text:
# Cc De Schakel
CC De Schakel is het cultuurcentrum van de Belgische stad Waregem, op de grens van de provincies West- en Oost-Vlaanderen. Het cultureel centrum bevindt zich in het centrum van Waregem.
Het is een van de oudste culturele centra van Vlaanderen, samen met cultuurcentra als Cultuurcentrum Westrand (Dilbeek), Cultuurcentrum Ter Dilft (Bornem), Cultuurcentrum De Warande (Turnhout), …

## Geschiedenis - ontstaan
De bouw van het cultuurcentrum maakte deel uit van een stadsproject dat vandaag omschreven zou worden als een project avant la lettre. Het was het startschot van het stadsproject, Het Pand, dat van het ‘landelijke dorp’ (gemeente) Waregem, een stad van regionaal belang zou maken. Eugeen Vanassche, architect uit Brugge, werd in 1962 aangesteld voor de opmaak van een structuurplan.  Later zou Vanassche ook het ontwerp voor het cultuurcentrum uitwerken.
Naar aanleiding van een studie door de Studiegroep voor Kultuurbevordering (onder leiding van Prof. Dr. Frans Van Mechelen) kon Waregem zowel op federaal als op provinciaal niveau beroep doen op subsidies die tot 80% van de totale bouwkosten zou dekken. 60% van de subsidies waren afkomstig van het Ministerie van Cultuur. 20% kwam van de provincie.
De gemeente Waregem trad zelf op als opdrachtgever en coördinator van de ontwikkeling van zowel de publieke als de private delen van het complex. De bouw van het cultuurcentrum werd na een openbare uitbesteding uitgevoerd door de firma Bekaert Building Cie.

### Start van de bouwwerken
De bouw van het cultuurcentrum werd na een openbare uitbesteding uitgevoerd door de firma Bekaert Building Cie. In 1969 ging de firma van start met de grondwerken.
Op 24 april 1970 werd de eerste steen gelegd. Iets meer dan twee jaar later, op zaterdag 16 september 1972 werd het cultuurcentrum De Schakel officieel geopend door prof. Dr. Frans Van Mechelen, toenmalig Minister van Nederlandse Cultuur. Hierdoor is De Schakel een van de oudste cultuurcentra in Vlaanderen.

### Oorspronkelijke ruimten en hun bestemming (1972)
Eugeen Vanassche ontwierp CC De Schakel als een lage, rechthoekige doos met daarbovenop een in zink gehuld volume (de toneeltoren), waarin hij de theaterzaal onderbracht.
Het gebouw, verdeeld over twee niveaus, bood onderdak aan een schouwburg met 506 zitplaatsen, een tentoonstellingsruimte, een leerkeuken, een bar, een conciërgewoning en verschillende vergaderzalen. In de westelijke hoek van het complex werd een omvangrijke bibliotheek opgenomen die bij de opening over ongeveer 17.000 boeken beschikte.
Al oogde het cultureel centrum vrij eenvoudig, toch was de realisatie ervan toch bijzonder voor die periode. Het gebouw werd modulair opgebouwd met voorgefabriceerde elementen. De strakke ritmering van deze elementen zette de toon voor het hele stadsproject waar het uiteindelijk deel van zou uitmaken.

### Gekende namen
Heel wat gekende namen vonden meermaals hun weg naar het cultuurcentrum: Urbanus, Raf en Mich van Kommil Foo, Freek de Jonge, De Nieuwe Snaar, Jan Decleir, …
Naar aanleiding van een theaterwedstrijd dat werd georganiseerd door de Jaycees Waregem Gaverland (in 1984), mocht het cultuurcentrum een opmerkelijke gast ontvangen. Niemand minder dan koningin Fabiola zaliger sloot er een visite aan Waregem af met een theatervoorstelling.

## Doel
Het initiële doel van het cultuurcentrum in Waregem was om de vele groepen, toneelgezelschappen, muzikanten, kunstenaars, … een centrale plaats te geven waar zij altijd een thuisbasis kunnen vinden. Na vijftig jaar kan nog steeds iedereen zijn of haar plaats hier vinden.
Een tweede en even waardevol doel van CC De Schakel is cultuur (kultuur) op een laagdrempelige manier bij alle lagen van de bevolking krijgen.
Het cultuurcentrum vormt zo letterlijk een schakel tussen de mensen van in en rond Waregem en de cultuurmakers. Daarnaast vormt het ook een schakel tussen het winkel- en administratief centrum, Het Pand en de groenzones en visvijvers rond het sportstadion.

## verbouwingen
De schakel heeft in de loop van de jaren af en toe een interne facelift gekregen. De zalen kregen kleurcodes toegekend. Rond 1987 werd de Oranje zaal akoestisch aangepakt, zodat er kleinere optredens konden plaatsvinden. In de Oranje zaal konden 150 losse stoelen geplaatst worden.
Tien jaar later (1997) werd de schouwburg grondig gerenoveerd. De souffleurbak verdween, er kwam een nieuwe scènevloer en de zitjes in de schouwburg werden vernieuwd.

## 50 jaar De Schakel
In de loop van zijn geschiedenis is De Schakel uit zijn voegen gegroeid en was er een dringende nood aan verandering en ruimte voor verder groei. Naar aanleiding van 50 jaar CC De Schakel wordt het cultuurcentrum volledig aangepakt. De oude bibliotheek verdween uit het cultuurcentrum en maakt plaats voor een gloednieuw cultuurcafé dat uitzicht zal bieden op zowel de vijvers enerzijds als op het vernieuwde Pand anderzijds.
Oude ruimtes krijgen een nieuwe invulling en nieuwe benamingen. Zo zal de Oranje zaal, die zich onder de schouwburg bevindt, omgebouwd worden tot ‘maak’ ruimte waar artiesten en kunstenaars gebruik van kunnen maken voor het creëren van hun kunst. Het zal ook gebruikt kunnen worden als repetitieruimte.
Er werd gezocht naar ruimte voor de uitbreiding. Wanneer de stad niet wist wat te doen met het leeggekomen bioscoopgebouw, was  De Schakel vragende partij om het deel te laten uitmaken van de groei van het cultuurcentrum.

### De Schakelbox
De vroegere bioscoop werd omgevormd tot De Schakelbox. In de Schakelbox is zowel een black box (concertzaal) te vinden met een capaciteit van 300 personen en een uitschuifbare tribune (200 personen), een filmzaal die volledig in ere werd hersteld met een idem capaciteit van 200 personen, een gloednieuwe foyer met bar en ruimte voor tentoonstellingen met hedendaagse kunst (Be-Part).
Door de aanwezigheid van de uitschuifbare tribune kan de black box gebruikt worden voor zowel concerten als lezingen, boekvoorstellingen, productvoorstellingen, theater, …
In de bioscoopzaal worden rond de 150 films per jaar getoond. Er worden ook filmpremières georganiseerd zoals bijvoorbeeld ‘Holy Rosita’ van Wannes Destoop.

## Evenementen
Naast professionele producties uit de eigen programmatie biedt De Schakel ook ruimte aan lokale verenigingen, zoals De Zingende Sterren.
Er worden kinder- en jeugdkampen georganiseerd.

### De Gaverprijs
Tweejaarlijks organiseert De Schakel, samen met de cultuurraad en het stadsbestuur van Waregem, de Gaverprijs. Deze wedstrijd voor schilderkunst voor jonge kunstenaars wordt beschouwd als de meest vooraanstaande prijs voor kunst in België. Het biedt een platform voor beginnende kunstenaars om hun artistieke relevantie en unieke visuele taal aan een breed publiek te presenteren.

#### Alle winnaars (1982 – heden)
| 1e editie  | 1982 | Paul Reniere           | Poperinge  |
| 2e editie  | 1984 | Rita Vansteelandt      | Brussel    |
| 3e editie  | 1986 | Bart Vandevijvere      | Zwevegem   |
| 4e editie  | 1888 | Lucie Pauwels          | Kortrijk   |
| 5e editie  | 1990 | Hans Bruyneel          | Borgerhout |
| 6e editie  | 1995 | Ilse Petillon          | Tiegem     |
| 7e editie  | 1998 | Greet Van Autgaerden   | Mechelen   |
| 8e editie  | 2000 | Katleen Vermeir        | Bornem     |
| 9e editie  | 2002 | Bart Vandenheede       | Zwevegem   |
| 10e editie | 2004 | Stief Desmet           | Gent       |
| 11e editie | 2006 | Ceric Esteram          | Merksem    |
| 12e editie | 2008 | Manor Gruneveld        | Gent       |
| 13e editie | 2010 | Michiel Ceulers        | Waregem    |
| 14e editie | 2012 | Tine Colen             | Berchem    |
| 15e editie | 2014 | Lisa Spillebeen        | Izegem     |
| 16e editie | 2016 | Francis Bekaert        | Tielt      |
| 17e editie | 2018 | Stijn Bastianen        | Merksem    |
| 18e editie | 2020 | William Ludwig Lutgens | Antwerpen  |
| 19e editie | 2022 | Isa D'hondt            | Brugge     |
| 20e editie | 2024 | Ilke Cop               | Anderlecht |

title: Cc De Schakel

wikitext:
[[Bestand:De groene gevel van cc De Schakel.jpg|miniatuur|De groene gevel van CC De Schakel]]
CC De Schakel is het [[Cultuurcentrum (Vlaanderen)|cultuurcentrum]] van de Belgische stad [[Waregem]], op de grens van de provincies West- en Oost-Vlaanderen. Het cultureel centrum bevindt zich in het centrum van Waregem.

Het is een van de oudste culturele centra van Vlaanderen, samen met cultuurcentra als Cultuurcentrum [[Westrand (cultuurcentrum)|Westrand]] ([[Dilbeek]]), Cultuurcentrum Ter Dilft ([[Bornem]]), Cultuurcentrum [[De Warande (Turnhout)|De Warande]] ([[Turnhout]]), …

== Geschiedenis - ontstaan ==
De bouw van het cultuurcentrum maakte deel uit van een stadsproject dat vandaag omschreven zou worden als een project ''avant la lettre''. Het was het startschot van het stadsproject, Het Pand, dat van het ‘landelijke dorp’ (gemeente) [[Waregem]], een stad van regionaal belang zou maken. [[Eugène Vanassche|Eugeen Vanassche]], architect uit [[Brugge]], werd in 1962 aangesteld voor de opmaak van een structuurplan.  Later zou Vanassche ook het ontwerp voor het cultuurcentrum uitwerken.

Naar aanleiding van een studie door de Studiegroep voor Kultuurbevordering (onder leiding van Prof. Dr. [[Frans Van Mechelen]]) kon Waregem zowel op federaal als op provinciaal niveau beroep doen op subsidies die tot 80% van de totale bouwkosten zou dekken. 60% van de subsidies waren afkomstig van het Ministerie van Cultuur. 20% kwam van de provincie.
[[Bestand:Cultuurcentrum De Schakel te Waregem (4).jpg|miniatuur|De stadionvijvers lans de Zuiderlaan en de buitengevels van de openbare bibliotheek en het CC De Schakel in de Schakelstraat]]
De gemeente '''Waregem''' trad zelf op als opdrachtgever en coördinator van de ontwikkeling van zowel de publieke als de private delen van het complex. De bouw van het cultuurcentrum werd na een openbare uitbesteding uitgevoerd door de firma Bekaert Building Cie.

=== Start van de bouwwerken ===
De bouw van het cultuurcentrum werd na een openbare uitbesteding uitgevoerd door de firma Bekaert Building Cie. In 1969 ging de firma van start met de grondwerken.

Op 24 april 1970 werd de eerste steen gelegd. Iets meer dan twee jaar later, op zaterdag 16 september 1972 werd het cultuurcentrum De Schakel officieel geopend door prof. Dr. '''[[Frans Van Mechelen]],''' toenmalig Minister van Nederlandse Cultuur. Hierdoor is De Schakel een van de oudste cultuurcentra in Vlaanderen.

=== Oorspronkelijke ruimten en hun bestemming (1972) ===
[[Eugène Vanassche|Eugeen Vanassche]] ontwierp CC De Schakel als een lage, rechthoekige doos met daarbovenop een in zink gehuld volume (de [[toneeltoren]]), waarin hij de theaterzaal onderbracht.[[Bestand:Koningin Fabiola bezoekt Waregem.jpg|miniatuur|Koningin Fabiola bezoek Waregem - Koningin Fabiola met links jan Vermote (Jaycees) en burgemeester Marcel Coucke (1970 - 1988) in de schouwburg van CC De Schakel]]Het gebouw, verdeeld over twee niveaus, bood onderdak aan een schouwburg met 506 zitplaatsen, een tentoonstellingsruimte, een leerkeuken, een bar, een conciërgewoning en verschillende vergaderzalen. In de westelijke hoek van het complex werd een omvangrijke bibliotheek opgenomen die bij de opening over ongeveer 17.000 boeken beschikte.

Al oogde het cultureel centrum vrij eenvoudig, toch was de realisatie ervan toch bijzonder voor die periode. Het gebouw werd modulair opgebouwd met voorgefabriceerde elementen. De strakke ritmering van deze elementen zette de toon voor het hele stadsproject waar het uiteindelijk deel van zou uitmaken.

=== Gekende namen ===
Heel wat gekende namen vonden meermaals hun weg naar het cultuurcentrum: [[Urbanus (artiest)|Urbanus]], Raf en Mich van [[Kommil Foo]], [[Freek de Jonge (cabaretier)|Freek de Jonge]], [[De Nieuwe Snaar]], [[Jan Decleir]], …

Naar aanleiding van een theaterwedstrijd dat werd georganiseerd door de Jaycees Waregem Gaverland (in 1984), mocht het cultuurcentrum een opmerkelijke gast ontvangen. Niemand minder dan [[Fabiola Mora y Aragón|koningin Fabiola]] zaliger sloot er een visite aan Waregem af met een theatervoorstelling.

== Doel ==
[[Bestand:Cultuurcentrum De Schakel te Waregem (3).jpg|miniatuur|De Esplanade in het Pand, links de officiële ingang van het stadhuis, rechts CC De Schakel in de Schakelstraat]]
Het initiële doel van het cultuurcentrum in Waregem was om de vele groepen, toneelgezelschappen, muzikanten, kunstenaars, … een centrale plaats te geven waar zij altijd een thuisbasis kunnen vinden. Na vijftig jaar kan nog steeds iedereen zijn of haar plaats hier vinden.

Een tweede en even waardevol doel van CC De Schakel is cultuur (kultuur) op een laagdrempelige manier bij alle lagen van de bevolking krijgen.

Het cultuurcentrum vormt zo letterlijk een schakel tussen de mensen van in en rond Waregem en de cultuurmakers. Daarnaast vormt het ook een schakel tussen het winkel- en administratief centrum, Het Pand en de groenzones en visvijvers rond het sportstadion.

== verbouwingen ==
De schakel heeft in de loop van de jaren af en toe een interne facelift gekregen. De zalen kregen kleurcodes toegekend. Rond 1987 werd de Oranje zaal akoestisch aangepakt, zodat er kleinere optredens konden plaatsvinden. In de Oranje zaal konden 150 losse stoelen geplaatst worden.

