text:
# Marianne Thieme
Marianne Louise Thieme (Ede, 6 maart 1972) is een Nederlandse dierenactiviste, juriste, publiciste, theologe en politica. Zij is medeoprichtster van de Partij voor de Dieren en was van 2006 tot 2019 lid van de Tweede Kamer. Thieme schrijft ook over dierenrechten.

## Biografie
Thieme volgde het Duno College in Doorwerth. Vervolgens studeerde ze van 1991 tot 1992 aan de Sorbonne in Parijs. Vanaf 1992 studeerde ze aan de Erasmus Universiteit Nederlands rechten met als specialisatie bestuursrecht. Zij was lid van de Rotterdamsche Vrouwelijke Studenten Vereeniging RVSV. Ze werd in die periode vegetariër. Haar motivatie om rechten te gaan studeren was haar interesse in de 'rechten van dieren'. Thieme studeerde in 1997 af.
Van 1997 tot 2001 was Thieme werkzaam bij onderzoeksbureau B&A Groep te Den Haag. Tussen 2001 en 2004 was ze beleidsmedewerker bij de stichting Bont voor Dieren. In 2015 werd ze veganist.

### Nútopia en LLiNK
In november 2003 richtte ze samen met anderen omroepvereniging Nútopia op, de omroep voor dieren, natuur en milieu. In maart 2004 fuseerde Nútopia met De Nieuwe Omroep en werd de naam De Nieuwe Omroep Nútopia, in juni 2005 gewijzigd in LLiNK. Deze publieke omroep zond tussen september 2005 en augustus 2010 uit op televisie, radio en internet.

### Partij voor de Dieren
Op 28 oktober 2002 richtte ze samen met andere dierenbeschermers de Partij voor de Dieren op. Tijdens de Kamerverkiezingen van 22 januari 2003 was ze lijsttrekker, maar haar partij behaalde met 50.000 stemmen (0,5%) geen zetel.
In februari 2004 werd zij door de partij voorgedragen als lijsttrekker voor de Europese verkiezingen van 10 juni 2004. De partij haalde met 153.000 stemmen (3,2%) driemaal zoveel stemmen als in januari 2003. Het aantal was echter niet genoeg voor een zetel in het Europees Parlement, waarvoor een hogere kiesdrempel geldt. Na de Europese verkiezingen werd Thieme directeur van Stichting Wakker Dier, een dierenbeschermingsorganisatie die strijdt tegen de bio-industrie.

#### Tweede Kamerlid
In november 2006 lukte het haar wel om in de Kamer te komen. Ze haalde met haar partij twee zetels bij de Tweede Kamerverkiezingen 2006. Ook bij de Tweede Kamerverkiezingen 2010 en 2012 haalde de Partij voor de Dieren met Thieme als lijsttrekker twee zetels.
Op 2 september 2008 diende Thieme een initiatiefwetsvoorstel in om het onverdoofd ritueel slachten van dieren te verbieden. Op 28 juni 2011 werd dit wetsvoorstel met 116 stemmen voor en 30 stemmen tegen aangenomen door de Tweede Kamer, maar het strandde op 19 juni 2012 in de Eerste Kamer.
In september 2010 maakte zij bekend haar functie als voorzitter van de Partij voor de Dieren neer te zullen leggen. Op het partijcongres van 28 november 2010 werd Luuk Folkerts als haar opvolger gekozen.
Thieme was van 24 januari tot en met 15 mei 2012 als lid van de Tweede Kamer met zwangerschapsverlof. Esther Ouwehand verving haar in deze periode als fractievoorzitter, en Anja Hazekamp werd fractielid.
Bij de Tweede Kamerverkiezingen 2017 was Thieme voor de vijfde keer lijsttrekker van de Partij voor de Dieren. De partij ging bij deze verkiezingen van twee naar vijf zetels.
Van 11 oktober 2018 tot 31 januari 2019 onderbrak Thieme haar lidmaatschap van de Tweede Kamer vanwege ziekte. Zij werd als Kamerlid vervangen door Christine Teunissen, en als fractievoorzitter door Esther Ouwehand.
Jarenlang sloot Thieme al haar bijdragen aan debatten in de Tweede Kamer af met de woorden:
"Voorts zijn wij van mening dat er een einde moet komen aan de bio-industrie." Een eigenstandige invulling van de woorden die Cato aan het eind van elke redenering placht uit te spreken: "Ceterum censeo Carthaginem esse delendam" (Overigens ben ik van mening dat Carthago verwoest moet worden).

#### Na het Kamerlidmaatschap
Op 8 oktober 2019 trad Marianne Thieme uit de Tweede Kamer. Ze werd directeur van de Nicolaas G. Pierson Foundation (NGPF), het wetenschappelijk bureau van de Partij voor de Dieren. Voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2021 was Thieme lijstduwer voor de Partij voor de Dieren. Ze stond op plek 50.
In 2023 rondde Thieme haar masterstudie Theologie af aan de University of Wales Trinity Saint David.

## Publicaties
In mei 2004 verscheen Thiemes boek De eeuw van het dier bij Uitgeverij Houtekiet. Ook in dit boek staan de rechten van het dier centraal. Er wordt een lijn getrokken van slavenbevrijding, via vrouwenemancipatie, naar dierenrechten. Het boek bevat autobiografische elementen, en telt verder bijdragen van Maarten 't Hart, Rudy Kousbroek, Paul Cliteur en anderen.
Op 29 januari 2005 publiceerde ze samen met Partij voor de Dieren-lijstduwer Rudy Kousbroek een open brief, gericht tegen het ritueel slachten van dieren.
In maart 2009 bracht Thieme haar essay Het gelijk van de dieren, het geluk van de mensen uit. Het essay geeft redenen aan om minder tot geen vlees te eten. Ze betoogt dat alle levensbeschouwingen, waaronder christendom, islam, boeddhisme, hindoeïsme, humanisme, kunnen inspireren tot het respecteren van de rechten van dieren. Ten aanzien van evolutie schrijft ze dat "er niet veel fantasie voor nodig is de beschermwaardigheid van het leven los te zien van een visie op de oorsprong van ons bestaan" en: "Het zou wel zeer discutabel zijn om 'familieleden' die genetisch nauw verwant zijn aan de mens, te onderwerpen en respectloos te behandelen".

## Kritiek
In maart 2007 onthulde NRC Handelsblad dat de belangrijkste financier van de Partij voor de Dieren, Nicolaas Pierson, ook geïmpregneerde klamboes verkocht waarvan de chemicaliën waren getest op dieren. Thieme noemde, als partijvoorzitter, de dierproeven voor de chemicaliën op de klamboes "een noodzakelijk kwaad", wat voor enige opschudding zorgde.
Haar lidmaatschap van de zevendedagsadventisten werd door de pers, met name in Nieuwe Revu en NRC Handelsblad, uitgebreid in beeld gebracht. Thieme gaf een interview aan De Telegraaf waarin zij verklaarde dat Adam en Eva vegetariërs waren en pas na de zondeval vlees waren gaan eten. Met deze uitspraak zou ze gepleit hebben voor vegetarisme, maar meer nog voor haar geloof in de schepping. Het verwijderen van een passage uit het toenmalige verkiezingsprogramma van de PvdD, waarin de evolutietheorie als verklaring van het ontstaan van soorten werd gegeven, is hiermee in verband gebracht.
Kritiek kwam onder meer van Maarten 't Hart en Rudy Kousbroek, beiden oud-lijstduwers van de Partij voor de Dieren en uitgesproken antireligieus. Beiden vonden dat de geloofsovertuiging van Thieme te veel nadruk begon te krijgen binnen de partij. Overigens nam 't Hart zijn kritiek kort daarna weer grotendeels terug in een uitzending van het programma EenVandaag.
In een weerwoord liet Thieme weten dat de kritiek geen hout snijdt. Haar keuze voor de Adventkerk in 2006 houdt volgens haar bijvoorbeeld geen verband met het partijprogramma uit 2004. Verder was de uitspraak over Adam en Eva een antwoord op de vraag van De Telegraaf hoe het beschermen van dieren te rijmen viel met de dierenoffers die in de Bijbel worden genoemd. Het schrappen van de passage over de evolutietheorie uit het verkiezingsprogramma voor de Europese Verkiezingen was volgens haar om het "niet tot speerpunt van ons Europese beleid te maken" en ze noemde het onjuist dat "de 80 procent atheïsten in het bestuur van de Partij voor de Dieren" voor haar argumenten gezwicht zou zijn.

## Onderscheidingen
- De Nederlandse parlementaire pers koos Thieme eind 2006 tot Politiek Talent van het Jaar.
- De Dierenbescherming koos Thieme begin 2008 tot Dierenbeschermer van het Jaar.[16]
- In 2013 ontving Thieme de Michiel de Ruyter Prijs, een initiatief van de Gouden Eeuw Awards.[17]
- Marianne Thieme is door Natuurmonumenten uitgeroepen tot Groenste Politicus van 2015.[18]
- Thieme werd bij haar afscheid van de Kamer benoemd tot ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Tijdens haar laatste dag als lid van de Tweede Kamer op 8 oktober 2019 kreeg Thieme door Kamervoorzitter Khadija Arib de ridderorde opgespeld.[19]

## Privé
Thieme was van 2008 tot 2017 getrouwd met Jaap Korteweg (ondernemer en oprichter van De Vegetarische Slager). In augustus 2021 trouwde ze met Ewald Engelen, met wie ze sinds 2018 een relatie heeft. Thieme is moeder van twee dochters, één uit haar relatie met Korteweg en één uit een eerdere relatie. Ze is belijdend lidmaat van de zevendedagsadventisten.

## Filmografie
Al haar films worden gefinancierd door de Nicolaas G. Pierson Foundation.
- 2007: Meat the Truth, documentaire over de rol van de bio-industrie in de opwarming van de Aarde. De film is geregisseerd door televisiemaker Gertjan Zwanikken en gepresenteerd door Marianne Thieme.
- 2010: Sea the Truth, documentaire over de huidige toestand van onze oceanen en zeeën, die volgens wetenschappers binnen 40 jaar leeg zullen zijn als we met de huidige snelheid blijven vissen.
- 2012: De Haas in de Marathon, documentaire over 10 jaar Partij voor de Dieren.
- 2015: One Single Planet, documentaire over de grote duurzaamheidsproblemen die onze planeet bedreigen en de mogelijke oplossingen om de aarde leefbaar te houden voor toekomstige generaties.
- 2019: #Powerplant: plants could save the planet!, documentaire waarin de kansen van een plantaardige samenleving worden onderzocht.[26]

title: Marianne Thieme

wikitext:
{{Infobox politicus
| naam                   = Marianne Thieme
| volledige naam         = Marianne Louise Thieme
| afbeelding             = Marianne Thieme Partij voor de Dieren PvdD.jpg
| afbeeldingbreedte      = 200
|onderschrift            = Marianne Thieme (2017)
| geboren                = [[6 maart]] [[1972]]
| geboorteplaats         = [[Ede (plaats in Nederland)|Ede]]
| overleden              =
| huidige functie        =
| sinds                  =
| partij                 = [[Partij voor de Dieren|PvdD]]
| titulatuur             = [[eredoctoraat|dr.h.c.]] [[Meester in de rechten|mr.]]
| religie                = [[Zevendedagsadventisten]]<ref name=EOvisie>[https://www.eo.nl/magazines/visie/artikel-detail/marianne-thieme-voelt-zich-thuis-in-de-kerk/ Visie - Marianne Thieme voelt zich thuis in de kerk]{{Dode link}} Bezocht op 20 april 2015</ref>
| tijdvak1               = 2002–2019
| functie1               = [[Politiek leider]] PvdD
| tijdvak2               = 2002–2010
| functie2               = [[Partijvoorzitter]] PvdD
| tijdvak3               = 2006–2019
| functie3               = Lid [[Tweede Kamer der Staten-Generaal|Tweede Kamer]]
| tijdvak4               = 2006–2019
| functie4               = [[Fractievoorzitter]] in de [[Tweede Kamer der Staten-Generaal|Tweede Kamer]]
}}
{{Luister2|Marianne Thieme voice - nl.ogg|De stem van Marianne Thieme|Opgenomen maart 2017}}
'''Marianne Louise Thieme''' ([[Ede (plaats in Nederland)|Ede]], [[6 maart]] [[1972]]) is een [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederlandse]] [[Dierenrechten|dierenactiviste]], [[jurist]]e, [[Auteur|publiciste]], [[Theologie|theologe]] en [[Politicus|politica]]. Zij is medeoprichtster van de [[Partij voor de Dieren]] en was van 2006 tot 2019 lid van de [[Tweede Kamer der Staten-Generaal|Tweede Kamer]]. Thieme schrijft ook over [[dierenrechten]].

== Biografie ==
Thieme volgde het [[Duno College]] in [[Doorwerth]]. Vervolgens studeerde ze van 1991 tot 1992 aan de [[Universiteit van Parijs|Sorbonne]] in [[Parijs (hoofdbetekenis)|Parijs]]. Vanaf 1992 studeerde ze aan de [[Erasmus Universiteit]] Nederlands [[Rechtsgeleerdheid|rechten]] met als specialisatie [[Bestuursrecht (Nederland)|bestuursrecht]]. Zij was lid van de Rotterdamsche Vrouwelijke Studenten Vereeniging [[RVSV]]. Ze werd in die periode [[vegetariër]].<ref>[https://www.volkskrant.nl/binnenland/article390289.ece ‘Vegeterriër’ doet ethisch geen water bij de wijn], ''de Volkskrant'', 23 januari 2007.</ref> Haar motivatie om rechten te gaan studeren was haar interesse in de 'rechten van dieren'. Thieme studeerde in 1997 af.

Van 1997 tot 2001 was Thieme werkzaam bij onderzoeksbureau B&A Groep te Den Haag. Tussen 2001 en 2004 was ze beleidsmedewerker bij de stichting [[Bont voor Dieren]]. In 2015 werd ze [[Veganisme|veganist]].<ref>[https://www.telegraaf.nl/binnenland/23560618/__Thieme_nu_veganiste__.html Marianne Thieme nu veganiste]. Telegraaf.nl, 15 januari 2015, bekeken op 15 januari 2015</ref>

=== Nútopia en LLiNK ===
In november 2003 richtte ze samen met anderen omroepvereniging ''[[Nútopia]]'' op, de omroep voor dieren, natuur en milieu. In maart 2004 fuseerde Nútopia met ''De Nieuwe Omroep'' en werd de naam ''De Nieuwe Omroep Nútopia'', in juni 2005 gewijzigd in ''[[LLiNK]]''. Deze publieke omroep zond tussen september 2005 en augustus 2010 uit op televisie, radio en internet.

