text:
# Tramlijn 35 (Brussel)
Tram 35 is een tramlijn uitgebaat door de Brusselse vervoersmaatschappij MIVB, die sinds 11 maart 2025 rijdt tussen de tramhalte Esplanade en de tramhalte Docks Bruxsel. De kenkleur van deze lijn is donkerblauw.
De lijn neemt een deel het traject over van de voormalige lijn 3 die stopte op 22 september 2024, en waarvan het hele traject vanaf 23 september 2024 door de toen nieuwe lijn 35 en de eveneens nieuwe lijn 10 werd overgenomen. Alleen reeds lijn 10 verder door dan de voormalige lijn 3 langs een volledig nieuw tracé met een lengte van 5,5 km nieuwe sporen en tien bijkomende tramhaltes waarmee Neder-Over-Heembeek wordt ontsloten en een rechtstreekse tramverbinding krijgt met het centrum van Brussel.
Lijn 35 bediende dus initieel het traject tussen de haltes Esplanade in Laken en Weldoeners in Schaarbeek, en voedde in Heembeek lijn 10 waarop de reizigers konden overstappen.  Na vier maanden evalueerde de MIVB het tracé en merkte dat lijn 35 onderbenut werd, vooral waren er zeer lage reizigersaantallen tussen de halte Docks Bruxsel en het Schaarbeekse Weldoenersplein, een traject dat ook met hogere reizigersbenutting door lijn 7 wordt bediend.  Daarom werd het tracé van lijn 35 verkort, en bleef vanaf 11 maart 2025 enkel het tracé tussen de haltes Esplanade in Laken en Docks Bruxsel in Schaarbeek. De door deze trajectinkorting vrijgekomen tramstellen worden ingezet voor een versterking van lijn 62.
In de toekomst, mogelijk vanaf september 2025, wordt lijn 35 dan wel verlengd, vanaf Dockx Bruxsel door naar het station van Schaarbeek waar overstapmogelijkheden komen met tramlijn 92, maar ook met de treinen van het S-net.

## Traject
Het nieuwe tijdelijke traject van lijn 35 zoals geldig vanaf 11 maart 2025
De lijn doet volgende haltes aan: Esplanade - De Wand - Araucaria - Braambosjes - Heembeek - Docks Bruxsel

title: Tramlijn 35 (Brussel)

wikitext:
{{Zie artikel|In de jaren 1960 bestond er een oude tramlijn 35 die het station Sint-Agatha-Berchem met de Naamsepoort verbond.}}

{{Infobox MIVB
| lijn                   = [[Bestand:Brussels tramway icon.svg|kaderloos|40x40px]] [[Bestand:STIB-MIVB Line 35.svg|kaderloos|40x40px]]
| afbeelding             = T3022 De Wand.jpg
| onderschrift           = Een T3000 op lijn 35 aan de tramhalte De Wand
| geografische weergave  =
| kaart                  =
| vervoersmiddel         = [[Brusselse tram|Tram]]
| opening                = 23 september 2024
| eigenschappen          = Eigenschappen
| exploitant             = [[Maatschappij voor het Intercommunaal Vervoer te Brussel|MIVB]]
| voertuigen             = [[Brusselse Cityrunner|T2000]], [[Brusselse Cityrunner|T3000]]
| label                  =
| eindpunten             = ''[[Esplanade (tramhalte)|Esplanade]], [[Docks Bruxsel]]''
| bestuurswijze          = Bestuurder
| aantal haltes          = 6
| lengte                 = 3,7 km
| stelplaatsen           = [[Haren (Brussel)|Haren]], [[Schaarbeek]]
| reistijd               =
| gemeentes              = [[Brussel (stad)|Brussel]], [[Laken (België)|Laken]]
| Andere tramlijnen      = Andere lijnen
| tramlijnen             = {{Pictogram|MIVB|4|7|8|9|10|18|19|25|39|44|51|55|62|81|82|92|93|97}}
| oude tramlijnen        = {{Pictogram|MIVB|3|23|24|31|32|T33|52|56|83|90|91|94}}
| toekomstige tramlijnen =
}}
{{maplink|frame=yes|type=line|id=Q120225339|text=Brusselse tramlijn 35 (sinds september 2024)|frame-lat=50.86|frame-long=4.35|frame-width=265|frame-height=265|zoom=11|length=yes|stroke-color=#336195|stroke-width=3}}
'''Tram 35''' is een tramlijn uitgebaat door de Brusselse vervoersmaatschappij [[Maatschappij voor het Intercommunaal Vervoer te Brussel|MIVB]], die sinds 11 maart 2025 rijdt tussen de tramhalte [[Esplanade (tramhalte)|Esplanade]] en de tramhalte [[Docks Bruxsel]]. De kenkleur van deze lijn is donkerblauw.

De lijn neemt een deel het traject over van de voormalige [[Tramlijn 3 (Brussel)|lijn 3]] die stopte op 22 september 2024, en waarvan het hele traject vanaf 23 september 2024 door de toen nieuwe lijn 35 en de eveneens nieuwe [[Tramlijn 10 (Brussel)|lijn 10]] werd overgenomen. Alleen reeds lijn 10 verder door dan de voormalige lijn 3 langs een volledig nieuw tracé met een lengte van 5,5 km nieuwe sporen en tien bijkomende tramhaltes waarmee [[Neder-Over-Heembeek]] wordt ontsloten en een rechtstreekse tramverbinding krijgt met het centrum van Brussel.