Tien jaar later (1997) werd de schouwburg grondig gerenoveerd. De [[Souffleur|souffleurbak]] verdween, er kwam een nieuwe scènevloer en de zitjes in de schouwburg werden vernieuwd.

== 50 jaar De Schakel ==
In de loop van zijn geschiedenis is De Schakel uit zijn voegen gegroeid en was er een dringende nood aan verandering en ruimte voor verder groei. Naar aanleiding van 50 jaar CC De Schakel wordt het cultuurcentrum volledig aangepakt. De oude bibliotheek verdween uit het cultuurcentrum en maakt plaats voor een gloednieuw cultuurcafé dat uitzicht zal bieden op zowel de vijvers enerzijds als op het vernieuwde Pand anderzijds.[[Bestand:Tijdelijke ingang van cc De Schakel.jpg|miniatuur|Tijdelijke ingang van cc De Schakel]]Oude ruimtes krijgen een nieuwe invulling en nieuwe benamingen. Zo zal de Oranje zaal, die zich onder de schouwburg bevindt, omgebouwd worden tot ‘maak’ ruimte waar artiesten en kunstenaars gebruik van kunnen maken voor het creëren van hun kunst. Het zal ook gebruikt kunnen worden als repetitieruimte.

Er werd gezocht naar ruimte voor de uitbreiding. Wanneer de stad niet wist wat te doen met het leeggekomen bioscoopgebouw, was  De Schakel vragende partij om het deel te laten uitmaken van de groei van het cultuurcentrum.

=== De Schakelbox ===
[[Bestand:De Schakelbox.jpg|miniatuur|De Schakelbox]]
De vroegere bioscoop werd omgevormd tot De Schakelbox. In de Schakelbox is zowel een black box (concertzaal) te vinden met een capaciteit van 300 personen en een uitschuifbare tribune (200 personen), een filmzaal die volledig in ere werd hersteld met een idem capaciteit van 200 personen, een gloednieuwe foyer met bar en ruimte voor tentoonstellingen met hedendaagse kunst (Be-Part).

Door de aanwezigheid van de uitschuifbare tribune kan de black box gebruikt worden voor zowel concerten als lezingen, boekvoorstellingen, productvoorstellingen, theater, …

In de bioscoopzaal worden rond de 150 films per jaar getoond. Er worden ook filmpremières georganiseerd zoals bijvoorbeeld ‘Holy Rosita’ van [[Wannes Destoop]].

== Evenementen ==
[[Bestand:Blackbox - Schakelbox.jpg|miniatuur|Blackbox - Schakelbox]]
Naast professionele producties uit de eigen programmatie biedt De Schakel ook ruimte aan lokale verenigingen, zoals De Zingende Sterren.

Er worden kinder- en jeugdkampen georganiseerd.

=== De Gaverprijs ===
Tweejaarlijks organiseert De Schakel, samen met de cultuurraad en het stadsbestuur van Waregem, de '''[[Gaverprijs]]'''. Deze wedstrijd voor schilderkunst voor jonge kunstenaars wordt beschouwd als de meest vooraanstaande prijs voor kunst in België. Het biedt een platform voor beginnende kunstenaars om hun artistieke relevantie en unieke visuele taal aan een breed publiek te presenteren.
[[Bestand:Betonraster als decoratie in de bar van de Schakelbox - afkomstig uit recuperatiemateriaal 2024.jpg|miniatuur|Betonraster als decoratie in de bar van de Schakelbox - afkomstig uit recuperatiemateriaal 2024]]

==== Alle winnaars (1982 – heden) ====
{| class="wikitable"
|1e editie
|1982
|[[Reniere & Depla|Paul Reniere]]
|'''[[Poperinge]]'''
|-
|2e editie
|1984
|Rita Vansteelandt
|'''[[Brussel (stad)|Brussel]]'''
|-
|3e editie
|1986
|Bart Vandevijvere
|'''[[Zwevegem]]'''
|-
|4e editie
|1888
|Lucie Pauwels
|'''[[Kortrijk]]'''
|-
|5e editie
|1990
|Hans Bruyneel
|'''[[Borgerhout]]'''
|-
|6e editie
|1995
|Ilse Petillon
|'''[[Tiegem]]'''
|-
|7e editie
|1998
|Greet Van Autgaerden
|'''[[Mechelen (stad)|Mechelen]]'''
|-
|8e editie
|2000
|Katleen Vermeir
|'''[[Bornem]]'''
|-
|9e editie
|2002
|Bart Vandenheede
|'''[[Zwevegem]]'''
|-
|10e editie
|2004
|Stief Desmet
|'''[[Gent]]'''
|-
|11e editie
|2006
|Ceric Esteram
|'''[[Merksem]]'''
|-
|12e editie
|2008
|Manor Gruneveld
|'''[[Gent]]'''
|-
|13e editie
|2010
|Michiel Ceulers
|'''[[Waregem]]'''
|-
|14e editie
|2012
|Tine Colen
|'''[[Berchem (Antwerpen)|Berchem]]'''
|-
|15e editie
|2014
|Lisa Spillebeen
|'''[[Izegem]]'''
|-
|16e editie
|2016
|Francis Bekaert
|'''[[Tielt]]'''
|-
|17e editie
|2018
|Stijn Bastianen
|'''[[Merksem]]'''
|-
|18e editie
|2020
|William Ludwig Lutgens
|'''[[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]'''
|-
|19e editie
|2022
|Isa D'hondt
|'''[[Brugge]]'''
|-
|20e editie
|2024
|[[Ilke Cop]]
|'''[[Anderlecht]]'''
|}

== Externe link ==
*[http://www.ccdeschakel.be cc De Schakel Waregem]

{{Coor title dms|50|53|4.35|N|3|25|57.42|E|type:landmark}}

[[Categorie:Waregem]]
[[Categorie:Cultuurcentrum in Vlaanderen]]


text:
# Milanovac (Crnac)
Milanovac is een plaats in de gemeente Crnac in de Kroatische provincie Virovitica-Podravina. De plaats telt 107 inwoners (2001).

wikiname: nlwiki

title: Milanovac (Crnac)

in_language: nl

wikitext:
{{Infobox plaats in land
| land         = Kroatië
| naam         = Milanovac
| area         = [[Virovitica-Podravina]]
| coa          =
| gemeente     = [[Crnac (Virovitica-Podravina)|Crnac]]
| inwoners     = 107
| dichtheid    =
| census       = 2001
| km2          =
| hoogte       =
| kenteken     = SL
| postcode     = 33507 Crnac
| lat          =
| lon          =
| image        =
| caption      =
}}
'''Milanovac''' is een plaats in de gemeente [[Crnac (Virovitica-Podravina)|Crnac]] in de [[Kroatië|Kroatische]] provincie [[Virovitica-Podravina]]. De plaats telt 107 inwoners (2001).<ref>{{Citeer web |url=http://www.dzs.hr/Hrv/censuses/Census2001/Popis/H02_01_02/H02_01_02.html |titel=Volkstelling 2001 |bezochtdatum=2012-09-11 |archiefdatum=2012-02-25 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20120225045225/http://www.dzs.hr/Hrv/censuses/Census2001/Popis/H02_01_02/H02_01_02.html |dodeurl=ja }}</ref>

{{Appendix}}
{{Beginnetje|landen & volken|land=Kroatië|2=2012|3=09|4=11}}

[[Categorie:Plaats in Virovitica-Podravina]]<!--Milanovac (Crnac)-->

title: Situering

Provincie: Virovitica-Podravina

Gemeente: Crnac

title: Algemeen

title: Overig

Postcode: 33507 Crnac

Kenteken: SL

Portaal: Kroatië


text:
# Eois filiferata
Eois filiferata is een vlinder uit de familie van de spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1912 door Dognin.

title: Eois filiferata

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Eois filiferata''
| afbeelding =
| familie = [[Spanners|Geometridae]] (Spanners)
| onderfamilie = [[Larentiinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Eois]]''
| w-naam = ''Eois filiferata''
| auteur = Dognin
| datum = 1912
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Eois filiferata''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Spanners|spanners (Geometridae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1912 door Dognin.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|30}}

[[Categorie:Eois|filiferata]]

title: Eois filiferata

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Geometridae (Spanners)

Onderfamilie: Larentiinae

Geslacht: Eois

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Batterij van Crasville
De batterij van Crasville was een kustbatterij in Normandië tijdens de Tweede Wereldoorlog. Gebouwd door Organisation Todt, nabij het Franse dorp Crasville, maakte de batterij onderdeel uit van de door Duitsland aangelegde Atlantikwall.
De batterij van Crasville omvatte vier Franse 105 mm kanonnen en kazematten. Daarnaast was er luchtafweergeschut aanwezig. De kanonnen hadden echter geen al te grote dracht en konden Utah Beach niet bereiken. Daardoor vormden ze tijdens de geallieerde landing in Normandië geen dreiging voor de Amerikaanse troepen.

title: Batterij van Crasville

wikitext:
De '''batterij van Crasville''' was een kustbatterij in [[Normandië]] tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]]. Gebouwd door [[Organisation Todt]], nabij het Franse dorp [[Crasville (Manche)|Crasville]], maakte de batterij onderdeel uit van de door [[Nazi-Duitsland|Duitsland]] aangelegde [[Atlantikwall]].

De batterij van Crasville omvatte vier Franse 105 mm kanonnen en kazematten. Daarnaast was er luchtafweergeschut aanwezig. De kanonnen hadden echter geen al te grote dracht en konden [[Utah Beach]] niet bereiken. Daardoor vormden ze tijdens de [[Operatie Overlord|geallieerde landing in Normandië]] geen dreiging voor de Amerikaanse troepen.

[[Categorie:Atlantikwall]]
[[Categorie:Operatie Overlord]]
[[Categorie:Crasville (Manche)]]
[[Categorie:Vestingwerk in Frankrijk]]
[[Categorie:Bouwwerk in Manche]]


text:
# Propaan
Propaan is een eenvoudige koolwaterstof uit de groep der alkanen, met als brutoformule C3H8. De stof komt bij kamertemperatuur voor als een kleurloos en reukloos gas, dat zeer licht ontvlambaar is. Het gas wordt gewonnen uit aardolie en aardgas.

## Toepassingen
Propaan wordt in gasflessen en voor bulktanks verkocht als brandstof voor koken, stoken en als warmwatervoorziening. Ook is het een bestanddeel van autogas, in de volksmond lpg. Autogas is een mengsel van propaan en butaan (eveneens een lpg). Propaan wordt ook gebruikt als koudemiddel in koelkasten en airconditioning (en hoewel de ontvlambaarheid het daarvoor geen ideale stof maakt, is het milieuvriendelijker dan de ouderwetse cfk's zoals freon).

## Toxicologie en veiligheid
Mengsels van propaan met lucht of zuurstof zijn explosief en zeer brandbaar. Zulke mengsels kunnen ontstaan als het gas ontsnapt en zich met de lucht vermengt. Een vonk, een vlam of een andere vorm van open vuur kan een ontploffing of een brand veroorzaken.
De relatieve dichtheid ten opzichte van lucht bedraagt ongeveer 1,56: het is dus in gasvorm zwaarder dan lucht. Vandaar de noodzaak om onderventilatie te voorzien voor de veiligheid. Wanneer onvoldoende ventilatie aanwezig is, kan het gas zich laag bij de grond ophopen waardoor een gevaarlijke situatie kan ontstaan. Om het gas detecteerbaar te maken door de geur, worden zeer kleine hoeveelheden ethaanthiol toegevoegd.
Bij de verbranding van propaan wordt er enkel koolstofdioxide en water gevormd:
{\displaystyle {\ce {C3H8 + 5O2 -> 3CO2 + 4H2O}}}
Bij onvolledige verbranding ontstaat ook een gedeelte koolstofmonoxide. Beide verbrandingsreacties zijn zeer exotherm en kunnen explosief zijn. De verbrandingsenthalpie bedraagt −2,2197 MJ/mol.
Omdat propaan van zichzelf geurloos is wordt vaak de stof mercaptaan toegevoegd aan propaan dat in gasflessen zit. De zwavelachtige geur van mercaptaan alarmeert de gebruiker zodat een eventueel lek of mankement tijdig kan worden gesignaleerd.

title: Propaan

wikitext:
{{Infobox chemische stof
| naam = Propaan
| afbeelding1 = Propane-2D-Skeletal.svg
| afbeeldingbreedte1 = 160
| onderschrift1 = [[Structuurformule]] van propaan
| afbeelding2 = Propane-3D-balls-B.png
| afbeeldingbreedte2 = 160
| onderschrift2 = [[Molecuulmodel]] van propaan
| afbeelding3 = Gazovoz Propan Valga.JPG
| onderschrift3 = Tankwagen met vloeibare propaan
| afbeelding4 =
| onderschrift4 =
| Formule = C3H8
| Molgewicht = 44,09562
| SMILES = CCC
| InChI = 1S/C3H8/c1-3-2/h3H2,1-2H3
| IUPAC = propaan
| AndereNamen =
| CAS = 74-98-6
| EINECS = 200-827-9
| EG = 601-003-00-4
| VN = 1978
| PubChem = 6334
| Beschrijving = Kleurloos, reukloos gas
| Vergelijkbaar =
| AfbWaarsch = {{Pictogram GHS|F|D}}
| TekstWaarsch = Gevaar
| Carcinogeen =
| Hygroscopisch =
| Rzinnen = {{H220}} - {{H280}}
| EUHzinnen = ''geen''
| Szinnen = {{P210}} - {{P410+P403}}
| Omgang =
| Opslag = Brandveilig, koel en verluchting langs de vloer en het plafond
| MAC = 1000 ppm
 1800 mg/m³
| LethaalRat =
| LethaalKonijn =
| Aggregatie = gasvormig
| Kleur = kleurloos
| Dichtheid= (bij −42°C) 0,58
| Smeltpunt = −188
| Kookpunt = −42
| Vlampunt = −104
| Zelfontbranding = 470 <ref>Engelse Wikipedia dd 22/6/2020</ref>
| Dampdruk = (bij 20°C) 8,39 × 105
| Oplosbaarheid = (bij 18°C) 6,5
| GoedOplIn =
| SlechtOplIn = water
| OnoplIn =
| Dipoolmoment =
| LogPow = 2,236
| Viscositeit =
| Kristalstructuur =
| fG0g =
| fG0l =
| fG0s =
| fH0g = −105,2
| fH0l =
| fH0s =
| S0g =
| S0l =
| S0s =
| Cpm0 = 73,60
| Evenwicht =
| KlassiekeAnalyse =
| Spectra =
| NutrientType =
| Essentieel =
| Voorkomen =
| ADI =
| AdditiefType =
| E-nummer =
}}

'''Propaan''' is een eenvoudige [[koolwaterstof]] uit de groep der [[Alkaan|alkanen]], met als [[brutoformule]] C3H8. De stof komt bij [[kamertemperatuur]] voor als een kleurloos en reukloos [[Gas (aggregatietoestand)|gas]], dat zeer licht ontvlambaar is. Het gas wordt gewonnen uit [[aardolie]] en [[aardgas]].