=== Partij voor de Dieren ===
Op 28 oktober 2002 richtte ze samen met andere dierenbeschermers de [[Partij voor de Dieren]] op. Tijdens de [[Tweede Kamerverkiezingen 2003|Kamerverkiezingen van 22 januari 2003]] was ze lijsttrekker, maar haar partij behaalde met 50.000 stemmen (0,5%) geen zetel.

In februari 2004 werd zij door de partij voorgedragen als lijsttrekker voor de [[Europese verkiezingen]] van 10 juni 2004. De partij haalde met 153.000 stemmen (3,2%) driemaal zoveel stemmen als in januari 2003. Het aantal was echter niet genoeg voor een zetel in het Europees Parlement, waarvoor een hogere [[kiesdrempel]] geldt. Na de Europese verkiezingen werd Thieme directeur van [[Stichting Wakker Dier]], een dierenbeschermingsorganisatie die strijdt tegen de [[bio-industrie]].

==== Tweede Kamerlid ====
In november 2006 lukte het haar wel om in de Kamer te komen. Ze haalde met haar partij twee zetels bij de [[Tweede Kamerverkiezingen 2006]]. Ook bij de [[Tweede Kamerverkiezingen 2010]] en [[Tweede Kamerverkiezingen 2012|2012]] haalde de Partij voor de Dieren met Thieme als lijsttrekker twee zetels.

Op 2 september 2008 diende Thieme een initiatiefwetsvoorstel in om het onverdoofd [[rite (religie)|ritueel]] [[slacht]]en van dieren te verbieden. Op 28 juni 2011 werd dit wetsvoorstel met 116 stemmen voor en 30 stemmen tegen aangenomen door de [[Tweede Kamer]], maar het strandde op 19 juni 2012 in de [[Eerste Kamer der Staten-Generaal|Eerste Kamer]].

In september 2010 maakte zij bekend haar functie als [[Partijvoorzitter|voorzitter]] van de Partij voor de Dieren neer te zullen leggen. Op het partijcongres van 28 november 2010 werd [[Luuk Folkerts]] als haar opvolger gekozen.<ref>[https://www.volkskrant.nl/binnenland/article1419238.ece/Marianne_Thieme_voorzitter_af Marianne Thieme voorzitter af], ''de Volkskrant'', 14 september 2010.</ref>

Thieme was van 24 januari tot en met 15 mei 2012 als lid van de Tweede Kamer met [[zwangerschapsverlof]]. [[Esther Ouwehand]] verving haar in deze periode als fractievoorzitter, en [[Anja Hazekamp]] werd fractielid.<ref>[https://nos.nl/artikel/269412-thieme-pvdd-tijdelijk-uit-de-kamer.html Thieme (PvdD) tijdelijk uit de Kamer], NOS, 2 september 2011. [https://web.archive.org/web/20220128003633/https://nos.nl/artikel/269412-thieme-pvdd-tijdelijk-uit-de-kamer.html Gearchiveerd] op 28 januari 2022.</ref>

Bij de [[Tweede Kamerverkiezingen 2017]] was Thieme voor de vijfde keer lijsttrekker van de Partij voor de Dieren. De partij ging bij deze verkiezingen van twee naar vijf zetels.

Van 11 oktober 2018 tot 31 januari 2019 onderbrak Thieme haar lidmaatschap van de Tweede Kamer vanwege ziekte. Zij werd als Kamerlid vervangen door [[Christine Teunissen]], en als fractievoorzitter door Esther Ouwehand.

Jarenlang sloot Thieme al haar bijdragen aan debatten in de Tweede Kamer af met de woorden:
"Voorts zijn wij van mening dat er een einde moet komen aan de bio-industrie." Een eigenstandige invulling van de woorden die [[Marcus Porcius Cato Censorius maior|Cato]] aan het eind van elke redenering placht uit te spreken: "[[Ceterum censeo Carthaginem esse delendam]]" (Overigens ben ik van mening dat Carthago verwoest moet worden).<ref name=portretnos>[https://nos.nl/artikel/160362-portret-marianne-thieme-partij-voor-de-dieren.html Portret van Marianne Thieme] op nos.nl (2010-05-28; geraadpleegd 2017-08-04). [https://web.archive.org/web/20220929205236/https://nos.nl/artikel/160362-portret-marianne-thieme-partij-voor-de-dieren.html Gearchiveerd] op 29 september 2022.</ref>

==== Na het Kamerlidmaatschap ====
Op 8 oktober 2019 trad Marianne Thieme uit de Tweede Kamer. Ze werd directeur van de [[Nicolaas G. Pierson Foundation]] (NGPF), het wetenschappelijk bureau van de Partij voor de Dieren. Voor de [[Tweede Kamerverkiezingen 2021/Peilingen|Tweede Kamerverkiezingen van 2021]] was Thieme [[lijstduwer]] voor de Partij voor de Dieren. Ze stond op [[Tweede Kamerverkiezingen 2021/Kandidatenlijst/Partij voor de Dieren|plek 50]].

In [[2023]] rondde Thieme haar masterstudie [[Theologie]] af aan de ''University of Wales Trinity Saint David''.<ref>[https://www.trouw.nl/religie-filosofie/marianne-thieme-ik-ben-het-gewend-om-anders-te-zijn-eerst-in-de-pvdd-nu-als-theoloog~b2ea12c6/'Marianne Thieme: ‘Ik ben het gewend om anders te zijn – eerst in de PvdD, nu als theoloog’], ''Trouw'', 28 augustus 2023</ref>

== Publicaties ==
In mei 2004 verscheen Thiemes boek ''De eeuw van het dier'' bij [[Uitgeverij Houtekiet]]. Ook in dit boek staan de [[dierenrechten|rechten van het dier]] centraal. Er wordt een lijn getrokken van [[slavernij|slavenbevrijding]], via [[vrouwenemancipatie]], naar dierenrechten. Het boek bevat [[autobiografie|autobiografische]] elementen, en telt verder bijdragen van [[Maarten 't Hart]], [[Rudy Kousbroek (schrijver)|Rudy Kousbroek]], [[Paul Cliteur]] en anderen.

Op 29 januari 2005 publiceerde ze samen met Partij voor de Dieren-[[lijstduwer]] Rudy Kousbroek een open brief, gericht tegen het [[rite (religie)|ritueel]] [[slacht]]en van dieren.<ref>[https://www.partijvoordedieren.nl/content/view/101//news/view/393 Dierenleed tijdens Offerfeest onacceptabel: Verbod op onverdoofd slachten mag niet langer uitblijven], Partij voor de Dieren, 26 januari 2005. [https://web.archive.org/web/20160310125919/https://www.partijvoordedieren.nl/content/view/101//news/view/393 Gearchiveerd] op 10 maart 2016.</ref>

In maart 2009 bracht Thieme haar essay ''Het gelijk van de dieren, het geluk van de mensen'' uit. Het essay geeft redenen aan om minder tot geen vlees te eten. Ze betoogt dat alle levensbeschouwingen, waaronder christendom, islam, boeddhisme, hindoeïsme, humanisme, kunnen inspireren tot het respecteren van de rechten van dieren. Ten aanzien van evolutie schrijft ze dat "er niet veel fantasie voor nodig is de beschermwaardigheid van het leven los te zien van een visie op de oorsprong van ons bestaan"<ref>Thieme 2009, p. 70.</ref> en: "Het zou wel zeer discutabel zijn om 'familieleden' die genetisch nauw verwant zijn aan de mens, te onderwerpen en respectloos te behandelen".<ref>Thieme 2009, p. 71.</ref>

== Kritiek ==
In maart 2007 onthulde [[NRC Handelsblad]] dat de belangrijkste financier van de Partij voor de Dieren, [[Niek Pierson|Nicolaas Pierson]], ook geïmpregneerde [[klamboe]]s verkocht waarvan de [[chemicaliën]] waren getest op dieren. Thieme noemde, als partijvoorzitter, de [[dierproeven]] voor de chemicaliën op de klamboes "een noodzakelijk kwaad", wat voor enige opschudding zorgde.<ref>{{Citeer web|url = http://vorige.nrc.nl/binnenland/article1777659.ece/Financier_van_dierenpartij_betrokken_bij_dierproeven|titel = Financier van dierenpartij betrokken bij dierproeven|bezochtdatum = |auteur = |datum = 10 maart 2007|uitgever = NRC Handelsblad|archiefurl = https://web.archive.org/web/20110120234323/http://vorige.nrc.nl/binnenland/article1777659.ece/Financier_van_dierenpartij_betrokken_bij_dierproeven|archiefdatum = 20 januari 2011|dodeurl = ja}}</ref>

Haar lidmaatschap van de [[zevendedagsadventisten]] werd door de pers, met name in ''[[Nieuwe Revu]]'' en ''[[NRC Handelsblad]]'', uitgebreid in beeld gebracht. Thieme gaf een interview aan ''[[De Telegraaf]]'' waarin zij verklaarde dat [[Adam|Adam en Eva]] vegetariërs waren en pas na de zondeval vlees waren gaan eten. Met deze uitspraak zou ze gepleit hebben voor vegetarisme, maar meer nog voor haar geloof in de [[Scheppingsverhaal (Genesis)|schepping]]. Het verwijderen van een passage uit het toenmalige verkiezingsprogramma van de PvdD, waarin de [[evolutietheorie]] als verklaring van het ontstaan van soorten werd gegeven, is hiermee in verband gebracht.<ref>Dirk-Jan Verdonk 'Vierluik over verwantschap en vegetarisme' (2), ''Leven'', magazine van de [[Nederlandse Vegetariërsbond]], zomer 2009, p. 31.</ref>

Kritiek kwam onder meer van [[Maarten 't Hart]] en [[Rudy Kousbroek (schrijver)|Rudy Kousbroek]], beiden oud-lijstduwers van de Partij voor de Dieren en uitgesproken antireligieus. Beiden vonden dat de geloofsovertuiging van Thieme te veel nadruk begon te krijgen binnen de partij.<ref>Maarten 't Hart, [https://www.nrc.nl/nieuws/2007/04/10/de-zondeval-van-thieme-11304969-a1300520 "De zondeval van Thieme"], ''NRC Handelsblad'', 10 april 2007.</ref> Overigens nam 't Hart zijn kritiek kort daarna weer grotendeels terug in een uitzending van het programma [[EenVandaag]].<ref>[https://www.digibron.nl/viewer/collectie/Digibron/offset/0/id/tag:RD.nl,20070417:newsml_635a62450e9def4defba351868e50aac ’t Hart: Thieme hoeft toch niet op te stappen], ''Reformatorisch Dagblad'', 17 april 2007. Via Digibron.</ref>

In een weerwoord liet Thieme weten dat de kritiek geen hout snijdt. Haar keuze voor de [[Zevendedagsadventisten|Adventkerk]] in 2006 houdt volgens haar bijvoorbeeld geen verband met het partijprogramma uit 2004. Verder was de uitspraak over Adam en Eva een antwoord op de vraag van De Telegraaf hoe het beschermen van dieren te rijmen viel met de [[brandoffer|dierenoffers]] die in de [[Bijbel (christendom)|Bijbel]] worden genoemd. Het schrappen van de passage over de evolutietheorie uit het verkiezingsprogramma voor de Europese Verkiezingen was volgens haar om het "niet tot speerpunt van ons Europese beleid te maken" en ze noemde het onjuist dat "de 80 procent atheïsten in het bestuur van de Partij voor de Dieren" voor haar argumenten gezwicht zou zijn.<ref>Marianne Thieme, [https://www.nrc.nl/nieuws/2007/04/11/wat-ik-geloof-heeft-niets-te-maken-met-de-pvdd-11305550-a1256556 "Wat ik geloof, heeft niets te maken met de PvdD"], ''NRC Handelsblad'', 11 april 2007. [https://web.archive.org/web/20221013055452/https://www.nrc.nl/nieuws/2007/04/11/wat-ik-geloof-heeft-niets-te-maken-met-de-pvdd-11305550-a1256556 Gearchiveerd] op 13 oktober 2022.</ref>

== Onderscheidingen ==
* De Nederlandse parlementaire pers koos Thieme eind 2006 tot [[Nederlands politicus van het jaar|''Politiek Talent van het Jaar'']].
* De [[Dierenbescherming]] koos Thieme begin 2008 tot ''Dierenbeschermer van het Jaar''.<ref>[https://web.archive.org/web/20110908060559/http://www.dierenbescherming.nl/nieuws/1744 Marianne Thieme Dierenbeschermer van het Jaar], ''De Dierenbescherming'', 15 januari 2008.</ref>
* In 2013 ontving Thieme de ''Michiel de Ruyter Prijs'', een initiatief van ''de Gouden Eeuw Awards''.<ref>{{Citeer web |url=https://www.parlementairemonitor.nl/9353000/1/j9tvgajcovz8izf_j9vvij5epmj1ey0/vjddj251p4yt?ctx=vhnnmt7j73yg&s0e=vhdubxdwqrzw&start_tab0=540|titel=Marianne Thieme ontvangt Michiel de Ruyter Prijs|uitgever=parlementairemonitor.nl|datum=26 september 2013|bezochtdatum=13 december 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20211104160031/https://www.parlementairemonitor.nl/9353000/1/j9tvgajcovz8izf_j9vvij5epmj1ey0/vjddj251p4yt?ctx=vhnnmt7j73yg&s0e=vhdubxdwqrzw&start_tab0=540|archiefdatum=2021-11-04|dodeurl=nee}}</ref>
* Marianne Thieme is door [[Natuurmonumenten]] uitgeroepen tot Groenste Politicus van 2015.<ref>[https://www.natuurmonumenten.nl/nieuws/marianne-thieme-groenste-politicus-2015 Marianne Thieme Groenste Politicus 2015] 10 mei 2015. [https://web.archive.org/web/20230529144618/https://www.natuurmonumenten.nl/nieuws/marianne-thieme-groenste-politicus-2015 Gearchiveerd] op 29 mei 2023.</ref>
* Thieme werd bij haar afscheid van de Kamer benoemd tot ridder in de [[Orde van Oranje-Nassau]]. Tijdens haar laatste dag als lid van de Tweede Kamer op 8 oktober 2019 kreeg Thieme door Kamervoorzitter [[Khadija Arib]] de ridderorde opgespeld.<ref>{{Citeer web |url=https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/politiek/artikel/4877056/marianne-thieme-afscheid-van-tweede-kamer-partij-voor-de-dieren|titel=Geëmotioneerde Marianne Thieme krijgt lintje bij afscheid Tweede Kamer|uitgever=RTL Nieuws|datum=8 oktober 2019|bezochtdatum=8 oktober 2019|archiefurl=https://web.archive.org/web/20191008140317/https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/politiek/artikel/4877056/marianne-thieme-afscheid-van-tweede-kamer-partij-voor-de-dieren|archiefdatum=2019-10-08|dodeurl=nee}}</ref>

