text:
# Scheepswerven in Monnickendam
Scheepshellingen in Monnickendam staan al vermeld in stukken vanaf 1561. Zeker vijf hellingen lagen aan de oostelijke zijde van de Havenstraat tussen de Moordsteeg en de Brugstraat. Ook verwante ambachten zoals scheepssmeden, touwslagers, houthandelaren en zeilen- en mastenmakers hadden zich in dit gebied gevestigd. Het verging niet alle werven even goed. In 1688 werden er nog twee genoemd, een aan het Prooijen ter hoogte van de Grotenoord en een aan de haven op de locatie waar zich nu de werf van Hakvoort bevindt. Deze werven zijn actief gebleven tot in de 20e eeuw. De werf van Hakvoort is nog steeds in bedrijf. Het verhaal van de Monnickendammer scheepsbouw is een verhaal waarin vijf families domineren en twee locaties sinds de 17e eeuw favoriet zijn. De werven zijn soms in handen van de familie, dan worden ze weer gesplitst en kennen verschillende eigenaren.

## Geschiedenis
Claes Huijbertz Visser kocht de werven aan ’t Prooijen (1693) en aan de Havenstraat (1726). Grietje Sijmons Cramer, zijn weduwe, verkocht de werven vier jaar na de dood van Claes in 1732 aan hun zonen Huijbert en Sijmon Visser. Zij bleven zonder opvolgers. Hun zus Stijntje Claesdochter Visser trouwde met Cornelis Jansz Kater, zoon van een smid en slotenmaker en ijkmeester van Monnickendam. Hun kinderen Claes en Sijmon Kater volgden de ooms op als werfbazen. Claes Cornelisz Kater was eigenaar van het Prooijen. Hij verliest de werf als hij in 1796 wordt verbannen wegens prinsgezindheid. Sijmon Cornelisz Kater werd eigenaar van de grote werf aan de Havenstraat.
Naast de helling van Sijmon vestigde scheepstimmerbaas Cornelis Bun in 1742 een schuitenmakerij ter hoogte van de Grietscheeljannensteeg. De werf floreerde niet en werd na 12 jaar verkocht aan de familie Gras. Pieter Sijmonsz Kater op zijn beurt kocht deze werf in 1803 en verdubbelde daarmee de omvang van zijn werf aan de haven, de ‘grote werf’. Pieter en later zijn weduwe Geertje Raggers brengen de werven aan de Haven en ‘t Prooijen in 1820 weer in een (familie) hand. Geertje breidt ze nadien ook nog uit. Tussentijds beheert de broer van Pieter nog een derde kleine helling aan Havenstraat.
Aan de Nieuwe Zijds Burgwal exploiteerde de familie Engel een schuitenmakers helling tussen 1729 en 1791 waarna de werf overgaat in handen van de familie Gras.
Een opname, op gezag van Koning Lodewijk Napoleon, van de bedrijvigheid in het land en dus ook in Monnickendam, spreekt van zes werven waarvan er vijf noodlijdend zijn. De kosten van hout en het verbod op zeevisserij in verband met het continentaal stelsel waren debet aan de malaise.
Er was sprake van een kwijnende werf voor pramen, gondels en vaartuigen met als eigenaar Grietje Cornelisdochter Blaauw, weduwe van Cornelis Sijmonsz Kater. Deze werf lag aan de Havenstraat tegenover de Moordsteeg. Daarnaast meldde de rapportage een grote werf aan de Havenstraat van Pieter Cornelisz Kater en twee kleinere noodlijdende werven van Hendrik Ottens en Klaas Hondius, beide werven lagen aan ’t Prooijen op het terrein met kadaster nummer 430 dat later in handen komt van Gebroeders Kater. Ook de namen van Jan Gras Sr. die zijn werf in 1803 verkocht aan Pieter Sijmonsz Kater en de schuitenmakershelling van Frederik Engel aan de Nieuwe Zijds Burgwal worden nog genoemd. Beide werven zijn zieltogend.
Eind 1826 en begin 1827 kochten de vier gebroeders Kater, Gerrit, Klaas, Cornelis en Jan, de twee scheepstimmerwerven links en rechts van de mond van de Monnickendamse haven van hun moeder Geertje Raggers. De werven bleven onder een bewind tot 1850, toen een boedelscheiding plaatsvond. Jan Pieterszn Kater verwierf de werf aan de haven, Cornelis Pieterszn die aan het Prooijen.
De grote werf aan de haven was in 1890 nog van de firma Gebr. Kater (Pieter Danszoon en Lodewijk Paulus). De kleinere werf, een schuitenmakerij op 't Prooijen aan het einde van de Grootenoord, was eigendom van Klaas Corneliszn Kater. De werf bouwde vooral visserschepen, maar ook wel binnenvaartschepen (6). Klaas, die overlijdt in 1898, was de laatste 'Kater' op de scheepswerf aan 't Prooijen, want hij had alleen een dochter Geertje, geboren in 1843. Geertje Kater trouwde in 1864 met Cornelis de Haas. Cornelis assisteerde Klaas sinds zijn trouwjaar op de werf. Het echtpaar de Haas kreeg 2 kinderen: Klaas (de latere scheepsbouwmeester) geboren in 1869 en Gerritje van 1872. Schoonzoon Cornelis de Haas trad in de negentiger jaren op als gemachtigde. De Haas bouwde net als Klaas Kater vooral vissersschepen zoals botters. Na de dood van Cornelis in 1913 zet zijn zoon Klaas Cornelisz de Haas het bedrijf voort.
Klaas Cornelisz de Haas wordt in 1922 aangesteld als inspecteur van de kredietvereniging voor de Zuiderzee. Daarom besluit hij om zijn scheepswerf aan 't Prooijen te verkopen aan Willem van Goor, scheepsbouwmeester te Kampen. Klaas overlijdt in 1935, ongehuwd, in Monnickendam. De werf van Van Goor bouwt in aanvang botters legt zich al spoedig toe op de bouw van stalen schepen zoals schouwen en bouwt in 1934 het prototype van de Marker rondbouw en levert tussen tot 1947 18 schepen van dit type. Van Goor blijft actief tot begin jaren tachtig van de 20e eeuw. Hij bouwde vooral binnenvaartschepen.
Pieter Janszn Kater (Pieterbaas genoemd), die tot aan zijn dood in 1903 scheepsbouwmeester is aan de grote werf, heeft geen kinderen. Zijn weduwe Maria Hendrika Spruit met wie hij sinds 15 nov. 1883 (dus op latere leeftijd) was getrouwd, regelt de zaken. Er is op de werf een naamgenoot aanwezig. Hij heet Dirk Kater, een ver familielid. Pieterbaas heeft hem in 1884 aangenomen als 'pikrotje' (allerjongste hulpje op de helling), Dirk is dan 11 jaar. In 1904 wordt hij eigenaar van de werf. Dirk Kater bouwt vooral vissersschepen, maar ook wel binnenvaartschepen.
In 1919 krijgt Dirk Kater de kans de werf aan de haven, die vooral botters vervaardigt, te verkopen aan de gebroeders Hakvoort van Urk. Dirk blijft nog enkele jaren aan als bedrijfsleider (tot 1926), waarna de gebroeders Hakvoort de werf volledig overnemen. Na de Tweede Wereld Oorlog legt de werf zich toe op de vervaardiging van binnenvaartschepen, vanaf de jaren tachtig betreft het jachten.
| van     | tot   | naam                                                                            | eigenaar                                                                        |
| ------- | ----- | ------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------- |
| 1632    | 1688  | aan 't Prooijen aan het einde van de Grootenoord                                | Claes Huijbertsz Coolman en nazaten                                             |
| 1688    | 1693  | aan 't Prooijen                                                                 | Evert Martensz Verwer                                                           |
| 1693    | 1780  | aan 't Prooijen                                                                 | Claes Hubertsz. Visser en nazaten                                               |
| 1726    | 1742  | schuitenmakershelling aan t Prooijen rechts van de werf van familie Visser      | Cornelis Claesz Bun                                                             |
| 1742    | 1791  | schuitenmakershelling aan t Prooijen                                            | Vrederick Engel en kinderen                                                     |
| 1780    | 1796  | aan 't Prooijen                                                                 | Claes Cornelisz Kater                                                           |
| 1796    | 1820  | aan 't Prooijen                                                                 | Thamis Visser > kinderen Visser                                                 |
| 1791    | 1796  | schuitenmakershelling aan t Prooijen                                            | Cornelis Gras verkoopt aan Klaas Hondius                                        |
| 1796    | 1818  | schuitenmakershelling aan t Prooijen                                            | Klaas Hondius verkoopt aan Pieter Sijmonsz Kater                                |
| 1820    | 1898  | aan 't Prooijen, gecombineerde werf Kadaster perceel 430                        | Geertje Raggers weduwe van Pieter de Kater bracht de werf weer in familie bezit |
| 1898    | 1922  | aan 't Prooijen                                                                 | Cornelis de Haas en nazaten                                                     |
| 1922    | 1982  | t Prooijen Scheepswerf en machinefabriek Van Goor                               | Willem van Goor                                                                 |
| 1679    | 1687  | Aan de haven                                                                    | Cornelis Sijmonsz Schuitemaecker                                                |
| 1687    | 1726  | Aan de haven                                                                    | via Familie Keleman aan Pieter Jansz Doncker                                    |
| 1726    | 1780  | Aan de haven                                                                    | Claes Huijbertsz Visser en opvolgers binnen familie                             |
| 1780    | 1919  | Aan de haven (kadaster perceel 393a)                                            | Sijmon Kater en nazaten                                                         |
| 1742    | 1754  | (nieuwe) tweede helling aan de haven                                            | Cornelis Claesz Bun                                                             |
| 1754    | 1803  | tweede helling aan de haven                                                     | Familie Gras                                                                    |
| 1803    | 1826  | tweede helling samengevoegd met de Grote werf aan de Havenstraat (kadaster 393) | Pieter Sijmonsz Kater                                                           |
| 1826    | 1919  | Aan de haven, gecombineerde werf                                                | Familie De Kater                                                                |
| 1852    | 1919  | Uitbreiding aan de haven                                                        | Jan Pieterz Kater                                                               |
| 1919    | heden | Aan de haven "Vigilante"                                                        | Albert en Klaas Hakvoort en nazaten van Albert Hakvoort                         |
| 1729    | 1791  | Nieuwe Zijdsvoorburgwal ter hoogte huidige nr. 29                               | Familie Engel                                                                   |
| 1966(?) | 1984  | t Schouw vh Jachtwerf Monnickendam (1966) aan Galgeriet 29                      | t Schouw vh Jachtwerf Monnickendam (1966) aan Galgeriet 29                      |
| 1985    | 2019  | Slot Jachtbouw                                                                  | Familie Slot                                                                    |

title: Scheepswerven in Monnickendam

wikitext:
'''[[Scheepswerf|Scheepshellingen]] in [[Monnickendam]]''' staan al vermeld in stukken vanaf 1561. Zeker vijf hellingen lagen aan de oostelijke zijde van de Havenstraat tussen de Moordsteeg en de Brugstraat. Ook verwante ambachten zoals scheepssmeden, [[Touwslager|touwslagers]], houthandelaren en [[Zeilmakerij|zeilen]]- en mastenmakers hadden zich in dit gebied gevestigd.<ref name=":0">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Appel |voornaam=L. |titel=Scheepstimmerwerven en de zoutketen te Monnickendam |url=https://www.oudmonnickendam.nl/jaarboeken/27/ |jaargang=1988 |tijdschrift=Jaarboek Vereniging Oud Monnickendam |datum=1988}}</ref> Het verging niet alle werven even goed. In 1688 werden er nog twee genoemd, een aan het Prooijen ter hoogte van de Grotenoord en een aan de haven op de locatie waar zich nu de werf van Hakvoort bevindt.<ref name=":0" /> Deze werven zijn actief gebleven tot in de 20e eeuw. De werf van Hakvoort is nog steeds in bedrijf. Het verhaal van de Monnickendammer scheepsbouw is een verhaal waarin vijf families domineren en twee locaties sinds de 17e eeuw favoriet zijn. De werven zijn soms in handen van de familie, dan worden ze weer gesplitst en kennen verschillende eigenaren.

== Geschiedenis ==
Claes Huijbertz Visser kocht de werven aan ’t Prooijen (1693) en aan de Havenstraat (1726). Grietje Sijmons Cramer, zijn weduwe, verkocht de werven vier jaar na de dood van Claes in 1732 aan hun zonen Huijbert en Sijmon Visser. Zij bleven zonder opvolgers. Hun zus Stijntje Claesdochter Visser trouwde met Cornelis Jansz Kater, zoon van een smid en slotenmaker en [[IJkmeester|ijkmeester]] van Monnickendam. Hun kinderen Claes en Sijmon Kater volgden de ooms op als werfbazen. Claes Cornelisz Kater was eigenaar van het Prooijen. Hij verliest de werf als hij in 1796 wordt verbannen wegens [[Orangisme (Republiek)|prinsgezindheid]]. Sijmon Cornelisz Kater werd eigenaar van de grote werf aan de Havenstraat.<ref name=":0" />

Naast de helling van Sijmon vestigde scheepstimmerbaas Cornelis Bun in 1742 een schuitenmakerij ter hoogte van de Grietscheeljannensteeg. De werf floreerde niet en werd na 12 jaar verkocht aan de familie Gras. Pieter Sijmonsz Kater op zijn beurt kocht deze werf in 1803 en verdubbelde daarmee de omvang van zijn werf aan de haven, de ‘grote werf’. Pieter en later zijn weduwe Geertje Raggers brengen de werven aan de Haven en ‘t Prooijen in 1820 weer in een (familie) hand. Geertje breidt ze nadien ook nog uit. Tussentijds beheert de broer van Pieter nog een derde kleine helling aan Havenstraat.<ref name=":0" />

Aan de Nieuwe Zijds Burgwal exploiteerde de familie Engel een schuitenmakers helling tussen 1729 en 1791 waarna de werf overgaat in handen van de familie Gras.<ref name=":0" />

Een opname, op gezag van [[Lodewijk Napoleon|Koning Lodewijk Napoleon]], van de bedrijvigheid in het land en dus ook in Monnickendam, spreekt van zes werven waarvan er vijf noodlijdend zijn. De kosten van hout en het verbod op [[Geschiedenis van de Nederlandse zeevisserij|zeevisserij]] in verband met het [[continentaal stelsel]] waren debet aan de malaise.<ref name=":0" />