==Toepassingen==
Propaan wordt in [[gasfles]]sen en voor bulktanks verkocht als [[brandstof]] voor koken, stoken en als warmwatervoorziening. Ook is het een bestanddeel van autogas, in de volksmond [[lpg (brandstof)|lpg]]. Autogas is een mengsel van propaan en [[butaan]] (eveneens een lpg). Propaan wordt ook gebruikt als [[koudemiddel]] in koelkasten en [[airconditioning]] (en hoewel de ontvlambaarheid het daarvoor geen ideale stof maakt, is het milieuvriendelijker dan de ouderwetse [[Chloorfluorkoolstofverbinding|cfk]]'s zoals [[freon]]).

== Toxicologie en veiligheid ==
Mengsels van propaan met lucht of zuurstof zijn explosief en zeer brandbaar. Zulke mengsels kunnen ontstaan als het gas ontsnapt en zich met de lucht vermengt. Een vonk, een vlam of een andere vorm van open vuur kan een ontploffing of een brand veroorzaken.

De relatieve dichtheid ten opzichte van [[lucht]] bedraagt ongeveer 1,56: het is dus in gasvorm zwaarder dan lucht. Vandaar de noodzaak om onderventilatie te voorzien voor de veiligheid. Wanneer onvoldoende ventilatie aanwezig is, kan het gas zich laag bij de grond ophopen waardoor een gevaarlijke situatie kan ontstaan. Om het gas detecteerbaar te maken door de geur, worden zeer kleine hoeveelheden [[ethaanthiol]] toegevoegd.

Bij de [[verbranding]] van propaan wordt er enkel [[koolstofdioxide]] en water gevormd:

:<chem>C3H8 + 5O2 -> 3CO2 + 4H2O</chem>

Bij onvolledige verbranding ontstaat ook een gedeelte [[koolstofmonoxide]]. Beide verbrandingsreacties zijn zeer [[Exotherme reactie|exotherm]] en kunnen [[explosief]] zijn. De verbrandingsenthalpie bedraagt −2,2197 [[Megajoule|MJ]]/[[Mol (eenheid)|mol]].

Omdat propaan van zichzelf geurloos is wordt vaak de stof [[mercaptaan]] toegevoegd aan propaan dat in gasflessen zit. De zwavelachtige geur van mercaptaan alarmeert de gebruiker zodat een eventueel lek of mankement tijdig kan worden gesignaleerd.

== Zie ook ==
* [[Blaugas]]

== Externe links ==
* {{Link International Chemical Safety Card|id=0319}}
* {{Link GESTIS|ZVG=10020}}
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20130204220130/http://www.skot9000.com/bof/how/PropaneMSDS.pdf MSDS van ''propaan'']

{{appendix}}

{{Commonscat|Propane}}
{{Navigatie alkanen}}

[[Categorie:Alkaan]]
[[Categorie:Fossiele brandstof]]
[[Categorie:Koudemiddel]]
[[Categorie:Brandstof]]
[[Categorie:Ontvlambare stof]]

title: Structuurformule en molecuulmodel

Structuurformule en molecuulmodel:
Structuurformule van propaan
Molecuulmodel van propaan
{Tankwagen met vloeibare propaan
Tankwagen met vloeibare propaan

title: Algemeen

IUPAC-naam: propaan

SMILES: CCC

Beschrijving: Kleurloos, reukloos gas

title: Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen

Ontvlambaar: Drukhouder

EUH-zinnen: geen

title: Fysische eigenschappen

Aggregatietoestand: gasvormig

Kleur: kleurloos

Dichtheid: (bij −42°C) 0,58 g/cm³

Smeltpunt: −188 °C

Kookpunt: −42 °C

Vlampunt: −104 °C

Slecht oplosbaar in: water

title: Thermodynamische eigenschappen

ΔfHog: −105,2 kJ/mol

Cop,m: 73,60 J/mol·K

title: Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).

Portaal: Scheikunde


text:
# Tu vas me manquer
Tu vas me manquer is een nummer van de Franse zanger en rapper Maître Gims uit 2015. Het is de achtste single van zijn tweede soloalbum Mon cœur avait raison.
Het nummer, dat gaat over een verloren liefde, leverde Gims een grote hit op in Frankrijk. Het bereikte daar de 6e positie. Ook in Wallonië werd het een hit.

title: Tu vas me manquer

wikitext:
{{Infobox single
| Titel          = Tu vas me manquer
| Artiest        = [[Maître Gims]]
| van Album      = Mon cœur avait raison
| B-kant         =
| Releasedatum   = [[11 december]] [[2015]]
| Drager         = [[Single (muziek)|Cd-single]], [[muziekdownload]]
| Opname         =
| Genre          = [[Popmuziek|Pop]]
| Duur           = 4:09
| Label          = [[Sony Music Entertainment]], Jive Epic, Wati B
| Schrijver      = Lefa, Maître Gims, Barack Adama, Renaud Rebillaud
| Producer       = Renaud Rebillaud
| Status         =
| Hitlijsten     =
*6 (Frankrijk)
*28 (Wallonië)
| Vorige         = ''[[Sans retró]]''
(2015)
| Huidige        = '''Tu vas me manquer'''
(2015)
| Volgende       = ''[[Je te pardonne]]''
(2015)
}}
'''Tu vas me manquer''' is een nummer van de Franse zanger en rapper [[Maître Gims]] uit 2015. Het is de achtste single van zijn tweede soloalbum ''Mon cœur avait raison''.

Het nummer, dat gaat over een verloren liefde, leverde Gims een grote hit op in Frankrijk. Het bereikte daar de 6e positie. Ook in Wallonië werd het een hit.

[[Categorie:Nummer van Maître Gims]]
[[Categorie:Single uit 2015]]

title: Tu vas me manquer

Uitgebracht: 11 december 2015

Soort drager: Cd-single, muziekdownload

Genre: Pop

Label: Sony Music Entertainment, Jive Epic, Wati B

Producent(en): Renaud Rebillaud

title: Hoogste positie(s) in de hitlijsten

Hoogste positie(s) in de hitlijsten: - 6 (Frankrijk) - 28 (Wallonië)

title: Maître Gims

Sans retró · (2015): Tu vas me manquer · (2015) · Je te pardonne · (2015)

Portaal: Muziek


text:
# Thoracostoma trachygaster
Thoracostoma trachygaster is een rondwormensoort uit de familie van de Leptosomatidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1967 door Hope.

title: Thoracostoma trachygaster

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Thoracostoma trachygaster''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Rondwormen|Nematoda]] ([[Rondwormen]])
| klasse = [[Enoplea]]
| orde = [[Enoplida]]
| familie = [[Leptosomatidae]]
| geslacht = ''[[Thoracostoma]]''
| w-naam = ''Thoracostoma trachygaster''
| auteur = Hope
| datum = 1967
| haakjes =
| commons =
| species =
| worms = 227880
}}
'''''Thoracostoma trachygaster''''' is een [[rondwormen]]soort uit de familie van de [[Leptosomatidae]].<ref>Vanaverbeke, J. (2012). <i>Thoracostoma trachygaster</i>. In: Deprez, T. et al. (2005). NeMys. World list of free-living nematodes. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=227880</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1967 door Hope.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|14}}

[[Categorie:Thoracostoma|trachygaster]]

title: Thoracostoma trachygaster

Stam: Nematoda (Rondwormen)

Klasse: Enoplea

Orde: Enoplida

Familie: Leptosomatidae

Geslacht: Thoracostoma

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Agrypon daisetsuzanum
Agrypon daisetsuzanum is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de gewone sluipwespen (Ichneumonidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Uchida in 1928.

title: Agrypon daisetsuzanum

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Agrypon daisetsuzanum''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie= [[Gewone sluipwespen|Ichneumonidae]] (Gewone sluipwespen)
| geslacht = ''[[Agrypon]]''
| w-naam = ''Agrypon daisetsuzanum''
| auteur = Uchida
| datum = 1928
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Agrypon daisetsuzanum''''' is een [[insecten|insect]] dat behoort tot de orde [[vliesvleugeligen]] (Hymenoptera) en de familie van de [[Gewone sluipwespen|gewone sluipwespen (Ichneumonidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Uchida in 1928.

{{Beginnetje|biologie|2012|09|23}}

[[Categorie:Agrypon|daisetsuzanum]]

title: Agrypon daisetsuzanum

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Ichneumonidae (Gewone sluipwespen)

Geslacht: Agrypon

title: Soort


text:
# Pareulype
Pareulype is een geslacht van vlinders van de familie spanners (Geometridae), uit de onderfamilie Larentiinae.

## Soorten
- P. berberata

Berberisspanner (Denis & Schiffermüller, 1775)
- P. casearia (Constant, 1884)
- P. consanguinea Butler, 1898
- P. lasithiotica (Rebel, 1906)
- P. neurbouaria Oberthür, 1893
- P. onoi Inoue, 1965

title: Pareulype

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam            = ''Pareulype''
| titelweergave   = cursief
| afbeelding      = Pareulype berberata.jpg
| afbeeldingtekst = ''Pareulype berberata''
| onderorde       =
| superfamilie    = [[Geometroidea]]
| familie         = [[Spanners|Geometridae]] (Spanners)
| onderfamilie    = [[Larentiinae]]
| taxon           = [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| auteur          =
| datum           =
}}

'''''Pareulype''''' is een geslacht van [[vlinders]] van de familie [[spanners]] (Geometridae), uit de onderfamilie Larentiinae.

== Soorten ==
*''P. berberata''
::''[[Berberisspanner]]'' ([[Michael Denis|Denis]] & [[Ignaz Schiffermüller|Schiffermüller]], 1775)
*''[[Pareulype casearia|P. casearia]]'' (Constant, 1884)
*''[[Pareulype consanguinea|P. consanguinea]]'' Butler, 1898
*''[[Pareulype lasithiotica|P. lasithiotica]]'' (Rebel, 1906)
*''[[Pareulype neurbouaria|P. neurbouaria]]'' Oberthür, 1893
*''[[Pareulype onoi|P. onoi]]'' Inoue, 1965

[[Categorie:Pareulype| ]]

title: Pareulype

Superfamilie: Geometroidea

title: Geslacht


text:
# Ronde groene erwt
De ronde groene erwt is een landbouwerwt en diende als eiwitrijke grondstof voor de veevoederindustrie. Tegenwoordig wordt hiervoor de sojaboon veelal gebruikt.
In 1950 bedroeg het areaal ronde groene erwten in Nederland 7500 ha, in 1980 2400 ha. In 1984 breidde het areaal weer uit tot 5200 ha en was het in 1989 6700 ha. In 2000 is de teelt bijna verdwenen.
De rassen van de landbouwerwt staan in de Gemeenschappelijke rassenlijst voor landbouwgewassen van de EU onder de benaming Pisum sativum L. partim voedererwt. Bekende rassen waren Rondo C.B., Ascona, Finale en Solara.
De ronde groene erwt wordt nog wel als veevoer voor geheleplantsilage geteeld.

title: Ronde groene erwt

wikitext:
De '''ronde groene erwt''' is een landbouwerwt en diende als eiwitrijke grondstof voor de veevoederindustrie. Tegenwoordig wordt hiervoor de [[sojaboon]] veelal gebruikt.

In 1950 bedroeg het areaal ronde groene erwten in Nederland 7500 ha, in 1980 2400 ha. In 1984 breidde het areaal weer uit tot 5200 ha en was het in 1989 6700 ha. In 2000 is de teelt bijna verdwenen.

De rassen van de landbouwerwt staan in de [[Gemeenschappelijke rassenlijst voor landbouwgewassen]] van de EU onder de benaming ''Pisum sativum'' L. partim voedererwt. Bekende rassen waren Rondo C.B., Ascona, Finale en Solara.

De ronde groene erwt wordt nog wel als veevoer voor [[geheleplantsilage]] geteeld.

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20201203221148/https://www.lgseeds.nl/ruwvoerteelt/eiwitteelt/erwten LG-seeds ronde groene erwt]

[[Categorie:Vlinderbloemenfamilie|ronde groene erwt]]
[[Categorie:Peulvrucht]]
[[Categorie:Cultuurgewas]]


text:
# Stéphane Le Foll
Stéphane Le Foll (Le Mans, Frankrijk, 3 februari 1960) is een Frans politicus.

## Levensloop
Stéphane Le Foll was de zoon van een postbeambte en later onderwijzer.
Hij behaalde een technisch brevet (verwerking, distributie en commercialisatie van landbouwproducten) in Amiens en een diploma economie (DEA) aan de Universiteit van Nantes. Hij studeerde ook af aan de Conservatoire national des arts et métiers.
Hij trouwde met Marie-Hélène Bourdais, onderwijzeres en kunstschilder, met wie hij één kind had.
Als actief voetballer speelde hij als middenvelder in de eredivisie van de regionale voetbalfederatie.
Van 1983 tot 1988 onderwees hij economie aan het landbouwlyceum van Rouillon en in het lyceum van  La Ferté-Bernard. Daarna werd hij docent aan de université de Nantes (1998-1999).
Zijn legerdienst volbracht hij als sergeant in de infanterie.

## Politiek
Hij werd gemeenteraadslid van Longnes (1983-1995) en van Le Mans.  Vanaf 2001 was hij vicevoorzitter van de communauté urbaine Le Mans Métropole, belast met water en waterzuivering, en vervolgens met financies.
Vanaf 1991 werd hij permanent medewerker bij het bestuur van de Franse Parti socialiste en werd vanaf 1994 een vertrouweling van François Hollande. Hij werd zijn kabinetschef (2007-2008). Hij was verder lid van de Nationale Raad van de PS (2001- ), nationaal secretaris voor de coördinatie (2003-2005) en lid van het Nationaal Bureau (2007- ).
In juni 2002 was hij kandidaat voor de wetgevende verkiezingen maar werd verslagen door François Fillon. In 2004 werd hij verkozen in het Europees parlement. Hij was er lid van de Commissie Landbouw. In 2005 maakte hij deel uit van de vertegenwoordiging van het Europees parlement bij de onderhandelingen van de Wereldorganisatie voor de handel in Hong-Kong. Opnieuw verkozen in het Europees parlement in 2009, werd hij vicevoorzitter van de socialistische parlementsgroep. In 2010 was hij de auteur van een rapport gewijd aan de landbouw en de voedingsnijverheid.
In 2006 stichtte hij, samen met onder meer Edgard Pisani, de denkgroep Saint-Germain, gewijd aan de ontwikkelingen in de landbouw.
In 2007 werd hij voor de wetgevende verkiezingen opnieuw verslagen door François Fillon. In 2008 werd hij verkozen tot eerste secretaris van de Parti socialiste voor het departement van de Sarthe. Hij werd stichter en voorzitter van de vereniging Répondre à gauche ter ondersteuning van François Hollande.
Bij de socialistische voorverkiezingen in 2011 was hij campagneleider voor François Hollande. en wanneer deze als kandidaat was verkozen, werd Le Foll de organisator van zijn campagne.

