Augusta. Portrait of a Great Roman Lady'', Londen, 20022. {{ISBN|1901965058}}<ref>Aan deze in paperback uitgegeven editie is een ''Review Chapter'' toegevoegd alsook een nieuwe ''Preface''.</ref>
* {{Aut|[[Jona Lendering|J. Lendering]]}}, art. [http://www.livius.org/am-ao/antonia/antonia_minor.html Antonia Minor], [[Livius.org]] (2007). (korte opsomming van gegevens over Antonia minor)
* [https://web.archive.org/web/20061025050443/http://www.fofweb.com/Onfiles/Ancient/AncientDetail.asp?iPin=AGRW0036 {{Aut|M. Lightman - B. Lightman}}, art. Antonia the Younger, in {{Aut|M. Lightman - B. Lightman}} (edd.), ''Biographical Dictionary of Ancient Greek and Roman Women: Notable Women from Sappho to Helena'', New York, 2000, pp. 19-21.]<ref>Uitgebreid artikel; geen bibliografische referenties in online versie.</ref>
* {{Aut|K. Polaschek}}, ''Studien zur Ikonographie der Antonia Minor'', Rome, 1973.
* {{Aut|W. Trillmich}}, ''Familienpropaganda der Kaiser Caligula und Claudius. Agrippina Maior und Antonia Augusta auf Münzen'', Berlijn, 1978. {{ISBN|3110072599}}
* {{Aut|S.E. Wood}}, ''Imperial Women: A Study in Public Images, 40 B.C.-A.D. 68'', Leiden, 1999. {{ISBN|9004112812}} (in het bijzonder ''Chapter Three'' (pp. 142-176) dat volledig aan Antonia is gewijd.)

{{Appendix}}
{{Commonscat}}

[[Categorie:Julisch-Claudische dynastie|Antonia Augusta]]
[[Categorie:Persoon in de 1e eeuw]]

title: Augusta

Augusta: De zogenaamde “Juno Ludovisi”Herkend als een portret van Antonia minor(1e eeuw n.Chr.), Museo Nazionale RomanoSusan E. Wood trekt deze identificatie echter in twijfel; zij oppert dat het om Livia gaat (zie: S.E. Wood, Goddess or Woman? Whom or what does Bryn Mawr's copy of the "Juno Ludovisi" portray?, in Bryn Mawr College Alumnae Bulletin 4 (1999), pp. 9-12.).

Augusta: De zogenaamde “Juno Ludovisi” · Herkend als een portret van Antonia minor · (1e eeuw n.Chr.), Museo Nazionale Romano

Geboortedatum: 36 v.Chr.

Sterfdatum: 1 mei 37 na Chr.

Tijdvak: Julisch-Claudische dynastie

Naam bij geboorte: Antonia minor

Naam als Augusta: Antonia Augusta

title: Persoonlijke gegevens

Dochter van: Marcus Antonius · Octavia Thurina minor

Moeder van: Germanicus (1) · Claudius (2) · Livilla (3)

Gehuwd met: Nero Claudius Drusus

Zus van: Antonia maior

Schoonmoeder van: Agrippina de Oudere (1) · Plautia Urgulanilla (2) · Aelia Paetina (2) · Valeria Messalina (2) · Agrippina de Jongere (2) · Drusus Claudius Nero (3)

Schoonzuster van: Tiberius

Grootmoeder van: Nero Julius Caesar (1) · Drusus Julius Caesar (1) · Agrippina de Jongere (1) · Julia Drusilla (1) · Julia Livilla (1) · Caligula (1) · Claudia Antonia (2) · Claudia Octavia (2) · Britannicus (2) · Tiberius Gemellus (3) · Germanicus Gemellus (3) · Julia Drusi Caesaris (3)

Overgrootmoeder van: Nero

Nicht van: Augustus · Livia

title: Lijst van Romeinse keizers

Portaal: Romeinse Rijk


text:
# Iriania minor
Iriania minor is een vlinder uit de familie van de stippelmotten (Yponomeutidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1955 gepubliceerd door Diakonoff.

title: Iriania minor

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Iriania minor''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| familie = [[Stippelmotten|Yponomeutidae]] (Stippelmotten)
| geslacht = ''[[Iriania]]''
| w-naam = ''Iriania minor''
| auteur = Diakonoff
| datum = 1955
| haakjes =
}}

'''''Iriania minor''''' is een [[Vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[stippelmotten]] (Yponomeutidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1955 gepubliceerd door Diakonoff.

{{Appendix}}

[[Categorie:Stippelmotten]]

title: Iriania minor

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Yponomeutidae (Stippelmotten)

Geslacht: Iriania

title: Soort


text:
# Heinrich Daniel Ruhmkorff
Heinrich Daniel Ruhmkorff (of Rühmkorff) (Hannover, 15 januari 1803 – Parijs, 20 december 1877) was een Duitse instrumentmaker die de vonkinductor (vaak als Ruhmkorff-inductor aangeduid) commercialiseerde.

## Biografie
Heinrich Daniel Rühmkorff was de zoon van de postbeambte Friedrich Gottlieb Römkorff en diens vrouw Sophie Kuckuck. Zijn vader stamde uit de oude boerenfamilie van de Rühmkorfs uit Hotteln, die in de buurt van Hannover te traceren zijn tot in de vroege 15e eeuw. Hij bracht zijn leerjaren door in Hannover bij een Duitse mechanicus, werkte in Parijs en Londen, en vestigde zich in 1839 in Parijs. Daarbij veranderde hij weliswaar niet zijn naam en de uitspraak daarvan, maar schreef deze voortaan als 'Ruhmkorff', aangezien men in Frankrijk de 'ü' niet kent en de 'u' uitspreekt als in het Nederlands en als de ü in het Duits. In 1855 begon hij een winkel in Parijs, waar hij een goede reputatie kreeg dankzij de hoge kwaliteit van zijn elektrische toestellen. Biografieën vertellen dat hij gewerkt zou hebben met de uitvinder Joseph Bramah, maar dit is onwaarschijnlijk omdat Bramah al in 1814 was overleden. Hij kan evenwel gewerkt hebben voor Bramahs bedrijf.