== Privé ==
Thieme was van 2008 tot 2017 getrouwd met [[Jaap Korteweg]] (ondernemer en oprichter van [[De Vegetarische Slager]]).<ref>[https://fd.nl/ondernemen/1282792/unilever-neemt-de-vegetarische-slager-over Unilever neemt De Vegetarische Slager over]. [https://web.archive.org/web/20220929104454/https://fd.nl/ondernemen/1282792/unilever-neemt-de-vegetarische-slager-over Gearchiveerd] op 29 september 2022.</ref><ref>[https://www.partijvoordedieren.nl/news/scheiding-marianne-thieme Marianne Thieme en Jaap Korteweg uit elkaar], website Partij voor de Dieren, 1 september 2017. [https://web.archive.org/web/20170910005719/https://www.partijvoordedieren.nl/news/scheiding-marianne-thieme Gearchiveerd] op 10 september 2017.</ref> In augustus 2021 trouwde ze met [[Ewald Engelen]], met wie ze sinds 2018 een relatie heeft.<ref>[https://www.vn.nl/ewald-engelen-marianne-thieme/ Met Ewald Engelen en Marianne Thieme aan de keukentafel: ‘We hebben elkaar anders leren kijken’], Vrij Nederland, 5 juli 2021. [https://web.archive.org/web/20230323173928/https://www.vn.nl/ewald-engelen-marianne-thieme/ Gearchiveerd] op 23 maart 2023.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20210907093125/https://www.linda.nl/nieuws/bekend/marianne-thieme-opnieuw-getrouwd/ Marianne Thieme opnieuw in het huwelijksbootje gestapt], Linda, 7 september 2021.</ref> Thieme is moeder van twee dochters, één uit haar relatie met Korteweg en één uit een eerdere relatie. Ze is belijdend lidmaat van de [[zevendedagsadventisten]].<ref name=EOvisie/>

== Bibliografie ==
Tot de gepubliceerde werken van Marianne Thieme behoren:
* 2004: ''De eeuw van het dier''. Antwerpen : Houtekiet. {{ISBN|90-5240-791-6}} (3e druk 2006: {{ISBN|978-90-5240-960-3}}).
* 2009: ''Het gelijk van de dieren, het geluk van de mensen'', Amsterdam : Cossee. {{ISBN|9789059362369}}.
* 2016: ''De kanarie in de kolenmijn'' (met [[Ewald Engelen]]). Amsterdam : Prometheus. {{ISBN|978-90-446-3046-6}}. {{en}}''The canary in the coal mine.''<ref name=canary>[https://books.google.nl/books?id=b4gcDAAAQBAJ ''Canary''] in Google Books. [https://web.archive.org/web/20201105032416/https://books.google.nl/books?id=b4gcDAAAQBAJ Gearchiveerd] op 5 november 2020.</ref>
*2019: ''Groeiend Verzet.'' Amsterdam : Prometheus. {{ISBN|9789044637649}}<ref>{{Citeer boek|titel=Groeiend verzet|auteur=Thieme, Marianne (Marianne L.), 1972-|url=https://www.worldcat.org/oclc/1089450420|uitgever=Prometheus|plaats=Amsterdam|datum=maart 2019|ISBN=9789044637649}}</ref>
* 2022: ''Vasthouden aan jouw idealen. De opkomst van de Partij voor de Dieren'' (met Jeroen Siebelink). M. L. Thieme Uitgeverij. {{ISBN|978-90-903-5735-5}}

== Filmografie ==
Al haar films worden gefinancierd door de [[Nicolaas G. Pierson Foundation]].
* 2007: ''[[Meat the Truth]]'', [[documentaire]] over de rol van de [[bio-industrie]] in de [[opwarming van de Aarde]]. De film is geregisseerd door televisiemaker Gertjan Zwanikken en gepresenteerd door Marianne Thieme.
* 2010: ''Sea the Truth'', documentaire over de huidige toestand van onze oceanen en zeeën, die volgens wetenschappers binnen 40 jaar leeg zullen zijn als we met de huidige snelheid blijven vissen.
* 2012: ''De Haas in de Marathon'', documentaire over 10 jaar Partij voor de Dieren.
* 2015: ''One Single Planet'', documentaire over de grote duurzaamheidsproblemen die onze planeet bedreigen en de mogelijke oplossingen om de aarde leefbaar te houden voor toekomstige generaties.
* 2019: ''#Powerplant: plants could save the planet!'', documentaire waarin de kansen van een [[veganisme|plantaardige]] samenleving worden onderzocht.<ref>https://www.ngpf.nl/. [https://web.archive.org/web/20230804050857/https://www.ngpf.nl/ Gearchiveerd] op 4 augustus 2023.</ref>

== Externe links ==
* [https://web.archive.org/web/20140402033526/http://www.tweedekamer.nl/kamerleden/alle_kamerleden/thieme_marianne_louise/index.jsp Biografie Marianne Thieme] bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal (Gearchiveerd op 2 april 2014)
* [https://web.archive.org/web/20171119055750/https://www.partijvoordedieren.nl/onze-kamerleden Biografie Marianne Thieme] bij de Partij voor de Dieren (Gearchiveerd op 19 november 2017)
* [https://web.archive.org/web/20160809074706/http://www.literatuurplein.nl/persdetail.jsp?persId=181877&pMode=auteur&pTekst=Marianne+Thieme&pFuzzy=0 Marianne Thieme] op Literatuurplein (Gearchiveerd op 9 augustus 2016)
* [https://www.imdb.com/name/nm2267033/ Marianne Thieme op de Internet Movie database (IMDb)]

{{Appendix|1=Voetnoten|2=
{{References|2}}
}}
{{Bibliografische informatie}}
{{Commonscat}}
{{StartOpvolging}}
{{OpvolgingCombi
| lijst = voorzitter Partij voor de Dieren<br />2002 - 2010
| vorige = -
| volgende = [[Luuk Folkerts]]
}}
{{OpvolgingCombi
| lijst = voorzitter Partij voor de Dieren (a.i.)<br />2015 - 2016
| vorige = [[Luuk Folkerts]]
| volgende = [[Floriske van Leeuwen]]
}}
{{EindOpvolging}}
{{Navigatie Partij voor de Dieren}}

{{DEFAULTSORT:Thieme, Marianne}}
[[Categorie:Nederlands dierenactivist]]
[[Categorie:Nederlands partijvoorzitter]]
[[Categorie:Partij voor de Dieren-politicus]]
[[Categorie:Tweede Kamerlid]]

title: Algemeen

Volledige naam: Marianne Louise Thieme

Geboren: 6 maart 1972

Geboorteplaats: Ede

Partij: PvdD

Religie: Zevendedagsadventisten

Titulatuur: dr.h.c. mr.

title: Functies

Politiek leider PvdD

Partijvoorzitter PvdD

Lid Tweede Kamer
Fractievoorzitter in de Tweede Kamer


text:
# Leptoneta fouresi
Leptoneta fouresi is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de Leptonetidae.
Het dier behoort tot het geslacht Leptoneta. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1979 door Dresco.

wikiname: nlwiki

title: Leptoneta fouresi

in_language: nl

wikitext:
{{Taxobox spin
| naam = ''Leptoneta fouresi''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| familie = [[Leptonetidae]]
| geslacht = ''[[Leptoneta]]''
| w-naam = ''Leptoneta fouresi''
| auteur = Dresco
| datum = 1979
| haakjes =
}}
'''''Leptoneta fouresi''''' is een [[spinnen (dieren)|spinnen]][[soort]] in de taxonomische indeling van de [[Leptonetidae]].<ref>{{aut|Platnick, Norman I.}} (2010): [http://research.amnh.org/entomology/spiders/catalog/ The world spider catalog], version 10.5. ''American Museum of Natural History''. [https://web.archive.org/web/20090312050907/http://research.amnh.org:80/entomology/spiders/catalog/ Gearchiveerd] op 12 maart 2009.</ref>

Het dier behoort tot het geslacht ''[[Leptoneta]]''. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1979 door Dresco.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|10|19}}

[[Categorie:Leptonetidae]]

title: Leptoneta fouresi

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Arachnida (Spinachtigen)

Orde: Araneae (Spinnen)

Familie: Leptonetidae

Geslacht: Leptoneta

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Vexillum antonellii
Vexillum antonellii is een slakkensoort uit de familie van de Costellariidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1860 door Dohrn.

title: Vexillum antonellii

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Vexillum antonellii''
| afbeelding = Naturalis Biodiversity Center - RMNH.MOL.217423 - Vexillum antonellii (Dohrn, 1860) - Costellariidae - Mollusc shell.jpeg
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Weekdieren|Mollusca]] ([[Weekdieren]])
| klasse = [[Slakken|Gastropoda]] (Slakken)
| clade1 = [[Neogastropoda]]
| familie = [[Costellariidae]]
| geslacht = ''[[Vexillum]]''
| w-naam = ''Vexillum antonellii''
| auteur = Dohrn
| datum = 1860
| haakjes = ja
| commons =
| species =
| worms = 596892
}}
'''''Vexillum antonellii''''' is een [[slakken|slakkensoort]] uit de familie van de [[Costellariidae]].<ref>Rosenberg, G. (2012). <i>Vexillum antonellii</i> (Dohrn, 1860). Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=596892</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1860 door Dohrn.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|09}}

[[Categorie:Costellariidae]]

title: Vexillum antonellii

Stam: Mollusca (Weekdieren)

Klasse: Gastropoda (Slakken)

Clade: Neogastropoda

Familie: Costellariidae

Geslacht: Vexillum

title: Soort


text:
# Patellapis hirsuta
Patellapis hirsuta is een vliesvleugelig insect uit de familie Halictidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1984 door Pauly.

title: Patellapis hirsuta

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Patellapis hirsuta''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Halictidae]]
| onderfamilie = [[Halictinae]]
| tribus = [[Halictini]]
| geslacht = ''[[Patellapis]]''
| w-naam = ''Patellapis hirsuta''
| auteur = Pauly
| datum = 1984
| haakjes = ja
| species =
| commons =
}}
'''''Patellapis hirsuta''''' is een [[vliesvleugeligen|vliesvleugelig]] [[insecten|insect]] uit de familie [[Halictidae]]. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1984 door Pauly.<ref>{{Brontabel|2008-ITIS}}</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|16}}

[[Categorie:Patellapis|hirsuta]]

title: Patellapis hirsuta

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Halictidae

Onderfamilie: Halictinae

Geslachtengroep: Halictini

Geslacht: Patellapis

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Lili Nabholz
Lili Nabholz (Solothurn, 31 december 1944) is een Zwitserse advocate en politica voor de Vrijzinnig-Democratische Partij uit het kanton Zürich.

## Biografie
Lili Nabholz studeerde rechten aan de Universiteit van Zürich en werd nadien advocate. Van 30 november 1987 tot 30 november 2003 was ze lid van de Nationale Raad. Tijdens haar parlementaire loopbaan was ze voorzitster van de commissies Justitie en Buitenlandse Zaken.

## Onderscheidingen
- Ida Somazziprijs (1981)[1]

- Base de données des élites suisses: 58049
- Zwitserse Bondsvergadering: 156

title: Lili Nabholz

wikitext:
{{Infobox politicus
| naam              = Lili Nabholz
| afbeelding        = Lili Nabholz.jpg
| onderschrift      = Lili Nabholz in 1987.
| volledige naam    = Lili Nabholz-Haidegger
| geboren           = [[31 december]] [[1944]]
| geboorteplaats    = [[Solothurn (stad)|Solothurn]]
| overleden         =
| overlijdensplaats =
| kieskring         =
| regio             = {{CH-vlag|Zürich}}
| land              = {{CH}}
| huidige functie   =
| sinds             =
| voorganger        =
| opvolger          =
| partij            = [[Vrijzinnig-Democratische Partij]]
| religie           =
| titulatuur        =
| tijdvak1          = 1973-1992
| functie1          = Lid van de [[Nationale Raad (Zwitserland)|Nationale Raad]]
| tijdvak2          =
| functie2          =
| tijdvak3          =
| functie3          =
| handtekening      =
| website           =
}}

'''Lili Nabholz''' ([[Solothurn (stad)|Solothurn]], [[31 december]] [[1944]]) is een [[Zwitserland|Zwitserse]] [[Advocaat (beroep)|advocate]] en [[Politicus|politica]] voor de [[Vrijzinnig-Democratische Partij]] uit het kanton [[Zürich (kanton)|Zürich]].

== Biografie ==
Lili Nabholz studeerde rechten aan de [[Universiteit Zürich|Universiteit van Zürich]] en werd nadien advocate. Van 30 november 1987 tot 30 november 2003 was ze lid van de [[Nationale Raad (Zwitserland)|Nationale Raad]]. Tijdens haar parlementaire loopbaan was ze voorzitster van de commissies Justitie en Buitenlandse Zaken.

== Onderscheidingen ==
* [[Ida Somazziprijs]] (1981)<ref>{{fr}} ''[https://hls-dhs-dss.ch/fr/articles/058052/2019-06-12/ Prix Ida Somazzi]'' in het [[Historisch woordenboek van Zwitserland]]. [https://web.archive.org/web/20230805202743/https://hls-dhs-dss.ch/fr/articles/058052/2019-06-12/ Gearchiveerd] op 5 augustus 2023.</ref>

{{Appendix|2=
* {{de}} ''[https://www.parlament.ch/de/biografie/lili-nabholz/156 Lili Nabholz]'', parlament.ch, website van de [[Bondsvergadering (Zwitserland)|Zwitserse Bondsvergadering]].
* {{fr}} ''[https://www2.unil.ch/elitessuisses/index.php?page=detailPerso&idIdentite=58049 Nabholz-Haidegger, Lili (1944 - )]'', Base de données des élites suisses.
{{References}}
}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Nabholz, Lili}}
[[Categorie:FDP-politicus (Zwitserland)]]
[[Categorie:Lid van de Nationale Raad (Zwitserland)]]

title: Algemeen

Volledige naam: Lili Nabholz-Haidegger

Geboren: 31 december 1944

Geboorteplaats: Solothurn

Regio: Zürich

Land: Zwitserland

Partij: Vrijzinnig-Democratische Partij

title: Functies

Lid van de Nationale Raad

Portaal: Politiek


text:
# Hengelosche Bierbrouwerij
De Hengelosche Bierbrouwerij was een Nederlandse bierbrouwerij die onder andere het Hengelo Bier brouwde. De brouwerij was gevestigd in het Twentse Hengelo.