## Minister
In mei 2012 werd hij benoemd tot minister van Landbouw en bleef dit gedurende het volledige presidentschap van Hollande.
Hij was kandidaat tijdens de wetgevende verkiezingen van 2012, volgend op de presidentsverkiezingen, en werd verkozen.
Hij voerde hervormingen door voor de vermindering van de sociale bijdragen bij de landbouwers en steunde de veehouders met allerhande maatregelen. Hij moest anderzijds het hoofd bieden aan een grote landbouwcrisis en aan de manifestaties in 2016 van de Bonnets rouges.
In oktober 2016 behaalde hij het record van levensduur als minister van Landbouw, sinds de oprichting van dit ministerie in 1836. Zoals vijf andere ministers maakte hij deel uit van de regering gedurende de hele periode van het presidentschap van Hollande.
Vanaf 2014 werd hij woordvoerder van de regering. Hij sprak zich bij herhaling uit tegen het organiseren van socialistische voorverkiezingen, in de overtuiging dat het aan François Hollande toekwam om opnieuw de linkse presidentskandidaat te zijn. In april 2016 stichtte hij Hé oh la gauche, een beweging ter ondersteuning van Hollande en van zijn herverkiezing in 2017..
Tijdens de wetgevende verkiezingen van juni 2017 werd hem geen kandidaat vanwege La République En Marche tegengesteld. Hij had wel veertien andere tegenkandidaten. Hij werd verkozen met 54,91 % van de stemmen.

## Publicaties
- Des Éléphants roses - 10 ans dans les coulisses du P.S., Parijs, Calmann-Lévy, 2009, isbn=9782702139622.

title: Stéphane Le Foll

wikitext:
[[Bestand:Stéphane Le Foll (2014) (cropped).jpg|thumb|rechts|Stéphane Le Foll]]

'''Stéphane Le Foll''' ([[Le Mans (stad)|Le Mans]], [[Frankrijk]], [[3 februari]] [[1960]]) is een Frans politicus.

== Levensloop==
Stéphane Le Foll was de zoon van een postbeambte en later onderwijzer.<ref>http://www.letelegramme.com/ig/generales/france-monde/france/stephane-le-foll-le-hollandais-de-toujours-sort-de-l-ombre-26-04-2012-1682064.php</ref><ref>http://www.lemonde.fr/politique/article/2012/05/16/stephane-le-foll-un-fidele-specialiste-de-l-agriculture_1702095_823448.html</ref>

Hij behaalde een technisch brevet (verwerking, distributie en commercialisatie van landbouwproducten) in [[Amiens (stad)|Amiens]] en een diploma economie (DEA) aan de Universiteit van [[Nantes]].<ref>http://www.lepoint.fr/politique/stephane-le-foll-un-des-mousquetaires-de-francois-hollande-16-05-2012-1462247_20.php.</ref><ref>http://tempsreel.nouvelobs.com/topnews/20120516.REU6479/stephane-le-foll-un-roc-a-l-agriculture.html</ref> Hij studeerde ook af aan de [[Conservatoire national des arts et métiers]].<ref>[https://www.lepoint.fr/politique/stephane-le-foll-un-des-mousquetaires-de-francois-hollande-16-05-2012-1462247_20.php#11 Stéphane Le Foll, un des Mousquetaires de François Hollande]</ref>

Hij trouwde met Marie-Hélène Bourdais, onderwijzeres en kunstschilder, met wie hij één kind had.

Als actief voetballer speelde hij als middenvelder in de eredivisie van de regionale voetbalfederatie.

Van 1983 tot 1988 onderwees hij economie aan het landbouwlyceum van [[Rouillon]]<ref>«[http://www.lefigaro.fr/flash-actu/2012/09/04/97001-20120904FILWWW00392-des-postes-dans-l-enseignement-agricole.php Des postes dans l'enseignement agricole]», ''[[Le Figaro]]'', 4 septembre 2012.</ref> en in het lyceum van  [[La Ferté-Bernard]]. Daarna werd hij docent aan de [[université de Nantes]] (1998-1999).<ref>[http://www.gouvernement.fr/ministre/stephane-le-foll Biographie de Stéphane le Foll].</ref>

Zijn legerdienst volbracht hij als sergeant in de infanterie.

== Politiek==
Hij werd gemeenteraadslid van [[Longnes (Sarthe)|Longnes]] (1983-1995) en van Le Mans.<ref>http://www.ouest-france.fr/ofdernmin_-Portrait.-Stephane-Le-Foll-ministre-de-l-Agriculture_6346-2077733-fils-tous_filDMA.Htm</ref>  Vanaf 2001 was hij vicevoorzitter van de ''communauté urbaine Le Mans Métropole'', belast met water en waterzuivering, en vervolgens met financies.

Vanaf 1991 werd hij permanent medewerker bij het bestuur van de Franse [[Parti socialiste (Frankrijk)|Parti socialiste]] en werd vanaf 1994 een vertrouweling van [[François Hollande]]. Hij werd zijn kabinetschef (2007-2008). Hij was verder lid van de Nationale Raad van de PS (2001- ), nationaal secretaris voor de coördinatie (2003-2005) en lid van het Nationaal Bureau (2007- ).

In juni 2002 was hij kandidaat voor de wetgevende verkiezingen maar werd verslagen door [[François Fillon]]. In 2004 werd hij verkozen in het Europees parlement. Hij was er lid van de Commissie Landbouw. In 2005 maakte hij deel uit van de vertegenwoordiging van het Europees parlement bij de onderhandelingen van de Wereldorganisatie voor de handel in [[Hong-Kong]]. Opnieuw verkozen in het Europees parlement in 2009, werd hij vicevoorzitter van de socialistische parlementsgroep. In 2010 was hij de auteur van een rapport gewijd aan de landbouw en de voedingsnijverheid.<ref>[https://web.archive.org/web/20160322191445/http://www.pouruneautrepac.eu/2012/05/17/stephane-le-foll-nomme-ministre-de-lagriculture-et-de-lagroalimentaire/ Stéphane Le Foll nommé ministre de l’agriculture et de l’agroalimentaire], 17 mai 2012, site du groupe PAC 2013.</ref>

In 2006 stichtte hij, samen met onder meer [[Edgard Pisani]], de denkgroep ''Saint-Germain'', gewijd aan de ontwikkelingen in de landbouw.

In 2007 werd hij voor de wetgevende verkiezingen opnieuw verslagen door [[François Fillon]]. In 2008 werd hij verkozen tot eerste secretaris van de Parti socialiste voor het departement van de [[Sarthe (departement)|Sarthe]]. Hij werd stichter en voorzitter van de vereniging ''Répondre à gauche'' ter ondersteuning van [[François Hollande]].

Bij de socialistische voorverkiezingen in 2011 was hij campagneleider voor François Hollande. en wanneer deze als kandidaat was verkozen, werd Le Foll de organisator van zijn campagne.

==Minister==
In mei 2012 werd hij benoemd tot minister van Landbouw en bleef dit gedurende het volledige presidentschap van Hollande.

Hij was kandidaat tijdens de wetgevende verkiezingen van 2012, volgend op de presidentsverkiezingen, en werd verkozen.

Hij voerde hervormingen door voor de vermindering van de sociale bijdragen bij de landbouwers en steunde de veehouders met allerhande maatregelen. Hij moest anderzijds het hoofd bieden aan een grote landbouwcrisis en aan de manifestaties in 2016 van de ''Bonnets rouges''.<ref>Un salon de l'agriculture sous tensions pour l'exécutif », ''[[Le Figaro]]'', samedi 27 / dimanche 28 février 2016, pages 2-3.</ref>

In oktober 2016 behaalde hij het record van levensduur als minister van Landbouw, sinds de oprichting van dit ministerie in 1836. Zoals vijf andere ministers maakte hij deel uit van de regering gedurende de hele periode van het presidentschap van Hollande.

Vanaf 2014 werd hij woordvoerder van de regering. Hij sprak zich bij herhaling uit tegen het organiseren van socialistische voorverkiezingen, in de overtuiging dat het aan François Hollande toekwam om opnieuw de linkse presidentskandidaat te zijn. In april 2016 stichtte hij ''Hé oh la gauche'', een beweging ter ondersteuning van Hollande en van zijn herverkiezing in 2017.<ref>[Hé oh la gauche ! », l'opération survie des hollandais|url=http://www.lefigaro.fr/politique/2016/04/24/01002-20160424ARTFIG00156-he-oh-la-gauche-l-operation-survie-des-hollandais.php|site=Le Figaro|date=24-4-2016].</ref>.

Tijdens de wetgevende verkiezingen van juni 2017 werd hem geen kandidaat vanwege [[En Marche!|La République En Marche]] tegengesteld. Hij had wel veertien andere tegenkandidaten. Hij werd verkozen met 54,91 % van de stemmen.

== Publicaties==
* ''Des Éléphants roses - 10 ans dans les coulisses du P.S.'', Parijs, Calmann-Lévy, 2009, isbn=9782702139622.

==Literatuur==
* ''Who's who in France'', éd. Lafitte-Hébrard, 2017.

== Externe links==
* [http://www.assemblee-nationale.fr/14/tribun/fiches_id/588886.asp Fiche Assemblée nationale]
* [http://www.europarl.europa.eu/meps/fr/28162/STEPHANE_LE+FOLL_home.html Fiche op Europees Parlement]

== Noten ==
{{References}}

{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Le Foll, Stephane}}
[[Categorie:Frans parlementslid]]
[[Categorie:Frans Europarlementariër]]
[[Categorie:Frans minister]]
[[Categorie:PS-politicus (Frankrijk)]]


text:
# Evert-Jan Boks
Evert-Jan Boks (Beekbergen, 18 april 1839 - Antwerpen, 14 juni 1914) was een Nederlands-Belgisch kunstschilder.

## Levensloop
Evert-Jan Boks was van welgestelde komaf. Zijn vader, Derk Boks (1791-1862) was eigenaar van een papierfabriek en had zeven kinderen.
Evert-Jan doorliep een school in Apeldoorn en had daarna een betrekking in een belastingkantoor.
Hij volgde academie in de Hogereburgerschool in Het Loo, was kort tijd leerling van Nicolaas Pieneman in Amsterdam en schreef zich in 1858 in aan de Academie van Antwerpen waar hij leerling werd van Nicaise De Keyser.

## Oeuvre
Hij specialiseerde zich met een verfijnde techniek in portretten en genretaferelen, vooral salonscènes en taferelen uit het familieleven, vaak met een komische noot.
Hij werkte nauw samen met twee Antwerpse kunsthandelaars die zijn producties afnamen: Albert D'Huyvetter senior evenals zijn zoon Albert junior, die beiden erg gericht op de Amerikaanse kunstmarkt werkten, en verder ook met de kunsthandelaar Delahaye.
Boks was regelmatig present op het Salon van Parijs.

## Musea
- Antwerpen, Koninklijk Museum voor Schone Kunsten
- Bergen, BAM

- RKD-Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis: 10073
- Union List of Artist Names: 500031602
- Virtual International Authority File: 95876342

title: Evert-Jan Boks

wikitext:
'''Evert-Jan Boks''' ([[Beekbergen]], [[18 april]] [[1839]] - [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]], [[14 juni]] [[1914]]) was een Nederlands-Belgisch kunstschilder.
[[File:Evert Jan Boks Der schwarze Hut 1889.jpg|thumb|De zwarte hoed (1889)]]
==Levensloop==
Evert-Jan Boks was van welgestelde komaf. Zijn vader, Derk Boks (1791-1862) was eigenaar van een papierfabriek en had zeven kinderen.
Evert-Jan doorliep een school in [[Apeldoorn (stad)|Apeldoorn]] en had daarna een betrekking in een belastingkantoor.

Hij volgde academie in de [[Hogereburgerschool]] in Het Loo, was kort tijd leerling van [[Nicolaas Pieneman (1809-1860)|Nicolaas Pieneman]] in [[Amsterdam]] en schreef zich in 1858 in aan de Academie van [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]] waar hij leerling werd van [[Nicaise De Keyser]].

==Oeuvre==
Hij specialiseerde zich met een verfijnde techniek in portretten en genretaferelen, vooral salonscènes en taferelen uit het familieleven, vaak met een komische noot.
Hij werkte nauw samen met twee Antwerpse kunsthandelaars die zijn producties afnamen: [[Albert D'Huyvetter (senior)|Albert D'Huyvetter senior]] evenals zijn zoon [[Albert D'Huyvetter (junior)|Albert junior]], die beiden erg gericht op de Amerikaanse kunstmarkt werkten, en verder ook met de kunsthandelaar Delahaye.

Boks was regelmatig present op het Salon van Parijs.

==Musea==
*Antwerpen, [[Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen|Koninklijk Museum voor Schone Kunsten]]
*Bergen, BAM

{{Appendix|2=
'''Bronnen'''
* {{fr}} G. De Graef, Nos artistes anversois, Antwerpen, 1898.
* {{nl}} Eemans M., Moderne kunst in België;  Hasselt: Heideland-Orbis, 1975
* {{en}} W.G. Flippo, Lexicon of the Belgian Romantic Painters. Antwerpen, 1981.
* {{fr}} P. en V. Berko, Dictionnaire des peintres belges nés entre 1750 et 1875. Brussel-Knokke, 1981
* {{fr}} E. Bénézit, Dictionnaire critique et documentaire des peintres, Paris, 1999.
* {{de}} Allgemeines Künstlerlexikon, 12, München-Leipzig, 1996
* {{nl}} P. Piron, De Belgische beeldende kunstenaars uit de 19de en 20ste eeuw, Brussel, 1999.
'''Noten'''
{{References}}
}}
{{Bibliografische informatie}}
{{Commonscat|Evert Jan Boks}}

{{DEFAULTSORT:Boks, Evert-Jan}}
[[Categorie:Belgisch kunstschilder]]
[[Categorie:Nederlands kunstschilder]]


text:
# Marigutić
Marigutić is een plaats in de gemeente Budinščina in de Kroatische provincie Krapina-Zagorje. De plaats telt 23 inwoners (2001).

title: Marigutić

wikitext:
{{Infobox plaats in land
| land         = Kroatië
| naam         = Marigutić
| area         = [[Krapina-Zagorje]]
| coa          =
| gemeente     = [[Budinščina]]
| inwoners     = 23
| dichtheid    =
| census       = 2001
| km2          =
| hoogte       =
| kenteken     = KR
| postcode     = 49284 Budinšćina
| lat          = 46.106
| lon          = 16.168
| image        =
| caption      =
}}
'''Marigutić''' is een plaats in de gemeente [[Budinščina]] in de [[Kroatië|Kroatische]] provincie [[Krapina-Zagorje]]. De plaats telt 23 inwoners (2001).<ref>{{Citeer web |url=http://www.dzs.hr/Hrv/censuses/Census2001/Popis/H02_01_02/H02_01_02.html |titel=Volkstelling 2001 |bezochtdatum=2012-09-11 |archiefdatum=2012-02-25 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20120225045225/http://www.dzs.hr/Hrv/censuses/Census2001/Popis/H02_01_02/H02_01_02.html |dodeurl=ja }}</ref>

{{Appendix}}
{{Beginnetje|landen & volken|land=Kroatië|2=2012|3=09|4=11}}
{{Coor title dms|46|6|21.6|N|16|10|4.8|E|type:city_region:HR}}

[[Categorie:Plaats in Krapina-Zagorje]]

title: Situering

Provincie: Krapina-Zagorje

Gemeente: Budinščina

title: Algemeen

title: Overig

Postcode: 49284 Budinšćina

Kenteken: KR


text:
# Monaco op de Olympische Zomerspelen 1924
Monaco nam deel aan de Olympische Zomerspelen 1924 in Parijs, Frankrijk. Het was de tweede deelname van Monaco aan de Olympische Zomerspelen.
De zes deelnemers kwamen uit in de atletiek, de schietsport en het zeilen. Émile Barral was de eerste Monegask die voor de tweede keer aan de Spelen deelnam, in 1920 nog in de atletiek actief, deze editie als zeiler. De beste prestatie was de zeventiende plaats van de atleet Gaston Médécin op de vijfkamp.
Kunstconcours
Naast de sportwedstrijden werd een kunstconcours gehouden in de categorieën architectuur, beeldhouwkunst, literatuur, muziek en schilderkunst. Hierin won Julien Médécin een bronzen medaille voor architectuur. Kunstmedailles worden niet vermeld in het medailleklassement.