## Vonkinductor
Ofschoon Ruhmkorff vaak de eer kreeg voor de uitvinding van de vonkinductor, was deze in feite in 1836 uitgevonden door de Ierse priester Nicholas Callan. Ruhmkorff verbeterde echter het ontwerp (net als zoveel andere technici) door glas als isolatiemateriaal te gebruiken, alsook andere innovaties om vonken te produceren van meer dan 30 centimeter lang. Hij octrooieerde zijn inductor in 1851 en werd in 1858 door Napoleon III beloond met een prijs van 50 000 frank  voor zijn grote ontdekking in de toepassing van elektriciteit. Hij overleed in Parijs in 1877.
Ook Jules Verne werd door Ruhmkorffs vonkinductor geïnspireerd. In diens boek Naar het middelpunt der aarde wordt de Ruhmkorff-lamp beschreven, een lichtbron die op de vonkinductor is gebaseerd en waarvan de eigenlijke 'lamp' een geisslerbuis is. Later werd de door Verne reeds opgevoerde lamp door A. Dumas en Dr. Benoit ontwikkeld en op de markt gebracht. Deze is sinds 1862 bekend en is als mijnlamp in zeer weinige techniekmusea te vinden. Het Teylers Museum in Haarlem bezit zo'n lamp (inventarisnummer 911 (802)), die in 1864 is aangekocht. Omdat deze lamp duur en zwaar was werd ze weinig gebruikt.
- Rühmkorffs vonkinductor
- Jules Verne's "Ruhmkorff-lamp"

title: Heinrich Daniel Ruhmkorff

wikitext:
[[Bestand:Ruhmkorff.png|miniatuur|250px|Heinrich Daniel Ruhmkorff]]
'''Heinrich Daniel Ruhmkorff''' (of '''Rühmkorff''') ([[Hannover (stad)|Hannover]], [[15 januari]] [[1803]] – [[Parijs]], [[20 december]] [[1877]]) was een Duitse instrumentmaker die de [[vonkinductor]] (vaak als Ruhmkorff-inductor aangeduid) commercialiseerde.

== Biografie ==
Heinrich Daniel Rühmkorff was de zoon van de postbeambte Friedrich Gottlieb Römkorff en diens vrouw Sophie Kuckuck. Zijn vader stamde uit de oude boerenfamilie van de Rühmkorfs uit Hotteln, die in de buurt van Hannover te traceren zijn tot in de vroege 15e eeuw. Hij bracht zijn leerjaren door in Hannover bij een Duitse mechanicus, werkte in Parijs en Londen, en vestigde zich in 1839 in Parijs. Daarbij veranderde hij weliswaar niet zijn naam en de uitspraak daarvan, maar schreef deze voortaan als 'Ruhmkorff', aangezien men in Frankrijk de 'ü' niet kent en de 'u' uitspreekt als in het Nederlands en als de ü in het Duits. In [[1855]] begon hij een winkel in Parijs, waar hij een goede reputatie kreeg dankzij de hoge kwaliteit van zijn elektrische toestellen. Biografieën vertellen dat hij gewerkt zou hebben met de uitvinder [[Joseph Bramah]], maar dit is onwaarschijnlijk omdat Bramah al in 1814 was overleden. Hij kan evenwel gewerkt hebben voor Bramahs bedrijf.

== Vonkinductor ==
Ofschoon Ruhmkorff vaak de eer kreeg voor de uitvinding van de vonkinductor, was deze in feite in [[1836]] uitgevonden door de Ierse priester [[Nicholas Callan]]. Ruhmkorff verbeterde echter het ontwerp (net als zoveel andere technici) door [[glas]] als isolatiemateriaal te gebruiken, alsook andere innovaties om vonken te produceren van meer dan 30 [[centimeter]] lang. Hij octrooieerde zijn inductor in [[1851]] en werd in [[1858]] door [[Napoleon III]] beloond met een prijs van 50 000 [[Franse frank|frank]]  voor zijn grote ontdekking in de toepassing van elektriciteit. Hij overleed in Parijs in 1877.

[[Bestand:Ruhmkorff_grab.jpg|miniatuur|Graf van Heinrich Daniel Ruhmkorff in het [[Cimetière du Montparnasse]] in [[Parijs]]]]

Ook [[Jules Verne]] werd door Ruhmkorffs vonkinductor geïnspireerd. In diens boek ''[[Naar het middelpunt der aarde]]'' wordt de Ruhmkorff-lamp beschreven, een lichtbron die op de vonkinductor is gebaseerd en waarvan de eigenlijke 'lamp' een [[geisslerbuis]] is. Later werd de door Verne reeds opgevoerde lamp door A. Dumas en Dr. Benoit ontwikkeld en op de markt gebracht. Deze is sinds [[1862]] bekend en is als mijnlamp in zeer weinige techniekmusea te vinden. Het [[Teylers Museum]] in Haarlem bezit zo'n lamp (inventarisnummer 911 (802)), die in 1864 is aangekocht. Omdat deze lamp duur en zwaar was werd ze weinig gebruikt.

<gallery widths="250" heights="150" style="font-size:85%">
Ruhmkorff_coil.png|Rühmkorffs [[vonkinductor]]
Jules Verne's "Ruhmkorff lamp", a miners' electric lamp.jpg|Jules Verne's "Ruhmkorff-lamp"
</gallery>

{{Commonscat|Heinrich Daniel Ruhmkorff}}

{{DEFAULTSORT:Ruhmkorff, Heinrich}}
[[Categorie:Duits uitvinder]]
[[Categorie:Elektrotechnicus]]


text:
# Klooster Op Stalberg
Het Klooster Op Stalberg is een monumentaal en voormalig klooster in de Nederlandse plaats Venlo

## Locatie
Het klooster ligt aan de oostrand van de voormalige Vestingwerken van Venlo. Van de vestingwerken is vrijwel niets meer te zien. Het klooster betreft een vrijstaand herenhuis op de hoek van de Burgemeester Van Rijnsingel (N271) en de Stalbergweg, en stond bijgevolg destijds aan de rand van de bebouwing in Venlo.

## Bouwkenmerken
Het pand is gebouwd in het laatste kwart van de 19e eeuw en gereed gekomen in 1895. De toegepaste stijl is traditionalistisch. In de parktuin bevinden zich aan de zijkant een voormalig tuinhuis en een voormalig koetshuis. Deze twee gebouwen vallen niet onder de monumentale bescherming.
Het pand is gebouwd op een rechthoekig grondvlak en telt twee verdiepingen met daarbovenop een dakverdieping, afgedekt met een schilddak. De voorgevel is symmetrisch van indeling. In het middendeel op de begane grond bevindt zich een rechthoekige erker, met daarboven een balkon. Verder loopt dit middendeel uit in een topgevel met twee vensters. Deze vensters worden afgedekt met een kleine spitsboogvormige nis.
De ingang van het pand bevindt zich in de rechterzijgevel. Deze is bereikbaar via een toegangstrap met zes hardstenen treden met idem borstwering. De ingang van het perceel, eveneens aan de rechterzijde, wordt gekenmerkt door twee vierkante bakstenen hekpijlers, waarop een natuurstenen bekroning met driepasmotief.