Er was sprake van een kwijnende werf voor [[Praam (vaartuig)|pramen]], gondels en vaartuigen met als eigenaar Grietje Cornelisdochter Blaauw, weduwe van Cornelis Sijmonsz Kater. Deze werf lag aan de Havenstraat tegenover de Moordsteeg. Daarnaast meldde de rapportage een grote werf aan de Havenstraat van Pieter Cornelisz Kater en twee kleinere noodlijdende werven van Hendrik Ottens en Klaas Hondius, beide werven lagen aan ’t Prooijen op het terrein met [[kadaster]] nummer 430 dat later in handen komt van Gebroeders Kater. Ook de namen van Jan Gras Sr. die zijn werf in 1803 verkocht aan Pieter Sijmonsz Kater en de schuitenmakershelling van Frederik Engel aan de Nieuwe Zijds Burgwal worden nog genoemd. Beide werven zijn zieltogend.<ref name=":0" />

Eind 1826 en begin 1827 kochten de vier gebroeders Kater, Gerrit, Klaas, Cornelis en Jan, de twee scheepstimmerwerven links en rechts van de mond van de Monnickendamse haven van hun moeder Geertje Raggers. De werven bleven onder een bewind tot 1850, toen een boedelscheiding plaatsvond. Jan Pieterszn Kater verwierf de werf aan de haven, Cornelis Pieterszn die aan het Prooijen.<ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=Appel |voornaam=L. |titel=Scheepstimmerwerven en het kanaal door Waterland |url=https://www.oudmonnickendam.nl/jaarboeken/26/ |jaargang=1989 |tijdschrift=Jaarboek Vereniging Oud Monnickendam |datum=1989}}</ref>
[[Bestand:Werven de kater.jpg|miniatuur|Werven van familie Kater rond 1830 met links die aan 't Prooijen en rechts die aan de Havenstraat. Minuutplankaart van Monnickendam. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed MIN07072A01]]

De grote werf aan de haven was in 1890 nog van de firma Gebr. Kater (Pieter Danszoon en Lodewijk Paulus). De kleinere werf, een schuitenmakerij op 't Prooijen aan het einde van de Grootenoord, was eigendom van Klaas Corneliszn Kater. De werf bouwde vooral visserschepen, maar ook wel binnenvaartschepen (6). Klaas, die overlijdt in 1898, was de laatste 'Kater' op de scheepswerf aan 't Prooijen, want hij had alleen een dochter Geertje, geboren in 1843. Geertje Kater trouwde in 1864 met Cornelis de Haas. Cornelis assisteerde Klaas sinds zijn trouwjaar op de werf. Het echtpaar de Haas kreeg 2 kinderen: Klaas (de latere scheepsbouwmeester) geboren in 1869 en Gerritje van 1872. Schoonzoon Cornelis de Haas trad in de negentiger jaren op als gemachtigde. De Haas bouwde net als Klaas Kater vooral vissersschepen zoals botters.<ref>{{Citeer web |url=https://s2ho.nl/LSD/top/common/ToonWerf.php?W=Haas-Monnickendam |titel=Werf: C. de Haas}}</ref> Na de dood van Cornelis in 1913 zet zijn zoon Klaas Cornelisz de Haas het bedrijf voort.<ref name=":0" />

Klaas Cornelisz de Haas wordt in 1922 aangesteld als inspecteur van de kredietvereniging voor de Zuiderzee. Daarom besluit hij om zijn scheepswerf aan 't Prooijen te verkopen aan Willem van Goor, scheepsbouwmeester te [[Kampen (stad)|Kampen]]. Klaas overlijdt in 1935, ongehuwd, in Monnickendam. De werf van Van Goor bouwt in aanvang botters legt zich al spoedig toe op de bouw van stalen schepen zoals [[Schouw (historisch scheepje)|schouwen]] en bouwt in 1934 het prototype van de [[Marker rondbouw]] en levert tussen tot 1947 18 schepen van dit type.<ref>{{Citeer web |url=https://www.ssrp.nl/stamboek/scheepstypes/marker-rondbouwen/marker-rondbouw |titel=Marker rondbouw |bezochtdatum=2023-08-25 |werk=www.ssrp.nl |taal=nl}}</ref> Van Goor blijft actief tot begin jaren tachtig van de 20e eeuw. Hij bouwde vooral [[Binnenvaartschip|binnenvaartschepen]].<ref>{{Citeer web |url=https://s2ho.nl/LSD/top/common/ToonWerf.php?W=Goor-Monnickendam |titel=Werf: Van Goor's Scheepswerf en Mach.fabr. N.V.}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://archief.rven.info/ |titel=Archief Register Varend Erfgoed Nederland (RVEN) |bezochtdatum=2023-08-25 |werk=archief.rven.info |uitgever=Federatie Varend Erfgoed Nederland}}</ref>

Pieter Janszn Kater (Pieterbaas genoemd), die tot aan zijn dood in 1903 scheepsbouwmeester is aan de grote werf, heeft geen kinderen. Zijn weduwe Maria Hendrika Spruit met wie hij sinds 15 nov. 1883 (dus op latere leeftijd) was getrouwd, regelt de zaken. Er is op de werf een naamgenoot aanwezig. Hij heet Dirk Kater, een ver familielid. Pieterbaas heeft hem in 1884 aangenomen als 'pikrotje' (allerjongste hulpje op de helling), Dirk is dan 11 jaar. In 1904 wordt hij eigenaar van de werf.<ref>{{Citeer web |url=https://www.ssrp.nl/netwerk/werven/de-werven-van-kater-de-haas-hakvoort-monnickendam |titel=Werven van Kater - De Haas - Hakvoort Monnickendam}}</ref> Dirk Kater bouwt vooral vissersschepen, maar ook wel binnenvaartschepen.<ref>{{Citeer web |url=https://s2ho.nl/LSD/top/common/ToonWerf.php?W=DKater-Monnickendam |titel=Werf: Dirk Kater}}</ref>

In 1919 krijgt Dirk Kater de kans de werf aan de haven, die vooral botters vervaardigt, te verkopen aan de [[Scheepswerven op Urk|gebroeders Hakvoort van Urk]]. Dirk blijft nog enkele jaren aan als bedrijfsleider (tot 1926), waarna de gebroeders Hakvoort de werf volledig overnemen. Na de [[Nederland in de Tweede Wereldoorlog|Tweede Wereld Oorlog]] legt de werf zich toe op de vervaardiging van binnenvaartschepen, vanaf de jaren tachtig betreft het jachten.<ref>{{Citeer web |url=https://s2ho.nl/LSD/top/common/ToonWerf.php?W=Hakvoort-Monnickenda |titel=Werf: K. Hakvoort}}</ref>
{| class="wikitable"
|+
!van
!tot
!naam
!eigenaar
|-
|1632
|1688
|aan 't Prooijen aan het einde van de Grootenoord
|Claes Huijbertsz Coolman en nazaten
|-
|1688
|1693
|aan 't Prooijen
|Evert Martensz Verwer
|-
|1693
|1780
|aan 't Prooijen
|Claes Hubertsz. Visser en nazaten
|-
|1726
|1742
|schuitenmakershelling aan t Prooijen rechts van de werf van familie Visser
|Cornelis Claesz Bun
|-
|1742
|1791
|schuitenmakershelling aan t Prooijen
|Vrederick Engel en kinderen
|-
|1780
|1796
|aan 't Prooijen
|Claes Cornelisz Kater
|-
|1796
|1820
|aan 't Prooijen
|Thamis Visser > kinderen Visser
|-
|1791
|1796
|schuitenmakershelling aan t Prooijen
|Cornelis Gras verkoopt aan Klaas Hondius
|-
|1796
|1818
|schuitenmakershelling aan t Prooijen
|Klaas Hondius verkoopt aan Pieter Sijmonsz Kater
|-
|1820
|1898
|aan 't Prooijen, gecombineerde werf Kadaster perceel 430
|Geertje Raggers weduwe van Pieter de Kater bracht de werf weer in familie bezit
|-
|1898
|1922
|aan 't Prooijen
|Cornelis de Haas en nazaten
|-
|1922
|1982
|t Prooijen Scheepswerf en machinefabriek Van Goor
|Willem van Goor
|-
|1679
|1687
|Aan de haven
|Cornelis Sijmonsz Schuitemaecker
|-
|1687
|1726
|Aan de haven
|via Familie Keleman aan Pieter Jansz Doncker
|-
|1726
|1780
|Aan de haven
|Claes Huijbertsz Visser en opvolgers binnen familie
|-
|1780
|1919
|Aan de haven (kadaster perceel 393a)
|Sijmon Kater en nazaten
|-
|1742
|1754
|(nieuwe) tweede helling aan de haven
|Cornelis Claesz Bun
|-
|1754
|1803
|tweede helling aan de haven
|Familie Gras
|-
|1803
|1826
|tweede helling samengevoegd met de Grote werf aan de Havenstraat (kadaster 393)
|Pieter Sijmonsz Kater
|-
|1826
|1919
|Aan de haven, gecombineerde werf
|Familie De Kater
|-
|1852
|1919
|Uitbreiding aan de haven
|Jan Pieterz Kater
|-
|1919
|heden
|Aan de haven "Vigilante"
|Albert en Klaas Hakvoort en nazaten van Albert Hakvoort
|-
|1729
|1791
|Nieuwe Zijdsvoorburgwal ter hoogte huidige nr. 29
|Familie Engel
|-
|1966(?)
|1984
| colspan="2" |t Schouw vh Jachtwerf Monnickendam (1966) aan Galgeriet 29
|-
|1985
|2019
|Slot Jachtbouw
|Familie Slot
|}

{{Appendix}}

[[Categorie:Scheepswerf]]
[[Categorie:Voormalige Nederlandse scheepswerf]]


text:
# When We Stand Together
When We Stand Together is een nummer van de Canadese rockband Nickelback uit 2011. Het is de eerste single van hun zevende studioalbum Here and Now.
Het nummer werd in veel landen een bescheiden hitje. Het haalde de 10e positie in Nickelbacks thuisland Canada. In de Amerikaanse Billboard Hot 100 kwam het tot nummer 44. In de Nederlandse Top 40 wist het de 12e positie te behalen, maar in Vlaanderen haalde het nummer de 34e positie in de Tipparade.

wikiname: nlwiki

title: When We Stand Together

in_language: nl

wikitext:
{{Infobox single
| Titel          = ''When We Stand Together''
| Artiest        = [[Nickelback]]
| Cover          =
| van Album      = [[Here and Now (Nickelback)|Here and Now]]
| B-kant         =
| Releasedatum   = [[26 september]] [[2011]]
| Drager         = Cd-single, download
| Opname         =
| Genre          = [[Alternative rock]]
| Duur           = 3:10
| Label          = [[Roadrunner Records]]
| Schrijver      = Nickelback, Joey Moi
| Producer       = Nickelback, Joey Moi
| Status         =
| Hitlijsten     =
*12 ([[Nederlandse Top 40]])
*tip34 ([[Vlaamse Ultratop 50]])
*10 (Canada)
*44 (Verenigde Staten)
*41 (Verenigd Koninkrijk)
*6 (Duitsland, Zwitserland)
*8 (Oostenrijk)
*24 (Denemarken)
*11 (Zweden, Noorwegen)
*2 (Finland)
*5 (Polen)
*20 (Australië)
*48 (Tsjechië)
*7 (Hongarije)
*18 (Slowakije)
*16 (Japan)
| Review         =
| Vorige         = [[2010]]
 ''[[This Afternoon]]''
| Huidige        =[[2011]]
 '''''When We Stand Together'''''
| Volgende       =[[2011]]
 ''[[Bottoms Up]]''
}}
'''''When We Stand Together''''' is een nummer van de Canadese rockband [[Nickelback]] uit 2011. Het is de eerste single van hun zevende studioalbum ''[[Here and Now (Nickelback)|Here and Now]]''.

Het nummer werd in veel landen een bescheiden hitje. Het haalde de 10e positie in Nickelbacks thuisland Canada. In de Amerikaanse [[Billboard Hot 100]] kwam het tot nummer 44. In de [[Nederlandse Top 40]] wist het de 12e positie te behalen, maar in Vlaanderen haalde het nummer de 34e positie in de [[Tipparade]].

[[Categorie:Nummer van Nickelback]]
[[Categorie:Single uit 2011]]

title: When We Stand Together

Uitgebracht: 26 september 2011

Soort drager: Cd-single, download

Genre: Alternative rock

Label: Roadrunner Records

Schrijver(s): Nickelback, Joey Moi

Producent(en): Nickelback, Joey Moi

title: Hoogste positie(s) in de hitlijsten

Hoogste positie(s) in de hitlijsten: - 12 (Nederlandse Top 40) - tip34 (Vlaamse Ultratop 50) - 10 (Canada) - 44 (Verenigde Staten) - 41 (Verenigd Koninkrijk) - 6 (Duitsland, Zwitserland) - 8 (Oostenrijk) - 24 (Denemarken) - 11 (Zweden, Noorwegen) - 2 (Finland) - 5 (Polen) - 20 (Australië) - 48 (Tsjechië) - 7 (Hongarije) - 18 (Slowakije) - 16 (Japan)

title: Nickelback

2010 · This Afternoon: 2011 · When We Stand Together · 2011 · Bottoms Up

Portaal: Muziek


text:
# Ontdekker
Een ontdekker is iemand die iets ontdekt wat al wel bestond, maar nog niet gevonden of bekend was. Zijn werk en het gevonden object worden ontdekking genoemd.
Voorbeelden zijn:
- Ontdekkers van een (in het land van herkomst van de ontdekker) onbekend land. Van de 16e eeuw tot de 18e eeuw waren er veel ontdekkingsreizen. Vaak hadden de "ontdekte" landen al inwoners.
- Ontdekkers van een onbekende dier- of plantensoort.
- Ontdekkers van een delfstof.