Lijn 35 bediende dus initieel het traject tussen de haltes Esplanade in Laken en Weldoeners in Schaarbeek, en voedde in Heembeek lijn 10 waarop de reizigers konden overstappen.  Na vier maanden evalueerde de MIVB het tracé en merkte dat lijn 35 onderbenut werd, vooral waren er zeer lage reizigersaantallen tussen de halte Docks Bruxsel en het Schaarbeekse Weldoenersplein, een traject dat ook met hogere reizigersbenutting door [[Tramlijn 7 (Brussel)|lijn 7]] wordt bediend.  Daarom werd het tracé van lijn 35 verkort, en bleef vanaf 11 maart 2025 enkel het tracé tussen de haltes Esplanade in Laken en Docks Bruxsel in Schaarbeek. De door deze trajectinkorting vrijgekomen tramstellen worden ingezet voor een versterking van [[Tramlijn 62 (Brussel)|lijn 62]].

In de toekomst, mogelijk vanaf september 2025, wordt lijn 35 dan wel verlengd, vanaf Dockx Bruxsel door naar het [[Station Schaarbeek|station van Schaarbeek]] waar overstapmogelijkheden komen met [[Tramlijn 92 (Brussel)|tramlijn 92]], maar ook met de treinen van het [[Gewestelijk Expresnet|S-net]].<ref>[https://www.bruzz.be/actua/mobiliteit/tram-35-krijgt-kortere-route-maar-wordt-september-verlengd-naar-station-schaarbeek Tram 35 krijgt kortere route, verlenging gepland in september], [[BRUZZ (krant)|BRUZZ]], RV, 10 februari 2025, geraadpleegd op 25 juli 2025.</ref>

== Traject ==
Het nieuwe tijdelijke traject van lijn 35 zoals geldig vanaf 11 maart 2025

De lijn doet volgende haltes aan: [[Esplanade (tramhalte)|Esplanade]] - [[De Wand (tramhalte)|De Wand]] - Araucaria - Braambosjes - Heembeek - [[Docks Bruxsel]]

{{Appendix|2=
{{References}}
}}
{{Bibliografische informatie}}

[[Categorie:Brusselse tram en premetro|Tramlijn 35]]
[[Categorie:Tramlijn in Brussel| 35]]

title: Eigenschappen

Exploitant: MIVB

Eindpunten: Esplanade, Docks Bruxsel

Bestuurswijze: Bestuurder

Stelplaats(en): Haren, Schaarbeek

Gemeentes: Brussel, Laken


text:
# Slangenman van La Perouse
De Slangenman van La Perouse (Engels: Snake Man of La Perouse) is een wekelijkse reptielenshow in La Perouse, een buitenwijk van de Australische stad Sydney. De show wordt sinds begin twintigste eeuw gehouden en betekende voor hele generaties inwoners van die stad een traditioneel zondagsuitje.

## Achtergrond
Het houden van slangenshows langs de weg of op kermissen was een Australische traditie, stammend uit de negentiende eeuw. Veel van de mannen die met slangen optraden, verkochten daarnaast zelfontwikkelde huismiddeltjes tegen slangenbeten. Soms lieten zij zich door gifslangen bijten, uit een oogpunt van spektakel of om de doelmatigheid van hun middeltjes te bewijzen. Deze 'medicijnen' waren niet altijd even effectief en moesten in sommige gevallen als kwakzalverij worden betiteld. Het eerste wetenschappelijk ontwikkelde tegengif, voor één soort slang, kwam in Australië echter pas in 1930 beschikbaar, in 1955 gevolgd door een tweede soort. Het sterftecijfer onder deze kermisartiesten was hoog.

## Geschiedenis
Mogelijk werden al vanaf 1889 op deze plek slangenshows gehouden, maar begin twintigste eeuw was dat aantoonbaar het geval. De eerst bekende slangenman die op deze plaats optrad, was "professor" Frederick Fox. Hij ging er prat op immuun te zijn geworden voor slangenbeten. Toch had hij ook de beschikking over een door hemzelf ontwikkeld tegengif. Toen Fox in 1913 naar India reisde om er zijn tegengif te verkopen, werd de show voortgezet door Edward See, een lokale vrijwilliger, de echter overleed na door een tijgerslang te zijn gebeten. Fox overleed een jaar later in Calcutta. Hij werd er verscheidene malen door een krait gebeten, behandelde zichzelf, maar zag daarbij één beet over het hoofd en stierf enkele uren later.
Vanaf 1920 werd de show verzorgd door de familie Cann, in eerste aanleg door George Cann sr (1897-1965). Cann was daarnaast actief als slangenjager en -melker. Hij was twintig jaar lang reptielenconservator van de Taronga Park Zoo. Cann versterkte het educatie-aspect van de show en schakelde later ook zijn vrouw en zoons George jr en John in bij de show. Na het overlijden van George sr in 1965 zetten zijn zoons de show voort. George jr overleed in 2001 en in 2010 stopte ook John met optreden. De show werd een tijd verzorgd door de Hawkesbury Herpetological Society en sinds juli 2016 is Rob Ambrose de slangenman.
Het lokale La Perouse Museum heeft een permanente expositie gewijd aan de slangenman en zijn geschiedenis.

## Plaats en tijd
Op een grasveldje langs de weg, in wat tegenwoordig Cann Park heet, staat een stalen omheining. Deze meet zo'n zeven bij dertien meter en is ongeveer een meter hoog. Het optreden duurt ongeveer een half uur en begint elke zondagmiddag om half twee.

## De show
De slangenman toont een aantal van de meest giftige slangen van Australië en vertelt wat over de soorten en hun leefwijze. Ook vertelt hij waar en hoe vaak mensen in Australië door slangen worden gebeten en wat ze daaraan moeten doen. Doorgaans melkt hij ook een slang voor zijn vergif. Vaak beweegt zich gedurende de show één Australisch reptiel vrij rond binnen de omheining, bijvoorbeeld een wateragame. Aan het eind van de show gaat de slangenman met de pet rond.