title: Klooster Op Stalberg

wikitext:
{{Infobox klooster
| naam              = Klooster Op Stalberg
| afbeelding        = Stalbergweg 1 Venlo.jpg
| onderschrift      = Klooster Op Stalberg
| land              = {{NL}}
| regio             =
| plaats            = [[Venlo (stad)|Venlo]]
| religie           = [[Katholicisme|Rooms-Katholiek]]
| stroming          =
| orde              =
| bouwjaar          = [[1895]]
| uitbreiding       =
| renovatie         =
| sloopjaar         =
| bestemming        =
| opgedragen        =
| monumentstatus    = Rijksmonument
| monumentnummer    = 526544
| periode           =
| architect         =
| bouwmethode       = [[Traditionalisme (architectuur)|Traditionalisme]]
| bouwmateriaal     = [[baksteen]], [[natuursteen]]
| afmeting          =
| diverse           =
| mapname           = Nederland
| lat_deg           = 51
| lat_min           = 22
| lat_sec           = 02
| lat_dir           = N
| lon_deg           = 6
| lon_min           = 10
| lon_sec           = 31
| lon_dir           = E
| afbeelding2       =
| onderschrift2     =
| afbeelding3       =
| onderschrift3     =
}}
Het '''Klooster Op Stalberg''' is een [[monument (erfgoed)|monumentaal]] en voormalig [[klooster (gebouw)|klooster]] in de Nederlandse plaats [[Venlo (stad)|Venlo]]

== Locatie ==
Het klooster ligt aan de oostrand van de voormalige [[Vestingwerken van Venlo]]. Van de vestingwerken is vrijwel niets meer te zien. Het klooster betreft een vrijstaand [[Herenhuis (Nederland)|herenhuis]] op de hoek van de Burgemeester Van Rijnsingel ([[Provinciale weg 271|N271]]) en de [[Stalbergweg]], en stond bijgevolg destijds aan de rand van de bebouwing in Venlo.

== Bouwkenmerken ==
Het pand is gebouwd in het laatste kwart van de [[19e eeuw]] en gereed gekomen in 1895. De toegepaste stijl is [[Traditionalisme (architectuur)|traditionalistisch]]. In de parktuin bevinden zich aan de zijkant een voormalig tuinhuis en een voormalig [[koetshuis]]. Deze twee gebouwen vallen niet onder de monumentale bescherming.

Het pand is gebouwd op een rechthoekig grondvlak en telt twee [[etage (bouwkunst)|verdiepingen]] met daarbovenop een dakverdieping, afgedekt met een [[schilddak]]. De [[gevel|voorgevel]] is symmetrisch van indeling. In het middendeel op de begane grond bevindt zich een rechthoekige [[erker]], met daarboven een [[balkon (bouw)|balkon]]. Verder loopt dit middendeel uit in een [[topgevel]] met twee vensters. Deze vensters worden afgedekt met een kleine [[spitsboog]]vormige [[nis (muur)|nis]].

De ingang van het pand bevindt zich in de rechterzijgevel. Deze is bereikbaar via een toegangstrap met zes [[blauwe hardsteen|hardstenen]] treden met idem [[borstwering (bouwkunde)|borstwering]]. De ingang van het perceel, eveneens aan de rechterzijde, wordt gekenmerkt door twee vierkante bakstenen hekpijlers, waarop een natuurstenen bekroning met [[driepas]]motief.

== Zie ook ==
* [[Lijst van rijksmonumenten in Venlo (plaats)]]

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20160305144446/http://cultuurhistorie.venlo.nl/monumenten/05mo-zoek-op-adres-details-monument.asp?MonumentID=246 Omschrijving monument op gemeentelijke monumentensite]

{{Coor title dms|51|22|2|N|6|10|31|E|type:landmark_scale:1500_region:NL}}

[[Categorie:Voormalig klooster in Venlo|Stalberg]]
[[Categorie:Rijksmonument in Venlo]]

title: Klooster Op Stalberg

Land: Nederland

Plaats: Venlo

Coördinaten: 51° 22′ NB, 6° 11′ OL

Religie: Rooms-Katholiek

Monumentale status: Rijksmonument

title: Architectuur

Bouwmethode: Traditionalisme

Bouwmateriaal: baksteen, natuursteen

Architectuur: Klooster Op Stalberg (Nederland) · Klooster Op Stalberg

Portaal: Religie


text:
# Diaphus arabicus
Diaphus arabicus is een straalvinnige vissensoort uit de familie van lantaarnvissen (Myctophidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1978 door Nafpaktitis.

title: Diaphus arabicus

wikitext:
{{Taxobox straalvinnige
| titelweergave = cursief
| naam = ''Diaphus arabicus''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Lantaarnvisachtigen|Myctophiformes]] (Lantaarnvisachtigen)
| familie = [[Lantaarnvissen|Myctophidae]] (Lantaarnvissen)
| geslacht = ''[[Diaphus]]''
| auteur = Nafpaktitis
| datum = 1978
| haakjes =
| worms = 272659
| rl-id = 129511300
| status = LC
| statusbron = 2018
}}
'''''Diaphus arabicus''''' is een [[straalvinnigen|straalvinnige]] [[vissen (dieren)|vissensoort]] uit de familie van [[Myctophidae|lantaarnvissen]] (Myctophidae).<ref>{{Link FishBase species|genus=Diaphus|species=arabicus|month=10|year=2011}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1978 door Nafpaktitis.

{{Appendix}}
{{Beginnetje|biologie|2011|10|22}}

[[Categorie:Myctophidae]]
[[Categorie:IUCN-status niet bedreigd]]

title: Diaphus arabicus · IUCN-status: Niet bedreigd (2018)

Stam: Chordata (Chordadieren)

Superklasse: Osteichthyes (Beenvisachtigen)

Klasse: Actinopterygii (Straalvinnigen)

Orde: Myctophiformes (Lantaarnvisachtigen)

Familie: Myctophidae (Lantaarnvissen)

Geslacht: Diaphus

title: Soort

Portaal: Biologie · Vissen


text:
# Eupithecia spilosata
Eupithecia spilosata is een vlinder uit de familie van de spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1863 door Walker.

title: Eupithecia spilosata

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Eupithecia spilosata''
| afbeelding =
| familie = [[Spanners|Geometridae]] (Spanners)
| onderfamilie = [[Larentiinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Eupithecia]]''
| w-naam = ''Eupithecia spilosata''
| auteur = Walker
| datum = 1863
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Eupithecia spilosata''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Spanners|spanners (Geometridae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1863 door Walker.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|30}}

[[Categorie:Eupithecia|spilosata]]

title: Eupithecia spilosata

Familie: Geometridae (Spanners)