Men spreekt ook van een ontdekking als iets gevonden wordt wat bij sommige mensen al bekend was. Een voorbeeld is een spion die ontdekt welke plannen de vijand heeft.
Er is geen scherp verschil tussen een ontdekking en een uitvinding. De begrippen worden in het spraakgebruik door elkaar gebruikt. Het is nogal filosofisch om een verschil te maken tussen dingen die al dan niet "ergens" al zijn maar nog niet ontdekt zijn.

title: Ontdekker

wikitext:
[[Bestand:Marco Polo portrait.jpg|thumb|200px|De ontdekker Marco Polo]]
Een '''ontdekker''' is iemand die iets ontdekt wat al wel bestond, maar nog niet gevonden of bekend was. Zijn werk en het gevonden object worden ''ontdekking'' genoemd.

Voorbeelden zijn:
*Ontdekkers van een (in het land van herkomst van de ontdekker) onbekend land. Van de 16e eeuw tot de 18e eeuw waren er veel [[ontdekkingsreis|ontdekkingsreizen]]. Vaak hadden de "ontdekte" landen al inwoners.
*Ontdekkers van een onbekende dier- of plantensoort.
*Ontdekkers van een delfstof.

Men spreekt ook van een ontdekking als iets gevonden wordt wat bij sommige mensen al bekend was. Een voorbeeld is een [[spion]] die ontdekt welke plannen de vijand heeft.

Er is geen scherp verschil tussen een ontdekking en een uitvinding. De begrippen worden in het spraakgebruik door elkaar gebruikt. Het is nogal filosofisch om een verschil te maken tussen dingen die al dan niet "ergens" al zijn maar nog niet ontdekt zijn.

==Zie ook==
* [[Uitvinder]]
* [[Eureka (uitspraak)]]

[[Categorie:Ontdekker| ]]


text:
# Lodewijk August van Bourbon
Lodewijk August van Bourbon (Saint-Germain-en-Laye, 31 maart 1670 — Sceaux, 21 mei 1736), hertog van Maine, graaf van Eu was een natuurlijke zoon van Lodewijk XIV van Frankrijk en Madame de Montespan. Hij huwde met Louise Bénédicte van Bourbon, met wie hij zeven kinderen had. Zijn gouvernante, Madame de Maintenon werd maîtresse (1680) en echtgenote (1683) van Lodewijk XIV en ijverde haar hele leven om de hertog voordelen toe te schuiven. Hij ontving onder meer verschillende titels afgeperst uit het patrimonium van Anna van Montpensier (la Grande Mademoiselle); hij werd graaf van Eu in 1681, en prins van Dombes.
Bij de dood van Lodewijk XIV in 1715 werd de hertog bij testament aangesteld als regent van de vijfjarige Lodewijk XV, samen met Filips van Orléans, en kreeg een rang tussen prins van den Bloede en hertog-pair. Madame de Maintenon had de oude koning lang genoeg daarvoor bewerkt. Aangezien de hertog door het testament ook de lijfwacht onder zijn controle kreeg, leken de dagen van Filips als co-regent geteld, en was een ultra-conservatieve machtsgreep van de groep rond Madame de Maintenon een mogelijkheid. Filips greep in, en liet het Parlement van Parijs het testament nietig verklaren - het Parlement hoopte dat Filips liberaler zou optreden en milder gezind was ten opzichte van het jansenisme.
De ontevreden hertog raakte in 1718 betrokken bij de samenzwering van Cellamare (een Spaans complot georganiseerd door kardinaal Giulio Alberoni en Antonio del Giudice, prins van Cellamare, de Spaanse ambassadeur), en werd verbannen.

## Kinderen
- een dochter, "Mademoiselle de Dombes" (11 september 1694 - 15 september 1694);
- Louis Constantin, prins van Dombes (17 november 1695 - 28 september 1698)
- een dochter, "Mademoiselle d'Aumale" (21 december 1697 - 24 augustus 1699)
- Lodewijk August II, soeverein vorst van Dombes (4 maart 1700 - 1 oktober 1755)
- Lodewijk Karel, graaf van Eu, soeverein prins van Dombes (15 oktober 1701 - 13 juli 1775)
- Karel, hertog van Aumale (31 maart 1704 - september 1708)
- Louise-Françoise, "Mademoiselle du Maine" (4 december 1707 - 19 augustus 1743).

title: Lodewijk August van Bourbon

wikitext:
{{Infobox dynastie
| afbeelding=Duc du Maine2.jpg
| naam=Lodewijk August van Bourbon
| leven=1670-1736
| functie3=[[Hertogen van Maine|Hertog van Maine]]
| periode3=[[1681]]-[[1736]]
| voorganger3=[[Anna van Montpensier]]
| opvolger3=[[Lodewijk August II van Bourbon]]
| vader=[[Lodewijk XIV van Frankrijk]]
| moeder=[[Madame de Montespan]]
}}

'''Lodewijk August van Bourbon''' ([[Saint-Germain-en-Laye]], [[31 maart]] [[1670]] — [[Sceaux (Hauts-de-Seine)|Sceaux]], [[21 mei]] [[1736]]), hertog van [[Hertogdom Maine|Maine]], graaf van [[Graafschap Eu|Eu]] was een natuurlijke zoon van [[Lodewijk XIV van Frankrijk]] en [[Madame de Montespan]]. Hij huwde met [[Louise Bénédicte van Bourbon]], met wie hij zeven kinderen had. Zijn gouvernante, [[Madame de Maintenon]] werd maîtresse (1680) en echtgenote (1683) van Lodewijk XIV en ijverde haar hele leven om de hertog voordelen toe te schuiven. Hij ontving onder meer verschillende titels afgeperst uit het patrimonium van [[Anna van Montpensier]] (la Grande Mademoiselle); hij werd graaf van Eu in 1681, en prins van Dombes.

Bij de dood van Lodewijk XIV in 1715 werd de hertog bij testament aangesteld als regent van de vijfjarige [[Lodewijk XV van Frankrijk|Lodewijk XV]], samen met [[Filips van Orléans (1674-1723)|Filips van Orléans]], en kreeg een rang tussen [[prins van den Bloede]] en hertog-[[Pair (titel)|pair]]. Madame de Maintenon had de oude koning lang genoeg daarvoor bewerkt. Aangezien de hertog door het testament ook de lijfwacht onder zijn controle kreeg, leken de dagen van Filips als co-regent geteld, en was een ultra-conservatieve machtsgreep van de groep rond Madame de Maintenon een mogelijkheid. Filips greep in, en liet het [[Parlement van Parijs]] het testament nietig verklaren - het Parlement hoopte dat Filips liberaler zou optreden en milder gezind was ten opzichte van het [[jansenisme]].

De ontevreden hertog raakte in 1718 betrokken bij de samenzwering van Cellamare (een Spaans complot georganiseerd door kardinaal [[Giulio Alberoni]] en [[Antonio del Giudice]], prins van Cellamare, de Spaanse ambassadeur), en werd verbannen.

== Kinderen ==
* een dochter, "Mademoiselle de Dombes" (11 september 1694 - 15 september 1694);
* Louis Constantin, prins van Dombes (17 november 1695 - 28 september 1698)
* een dochter, "Mademoiselle d'Aumale" (21 december 1697 - 24 augustus 1699)
* Lodewijk August II, soeverein vorst van Dombes (4 maart 1700 - 1 oktober 1755)
* Lodewijk Karel, graaf van Eu, soeverein prins van Dombes (15 oktober 1701 - 13 juli 1775)
* Karel, hertog van Aumale (31 maart 1704 - september 1708)
* Louise-Françoise, "Mademoiselle du Maine" (4 december 1707 - 19 augustus 1743).

[[Categorie:Graaf van Eu]]
[[Categorie:Hertog van Aumale]]
[[Categorie:Persoon in de 17e eeuw|Bourbon, L]]
[[Categorie:Persoon in de 18e eeuw|Bourbon, L]]

title: Hertog van Maine

Voorganger: Anna van Montpensier

Opvolger: Lodewijk August II van Bourbon


text:
# Gornji Križ
Gornji Križ (Duits: Oberkreuz in der Unterkrain) is een plaats in Slovenië en maakt deel uit van de gemeente Žužemberk in de NUTS-3-regio Jugovzhodna Slovenija. De plaats telde 54 inwoners op 1 januari 2020.

title: Gornji Križ

wikitext:
{{Infobox plaats in Slovenië
| land = Slovenië
| naam = Gornji Križ
| superarea = [[Dolenjska]]
| area = [[Jugovzhodna Slovenija]]
| gemeente = [[Žužemberk (gemeente)|Žužemberk]]
| postcode = 8360 Žužemberk
| hoogte = 340,6
| lat_deg = 45
| lat_min = 51
| lat_sec = 37.44
| lat_dir = N
| lon_deg = 14
| lon_min = 54
| lon_sec = 6.68
| lon_dir = E
| image =
| caption =
}}

'''Gornji Križ''' ([[Duits]]: ''Oberkreuz in der Unterkrain'') is een plaats in [[Slovenië]] en maakt deel uit van de gemeente [[Žužemberk (gemeente)|Žužemberk]] in de [[Nomenclatuur van territoriale eenheden voor de statistiek|NUTS-3]]-regio [[Jugovzhodna Slovenija]]. {{Inwonertal|soort=zin}}

{{Appendix}}
{{Coor title dms|45|51|37.44|N|14|54|6.68|E|type:city_region:SI}}
{{Beginnetje|landen & volken|land=Slovenië|2=2008|3=10|4=31}}

[[Categorie:Plaats in Žužemberk]]

title: Situering

Historische regio: Dolenjska

Statistische regio: Jugovzhodna Slovenija

Gemeente: Žužemberk

title: Algemeen

Oppervlakte: 1,52 vierkante kilometer

title: Overig

Postcode: 8360 Žužemberk

Portaal: Zuidoost-Europa


text:
# Camponotus macrocephalus
Camponotus macrocephalus is een mierensoort uit de onderfamilie van de schubmieren (Formicinae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1842 door Erichson.

title: Camponotus macrocephalus

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Camponotus macrocephalus''
| afbeelding = Camponotus macrocephalus casent0172160 profile 1.jpg
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Mieren|Formicidae]] (Mieren)
| onderfamilie = [[Schubmieren|Formicinae]] (Schubmieren)
| tribus = [[Camponotini]]
| geslacht = ''[[Camponotus]]''
| w-naam = ''Camponotus macrocephalus''
| auteur = Erichson
| datum = 1842
| haakjes = ja
| commons = Category:Camponotus macrocephalus
| species =
}}

'''''Camponotus macrocephalus''''' is een [[Mieren|mierensoort]] uit de onderfamilie van de [[Schubmieren|schubmieren (Formicinae)]].<ref>[https://www.antwiki.org/wiki/Camponotus_macrocephalus Vermelding van de soort op Antwiki (Geraadpleegd april 2013)]. [https://web.archive.org/web/20221004002210/https://www.antwiki.org/wiki/Camponotus_macrocephalus Gearchiveerd] op 4 oktober 2022.</ref><ref>[http://www.antweb.org/description.do?genus=Camponotus&name=macrocephalus&rank=species Vermelding van de soort op Antweb (Geraadpleegd april 2013)]</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1842 door Erichson.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|13}}

[[Categorie:Camponotus]]

title: Camponotus macrocephalus

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Formicidae (Mieren)

Onderfamilie: Formicinae (Schubmieren)

Geslachtengroep: Camponotini

Geslacht: Camponotus

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Hirtomurex tangaroa
Hirtomurex tangaroa is een slakkensoort uit de familie van de Muricidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2009 door B.A. Marshall & Oliverio.

title: Hirtomurex tangaroa

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Hirtomurex tangaroa''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Weekdieren|Mollusca]] ([[Weekdieren]])
| klasse = [[Slakken|Gastropoda]] (Slakken)
| clade1 = [[Neogastropoda]]
| familie = [[Muricidae]]
| geslacht = ''[[Hirtomurex]]''
| w-naam = ''Hirtomurex tangaroa''
| auteur = B.A. Marshall & Oliverio
| datum = 2009
| haakjes =
| commons =
| species =
| worms = 457836
}}
'''''Hirtomurex tangaroa''''' is een [[slakken|slakkensoort]] uit de familie van de [[Muricidae]].<ref>Marshall, B. (2013). <i>Hirtomurex tangaroa</i> B.A. Marshall & Oliverio, 2009. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=457836</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2009 door B.A. Marshall & Oliverio.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|09}}

[[Categorie:Muricidae]]

title: Hirtomurex tangaroa

Stam: Mollusca (Weekdieren)

Klasse: Gastropoda (Slakken)

Clade: Neogastropoda

Familie: Muricidae

Geslacht: Hirtomurex

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Philippe Vander Putten
Philippe Vander Putten (26 mei 1959) is een Belgisch bedrijfsleider en bestuurder. Van 1998 tot 2006 was hij CEO van het mobiele netwerk Proximus, van 2006 tot 2008 van luchtvaartmaatschappij Brussels Airlines en van 2013 tot 2022 van het Belgisch Olympisch en Interfederaal Comité.

## Biografie
Philippe Vander Putten behaalde een MBA aan de Université catholique de Louvain en studeerde ook aan de Universiteit van South Carolina in de Verenigde Staten.
Na zijn studies ging hij aan de slag als assistant brand manager bij Procter & Gamble. In 1983 richtte hij Video Pub op. Van 1984 tot 1986 was hij productmanager bij L'Oréal en in 1986 ging hij aan de slag bij Mondelēz International, waar hij verschillende managementfuncties bekleedde.
In juli 1998 volgde Vander Putten Jan Neels op als CEO van het mobiele netwerk Proximus, dat tot het telecommunicatiebedrijf Belgacom behoorde. Na het overlijden van Belgacom-topman John Goossens eind 2002 was hij kandidaat om CEO van Belgacom te worden. Deze functie ging in maart 2003 echter naar Didier Bellens. De verhoudingen tussen Belgacom-CEO Bellens en Proximus-CEO Vander Putten waren niet goed en in februari 2005 zette Bellens Vander Putten opzij.
In juli 2006 werd hij CEO van de groep SN Brussels Airlines en Virgin Express, die in 2007 fuseerden tot Brussels Airlines. In juni 2008 stapte hij op na meningsverschillen over de taakverdeling aan de top van het bedrijf. Hij werd opgevolgd door twee co-CEO's, Bernard Gustin en Michel Meyfroidt.
Vander Putten ging vervolgens aan de slag bij Cleverphone en Distec International. In september 2013 werd hij CEO van het Belgisch Olympisch en Interfederaal Comité. Na de Olympische Winterspelen van 2022 legde hij die functie neer om zich toe te leggen op andere projecten. Ex-topatleet Cédric Van Branteghem volgde hem op.
Hij bekleedde ook bestuursmandaten bij Vandemoortele, Viangro, NN Belgium en de Fountain Group en is sinds 2022 bestuurder van La SMALA, Martin's Hotels en D'Argifral.

title: Philippe Vander Putten

wikitext:
'''Philippe Vander Putten''' ([[26 mei]] [[1959]]) is een [[België (hoofdbetekenis)|Belgisch]] [[bedrijfsleiding|bedrijfsleider]] en [[bestuur]]der. Van 1998 tot 2006 was hij CEO van het mobiele netwerk [[Proximus]], van 2006 tot 2008 van luchtvaartmaatschappij [[Brussels Airlines]] en van 2013 tot 2022 van het [[Belgisch Olympisch en Interfederaal Comité]].