## Deelnemers en resultaten
(m) = mannen, (v) = vrouwen

### Atletiek
| Olympiër       | Discipline      | Resultaat | Prestatie                            |
| -------------- | --------------- | --------- | ------------------------------------ |
| Gaston Médécin | verspringen (m) | 22e       | kwalificatie groep A: 8ste met 6,51m |
| Gaston Médécin | vijfkamp (m)    | DNF       | niet gefinisht                       |
| Gaston Médécin | tienkamp (m)    | 20e       | 5347,54 punten                       |

### Schietsport
| Olympiër         | Discipline             | Resultaat | Prestatie  |
| ---------------- | ---------------------- | --------- | ---------- |
| Roger Abel       | 50m geweer liggend (m) | 45e       | 375 punten |
| Victor Bonafède  | 50m geweer liggend (m) | 31e       | 383 punten |
| Joseph Chiaubaut | 50m geweer liggend (m) | 59e       | 361 punten |
| Herman Schultz   | 50m geweer liggend (m) | 36e       | 381 punten |

### Zeilen
| Olympiër     | Discipline   | Resultaat | Prestatie |
| ------------ | ------------ | --------- | --------- |
| Émile Barral | 12 voets jol | 16e       |           |

Argentinië · Australië · België · Brazilië · Brits-Indië · Bulgarije · Canada · Chili · Cuba · Denemarken · Ecuador · Egypte · Estland · Filipijnen · Finland · Frankrijk · Griekenland · Groot-Brittannië · Haïti · Hongarije · Ierland · Italië · Japan · Joegoslavië · Letland · Litouwen · Luxemburg · Mexico · Monaco · Nederland · Nieuw-Zeeland · Noorwegen · Oostenrijk · Polen · Portugal · Roemenië · Spanje · Tsjecho-Slowakije · Turkije · Uruguay · Verenigde Staten · Zuid-Afrika · Zweden · Zwitserland

wikitext:
{{Infobox Monaco op Olympische Spelen
| spelen=Zomerspelen 1924
| deelnemers=6 (6 mannen)
| sporten=3
| vlaggendrager= [[Gaston Médécin]]
| officials=
}}
'''[[Monaco]]''' nam deel aan de '''[[Olympische Zomerspelen 1924]]''' in [[Parijs (hoofdbetekenis)|Parijs]], [[Frankrijk]]. Het was de tweede deelname van Monaco aan de [[Olympische Zomerspelen]].

De zes deelnemers kwamen uit in de [[atletiek]], de [[schietsport]] en het [[Zeilen (varen)|zeilen]]. [[Émile Barral]] was de eerste Monegask die voor de tweede keer aan de Spelen deelnam, in 1920 nog in de atletiek actief, deze editie als zeiler. De beste prestatie was de zeventiende plaats van de atleet [[Gaston Médécin]] op de vijfkamp.

; Kunstconcours
Naast de sportwedstrijden werd een kunstconcours gehouden in de categorieën architectuur, beeldhouwkunst, literatuur, muziek en schilderkunst. Hierin won [[Julien Médécin]] een bronzen medaille voor architectuur. Kunstmedailles worden niet vermeld in het medailleklassement.

== Deelnemers en resultaten ==
 (m) = mannen, (v) = vrouwen
===[[Bestand:Athletics pictogram.svg|27px]] Atletiek ===
{{Zie hoofdartikel|Atletiek op de Olympische Zomerspelen 1924}}
{| class="wikitable"
! Olympiër || Discipline || Resultaat || Prestatie
|-
| rowspan=3|[[Gaston Médécin]] || [[Atletiek op de Olympische Zomerspelen 1924 – Verspringen mannen|verspringen (m)]] || 22e || '''kwalificatie groep A:''' 8ste met 6,51m
|-
| [[Atletiek op de Olympische Zomerspelen 1924 – Vijfkamp mannen|vijfkamp (m)]] || DNF || niet gefinisht
|-
| [[Atletiek op de Olympische Zomerspelen 1924 – Tienkamp mannen|tienkamp (m)]] || 20e || 5347,54 punten
|}

===[[Bestand:Shooting pictogram.svg|27px]] Schietsport ===
{{Zie hoofdartikel|Schietsport op de Olympische Zomerspelen 1924}}
{| class="wikitable"
! Olympiër || Discipline || Resultaat || Prestatie
|-
| [[Roger Abel]] || rowspan=4|[[Schietsport op de Olympische Zomerspelen 1924 – 50 meter kleinkaliber geweer liggend mannen|50m geweer liggend (m)]] || 45e || 375 punten
|-
| [[Victor Bonafède]] || 31e || 383 punten
|-
| [[Joseph Chiaubaut]] || 59e || 361 punten
|-
| [[Herman Schultz (schutter)|Herman Schultz]] || 36e || 381 punten
|}

===[[Bestand:Sailing pictogram.svg|27px]] Zeilen ===
{{Zie hoofdartikel|Zeilen op de Olympische Zomerspelen 1924}}
{| class="wikitable"
! Olympiër || Discipline || Resultaat || Prestatie
|-
| [[Émile Barral]] || [[Zeilen op de Olympische Zomerspelen 1924 – 12 voets jol|12 voets jol]] || 16e ||
|}

{{Navigatie landen op de Olympische Zomerspelen 1924}}
{{Appendix|2=
* {{Link officiële olympische rapporten|1924}}
* {{Link Sports-Reference Olympics|MON|Z|1924}}
}}

[[Categorie:Land op de Olympische Zomerspelen 1924]]
[[Categorie:Monaco op de Olympische Spelen|1924]]

title: Monaco op de Olympische Spelen

Land: Monaco

IOC-landcode: MON

NOC: Comité Olympique Monégasque

title: Olympische Zomerspelen 1924 in Parijs

Vlaggendrager: Gaston Médécin

Aantal deelnemers: 6 (6 mannen)

Medailles: goud · 0 · zilver · 0 · brons · 0 · totaal · 0

title: Monaco op de Zomerspelen

title: Monaco op de Winterspelen

Portaal: Olympische Spelen


text:
# Macna darabitalis
Macna darabitalis is een vlinder uit de familie van de snuitmotten (Pyralidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1895 door Snellen.

title: Macna darabitalis

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Macna darabitalis''
| afbeelding =
| familie = [[Snuitmotten|Pyralidae]] (Snuitmotten)
| onderfamilie = [[Chrysauginae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Macna]]''
| w-naam = ''Macna darabitalis''
| auteur = Snellen
| datum = 1895
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Macna darabitalis''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Snuitmotten|snuitmotten (Pyralidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1895 door Snellen.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|06}}

[[Categorie:Snuitmotten]]

title: Macna darabitalis

Familie: Pyralidae (Snuitmotten)

Onderfamilie: Chrysauginae

Geslacht: Macna

title: Soort


text:
# Indische rivierdolfijnen
De Indische rivierdolfijnen (Platanista) vormen een geslacht van rivierdolfijnen. Het is het enige geslacht uit de familie Platanistidae. Tegenwoordig zijn er nog slechts twee soorten, die beperkt zijn tot de Ganges en de Indus en hun zijrivieren.

## Kenmerken
Beide soorten worden ongeveer 210 tot 260 centimeter lang en 80 tot 90 kilogram zwaar. Vrouwtjes worden groter dan mannetjes. Ze hebben een lichtgrijze huid, met een blekere buik. Ze worden tegenwoordig vaker beschouwd als twee ondersoorten van één enkele soort, Platanista gangetica. Het verschil tussen beide (onder)soorten zit voornamelijk in de bouw van de schedel.
Indische rivierdolfijnen hebben een kleine kop met daarin kleine, verscholen ogen. De Indische rivierdolfijnen zijn niet blind, zoals vaak wordt gedacht, maar missen wel de ooglens, zodat ze enkel het verschil tussen licht en donker en de richting waarvan een lichtstraal komt kunnen waarnemen. Dit is een aanpassing aan het troebele water waarin ze leven. Ze hebben een lange, pincetvormige snuit met 26 tot 37 tanden in iedere kaakhelft. Aan de voorkant van de bek zijn deze tanden nog goed te zien, zelfs als het dier de bek gesloten houdt. De flippers zijn breed en vleugelachtig. De brede staart is ingekerfd en gebogen aan de uiteinden.

## Leefwijze
De rivierdolfijnen leven voornamelijk van vissen, maar ook kreeftachtigen staan op het menu.
Indische rivierdolfijnen zwemmen regelmatig op hun zij. De Indusdolfijn beweegt zich zelfs bijna uitsluitend op zijn zij voort. Met de naar de bodem gerichte flipper tasten ze de rivierbodem af, terwijl het dier naar voren zwemt, vertrouwende op hun sonar.

## Bedreiging
Indische rivierdolfijnen zijn bijzonder zeldzaam, en beide soorten worden door de Rode Lijst van de IUCN als bedreigd beschouwd. Er zijn van beide soorten slechts rond de duizend dieren. Er wordt op ze gejaagd voor voedsel en olie. Ook de bouw van dammen en watervervuiling vormen ernstige bedreigingen.

## Verspreiding
De Gangesdolfijn (Platanista gangetica) leeft in het Ganges-Brahmaputra-Meghna-riviersysteem en het Karnaphuli-Sangu-riviersysteem, en komt hierdoor voor in India, Nepal, Bangladesh en mogelijk Bhutan. De Indusdolfijn (Platanista minor) komt voor in de Indus, die stroomt door Pakistan.

title: Indische rivierdolfijnen

wikitext:
{{Taxobox zoogdier
| naam=Indische rivierdolfijnen
| afbeelding=Ganges River Dolphin cropped.jpg
| afbeeldingtekst=[[Gangesdolfijn]] (''Platanista gangetica'')
| orde = [[Evenhoevigen|Artiodactyla]] (Evenhoevigen)
| infraorde = [[Cetacea]] (Walvisachtigen)
| parvorde = [[Tandwalvissen|Odontoceti]] (Tandwalvissen)
| familie = '''Platanistidae''' (Indische rivierdolfijnen)
| auteur familie=[[John Edward Gray|Gray]]
| datum familie=1846
| taxon=[[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| w-naam=''Platanista''
| auteur=[[Johann Georg Wagler|Wagler]]
| datum=1830
| afbeelding2=Cetacea range map South Asian river dolphin.png
| afbeelding2tekst=[[Verspreidingsgebied]] van de twee soorten Indische rivierdolfijnen
}}
De '''Indische rivierdolfijnen''' (''Platanista'') vormen een [[geslacht (biologie)|geslacht]] van [[rivierdolfijnen]]. Het is het enige geslacht uit de familie '''Platanistidae'''. Tegenwoordig zijn er nog slechts twee soorten, die beperkt zijn tot de [[Ganges (rivier)|Ganges]] en de [[Indus (rivier)|Indus]] en hun zijrivieren.<ref name="mammaldiversity">{{Citeer journal|author=Mammal Diversity Database|date=2024|title=Mammal Diversity Database (Version 1.13) [Data set]|journal=Zenodo|doi=10.5281/zenodo.4139722|url=https://www.mammaldiversity.org/taxa.html|accessdate=24-07-2024|archiefdatum=25-12-2022|archiefurl=https://web.archive.org/web/20221225080800/https://www.mammaldiversity.org/taxa.html|dodeurl=ja}}</ref>

==Kenmerken==
Beide soorten worden ongeveer 210 tot 260 centimeter lang en 80 tot 90 kilogram zwaar. Vrouwtjes worden groter dan mannetjes. Ze hebben een lichtgrijze huid, met een blekere buik. Ze worden tegenwoordig vaker beschouwd als twee [[ondersoort]]en van één enkele soort, ''Platanista gangetica''. Het verschil tussen beide (onder)soorten zit voornamelijk in de bouw van de schedel.

Indische rivierdolfijnen hebben een kleine kop met daarin kleine, verscholen ogen. De Indische rivierdolfijnen zijn niet blind, zoals vaak wordt gedacht, maar missen wel de [[ooglens]], zodat ze enkel het verschil tussen licht en donker en de richting waarvan een lichtstraal komt kunnen waarnemen. Dit is een aanpassing aan het troebele water waarin ze leven. Ze hebben een lange, pincetvormige snuit met 26 tot 37 tanden in iedere kaakhelft. Aan de voorkant van de bek zijn deze tanden nog goed te zien, zelfs als het dier de bek gesloten houdt. De flippers zijn breed en vleugelachtig. De brede staart is ingekerfd en gebogen aan de uiteinden.

==Leefwijze==
De rivierdolfijnen leven voornamelijk van vissen, maar ook [[kreeftachtigen]] staan op het menu.

Indische rivierdolfijnen zwemmen regelmatig op hun zij. De Indusdolfijn beweegt zich zelfs bijna uitsluitend op zijn zij voort. Met de naar de bodem gerichte flipper tasten ze de rivierbodem af, terwijl het dier naar voren zwemt, vertrouwende op hun [[sonar]].

==Bedreiging==
Indische rivierdolfijnen zijn bijzonder zeldzaam, en beide soorten worden door de [[Rode Lijst van de IUCN]] als bedreigd beschouwd. Er zijn van beide soorten slechts rond de duizend dieren. Er wordt op ze gejaagd voor voedsel en olie. Ook de bouw van [[Stuwdam|dammen]] en [[watervervuiling]] vormen ernstige bedreigingen.

==Verspreiding==
De [[Gangesdolfijn]] (''Platanista gangetica'') leeft in het Ganges-[[Brahmaputra]]-[[Meghna]]-riviersysteem en het [[Karnaphuli]]-[[Sangu]]-riviersysteem, en komt hierdoor voor in [[India]], [[Nepal]], [[Bangladesh]] en mogelijk [[Bhutan]]. De [[Indusdolfijn]] (''Platanista minor'') komt voor in de Indus, die stroomt door [[Pakistan]].