Onderfamilie: Larentiinae

Geslacht: Eupithecia

title: Soort


text:
# LaSalle (metrostation)
LaSalle is een metrostation in het arrondissement Verdun van de Canadese stad Montréal in de provincie Québec. Het station werd geopend op 3 september 1978 en wordt bediend door de groene lijn van de metro van Montréal. In 2019 hebben 1.511.712 vertrekkende reizigers het station gebruikt.
- Library of Congress Control Number: no89006107
- Virtual International Authority File: 131627918

title: LaSalle (metrostation)

wikitext:
{{Infobox metrostation Montréal
| station = LaSalle
| afbeelding = Azur arrivé a la station de Métro LaSalle.jpg
| onderschrift =
| exploitant =
| stationscode =
| zone =
| opening = 3 september 1978
| sluiting =
| heropening =
| hersluiting =
| aantalreizigers =
| naam1 =
| datum1 =
| naam2 =
| datum2 =
| naam3 =
| datum3 =
| naam4 =
| datum4 =
| naam5 =
| datum5 =
| architect =
| type =
| perrons =
| perrondeur =
| perronsporen =
| westE1 =
| oostE1 =
| noordE2 =
| zuidE2 =
| westE3 =
| oostE3 =
| noordE4 =
| zuidE4 =
| noordE5 =
| zuidE5 =
| westE6 =
| oostE6 =
| typemetrostation = 13
| metroperrons =
| metrosporen =
| diepte =
| roltrappen =
| liften =
| noordM1 = [[Charlevoix (metrostation)|Charlevoix]]
| zuidM1 = [[De L'Église (metrostation)|De L'Église]]
| tegenM2 =
| meeM2 =
| noordM3 =
| zuidM3 =
| westM4 =
| oostM4 =
| noordM5 =
| zuidM5 =
| spoorwegstations =
| metrostations =
| tramlijnen =
| buslijnen =
| trolleylijnen =
| district = Verdun
| buurt =
| lat_deg = 45
| lat_min = 28
| lat_sec = 16
| lon_deg = 73
| lon_min = 33
| lon_sec = 59
}}
'''LaSalle''' is een [[metrostation]] in het arrondissement [[Verdun (Canada)|Verdun]] van de [[Canada (hoofdbetekenis)|Canadese]] stad [[Montréal (hoofdbetekenis)|Montréal]] in de provincie [[Québec (provincie)|Québec]].<ref>[http://www.stm.info/fr/infos/reseaux/metro Het metronet op de site van STM]</ref> Het station werd geopend op 3 september 1978 en wordt bediend door de [[Groene lijn (metro van Montréal)|groene lijn]] van de [[metro van Montréal]]. In 2019 hebben 1.511.712 vertrekkende reizigers het station gebruikt.<ref>Société de transport de Montréal: ''Entrants de toutes les stations de métro en 2019.''</ref>

{{Appendix|2=
{{References}}
}}
{{Bibliografische informatie}}

[[Categorie:Metrostation in Montréal|LaSalle]]

title: Algemeen

Opening: 3 september 1978

title: Constructie metrostation

Type: Kuip

title: Metro

Lijn: Richting · Volgend station

title: Ligging

Stadsdeel: Verdun

Ligging: LaSalle (metro van Montréal) · LaSalle

Portaal: Openbaar vervoer · Canada


text:
# Soendanezen
De Soendanezen zijn een etnische groep afkomstig uit het westelijke deel van het Indonesische eiland Java. Volgens de volkstelling van 2000 zijn ongeveer 31 miljoen mensen Soendanees. Daarmee zijn de Soendanezen de op een na grootste bevolkingsgroep van dit gebied, na de Javanen. Soendanezen zijn overwegend moslim en ze spreken Soendanees. De gemeenschappelijke identiteit die de Soendanezen met elkaar verbindt, is hun taal en cultuur.
De Soendanezen bevonden zich van oudsher voornamelijk in de provincies West-Java, Banten en Jakarta, en in het westelijk deel van Midden-Java. Soendanese migranten konden ook worden gevonden in Lampung en Zuid-Sumatra. De Soendanezen waren naast de Javanen de grootste groep onder de Oost-Indische contractarbeiders die aan het einde van de negentiende en begin van de twintigste eeuw naar Suriname werden gebracht om op de plantages te werken: 5% van de immigranten was Soendanees, onder andere Iding Soemita, oprichter van de Javaanse partij KTPI. Hun nazaten hebben echter de dominante, Javaanse cultuur en identiteit overgenomen.

title: Soendanezen

wikitext:
{{Zie artikel|Niet te verwarren met de bevolking uit de Afrikaanse staten [[Soedan]] en [[Zuid-Soedan]].}}
[[Bestand:COLLECTIE TROPENMUSEUM Jonge danser begeleid door anklungspelers Garoet TMnr 60019214.jpg|thumb|Soendanees dorpje (1910-1930)]]
[[Bestand:Notable Sundanese 2.jpg|thumb|Belangrijke mensen van Soendanese afkomst]]
De '''Soendanezen''' zijn een [[Etniciteit|etnische groep]] afkomstig uit het westelijke deel van het [[Indonesië|Indonesische]] eiland [[Java (eiland)|Java]]. Volgens de volkstelling van 2000 zijn ongeveer 31 miljoen mensen Soendanees. Daarmee zijn de Soendanezen de op een na grootste bevolkingsgroep van dit gebied, na de [[Javanen]]. Soendanezen zijn overwegend [[moslim]] en ze spreken [[Soendanees]]. De gemeenschappelijke identiteit die de Soendanezen met elkaar verbindt, is hun taal en cultuur.

De Soendanezen bevonden zich van oudsher voornamelijk in de provincies [[West-Java]], [[Banten (provincie)|Banten]] en [[Jakarta]], en in het westelijk deel van [[Midden-Java]]. Soendanese migranten konden ook worden gevonden in [[Lampung]] en [[Zuid-Sumatra]]. De Soendanezen waren naast de [[Javanen]] de grootste groep onder de [[Nederlands-Indië|Oost-Indische]] [[contractarbeid]]ers die aan het einde van de negentiende en begin van de twintigste eeuw naar [[Suriname]] werden gebracht om op de plantages te werken: 5% van de immigranten was Soendanees,<ref name="Surinaams-Javaans" /> onder andere [[Iding Soemita]], oprichter van de Javaanse partij [[KTPI]].<ref>Chan Choenni, [https://chanchoenni.blogspot.be/2009/08/bapak-iding-soemita-de-innemende-leider.html Bapak Iding Soemita; de innemende leider van Javanen in Suriname] (5 augustus 2009)</ref> Hun nazaten hebben echter de dominante, Javaanse cultuur en identiteit overgenomen.<ref name="Surinaams-Javaans">{{Citeer boek|achternaam = Gobardhan-Rambocus|voornaam = Lila|medeauteurs = Johan Sarmo|datum = 1993|titel = Immigratie en ontwikkeling: emancipatieproces van contractanten|hoofdstuk = Het Surinaams Javaans|uitgever = [[Anton de Kom Universiteit van Suriname]]|plaats = [[Paramaribo]]|ISBN = 9991420207|pagina's = blz. 184-201|taal = nl|URL = https://www.dbnl.org/tekst/goba001suri01_01/goba001heri01_01.pdf|bezochtdatum = 29 januari 2017}}</ref>

== Zie ook ==
* [[Koninkrijk Soenda]]
* [[Kidung Sunda]]
* [[Badui]]

{{Appendix}}

[[Categorie:Volk in Indonesië]]
[[Categorie:Banten (provincie)]]
[[Categorie:West-Java]]
[[Categorie:Jakarta]]
[[Categorie:Midden-Java]]


text:
# Gambrinus (koning)
Gambrinus of Cambrinus is een legendarische Germaanse koning, die wel wordt aangewezen als degene die het brouwen van bier bij de Germanen zou hebben geïntroduceerd. Hij geldt als een symbool van het drinken van bier.
De koning werd eind vijftiende eeuw bedacht door de Italiaanse monnik Annius van Viterbo, die de naam baseerde op een door de Romeinse geschiedschrijver Tacitus genoemd Germaans volk, de Gambriviërs. Aanvankelijk stond hij dan ook bekend als 'Gambrivius', wat later tot 'Gambrinus' verbasterde.
In de 19e eeuw legden Belgische en Duitse amateurhistorici ten onrechte een connectie met hertog Jan I van Brabant, wiens voornaam samen met het Latijnse achtervoegsel 'primus' (eerste) tot 'Gambrinus' verbasterd zou zijn. In werkelijkheid is er geen bewijs dat hertog Jan I zelfs maar bier dronk.