== Biografie ==
Philippe Vander Putten behaalde een MBA aan de [[Université catholique de Louvain]] en studeerde ook aan de [[Universiteit van South Carolina]] in de Verenigde Staten.<ref>[https://web.archive.org/web/20070927005638/http://www.hetvolk.be/Article/Detail.aspx?ArticleID=DMF14072006_061 Vander Putten nieuwe topman SNBA], Het Volk, 14 juli 2006.</ref>

Na zijn studies ging hij aan de slag als assistant brand manager bij [[Procter & Gamble]]. In 1983 richtte hij Video Pub op. Van 1984 tot 1986 was hij productmanager bij [[L'Oréal]] en in 1986 ging hij aan de slag bij [[Mondelēz International]], waar hij verschillende managementfuncties bekleedde.

In juli 1998 volgde Vander Putten [[Jan Neels]] op als CEO van het mobiele netwerk [[Proximus]], dat tot het telecommunicatiebedrijf [[Belgacom]] behoorde. Na het overlijden van Belgacom-topman [[John Goossens (zakenman)|John Goossens]] eind 2002 was hij kandidaat om CEO van Belgacom te worden. Deze functie ging in maart 2003 echter naar [[Didier Bellens]]. De verhoudingen tussen Belgacom-CEO Bellens en Proximus-CEO Vander Putten waren niet goed en in februari 2005 zette Bellens Vander Putten opzij.<ref>[https://datanews.knack.be/ict/nieuws/philippe-vander-putten-straks-ceo-van-belgacom/article-normal-307501.html Philippe Vander Putten straks ceo van Belgacom?], DataNews, 3 juni 2008.</ref>

In juli 2006 werd hij CEO van de groep [[SN Brussels Airlines]] en [[Virgin Express]], die in 2007 fuseerden tot [[Brussels Airlines]].<ref>[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/2/airlines/philippe-vander-putten-nieuwe-topman-sn-brussels-en-virgin-express Philippe Vander Putten nieuwe topman SN Brussels Airlines en Virgin Express], Luchtvaartnieuws, 15 juli 2006.</ref> In juni 2008 stapte hij op na meningsverschillen over de taakverdeling aan de top van het bedrijf. Hij werd opgevolgd door twee co-CEO's, [[Bernard Gustin]] en [[Michel Meyfroidt]].<ref>[https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf03062008_005 Topman Brussels Airlines vertrekt], Het Nieuwsblad, 3 juni 2008.</ref>

Vander Putten ging vervolgens aan de slag bij Cleverphone en Distec International. In september 2013 werd hij CEO van het [[Belgisch Olympisch en Interfederaal Comité]].<ref>[https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20130606_00612908 Philippe Vander Putten is de nieuwe CEO van het BOIC], Het Nieuwsblad, 6 juni 2013.</ref> Na de [[Olympische Winterspelen 2022|Olympische Winterspelen van 2022]] legde hij die functie neer om zich toe te leggen op andere projecten. Ex-topatleet [[Cédric Van Branteghem]] volgde hem op.<ref>[https://sporza.be/nl/2021/12/07/cedric-van-branteghem-volgt-philippe-vander-putten-op-als-ceo-va~1638906141606/ Cédric Van Branteghem volgt Philippe Vander Putten op als CEO van het BOIC], Sporza, 7 december 2021.</ref>

Hij bekleedde ook bestuursmandaten bij [[Vandemoortele Groep|Vandemoortele]], Viangro, NN Belgium en de Fountain Group en is sinds 2022 bestuurder van La SMALA, Martin's Hotels en D'Argifral.

{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Vanderputten, Philippe}}
[[Categorie:Belgisch topfunctionaris]]
[[Categorie:Belgisch bestuurder]]


text:
# Jorge Sampaoli
Jorge Luis Sampaoli (Casilda, 13 maart 1960) is een Argentijns voetbaltrainer.

## Carrière

### Beginjaren
Sampaoli voetbalde in zijn jeugd bij de amateurclub Club Atlético Alumni voor hij werd opgenomen in de jeugdopleiding van Newell's Old Boys. Op negentienjarige leeftijd moest de verdedigende middenvelder wegens een ernstige beenblessure stoppen met voetballen.
Op 32-jarige leeftijd begon Sampaoli in de amateurafdelingen met zijn trainerscarrière. Eerst coachte hij Aprendices Casildenses, in 1996 loodste hij Belgrano de Arequito naar de titel. Toen hem tijdens een wedstrijd de toegang tot het stadion werd ontzegd, klom hij in een boom om zijn spelers instructies toe te roepen. De krant La Capital publiceerde een foto van het incident, waarna Sampaoli werd opgemerkt door Eduardo José López, voorzitter van Newell's Old Boys. Die gaf Sampaoli de kans om zusterclub Argentino de Rosario te trainen. Tot 2000 was hij met de club actief in de Primera B Metropolitana.
In 2002 verkaste Sampaoli naar Peru, waar hij coach werd van Juan Aurich. De club uit de hoogste divisie kon onder zijn leiding slechts één wedstrijd winnen. Na acht competitiewedstrijden werd de Argentijn ontslagen.
Niet veel later belandde hij bij Sport Boys. Wegens een spelersstaking maakte hij er het seizoen 2003 niet volledig af. Nadien was hij nog actief bij Coronel Bolognesi en Sporting Cristal.

### O'Higgins
In 2008 werd Sampaoli bij het Chileense Deportivo O'Higgins aangesteld als vervanger van Jorge Garcés. In zijn eerste seizoen bereikte de club de derde plaats in de Torneo Apertura, het openingstoernooi van de competitie. In de play-offs werd hij vervolgens uitgeschakeld door topclub Universidad de Chile. Sampaoli kon die prestatie nadien niet meer evenaren. In augustus 2009 werd de Argentijn omwille van de slechte resultaten ontslagen.

### Sport Emelec
In 2010 verhuisde Sampaoli naar Ecuador. Hij werd er coach van Sport Emelec, met wie hij deelnam aan de CONMEBOL Libertadores. In de eerste ronde van het toernooi schakelde hij Newell's Old Boys uit. In de daaropvolgende groepsfase won Emelec geen enkele wedstrijd en werd het laatste in de groep van Internacional, Deportivo Quito en Cerro.
Datzelfde jaar won Emelec ook de eerste fase van de Ecuadoraanse competitie. Daardoor mocht de club deelnemen aan de Copa Libertadores van 2011, de tweede fase van de CONMEBOL Sudamericana en de finale van de competitie. In die finale streed Emelec met LDU Quito om de landstitel. Het team van Sampaoli verloor de heenwedstrijd met 2-0 en had in de terugwedstrijd niet genoeg aan een 1-0 zege.
In de maand juni werd Emelec door het International Federation of Football History & Statistics (IFFHS) uitgeroepen tot de beste club ter wereld. Het was de eerste keer dat een Ecuadoraanse club deze maandelijkse bekroning in de wacht sleepte.

### Universidad de Chile
Op 15 december 2010 werd Sampaoli benoemd tot trainer van de Chileense topclub Universidad de Chile. Hij kreeg de voorkeur boven zijn landgenoot Diego Simeone.
Met Universidad won Sampaoli zijn eerste grote prijzen. In 2011 werd de club tweede in de Torneo Apertura. Via de play-offs plaatste het zich vervolgens voor de finale, waarin de club het mocht opnemen tegen Universidad Católica, dat eerste was geworden in de Torneo Apertura. Sampaoli's elftal verloor de heenwedstrijd met 2-0, maar zette dat in de terugwedstrijd recht met een klinkende 4-1 zege.
In de Torneo Clausura, het afsluitende toernooi van de competitie, werd Universidad de Chile wel eerste. Daardoor hoefde het geen play-offs te spelen en mocht het rechtstreeks naar de finale. Daarin versloeg het Cobreloa over twee wedstrijden (0-0 en 3-0).
Naast de Apertura en Clausura veroverde Universidad in 2011 ook de Copa Sudamericana, waardoor de Triple Corona volledig was. Sampaoli werd dat jaar tweede in de verkiezing van beste trainer van Amerika, na de Uruguayaanse bondscoach Oscar Tabárez.
In 2012 werd het team van Sampaoli eerste in de Torneo Apertura, waarna het de finale mocht spelen tegen zijn ex-club O'Higgins. Universidad haalde het na strafschoppen (2-0). In de Clausura van 2012 werd de club tweede. In de play-offs werd het team vervolgens uitgeschakeld door Unión Española.
Daarnaast bereikte de club ook de halve finale van de Copa Libertadores. Het team van Sampaoli werd eerste in de groepsfase en schakelde vervolgens Deportivo Quito en Club Libertad uit. In de halve finale raakte Universidad niet voorbij de Argentijnse topclub Boca Juniors (2-0, 0-0).

### Bondscoach van Chili
Op 3 december 2012 werd Sampaoli aangesteld als bondscoach van het Chileens voetbalelftal. Hij volgde zijn landgenoot Claudio Borghi op en kreeg de opdracht om zich met het land te plaatsen voor het WK 2014 in Brazilië.
Kort na zijn aanstelling reisde de Argentijn naar Europa om enkele Chileense topvoetballers te overtuigen om terug te keren naar de nationale ploeg. Zo had hij gesprekken met onder anderen Claudio Bravo, David Pizarro en Arturo Vidal. Op 15 januari 2013 zat hij voor het eerst op de bank als bondscoach van Chili. De Zuid-Amerikanen wonnen toen met 2-1 van Senegal. In mei 2013 keerde Pizarro terug naar de nationale ploeg. Op 15 oktober plaatste Chili zich onder leiding van Sampaoli voor de WK-eindronde 2014 in Brazilië na een 2-1-overwinning op Ecuador.
Bij de WK-eindronde drong Chili door tot de tweede ronde, na overwinningen op Australië (3-1) en regerend wereldkampioen Spanje (2-0) en een nederlaag tegen Nederland (0-2), waarna de ploeg in de achtste finale onderuit ging (na strafschoppen) tegen gastland Brazilië. Desondanks verlengde Sampaoli na afloop zijn contract tot en met het WK voetbal 2018 in Rusland.
In 2015 won Sampaoli met Chili voor het eerst in de geschiedenis de Copa América. Achtereenvolgend werden Ecuador (2-0, groepsfase), Bolivia (5-0, groepsfase), Uruguay (1-0, kwartfinale) en Peru (2-1, halve finale) verslagen. Alleen van Mexico wisten Sampaoli en zijn team niet te winnen (3-3, groepsfase). In de finale trof Chili buurland Argentinië. Nadat de reguliere wedstrijd in 0-0 was geëindigd, volgde verlenging. Ook in de verlenging werd niet gescoord en strafschoppen moesten de beslissing brengen. Chili schoot alle penalty's onberispelijk binnen en dankzij gemiste strafschoppen van de Argentijnen Gonzalo Higuaín en Éver Banega won Chili de strafschoppenreeks met 4-1. Het land mocht hierdoor deelnemen aan de FIFA Confederations Cup 2017. In januari 2016 stopte Sampaoli als bondscoach van Chili. Hij leverde zijn contract in nadat hij in verband werd gebracht met een corruptiezaak.

### Sevilla
Sampaoli werd in juni 2016 aangesteld als coach van Sevilla, de nummer zeven van de Primera División en winnaar van de UEFA Europa League in het voorgaande seizoen. Hij leidde de club naar de vierde plaats in het seizoen 2016/17.

### Bondscoach van Argentinië
In mei 2017 werd Sampaoli aangesteld als bondscoach van het Argentijns voetbalelftal. Hij kreeg als doelstelling directe kwalificatie voor het WK voetbal 2018 in Rusland mee. Sampaoli nam de positie over van Edgardo Bauza, die wegens teleurstellende resultaten het veld had moeten ruimen. Toen Sampaoli aantrad, stond Argentinië met nog vier wedstrijden te gaan vijfde in de groep, één plek buiten directe kwalificatie.

### Santos
Op 13 december 2018 kondigde de Braziliaanse club Santos aan dat Sampaoli een "principieel akkoord" had bereikt om trainer van de club te worden voor het seizoen 2019. Hij tekende op 17 december 2018 een contract voor twee jaar en werd de volgende dag gepresenteerd.
Sampaoli werd tijdens zijn tijd bij de club zeer geprezen door de media, met name vanwege het getoonde aanvallende voetbal. Ondanks dat hij werd uitgeschakeld in de Campeonato Paulista en CONMEBOL Sudamericana van dat seizoen, bracht hij de club naar de tweede positie in de Campeonato Brasileiro Série A.
Op 9 december 2019 nam Sampaoli ontslag; Santos kondigde het vertrek Sampaoli de volgende dag aan.

### Atlético Mineiro
Op 1 maart 2020 nam Sampaoli de leiding over bij Atlético Mineiro. Op 22 februari 2021 verzocht Sampaoli om beëindiging van zijn contract aan het einde van het seizoen. Op dezelfde dag kondigde Atlético Mineiro aan dat zij de beëindiging van het Sampaoli-contract hadden aanvaard.

### Olympique Marseille
Op 26 februari 2021 kondigde Ligue 1-club Olympique Marseille Sampaoli aan als de nieuwe trainer tot juni 2023. Hij volgde André Villas-Boas op.

### Terugkeer naar Sevilla
Op 6 oktober 2022 kondigde Sevilla de terugkeer aan van Sampaoli. Op 21 maart 2023 werd Sampaoli ontslagen na een 2–0 nederlaag tegen Getafe, waardoor Sevilla op de 14e plaats bleef.