## Trivia
- Vanwege de shows en zijn andere bezigheden genoot George Cann landelijke bekendheid. In 1956 beschreef Ken Slater voor het eerst een taipan-ondersoort die hij had aangetroffen in Papoea-Nieuw-Guinea en hij noemde hem naar Cann: Oxyuranus scutellatus canni.[6][7]

wikiname: nlwiki

title: Slangenman van La Perouse

in_language: nl

wikitext:
[[Bestand:Snake man snake lizard.jpg|thumb|De slangenman in actie]]
[[Bestand:Snake pit La Perouse.jpg|thumb|Het publiek rond de 'slangenkuil']]
De '''Slangenman van La Perouse''' (Engels: ''Snake Man of La Perouse'') is een wekelijkse [[reptielen]]show in [[La Perouse (Australië)|La Perouse]], een buitenwijk van de [[Australië (land)|Australische]] stad [[Sydney]]. De show wordt sinds begin twintigste eeuw gehouden en betekende voor hele generaties inwoners van die stad een traditioneel zondagsuitje.<ref name="ABC">{{en}} [http://www.abc.net.au/7.30/content/2010/s2871906.htm Snake man calls it a day], ''ABC'', 13 april 2010.</ref>

== Achtergrond ==
Het houden van slangenshows langs de weg of op kermissen was een Australische traditie, stammend uit de negentiende eeuw.<ref name="PM">{{en}} Mirtschin, P. (2006); "The pioneers of venom production for Australian antivenoms", in: ''Toxicon'', Vol. 48, p. 899-918. [http://www.venomsupplies.com/assets/Pioneers-published-paper.pdf Online hier].</ref><ref name="LP" /> Veel van de mannen die met slangen optraden, verkochten daarnaast zelfontwikkelde huismiddeltjes tegen slangenbeten. Soms lieten zij zich door [[gifslangen]] bijten, uit een oogpunt van spektakel of om de doelmatigheid van hun middeltjes te bewijzen.<ref name="PM" /> Deze 'medicijnen' waren niet altijd even effectief en moesten in sommige gevallen als [[kwakzalverij]] worden betiteld. Het eerste wetenschappelijk ontwikkelde tegengif, voor één soort slang, kwam in Australië echter pas in 1930 beschikbaar, in 1955 gevolgd door een tweede soort.<ref>{{en}} [https://web.archive.org/web/20160528225148/http://collections.museumvictoria.com.au/articles/14955 Venoms & Antivenoms at Museum Victoria], Museums Victoria Collections, geraadpleegd 25 juni 2017.</ref> Het sterftecijfer onder deze kermisartiesten was hoog.<ref name="PM" />

== Geschiedenis ==
Mogelijk werden al vanaf 1889 op deze plek slangenshows gehouden,<ref name="PN" /> maar begin twintigste eeuw was dat aantoonbaar het geval. De eerst bekende slangenman die op deze plaats optrad, was "professor" Frederick Fox.<ref name="LP" /> Hij ging er prat op immuun te zijn geworden voor slangenbeten. Toch had hij ook de beschikking over een door hemzelf ontwikkeld [[tegengif]]. Toen Fox in 1913 naar India reisde om er zijn tegengif te verkopen, werd de show voortgezet door Edward See, een lokale vrijwilliger, de echter overleed na door een [[Australische tijgerslang|tijgerslang]] te zijn gebeten.<ref name="PN">{{en}} [http://www.portnews.com.au/story/4064126/continuing-the-cann-family-legacy-the-new-snake-man-of-la-perouse-rob-ambrose/ Continuing the Cann family legacy: the new snake man of La Perouse Rob Ambrose], portnews.com.au, 31 juli 2016.</ref> Fox overleed een jaar later in [[Calcutta]]. Hij werd er verscheidene malen door een [[Kraits|krait]] gebeten, behandelde zichzelf, maar zag daarbij één beet over het hoofd en stierf enkele uren later.

Vanaf 1920 werd de show verzorgd door de familie Cann,<ref name="PN" /> in eerste aanleg door George Cann sr (1897-1965).<ref name="LP">{{en}} [http://laperouse.info/recreation/snakemen/ John Cann Snakeman], gemeentelijke website La Perouse, geraadpleegd 25 juni 2017.</ref> Cann was daarnaast actief als slangenjager en [[Slangenmelker|-melker]]. Hij was twintig jaar lang reptielenconservator van de ''Taronga Park Zoo''.<ref name="LP" /> Cann versterkte het educatie-aspect van de show en schakelde later ook zijn vrouw en zoons George jr en John in bij de show. Na het overlijden van George sr in 1965 zetten zijn zoons de show voort. George jr overleed in 2001 en in 2010 stopte ook John met optreden.<ref name="ABC" /> De show werd een tijd verzorgd door de ''Hawkesbury Herpetological Society'' en sinds juli 2016 is Rob Ambrose de slangenman.<ref name="PN" />

Het lokale ''La Perouse Museum'' heeft een permanente expositie gewijd aan de slangenman en zijn geschiedenis.

== Plaats en tijd ==
Op een grasveldje langs de weg, in wat tegenwoordig ''Cann Park'' heet, staat een stalen omheining. Deze meet zo'n zeven bij dertien meter en is ongeveer een meter hoog. Het optreden duurt ongeveer een half uur en begint elke zondagmiddag om half twee.

== De show ==
De slangenman toont een aantal van de meest giftige slangen van Australië en vertelt wat over de soorten en hun leefwijze. Ook vertelt hij waar en hoe vaak mensen in Australië door slangen worden gebeten en wat ze daaraan moeten doen. Doorgaans melkt hij ook een slang voor zijn vergif. Vaak beweegt zich gedurende de show één Australisch reptiel vrij rond binnen de omheining, bijvoorbeeld een [[Lesueurs wateragame|wateragame]]. Aan het eind van de show gaat de slangenman met de pet rond.