## Bieren
Diverse biermerken zijn naar Gambrinus vernoemd:
- Gambrinus, Tsjechisch bier gebrouwen te Plzeň.
- Cambrinus, een Belgisch bier, gebrouwen bij Brouwerij Verhaeghe te Vichte
- Rosé de Gambrinus, een Belgische frambozenlambiek van Brasserie Cantillon te Anderlecht[3]
- Stadsbrouwerij Cambrinus in Zutphen, Nederland[4]
- Gambrinus-Brauerei in Weiden in der Oberpfalz, Duitsland
- Gambrinusbräu Unterhaid in Oberhaid, Duitsland
- Privatbrauerei Gambrinus in Nagold, Duitsland
- Izhevskiy Pivzavod Gambrinus, brouwerij in Izjevsk, Republiek Oedmoertië, Rusland
- Gambrinus Fabbrica Birra Artigianale, brouwerij in Muros, Italië
- Microcervecerias Gambrinus, brouwerij in Tucumán, Argentinië
- Gambrinus Brewers, brouwerij in Buenos Aires, Argentinië
- Brouwerij Gambrinus in Tasjkent, Oezbekistan
- Brasserie Artisanale Gambrinus, brouwerij in Trois-Rivières, Quebec, Canada

title: Gambrinus (koning)

wikitext:
[[Bestand:Gambrinus.jpg|miniatuur]]
'''Gambrinus''' of '''Cambrinus''' is een legendarische [[Germanen|Germaanse]] koning, die wel wordt aangewezen als degene die het brouwen van bier bij de Germanen zou hebben geïntroduceerd. Hij geldt als een symbool van het drinken van [[bier]].

De koning werd eind vijftiende eeuw bedacht door de Italiaanse monnik [[Annius van Viterbo]], die de naam baseerde op een door de Romeinse geschiedschrijver [[Publius Cornelius Tacitus|Tacitus]] genoemd Germaans volk, de ''Gambriviërs''. Aanvankelijk stond hij dan ook bekend als 'Gambrivius', wat later tot 'Gambrinus' verbasterde.<ref>Wolfgang Stammler, ''Kleine schriften zur Literaturgeschichte des Mittelalters'', p. 120-124.</ref>

In de 19e eeuw legden Belgische en Duitse amateurhistorici ten onrechte een connectie met hertog [[Jan I van Brabant]], wiens voornaam samen met het Latijnse achtervoegsel 'primus' (eerste) tot 'Gambrinus' verbasterd zou zijn.<ref>Jan Grauls, ‘De legende van koning Gambrinus’, in: ''Terug naar de oorsprong'', Hasselt 1966, p. 129-138</ref> In werkelijkheid is er geen bewijs dat hertog Jan I zelfs maar bier dronk.

==Bieren==
Diverse biermerken zijn naar Gambrinus vernoemd:
* ''[[Gambrinus (Tsjechisch bier)|Gambrinus]]'', Tsjechisch bier gebrouwen te [[Plzeň]].
* ''[[Cambrinus (bier)|Cambrinus]]'', een Belgisch bier, gebrouwen bij [[Brouwerij Verhaeghe]] te [[Vichte]]
* ''[[Rosé de Gambrinus]]'', een Belgische [[lambiek (bier)|frambozenlambiek]] van [[Brasserie Cantillon]] te [[Anderlecht]]<ref>[http://www.cantillon.be/br/2_103 Rosé de Gambrinus, brasserie Cantillon]</ref>
* ''[[Stadsbrouwerij Cambrinus]]'' in [[Zutphen (stad)|Zutphen]], Nederland<ref>[http://www.cambrinus.nl/cambrinus/brouwerij.html Nederlandse brouwerijen op Cambrinus.nl, The Dutch Beer Portal]</ref>
* ''Gambrinus-Brauerei'' in [[Weiden in der Oberpfalz]], [[Duitsland]]
* ''Gambrinusbräu Unterhaid'' in [[Oberhaid (Opper-Franken)|Oberhaid]], Duitsland
* ''Privatbrauerei Gambrinus'' in [[Nagold (stad)|Nagold]], Duitsland
* ''Izhevskiy Pivzavod Gambrinus'', brouwerij in [[Izjevsk]], [[Oedmoertië|Republiek Oedmoertië]], [[Rusland]]
* ''Gambrinus Fabbrica Birra Artigianale'', brouwerij in [[Muros (Italië)|Muros]], [[Italië]]
* ''Microcervecerias Gambrinus'', brouwerij in [[San Miguel de Tucumán|Tucumán]], [[Argentinië]]
* ''Gambrinus Brewers'', brouwerij in [[Buenos Aires (stad)|Buenos Aires]], Argentinië
* ''Brouwerij Gambrinus'' in [[Tasjkent]], [[Oezbekistan]]
* ''Brasserie Artisanale Gambrinus'', brouwerij in [[Trois-Rivières (Canada)|Trois-Rivières]], [[Quebec (provincie)|Quebec]], [[Canada]]

{{Appendix}}

[[Categorie:Personage uit folklore]]
[[Categorie:Koning]]


text:
# Olmeta-di-Tuda
Olmeta-di-Tuda is een gemeente in het Franse departement Haute-Corse (regio Corsica) en telt 291 inwoners (1999). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Calvi.