## Geschiedenis
Op 1 juni 1879 richtte het zakenduo Herman Meijling en de Hengelose brouwer J.H. Bartelink een nieuwe, op stoom aangedreven brouwerij op. De brouwerij kreeg de naam Hengelosche Stoom Beiersch Bierbrouwerij mee. Het stempel Beiersch kreeg het mee omdat er volgens het Beierse ondergistingsproces gebrouwen werd, waardoor het bier een lange houdbaarheidstermijn kende.
Na afloop van de Eerste Wereldoorlog kocht Meijling Bartelink uit het bedrijf. De naam werd veranderd in Hengelosche Bierbrouwerij en in 1919 werd het bedrijf een naamloze vennootschap.
De brouwerij behoorde tot de grootste brouwers van Nederland. Lange tijd was het een grotere onderneming dan bijvoorbeeld Grolsch. In 1952 werd een nieuw brouwhuis gebouwd en in 1965 volgde een moderne bottelarij. Tevens werd toen overgegaan op productie van frisdranken. Desondanks was in 1974 een overname door de Belgische Brouwerij Artois onafwendbaar. De brouwerij bleef wel bier onder de naam Hengelo Bier produceren.
Toen grootafnemer Aldi voor haar huismerk overstapte naar concurrent Bavaria, kon het bedrijf het hoofd niet langer boven water houden. Op 1 april 1988 volgde sluiting van de brouwerij. Het merk Hengelo Bier verdween nog niet direct van de markt; het pilsener werd nog tijdelijk geproduceerd in de later ook gesloten brouwerij Wielemans-Ceuppens in Brussel. De speciale bieren werden nog korte tijd gebrouwen te Dommelen.
Het monumentale ketelhuis van de brouwerij, aan de Brouwerijstraat 51 te Hengelo, liep in juli 2005 zware schade op na een aangestoken brand. Aangezien het gebied van de brouwerij onder de naam De Brouwery reeds sinds 1999 in handen van projectontwikkelaars was om er een nieuw woongebied in het centrum van Hengelo te realiseren, werd besloten het oude brouwerijhuis te herbouwen. Het naoorlogse silogebouw naast het voormalige brouwerijhuis wordt gerestaureerd.

### Hengelo Bier
Na een afwezigheid van twintig jaar werd Hengelo Bier vanaf 1 december 2007 weer tijdelijk op de markt gebracht door de heropgerichte Hengelosche Bierbrouwerij. Initiatiefnemer is de Hengelose ondernemer en kunstenaar Herbert Capelle. In samenwerking met andere brouwerijen werd het bier gebrouwen in Beieren, Hannover en Amsterdam.

title: Hengelosche Bierbrouwerij

wikitext:
{{Infobox brouwerij
| naam=Hengelosche Bierbrouwerij
| afbeelding=Exterieur OVERZICHT - Hengelo - 20297198 - RCE.jpg
| oprichting=1 juni 1879<br>'''Heroprichting:''' 1 december 2007
| voormalig=Hengelosche Stoom Beiersch Bierbrouwerij
| sluiting=1 april 1988
}}
[[Bestand:Hengelosche bierbrouwerij silogebouw 2015.JPG|miniatuur|260px|Het silogebouw in 2015 als laatste restant van de brouwerij]]
De '''Hengelosche Bierbrouwerij''' was een Nederlandse [[bier]]brouwerij die onder andere het ''Hengelo Bier'' brouwde. De brouwerij was gevestigd in het Twentse [[Hengelo (Overijssel)|Hengelo]].

== Geschiedenis ==
Op 1 juni 1879 richtte het zakenduo Herman Meijling en de Hengelose brouwer J.H. Bartelink een nieuwe, op stoom aangedreven brouwerij op. De brouwerij kreeg de naam ''Hengelosche Stoom Beiersch Bierbrouwerij'' mee. Het stempel ''[[Beieren|Beiersch]]'' kreeg het mee omdat er volgens het Beierse ondergistingsproces gebrouwen werd, waardoor het bier een lange houdbaarheidstermijn kende.

Na afloop van de [[Eerste Wereldoorlog]] kocht Meijling Bartelink uit het bedrijf. De naam werd veranderd in ''Hengelosche Bierbrouwerij'' en in 1919 werd het bedrijf een [[naamloze vennootschap]].

De brouwerij behoorde tot de grootste brouwers van [[Nederland]]. Lange tijd was het een grotere onderneming dan bijvoorbeeld [[Grolsch]]. In 1952 werd een nieuw brouwhuis gebouwd en in 1965 volgde een moderne [[bottelarij]]. Tevens werd toen overgegaan op productie van frisdranken. Desondanks was in 1974 een overname door de [[België|Belgische]] [[Brouwerij Artois]] onafwendbaar. De brouwerij bleef wel bier onder de naam Hengelo Bier produceren.

Toen grootafnemer [[Aldi]] voor haar huismerk overstapte naar concurrent [[Brouwerij Bavaria|Bavaria]], kon het bedrijf het hoofd niet langer boven water houden. Op 1 april 1988 volgde sluiting van de brouwerij. Het merk Hengelo Bier verdween nog niet direct van de markt; het pilsener werd nog tijdelijk geproduceerd in de later ook gesloten brouwerij Wielemans-Ceuppens in [[Brussel (stad)|Brussel]]. De speciale bieren werden nog korte tijd gebrouwen te [[Dommelen]].

Het monumentale ketelhuis van de brouwerij, aan de Brouwerijstraat 51 te Hengelo, liep in juli 2005 zware schade op na een aangestoken brand. Aangezien het gebied van de brouwerij onder de naam ''De Brouwery'' reeds sinds 1999 in handen van projectontwikkelaars was om er een nieuw woongebied in het centrum van Hengelo te realiseren, werd besloten het oude brouwerijhuis te herbouwen. Het naoorlogse silogebouw naast het voormalige brouwerijhuis wordt gerestaureerd.

=== Hengelo Bier ===
Na een afwezigheid van twintig jaar werd Hengelo Bier vanaf 1 december 2007 weer tijdelijk op de markt gebracht door de heropgerichte Hengelosche Bierbrouwerij. Initiatiefnemer is de Hengelose [[ondernemer]] en kunstenaar Herbert Capelle. In samenwerking met andere brouwerijen werd het bier gebrouwen in Beieren, Hannover en [[Amsterdam]].

{{Commonscat|Hengelosche Bierbrouwerij}}
{{Coor title|type:landmark}}

[[Categorie:Voormalige Nederlandse brouwerij]]
[[Categorie:Economie in Hengelo]]

title: Algemene informatie

Oprichting: 1 juni 1879 · Heroprichting: 1 december 2007

Sluiting: 1 april 1988

title: Bieren

Portaal: Bier


text:
# Lyrcus chalcis
Lyrcus chalcis is een vliesvleugelig insect uit de familie Pteromalidae. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1955 door Burks.

title: Lyrcus chalcis

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Lyrcus chalcis''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Pteromalidae]]
| geslacht = ''[[Lyrcus]]''
| w-naam = ''Lyrcus chalcis''
| auteur = Burks
| datum = 1955
| haakjes = ja
| species =
| commons =
}}
'''''Lyrcus chalcis''''' is een [[Vliesvleugeligen|vliesvleugelig insect]] uit de familie [[Pteromalidae]]. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1955 door Burks.

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|9999-Chalcidoidea}}
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|05|17}}

[[Categorie:Lyrcus|chalcis]]

title: Lyrcus chalcis

Familie: Pteromalidae

Geslacht: Lyrcus

title: Soort


text:
# Taurisano
Taurisano is een gemeente in de Italiaanse provincie Lecce (regio Apulië) en telt 12.485 inwoners (31-12-2004). De oppervlakte bedraagt 23,3 km², de bevolkingsdichtheid is 536 inwoners per km².
In Taurisano zijn er geen frazione.
- Parochiekerk van Taurisano
- Kerk van Santo Stefano
- Paleis van Taurisano

## Demografie
Taurisano telt ongeveer 3875 huishoudens. Het aantal inwoners steeg in de periode 1991-2001 met 5,0% volgens cijfers uit de tienjaarlijkse volkstellingen van ISTAT.
| Jaar | Inwoneraantal |
| ---- | ------------- |
| 1991 | 11.842        |
| 2001 | 12.436        |

## Geografie
De gemeente ligt op ongeveer 110 meter boven zeeniveau.
Taurisano grenst aan de volgende gemeenten: Acquarica del Capo, Ruffano, Ugento, Miggiano, Casarano.

title: Taurisano

wikitext:
{{Infobox gemeente Italië
| naam= Taurisano
| italiaansenaam=
| kaart= Map_of_comune_of_Taurisano_(province_of_Lecce,_region_Apulia,_Italy).svg
| wapenafbeelding = Escudot.png
| provincie= [[Lecce (provincie)|Lecce]] (LE)
| regioAfk= PUG
| regio= [[Apulië]]
| jaar= 31-12-2004
| inwonersaantal= 12.485
| inwonersperkm2= 536
| oppervlakte= 23,3
| water=
| lat_deg= 39
| lat_min= 57
| lat_sec= 0
| lon_deg= 18
| lon_min= 10
| lon_sec= 0
| kaartX= 282
| kaartY= 235
| code= 075084
| postcode= 73056
| netnummer= 0833
| hoogteligging= 110
| aangrenzende gemeenten=
| beschermheilige= [[Stefanus (martelaar)|Stefanus]]
| naam inwoner= taurisanesi
}}
'''Taurisano''' is een gemeente in de [[Italië|Italiaanse]] provincie [[Lecce (provincie)|Lecce]] (regio [[Apulië]]) en telt 12.485 inwoners (31-12-2004). De oppervlakte bedraagt 23,3 km², de bevolkingsdichtheid is 536 inwoners per km².

In Taurisano zijn er geen [[frazioni|frazione]].

<gallery>
Chiesa_Madre_di_Taurisano.jpg|Parochiekerk van Taurisano
Chiesa_di_Santo_Stefano_Taurisano.jpg|Kerk van Santo Stefano
Palazzo_Ducale_Taurisano.jpg|Paleis van Taurisano
</gallery>

==Demografie==
Taurisano telt ongeveer 3875 [[huishouden]]s. Het aantal inwoners steeg in de periode 1991-2001 met 5,0% volgens cijfers uit de tienjaarlijkse [[volkstelling]]en van [[ISTAT]].

{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! width=70px | Jaar
! width=100px | Inwoneraantal
|-
| 1991 || 11.842
|-
| 2001 || 12.436
|}

==Geografie==
De gemeente ligt op ongeveer 110 meter boven zeeniveau.

Taurisano grenst aan de volgende gemeenten: [[Acquarica del Capo]], [[Ruffano]], [[Ugento]], Miggiano, [[Casarano]].

== Externe link ==
* http://www.tuttotaurisano.it

{{Appendix|2=
* [http://www.istat.it/ Italiaans bureau voor statistiek]
}}
{{Navigatie provincie Lecce}}
{{Commonscat}}
{{Coor title dms|39|57|0|N|18|10|0|E|type:adm2nd_scale:25000_region:IT}}

[[Categorie:Gemeente in Lecce]]
[[Categorie:Stad in Italië]]

title: Situering

Regio: Apulië (PUG)

Provincie: Lecce (LE)

title: Algemeen

title: Overig

Beschermheilige: Stefanus

Naam inwoner: taurisanesi

title: Detailkaart

Detailkaart:
Locatie van Taurisano in Lecce (LE)
· Locatie in Apulië

Portaal: Italië


text:
# Lycidas nigriceps
Lycidas nigriceps is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de springspinnen (Salticidae).
Het dier behoort tot het geslacht Lycidas. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1882 door Eugen von Keyserling.

title: Lycidas nigriceps

wikitext:
{{Taxobox spin
| naam              = ''Lycidas nigriceps''
| titelweergave     = cursief
| afbeelding        =
| afbeeldingtekst   =
| familie           = [[Springspinnen|Salticidae]] (Springspinnen)
| geslacht          = ''[[Lycidas (geslacht)|Lycidas]]''
| auteur            = [[Eugen von Keyserling]]
| datum             = 1882
| haakjes           = ja
}}
'''''Lycidas nigriceps''''' is een [[spinnen (dieren)|spinnen]][[soort]] in de taxonomische indeling van de [[Springspinnen|springspinnen (Salticidae)]].<ref>{{Brontabel|2012-Platnick}}</ref>

Het dier behoort tot het geslacht ''[[Lycidas (geslacht)|Lycidas]]''. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1882 door [[Eugen von Keyserling]].

{{Appendix}}
{{Beginnetje|biologie|2011|10|21}}

{{DEFAULTSORT:Lycidas nigriceps}}
[[Categorie:Lycidas (geslacht)|nigriceps]]

title: Lycidas nigriceps

Familie: Salticidae (Springspinnen)

Geslacht: Lycidas

title: Soort


text:
# Austrocochlea
Austrocochlea is een geslacht van weekdieren uit de klasse van de Gastropoda (slakken).