== Trivia ==
* Vanwege de shows en zijn andere bezigheden genoot George Cann landelijke bekendheid. In 1956 beschreef [[Ken Slater]] voor het eerst een [[taipan]]-ondersoort die hij had aangetroffen in [[Papoea-Nieuw-Guinea]] en hij noemde hem naar Cann: ''Oxyuranus scutellatus canni''.<ref>{{en}} Markwell, K. en Cushing, N. (2010); ''Snake-Bitten: Eric Worrell And The Australian Reptile Park'', p. 81. Online geraadpleegd via [https://books.google.nl/books?id=VhWt7HgNDdsC&pg=PA81&lpg=PA81&dq=oxyuranus+canni+george+cann&source=bl&ots=EDCRFvlaHF&sig=SNjdc8nIJ7XXxDJfpGetJI_8j-c&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwidhd7yrtnUAhUSK1AKHd_oAaUQ6AEIJzAA#v=onepage&q=oxyuranus%20canni%20george%20cann&f=false GoogleBooks], 25 juni 2017.</ref><ref>{{en}} [http://www.kingsnake.com/aho/pdf/menu6/png/slater56.pdf Kopie van de beschrijving], kingsnake.com, geraadpleegd 25 juni 2017.</ref>

{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Snake Man of La Perouse|oldid=785932450|datum=20170625}}
----
{{References}}
'''Externe link'''
* [https://aso.gov.au/titles/newsreels/australia-today-lucky-strike/clip2/ Filmbeelden van de show], bioscoopjournaal uit 1938.
}}

{{Coor title dms|33|59|17.75|S|151|14|1.71|E|scale:3125_type:landmark_region:AU}}

[[Categorie:Slangen]]


text:
# Aega dofleini
Aega dofleini is een pissebed uit de familie Aegidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1910 door Thielemann.

title: Aega dofleini

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Aega dofleini''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| rijk= [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| familie = [[Aegidae]]
| klasse= [[Malacostraca]] (Hogere kreeftachtigen)
| orde= [[Pissebedden|Isopoda]] (Pissebedden)
| geslacht = ''[[Aega (geslacht)|Aega]]''
| auteur = Thielemann
| datum = 1910
| haakjes =
| worms = 256402
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] (Geleedpotigen)
}}
'''''Aega dofleini''''' is een [[pissebedden|pissebed]] uit de familie [[Aegidae]]. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1910 door Thielemann.<ref>Schotte, M. (2010). ''Aega dofleini'' Thielemann, 1910. In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2010). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het [[World Register of Marine Species]], te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=256402. [https://web.archive.org/web/20201111192837/http://marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails Gearchiveerd] op 11 november 2020.</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|15}}
[[Categorie:Aegidae]]

title: Aega dofleini

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Malacostraca (Hogere kreeftachtigen)

Orde: Isopoda (Pissebedden)

Familie: Aegidae

Geslacht: Aega

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Gadolinium
Gadolinium is een scheikundig element met symbool Gd en atoomnummer 64. Het is een zilverwit lanthanoïde.

## Ontdekking
In 1880 merkte de Zwitserse chemicus Jean Charles Galissard de Marignac op dat het materiaal dat in die tijd bekendstond als didymium en het mineraal gadoliniet een overeenkomende spectrumlijn vertoonde, die later werd toegeschreven aan gadolinium. In 1886 isoleerde Paul Émile Lecoq de Boisbaudran voor het eerst gadoliniumoxide uit het mineraal. Het duurde echter tot het begin van de 20e eeuw voordat Georges Urbain metallisch gadolinium kon isoleren. Deze Franse chemicus heeft tussen 1895 en 1912 een aantal elementen voor het eerst kunnen isoleren door middel van fractionele destillatie.
Gadolinium is vernoemd naar de Finse chemicus en geoloog Johan Gadolin.

## Toepassingen
Zowel in de industrie als in de medische wetenschap wordt gadolinium gebruikt voor uiteenlopende toepassingen:
- In magnetrons en de microgolftechnologie wordt gadolinium-yttrium-granaat (GYG) gebruikt.[1]

- In beeldbuizen wordt gadolinium gebruikt als fosforescent.[1]
- In meerdere legeringen wordt gadolinium gebruikt om eigenschappen van metalen te verbeteren; het toevoegen van 1% gadolinium aan ijzer- en chroomlegeringen maakt het materiaal bestand tegen hoge temperaturen en roest.[1]
- Compact discs bevatten gadolinium.
- Contrastmiddel bij MRI-scans. Middelen zoals Gadobutrol of een oplossing van het gadoliniumcomplex in DTPA worden aan vermoedelijke kankerpatiënten gegeven. Door lokale veranderingen in het vaatbed van het kankerweefsel en vanwege het grote paramagnetische moment van het Gd3+-ion worden deze weefsels veel beter zichtbaar in een MRI-scan. Na afloop van het onderzoek wordt het complex geleidelijk door de nieren uitgescheiden. Gadoxetaat is ook een contrastmiddel. Het bindt zich gemakkelijker aan gezond nierweefsel dan aan kankercellen of beschadigd weefsel. Ook wordt gadolinium gebruikt om bloedvaten zichtbaar te maken.
- Gadolinium wordt soms toegevoegd in splijtstofstiften voor kernreactoren gebruikmakend van de uitzonderlijk hoge werkzame doorsnede van de oneven isotopen 155 en 157 voor thermische neutronen. Aldus is het de bedoeling de hoge initiële reactiviteit van een nieuwe kernlading tijdelijk te onderdrukken tot het grootste deel van de oneven gadoliniumisotopen door neutronenvangst omgezet is in even isotopen.