{{Appendix}}
{{Navigatie Cetacea}}
{{Navigatie Platanistoidea}}

[[Categorie:Indische rivierdolfijnen| ]]

title: Indische rivierdolfijnen

Stam: Chordata (Chordadieren)

Klasse: Mammalia (Zoogdieren)

Orde: Artiodactyla (Evenhoevigen)

Infraorde: Cetacea (Walvisachtigen)

Parvorde: Odontoceti (Tandwalvissen)

Familie: Platanistidae (Indische rivierdolfijnen) · Gray, 1846

title: Geslacht

Portaal: Biologie · Zoogdieren


text:
# Pendowo (Bodeh)
Pendowo is een bestuurslaag in het regentschap Pemalang van de provincie Midden-Java, Indonesië. Pendowo telt 4446 inwoners (volkstelling 2010).

title: Pendowo (Bodeh)

wikitext:
{{Infobox plaats in Indonesië
| soort          = Dorp
| naam           = Pendowo
| inwoners       = 4446
| datum inwoners = 2010
| provincie      = [[Midden-Java]]
| regentschap    = [[Pemalang (regentschap)|Pemalang]]
| onderdistrict  = [[Bodeh (onderdistrict)|Bodeh]]
| eiland         =
| tijdzone       =
| code desa      = 3327050019
| mapname        =
| lat_deg        =
| lat_min        =
| lat_sec        =
| lon_deg        =
| lon_min        =
| lon_sec        =
| image          =
| caption        =
}}
'''Pendowo''' is een bestuurslaag in het [[Regentschap (Indonesië)|regentschap]] [[Pemalang (regentschap)|Pemalang]] van de [[Provincies van Indonesië|provincie]] [[Midden-Java]], [[Indonesië]]. Pendowo telt 4446 inwoners (volkstelling 2010).

{{Appendix|2=
* Resultaten van de volkstelling (2010), Badan Pusat Statistik, [https://web.archive.org/web/20121202090212/http://bps.go.id/eng/download_file/Population_of_Indonesia_by_Village_2010.pdf Population_of_Indonesia_by_Village]
}}
{{Beginnetje|landen & Volken|land=Indonesië|2=2013|3=06|4=20}}

[[Categorie:Plaats in Midden-Java]]

title: Situering

Provincie: Midden-Java

Regentschap of · stadsgemeente: Pemalang

Onderdistrict: Bodeh

title: Algemeen

title: Overig

Portaal: Indonesië


text:
# Karl Münchinger
Karl Münchinger (Stuttgart, 29 mei 1915 – 13 maart 1990) was een Duits organist en vooral dirigent van klassieke muziek. Hij hielp met de herwaardering van de thans veelgehoorde Canon in D van Johann Pachelbel, door het barokke stuk opnieuw uit te voeren met het Stuttgart Chamber Orchestra in 1960. Münchinger is ook bekend vanwege zijn vele uitvoeringen van traditionele stukken uit de Baroktijd, die onderdeel waren van het œuvre van Johann Sebastian Bach.
Münchinger is geboren in Stuttgart. Hij studeerde aan de Hochschule für Musik. In 1941 werd hij benoemd tot dirigent van de Hanover Symphony, waar hij twee jaar voor dirigeerde. Tien jaar lang werkte hij niet als dirigent.
Na de Tweede Wereldoorlog richtte hij het Stuttgart Chamber Orchestra (eigenlijk: het Stuttgarter Kammerorchester) op. Hiermee reisde hij de wereld rond, beginnende met een Parijs debuut in 1949. In 1953 trad hij op in San Francisco. Onder zijn leiding ontwikkelde het orkest een repertoire met vele muziekstukken, voornamelijk gedurende de jaren '50 en '60. Vele van deze stukken waren composities van Bach, waar hij een eigen draai aan gaf, zoals de Brandenburgse Concerten, de Matthäus-Passion, de Johannes-Passion, het Musikalisches Opfer, de Hohe Messe en het Weihnachtsoratorium. Behalve van de Bach composities en de bovengenoemde Canon van Pachelbel, is zijn uitvoering van Haydn's Die Schöpfung wel de bekendste.
Münchinger ging met pensioen in 1988, twee jaar voor zijn overlijden.

## Relevante literatuur
Holmes, John L. (1982). Conductors on Record. London: Gollancz. ISBN 0-575-02781-9.
- Bibsys: 5023064
- Biblioteca Nacional de España: XX858263
- Bibliothèque nationale de France: cb13897799b (data)
- CiNii: DA10793269
- Gemeinsame Normdatei: 118735039
- International Standard Name Identifier: 0000 0001 1057 4102
- Library of Congress Control Number: n81080876
- Nationale Bibliotheek van Letland: 000298248
- MusicBrainz: e2740c56-3109-451f-96c7-95583d3b8669
- Nationale Bibliotheek van Tsjechië: pna2005262071
- Nationale Bibliotheek van Israël: 987007457249905171
- Nationale Bibliotheek van Polen: a0000002521712
- Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 071028366
- Système universitaire de documentation: 133257150
- Virtual International Authority File: 39562770
- WorldCat: E39PBJj8K8dDQdgtp6cvqXgBT3

title: Karl Münchinger

wikitext:
[[File:Bundesarchiv B 145 Bild-F026295-0025, Bonn, Konzert Landesvertretung Baden-Württemberg.jpg|thumb|Karl Münchinger in 1968]]

'''Karl Münchinger''' ([[Stuttgart]], [[29 mei]] [[1915]] – [[13 maart]] [[1990]]) was een [[Duitsland|Duits]] organist en vooral [[dirigent]] van [[klassieke muziek]]. Hij hielp met de herwaardering van de thans veelgehoorde [[Canon in D (Pachelbel)|Canon in D]] van [[Johann Pachelbel]], door het barokke stuk opnieuw uit te voeren met het [[Stuttgart Chamber Orchestra]] in [[1960]]. Münchinger is ook bekend vanwege zijn vele uitvoeringen van traditionele stukken uit de [[Barok (stijlperiode)|Barok]]tijd, die onderdeel waren van het ''[[œuvre]]'' van [[Johann Sebastian Bach]].

Münchinger is geboren in [[Stuttgart]]. Hij studeerde aan de ''Hochschule für Musik''. In [[1941]] werd hij benoemd tot dirigent van de ''Hanover Symphony'', waar hij twee jaar voor dirigeerde. Tien jaar lang werkte hij niet als dirigent.

Na de [[Tweede Wereldoorlog]] richtte hij het ''Stuttgart Chamber Orchestra'' (eigenlijk: het [[Stuttgarter Kammerorchester]]) op. Hiermee reisde hij de wereld rond, beginnende met een Parijs debuut in [[1949]]. In [[1953]] trad hij op in [[San Francisco]]. Onder zijn leiding ontwikkelde het orkest een repertoire met vele muziekstukken, voornamelijk gedurende de [[1950-1959|jaren '50]] en [[1960-1969|'60]]. Vele van deze stukken waren composities van Bach, waar hij een eigen draai aan gaf, zoals de ''[[Brandenburgse Concerten]]'', de ''[[Matthäus-Passion (J.S. Bach)|Matthäus-Passion]]'', de ''[[Johannes-Passion (J.S. Bach)|Johannes-Passion]]'', het ''[[Musikalisches Opfer]]'', de ''[[Hohe Messe]]'' en het ''[[Weihnachtsoratorium]]''. Behalve van de Bach composities en de bovengenoemde Canon van Pachelbel, is zijn uitvoering van [[Joseph Haydn|Haydn]]'s ''[[Die Schöpfung]]'' wel de bekendste.

Münchinger ging met pensioen in [[1988]], twee jaar voor zijn overlijden.

==Relevante literatuur==
Holmes, John L. (1982). ''Conductors on Record''. London: [[Victor Gollancz Ltd|Gollancz]]. {{ISBN|0-575-02781-9}}.

{{Bibliografische informatie}}
{{DEFAULTSORT:Munchinger, Karl}}
[[Categorie:Duits dirigent]]


text:
# Cabernet Cubin
De Cabernet Cubin is een Duitse blauwe druivensoort, die slechts één synoniem heeft: WE 70-281-35.

## Geschiedenis
Dit is een van de jongste rassen, die pas in 1970 is ontwikkeld aan het Weinsberg Research Instituut in Baden-Württemberg in het zuiden van Duitsland. Het is een kruising tussen de Franse Cabernet Sauvignon en de Oostenrijkse druif Blaufränkisch. Pas in 2005 werd deze variëteit toegelaten in het officiële Duitse register.

## Kenmerken
De druif rijpt aan de late kant en dat betekent dat de oogst vaak na half september pas kan plaatsvinden. Een diep donkerrode kleur gaat gepaard met stevige tannines, die tijd nodig hebben om zachter te worden. De wijn kan goed rijpen op eikenhouten vaten.

## Gebieden
Eind 2011 werd in Duitsland ruim 100 hectare met deze druif beplant en ook in Zwitserland komt het op zéér bescheiden schaal voor: 2 hectare in het kanton Wallis.

title: Cabernet Cubin

wikitext:
[[Bestand:Cabernet Cubin Weinsberg 20060909.jpg|thumb|Cabernet Cubin]]
De '''Cabernet Cubin''' is een [[Wijnbouw in Duitsland|Duitse]] blauwe [[druif|druivensoort]], die slechts één synoniem heeft: WE 70-281-35.<ref>[https://www.vivc.de/index.php vivc.de]</ref>

== Geschiedenis ==
Dit is een van de jongste rassen, die pas in 1970 is ontwikkeld aan het ''Weinsberg Research Instituut'' in [[Baden-Württemberg]] in het zuiden van [[Duitsland]]. Het is een kruising tussen de Franse [[Cabernet Sauvignon]] en de [[Wijnbouw in Oostenrijk|Oostenrijkse]] druif [[Blaufränkisch]]. Pas in 2005 werd deze variëteit toegelaten in het officiële Duitse register.

== Kenmerken ==
De druif rijpt aan de late kant en dat betekent dat de oogst vaak na half september pas kan plaatsvinden. Een diep donkerrode kleur gaat gepaard met stevige [[tannine]]s, die tijd nodig hebben om zachter te worden. De [[wijn]] kan goed rijpen op [[eikenhouten vat]]en.

== Gebieden ==
Eind 2011 werd in [[Duitsland]] ruim 100 hectare met deze druif beplant en ook in [[Wijnbouw in Zwitserland|Zwitserland]] komt het op zéér bescheiden schaal voor: 2 hectare in het kanton [[Wallis (kanton)|Wallis]].

{{Appendix}}

[[Categorie:Druivenras]]


text:
# Vismarkt 16 (Groningen)
Het pand Vismarkt 16 is een winkelpand aan de Vismarkt in de Nederlandse stad Groningen, dat is aangewezen als rijksmonument.

## Beschrijving
Vismarkt 16 is een fors pand, dat drie volledige bouwlagen telt. Het staat aan de zuidoostzijde van de Vismarkt nabij het Koude Gat, op een plek waar blijkens kadastergegevens in 1828 nog twee panden moeten hebben gestaan. De vier venstertraveeën brede voorgevel dateert uit de tweede helft van de negentiende eeuw en is geheel gepleisterd. De vensters op de verdiepingen zijn gedecoreerd met stucbekroningen. Het pand wordt gedekt door een schilddak.
De benedenverdieping van het pand werd in 1907 verbouwd tot openbare leeszaal, waarbij ook een pui werd aangebracht (die bij een latere verbouwing weer verdween). In 1922 werden ook de bovenverdiepingen deel van de leeszaal. Het pand werd in 1959 verbouwd om er de griffie van de arrondissementsrechtbank Groningen te kunnen huisvesten. In 1971 werd het gebouw aangewezen tot rijksmonument. Nadat het eind jaren negentig was verkocht, werd op de benedenverdieping een geschenkenwinkel van Douwe Egberts gevestigd. Bij de verbouwing daartoe zijn de gietijzeren stoeppalen die bij de pui uit 1907 hoorden teruggeplaatst.

title: Vismarkt 16 (Groningen)

wikitext:
[[Image:20120909 Vismarkt 16 Groningen NL.jpg|thumb|Het pand ''Vismarkt 16'' in 2012]]
Het pand '''Vismarkt 16''' is een winkelpand aan de [[Vismarkt (Groningen)|Vismarkt]] in de Nederlandse stad [[Groningen (stad)|Groningen]], dat is aangewezen als [[rijksmonument]].

== Beschrijving ==
''Vismarkt 16'' is een fors pand, dat drie volledige bouwlagen telt. Het staat aan de zuidoostzijde van de Vismarkt nabij het [[Koude Gat]], op een plek waar blijkens kadastergegevens in 1828 nog twee panden moeten hebben gestaan. De vier [[travee|venstertraveeën]] brede voorgevel dateert uit de tweede helft van de negentiende eeuw en is geheel [[Pleister (bouw)|gepleisterd]]. De vensters op de verdiepingen zijn gedecoreerd met [[Pleister (bouw)|stucbekroningen]]. Het pand wordt gedekt door een [[schilddak]].

De benedenverdieping van het pand werd in 1907 verbouwd tot openbare leeszaal, waarbij ook een [[Pui (bouwkunde)|pui]] werd aangebracht (die bij een latere verbouwing weer verdween). In 1922 werden ook de bovenverdiepingen deel van de leeszaal. Het pand werd in 1959 verbouwd om er de griffie van de arrondissementsrechtbank Groningen te kunnen huisvesten. In 1971 werd het gebouw aangewezen tot rijksmonument. Nadat het eind jaren negentig was verkocht, werd op de benedenverdieping een geschenkenwinkel van [[Douwe Egberts]] gevestigd.<ref>[http://www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?id=NVHN-19991116-AE0009010 Nieuwsblad van het Noorden, 16 november 1999 - ''D.E.: een oud fenomeen in een nieuw jasje'']</ref> Bij de verbouwing daartoe zijn de gietijzeren stoeppalen die bij de pui uit 1907 hoorden teruggeplaatst.