## Soorten
- Austrocochlea brevis Parsons & Ward, 1994
- Austrocochlea constellata (Souverbie, 1863)
- Austrocochlea constricta (Lamarck, 1822)
- Austrocochlea diminuta (Hedley, 1912)
- Austrocochlea piperina (Philippi, 1849)
- Austrocochlea porcata (A. Adams, 1853)
- Austrocochlea rudis (Gray, 1826)
- Austrocochlea zeus (P. Fischer, 1874)

title: Austrocochlea

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Austrocochlea''
| afbeelding = Austrocochlea porcata (9271299003).jpg
| afbeeldingtekst = ''Austrocochlea porcata''
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Weekdieren|Mollusca]] (Weekdieren)
| klasse = [[Slakken|Gastropoda]] (Slakken)
| onderklasse = [[Vetigastropoda]]
| superfamilie = [[Trochoidea (superfamilie)|Trochoidea]]
| familie = [[Trochidae]]
| onderfamilie = [[Monodontinae]]
| taxon = [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| w-naam = ''Austrocochlea''
| auteur = P. Fischer
| datum = 1885
| worms = 512299
| orde = [[Trochida]]
| origineel = ''Monodonta (Austrocochlea)''
| synoniem = * ''Labio''  Gray, 1847
}}
'''''Austrocochlea'''''<ref>{{Citeer web|url=https://www.mindat.org/taxon-4615604.html|titel=Mindat.org|bezochtdatum=2022-03-23|werk=www.mindat.org}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.molluscabase.org/aphia.php?p=taxdetails&id=512299|titel=Molluscabase - Austrocochlea P. Fischer, 1885|bezochtdatum=23-03-2022|werk=www.molluscabase.org}}</ref> is een [[geslacht (biologie)|geslacht]] van [[weekdieren]] uit de [[klasse (biologie)|klasse]] van de [[Slakken|Gastropoda]] (slakken).

== Soorten ==
* ''[[Austrocochlea brevis]]'' Parsons & Ward, 1994
* ''[[Austrocochlea constellata]]'' (Souverbie, 1863)
* ''[[Austrocochlea constricta]]'' (Lamarck, 1822)
* ''[[Austrocochlea diminuta]]'' (Hedley, 1912)
* ''[[Austrocochlea piperina]]'' (Philippi, 1849)
* ''[[Austrocochlea porcata]]'' (A. Adams, 1853)
* ''[[Austrocochlea rudis]]'' (Gray, 1826)
* ''[[Austrocochlea zeus]]'' (P. Fischer, 1874)

{{Appendix|2=
{{References}}
}}

[[Categorie:Trochidae]]

title: Austrocochlea

Onderklasse: Vetigastropoda

Orde: Trochida

Superfamilie: Trochoidea

Familie: Trochidae

Onderfamilie: Monodontinae

title: Synoniemen


text:
# Bankner
Bankner is een census town in het district Noord-Delhi van het Indiase unieterritorium Delhi.

## Demografie
Volgens de Indiase volkstelling van 2001 wonen er 21.085 mensen in Bankner, waarvan 55% mannelijk en 45% vrouwelijk is. De plaats heeft een alfabetiseringsgraad van 64%.

title: Bankner

wikitext:
{{Infobox plaats in India
| naam = Bankner
| wapen =
| kaart =
| deelstaat = [[Delhi (territorium)|Delhi]]
| geendeelstaat=Territorium
| district = [[Noord-Delhi]]
| jaar = 2001
| inwoners = 21.085
| km2 =
| hoogte =
| lat_deg =
| lat_min =
| lon_deg =
| lon_min =
| netnummer =
| image=
| caption=
| alfabetisme = 64%
| mannen = 11.588
| vrouwen = 9497
| kinderen = 3300
}}
'''Bankner''' is een [[census town]] in het district [[Noord-Delhi]] van het [[India]]se [[Lijst van staten en territoria van India|unieterritorium]] [[Delhi (territorium)|Delhi]].

== Demografie ==
Volgens de Indiase [[volkstelling]] van 2001<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archivedate=16 juni 2004|title=Volkstelling van India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns  (Provisional)|accessdate=20 februari 2013|work=|publisher=Census Commission of India|deadurl=yes}}</ref> wonen er 21.085 mensen in Bankner, waarvan 55% mannelijk en 45% vrouwelijk is. De plaats heeft een [[alfabetiseringsgraad]] van 64%.

{{Appendix}}
[[Categorie:Plaats in Noord-Delhi]]

title: Situering

Territorium: Delhi

District: Noord-Delhi

title: Algemeen

title: Overig

Portaal: India


text:
# Katelijnevest
De Katelijnevest is een promenade en een straat in Brugge, onderdeel van de tweede middeleeuwse omwallingsgracht.

## Beschrijving
Door het graven van de tweede omwalling rond Brugge op het einde van de 13de eeuw, werd de parochie van Sint-Katarina middendoor gesneden. De naam van de parochie werd niet alleen spontaan gebruikt om de straat aan te duiden die vanuit de stad in de richting van de parochiekerk leidde, maar ook voor de vestingen langs beide zijden van de nieuwe gracht was dit het geval: de Katelijnevest en de Buiten Katelijnevest.
De naam Katelijnevest werd vanaf de 13de eeuw spontaan en bestendig gebruikt. Nochtans was het pas omstreeks 1830 dat de naam officieel door het stadsbestuur werd bekrachtigd. Dit gebeurde ongetwijfeld toen naast de eigenlijke vesting een straat tot stand kwam, waar bescheiden huizen werden langs gebouwd en waar een oude molen industriële uitbreiding nam.
De Katelijnevest loopt van de Katelijnestraat tot aan de Begijnenvest.

## Buiten Katelijnevest
Buiten de stadspoorten lag een weg op de zogenaamde 'paallanden' die men Buiten Katelijnevest noemde. Die weg had geen officiële naam en dat leek ook weinig noodzakelijk omdat er niemand woonde en de weg bijna uitsluitend als trekpad voor de schepen werd gebruikt. Pas in 1920 werd door de stad Brugge de naam Buiten Katelijnevest officieel ingevoerd. Er waren toen een paar industrieën langs die weg gevestigd. Thans is de weg opgeslorpt door de stadsring R30.
Deze weg loopt van de Baron Ruzettelaan naar de Vaartdijkstraat.

title: Katelijnevest

wikitext:
{{Infobox straat
| straatnaam  = Katelijnevest
| afbeelding  = Brugge_Katelijnevest_R01.jpg
| onderschrift= De Katelijnevest in Brugge
| locatie     = [[Brugge]]
| begin       = [[Katelijnestraat]]
| eind        = [[Begijnenvest (Brugge)|Begijnenvest]]
| lengte      =
| breedte     =
| bouwjaar    =
| genoemdnaar =
| naamsinds   =
| bestrating  =
| geentoegang =
| ov          =
| bebouwing   =
| opvallend   =
| overig      =
| detailkaart =
| detailkaartbijschrift=
| portaal     = Brugge
}}
[[Bestand:Brouwerij Du Lac - Brugge - België.jpg|thumb|links|De nu verdwenen gebouwen van [[Brouwerij Du Lac]] aan de Katelijnevest.]]
{{Infobox straat
| straatnaam  = Buiten Katelijnevest
| afbeelding  =
| onderschrift=
| locatie     = [[Brugge]]
| begin       = [[Baron Ruzettelaan]]
| eind        = [[Vaartdijkstraat]]
| lengte      =
| breedte     =
| bouwjaar    =
| genoemdnaar =
| naamsinds   =
| bestrating  =
| geentoegang =
| ov          =
| bebouwing   =
| opvallend   =
| overig      =
| detailkaart =
| detailkaartbijschrift=
| portaal     = Brugge
}}
De '''Katelijnevest''' is een promenade en een straat in [[Brugge]], onderdeel van de [[Brugse stadspoorten#Tweede stadsomwalling|tweede middeleeuwse omwallingsgracht]].

[[Bestand:Katelijnevest.JPG|thumb|links|De Katelijnevest]]

==Beschrijving==
Door het graven van de tweede omwalling rond Brugge op het einde van de 13de eeuw, werd de parochie van [[Sint-Katarina (Brugge)|Sint-Katarina]] middendoor gesneden. De naam van de parochie werd niet alleen spontaan gebruikt om de straat aan te duiden die vanuit de stad in de richting van de parochiekerk leidde, maar ook voor de vestingen langs beide zijden van de nieuwe gracht was dit het geval: de Katelijnevest en de Buiten Katelijnevest.

De naam Katelijnevest werd vanaf de 13de eeuw spontaan en bestendig gebruikt. Nochtans was het pas omstreeks 1830 dat de naam officieel door het stadsbestuur werd bekrachtigd. Dit gebeurde ongetwijfeld toen naast de eigenlijke vesting een straat tot stand kwam, waar bescheiden huizen werden langs gebouwd en waar een oude molen industriële uitbreiding nam.

De Katelijnevest loopt van de [[Katelijnestraat]] tot aan de [[Begijnenvest (Brugge)|Begijnenvest]].

==Buiten Katelijnevest==
Buiten de stadspoorten lag een weg op de zogenaamde 'paallanden' die men '''Buiten Katelijnevest''' noemde. Die weg had geen officiële naam en dat leek ook weinig noodzakelijk omdat er niemand woonde en de weg bijna uitsluitend als trekpad voor de schepen werd gebruikt. Pas in 1920 werd door de stad Brugge de naam Buiten Katelijnevest officieel ingevoerd. Er waren toen een paar industrieën langs die weg gevestigd. Thans is de weg opgeslorpt door de stadsring [[R30 (België)|R30]].

Deze weg loopt van de [[Baron Ruzettelaan]] naar de [[Vaartdijkstraat]].

==Literatuur==
* Albert SCHOUTEET, ''De Straatnamen van Brugge. Oorsprong en betekenis'', Brugge, 1977, {{ISBN|9789062675036}}.
* Chris WEYMEIS, ''Brugge, van Academiestraat tot Zwynstraat'', Deel 3: J-K, Brugge, Uitgeverij Van de Wiele, 2016, {{ISBN|978-90-76297-637}}.

{{Commonscat|Katelijnevest (Brugge)}}
{{Navigatie straten Brugge}}
{{Navigatie grachten Brugge}}
{{Coor title dms|51|11|56.97|N|3|13|38.7|E|scale:1563_region:BE}}

[[Categorie:Straat in Brugge]]
[[Categorie:Gracht in Brugge]]

title: Geografische informatie

Locatie: Brugge

Begin: Katelijnestraat

Eind: Begijnenvest

Portaal: Brugge

title: Geografische informatie

Begin: Baron Ruzettelaan

Eind: Vaartdijkstraat


text:
# Valère Dumortier
Valère Désiré Joseph Dumortier (Wasmes, 2 april 1848 - Sint-Gillis, 4 juni 1903) was een Belgisch architect. Hij was de medeoprichter en eerste voorzitter van de architectenvereniging Société centrale d'architecture de Belgique en oprichter en hoofdredacteur van het architectentijdschrift L'Émulation. Zijn eerste ontwerpen waren neogotisch van stijl, later richtte hij zich tot het eclecticisme. Zijn belangrijkste ontwerpen waren het justitiepaleis van Nijvel en het voormalig Instituut voor Bacteriologie in het Brusselse Leopoldpark.

## Levensloop
Hij was de zoon van een bediende die in een steenkoolmijn in de Borinage werkte. Dumortier voltooide het middelbaar onderwijs in Bergen en ging daarna aan de slag als tekenaar bij het architectenbureau van Joseph Poelaert en als werfleider bij de bouw van de Onze-Lieve-Vrouwekerk van Laken onder leiding van Poelaert. Het was Poelaert zelf die hem verder opleidde tot architect.
Op 24-jarige leeftijd was hij in 1872, samen met een veertigtal andere jonge architecten, de medeoprichter van de Société centrale d'architecture de Belgique, die de belangen van de architecten verdedigde. Hij werd verkozen tot voorzitter en twee jaar later, in 1874, richtte hij binnen de vereniging het tijdschrift L'Émulation op dat zou uitgroeien tot het belangrijkste architectentijdschrift van het land. Hij werd de eerste hoofdredacteur en was directeur van het tijdschrift van bij de oprichting tot aan zijn dood. Dumortier was driemaal voorzitter van de architectenvereniging, van 1872 tot 1876, van 1884 tot 1885 en van 1896 tot 1898.
In 1882 behaalde Dumortier het hoger diploma technisch tekenen te Leuven nadat hij het jaar voordien reeds tekenleraar was geworden aan de Normaalschool Karel Buls. In 1887 voltooide hij zijn architectenopleiding  aan de academie van Elsene. Dumortier ging onmiddellijk aan de slag bij de provincie Brabant, eerst als toegevoegd architect, in 1891 als architect en in 1894 als provinciaal hoofdarchitect. Het was gedurende deze periode dat hij zijn belangrijkste ontwerpen zou realiseren, hoewel hij reeds in 1873 een eigen architectenbureau in Elsene had gevestigd dat hij in 1878 naar Brussel had verhuisd.
Dumortier werd in 1897 corresponderend lid van de Koninklijke Commissie voor Monumenten, was het jaar nadien betrokken bij de organisatie van het eerste internationale congres over openbare kunst te Brussel en was corresponderend lid van verscheidene internationale architectenverenigingen zoals het Koninklijk Instituut van Britse Architecten en het Nederlandse Architectura et Amicitia.
Hij stierf in 1903 op 55-jarige leeftijd in zijn eigen ontworpen woonhuis in Sint-Gillis. Het jaar nadien werd door de architectenvereniging op de begraafplaats van Sint-Gillis te Ukkel een door architect Fernand Symons ontworpen grafmonument opgericht, dat werd voorzien van een portretmedaillon van de hand van Charles Samuel. In 1997 werd het grafmonument beschermd.
Vanaf 1879 was Dumortier lid van de vrijmetselaarsloge Les Amis Philanthropes.