## Geografie
De oppervlakte van Olmeta-di-Tuda bedraagt 17,6 km², de bevolkingsdichtheid is 16,5 inwoners per km².

## Demografie
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).

Vanwege een beveiligingsprobleem met de MediaWiki Graph-software is het momenteel niet mogelijk deze grafiek weer te geven. Zodra de software is bijgewerkt zal de grafiek vanzelf weer zichtbaar worden.

title: Olmeta-di-Tuda

wikitext:
{{Infobox gemeente Frankrijk
| plaatsnaam = Olmeta-di-Tuda
| wapen =
| kaart =
| regio = [[Corsica]]
| departement = [[Haute-Corse]] (2B)
| depnr = 2B
| arrondissement = [[Arrondissement Calvi|Calvi]]
| kanton = [[Kanton Biguglia-Nebbio|Biguglia-Nebbio]]
| long = 9.35444444444
| lat = 42.6122222222
| jaar = 1999
| inwoners = 291
| dichtheid = 16,5
| oppervlakte = 17,6
| water =
| code = 2B188
| postcode =
| netnummer =
| hoogteligging = 26 - 804
| aangrenzende gemeenten =
| burgemeester =
| website =
}}
'''Olmeta-di-Tuda''' is een gemeente in het [[Frankrijk|Franse]] departement [[Haute-Corse]] (regio [[Corsica]]) en telt 291 inwoners (1999). De plaats maakt deel uit van het arrondissement [[Arrondissement Calvi|Calvi]].

== Geografie ==
De oppervlakte van Olmeta-di-Tuda bedraagt 17,6 km², de bevolkingsdichtheid is 16,5 inwoners per km².
[[Bestand:2B188-Olmeta-di-Tuda-Sols.png|thumb |left |400px |Kaart van de gemeente met de belangrijkste infrastructuur, bodemgebruik en omliggende gemeenten]]
{{Clearleft}}

== Demografie ==
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: [[Institut national de la statistique et des études économiques/Definities|INSEE-tellingen]]).<br />
{{Grafiek inwonertal gemeente Frankrijk|id=2B188}}
<!-- Bron: Frans bureau voor statistiek. Cijfers inwoneraantal volgens de definitie "population sans doubles comptes" -->

== Galerij ==
<gallery>
Oletta_Padula_3.jpg
Olmeta-di-Tuda_village.jpg
Olmeta-di-Tuda_pano_village.jpg
Olmeta-di-Tuda-Lancone-1.jpg
Olmeta-di-Tuda-Lancone-2.jpg
Olmeta-di-Tuda_défilé_de_Lancone.jpg
Olmeta-di-Tuda_centre_du_village.jpg
Olmeta-di-Tuda_château_de_Tuda.jpg
</gallery>
==Externe links ==
{{Commonscat}}

[[Categorie:Gemeente in Haute-Corse]]

title: Situering

Regio: Corsica

Departement: Haute-Corse (2B)

Arrondissement: Calvi

Kanton: Biguglia-Nebbio

title: Algemeen

Burgemeester: Pierre Agostini · (14 maart 2015)

title: Overig

Website: Officiële website

Portaal: Frankrijk


text:
# Duvalius semecensis
Duvalius semecensis is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1926 door Winkler.

title: Duvalius semecensis

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Duvalius semecensis''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Loopkevers|Carabidae]] (Loopkevers)
| onderfamilie = [[Trechinae]]
| geslacht = ''[[Duvalius]]''
| w-naam = ''Duvalius semecensis''
| auteur = Winkler
| datum = 1926
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Duvalius semecensis''''' is een [[kevers|kever]]soort uit de familie van de [[Loopkevers|loopkevers (Carabidae)]].<ref>Anichtchenko A. et al., (editors): [https://carabidae.org/search?rank=0&text=Duvalius+semecensis Carabidae of the World] (bezocht: 20 tot 28 maart 2013)</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1926 door Winkler.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|29}}

[[Categorie:Duvalius|semecensis]]

title: Duvalius semecensis

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Carabidae (Loopkevers)

Onderfamilie: Trechinae

Geslacht: Duvalius

title: Soort


text:
# Patrol Baru
Patrol Baru is een bestuurslaag in het regentschap Indramayu van de provincie West-Java, Indonesië. Patrol Baru telt 4458 inwoners (volkstelling 2010).

title: Patrol Baru

wikitext:
{{Infobox plaats in Indonesië
| soort          = Dorp
| naam           = Patrol Baru
| inwoners       = 4458
| datum inwoners = 2010
| provincie      = [[West-Java]]
| regentschap    = [[Indramayu (regentschap)|Indramayu]]
| onderdistrict  = [[Patrol (onderdistrict)|Patrol]]
| eiland         =
| tijdzone       =
| code desa      = 3212221007
| mapname        =
| lat_deg        =
| lat_min        =
| lat_sec        =
| lon_deg        =
| lon_min        =
| lon_sec        =
| image          =
| caption        =
}}
'''Patrol Baru''' is een bestuurslaag in het [[Regentschap (Indonesië)|regentschap]] [[Indramayu (regentschap)|Indramayu]] van de [[Provincies van Indonesië|provincie]] [[West-Java]], [[Indonesië]]. Patrol Baru telt 4458 inwoners (volkstelling 2010).

{{Appendix|2=
* Resultaten van de volkstelling (2010), Badan Pusat Statistik, [https://web.archive.org/web/20121202090212/http://bps.go.id/eng/download_file/Population_of_Indonesia_by_Village_2010.pdf Population_of_Indonesia_by_Village]
}}
{{Beginnetje|landen & Volken|land=Indonesië|2=2013|3=06|4=16}}

[[Categorie:Plaats in West-Java]]

title: Situering

Provincie: West-Java

Regentschap of · stadsgemeente: Indramayu

Onderdistrict: Patrol

title: Algemeen

title: Overig


text:
# Desmacidon fruticosum
Desmacidon fruticosum is een sponssoort in de taxonomische indeling van de gewone sponzen (Demospongiae). Het lichaam van de spons bestaat uit kiezelnaalden en sponginevezels, en is in staat om veel water op te nemen.
De spons behoort tot het geslacht Desmacidon en behoort tot de familie Desmacididae. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1818 door Montagu.

title: Desmacidon fruticosum

wikitext:
{{Taxobox
| type            = dier
| naam            = ''Desmacidon fruticosum''
| titelweergave   =cursief
| afbeelding      =
| afbeeldingtekst =
| rijk            = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| onderrijk       = [[Parazoa]] (Sponsachtigen)
| stam            = [[Porifera]] (Sponsdieren)
| klasse          = [[Demospongiae]] (Gewone sponzen)
| orde            = [[Poecilosclerida]]
| familie         = [[Desmacididae]]
| geslacht        = ''[[Desmacidon]]''
| w-naam          = ''Desmacidon fruticosum''
| taxon           = [[Soort]]
| auteur          = Montagu
| datum           = 1818
| haakjes         = ja
| worms           = 133526
}}
'''''Desmacidon fruticosum''''' is een [[Sponsdieren|spons]][[soort]] in de taxonomische indeling van de [[gewone sponzen]] (Demospongiae). Het lichaam van de spons bestaat uit [[kiezelnaald]]en en sponginevezels, en is in staat om veel water op te nemen.

De spons behoort tot het geslacht ''[[Desmacidon]]'' en behoort tot de familie [[Desmacididae]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1818 door Montagu.