### Flamengo
Op 14 april 2023 maakte de Braziliaanse Série A-club Flamengo, de CONMEBOL Libertadores-titelhouder van 2022, bekend dat Sampaoli als trainer een contract had getekend tot 31 december 2024.

## Erelijst
Belgrano de Arequito
- Liga Casildense de Fútbol: 1996

 Aprendices Casildenses
- Liga Casildense de Fútbol: 1999, 2000

 Universidad de Chile
- Torneo Apertura: 2011, 2012
- Torneo Clausura: 2011
- CONMEBOL Sudamericana: 2011

 Atlético Mineiro
- Campeonato Mineiro: 2020

 Chili
- CONMEBOL Copa América: 2015

Individueel
- Copa América Team van het toernooi (als trainer): 2015
- Zuid-Amerikaans Trainer van het jaar: 2015
- IFFHS Beste nationale trainer van de wereld: 2015
- La Liga Trainer van de maand: oktober 2016

title: Jorge Sampaoli

wikitext:
{{Infobox voetballer
| spelernaam                  = Jorge Sampaoli
| volledigenaam               = {{nowrap|Jorge Luis Sampaoli Moya}}
| bijnaam                     = ▪ ''Don Sampa''
▪ ''Sabio de Casilda''
| afbeelding                  = Jorge Sampaoli 2018.jpg
| geboortedatum               = [[13 maart]] [[1960]]
| geboortestad                = [[Casilda (Argentinië)|Casilda]]
| geboorteland                = {{AR}}
| overlijddatum               =
| stadvanoverlijden           =
| landvanoverlijden           =
| lengte                      = 172
| gewicht                     =
| been                        =
| huidigeclub                 = {{BR-VLAG}} [[CR Flamengo|Flamengo]]
| rugnummer                   =
| positie                     =
| functie                     = Hoofdtrainer
| huidigeclubfunctie          =
| contracttot                 = 31 december 2024
| vorigeclubs                 =
| jeugdjaren                  = 1977–1979
| jeugdteams                  = {{AR-VLAG}} [[CA Newell's Old Boys|Newell's Old Boys]]
| seizoen                     =
| club                        =
| wedstr(goals)               =
| interlandjaren              =
| interlandteam               =
| interlandwedstrijden(goals) =
| trainersjaren               = 2002
2002–2003
2004–2006
2007
2008–2009
2010
2011–2012
2012–2016
2016–2017
2017–2018
2018–2019
2020–2021
2021–2022
2022–2023
2023–
| getraindeclubs              = {{PE-VLAG}} [[Juan Aurich]]
{{PE-VLAG}} [[Sport Boys]]
{{PE-VLAG}} [[Coronel Bolognesi]]
{{PE-VLAG}} [[Sporting Cristal]]
{{CL-VLAG}} [[Club Deportivo O'Higgins|Deportivo O'Higgins]]
{{EC-VLAG}} [[Club Sport Emelec|Sport Emelec]]
{{CL-VLAG}} [[Universidad de Chile (voetbalclub)|Universidad de Chile]]
{{CL-VLAG}} [[Chileens voetbalelftal (mannen)|Chili]]
{{ES-VLAG}} [[Sevilla FC|Sevilla]]
{{AR-VLAG}} [[Argentijns voetbalelftal (mannen)|Argentinië]]
{{BR-VLAG}} [[Santos FC|Santos]]
{{BR-VLAG}} [[Clube Atlético Mineiro|Atlético Mineiro]]
{{FR-VLAG}} [[Olympique Marseille]]
{{ES-VLAG}} [[Sevilla FC|Sevilla]]
{{BR-VLAG}} [[CR Flamengo|Flamengo]]
| erelijstjaren               =
| erelijst                    =
| clubupdate                  =
| landupdate                  =
}}

'''Jorge Luis Sampaoli''' ([[Casilda (Argentinië)|Casilda]], [[13 maart]] [[1960]]) is een [[Argentinië|Argentijns]] [[voetbaltrainer]].

==Carrière==
===Beginjaren===
Sampaoli voetbalde in zijn jeugd bij de amateurclub Club Atlético Alumni voor hij werd opgenomen in de jeugdopleiding van [[CA Newell's Old Boys|Newell's Old Boys]]. Op negentienjarige leeftijd moest de verdedigende middenvelder wegens een ernstige beenblessure stoppen met voetballen.

Op 32-jarige leeftijd begon Sampaoli in de amateurafdelingen met zijn trainerscarrière. Eerst coachte hij Aprendices Casildenses, in 1996 loodste hij Belgrano de Arequito naar de titel. Toen hem tijdens een wedstrijd de toegang tot het stadion werd ontzegd, klom hij in een boom om zijn spelers instructies toe te roepen. De krant La Capital publiceerde een foto van het incident, waarna Sampaoli werd opgemerkt door Eduardo José López, voorzitter van Newell's Old Boys. Die gaf Sampaoli de kans om zusterclub Argentino de Rosario te trainen. Tot 2000 was hij met de club actief in de [[Primera B Metropolitana]].

In 2002 verkaste Sampaoli naar Peru, waar hij coach werd van [[Juan Aurich]]. De club uit de hoogste divisie kon onder zijn leiding slechts één wedstrijd winnen. Na acht competitiewedstrijden werd de Argentijn ontslagen.

Niet veel later belandde hij bij [[Sport Boys]]. Wegens een spelersstaking maakte hij er het seizoen 2003 niet volledig af. Nadien was hij nog actief bij [[Coronel Bolognesi]] en [[Sporting Cristal]].

===O'Higgins===
In 2008 werd Sampaoli bij het Chileense [[Club Deportivo O'Higgins|Deportivo O'Higgins]] aangesteld als vervanger van Jorge Garcés. In zijn eerste seizoen bereikte de club de derde plaats in de Torneo Apertura, het openingstoernooi van de competitie. In de play-offs werd hij vervolgens uitgeschakeld door topclub Universidad de Chile. Sampaoli kon die prestatie nadien niet meer evenaren. In augustus 2009 werd de Argentijn omwille van de slechte resultaten ontslagen.

===Sport Emelec===
In 2010 verhuisde Sampaoli naar Ecuador. Hij werd er coach van [[Club Sport Emelec|Sport Emelec]], met wie hij deelnam aan de [[CONMEBOL Libertadores]]. In de eerste ronde van het toernooi schakelde hij Newell's Old Boys uit. In de daaropvolgende groepsfase won Emelec geen enkele wedstrijd en werd het laatste in de groep van [[Sport Club Internacional|Internacional]], [[Sociedad Deportivo Quito|Deportivo Quito]] en [[CA Cerro|Cerro]].

Datzelfde jaar won Emelec ook de eerste fase van de Ecuadoraanse competitie. Daardoor mocht de club deelnemen aan de Copa Libertadores van 2011, de tweede fase van de [[CONMEBOL Sudamericana]] en de finale van de competitie. In die finale streed Emelec met [[LDU Quito]] om de landstitel. Het team van Sampaoli verloor de heenwedstrijd met 2-0 en had in de terugwedstrijd niet genoeg aan een 1-0 zege.

In de maand juni werd Emelec door het [[International Federation of Football History & Statistics]] (IFFHS) uitgeroepen tot de beste club ter wereld. Het was de eerste keer dat een Ecuadoraanse club deze maandelijkse bekroning in de wacht sleepte.

===Universidad de Chile===
Op 15 december 2010 werd Sampaoli benoemd tot trainer van de Chileense topclub [[Universidad de Chile (voetbalclub)|Universidad de Chile]]. Hij kreeg de voorkeur boven zijn landgenoot [[Diego Simeone]].

Met Universidad won Sampaoli zijn eerste grote prijzen. In 2011 werd de club tweede in de Torneo Apertura. Via de play-offs plaatste het zich vervolgens voor de finale, waarin de club het mocht opnemen tegen [[Club Deportivo Universidad Católica|Universidad Católica]], dat eerste was geworden in de Torneo Apertura. Sampaoli's elftal verloor de heenwedstrijd met 2-0, maar zette dat in de terugwedstrijd recht met een klinkende 4-1 zege.

In de Torneo Clausura, het afsluitende toernooi van de competitie, werd Universidad de Chile wel eerste. Daardoor hoefde het geen play-offs te spelen en mocht het rechtstreeks naar de finale. Daarin versloeg het [[Club de Deportes Cobreloa|Cobreloa]] over twee wedstrijden (0-0 en 3-0).

Naast de Apertura en Clausura veroverde Universidad in 2011 ook de [[Copa Sudamericana]], waardoor de Triple Corona volledig was. Sampaoli werd dat jaar tweede in de verkiezing van beste trainer van Amerika, na de Uruguayaanse bondscoach [[Oscar Tabárez]].

In 2012 werd het team van Sampaoli eerste in de Torneo Apertura, waarna het de finale mocht spelen tegen zijn ex-club O'Higgins. Universidad haalde het na strafschoppen (2-0). In de Clausura van 2012 werd de club tweede. In de play-offs werd het team vervolgens uitgeschakeld door [[Unión Española]].

Daarnaast bereikte de club ook de halve finale van de Copa Libertadores. Het team van Sampaoli werd eerste in de groepsfase en schakelde vervolgens Deportivo Quito en [[Club Libertad]] uit. In de halve finale raakte Universidad niet voorbij de Argentijnse topclub [[CA Boca Juniors|Boca Juniors]] (2-0, 0-0).

===Bondscoach van Chili===
Op 3 december 2012 werd Sampaoli aangesteld als bondscoach van het [[Chileens voetbalelftal (mannen)|Chileens voetbalelftal]].<ref>[https://nos.nl/artikel/447523-weer-argentijnse-coach-voor-chili.html Weer Argentijnse coach voor Chili] NOS, 3 december 2012. [https://web.archive.org/web/20211207061553/https://nos.nl/artikel/447523-weer-argentijnse-coach-voor-chili.html Gearchiveerd] op 7 december 2021.</ref> Hij volgde zijn landgenoot [[Claudio Borghi]] op en kreeg de opdracht om zich met het land te plaatsen voor het [[Wereldkampioenschap voetbal 2014|WK 2014]] in Brazilië.

Kort na zijn aanstelling reisde de Argentijn naar Europa om enkele Chileense topvoetballers te overtuigen om terug te keren naar de nationale ploeg. Zo had hij gesprekken met onder anderen [[Claudio Bravo]], [[David Pizarro (voetballer)|David Pizarro]] en [[Arturo Vidal]]. Op 15 januari 2013 zat hij voor het eerst op de bank als bondscoach van Chili. De Zuid-Amerikanen wonnen toen met 2-1 van [[Senegalees voetbalelftal (mannen)|Senegal]]. In mei 2013 keerde Pizarro terug naar de nationale ploeg.<ref>[https://www.pzc.nl/algemeen/sport/langverwachte-rentree-pizarro-bij-chili-1.3826419 Langverwachte rentree Pizarro bij Chili] PZC, 21 mei 2013</ref> Op [[15 oktober]] plaatste Chili zich onder leiding van Sampaoli voor de WK-eindronde 2014 in [[Brazilië]] na een 2-1-overwinning op [[Ecuadoraans voetbalelftal (mannen)|Ecuador]].

Bij de WK-eindronde drong Chili door tot de tweede ronde, na overwinningen op Australië (3-1) en regerend wereldkampioen Spanje (2-0) en een nederlaag tegen Nederland (0-2), waarna de ploeg in de achtste finale onderuit ging (na [[strafschop]]pen) tegen gastland Brazilië. Desondanks verlengde Sampaoli na afloop zijn contract tot en met het [[WK voetbal 2018]] in [[Rusland]].

In [[Copa América 2015|2015]] won Sampaoli met Chili voor het eerst in de geschiedenis de [[Copa América]]. Achtereenvolgend werden Ecuador (2-0, groepsfase), Bolivia (5-0, groepsfase), Uruguay (1-0, kwartfinale) en Peru (2-1, halve finale) verslagen. Alleen van Mexico wisten Sampaoli en zijn team niet te winnen (3-3, groepsfase). In de finale trof Chili buurland [[Argentijns voetbalelftal (mannen)|Argentinië]]. Nadat de reguliere wedstrijd in 0-0 was geëindigd, volgde verlenging. Ook in de verlenging werd niet gescoord en strafschoppen moesten de beslissing brengen. Chili schoot alle penalty's onberispelijk binnen en dankzij gemiste strafschoppen van de Argentijnen [[Gonzalo Higuaín]] en [[Éver Banega]] won Chili de strafschoppenreeks met 4-1. Het land mocht hierdoor deelnemen aan de [[FIFA Confederations Cup 2017]]. In januari 2016 stopte Sampaoli als bondscoach van Chili. Hij leverde zijn contract in nadat hij in verband werd gebracht met een corruptiezaak.<ref>[http://www.vi.nl/nieuws/succestrainer-sampaoli-levert-contract-met-chili-in.htm Succestrainer Sampaoli levert contract met Chili in] ''Voetbal International'', 19 januari 2016. [https://web.archive.org/web/20160126160119/http://www.vi.nl/nieuws/succestrainer-sampaoli-levert-contract-met-chili-in.htm Gearchiveerd] op 26 januari 2016.</ref>

===Sevilla===
Sampaoli werd in juni 2016 aangesteld als coach van [[Sevilla FC|Sevilla]], de nummer zeven van de [[Primera División]] en winnaar van de [[UEFA Europa League]] in het voorgaande seizoen. Hij leidde de club naar de vierde plaats in het [[Primera División 2016/17|seizoen 2016/17]].

===Bondscoach van Argentinië===
In mei 2017 werd Sampaoli aangesteld als bondscoach van het [[Argentijns voetbalelftal (mannen)|Argentijns voetbalelftal]]. Hij kreeg als doelstelling directe kwalificatie voor het [[WK voetbal 2018]] in Rusland mee. Sampaoli nam de positie over van [[Edgardo Bauza]], die wegens teleurstellende resultaten het veld had moeten ruimen. Toen Sampaoli aantrad, stond Argentinië met nog vier wedstrijden te gaan vijfde in de groep, één plek buiten directe kwalificatie.

===Santos===
Op 13 december 2018 kondigde de Braziliaanse club [[Santos FC|Santos]] aan dat Sampaoli een "principieel akkoord" had bereikt om trainer van de club te worden voor het seizoen 2019. Hij tekende op 17 december 2018 een contract voor twee jaar en werd de volgende dag gepresenteerd.