{{Appendix|2=
* {{Link rijksmonument|id=18719|label=RCE - ''Rijksmonument 18719''}} (Vismarkt, Groningen)
* [http://www.stichtingmenm.nl/images/hervondenstad/pdf/HS_1999/HS_1999-03.pdf Hervonden Stad (1999) - Berend Raangs en Joris van Haafte: ''Jaaroverzicht restauraties in 1998'']
----
{{References}}
}}
{{Coor title dms|53|13|2.74|N|6|33|58.41|E|scale:2500_region:NL}}

[[Categorie:Bouwwerk in Groningen (stad)]]
[[Categorie:Douwe Egberts]]
[[Categorie:Rijksmonument in Groningen (stad)]]


text:
# Huis (woning)
Een huis, woning of (Vlaams) woonst is een bouwwerk waarin mensen kunnen wonen. Hier gaat het om een (deel van een) gebouw dat muren rondom een binnenruimte heeft, evenals een dak. Een huis biedt bescherming tegen neerslag, wind, extreme temperaturen en tegen mogelijk binnendringende mensen of dieren. De binnenruimte in het huis is meestal verdeeld in verschillende kamers waaronder een keuken. Veel huizen hebben ook een gang, een trap, een zolder of een kelder. Vaak hebben mensen bij het huis een tuin of een erf. Luxueuzere huizen hebben een garage, of zelfs een bijkeuken.
Een huis heeft ten minste één ingang, meestal in de vorm van een deur of een poort. In Nederland worden via het bouwbesluit allerlei eisen aan een woning gesteld. Zo moet het toilet vanuit de woonkamer via ten minste twee deuren bereikt worden.
In de westerse wereld besteden mensen doorgaans veel tijd en geld aan hun woning. Niet alleen wordt het vaak fraai ingericht en goed onderhouden (het schoonmaken wordt huishouden genoemd), er wordt ook veelvuldig verbouwd, waarbij bijvoorbeeld de keuken of badkamer wordt vernieuwd of een uitbouw wordt aangebouwd, bijvoorbeeld een serre.
In Nederland zijn er (anno 2010) 7,1 miljoen zelfstandige woningen.

## Soorten huizen
Er bestaan drie typen huizen naar de manier van bouwen:
- vrijstaande huizen, alleenstaande woning of open bebouwing;
- huizen die aan één ander huis zijn vastgebouwd (half-open bebouwing): 'twee onder één kap', of hoekwoning;
- huizen die aan meer dan een zijde aan een ander huis zijn vastgebouwd: een rijtjeshuis of gesloten bebouwing.

Er bestaan ook typen huizen naar het stapelen van woningen boven elkaar:
- een woning op de begane grond, een zogenaamde benedenwoning;
- een woning op een hogere verdieping of etage, ook wel bovenwoning genoemd, vaak wel met een afzonderlijke ingang;
- een maisonnette, een woning in een woon- of flatgebouw met meerdere verdiepingen, wonen en slapen gescheiden per bouwlaag;
- een appartement, een iets luxueuzere versie van een bovenwoning.

Appartementen bevinden zich meestal in een flatgebouw, maar kunnen zich ook bevinden in een omgebouwd ouder en groter woongebouw.
Verschillende typen huizen zijn:
- de bungalow: een meestal vrijstaand huis waarvan alle vertrekken zich op de begane grond bevinden, zonder verdiepingen;
- een jarendertigwoning: een relatief hoogwaardig huis, gebouwd tijdens het interbellum;
- het herenhuis: een groot, ruim huis met meerdere verdiepingen en vertrekken met hoge plafonds;
- een doorzonwoning: een huis met een woonkamer die aan voor- en achtergevel grenst. Dit is een eufemisme geworden voor het meest gewone type huis.

Naar het type bewoning worden huizen onderscheiden in eengezinswoningen, de meest voorkomende soort woning in Nederland en België, waar één gezin het gehele huis bewoont. Voor studerende jongeren bestaat de studentenflat, een over het algemeen groot gebouw met verschillende kamers die samen een keuken delen. Bejaarden wonen soms in een verzorgingshuis dat oppervlakkig lijkt op een studentenflat, maar meer grote gemeenschappelijke ruimtes bevat, zodat er gemeenschappelijk gegeten kan worden. Vaak is er ook een recreatiezaal. Voor vakanties bestaan er vakantiehuisjes of recreatiebungalows.
Naar eigendom wordt onderscheid gemaakt tussen een koophuis, dat door de eigenaar bewoond wordt, en het huurhuis, dat door de bewoner gehuurd wordt van een (groot)eigenaar. Om een huis te kopen sluiten veel mensen een lening af, vaak een hypothecaire lening. Een huurhuis wordt soms verhuurd door een huisjesmelker, maar in Nederland vaker door een woningcorporatie of een beleggingsmaatschappij.
Met 'huis' wordt ook wel een groot gebouw bedoeld dat eigenlijk een kasteel of paleis is, zoals Huis Doorn, Huis ter Duin of Huis ten Bosch.

## Huis naar materiaal
De eerste huizen zijn waarschijnlijk gebouwd van leem dat op gevlochten dunne houtstammen, tenen genoemd, werd aangebracht. Later kwamen er geheel houten huizen van gezaagde planken, en nog later werden huizen van baksteen gebouwd. In zuidelijk Nederland en België worden ook wel huizen van natuursteen gebouwd. Tegenwoordig zijn huizen vaak gebouwd met beton.
Op plaatsen waar drassige grond voorkomt wordt veel gebruikgemaakt van houtskeletbouw (wanden en vloeren van houten frames met daarin isolatiemateriaal en afgewerkt met gevelbekleding). Dit alles omdat er anders een veel draagkrachtigere fundering moet worden aangelegd. Maar bouwen met hout heeft ook nadelen, bijvoorbeeld is de hoogte die behaald kan worden beperkt omdat anders de stabiliteit niet meer te garanderen is. Bij hoogbouw wordt wel beton gebruikt, er moet dan wel een goede fundering worden gemaakt. Bij slappe (veen)grond moeten er houten of betonnen heipalen worden geslagen tot op een steviger zandlaag. Vooral in het westen van Nederland is dit gebruikelijk.

## Dieren in huis
Dieren die in woningen voorkomen, naast de huisdieren, zijn huisspinnen, kakkerlakken, huiszwaluwen, faraomieren, tapijtkevers, doodskloppers, wandluizen, huismijten (miljoenen per woning) en vlooien van honden en katten. Ook kunnen zilvervisjes en pissebedden voorkomen. Voorheen kwamen ook houtwormen en boekenwormen voor, maar die zijn verdwenen met de introductie van de centrale verwarming.

## Woningaanpassing
Soms wordt een woning aangepast aan een beperking van de bewoner of een van de bewoners. In Nederland wordt dit soms voor een deel vergoed op basis van de Wet maatschappelijke ondersteuning. Een voorbeeld is een aanpassing van het toilet.

## Plaatsnamen in Nederland met “huis” of “huizen” erin
Sommige namen komen meer dan eens voor, als dorpsnaam, maar soms ook als naam van een buurtschap of stadswijk.
- Achthuizen
- Bakhuizen (Frl)
- Benthuizen (ZH)
- Berghuizen (Dr)
- Biddinghuizen (Fl)
- Blauwhuis (buurtschap) (Frl)
- Blauwhuis (dorp) (Frl)
- Broekhuizen (Li)
- Broekhuizenvorst (Li)
- Brouwhuis (NB)
- Buitenhuizen (NH)
- De Vijfhuizen
- Dijkhuisjes (Zld)
- Driehuis (Velsen)
- Driehuis (NH)
- Driehuizen (Eersel)
- Driehuizen (Kessel)
- Driehuizen (Schermer)
- Driehuizen (Texel)
- Driehuizen (Veghel)
- Elahuizen (Frl)
- Ellersinghuizen (Gr)
- Emminkhuizen (Ut)
- Enkhuizen (NH)
- Eppenhuizen (Gr)
- Frankhuis (Ov)
- Garsthuizen (Gr)
- Gasthuis (Li)
- Goëngahuizen (Frl)
- Grosthuizen (NH)
- Hantumhuizen (Frl)
- Haringhuizen (NH)
- Hedikhuizen (NB)
- Hornhuizen (Gr)
- Huis ter Heide (Ut)
- Huisduinen (NH)
- Huisseling (NB)
- Huissen (Gld)
- Huize Padua (NB)
- Huizen (NH)
- Huizinge (Gr)
- Hulhuizen (Gld)
- Idsegahuizum (Frl)
- Idskenhuizen (Frl)
- Jipsinghuizen (Gr)
- Kleine Huisjes (Gr)
- Krachtighuizen (Gld)
- Lippenhuizen (Frl)
- Lochuizen (Gld)
- Lytshuizen (Frl)
- Meedhuizen (Gr)
- Negenhuizen (Baarle-Hertog)
- Negenhuizen (Midden-Delfland)
- Nijhuizum (Frl)
- Oosterhuizen (Gld)
- Oosthuizen (NH)
- Oppenhuizen (Frl)
- Osingahuizen (Frl)
- Roordahuizum (Frl)
- Ruigahuizen (Frl)
- Saaxumhuizen (Gr)
- Schottershuizen (Dr)
- Surhuizum (Frl)
- Tweehuizen
- Uithuizen (Gr)
- Uithuizermeeden (Gr)
- Veenhuizen (Dr)
- Veenhuizen (Gr)
- Venhuizen (NH)
- Vierhuis (De Friese Meren) (Frl)
- Vierhuis (Leeuwarden) (Frl)
- Vierhuizen (De Marne)
- Vierhuizen (Delfzijl)
- Vierhuizen (Wonseradeel)
- Vijfhuizen (Achtkarspelen)
- Vijfhuizen (Ferwerderadeel)
- Vijfhuizen (Goirle)
- Vijfhuizen (Haarlemmermeer)
- Vijfhuizen (Maarssen)
- Vijfhuizen (Oegstgeest)
- Vijfhuizen (Oosterhout)
- Vijfhuizen (Opsterland)
- Vijfhuizen (Tilburg)
- Vijfhuizen (Zuid-Schalkwijk)
- Vledderhuizen (Gr)
- Voorthuizen (Gld)
- Waardhuizen (NB)
- Warfhuizen (Gr)
- Warmenhuizen (NH)
- Waterhuizen (Gr)
- Wolfshuis (Li)
- Zeshuizen
- Zevenhuizen (Alkemade)
- Zevenhuizen (Apeldoorn)
- Zevenhuizen (Bunschoten)
- Zevenhuizen (Eemsmond)
- Zevenhuizen (Franekeradeel)
- Zevenhuizen (Heerewaarden)
- Zevenhuizen (Heeze-Leende)
- Zevenhuizen (Heiloo)
- Zevenhuizen (Kollumerland en Nieuwkruisland)
- Zevenhuizen (Leek)
- Zevenhuizen (Moerdijk)
- Zevenhuizen (Texel)
- Zevenhuizen (Tietjerksteradeel)
- Zevenhuizen (Werkendam)
- Zevenhuizen (Zevenhuizen-Moerkapelle)

## Huis in de taal
Het woord huis of thuis komt in meerdere uitdrukkingen en gezegden voor:

### Huis
- Huisje-boompje-beestje: het gewone, bescheiden burgerleven.
- Een huis-tuin-en-keukending: niets bijzonders, maar juist heel gewoon en alledaags.
- Als de kat van huis is, dansen de muizen (op tafel): bijvoorbeeld kinderen gaan keet schoppen of trappen als hun ouders van huis of weg zijn.
- Van huis en haard verdreven: gevlucht met achterlating van alles.
- Ieder huisje heeft zijn kruisje: in elk huis gebeurt er weleens iets noodlottigs.
- Het huis is te klein: er is ruzie aan de gang.
- Een zuinige huisvrouw bouwt huizen als kastelen (of: zuinigheid met vlijt bouwt huizen als kastelen): met een zuinige huisvrouw houdt het gezin zoveel geld over dat er een kasteel mee gebouwd kan worden.
- Hij (of zij) is het zonnetje in huis: hij (of zij) is altijd vrolijk.
- Wie in een glazen huis woont, moet niet met stenen gooien: Wie een hoge positie heeft, moet voorzichtig zijn.
- In het huis van een gehangene spreekt men niet over de strop: je moet vermijden over onaangename onderwerpen te spreken.
- Dit is niet iets om over naar huis te schrijven: dit stelt erg weinig voor.
- Je moet het huisje wel bij het schuurtje laten: je moet niets buitensporigs doen, oftewel de dingen in de juiste proportie houden, dit dan vooral op financieel gebied (min of meer hetzelfde als "de tering naar de nering zetten").

### Thuis
- Zoals het klokje thuis tikt, tikt het nergens: het is nergens zo (fijn, gezellig, vertrouwd) als in je eigen huis.
- Oost, west, thuis best: idem.
- Van een kale of koude kermis thuiskomen: iets onplezierigs, onaangenaams hebben meegemaakt.
- Van alle markten thuis zijn: alles (aan)kunnen.
- Samen uit, samen thuis: als je iets samen begint, moet je het ook samen afmaken.
- Je mag buiten best trek krijgen, als je maar thuis komt eten: je mag anderen best aantrekkelijk vinden, als je maar niet vreemdgaat.
- Een thuiswedstrijd spelen: iets doen wat gemakkelijk gaat.

title: Huis (woning)

wikitext:
[[Bestand:Agnetapark delft.jpg|miniatuur|Rijtjeshuizen]]
[[Bestand:Hoekwoning.jpg|miniatuur|Hoekwoning]]
[[Bestand:Kaborno 33.jpg|miniatuur|Traditionele houten woning in het dorp [[Kaborno]], [[Polen]]]]
Een '''huis''', '''woning''' of ([[Vlaams]]) '''woonst''' is een bouwwerk waarin mensen kunnen [[wonen]]. Hier gaat het om een (deel van een) [[gebouw]] dat [[muur (bouwsel)|muren]] rondom een binnenruimte heeft, evenals een [[dak]]. Een huis biedt bescherming tegen neerslag, wind, extreme temperaturen en tegen mogelijk binnendringende mensen of dieren. De binnenruimte in het huis is meestal verdeeld in verschillende [[kamer (ruimte)|kamers]] waaronder een [[Keuken (ruimte)|keuken]]. Veel huizen hebben ook een [[gang (bouw)|gang]], een [[trap (gebouw)|trap]], een [[zolder (gebouw)|zolder]] of een [[kelder]]. Vaak hebben mensen bij het huis een [[tuin]] of een [[Erf (gebied)|erf]]. Luxueuzere huizen hebben een [[garage (berging)|garage]], of zelfs een [[bijkeuken]].

Een huis heeft ten minste één ingang, meestal in de vorm van een [[deur]] of een [[poort (doorgang)|poort]]. In [[Nederland]] worden via het [[bouwbesluit]] allerlei eisen aan een woning gesteld. Zo moet het toilet vanuit de woonkamer via ten minste twee deuren bereikt worden.

In de westerse wereld besteden mensen doorgaans veel tijd en geld aan hun woning. Niet alleen wordt het vaak fraai ingericht en goed onderhouden (het schoonmaken wordt [[huishouden]] genoemd), er wordt ook veelvuldig [[Verbouwing|verbouwd]], waarbij bijvoorbeeld de keuken of badkamer wordt vernieuwd of een uitbouw wordt aangebouwd, bijvoorbeeld een [[serre (bouwwerk)|serre]].