## Bouwwerken (selectie)
- Onze-Lieve-Vrouwekerk van Laken (1867-1872, als werfleider)
- Voormalige gemeentehuis van Jemappes (1875-1878, laureaat van de ontwerpwedstrijd in 1874)
- Gevelrestauratie van de Sint-Waltrudiskerk te Bergen (1877-1878)
- Gemeenteschool, Schaarbeekstraat in Brussel (1884, afgebroken voor de Noord-Zuidverbinding, vervangen door het Rijksadministratief Centrum)
- Justitiepaleis van Nijvel in neogotische stijl (1888-1891, laureaat van de ontwerpwedstrijd in 1887)
- Eigen woonhuis aan de Eugène Ducpétiauxlaan 90 en het ernaast gelegen huis te Sint-Gillis in eclectische stijl (1895)
- Restauratie van de pastorie van Meise (1902)
- Voormalig Instituut voor Bacteriologie in het Leopoldpark van Brussel in eclectische stijl (1903, voltooid in 1905 door Daniel Francken)

title: Valère Dumortier

wikitext:
{{Infobox architect
| afbeelding           =
| onderschrift         =
| naam                 = Valère Désiré Joseph Dumortier
| nationaliteit        = {{BE}}
| geboortedatum        = [[2 april]] [[1848]]
| geboorteplaats       = [[Wasmes (Colfontaine)|Wasmes]]
| overlijdensdatum     = [[4 juni]] [[1903]]
| overlijdensplaats    = [[Sint-Gillis]]
| praktijk             = Brussel
| belangrijke_gebouwen = • Justitiepaleis van [[Nijvel]],
• Voormalige Instituut voor Bacteriologie in het Brusselse [[Leopoldpark (Brussel)|Leopoldpark]],
• Voormalige gemeentehuis van [[Jemappes (plaats)|Jemappes]].
| belangrijke_projecten=
| prijzen              =
}}
[[Bestand:Nivelles JPG02.jpg|thumb|Het Nijvelse justitiepaleis (1888-1891)]]
'''Valère Désiré Joseph Dumortier''' ([[Wasmes (Colfontaine)|Wasmes]], [[2 april]] [[1848]] - [[Sint-Gillis]], [[4 juni]] [[1903]]) was een [[België (hoofdbetekenis)|Belgisch]] [[architect]]. Hij was de medeoprichter en eerste voorzitter van de architectenvereniging [[Société centrale d'architecture de Belgique]] en oprichter en hoofdredacteur van het architectentijdschrift [[L'Émulation]]. Zijn eerste ontwerpen waren [[neogotiek|neogotisch]] van stijl, later richtte hij zich tot het [[eclecticisme]]. Zijn belangrijkste ontwerpen waren het justitiepaleis van [[Nijvel]] en het voormalig Instituut voor Bacteriologie in het Brusselse [[Leopoldpark (Brussel)|Leopoldpark]].

== Levensloop ==
Hij was de zoon van een [[bediende]] die in een steenkoolmijn in de [[Borinage]] werkte. Dumortier voltooide het middelbaar onderwijs in [[Bergen (België)|Bergen]] en ging daarna aan de slag als [[tekenaar]] bij het [[architect]]enbureau van [[Joseph Poelaert]] en als werfleider bij de bouw van de [[Onze-Lieve-Vrouwekerk (Laken)|Onze-Lieve-Vrouwekerk]] van [[Laken (België)|Laken]] onder leiding van Poelaert. Het was Poelaert zelf die hem verder opleidde tot [[architect]].

Op 24-jarige leeftijd was hij in 1872, samen met een veertigtal andere jonge architecten, de medeoprichter van de [[Société centrale d'architecture de Belgique]], die de belangen van de architecten verdedigde. Hij werd verkozen tot voorzitter en twee jaar later, in 1874, richtte hij binnen de vereniging het tijdschrift ''[[L'Émulation]]'' op dat zou uitgroeien tot het belangrijkste architectentijdschrift van het land. Hij werd de eerste hoofdredacteur en was directeur van het tijdschrift van bij de oprichting tot aan zijn dood. Dumortier was driemaal voorzitter van de architectenvereniging, van 1872 tot 1876, van 1884 tot 1885 en van 1896 tot 1898.

In 1882 behaalde Dumortier het hoger diploma [[technisch tekenen]] te [[Leuven]] nadat hij het jaar voordien reeds tekenleraar was geworden aan de [[Hoofdstedelijk Atheneum Karel Buls|Normaalschool Karel Buls]]. In 1887 voltooide hij zijn architectenopleiding  aan de academie van [[Elsene]]. Dumortier ging onmiddellijk aan de slag bij de [[Brabant (provincie)|provincie Brabant]], eerst als toegevoegd architect, in 1891 als architect en in 1894 als provinciaal hoofdarchitect. Het was gedurende deze periode dat hij zijn belangrijkste ontwerpen zou realiseren, hoewel hij reeds in 1873 een eigen architectenbureau in [[Elsene]] had gevestigd dat hij in 1878 naar [[Brussel (stad)|Brussel]] had verhuisd.

Dumortier werd in 1897 corresponderend lid van de [[Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen|Koninklijke Commissie voor Monumenten]], was het jaar nadien betrokken bij de organisatie van het eerste internationale [[congres (bijeenkomst)|congres]] over openbare kunst te Brussel en was corresponderend lid van verscheidene internationale architectenverenigingen zoals het [[Koninklijk Instituut van Britse Architecten]] en het [[Nederland]]se [[Architectura et Amicitia]].

Hij stierf in 1903 op 55-jarige leeftijd in zijn eigen ontworpen woonhuis in [[Sint-Gillis]]. Het jaar nadien werd door de architectenvereniging op de [[begraafplaats van Sint-Gillis]] te [[Ukkel]] een door architect [[Fernand Symons]] ontworpen [[grafmonument]] opgericht, dat werd voorzien van een [[medaillon (beeldhouwkunst)|portretmedaillon]] van de hand van [[Charles Samuel]]. In 1997 werd het grafmonument [[monument (erfgoed)|beschermd]].

Vanaf 1879 was Dumortier lid van de [[vrijmetselarij|vrijmetselaarsloge]] [[Les Amis Philanthropes nº 1|Les Amis Philanthropes]].

== Bouwwerken (selectie) ==
[[Bestand:Commune de jemappes.JPG|thumb|Gemeentehuis van Jemappes (1875-1878)]]
* [[Onze-Lieve-Vrouwekerk (Laken)|Onze-Lieve-Vrouwekerk van Laken]] (1867-1872, als werfleider)
* Voormalige gemeentehuis van [[Jemappes (plaats)|Jemappes]] (1875-1878, laureaat van de ontwerpwedstrijd in 1874)
* Gevelrestauratie van de [[Sint-Waltrudiskerk (Bergen)|Sint-Waltrudiskerk]] te [[Bergen (België)|Bergen]] (1877-1878)
* Gemeenteschool, Schaarbeekstraat in Brussel (1884, afgebroken voor de [[Noord-Zuidverbinding (Brussel)|Noord-Zuidverbinding]], vervangen door het [[Rijksadministratief Centrum (Brussel)|Rijksadministratief Centrum]])
* Justitiepaleis van [[Nijvel]] in [[neogotiek|neogotische stijl]] (1888-1891, laureaat van de ontwerpwedstrijd in 1887)
* Eigen woonhuis aan de Eugène Ducpétiauxlaan 90 en het ernaast gelegen huis te [[Sint-Gillis]] in [[eclecticisme|eclectische stijl]] (1895)
* Restauratie van de [[pastorie]] van [[Meise]] (1902)
* Voormalig Instituut voor Bacteriologie in het [[Leopoldpark (Brussel)|Leopoldpark]] van Brussel in eclectische stijl (1903, voltooid in 1905 door Daniel Francken)

== Literatuur ==
* R. URBONIENE, ''Valère Dumortier'', in ''Allgemeines Künstlerlexikon'', deel 30, p. 512, München-Leipzig, 2001
* Victor-Gaston MARTINY, ''Valère Dumortier'', in de [[Biographie Nationale]], deel 40, kol. 203-207, Brussel, 1977
* Victor-Gaston MARTINY, ''La Société Centrale d'Architecture de Belgique depuis sa fondation (1872-1974)'', Brussel, 1974
* ''Nécrologie de Valère Dumortier'', in : ''L'Émulation'', kol. 41-44, Brussel, 1903

== Externe links ==
* [https://inventaris.onroerenderfgoed.be/dibe/persoon/9541 Fiche Valère Dumortier op de Inventaris van het Onroerend Erfgoed]
* [http://www.tourisme-nivelles.be/index.php?option=com_content&view=article&id=123&Itemid=175 Justitiepaleis van Nijvel]
* [http://www.irismonument.be/nl.Brussel_Uitbreiding_Oost.Stoomslepersstraat.28.html Voormalig Instituut voor Bacteriologie op de Inventaris van het Brusselse Onroerende Erfgoed]
* [http://www.irismonument.be/nl.Sint-Gillis.Ducpetiauxlaan.90.html Eigen woonhuis op de Inventaris van het Brusselse Onroerende Erfgoed]
* [http://doc.patrimoine.brussels/REGISTRE/AG/021_046.pdf Beschermingsdossier grafmonument]

{{DEFAULTSORT:Dumortier, Valère}}
[[Categorie:Belgisch architect]]

title: Persoonsinformatie

Nationaliteit: België

Geboortedatum: 2 april 1848

Geboorteplaats: Wasmes

Overlijdensplaats: Sint-Gillis

Beroep: architect

title: Werken

Praktijk: Brussel

Belangrijke gebouwen: • Justitiepaleis van Nijvel, · • Voormalige Instituut voor Bacteriologie in het Brusselse Leopoldpark, · • Voormalige gemeentehuis van Jemappes.

Portaal: Civiele techniek en bouwkunde


text:
# Campsurus juradinus
Campsurus juradinus is een haft uit de familie Polymitarcyidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1930 door Navás.

title: Campsurus juradinus

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Campsurus juradinus''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Haften|Ephemeroptera]] (Haften)
| familie = [[Polymitarcyidae]]
| geslacht = ''[[Campsurus]]''
| w-naam = ''Campsurus juradinus''
| auteur = Navás
| datum = 1930
| haakjes =
| bron = <ref>{{Ts.|Navás L.}} (1930) Ins.Arg.VI.; Insectos de la Argentina. Sexta Serie. Revista de la Sociedad Entomologica Argentina 13: 125–132.</ref>
}}
'''''Campsurus juradinus''''' is een [[haften|haft]] uit de familie [[Polymitarcyidae]]. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1930 door Navás.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2019|01|06}}
[[Categorie:Polymitarcyidae]]

title: Campsurus juradinus

Orde: Ephemeroptera (Haften)

Familie: Polymitarcyidae

Geslacht: Campsurus

title: Soort


text:
# Halicampus dunckeri
Halicampus dunckeri is een straalvinnige vissensoort uit de familie van zeenaalden en zeepaardjes (Syngnathidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1929 door Chabanaud.

title: Halicampus dunckeri

wikitext:
{{Taxobox straalvinnige
| titelweergave = cursief
| naam = ''Halicampus dunckeri''
| afbeelding =HalicampDunck2SilkeBaron.jpg
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Zeenaaldachtigen|Syngnathiformes]] (Zeenaaldachtigen)
| familie = [[Syngnathidae]] (Zeenaalden en Zeepaardjes)
| geslacht = ''[[Halicampus]]''
| auteur = Chabanaud
| datum = 1929
| haakjes = ja
| origineel = ''Micrognathus dunckeri'' Chabanaud, 1929
| worms = 218013
|status=LC|statusbron=2015|rl-id=65367574}}
'''''Halicampus dunckeri''''' is een [[straalvinnigen|straalvinnige]] [[vissen (dieren)|vissensoort]] uit de familie van [[Zeenaalden en Zeepaardjes|zeenaalden en zeepaardjes]] (Syngnathidae).<ref>{{Link FishBase species|genus=Halicampus|species=dunckeri|month=10|year=2011}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1929 door Chabanaud.

{{Appendix}}
{{Beginnetje|biologie|2011|10|22}}

[[Categorie:Zeenaalden en zeepaardjes]]

title: Halicampus dunckeri · IUCN-status: Niet bedreigd (2015)

Stam: Chordata (Chordadieren)

Superklasse: Osteichthyes (Beenvisachtigen)

Klasse: Actinopterygii (Straalvinnigen)

Orde: Syngnathiformes (Zeenaaldachtigen)

Familie: Syngnathidae (Zeenaalden en Zeepaardjes)

Geslacht: Halicampus

title: Soort

Portaal: Biologie · Vissen


text:
# Wapen van Monaco
Het wapen van Monaco is gelijk aan dat van het staatshoofd, prins Albert II.
Het wapen is rood en zilver geschaakt. Om het schild heen hangt de orde van St. Karel. De schildhouders zijn twee gewapende monniken.
Onderaan het schild hangt het motto: Deo Juvante of "Met gods hulp" en slaat op de inneming van Monaco en stichting van het prinsdom door François Grimaldi in 1297. Destijds is het wapen ontstaan; Grimaldi's soldaten verkleedden zich als monniken, met zwaarden tussen hun habijten.
Albanië · Andorra · Azerbeidzjan · België · Bosnië en Herzegovina · Bulgarije · Denemarken · Duitsland · Estland · Finland · Frankrijk · Georgië · Griekenland · Hongarije · Ierland · IJsland · Italië · Kosovo · Kroatië · Letland · Liechtenstein · Litouwen · Luxemburg · Malta · Moldavië · Monaco · Montenegro · Nederland · Noord-Macedonië · Noorwegen · Oekraïne · Oostenrijk · Polen · Portugal · Roemenië · Rusland · San Marino · Servië · Slovenië · Slowakije · Spanje · Transnistrië · Tsjechië · Turkije · Vaticaanstad · Verenigd Koninkrijk · Wit-Rusland · Zweden · Zwitserland

Afhankelijke gebieden: Åland · Faeröer · Gibraltar · Guernsey · Jersey · Man

Betwiste gebieden: Abchazië · Adzjarië

title: Wapen van Monaco

wikitext:
[[Bestand:Coat of Arms of Monaco.svg|right|250px]]
Het '''wapen van [[Monaco]]''' is gelijk aan dat van het staatshoofd, prins [[Albert II van Monaco|Albert II]].

Het wapen is rood en zilver geschaakt. Om het schild heen hangt de orde van St. Karel. De schildhouders zijn twee gewapende monniken.

Onderaan het schild hangt het motto: ''Deo Juvante'' of "Met gods hulp" en slaat op de inneming van Monaco en stichting van het prinsdom door [[François Grimaldi]] in [[1297]]. Destijds is het wapen ontstaan; Grimaldi's soldaten verkleedden zich als monniken, met zwaarden tussen hun habijten.

{{Navigatie wapens Europa}}

[[Categorie:Monegaskisch symbool]]
[[Categorie:Nationaal wapen naar land|Monaco]]


text:
# Capannaguzzo
Capannaguzzo is een plaats (frazione) in de Italiaanse gemeente Cesena.

title: Capannaguzzo

wikitext:
{{Infobox plaats in Italië
| land = Italië
| naam = Capannaguzzo
| area = {{IT-regio|EMR}}
| subarea = {{IT-prov|FC}}
| gemeente = [[Cesena]]
| inwoners =
| census =
| km2 =
| hoogte = 9
| netnummer=0547
| postcode=47023
| overignaam1=Naam inwoners
| overig1=
| lat_deg =44
| lat_min =10
| lat_sec =42
| lat_dir = N
| lon_deg =12
| lon_min =19
| lon_sec =58
| lon_dir = E
| image =
| caption =
}}
'''Capannaguzzo''' is een plaats ([[frazione]]) in de [[Italië|Italiaanse]] gemeente [[Cesena]].