## Opmerkelijke eigenschappen
Gadolinium is een zilverwit buigzaam en makkelijk te vervormen metaal met een metallieke glans. Bij standaard temperatuur en druk heeft het een compacte hexagonale kristalstructuur in alfavorm. Bij verhitting boven 1535 K verandert dat in de lichaamscentrische kubische bètavorm. Gadolinium reageert minder makkelijk met zuurstof dan de meeste andere lanthanoïden. Het reageert langzaam met water en lost op in de meeste verdunde zuren.
Gadolinium heeft een elektronenconfiguratie [Xe]4f75d16s2. Zoals de meeste elementen van de lanthanoïdereeks heeft het de neiging de drie buitenste elektronen af te staan (gadoliniumchemie wordt hier geheel door beheerst). Het vormt Gd3+-ionen met een [Xe]4f7 configuratie. Hiermee is de f-schil precies halfvol. Volgens de regel van Hund heeft de hoge spintoestand met alle elektronspins parallel en spinkwantumgetal S=7/2 de laagste energie. Dit is het hoogste spinkwantumgetal van enig ion.
In het element kunnen de magnetische momenten van de individuele atomen koppelen. Gadolinium is daarom een van de vier ferromagnetische metalen, naast ijzer, nikkel en kobalt. Hoewel het magnetisch moment bijzonder groot is, is de koppeling niet bijzonder sterk. Het curiepunt ligt rond kamertemperatuur.

## Verschijning
In de natuur komt gadolinium niet voor als vrij element, maar het komt voor in meerdere mineralen waarin ook andere lanthanoïden worden aangetroffen zoals gadoliniet, monaziet en bastnäsiet. De meeste gebruikte isolatiemethode is reductie van watervrij gadoliniumfluoride met calcium.

## Isotopen
| Stabielste isotopen | Stabielste isotopen | Stabielste isotopen      | Stabielste isotopen      | Stabielste isotopen      | Stabielste isotopen      |
| Iso                 | RA (%)              | Halveringstijd           | VV                       | VE (MeV)                 | VP                       |
| ------------------- | ------------------- | ------------------------ | ------------------------ | ------------------------ | ------------------------ |
| 148Gd               | syn                 | 74,6 j                   | α                        | 3,271                    | 144Sm                    |
| 150Gd               | syn                 | 1,79·106 j               | α                        | 2,809                    | 146Sm                    |
| 152Gd               | syn                 | 1,08·1014 j              | α                        | 2,205                    | 148Sm                    |
| 154Gd               | 2,18                | stabiel met 90 neutronen | stabiel met 90 neutronen | stabiel met 90 neutronen | stabiel met 90 neutronen |
| 155Gd               | 14,80               | stabiel met 91 neutronen | stabiel met 91 neutronen | stabiel met 91 neutronen | stabiel met 91 neutronen |
| 156Gd               | 20,47               | stabiel met 92 neutronen | stabiel met 92 neutronen | stabiel met 92 neutronen | stabiel met 92 neutronen |
| 157Gd               | 15,65               | stabiel met 93 neutronen | stabiel met 93 neutronen | stabiel met 93 neutronen | stabiel met 93 neutronen |
| 158Gd               | 24,84               | stabiel met 94 neutronen | stabiel met 94 neutronen | stabiel met 94 neutronen | stabiel met 94 neutronen |
| 160Gd               | 21,86               | stabiel met 96 neutronen | stabiel met 96 neutronen | stabiel met 96 neutronen | stabiel met 96 neutronen |

Gadolinium komt in zes stabiele isotopen voor in de natuur. Daarnaast komt er één radioactieve isotoop voor met een halveringstijd van 1,08·1014 jaar. In totaal zijn er 30 radio-isotopen bekend.

## Toxicologie en veiligheid
Van gadolinium is bekend dat het leverschade kan aanrichten bij langdurige blootstelling. Aangezien het gebruik van gadolinium aanzienlijk is (bijvoorbeeld voorheen, als fosforescent in beeldbuizen) is dat een belangrijke reden om het materiaal zorgvuldig te behandelen. MRI-contrastmiddelen gebaseerd op gadolinium, zoals gadobutrol, lijken bij toepassing bij patiënten met een zeer slechte nierfunctie een soort sclerodermie te kunnen veroorzaken: nefrogene systemische fibrose.

title: Gadolinium

wikitext:
{{Infobox element
| Afbeelding = Gadolinium.jpg
| Bijschrift = Gadolinium
| Naam = Gadolinium
| Symbool = Gd
| Atoomnummer = 64
| Groep = [[Scandiumgroep]]
| Periode = [[Periode-6-element|Periode 6]]
| Blok = [[f-blok]]
| Reeks = [[Lanthanoïde]]n
| Kleur = Zilverwit
| Atoommassa = 157,25
| Elektronenconfiguratie = <nowiki>[</nowiki>[[Xenon|Xe]]<nowiki>]</nowiki>4f7 5d1 6s2
| Oxidatietoestanden = +3
| Elektronegativiteit = 1,20
| Atoomstraal = 179
| Ionisatiepotentiaal1 = 593,40
| Ionisatiepotentiaal2 = 1166,52
| Ionisatiepotentiaal3 = 1990,51
| Dichtheid = 7900
| Hardheid =
| Smeltpunt = 1586
| Kookpunt = 3540
| Aggregatietoestand = Vast
| Smeltwarmte = 15,5
| Verdampingswarmte = 311
| vdWstraal =
| Kristalstructuur = Hex
| Molair volume = 19,90 · 10−6
| Dampdruk =
| Geluidssnelheid =
| Specifieke warmte = 230
| Weerstand = 140,5
| Warmtegeleiding = 10,6
}}

'''Gadolinium''' is een [[scheikundig element]] met symbool '''Gd''' en [[atoomnummer]] 64. Het is een zilverwit [[lanthanoïde]].