{{Appendix|2=
*van Soest, R. (2011). ''Desmacidon fruticosum'' (Montagu, 1818). In: Van Soest, R.W.M, Boury-Esnault, N., Hooper, J.N.A., Rützler, K, de Voogd, N.J., Alvarez de Glasby, B., Hajdu, E., Pisera, A.B., Manconi, R., Schoenberg, C., Janussen, D., Tabachnick, K.R., Klautau, M., Picton, B., Kelly, M., Vacelet, J. (2011) World Porifera database. Gebaseerd op informatie uit het [[World Register of Marine Species]], te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=133526.}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|07}}

[[Categorie:Poecilosclerida]]

title: Desmacidon fruticosum

Onderrijk: Parazoa (Sponsachtigen)

Stam: Porifera (Sponsdieren)

Klasse: Demospongiae (Gewone sponzen)

Orde: Poecilosclerida

Familie: Desmacididae

Geslacht: Desmacidon

title: Soort


text:
# Laurent Lemoine
Laurent Lemoine (La Louvière, 24 april 1998) is een Belgisch-Braziliaans profvoetballer die sinds 2024 onder contract ligt bij SV Zulte Waregem. Lemoine genoot zijn jeugdopleiding bij Club Brugge en werd in het seizoen 2017/18 door de Bruggelingen uitgeleend aan tweedeklasser KSV Roeselare.

## Clubstatistieken
| Seizoen | Club             | Land            | Competitie      | Competitie | Competitie | Beker | Beker | Totaal | Totaal |
| Seizoen | Club             | Land            | Competitie      | Wed.       | Dlp.       | Wed.  | Dlp.  | Wed.   | Dlp.   |
| ------- | ---------------- | --------------- | --------------- | ---------- | ---------- | ----- | ----- | ------ | ------ |
| 2016/17 | Club Brugge      | Vlag van België | Eerste klasse A | —          | —          | —     | —     | —      | —      |
| 2017/18 | → KSV Roeselare  | Vlag van België | Proximus League | 15         | 0          | 2     | 0     | 17     | 0      |
| 2018/19 | KV Mechelen      | Vlag van België | Proximus League | 11         | 0          | 4     | 0     | 15     | 0      |
| 2019/20 | KV Mechelen      | Vlag van België | Eerste klasse A | —          | —          | —     | —     | —      | —      |
| 2020/21 | Lommel SK        | Vlag van België | Eerste klasse B | 26         | 1          | 1     | 0     | 27     | 1      |
| 2021/22 | Lommel SK        | Vlag van België | Eerste klasse B | 17         | 0          | 2     | 0     | 19     | 0      |
| 2022/23 | Lommel SK        | Vlag van België | Eerste klasse B | 18         | 1          | 1     | 0     | 19     | 1      |
| 2023/24 | KMSK Deinze      | Vlag van België | Eerste klasse B | 13         | 2          | —     | —     | 13     | 2      |
| 2024/25 | KMSK Deinze      | Vlag van België | Eerste klasse B | 1          | 0          | —     | —     | 1      | 0      |
| 2024/25 | SV Zulte Waregem | Vlag van België | Eerste klasse B | 9          | 0          | 2     | 0     | 11     | 0      |
| TOTAAL  | TOTAAL           | TOTAAL          | TOTAAL          | 110        | 4          | 12    | 0     | 122    | 4      |

Bijgewerkt tot 28 december 2024.

## Interlandcarrière
Lemoine nam in 2015 met België –17 deel aan het WK onder 17 in Chili. In de eerste groepswedstrijd tegen Mali (0-0) viel hij in de 83e minuut in voor Rubin Seigers, om vervolgens 90 minuten te spelen in de groepswedstrijden tegen Honduras (2-1-winst) en Ecuador (2-0-verlies). In de achtste finale tegen Zuid-Korea (0-2-winst) kreeg hij na 71 minuten, waardoor hij de kwartfinale tegen Costa Rica miste. In de halve finale tegen Mali (3-1-verlies) en de finale om de derde plaats tegen Mexico (3-2-winst) speelde hij opnieuw 90 minuten.

## Palmares
| Competitie               | Aantal      | Jaren       |             |             |
| KV Mechelen              | KV Mechelen | KV Mechelen | KV Mechelen | KV Mechelen |
| ------------------------ | ----------- | ----------- | ----------- | ----------- |
| Nationaal                |             |             |             |             |
| Kampioen Eerste Klasse B | 1x          | 2018/2019   |             |             |
| Beker van België         | 1x          | 2019        |             |             |

1 Bostyn ·
3 Tanghe ·
4 Lemoine ·
7 Challouk ·
8 Rommens ·
9 Vossen  ·
10 Ablo Traoré ·
11 Gavriel ·
14 Barkarson ·
17 Diop ·
18 Tambedou ·
19 Nyssen ·
20 Hedl ·
21 Nnadi ·
22 Opoku ·
23 Van der Gouw ·
24 Erenbjerg ·
27 Diabaté ·
31 Willen ·
42 Dobbels ·
47 Labie ·
50 Van Damme ·
55 Cappelle ·
59 Demuynck ·
64 Sergeant ·
Coach: Vandenbroeck

title: Laurent Lemoine

wikitext:
{{Infobox voetballer
| spelernaam                  = Laurent Lemoine
| volledigenaam               = Laurent Lemoine
| afbeelding                  =
| afbeeldingbreedte           =
| onderschrift                =
| geboortedatum               = [[24 april]] [[1998]]
| geboortestad                = [[La Louvière]]
| geboorteland                = {{BE}}
| overlijddatum               =
| stadvanoverlijden           =
| landvanoverlijden           =
| lengte                      = 186
| been                        = [[Rechtsvoetig|Rechts]]
| huidigeclub                 = {{BE-VLAG}} [[SV Zulte Waregem]]
| rugnummer                   = 4
| positie                     = [[Verdediger (voetbal)|Centrale verdediger]]
| huidigeclubfunctie          =
| functie                     =
| contracttot                 = 30 juni 2027
| jeugdjaren                  =
 {{0|0000}}–2016
| jeugdteams                  = {{BE-VLAG}} [[RAEC Mons]]
 {{BE-VLAG}} [[Club Brugge]]
| seizoen                     = 2016–2018
 2017–2018
 2018–2020
 2020–2023
 2023–2024
 2024–
| club                        = {{BE-VLAG}} [[Club Brugge]]
 → {{BE-VLAG}} [[KSV Roeselare]]
 {{BE-VLAG}} [[KV Mechelen]]
 {{BE-VLAG}} [[Lommel SK (2554)|Lommel SK]]
 {{BE-VLAG}} [[KMSK Deinze]]
 {{BE-VLAG}} [[SV Zulte Waregem]]
| wedstr(goals)               = 6{{0|00}}(0)
 17{{0|00}}(0)
 15{{0|00}}(0)
 65{{0|00}}(2)
 14{{0|00}}(2)
 11{{0|00}}(0)
| interlandjaren              = 2013
 2013–2015
 2015
 2015–2016
 2016–2017
| interlandteam               = {{BE-VLAG}} België –15
 {{BE-VLAG}} België –16
 {{BE-VLAG}} [[Belgisch voetbalelftal onder 17 (mannen)|België –17]]
 {{BE-VLAG}} [[Belgisch voetbalelftal onder 18 (mannen)|België –18]]
 {{BE-VLAG}} [[Belgisch voetbalelftal onder 19 (mannen)|België –19]]
| interlandwedstrijden(goals) = 3{{0|00}}(0)
 7{{0|00}}(0)
 6{{0|00}}(0)
 3{{0|00}}(0)
 7{{0|00}}(0)
| trainersjaren               =
| getraindeclubs              =
| erelijstjaren               =
| erelijst                    =
| clubupdate                  = 28 december 2024
| landupdate                  = 28 december 2024
}}
'''Laurent Lemoine''' ([[La Louvière]], [[24 april]] [[1998]]) is een [[België|Belgisch]]-[[Brazilië|Braziliaans]] [[Betaald voetbal|profvoetballer]] die sinds 2024 onder contract ligt bij [[SV Zulte Waregem]]. Lemoine genoot zijn jeugdopleiding bij [[Club Brugge]] en werd in het seizoen 2017/18 door de Bruggelingen uitgeleend aan [[Tweede klasse (voetbal België)|tweedeklasser]] [[KSV Roeselare]].