Sampaoli werd tijdens zijn tijd bij de club zeer geprezen door de media, met name vanwege het getoonde aanvallende voetbal. Ondanks dat hij werd uitgeschakeld in de [[Campeonato Paulista]] en CONMEBOL Sudamericana van dat seizoen, bracht hij de club naar de tweede positie in de [[Campeonato Brasileiro Série A]].

Op 9 december 2019 nam Sampaoli ontslag; Santos kondigde het vertrek Sampaoli de volgende dag aan.

===Atlético Mineiro===
Op 1 maart 2020 nam Sampaoli de leiding over bij [[Clube Atlético Mineiro|Atlético Mineiro]]. Op 22 februari 2021 verzocht Sampaoli om beëindiging van zijn contract aan het einde van het seizoen. Op dezelfde dag kondigde Atlético Mineiro aan dat zij de beëindiging van het Sampaoli-contract hadden aanvaard.

===Olympique Marseille===
Op 26 februari 2021 kondigde [[Ligue 1]]-club [[Olympique Marseille]] Sampaoli aan als de nieuwe trainer tot juni 2023. Hij volgde [[André Villas-Boas]] op.

===Terugkeer naar Sevilla===
Op 6 oktober 2022 kondigde Sevilla de terugkeer aan van Sampaoli. Op 21 maart 2023 werd Sampaoli ontslagen na een 2–0 nederlaag tegen [[Getafe CF|Getafe]], waardoor Sevilla op de 14e plaats bleef.

===Flamengo===
Op 14 april 2023 maakte de Braziliaanse Série A-club [[CR Flamengo|Flamengo]], de [[CONMEBOL Libertadores]]-titelhouder van [[Copa Libertadores 2022|2022]], bekend dat Sampaoli als trainer een contract had getekend tot 31 december 2024.

==Erelijst==
;{{CL-VLAG}} Belgrano de Arequito
*Liga Casildense de Fútbol: 1996

;{{CL-VLAG}} Aprendices Casildenses
*Liga Casildense de Fútbol: 1999, 2000

;{{CL-VLAG}} Universidad de Chile
*[[Primera División (Chili)|Torneo Apertura]]: 2011, 2012
*[[Primera División (Chili)|Torneo Clausura]]: 2011
*[[Copa Sudamericana|CONMEBOL Sudamericana]]: 2011

;{{BR-VLAG}} Atlético Mineiro
*[[Campeonato Mineiro]]: 2020

;{{CL-VLAG}} Chili
*[[Copa América|CONMEBOL Copa América]]: 2015

'''Individueel'''
*[[Copa América]] Team van het toernooi (als trainer): 2015
*Zuid-Amerikaans Trainer van het jaar: 2015
*[[IFFHS]] Beste nationale trainer van de wereld: 2015
*[[La Liga]] Trainer van de maand: oktober 2016

== Zie ook ==
* [[Lijst van trainers van Sevilla FC]]

{{Commonscat|Jorge Sampaoli}}
{{Appendix}}
{{Navigatie selectie voetbalelftal Argentinië}}
{{DEFAULTSORT:Sampaoli, Jorge}}
[[Categorie:Argentijns voetbalcoach]]

title: Persoonlijke informatie

Volledige naam: Jorge Luis Sampaoli Moya

Bijnaam: ▪ Don Sampa · ▪ Sabio de Casilda

Geboorteplaats: Casilda, Argentinië

title: Clubinformatie

Huidige club: Flamengo

Functie: Hoofdtrainer

Contract tot: 31 december 2024

title: Jeugd

Newell's Old Boys

title: Getrainde teams

Juan Aurich · Sport Boys · Coronel Bolognesi · Sporting Cristal · Deportivo O'Higgins · Sport Emelec · Universidad de Chile · Chili · Sevilla · Argentinië · Santos · Atlético Mineiro · Olympique Marseille · Sevilla · Flamengo

Portaal: Voetbal


text:
# Argonemertes australiensis
Argonemertes australiensis is een snoerwormensoort uit de familie van de Acteonemertidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1892 door Dendy.

title: Argonemertes australiensis

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Argonemertes australiensis''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Snoerwormen|Nemertea]] ([[Snoerwormen]])
| klasse = [[Enopla]]
| orde = [[Monostilifera]]
| familie = [[Acteonemertidae]]
| geslacht = ''[[Argonemertes]]''
| w-naam = ''Argonemertes australiensis''
| auteur = Dendy
| datum = 1892
| haakjes = ja
| commons =
| species =
| worms = 597664
}}
'''''Argonemertes australiensis''''' is een [[snoerwormen]]soort uit de familie van de [[Acteonemertidae]].<ref>Norenburg, J. (2012). <i>Argonemertes australiensis</i> (Dendy, 1892). Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=597664</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1892 door Dendy.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|15}}

[[Categorie:Snoerwormen]]

title: Argonemertes australiensis

Stam: Nemertea (Snoerwormen)

Klasse: Enopla

Orde: Monostilifera

Familie: Acteonemertidae

Geslacht: Argonemertes

title: Soort


text:
# Pedicia (Pedicia) contermina
Pedicia (Pedicia) contermina is een tweevleugelige uit de familie Pediciidae. De soort komt voor in het Nearctisch gebied.

title: Pedicia (Pedicia) contermina

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = ''Pedicia (Pedicia) contermina''
| naam = ''Pedicia (Pedicia) contermina''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Diptera]] (Tweevleugeligen)
| familie = [[Pediciidae]]
| geslacht = ''[[Pedicia]]''
| w-naam = ''Pedicia (Pedicia) contermina''
| auteur = Walker
| datum = 1848
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Pedicia (Pedicia) contermina''''' is een [[Tweevleugeligen|tweevleugelige]] uit de familie [[Pediciidae]]. De soort komt voor in het [[Nearctisch gebied]].

{{Beginnetje|biologie|2=2011|3=07|4=02}}

[[Categorie:Pedicia|contermina]]
[[Categorie:Dier uit het Nearctisch gebied]]

title: Pedicia (Pedicia) contermina

Orde: Diptera (Tweevleugeligen)

Familie: Pediciidae

Geslacht: Pedicia

title: Soort


text:
# Jacob Anton Tours
Jacob Anton Tours (Rotterdam, 26 juli 1843 - Zeist, 20 mei 1918) was een Nederlandse predikant. Hij was de eerste directeur van "Ons Huis" en medestichter van het eerste buurthuis op het Europese vasteland in de Rozenstraat te Amsterdam.

## Leven en werk
Tours werd in 1843 in Rotterdam geboren als zoon van de Rotterdamse muziekmeester en organist Bartholomeus Tours (1797-1864) en Jeanne Hermine van Heel (1804-1887), zij was lid van de familie Van Heel. Broer Berthold Tours werd musicus te Londen.
Tours studeerde theologie aan de Universiteit Leiden. Van 1868 tot 1874 was hij predikant te Santpoort, daarna was hij tot 1876 predikant te Bergen op Zoom. Van 1876 tot 1883 was hij predikant te Deventer. Hij twijfelde zowel aan zijn roeping als aan zijn geloof. Per 1 januari 1883 legde hij zijn ambt als predikant neer en verliet de Nederlands Hervormde Kerk.
Hij verhuisde met zijn gezin naar Amsterdam en ging daar letterkunde studeren. Die keuze bleek minder gelukkig te zijn. Hij vond werk in de charitatieve sfeer. Eerst werd hij administrateur van "Liefdadigheid naar Vermogen" en vervolgens werd hij aangesteld als inspecteur van de Amsterdamse bewaarscholen.
Hij kwam in contact met de sociaal bewogen Hélène Mercier en de kringen rond haar. Zo raakte hij betrokken bij de plannen om in Amsterdam, in navolging van de Engelse Toynbee Hall, een buurthuis te stichten. Tours en Mercier wisten de filantroop Peter Wilhelm Janssen voor hun plannen te interesseren. Eerder had Tours al geld weten los te krijgen voor een nieuwe bewaarschool in Amsterdam. Hoewel ook Janssen aanvankelijk een bewaarschool wilde financieren ging hij akkoord met de plannen van Mercier en Tours voor de bouw van een Volkshuis in de Jordaan.
In 1891 maakte de architect Posthumus Meyjes het ontwerp voor het nieuwe gebouw. Op 10 mei 1892 werd het gebouw geopend. Tours werd benoemd als de eerste directeur. Hij zou gedurende vijftien jaar het directeurschap vervullen.
In 1907 vertrok hij naar Rotterdam om daar, in navolging van Ons Huis in Amsterdam, een soortgelijke voorziening op te richten. Niet alleen in Rotterdam maar in diverse andere plaatsen in Nederland verrezen na 1892 Volkshuizen, onder andere in Leiden, Middelburg, Den Haag en Schiedam.
Tours trouwde op 22 september 1870 in Velsen met Emilie Hepner. Na het overlijden van zijn eerste vrouw hertrouwde hij op 19 juli 1894 te Weesp met Anna Georgina Hebbenaar (1862-1941). Hij overleed in mei 1918 op 74-jarige leeftijd in Zeist. Hebbenaar werd nog enigszins bekend; zij schreef over de zeventigjarige Jeltje de Bosch Kemper een levensschets getiteld Jonkvrouwe De Bosch Kepmer in Mannen en vrouwen.
- Gemeinsame Normdatei: 140257659
- International Standard Name Identifier: 0000 0000 7672 5965
- Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 267991991
- Virtual International Authority File: 103794121
- WorldCat: E39PBJvXdrwv4RrCmBmJ4BFqcP

title: Jacob Anton Tours

wikitext:
{{Infobox persoon
| naam           = Jacob Anton Tours
| afbeelding     = Jacob Anton Tours (1843-1918).jpg
| onderschrift   = Jacob Anton Tours gefotografeerd door [[Jacob Olie]]
| volledigenaam  =
| geboorteplaats = [[Rotterdam]]
| geboortedatum  = [[26 juli]] [[1843]]
| sterfplaats    =  [[Zeist]]
| sterfdatum     = [[20 mei]] [[1918]]
| nationaliteit  = Nederlands
| beroep         = predikant/directeur "Ons Huis"
| bekendvan      = [[Vereniging Ons Huis]]
| religie        =
| politiek       =
| zieook         =
| website        =
| handtekening   = Handtekening Jacob Anton Tours (1843-1918).jpg
| portaal        =
}}
'''Jacob Anton Tours''' ([[Rotterdam]], [[26 juli]] [[1843]] - [[Zeist]], [[20 mei]] [[1918]]) was een Nederlandse predikant. Hij was de eerste directeur van "[[Vereniging Ons Huis|Ons Huis]]" en medestichter van het eerste [[Buurthuiswerk (Nederland)|buurthuis]] op het Europese vasteland in de Rozenstraat te Amsterdam.

==Leven en werk==
Tours werd in 1843 in Rotterdam geboren als zoon van de Rotterdamse muziekmeester en organist [[Bartholomeus Tours]] (1797-1864) en Jeanne Hermine van Heel (1804-1887), zij was lid van de familie Van Heel. Broer [[Berthold Tours]] werd musicus te Londen.

Tours studeerde theologie aan de [[Universiteit Leiden]]. Van 1868 tot 1874 was hij predikant te Santpoort, daarna was hij tot 1876 predikant te Bergen op Zoom. Van 1876 tot 1883 was hij predikant te Deventer. Hij twijfelde zowel aan zijn roeping als aan zijn geloof. Per 1 januari 1883 legde hij zijn ambt als predikant neer en verliet de [[Nederlands Hervormde Kerk]].

Hij verhuisde met zijn gezin naar Amsterdam en ging daar letterkunde studeren. Die keuze bleek minder gelukkig te zijn. Hij vond werk in de charitatieve sfeer. Eerst werd hij administrateur van "Liefdadigheid naar Vermogen" en vervolgens werd hij aangesteld als inspecteur van de Amsterdamse [[bewaarschool|bewaarscholen]].

Hij kwam in contact met de sociaal bewogen [[Helena Mercier|Hélène Mercier]] en de kringen rond haar. Zo raakte hij betrokken bij de plannen om in Amsterdam, in navolging van de Engelse ''Toynbee Hall'', een [[Buurthuiswerk (Nederland)|buurthuis]] te stichten. Tours en Mercier wisten de filantroop [[Peter Wilhelm Janssen]] voor hun plannen te interesseren. Eerder had Tours al geld weten los te krijgen voor een nieuwe bewaarschool in Amsterdam. Hoewel ook Janssen aanvankelijk een bewaarschool wilde financieren ging hij akkoord met de plannen van Mercier en Tours voor de bouw van een ''Volkshuis'' in de [[Jordaan (Amsterdam)|Jordaan]].

In 1891 maakte de architect [[Christiaan Posthumus Meyjes sr.|Posthumus Meyjes]] het ontwerp voor het nieuwe gebouw. Op 10 mei 1892 werd het gebouw geopend. Tours werd benoemd als de eerste directeur. Hij zou gedurende vijftien jaar het directeurschap vervullen.

In 1907 vertrok hij naar Rotterdam om daar, in navolging van ''Ons Huis'' in Amsterdam, een soortgelijke voorziening op te richten. Niet alleen in Rotterdam maar in diverse andere plaatsen in Nederland verrezen na 1892 Volkshuizen, onder andere in Leiden, Middelburg, Den Haag en Schiedam.

Tours trouwde op 22 september 1870 in Velsen met Emilie Hepner. Na het overlijden van zijn eerste vrouw hertrouwde hij op 19 juli 1894 te Weesp met Anna Georgina Hebbenaar (1862-1941). Hij overleed in mei 1918 op 74-jarige leeftijd in Zeist. Hebbenaar werd nog enigszins bekend; zij schreef over de zeventigjarige [[Jeltje de Bosch Kemper]] een levensschets getiteld ''Jonkvrouwe De Bosch Kepmer'' in ''Mannen en vrouwen''.