== Ontdekking ==
In 1880 merkte de [[Zwitserland|Zwitserse]] chemicus [[Jean Charles Galissard de Marignac]] op dat het materiaal dat in die tijd bekendstond als ''[[didymium]]'' en het [[Mineraal (geologie)|mineraal]] [[gadoliniet]] een overeenkomende spectrumlijn vertoonde, die later werd toegeschreven aan gadolinium. In 1886 isoleerde [[Paul Émile Lecoq de Boisbaudran]] voor het eerst gadoliniumoxide uit het mineraal. Het duurde echter tot het begin van de [[20e eeuw]] voordat [[Georges Urbain]] metallisch gadolinium kon isoleren. Deze [[Frankrijk|Franse]] chemicus heeft tussen 1895 en 1912 een aantal elementen voor het eerst kunnen isoleren door middel van fractionele destillatie.

Gadolinium is vernoemd naar de [[Finland|Finse]] chemicus en geoloog [[Johan Gadolin]].

== Toepassingen ==
Zowel in de industrie als in de medische wetenschap wordt gadolinium gebruikt voor uiteenlopende toepassingen:
* In [[magnetron (elektronenbuis)|magnetrons]] en de microgolftechnologie wordt gadolinium-[[yttrium]]-[[granaat (mineraal)|granaat]] (GYG) gebruikt.<ref name = CRC>{{cite book
| title = CRC Handbook of Chemistry and Physics
| author = C. R. Hammond
| publisher = CRC press
| pages = B-16
| edition = 56}}</ref>

* In beeldbuizen wordt gadolinium gebruikt als [[Fosfor (beeldscherm)|fosfor]]escent.<ref name = CRC/>
* In meerdere [[legering]]en wordt gadolinium gebruikt om eigenschappen van metalen te verbeteren; het toevoegen van 1% gadolinium aan ijzer- en chroomlegeringen maakt het materiaal bestand tegen hoge temperaturen en roest.<ref name = CRC/>
* [[Compact disc]]s bevatten gadolinium.
* [[Contrastmiddel]] bij [[MRI-scanner|MRI-scans]]. Middelen zoals [[Gadobutrol]] of een oplossing van het gadoliniumcomplex in [[pentetinezuur|DTPA]] worden aan vermoedelijke kankerpatiënten gegeven. Door lokale veranderingen in het vaatbed van het kankerweefsel en vanwege het grote [[paramagnetisme|paramagnetische]] moment van het Gd3+-ion worden deze weefsels veel beter zichtbaar in een MRI-scan. Na afloop van het onderzoek wordt het complex geleidelijk door de nieren uitgescheiden. [[Gadoxetaat]] is ook een contrastmiddel. Het bindt zich gemakkelijker aan gezond nierweefsel dan aan kankercellen of beschadigd weefsel. Ook wordt gadolinium gebruikt om bloedvaten zichtbaar te maken.
* Gadolinium wordt soms toegevoegd in splijtstofstiften voor kernreactoren gebruikmakend van de uitzonderlijk hoge werkzame doorsnede van de oneven isotopen 155 en 157 voor thermische neutronen. Aldus is het de bedoeling de hoge initiële reactiviteit van een nieuwe kernlading tijdelijk te onderdrukken tot het grootste deel van de oneven gadoliniumisotopen door neutronenvangst omgezet is in even isotopen.

== Opmerkelijke eigenschappen ==
Gadolinium is een zilverwit buigzaam en makkelijk te vervormen metaal met een metallieke glans. Bij standaard temperatuur en druk heeft het een compacte hexagonale [[kristalstructuur]] in alfavorm. Bij verhitting boven 1535 K verandert dat in de lichaamscentrische kubische bètavorm. Gadolinium reageert minder makkelijk met [[Dizuurstof|zuurstof]] dan de meeste andere lanthanoïden. Het reageert langzaam met water en lost op in de meeste verdunde zuren.

Gadolinium heeft een [[elektronenconfiguratie]] [Xe]4f75d16s2. Zoals de meeste elementen van de lanthanoïdereeks heeft het de neiging de drie buitenste elektronen af te staan (gadoliniumchemie wordt hier geheel door beheerst). Het vormt Gd3+-ionen met een [Xe]4f7 configuratie. Hiermee is de f-schil precies halfvol. Volgens de [[regel van Hund]] heeft de hoge [[Spin (kwantummechanica)|spintoestand]] met alle elektronspins parallel en [[Spin (elementair deeltje)|spinkwantumgetal]] S=7/2 de laagste energie. Dit is het hoogste spinkwantumgetal van enig ion.

In het element kunnen de magnetische momenten van de individuele atomen koppelen. Gadolinium is daarom een van de vier [[Ferromagnetisme|ferromagnetische]] metalen, naast [[ijzer (element)|ijzer]], [[nikkel]] en [[kobalt]]. Hoewel het magnetisch moment bijzonder groot is, is de koppeling niet bijzonder sterk. Het [[Curietemperatuur|curiepunt]] ligt rond [[Temperatuurschaal#Temperatuur 250-300K|kamertemperatuur]].

== Verschijning ==
In de natuur komt gadolinium niet voor als vrij element, maar het komt voor in meerdere mineralen waarin ook andere lanthanoïden worden aangetroffen zoals [[gadoliniet]], [[monaziet]] en [[bastnäsiet]]. De meeste gebruikte isolatiemethode is reductie van watervrij gadoliniumfluoride met [[calcium]].