== Clubstatistieken ==
{| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 70%; text-align: center;"
|-
!rowspan=2 width=5%|Seizoen
!rowspan=2 width=15%|Club
!rowspan=2 width=5%|Land
!rowspan=2 width=15%|Competitie
!colspan=2 width=12%|Competitie
!colspan=2 width=12%|Beker
!colspan=2 width=12%|Totaal
|-
!width=6%|Wed.
!width=6%|Dlp.
!width=6%|Wed.
!width=6%|Dlp.
!width=6%|Wed.
!width=6%|Dlp.
|-
| 2016/17 ||rowspan=1|[[Club Brugge]] || rowspan="10" |{{BE-VLAG}} ||rowspan=1|[[Eerste klasse A (voetbal België)|Eerste klasse A]]|| colspan="6" | —
|-
| 2017/18 ||rowspan=1|→ [[KSV Roeselare]] ||rowspan=2|[[Eerste klasse B (voetbal België)|Proximus League]] || 15 || 0 || 2 || 0 ||'''17'''||'''0'''
|-
| 2018/19 || rowspan=2|[[KV Mechelen]] || 11 || 0 || 4 || 0 ||'''15'''||'''0'''
|-
| 2019/20 || [[Eerste klasse A (voetbal België)|Eerste klasse A]] || colspan="6" | —
|-
| 2020/21 || rowspan="3" |[[Lommel SK (2554)|Lommel SK]]|| rowspan="6" |[[Eerste klasse B (voetbal België)|Eerste klasse B]] || 26 || 1 || 1 || 0 ||'''27'''||'''1'''
|-
| 2021/22 || 17 || 0 || 2 || 0 ||'''19'''||'''0'''
|-
|2022/23
|18
|1
|1
|0
|'''19'''
|'''1'''
|-
|2023/24
| rowspan="2" |[[KMSK Deinze]]
|13
|2
| colspan="2" |—
|'''13'''
|'''2'''
|-
| rowspan="2" |2024/25
|1
|0
| colspan="2" |—
|'''1'''
|'''0'''
|-
|[[SV Zulte Waregem]]
|9
|0
|2
|0
|'''11'''
|'''0'''
|-
! colspan="4" width="40%" |TOTAAL
! width="6%" |110
! width="6%" |4
! width="6%" |12
! width="6%" |'''0'''
! width="6%" |122
! width="6%" |4
|}
''Bijgewerkt tot 28 december 2024.''

== Interlandcarrière ==
Lemoine nam in 2015 met [[Belgisch voetbalelftal onder 17 (mannen)|België –17]] deel aan het [[Wereldkampioenschap voetbal onder 17|WK onder 17]] in [[Chili]]. In de eerste groepswedstrijd tegen [[Malinees voetbalelftal onder 17 (mannen)|Mali]] (0-0) viel hij in de 83e minuut in voor [[Rubin Seigers]], om vervolgens 90 minuten te spelen in de groepswedstrijden tegen [[Hondurees voetbalelftal onder 17 (mannen)|Honduras]] (2-1-winst) en [[Ecuadoraans voetbalelftal onder 17 (mannen)|Ecuador]] (2-0-verlies). In de achtste finale tegen [[Zuid-Koreaans voetbalelftal onder 17 (mannen)|Zuid-Korea]] (0-2-winst) kreeg hij na 71 minuten, waardoor hij de kwartfinale tegen [[Costa Ricaans voetbalelftal onder 17 (mannen)|Costa Rica]] miste.<ref>[https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20151029_01944501 Jonge Duivels naar kwartfinales op WK na knappe zege] Het Nieuwsblad, 29 oktober 2015. [https://web.archive.org/web/20220111233554/https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20151029_01944501 Gearchiveerd] op 11 januari 2022.</ref> In de halve finale tegen Mali (3-1-verlies) en de finale om de derde plaats tegen [[Mexicaans voetbalelftal onder 17 (mannen)|Mexico]] (3-2-winst) speelde hij opnieuw 90 minuten.

==Palmares==
{| class="wikitable" style="font-size:85%;"
!Competitie
!Aantal
!Jaren
|-
! style="background:lightgrey;" colspan="5" | <big>{{BE-VLAG}} [[KV Mechelen]]</big>
|-
| style="background:#BDBDBD;" colspan="6" | '''Nationaal'''
|-
| '''[[Eerste klasse B 2018-19 (voetbal België)|Kampioen Eerste Klasse B]]''' ||1x || 2018/2019
|-
| '''[[Beker van België 2018-19|Beker van België]]''' ||1x || 2019
|-
|}

{{Appendix}}{{Navigatie selectie SV Zulte Waregem}}{{DEFAULTSORT:Lemoine, Laurent}}
[[Categorie:Belgisch voetballer]]
[[Categorie:SV Zulte Waregem]]
[[Categorie:Deinze]]

title: Persoonlijke informatie

Volledige naam: Laurent Lemoine

Geboorteplaats: La Louvière, België

Been: Rechts

Positie: Centrale verdediger

title: Clubinformatie

Huidige club: SV Zulte Waregem

title: Jeugd

RAEC Mons · Club Brugge

title: Senioren *

Seizoen: Club · W 0(G)

Club Brugge · → KSV Roeselare · KV Mechelen · Lommel SK · KMSK Deinze · SV Zulte Waregem · 600(0) · 1700(0) · 1500(0) · 6500(2) · 1400(2) · 1100(0)

title: Interlands **

België –15 · België –16 · België –17 · België –18 · België –19 · 300(0) · 700(0) · 600(0) · 300(0) · 700(0)

Interlands **:
* Bijgewerkt op 28 december 2024
** Bijgewerkt op 28 december 2024

Portaal: Voetbal