{{Appendix|1=Bronnen|2=
* Sorée, Mark en Marijke Snepvangers, "Ons Huis, 100 jaar buurthuiswerk te Amsterdam”, 1992
* [https://stadsarchief.amsterdam.nl/archieven/archiefbank/printversie/827.nl.pdf Archief Vereniging Ons Huis in het Stadsarchief Amsterdam]
}}
{{Bibliografische informatie}}
{{DEFAULTSORT:Tours, Jacob Anton}}
[[Categorie:Nederlands predikant]]

title: Algemene informatie

Geboren: 26 juli 1843 · Rotterdam

Overleden: 20 mei 1918 · Zeist

Nationaliteit(en): Nederlands

Beroep(en): predikant/directeur "Ons Huis"

Bekend van: Vereniging Ons Huis


text:
# Myzostoma eremita
Myzostoma eremita is een ringworm uit de familie Myzostomatidae.
Myzostoma eremita werd in 1897 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Wheeler.

title: Myzostoma eremita

wikitext:
{{Taxobox
| naam = ''Myzostoma eremita''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Ringwormen|Annelida]] (Ringwormen)
| klasse =
| orde = [[Myzostomida]]
| familie = [[Myzostomatidae]]
| geslacht = ''[[Myzostoma]]''
| auteur = Wheeler
| datum = 1897
| bron =
| haakjes =
| worms = 335203
}}
'''''Myzostoma eremita''''' is een [[Ringwormen|ringworm]] uit de familie [[Myzostomatidae]].

''Myzostoma eremita'' werd in 1897 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Wheeler.

{{Appendix|2=
*WoRMS (2010). ''Myzostoma eremita'' Wheeler, 1897. In: Fauchald, K. (Ed) (2010). World Polychaeta database. Gebaseerd op informatie uit het [[World Register of Marine Species]], te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=335203.}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|15}}

{{DEFAULTSORT:Myzostoma eremita}}
[[Categorie:Myzostomatidae]]

title: Myzostoma eremita

Stam: Annelida (Ringwormen)

Orde: Myzostomida

Familie: Myzostomatidae

Geslacht: Myzostoma

title: Soort


text:
# Larense School
De Larense School is de verzamelnaam voor een groep kunstenaars die aan het einde van de 19de en het begin van de 20ste eeuw werkzaam waren in en rond het dorp Laren in Noord-Holland. Ze is ontsproten aan de Haagse School, waarmee ze stilistisch veel verwantschap vertoonde.

## Ontstaan, eerste generatie
De Nederlandse schilder Jozef Israëls "ontdekte" rond 1870 Laren als schildersdorp. Israëls bezocht Laren regelmatig met zijn zoon Isaac Israëls en ook vertelde hij enthousiast aan zijn Haagse vrienden over Laren. Albert Neuhuys en Anton Mauve volgden weldra. Hierop volgden Hein Kever, Willem Steelink jr., Hendrik Valkenburg, Wally Moes, Etha Fles, Arina Hugenholtz en Tony Offermans. In tegenstelling tot Israëls vestigden sommige van zijn vrienden zich permanent in Laren. De namen van Neuhuys en Mauve zorgden ervoor dat Laren wijde bekendheid kreeg. Neuhuys richtte zich op interieuren, waarmee de Larense School evenals met landschapschilderijen bekend geworden is.
Larense schilders werkten vooral in de natuur, de Larense School had een traditionele stijl.
Over de geestdrift omtrent Laren schreef Anton Mauve, op 3 juni 1882, aan zijn vrouw: "...'t Is aandoenlijk mooi hier, van een fijnheid van lijnen en lieflijke poëzie straalt uit alles, binnenhuizen, wegen, akkers, prachtige heide en boschjes en de menschen is van het liefste soort dat te bedenken is. ..."

## Tweede generatie
Na 1898 kwam er een grote groep doorgaans jonge kunstschilders naar het Gooi, welke later de "tweede generatie" van de Larense School genoemd zou worden. Bekende namen waren Otto Van Tussenbroek en Evert Pieters, Bernard de Hoog, Henk de Court Onderwater, André Broedelet, Salomon Garf, Franz Deutmann, Lammert van der Tonge, Jaap Dooijewaard en Bernard Pothast. De meeste van hen waren genreschilders, onder invloed van Neuhuys. Meer "landschappers" waren Cornelis Vreedenburgh, Gerrit Willem van Blaaderen, Bernard Polfliet, Frans Langeveld en Ed van de Ven. Diverse schilders van de tweede generatie zouden zichtbaar onder invloed staan van het impressionisme, anderen bleven schilderen in de realistische traditie van de eerste generatie.
In 1903 ontstond onder impuls van Auguste Legras een gestructureerde Gooise schildersvereniging, "De Tien". Deze ging groepsexposities organiseren door het hele land, met het oog op het bereiken van een groter afzetgebied voor het werk van de leden. Derk Meeles, Toon de Jong, David Schulman en Emanuel van Beever behoorden onder andere ook tot dat tiental.
In 1921 werd De Vereeniging van Beeldende Kunstenaars Laren-Blaricum opgericht door Breman, maar door de milde toelatingseisen splitste in 1935 de Gooische Schildersvereniging onder leiding van Schulman zich af.
Ook buitenlandse schilders kwamen in het Gooi werken: Max Liebermann in 1884 voor het eerst, terwijl de Amerikaan William Henry Singer in Laren in 1911 het landhuis "De Wilde Zwanen" liet optrekken, dat na de Tweede Wereldoorlog het "Singer Museum" zou worden.
Co Breman en Ferdinand Hart Nibbrig schilderden landschappen in andere stijlen dan het gebruikelijke impressionisme, namelijk het pointillisme en luminisme, terwijl Gijs Bosch Reitz het bij gestileerde vormen hield. Johan Coenraad Heyenbrock leefde zich uit in fabriekstaferelen, terwijl Auguste Legras zich verdienstelijk maakte als schilder van dieren en Afrikaanse landschappen. Jan Pieter Veth was dan weer portretschilder en Douwe Komter legde zich toe op stillevens. Ook modernisten als Piet Mondriaan, Jan Sluijters en Leo Gestel vestigden zich in Laren.
Meer bekende schilders bezochten Laren ook zonder zich er te vestigen. Zo was Max Beckmann ook een regelmatig bezoeker tijdens zijn semionderduikperiode tijdens de oorlog en de jaren daarna.

## Naamgeving en plaats
Hoewel door kunstverzamelaars en auteurs de term Larense School als vaststaand begrip wordt gebruikt is het vanuit kunsthistorisch perspectief gezien de vraag of hier sprake is van een werkelijke aparte stroming of dat deze school te beschouwen is als een nabloei van de Haagse School. De Haagse School was al tien jaar eerder ontstaan en meerdere grondleggers van de Larense School (Jozef Israëls, Neuhuys, Anton Mauve) waren bekend als Haagse schilders, voordat ze in Laren terechtkwamen, rond 1870. Buitenlandse bronnen maken meestal geen onderscheid en hebben het over het "Hollandse Barbizon" van Oosterbeek, als "thematische verlenging van de Haagse versie".
Ten opzichte van kunstvernieuwing, in navolging van het Franse Barbizon, met het openluchtschilderen, had de Haagse School wel de toon gezet en gebeurde te Laren niet veel vernieuwends qua techniek of optiek. De verf in tubes en lichtere opplooi-ezels waren aangewezen op dit soort directe-natuur-realisme. Wel bracht Laren de plattelandse onderwerpkeuze, tegenover het Haagse maritieme Impressionisme.

title: Larense School

wikitext:
De '''Larense School''' is de verzamelnaam voor een groep [[kunstenaar]]s die aan het einde van de 19de en het begin van de 20ste eeuw werkzaam waren in en rond het dorp [[Laren (Noord-Holland)|Laren]] in Noord-Holland. Ze is ontsproten aan de [[Haagse School (schilderkunst)|Haagse School]], waarmee ze stilistisch veel verwantschap vertoonde.

==Ontstaan, eerste generatie==
[[Bestand:Anton Mauve - Heide te Laren.jpg|thumb|290px|[[Anton Mauve]]: ''Heide te Laren'', 1887.]]
De Nederlandse schilder [[Jozef Israëls]] "ontdekte" rond 1870 Laren als schildersdorp. Israëls bezocht Laren regelmatig met zijn zoon [[Isaac Israëls]] en ook vertelde hij enthousiast aan zijn Haagse vrienden over Laren. [[Albert Neuhuys (1844-1914)|Albert Neuhuys]] en [[Anton Mauve]] volgden weldra. Hierop volgden [[Hein Kever]], [[Willem Steelink jr.]], [[Hendrik Valkenburg]], [[Wally Moes]], [[Etha Fles]], [[Arina Hugenholtz]] en [[Tony Offermans]]. In tegenstelling tot Israëls vestigden sommige van zijn vrienden zich permanent in Laren. De namen van Neuhuys en Mauve zorgden ervoor dat Laren wijde bekendheid kreeg. Neuhuys richtte zich op interieuren, waarmee de Larense School evenals met landschapschilderijen bekend geworden is.

Larense schilders werkten vooral in de natuur, de Larense School had een traditionele stijl.

Over de geestdrift omtrent Laren schreef Anton Mauve, op 3 juni 1882, aan zijn vrouw: "...'t Is aandoenlijk mooi hier, van een fijnheid van lijnen en lieflijke poëzie straalt uit alles, binnenhuizen, wegen, akkers, prachtige heide en boschjes en de menschen is van het liefste soort dat te bedenken is. ..."

==Tweede generatie==
Na 1898 kwam er een grote groep doorgaans jonge kunstschilders naar het Gooi, welke later de "tweede generatie" van de Larense School genoemd zou worden. Bekende namen waren [[Otto Van Tussenbroek]] en [[Evert Pieters]], [[Bernard de Hoog]], [[Henk de Court Onderwater]], [[André Broedelet]], [[Salomon Garf]], [[Franz Deutmann]], [[Lammert van der Tonge]], [[Jaap Dooijewaard]] en [[Bernard Pothast]]. De meeste van hen waren [[genreschilder]]s, onder invloed van Neuhuys. Meer "landschappers" waren [[Cornelis Vreedenburgh]], [[Gerrit Willem van Blaaderen]], [[Bernard Polfliet]], [[Frans Langeveld]] en [[Ed van de Ven]]. Diverse schilders van de tweede generatie zouden zichtbaar onder invloed staan van het [[impressionisme]], anderen bleven schilderen in de [[Realisme (kunststroming)|realistische]] traditie van de eerste generatie.

In 1903 ontstond onder impuls van [[Auguste Legras]] een gestructureerde Gooise schildersvereniging, "De Tien". Deze ging groepsexposities organiseren door het hele land, met het oog op het bereiken van een groter afzetgebied voor het werk van de leden. [[Derk Meeles]], [[Toon de Jong]], [[David Schulman]] en [[Emanuel van Beever]] behoorden onder andere ook tot dat tiental.

[[Bestand:Kever Theetijd.jpg|thumb|290px|[[Hein Kever]]: ''Theetijd'', ca. 1900.]]
In 1921 werd [[De Vereeniging van Beeldende Kunstenaars Laren-Blaricum]] opgericht door Breman, maar door de milde toelatingseisen splitste in 1935 de [[Gooische Schildersvereniging]] onder leiding van Schulman zich af.

Ook buitenlandse schilders kwamen in het Gooi werken: [[Max Liebermann]] in 1884 voor het eerst, terwijl de Amerikaan [[William Singer|William Henry Singer]] in Laren in 1911 het landhuis "De Wilde Zwanen" liet optrekken, dat na de [[Tweede Wereldoorlog]] het "[[Singer Museum]]" zou worden.

[[Co Breman]] en [[Ferdinand Hart Nibbrig]] schilderden landschappen in andere stijlen dan het gebruikelijke impressionisme, namelijk het [[pointillisme]] en [[luminisme]], terwijl [[Gijs Bosch Reitz]] het bij gestileerde vormen hield. [[Johan Coenraad Heyenbrock]] leefde zich uit in fabriekstaferelen, terwijl Auguste Legras zich verdienstelijk maakte als schilder van dieren en Afrikaanse landschappen. [[Jan Veth|Jan Pieter Veth]] was dan weer portretschilder en [[Douwe Komter]] legde zich toe op stillevens. Ook [[Modernisme|modernisten]] als [[Piet Mondriaan]], [[Jan Sluijters]] en [[Leo Gestel]] vestigden zich in Laren.
Meer bekende schilders bezochten Laren ook zonder zich er te vestigen. Zo was [[Max Beckmann]] ook een regelmatig bezoeker tijdens zijn semionderduikperiode tijdens de oorlog en de jaren daarna.

==Naamgeving en plaats==
Hoewel door kunstverzamelaars en auteurs de term Larense School als vaststaand begrip wordt gebruikt is het vanuit kunsthistorisch perspectief gezien de vraag of hier sprake is van een werkelijke aparte stroming of dat deze school te beschouwen is als een nabloei van de [[Haagse School (schilderkunst)|Haagse School]]. De Haagse School was al tien jaar eerder ontstaan en meerdere grondleggers van de Larense School (Jozef Israëls, Neuhuys, Anton Mauve) waren bekend als Haagse schilders, voordat ze in Laren terechtkwamen, rond 1870. Buitenlandse bronnen maken meestal geen onderscheid en hebben het over het "Hollandse Barbizon" van [[Oosterbeek]], als "thematische verlenging van de Haagse versie".<ref>(Karin Sagner-Düchting / La Peinture Impressionniste / Ingo F. Walther)</ref>

Ten opzichte van kunstvernieuwing, in navolging van het Franse [[School van Barbizon|Barbizon]], met het openluchtschilderen, had de Haagse School wel de toon gezet en gebeurde te Laren niet veel vernieuwends qua techniek of optiek. De verf in tubes en lichtere opplooi-ezels waren aangewezen op dit soort directe-natuur-realisme. Wel bracht Laren de plattelandse onderwerpkeuze, tegenover het Haagse maritieme [[Impressionisme]].

==Literatuur==
* Carole Denninger-Schreuder, ''Schilders van Laren''. Bussum: THOTH, 2003
* Emke Raassen-Kruimel & Caroline Roodenburg-Schadd, ''Mauve tot Mondriaan''. Bussum: THOTH / Singer Laren, 2014
* Emke Raassen-Kruimel, ''Schilderkunst in Laren''. Zwolle: WBOOKS / Singer Laren, 2015

{{Appendix|2=
*[http://www.devalk.com/kunstenaars/diverse/larenseschool.html devalk.com]
{{references}}
}}

[[Categorie:Schilderstijl]]
[[Categorie:Geschiedenis van Laren (Noord-Holland)]]


text:
# Dicranomyia (Dicranomyia) calliergon calliergon
Dicranomyia (Dicranomyia) calliergon calliergon is een ondersoort van de tweevleugelige Dicranomyia (Dicranomyia) calliergon uit de familie steltmuggen (Limoniidae). De ondersoort komt voor in het Neotropisch gebied.