== Isotopen ==
{{Zie hoofdartikel|Isotopen van gadolinium}}
{| class="wikitable" style="font-size:90%;"
! colspan="6" | Stabielste isotopen
|-
! [[Isotoop|Iso]]
! [[Relatieve aanwezigheid|RA]] (%)
! [[Halveringstijd]]
! [[vervalvorm|VV]]
! [[vervalenergie|VE]] (M[[elektronvolt|eV]])
! [[vervalproduct|VP]]
|-
| 148Gd
| [[Synthetische radio-isotoop|syn]]
| 74,6 [[jaar|j]]
| [[Alfastraling|α]]
| 3,271
| [[samarium-144|144Sm]]
|-
| 150Gd
| [[Synthetische radio-isotoop|syn]]
| 1,79·106 [[jaar|j]]
| [[Alfastraling|α]]
| 2,809
| [[samarium-146|146Sm]]
|-
| 152Gd
| [[Synthetische radio-isotoop|syn]]
| 1,08·1014 [[jaar|j]]
| [[Alfastraling|α]]
| 2,205
| [[samarium-148|148Sm]]
|-
| 154Gd
| 2,18
| colspan=4 | stabiel met 90 neutronen
|-
| 155Gd
| 14,80
| colspan=4 | stabiel met 91 neutronen
|-
| 156Gd
| 20,47
| colspan=4 | stabiel met 92 neutronen
|-
| 157Gd
| 15,65
| colspan=4 | stabiel met 93 neutronen
|-
| 158Gd
| 24,84
| colspan=4 | stabiel met 94 neutronen
|-
| 160Gd
| 21,86
| colspan=4 | stabiel met 96 neutronen
|}
Gadolinium komt in zes stabiele isotopen voor in de natuur. Daarnaast komt er één radioactieve isotoop voor met een [[halveringstijd]] van 1,08·1014 jaar. In totaal zijn er 30 radio-isotopen bekend.

== Toxicologie en veiligheid ==
Van gadolinium is bekend dat het [[lever]]schade kan aanrichten bij langdurige blootstelling. Aangezien het gebruik van gadolinium aanzienlijk is (bijvoorbeeld voorheen, als fosforescent in beeldbuizen) is dat een belangrijke reden om het materiaal zorgvuldig te behandelen. MRI-contrastmiddelen gebaseerd op gadolinium, zoals [[gadobutrol]], lijken bij toepassing bij patiënten met een zeer slechte nierfunctie een soort [[sclerodermie]] te kunnen veroorzaken: [[nefrogene systemische fibrose]].

== Externe links ==
{{Commonsklein|Gadolinium}}
* {{Link elementinformatie|id=Gd}}

{{Appendix}}
{{Navigatie lanthaniden}}
{{Navigatie elementen}}
{{Woordenboek}}

[[Categorie:Gadolinium| ]]
[[Categorie:Elementenlijst]]

title: Gadolinium

H · 2 · Periodiek systeem · 13 · 14 · 15 · 16 · 17 · He

Li · Be · B · C · N · O · F · Ne

Na · Mg · 3 · 4 · 5 · 6 · 7 · 8 · 9 · 10 · 11 · 12 · Al · Si · P · S · Cl · Ar

K · Ca · Sc · Ti · V · Cr · Mn · Fe · Co · Ni · Cu · Zn · Ga · Ge · As · Se · Br · Kr

Rb · Sr · Y · Zr · Nb · Mo · Tc · Ru · Rh · Pd · Ag · Cd · In · Sn · Sb · Te · I · Xe

Cs · Ba · ↓ · Hf · Ta · W · Re · Os · Ir · Pt · Au · Hg · Tl · Pb · Bi · Po · At · Rn

Fr · Ra · ↓↓ · Rf · Db · Sg · Bh · Hs · Mt · Ds · Rg · Cn · Nh · Fl · Mc · Lv · Ts · Og

Lanthanoïden: La · Ce · Pr · Nd · Pm · Sm · Eu · Gd · Tb · Dy · Ho · Er · Tm · Yb · Lu

Actinoïden: Ac · Th · Pa · U · Np · Pu · Am · Cm · Bk · Cf · Es · Fm · Md · No · Lr

title: Algemeen

Naam: Gadolinium

Symbool: Gd

Groep: Scandiumgroep

Periode: Periode 6

Blok: f-blok

Reeks: Lanthanoïden

Kleur: Zilverwit

title: Chemische eigenschappen

title: Fysische eigenschappen

Aggregatietoestand: Vast

Kristalstructuur: Hex

Fysische eigenschappen: SI-eenheden en standaardtemperatuur en -druk worden gebruikt, · tenzij anders aangegeven

Portaal: Scheikunde


text:
# Poecilimon stshelkanovtzevi
Poecilimon stshelkanovtzevi is een rechtvleugelig insect uit de familie sabelsprinkhanen (Tettigoniidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1932 door Tarbinsky.

title: Poecilimon stshelkanovtzevi

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Poecilimon stshelkanovtzevi''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Rechtvleugeligen|Orthoptera]] (Rechtvleugeligen)
| familie = [[Sabelsprinkhanen|Tettigoniidae]] (Sabelsprinkhanen)
| geslacht = ''[[Poecilimon]]''
| w-naam = ''Poecilimon stshelkanovtzevi''
| auteur = Tarbinsky
| datum = 1932
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Poecilimon stshelkanovtzevi''''' is een [[rechtvleugeligen|rechtvleugelig insect]] uit de familie [[sabelsprinkhanen]] (Tettigoniidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1932 door Tarbinsky.

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|9999-Orthoptera}} [bezocht 15 april 2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|04|22}}

[[Categorie:Poecilimon|stshelkanovtzevi]]

title: Poecilimon stshelkanovtzevi

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Orthoptera (Rechtvleugeligen)

Familie: Tettigoniidae (Sabelsprinkhanen)

Geslacht: Poecilimon

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Vestingwerken van Vollenhove
De vestingwerken van Vollenhove omvatten het stelsel van wallen, stadspoorten en kastelen in de Nederlandse stad Vollenhove, provincie Overijssel. Er zijn geen zichtbare restanten van de vestingwerken overgebleven, afgezien van de ruïne van kasteel Toutenburg.