{{Beginnetje|landen & volken|land=Italië|2=2008|3=07|4=21}}
[[Categorie:Plaats in Forlì-Cesena]]
[[Categorie:Cesena]]

title: Situering

Regio: Emilia-Romagna

Provincie: Forlì-Cesena

Gemeente: Cesena

Hoogte: 9 m

title: Overig


text:
# Gavisse
Gavisse (Duits: Gauwies) is een gemeente in het Franse departement Moselle in de regio Grand Est. De gemeente telde 591 inwoners op 1 januari 2022.

## Geschiedenis
Gavisse maakte tot 2015 deel uit van het arrondissement Thionville-Est en kanton Cattenom. Op 1 januari van dat jaar fuseerden de arrondissementen van Thionville tot het arrondissement Thionville. Toen het kanton op 22 maart 2015 werd opgeheven werden de gemeenten opgenomen in het kanton Yutz.

## Geografie
De oppervlakte van Gavisse bedraagt 4,15 vierkante kilometer; Op 1 januari 2022 was de bevolkingsdichtheid 142,4 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Gavisse met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal.
Basse-Rentgen · Berg-sur-Moselle · Beyren-lès-Sierck · Boust · Breistroff-la-Grande · Cattenom · Entrange · Escherange · Évrange · Fixem · Gavisse · Hagen · Hettange-Grande · Illange · Kanfen · Manom · Mondorff · Puttelange-lès-Thionville · Rodemack · Roussy-le-Village · Thionville (deels) · Volmerange-les-Mines · Yutz · Zoufftgen

title: Gavisse

wikitext:
{{Infobox gemeente Frankrijk
| plaatsnaam = Gavisse
| altnaam = Gauwies
| wapen =
| kaart =
| regio = [[Grand Est]]
| departement = [[Moselle (departement)|Moselle]] (57)
| depnr = 57
| arrondissement = [[Arrondissement Thionville|Thionville]]
| kanton = [[Kanton Yutz|Yutz]]
| jaar = 1999
| inwoners = 507
| dichtheid = 123,7
| oppervlakte = 4,1
| water =
| latitudeGraden = 49
| latitudeMinuten = 26
| latitudeSeconden = 0
| longitudeGraden = 6
| longitudeMinuten = 17
| longitudeSeconden = 0
| E of W = E
| ol of wl = O.L.
| code = 57245
| postcode = 57570
| netnummer =
| hoogteligging = 148 - 180
| aangrenzende gemeenten =
| burgemeester =
}}
'''Gavisse''' ([[Duits]]: ''Gauwies'') is een gemeente in het [[Frankrijk|Franse]] departement [[Moselle (departement)|Moselle]] in de regio [[Grand Est]]. {{Inwonertal|soort=zin|locatie=gemeente}}

==Geschiedenis==
Gavisse maakte tot 2015 deel uit van het [[arrondissement Thionville-Est]] en [[kanton Cattenom]]. Op 1 januari van dat jaar fuseerden de arrondissementen van [[Thionville]] tot het [[arrondissement Thionville]]. Toen het kanton op 22 maart 2015 werd opgeheven werden de gemeenten opgenomen in het [[kanton Yutz]].

[[Bestand:Gavisse Gemeng w.jpg|thumb|links|Gemeentehuis van Gavisse]]
{{Clearleft}}

==Geografie==
De oppervlakte van Gavisse bedraagt {{inwonertal|soort=oppervlakte}}; Op {{Inwonertal|soort=datum}} was de [[bevolkingsdichtheid]] {{inwonertal|soort=dichtheid}} inwoners per km².
{{Detailkaart Franse gemeente|id=57245}}

==Demografie==
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal.<ref>{{Link INSEE|id=57245}}, cijfers inwoneraantal volgens de definitie "population sans doubles comptes"</ref>
{{Grafiek inwonertal gemeente Frankrijk|id=57245}}

{{Appendix}}
{{Navigatie kanton Yutz}}
{{Commonscat}}
{{Coor title dms|49|26|0|N|6|17|0|E|type:adm2nd_scale:25000_region:FR}}

[[Categorie:Gemeente in Moselle]]

title: Situering

Regio: Grand Est

Departement: Moselle (57)

Arrondissement: Thionville

Kanton: Yutz

Coördinaten: 49° 26′ NB, 6° 17′ OL

title: Algemeen

title: Overig

Website: Officiële website

title: Detailkaart

Detailkaart: · Locatie in Frankrijk Moselle

title: Foto's

Portaal: Frankrijk


text:
# Noodrem
Een noodrem is een inrichting waarmee een voertuig, elektrisch apparaat of een machine in geval van nood tot stilstand kan worden gebracht.

## Treinen, trams en metro's
Het bekendst voor het algemene publiek is de noodrem in de trein, tram of metro, waaraan in geval van nood door elke reiziger getrokken kan worden. Misbruik van dit remsysteem komt regelmatig voor, maar is strafbaar. Het is geen aparte rem, maar een speciale bediening van de gewone rem. Bij sommige voormalige treinen (o.a. de Nederlandse Mat '46 en Hondekop) was het een ketting die boven de ramen langs alle compartimenten liep.
Vanouds worden de remmen van een trein bediend door een leiding met perslucht die door de hele trein loopt (zie westinghouserem). Bij de meeste treinen zit in de noodrem-handel een klep, die er voor zorgt dat de lucht uit de leiding wegloopt. Hierdoor zal de hele trein remmen. In nieuwere treinen stuurt de noodrem een elektrisch signaal naar een ventiel, dat vervolgens de druk van de remleiding laat wegvallen.
Nadat een noodrem is aangetrokken en de trein tot stilstand is gekomen, zal het personeel zoeken aan welke hendel is getrokken. Dit is niet lastig, door het geluid van de ontsnappende lucht. Het personeel zal dan aan de reizigers aldaar vragen wat er aan de hand is, beslissen of de reis kan worden voortgezet en de hendel met een vierkantsleutel terugdraaien (zie afbeelding) voordat men verder kan rijden.

### Overbrugging
Bij de meeste treinen kan de machinist een noodremming overbruggen met een knop in de cabine. Hiermee kan de bestuurder voorkomen dat de trein op een ongunstige locatie tot stilstand komt, zoals op een brug of in een tunnel. Op zo'n locatie is het voor hulpdiensten namelijk moeilijk om de trein te bereiken. Als dit gebeurt mag de machinist met maximaal 40 km/h naar de eerstvolgende geschikte locatie rijden.
Om misbruik en oponthoud te voorkomen is in bijna alle treinen het noodremsysteem uitschakelbaar. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij het vervoer van hooligans, die vaak massaal aan de noodrem trekken. Met een uitgeschakelde noodrem mag de trein enkel met beperkte snelheid rijden.

### Noodknop
In moderne treinen, trams en metro's is een noodgreep of noodknop aanwezig waarmee de passagier niet zelf kan remmen, maar contact kan leggen met de bestuurder. Diegene kan vervolgens op de melding reageren door de trein tot stilstand te brengen, maar ook door een andere actie te ondernemen. Dit systeem werkt trager, maar voorkomt vertragingen of schade in het geval van misbruik.
Bij onder andere de Docklands Light Railway (waar gebruik wordt gemaakt van zelfrijdende treinen) is, naast de noodrem in de trein, op het perron ook een noodknop aanwezig waarmee een trein tot stilstand kan worden gebracht.
Treinen en sommige trams en metro's hebben bovendien een dodemansknop. Dit is een noodrem die automatisch in werking treedt als de machinist onwel wordt.

## Roltrap en lift
Roltrappen en liften hebben ook een noodknop. Het komt vaak voor dat roltrappen of liften door misbruik stil staan.

## Pretparken
Ook de meeste attracties in een pretpark zoals onder meer achtbanen en botsauto's beschikken over een noodrem (meestal een noodknop). Zo kan de beheerder door de stroom uit te schakelen of noodremmen te activeren de attractie tot stilstand brengen.

## Machines
Verder kan men een noodrem aantreffen bij bijvoorbeeld werkvoertuigen zoals kraanwagens,hijskranen en bulldozers maar ook bij landbouwvoertuigen. In fabrieken komt men ze tegen bij allerlei soorten machines en bijvoorbeeld bij een lopende band.

## Auto's
Een andere definitie van noodrem is een apart remsysteem, dat kan worden gebruikt als de gewone rem faalt. In een auto kan de handrem als zodanig worden gebruikt. De handrem is minder effectief dan het gewone remsysteem, maar werkt ook zonder de rembekrachtiging.

## Vliegtuigen
De parkeerrem kan in sommige vliegtuigen ook gebruikt worden als noodrem, bijvoorbeeld bij vliegtuigen van de fabrikant Airbus, waar de parkeerrem wordt aangestuurd door een ander hydraulisch systeem dan de normale rem.
Soms staat in dat geval deze tekst op de rem: Parking / Emergency Brake. Het gebruik als noodrem veroorzaakt bij sommige vliegtuigtypes schade aan de wielen van het vliegtuig.

title: Noodrem

wikitext:
[[Bestand:Noodrem trein.jpg|thumb|Noodrem in Nederlandse trein rond 2005. Door met een sleutel de knop in het midden te draaien, kan het treinpersoneel de trein weer in bedrijf zetten.]]
[[Bestand:Notbremsgriff um 1920.jpg|thumb|Noodrem in een Duitse trein rond 1920]]
Een '''noodrem''' is een inrichting waarmee een [[voertuig]], [[elektrisch]] [[apparaat]] of een [[machine]] in geval van nood tot stilstand kan worden gebracht.

== Treinen, trams en metro's ==
Het bekendst voor het algemene publiek is de noodrem in de [[trein]], [[tram]] of [[metro (vervoermiddel)|metro]], waaraan in geval van nood door elke reiziger getrokken kan worden. Misbruik van dit remsysteem komt regelmatig voor, maar is strafbaar. Het is geen aparte rem, maar een speciale bediening van de gewone rem. Bij sommige voormalige treinen (o.a. de Nederlandse [[Mat '46]] en [[Mat '54|Hondekop]]) was het een ketting die boven de ramen langs alle compartimenten liep.

Vanouds worden de remmen van een trein bediend door een leiding met [[perslucht]] die door de hele trein loopt (zie [[westinghouserem]]). Bij de meeste treinen zit in de noodrem-handel een klep, die er voor zorgt dat de lucht uit de leiding wegloopt. Hierdoor zal de hele trein remmen. In nieuwere treinen stuurt de noodrem een elektrisch signaal naar een ventiel, dat vervolgens de druk van de remleiding laat wegvallen.

Nadat een noodrem is aangetrokken en de trein tot stilstand is gekomen, zal het personeel zoeken aan welke hendel is getrokken. Dit is niet lastig, door het geluid van de ontsnappende lucht. Het personeel zal dan aan de reizigers aldaar vragen wat er aan de hand is, beslissen of de reis kan worden voortgezet en de hendel met een [[vierkantsleutel]] terugdraaien (zie afbeelding) voordat men verder kan rijden.

=== Overbrugging ===
Bij de meeste treinen kan de [[Machinist (treinbestuurder)|machinist]] een noodremming overbruggen met een knop in de cabine. Hiermee kan de bestuurder voorkomen dat de trein op een ongunstige locatie tot stilstand komt, zoals op een brug of in een tunnel. Op zo'n locatie is het voor hulpdiensten namelijk moeilijk om de trein te bereiken. Als dit gebeurt mag de machinist met maximaal 40 km/h naar de eerstvolgende geschikte locatie rijden.

Om misbruik en oponthoud te voorkomen is in bijna alle treinen het noodremsysteem uitschakelbaar. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij het vervoer van [[Hooliganisme|hooligans]], die vaak massaal aan de noodrem trekken. Met een uitgeschakelde noodrem mag de trein enkel met beperkte snelheid rijden.

=== Noodknop ===
In moderne treinen, trams en [[metro (vervoermiddel)|metro]]'s is een noodgreep of [[noodknop]] aanwezig waarmee de passagier niet zelf kan remmen, maar contact kan leggen met de bestuurder. Diegene kan vervolgens op de melding reageren door de trein tot stilstand te brengen, maar ook door een andere actie te ondernemen. Dit systeem werkt trager, maar voorkomt vertragingen of schade in het geval van misbruik.

Bij onder andere de [[Docklands Light Railway]] (waar gebruik wordt gemaakt van zelfrijdende treinen) is, naast de noodrem in de trein, op het perron ook een noodknop aanwezig waarmee een trein tot stilstand kan worden gebracht.<ref>Gezien in Engeland</ref>

Treinen en sommige trams en metro's hebben bovendien een [[dodemansknop]]. Dit is een noodrem die automatisch in werking treedt als de [[treinbestuurder|machinist]] onwel wordt.

==Roltrap en lift==
[[Roltrap]]pen en liften hebben ook een noodknop. Het komt vaak voor dat roltrappen of liften door misbruik stil staan.

==Pretparken==
Ook de meeste attracties in een [[pretpark]] zoals onder meer [[achtbanen]] en [[botsauto]]'s beschikken over een noodrem (meestal een noodknop). Zo kan de beheerder door de stroom uit te schakelen of noodremmen te activeren de attractie tot stilstand brengen.

==Machines==
Verder kan men een noodrem aantreffen bij bijvoorbeeld werkvoertuigen zoals kraanwagens,hijskranen en bulldozers maar ook bij landbouwvoertuigen. In fabrieken komt men ze tegen bij allerlei soorten machines en bijvoorbeeld bij een [[lopende band]].

== Auto's ==
Een andere definitie van '''noodrem''' is een apart remsysteem, dat kan worden gebruikt als de gewone rem faalt. In een auto kan de [[handrem]] als zodanig worden gebruikt. De handrem is minder effectief dan het gewone remsysteem, maar werkt ook zonder de [[rembekrachtiging]].