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = ''Dicranomyia (Dicranomyia) calliergon calliergon''
| naam = ''Dicranomyia (Dicranomyia) calliergon calliergon''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Diptera]] (Tweevleugeligen)
| familie = [[Limoniidae]] (Steltmuggen)
| geslacht = ''[[Dicranomyia]]''
| soort = ''[[Dicranomyia (Dicranomyia) calliergon]]''
| taxon = [[Ondersoort]]
| w-naam = ''Dicranomyia (Dicranomyia) calliergon calliergon''
| auteur = Alexander
| datum = 1939
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Dicranomyia (Dicranomyia) calliergon calliergon''''' is een ondersoort van de [[Tweevleugeligen|tweevleugelige]] ''[[Dicranomyia (Dicranomyia) calliergon]]'' uit de familie [[steltmuggen]] (Limoniidae). De ondersoort komt voor in het [[Neotropisch gebied]].

{{Beginnetje|biologie|2=2011|3=07|4=08}}
[[Categorie:Dicranomyia]]
[[Categorie:Steltmug uit het Neotropisch gebied]]

Familie: Limoniidae (Steltmuggen)

Geslacht: Dicranomyia

Soort: Dicranomyia (Dicranomyia) calliergon

title: Ondersoort


text:
# Essenvlieskelkje
Het essenvlieskelkje (Hymenoscyphus albidus) is een schimmel behorend tot de familie Helotiaceae. Het is een saprotrofe schimmel die vooral groeit op afgevallen bladeren van loofbomen, vooral zwart geworden bladstelen van Fraxinus-soorten als de es. Het komt veel voor in komt veel voor in vochtige essenbossen.

## Kenmerken

### Uiterlijke kenmerken
De vruchtlichamen (apothecia) hebben een diameter tot ca. 2 mm diam. Ze zijn ondiep bekervormig met een korte steel, de rand iets verhoogd boven het hymeniale oppervlak. De kleur is zuiver tot ivoorwit of licht crème wanneer en drogen later op bleekgeel of bleekgeelbruin. De steel heeft een lengte tot ca. 2 mm lang en is 500 tot 750 µm dik. Het is enigszins vergroot en zwart aan de basis door gedeeltelijke omhulling door het epidermale weefsel van de gastheer.

### Microscopische kenmerken
De achtsporige ascus heeft geen haken, is cilindrisch tot cilindrisch-clavaat, heeft een kleine J+ apicale ring en meet 60-90(-95) × 7,3-9,8 µm.  De ascosporen zijn vrij dunwandig, cilindrisch tot cilindrisch-ellipsoïde, ongesepteerd, soms lichtbruin wordend, zonder gelatineuze omhulling of aanhangsels, glad, in de ascus eenzijdig gerangschikt en meten in diameter (13,1-) 14-17 (-18,5) µm. Parafysen zijn onvertakt, 3-4 µm in de diameter, enigszins vergroot naar de top, meestal 3-septaat en bevatte vacuolare lichamen.

## Verspreiding
Het essenvlieskelkje komt in Nederland algemeen voor. Het staat niet op de rode lijst en is niet bedreigd.

## Vergelijkbare soorten
Het verschilt van, maar lijkt sterk op de pathogene schimmel Hymenoscyphus fraxineus. Hoewel Hymenoscyphus albidus "morfologisch vrijwel identiek" is aan Hymenoscyphus fraxineus, zijn er substantiële genetische verschillen tussen de twee soorten.
Hymenoscyphus albidus is sinds 1851 in Europa bekend en wordt niet als pathogeen beschouwd. De soort werd voor het eerst beschreven in 1851 als Peziza albida.

title: Essenvlieskelkje

wikitext:
{{Taxobox schimmel
| afbeelding = Hymenoscyphus pseudoalbidus 136946.jpg
| afbeeldingtekst =
| stam = [[Ascomycota]] (Zakjeszwammen)
| klasse = [[Leotiomycetes]]
| onderklasse= [[Leotiomycetidae]]
| orde = [[Helotiales]]
| familie = [[Helotiaceae]]
| geslacht = ''[[Hymenoscyphus]]''
| w-naam= ''Hymenoscyphus albidus''
| auteur= (Gillet) W. Phillips
| datum= 1887<ref>{{en}} [http://indexfungorum.org/Names/NamesRecord.asp?RecordID=433833 Index Fungorum]</ref>
}}
Het '''essenvlieskelkje''' (''Hymenoscyphus albidus'') is een [[schimmels|schimmel]] behorend tot de familie [[Helotiaceae]]. Het is een saprotrofe schimmel die vooral groeit op afgevallen bladeren van loofbomen, vooral zwart geworden [[bladsteel|bladstelen]] van ''[[Fraxinus]]''-soorten als de [[Es (boom)|es]]. Het komt veel voor in komt veel voor in vochtige essenbossen.

== Kenmerken ==
=== Uiterlijke kenmerken ===
De vruchtlichamen (apothecia) hebben een diameter tot ca. 2 mm diam. Ze zijn ondiep bekervormig met een korte steel, de rand iets verhoogd boven het hymeniale oppervlak. De kleur is zuiver tot ivoorwit of licht crème wanneer en drogen later op bleekgeel of bleekgeelbruin. De [[steel (mycologie)|steel]] heeft een lengte tot ca. 2 mm lang en is 500 tot 750 µm dik. Het is enigszins vergroot en zwart aan de basis door gedeeltelijke omhulling door het [[Epidermis|epidermale]] weefsel van de gastheer.<ref>{{en}} [https://fungi.myspecies.info/all-fungi/hymenoscyphus-albidus Fungi of Great Britain and Ireland]. [https://web.archive.org/web/20221214073550/https://fungi.myspecies.info/all-fungi/hymenoscyphus-albidus Gearchiveerd] op 14 december 2022.</ref>

=== Microscopische kenmerken ===
De achtsporige [[sporenzakje|ascus]] heeft geen haken, is cilindrisch tot cilindrisch-clavaat, heeft een kleine J+ apicale ring en meet 60-90(-95) × 7,3-9,8 µm.  De [[ascospore]]n zijn vrij dunwandig, cilindrisch tot cilindrisch-[[ellipsoïde]], [[septum (schimmel)|ongesepteerd]], soms lichtbruin wordend, zonder gelatineuze omhulling of aanhangsels, glad, in de ascus eenzijdig gerangschikt en meten in diameter (13,1-) 14-17 (-18,5) µm. [[Parafyse]]n zijn onvertakt, 3-4 µm in de diameter, enigszins vergroot naar de top, meestal 3-septaat en bevatte [[Vacuole|vacuolare]] lichamen.

== Verspreiding ==
Het essenvlieskelkje komt in Nederland algemeen voor. Het staat niet op de [[Nederlandse Rode Lijst (paddenstoelen)|rode lijst]] en is niet bedreigd.<ref>[https://www.verspreidingsatlas.nl/0622010 NMV Verspreidingsatlas Paddenstoelen]. [https://web.archive.org/web/20221214073839/https://www.verspreidingsatlas.nl/0622010 Gearchiveerd] op 14 december 2022.</ref>

== Vergelijkbare soorten ==
Het verschilt van, maar lijkt sterk op de pathogene schimmel ''Hymenoscyphus fraxineus''. Hoewel ''[[Hymenoscyphus albidus]]'' "morfologisch vrijwel identiek" is aan ''Hymenoscyphus fraxineus,'' zijn er substantiële genetische verschillen tussen de twee soorten.

''Hymenoscyphus albidus'' is sinds 1851 in Europa bekend en wordt niet als [[pathogeen]] beschouwd. De soort werd voor het eerst beschreven in 1851 als ''Peziza albida''.

{{Appendix}}

[[Categorie:Helotiaceae]]
[[Categorie:Schimmelsoort]]

title: Essenvlieskelkje

Rijk: Fungi (Schimmels)

Stam: Ascomycota (Zakjeszwammen)

Klasse: Leotiomycetes

Onderklasse: Leotiomycetidae

Orde: Helotiales

Familie: Helotiaceae

Geslacht: Hymenoscyphus

title: Soort

Portaal: Biologie · Schimmels


text:
# SC Dortmund 97/08
SC Dortmund 97/08 is een Duitse sportclub uit Dortmund, Noordrijn-Westfalen. De club ontstond in 1973 door een fusie tussen VfB Alemannia Dortmund en SV Dortmund.

## Geschiedenis
In 1908 werd SV 08 Dortmund opgericht. De club was aangesloten bij de West-Duitse voetbalbond en speelde in 1916/17 voor het eerst in de hoogste klasse van de Ruhrcompetitie, die toen om oorlogsredenen in meerdere reeksen opgedeeld was. SV eindigde telkens in de lagere middenmoot.
In 1919 werd voor het eerst sinds het uitbreken van de oorlog opnieuw een competitie in één reeks gespeeld, maar hier kwalificeerde de club zich niet voor. Na één seizoen promoveerde de club weer omdat de competitie in drie reeksen verdeeld werd. Deze verandering werd na één seizoen weer ongedaan gemaakt en enkel de top vier plaatste zich, SV 08 werd achtste en plaatste zich niet. Het volgende dwong de club opnieuw promotie af.
Vanaf 1922 werd de competitie over twee jaar gespreid en in 1922/23 werd enkel de heenronde gespeeld. SV 08 sloot die heenronde af als twaalfde op zestien clubs. De terugronde verliep beter en de club beëindigde het seizoen op een negende plaats, als beste club van Dortmund. Opnieuw werd de competitie over twee seizoenen gespreid. Na de heenronde stond de club weer twaalfde, deze keer verliep de terugronde minder goed en aan het einde van het seizoen stond enkel Arminia 08 Marten nog onder de club. Hierdoor degradeerde de club en kon er later niet meer in slagen om te promoveren.
Op 27 mei 1973 fusioneerde de club met VfB Alemannia 1897 Dortmund en nam de naam SC Dortmund 97/08 aan.

title: SC Dortmund 97/08

wikitext:
{{Infobox voetbalclub
| clubnaam      = SC Dortmund 97/08
| volledigenaam = SC Dortmund 97/08 e.V.
| bijnaam       =
| opgericht     = [[1973]]
| stadion   =
| capaciteit =
| voorzitter =
| trainer  =
| competitie   =
| pattern_la1=|pattern_b1=|pattern_ra1=
| leftarm1=FFFFFF|body1=FFFFFF|rightarm1=FFFFFF|shorts1=ffffff|socks1=FFFFFF
| pattern_la2=|pattern_b2=|pattern_ra2=
| leftarm2=FFFFFF|body2=FFFFFF|rightarm2=FFFFFF|shorts2=ffffff|socks2=FFFFFF
}}

'''SC Dortmund 97/08''' is een [[Duitsland|Duitse]] sportclub uit [[Dortmund]], [[Noordrijn-Westfalen]]. De club ontstond in 1973 door een fusie tussen [[VfB Alemannia Dortmund]] en SV Dortmund.

==Geschiedenis==
In 1908 werd SV 08 Dortmund opgericht. De club was aangesloten bij de [[West-Duitse voetbalbond]] en speelde in [[Ruhrs voetbalkampioenschap 1916/17|1916/17]] voor het eerst in de hoogste klasse van de [[Ruhrs voetbalkampioenschap|Ruhrcompetitie]], die toen om oorlogsredenen in meerdere reeksen opgedeeld was. SV eindigde telkens in de lagere middenmoot.

In 1919 werd voor het eerst sinds het uitbreken van de oorlog opnieuw een competitie in één reeks gespeeld, maar hier kwalificeerde de club zich niet voor. Na één seizoen promoveerde de club weer omdat de competitie in drie reeksen verdeeld werd. Deze verandering werd na één seizoen weer ongedaan gemaakt en enkel de top vier plaatste zich, SV 08 werd achtste en plaatste zich niet. Het volgende dwong de club opnieuw promotie af.

Vanaf 1922 werd de competitie over twee jaar gespreid en in [[Ruhrs voetbalkampioenschap 1922/23|1922/23]] werd enkel de heenronde gespeeld. SV 08 sloot die heenronde af als twaalfde op zestien clubs. De terugronde verliep beter en de club beëindigde het seizoen op een negende plaats, als beste club van Dortmund. Opnieuw werd de competitie over twee seizoenen gespreid. Na de heenronde stond de club weer twaalfde, deze keer verliep de terugronde minder goed en aan het einde van het seizoen stond enkel [[SV Arminia 08 Marten|Arminia 08 Marten]] nog onder de club. Hierdoor degradeerde de club en kon er later niet meer in slagen om te promoveren.

Op 27 mei 1973 fusioneerde de club met [[VfB Alemannia 1897 Dortmund]] en nam de naam SC Dortmund 97/08 aan.

[[Categorie:Duitse voetbalclub|Dortmund]]
[[Categorie:Sportclub in Dortmund]]

title: SC Dortmund 97/08

Naam: SC Dortmund 97/08 e.V.

Thuis: Uit


text:
# Nitocrella tridens
Nitocrella tridens is een eenoogkreeftjessoort uit de familie van de Ameiridae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1969 door Bozic.

title: Nitocrella tridens

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Nitocrella tridens''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] ([[Geleedpotigen]])
| klasse = [[Maxillopoda]]
| onderklasse = [[Eenoogkreeftjes|Copepoda]] ([[Eenoogkreeftjes]])
| orde = [[Harpacticoida]]
| familie = [[Ameiridae]]
| geslacht = ''[[Nitocrella]]''
| w-naam = ''Nitocrella tridens''
| auteur = Bozic
| datum = 1969
| haakjes =
| commons =
| species =
| worms = 359597
}}
'''''Nitocrella tridens''''' is een [[eenoogkreeftjes]]soort uit de familie van de [[Ameiridae]].<ref>Walter, T. Chad (2012). <i>Nitocrella tridens</i> Bozic, 1969. In: Walter, T.C., Boxshall, G. (2012). World Copepoda database. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=359597</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1969 door Bozic.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|18}}

[[Categorie:Ameiridae]]

title: Nitocrella tridens

Klasse: Maxillopoda

Onderklasse: Copepoda (Eenoogkreeftjes)

Orde: Harpacticoida

Familie: Ameiridae

Geslacht: Nitocrella

title: Soort