In Nederland zijn er (anno 2010) 7,1 miljoen zelfstandige woningen.<ref>{{Citeer web |url=https://www.groene.nl/2010/50_51_52/een-plek-onder-de-zon |titel=Een plek onder de zon |bezochtdatum=2 augustus 2023 |archiefdatum=22 december 2011 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20111222112207/http://www.groene.nl/2010/50_51_52/een-plek-onder-de-zon |dodeurl=ja }}</ref>

[[Bestand:Archeon House Middle Ages.jpg|miniatuur|Een huis uit de Middeleeuwen in het [[Archeon]]]]
[[Bestand:Batak Toba House.jpg|miniatuur|Traditioneel [[Batak (Indonesië)|Batak-huis]] in Noord-[[Sumatra]], [[Indonesië]]]]
[[Bestand:Krotwoningen in de sneeuw Weeknummer, 27-27 - Open Beelden - 51133.ogv|miniatuur|Krotwoningen aan de [[Maas]] bij [[Leeuwen (voormalige gemeente)|Leeuwen]] (1927)]]

== Soorten huizen ==
Er bestaan drie typen huizen naar de manier van bouwen:
* vrijstaande huizen, alleenstaande woning of open bebouwing;
* huizen die aan één ander huis zijn vastgebouwd (half-open bebouwing): '[[Twee-onder-een-kapwoning|twee onder één kap]]', of hoekwoning;
* huizen die aan meer dan een zijde aan een ander huis zijn vastgebouwd: een [[rijtjeshuis]] of gesloten bebouwing.

Er bestaan ook typen huizen naar het stapelen van woningen boven elkaar:
* een woning op de begane grond, een zogenaamde benedenwoning;
* een woning op een hogere verdieping of etage, ook wel [[bovenwoning]] genoemd, vaak wel met een afzonderlijke ingang;
* een [[maisonnette]], een woning in een woon- of flatgebouw met meerdere verdiepingen, wonen en slapen gescheiden per bouwlaag;
* een [[appartement]], een iets luxueuzere versie van een bovenwoning.

Appartementen bevinden zich meestal in een [[flatgebouw]], maar kunnen zich ook bevinden in een omgebouwd ouder en groter woongebouw.

Verschillende typen huizen zijn:
* de [[bungalow]]: een meestal vrijstaand huis waarvan alle vertrekken zich op de begane grond bevinden, zonder verdiepingen;
* een [[jarendertigwoning]]: een relatief hoogwaardig huis, gebouwd tijdens het interbellum;
* het [[Herenhuis (Nederland)|herenhuis]]: een groot, ruim huis met meerdere verdiepingen en vertrekken met hoge plafonds;
* een [[doorzonwoning]]: een huis met een woonkamer die aan voor- en achtergevel grenst. Dit is een [[eufemisme]] geworden voor het meest gewone type huis.

Naar het type bewoning worden huizen onderscheiden in [[eengezinswoning]]en, de meest voorkomende soort woning in Nederland en België, waar één gezin het gehele huis bewoont. Voor studerende jongeren bestaat de [[studentenflat]], een over het algemeen groot gebouw met verschillende kamers die samen een [[keuken (ruimte)|keuken]] delen. Bejaarden wonen soms in een [[verzorgingshuis]] dat oppervlakkig lijkt op een studentenflat, maar meer grote gemeenschappelijke ruimtes bevat, zodat er gemeenschappelijk gegeten kan worden. Vaak is er ook een [[recreatiezaal]]. Voor vakanties bestaan er [[vakantiehuis]]jes of recreatiebungalows.

Naar eigendom wordt onderscheid gemaakt tussen een [[koopwoning|koophuis]], dat door de eigenaar bewoond wordt, en het [[huurwoning|huurhuis]], dat door de bewoner gehuurd wordt van een (groot)eigenaar. Om een huis te kopen sluiten veel mensen een lening af, vaak een [[hypothecaire lening]]. Een huurhuis wordt soms verhuurd door een [[huisjesmelker]], maar in Nederland vaker door een [[woningcorporatie]] of een [[Beleggingsfonds|beleggingsmaatschappij]].

Met 'huis' wordt ook wel een groot gebouw bedoeld dat eigenlijk een [[kasteel]] of [[paleis]] is, zoals [[Huis Doorn]], [[Huis ter Duin]] of [[Paleis Huis ten Bosch|Huis ten Bosch]].

== Huis naar materiaal ==
[[Bestand:Bahareque llanos house from Venezuela.JPG|miniatuur|Een huis in [[Venezuela]] (2007)]]
[[Bestand:Prefabricated house construction.ogv|miniatuur|Een [[geprefabriceerd beton|geprefabriceerd]] huis]]
De eerste huizen zijn waarschijnlijk gebouwd van [[leem]] dat op gevlochten dunne houtstammen, tenen genoemd, werd aangebracht. Later kwamen er geheel houten huizen van gezaagde planken, en nog later werden huizen van [[baksteen]] gebouwd. In zuidelijk Nederland en België worden ook wel huizen van [[natuursteen]] gebouwd. Tegenwoordig zijn huizen vaak gebouwd met [[beton]].
Op plaatsen waar drassige grond voorkomt wordt veel gebruikgemaakt van [[houtskeletbouw]] (wanden en vloeren van houten frames met daarin isolatiemateriaal en afgewerkt met gevelbekleding).{{bron?||2014|3|27}} Dit alles omdat er anders een veel draagkrachtigere fundering moet worden aangelegd. Maar bouwen met hout heeft ook nadelen, bijvoorbeeld is de hoogte die behaald kan worden beperkt omdat anders de stabiliteit niet meer te garanderen is. Bij [[hoogbouw]] wordt wel beton gebruikt, er moet dan wel een goede fundering worden gemaakt. Bij slappe (veen)grond moeten er houten of betonnen [[Heipaal|heipalen]] worden geslagen tot op een steviger zandlaag. Vooral in het westen van Nederland is dit gebruikelijk.

== Dieren in huis ==
Dieren die in woningen voorkomen, naast de [[Gezelschapdier|huisdier]]en, zijn [[huisspin]]nen, [[kakkerlak]]ken, [[huiszwaluw]]en, [[faraomier]]en, [[Pelskever|tapijtkever]]s, [[Klopkevers|doodsklopper]]s, [[wandluis|wandluizen]], [[huismijt]]en (miljoenen per woning) en [[vlo]]oien van honden en katten. Ook kunnen [[franjestaarten|zilvervisjes]] en [[pissebed]]den voorkomen. Voorheen kwamen ook [[houtworm]]en en [[Papiervisje|boekenwormen]] voor, maar die zijn verdwenen met de introductie van de [[centrale verwarming]].

== Woningaanpassing ==
Soms wordt een woning aangepast aan een [[Lichamelijke beperking|beperking]] van de bewoner of een van de bewoners. In Nederland wordt dit soms voor een deel vergoed op basis van de [[Wet maatschappelijke ondersteuning]]. Een voorbeeld is een [[gehandicaptentoilet|aanpassing van het toilet]].

== Plaatsnamen in Nederland met “huis” of “huizen” erin ==
Sommige namen komen meer dan eens voor, als dorpsnaam, maar soms ook als naam van een buurtschap of stadswijk.
{{Kolommen lijst | breedte=16 | aantal=3 | inhoud=
*[[Achthuizen]]
*[[Bakhuizen]] (Frl)
*[[Benthuizen]] (ZH)
*[[Berghuizen (De Wolden)|Berghuizen]] (Dr)
*[[Biddinghuizen]] (Fl)
*[[Blauwhuis (buurtschap)]] (Frl)
*[[Blauwhuis (dorp)]] (Frl)
*[[Broekhuizen (Horst aan de Maas)|Broekhuizen]] (Li)
*[[Broekhuizenvorst]] (Li)
*[[Brouwhuis]] (NB)
*[[Buitenhuizen (De Wolden)|Buitenhuizen]] (NH)
*[[De Vijfhuizen]]
*[[Dijkhuisjes]] (Zld)
*[[Driehuis (Velsen)]]
*[[Driehuis (Velsen)|Driehuis]] (NH)
*[[Driehuizen (Eersel)]]
*[[Driehuizen (Kessel)]]
*[[Driehuizen (Schermer)]]
*[[Driehuizen (Texel)]]
*[[Driehuizen (Veghel)]]
*[[Elahuizen]] (Frl)
*[[Ellersinghuizen]] (Gr)
*[[Emminkhuizen]] (Ut)
*[[Enkhuizen]] (NH)
*[[Eppenhuizen]] (Gr)
*[[Frankhuis]] (Ov)
*[[Garsthuizen]] (Gr)
*[[Gasthuis (plaats)|Gasthuis]] (Li)
*[[Goëngahuizen]] (Frl)
*[[Grosthuizen]] (NH)
*[[Hantumhuizen]] (Frl)
*[[Haringhuizen]] (NH)
*[[Hedikhuizen]] (NB)
*[[Hornhuizen]] (Gr)
*[[Huis ter Heide (Utrecht)|Huis ter Heide]] (Ut)
*[[Huisduinen]] (NH)
*[[Huisseling]] (NB)
*[[Huissen]] (Gld)
*[[Huize Padua]] (NB)
*[[Huizen]] (NH)
*[[Huizinge]] (Gr)
*[[Hulhuizen]] (Gld)
*[[Idsegahuizum]] (Frl)
*[[Idskenhuizen]] (Frl)
*[[Jipsinghuizen]] (Gr)
*[[Kleine Huisjes]] (Gr)
*[[Krachtighuizen]] (Gld)
*[[Lippenhuizen]] (Frl)
*[[Lochuizen]] (Gld)
*[[Lytshuizen]] (Frl)
*[[Meedhuizen]] (Gr)
*[[Negenhuizen (Baarle-Hertog)]]
*[[Negenhuizen (Midden-Delfland)]]
*[[Nijhuizum]] (Frl)
*[[Oosterhuizen (Apeldoorn)|Oosterhuizen]] (Gld)
*[[Oosthuizen]] (NH)
*[[Oppenhuizen]] (Frl)
*[[Osingahuizen]] (Frl)
*[[Roordahuizum]] (Frl)
*[[Ruigahuizen]] (Frl)
*[[Saaxumhuizen]] (Gr)
*[[Schottershuizen]] (Dr)
*[[Surhuizum]] (Frl)
*[[Tweehuizen]]
*[[Uithuizen]] (Gr)
*[[Uithuizermeeden]] (Gr)
*[[Veenhuizen (Noordenveld)|Veenhuizen]] (Dr)
*[[Veenhuizen (Stadskanaal)|Veenhuizen]] (Gr)
*[[Venhuizen (plaats)|Venhuizen]] (NH)
*[[Vierhuis (De Friese Meren)]] (Frl)
*[[Vierhuis (Leeuwarden)]] (Frl)
*[[Vierhuizen (De Marne)]]
*[[Vierhuizen (Delfzijl)]]
*[[Vierhuizen (Wonseradeel)]]
*[[Vijfhuizen (Achtkarspelen)]]
*[[Vijfhuizen (Ferwerderadeel)]]
*[[Vijfhuizen (Goirle)]]
*[[Vijfhuizen (Haarlemmermeer)]]
*[[Vijfhuizen (Maarssen)]]
*[[Vijfhuizen (Oegstgeest)]]
*[[Vijfhuizen (Oosterhout)]]
*[[Vijfhuizen (Opsterland)]]
*[[Vijfhuizen (Tilburg)]]
*[[Vijfhuizen (Zuid-Schalkwijk)]]
*[[Vledderhuizen]] (Gr)
*[[Voorthuizen]] (Gld)
*[[Waardhuizen (plaats)|Waardhuizen]] (NB)
*[[Warfhuizen]] (Gr)
*[[Warmenhuizen]] (NH)
*[[Waterhuizen]] (Gr)
*[[Wolfshuis]] (Li)
*[[Zeshuizen]]
*[[Zevenhuizen (Alkemade)]]
*[[Zevenhuizen (Apeldoorn)]]
*[[Zevenhuizen (Bunschoten)]]
*[[Zevenhuizen (Eemsmond)]]
*[[Zevenhuizen (Franekeradeel)]]
*[[Zevenhuizen (Heerewaarden)]]
*[[Zevenhuizen (Heeze-Leende)]]
*[[Zevenhuizen (Heiloo)]]
*[[Zevenhuizen (Kollumerland en Nieuwkruisland)]]
*[[Zevenhuizen (Leek)]]
*[[Zevenhuizen (Moerdijk)]]
*[[Zevenhuizen (Texel)]]
*[[Zevenhuizen (Tietjerksteradeel)]]
*[[Zevenhuizen (Werkendam)]]
*[[Zevenhuizen (Zevenhuizen-Moerkapelle)]]
}}

== Huis in de taal ==
Het woord huis of thuis komt in meerdere uitdrukkingen en gezegden voor:

=== Huis ===
* ''Huisje-boompje-beestje'': het gewone, bescheiden burgerleven.
* Een ''huis-tuin-en-keuken''ding: niets bijzonders, maar juist heel gewoon en alledaags.
* ''Als de kat van huis is, dansen de muizen (op tafel)'': bijvoorbeeld kinderen gaan keet schoppen of trappen als hun ouders van huis of weg zijn.
* ''Van huis en haard verdreven'': gevlucht met achterlating van alles.
* ''Ieder huisje heeft zijn kruisje'': in elk huis gebeurt er weleens iets noodlottigs.
* ''Het huis is te klein'': er is ruzie aan de gang.
* ''Een zuinige [[huisvrouw]] bouwt huizen als kastelen'' (of: zuinigheid met vlijt bouwt huizen als kastelen): met een zuinige huisvrouw houdt het gezin zoveel geld over dat er een kasteel mee gebouwd kan worden.
* ''Hij (of zij) is het zonnetje in huis'': hij (of zij) is altijd vrolijk.
* ''Wie in een glazen huis woont, moet niet met stenen gooien'': Wie een hoge positie heeft, moet voorzichtig zijn.
* ''In het huis van een gehangene spreekt men niet over de strop'': je moet vermijden over onaangename onderwerpen te spreken.
* ''Dit is niet iets om over naar huis te schrijven'': dit stelt erg weinig voor.
* ''Je moet het huisje wel bij het schuurtje laten'': je moet niets buitensporigs doen, oftewel de dingen in de juiste proportie houden, dit dan vooral op financieel gebied (min of meer hetzelfde als "de tering naar de nering zetten").

=== Thuis ===
* ''Zoals het klokje thuis tikt, tikt het nergens'': het is nergens zo (fijn, gezellig, vertrouwd) als in je eigen huis.
* ''Oost, west, thuis best'': idem.
* ''Van een kale of koude kermis thuiskomen'': iets onplezierigs, onaangenaams hebben meegemaakt.
* ''Van alle markten thuis zijn'': alles (aan)kunnen.
* ''Samen uit, samen thuis'': als je iets samen begint, moet je het ook samen afmaken.
* ''Je mag buiten best trek krijgen, als je maar thuis komt eten'': je mag anderen best aantrekkelijk vinden, als je maar niet vreemdgaat.
* ''Een thuiswedstrijd spelen'': iets doen wat gemakkelijk gaat.

== Zie ook ==
* [[Eigenwoningbijdrage]]
* [[Huis onder water]]
* [[Thuis (woning)|Thuis]]
* [[Vastgoed]]
* [[Vastgoedzeepbel]]

{{Appendix}}

{{Commonscat|Houses|Huizen}}

[[Categorie:Vastgoed]]
[[Categorie:Woning| ]]