== Vliegtuigen ==
De [[parkeerrem]] kan in sommige vliegtuigen ook gebruikt worden als noodrem, bijvoorbeeld bij vliegtuigen van de fabrikant [[Airbus]], waar de parkeerrem wordt aangestuurd door een ander [[hydraulisch]] systeem dan de normale rem.
Soms staat in dat geval deze tekst op de rem: ''Parking / Emergency Brake''. Het gebruik als noodrem veroorzaakt bij sommige vliegtuigtypes schade aan de wielen van het vliegtuig.{{Bron?||2023|03|23}}

{{Appendix|2=
{{References}}
}}

[[Categorie:Remsysteem]]
[[Categorie:Tramtechniek]]


text:
# Gabriël Metsustraat 8
Gabriël Metsustraat 8 te Amsterdam is een gebouw aan de Gabriël Metsustraat in het Museumkwartier in Amsterdam Oud-Zuid.
De straat werd vanaf 1899 langzaam volgebouwd, maar was eerst nog bekend als de verbinding tussen de "Van Baerlestraat en de Ruysdaelkade". Rond 1907 werd er aan die straat gebouwd aan de Nieuwe Huishoudschool ontworpen door Willem Leliman. De school en internaat was een afsplitsing van de Amsterdamse Huishoudschool aan het Zandpad, dat in de ogen van enkele onderwijzeressen, met name Martine Wittop Koning, ouderwets begon te raken. De afsplitsing vestigde zich eerst in Jan Luijkenstraat 92, maar kon zichzelf een nieuw gebouw veroorloven. Leliman kwam met een gebouw ontworpen in een stijl die een kruising tussen rationalistische stijl en Arts & crafts. Leliman liet een zichtbare scheiding zien tussen de onderwijsfunctie (benedenetages) en woongedeelten (bovenetages). De tekst "De Nieuwe Huishoudschool" is ook in de 21e eeuw nog hoog in de gevel leesbaar.
De ouders hadden er vertrouwen in want ongeveer 200 meisjes volgden de vernieuwingsgezinde onderwijzeressen naar de nieuwe school. Een van de vernieuwingen die werden doorgevoerd betrof het onderwijs op voedingsgebied. Nadat eerst een huisarts uit de buurt de meisjes er onderwijs in gaf, was het rond 1935 de beurt aan Martine Wittop Koning. Ook daarvoor was de populariteit hoog, blijkend uit het toevoegen van Gabriël Metsustraat 10 aan het gebouw in 1930/1931. Er zou nog lange tijd een school in het gebouw gevestigd zijn. Zo was vanaf 1995 de Opleiding Restauratoren in het pand gevestigd.
Op 10 augustus 2009 werd het gebouw tot gemeentelijk monument verklaard.
In 2015 stond het leeg, maar er werd onderzoek gedaan of het gebouw betrokken kon worden door de bibliotheek en het documentatiecentrum van het Van Gogh Museum. Die had, behalve voor de functie museum, allerlei ruimten in de stad in gebruik en dat werkte niet prettig. Voordat het Van Gogh Museum er gebruik van kon maken, moest er uitgebreid verbouwd en gerenoveerd en moest het gebouw voldoen aan de hoogste BREEAM-eisen. In 2016 trok zij het gebouw in.
Bijzonder is dat de architect en de plaatsvervangend hoofdonderwijzers Maria Emalia Bosch dusdanig contact hadden voor de bouw, dat zij in 1908 trouwden. Zijn schoonvader was toen al overleden, voor diens weduwe ontwierp Leliman Krugerlaan 26 in Baarn ook wel Villa Eureka genaamd en ook een gemeentelijk monument.

title: Gabriël Metsustraat 8

wikitext:
{{Infobox gebouw
| naam          = Gabriël Metsustraat 8
| afbeelding    = 2020 Gabriël Metsustraat 8-10 (2).jpg
| onderschrift  = Gabriël Metsustraat 8 (april 2020)
| locatie       = [[Amsterdam-Zuid]]<br/>[[Gabriël Metsustraat]]
| status        =
| oorspronkelijke functie = school
| gebruik       = dependance [[Van Gogh Museum]]
| ontwerp       =
| start         = 1907
| gereed        = 1908
| opening       =
| sluiting      =
| verbouwing    =
| restauratie   =
| sloopjaar     =
| bouwstijl     = rationalisme, Arts & Craft
| architect     = [[Willem Leliman]]
| eigenaar      = gemeente Amsterdam
| monumentstatus= [[gemeentelijk monument]]
| complexnummer =
| monumentnummer=
| lijst         =
| mapname       =
| lat_deg       =
| lat_min       =
| lat_sec       =
| lat_dir       =
| lon_deg       =
| lon_min       =
| lon_sec       =
| lon_dir       =
}}
'''Gabriël Metsustraat 8 te Amsterdam''' is een gebouw aan de [[Gabriël Metsustraat]] in het [[Museumkwartier (Amsterdam)|Museumkwartier]] in [[Amsterdam Oud-Zuid]].

De straat werd vanaf 1899 langzaam volgebouwd, maar was eerst nog bekend als de verbinding tussen de "Van Baerlestraat en de Ruysdaelkade". Rond 1907 werd er aan die straat gebouwd aan de Nieuwe Huishoudschool ontworpen door [[Willem Leliman]]. De school en internaat was een afsplitsing van de [[Amsterdamse Huishoudschool]] aan het [[Zandpad (Amsterdam)|Zandpad]], dat in de ogen van enkele onderwijzeressen, met name [[Martine Wittop Koning]], ouderwets begon te raken. De afsplitsing vestigde zich eerst in [[Jan Luijkenstraat]] 92, maar kon zichzelf een nieuw gebouw veroorloven. Leliman kwam met een gebouw ontworpen in een stijl die een kruising tussen [[rationalisme (architectuur)|rationalistische stijl]] en [[Arts & crafts]]. Leliman liet een zichtbare scheiding zien tussen de onderwijsfunctie (benedenetages) en woongedeelten (bovenetages). De tekst "De Nieuwe Huishoudschool" is ook in de 21e eeuw nog hoog in de gevel leesbaar.

De ouders hadden er vertrouwen in want ongeveer 200 meisjes volgden de vernieuwingsgezinde onderwijzeressen naar de nieuwe school. Een van de vernieuwingen die werden doorgevoerd betrof het onderwijs op voedingsgebied. Nadat eerst een huisarts uit de buurt de meisjes er onderwijs in gaf, was het rond 1935 de beurt aan Martine Wittop Koning. Ook daarvoor was de populariteit hoog, blijkend uit het toevoegen van Gabriël Metsustraat 10 aan het gebouw in 1930/1931. Er zou nog lange tijd een school in het gebouw gevestigd zijn.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000042615:mpeg21:a0077 Algemeen Handelsblad, 13 mei 1954, vijftigjarig jubileum Huishoudschool]</ref> Zo was vanaf 1995 de Opleiding Restauratoren in het pand gevestigd. <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBPERS01:003249006:mpeg21:a00333 Algemeen Dagblad, 7 januari 1995, Opleiding Restauratoren]</ref>

Op 10 augustus 2009 werd het gebouw tot [[gemeentelijk monument]] verklaard.

In 2015 stond het leeg, maar er werd onderzoek gedaan of het gebouw betrokken kon worden door de bibliotheek en het documentatiecentrum van het [[Van Gogh Museum]]. Die had, behalve voor de functie museum, allerlei ruimten in de stad in gebruik en dat werkte niet prettig. Voordat het Van Gogh Museum er gebruik van kon maken, moest er uitgebreid verbouwd en gerenoveerd en moest het gebouw voldoen aan de hoogste [[BREEAM]]-eisen. In 2016 trok zij het gebouw in.

Bijzonder is dat de architect en de plaatsvervangend hoofdonderwijzers Maria Emalia Bosch dusdanig contact hadden voor de bouw, dat zij in 1908 trouwden. Zijn schoonvader was toen al overleden, voor diens weduwe ontwierp Leliman [[Krugerlaan 26 (Baarn)|Krugerlaan 26]] in [[Baarn]] ook wel ''Villa Eureka'' genaamd en ook een gemeentelijk monument.

[[Bestand:2020 Gabriël Metsustraat 8-10 (5).jpg|thumb|links|Tegeltableau De Nieuwe Huishoudschool (april 2020)]]

{{Appendix|2=
*[https://020apps.nl/kaart/1850-1940/Gabriël_Metsustraat/Nieuwe_Huishoudschool Monumenten Inventarisatie Project, geraadpleegd 29 mei 2020]
*Case-Study; Herinrichting Gabriël Metsustraat 8 tot hoofdkantoor Van Gogh Museum uit 2016
*[https://vriendennederlandstegelmuseum.nl/insitu/insitu_route_list.php?routenaam=AMS-Z1a Vrienden van het Nederlands Tegelmuseum]
*{{pdf}}[http://ftp.ruimtelijkeplannen.amsterdam.nl/DRO/plannen/NL.IMRO.03630000K195306BBPSTD-/NL.IMRO.03630000K195306BBPSTD-/Boek-Gemeentelijk-Monumenten-Project.pdf gemeentelijk Monumenten Project van Stadsdeel Zuid 2008-2014]
*[https://groenegraf.blogspot.com/2012/08/baarnse-voorloper-van-de-tomtom.html Groene graf over Leliman, Bosch]
----
{{References}}
}}
{{Coor title dms|52|21|21.27|N|4|52|52.17|E|scale:1563_region:NL}}

{{DEFAULTSORT:Gabriël Metsustraat 08}}
[[Categorie:Gemeentelijk monument in Amsterdam]]
[[Categorie:Bouwwerk in Amsterdam-Zuid]]

title: Locatie

Locatie: Amsterdam-Zuid · Gabriël Metsustraat

Coördinaten: 52° 21′ NB, 4° 53′ OL

title: Status en tijdlijn

Oorspr. functie: school

Huidig gebruik: dependance Van Gogh Museum

title: Architectuur

Bouwstijl: rationalisme, Arts & Craft

title: Bouwinfo

Architect: Willem Leliman

Eigenaar: gemeente Amsterdam

title: Erkenning

Monumentstatus: gemeentelijk monument


text:
# Pontarachna aenariensis
Pontarachna aenariensis is een mijtensoort uit de familie van de Pontarachnidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1983 door Mari & Morselli.

title: Pontarachna aenariensis

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Pontarachna aenariensis''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] (Geleedpotigen)
| klasse = [[Spinachtigen|Arachnida]] (Spinachtigen)
| orde = [[Trombidiformes]]
| familie = [[Pontarachnidae]]
| geslacht = ''[[Pontarachna]]''
| w-naam = ''Pontarachna aenariensis''
| auteur = Mari & Morselli
| datum = 1983
| haakjes =
| worms = 227556
}}
'''''Pontarachna aenariensis''''' is een [[mijten]]soort uit de familie van de [[Pontarachnidae]].<ref>Smit, H. (2012). <i>Pontarachna aenariensis</i> Mari & Morselli, 1983. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=227556</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1983 door Mari & Morselli.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|24}}

[[Categorie:Pontarachnidae]]

title: Pontarachna aenariensis

Orde: Trombidiformes

Familie: Pontarachnidae

Geslacht: Pontarachna

title: Soort


text:
# Flight 29 Down
Flight 29 Down is een Amerikaanse televisieserie die van 2005 tot 2007 werd uitgezonden. In België werd de serie uitgezonden door Ketnet.

## Verhaal
Een middelbareschoolklas gaat op reis per vliegtuig. Samen met de leiders van de klassenraad moeten ze een paar beslissingen nemen. Ofwel kunnen ze een groot vliegtuig nemen, maar dat kost wel veel. Ofwel kunnen ze een klein vliegtuig nemen, en met het geld dat ze uitsparen kunnen ze een nieuwe jongen meenemen. Melissa, die stiekem een oogje heeft op die jongen, slaagt erin de groep over te halen om het kleine vliegtuig te nemen.
Als ze onderweg zijn breekt er een stevig onweer los. Een van de motoren van het vliegtuig wordt geraakt, en het vliegtuig stort neer op een eiland. De piloot van het vliegtuig besluit om samen met drie kinderen hulp te gaan zoeken. De zeven kinderen die overblijven blijven bij het vliegtuig. Die zeven kinderen moeten zien te overleven op het eiland, terwijl ze te maken krijgen met ziekte, relaties, ruzies en storm. De zeven weten zich aardig te redden op het eiland, maar beginnen steeds meer te twijfelen of ze nog wel gevonden zullen worden.

## Rolverdeling
| Acteur               | Personage      |
| -------------------- | -------------- |
| Allen Alvarado       | Lex Marin      |
| Corbin Bleu          | Nathan McHugh  |
| Hallee Hirsh         | Daley Marin    |
| Jeremy James Kissner | Eric McGorrill |
| Johnny Pacar         | Cody Jackson   |
| Lauren Storm         | Taylor Hagan   |
| Kristy Wu            | Melissa Wu     |

title: Flight 29 Down

wikitext:
'''Flight 29 Down''' is een [[Verenigde Staten (hoofdbetekenis)|Amerikaanse]] televisieserie die van 2005 tot 2007 werd uitgezonden. In België werd de serie uitgezonden door [[Ketnet]].

== Verhaal ==
{{Leeswaarschuwing}}
Een middelbareschoolklas gaat op reis per vliegtuig. Samen met de leiders van de klassenraad moeten ze een paar beslissingen nemen. Ofwel kunnen ze een groot vliegtuig nemen, maar dat kost wel veel. Ofwel kunnen ze een klein vliegtuig nemen, en met het geld dat ze uitsparen kunnen ze een nieuwe jongen meenemen. Melissa, die stiekem een oogje heeft op die jongen, slaagt erin de groep over te halen om het kleine vliegtuig te nemen.

Als ze onderweg zijn breekt er een stevig onweer los. Een van de motoren van het vliegtuig wordt geraakt, en het vliegtuig stort neer op een eiland. De piloot van het vliegtuig besluit om samen met drie kinderen hulp te gaan zoeken. De zeven kinderen die overblijven blijven bij het vliegtuig. Die zeven kinderen moeten zien te overleven op het eiland, terwijl ze te maken krijgen met ziekte, relaties, ruzies en storm. De zeven weten zich aardig te redden op het eiland, maar beginnen steeds meer te twijfelen of ze nog wel gevonden zullen worden.

== Rolverdeling ==
{{Tabel cast}}
|-
|{{SortNaam|Allen|Alvarado}}||Lex Marin
|-
|{{SortNaam|Corbin|Bleu}}||Nathan McHugh
|-
|{{SortNaam|Hallee|Hirsh}}||Daley Marin
|-
|{{SortNaam|Jeremy James|Kissner}}||Eric McGorrill
|-
|{{SortNaam|Johnny|Pacar}}||Cody Jackson
|-
|{{SortNaam|Lauren|Storm}}||Taylor Hagan
|-
|{{SortNaam|Kristy|Wu}}||Melissa Wu
|-
|}

[[Categorie:Amerikaanse televisieserie]]