## Geschiedenis
Vollenhove ontstond nabij de bisschoppelijke burcht Oldehuys. De Utrechtse bisschoppen gebruikten deze burcht als residentie en maakten zo van Vollenhove een belangrijk bestuurscentrum in het Oversticht. Met de toekenning van stadsrechten kwam er een omwalling met poorten en een gracht.
Als laatste werd kasteel Toutenburg toegevoegd, dat overigens geen echte militaire functie meer had.

### Oldehuys
In 1165 bouwde de Utrechtse bisschop Godfried van Rhenen een burcht, vermoedelijk ter vervanging van een reeds aanwezig versterkt jachthuis. De burcht zou later bekend worden als het Oldehuys.
In 1306, 1309 en 1311 werd de burcht aangevallen door Friezen vanuit Stellingwerf.

### Stadsrechten en omwalling
Rondom de kerk ontstond de nederzetting Optencamp die in 1354 van bisschop Jan van Arkel stadsrechten kreeg. De nederzetting werd toen Op den Kamp van Vollenhove genoemd, wat uiteindelijk werd ingekort tot Vollenhove. Het duurde overigens nog tot 1425 voordat Vollenhove ook het recht kreeg om verdedigingswerken aan te leggen. Deze werken bestonden uit aarden wallen, vier poorten en een stadsgracht.

Bisschop David van Bourgondië schonk in 1492 de accijnzen van de vier vrije jaarmarkten aan de stad, onder voorwaarde dat de gelden werden gebruikt om de zeewering en de vestingwerken te onderhouden.

### Bestuurscentrum
Vollenhove was in de middeleeuwen het belangrijkste bestuurlijke centrum van het Oversticht. De bisschop gebruikte zijn burcht Oldehuys als residentie en dat trok borgmannen en edelen aan, die via de Ridderschap van Vollenhove meewerkten aan de rechtspraak en het bestuur. In de stad bouwden diverse edelen zelfs hun eigen havezaten.
Ook toen de bisschop in 1528 zijn macht moest overdragen aan keizer Karel V, bleef Vollenhove van belang. Stadhouder Georg Schenck van Toutenburg bouwde aan de zuidoostzijde zijn eigen kasteel, genaamd Toutenburg.

### Neergang
Vanaf 1578 nam het aanzien van Vollenhove af. De Ridderschap was onderdeel van de Staten van Overijssel en die vergaderden in Deventer, Kampen en Zwolle. De stad Vollenhove had voortaan alleen nog een regionaal belang als woonplaats van de drost van Vollenhove. Wel vergaderde de Ridderschap van Vollenhove nog op het kasteel Oldehuys.
In 1581 viel geuzenleider Diederik Sonoy de stad Vollenhove en de beide kastelen aan. De Spaanse bezetting gaf zich over en Sonoy legerde zijn eigen soldaten op het Oldehuys en de Toutenburg.
In de periode 1795-1813 werd Zwolle definitief het belangrijkste bestuurscentrum van Overijssel. De functie van drost kwam ten einde en de laatste Vollenhoofse adel vertrok naar Zwolle.
De omwalling was in de 17e eeuw al verdwenen. De laatste stadspoort werd in 1840 gesloopt en de stadsgracht verdween in de jaren 20 van de 20e eeuw.

## Beschrijving
Vollenhove had een bescheiden omwalling die nog geen twee eeuwen heeft bestaan. Twee van de vier stadspoorten hielden het vol tot in de 19e eeuw. Verder was er sprake van twee kastelen: aan de noordwestzijde stond de bisschoppelijke burcht Oldehuys, aan de zuidoostzijde het kasteel Toutenburg.

### Omwalling en stadspoorten
De verdedigingswerken van Vollenhove werden aangelegd toen de stad in 1425 hiervoor toestemming kreeg. Rondom de rechthoekige stad werd een aarden wal aangelegd met een stadsgracht en vier poorten: aan de westzijde de Voorstpoort, aan de zuidzijde de Bentpoort, aan de oostzijde de Landpoort en aan de noordzijde de Voskenpoort. Aan de oostzijde bevonden zich tevens twee muurtorens.
Op de kaart van Jacob van Deventer uit 1560 is al te zien dat de aarden omwalling dan is verdwenen. Vanaf midden 17e eeuw tonen kaarten alleen nog de Landpoort en de Bentpoort. In de 19e eeuw werden ook deze poorten gesloopt. De stadsgracht werd in de jaren 20 van de 20e eeuw gedempt; hiervoor werd de grond gebruikt die vrijkwam bij het uitdiepen van de binnenhaven.

#### Voorstpoort
Deze poort lag aan de westzijde van Vollenhove, bij het kasteel Oldenhuys. Mogelijk was de poort weinig meer dan een afsluitbare brug. In ieder geval is op de afbeelding van Jacob van Deventer uit 1560 al geen poort meer te zien.
De strategische waarde van de poort was vrijwel afwezig, want er waren geen belangrijke wegen die op de poort uitkwamen. Uiteindelijk is de brug vervangen door een duiker.

#### Bentpoort
De Bentpoort lag aan de zuidzijde van Vollenhove. In 1696 werd de poort aan de eigenaar van de naastgelegen havezate Westerholt gegeven, maar hij moest de poort dan wel goed onderhouden.
Toch was de poort in 1782 in bouwvallige toestand geraakt. In 1838 gaf de gemeenteraad aan de Bentepoort te willen afbreken. Dit gebeurde uiteindelijk in 1840. Hiermee was de Bentepoort de laatste stadspoort van Vollenhove die werd gesloopt.

#### Landpoort
De Landpoort stond aan de oostzijde van Vollenhove. In 1665 werd de poort in gebruik genomen als woning.
In 1820 kwam kroonprins Willem Frederik op bezoek in Vollenhove. De gemeenteraad besloot daarom om herstelwerkzaamheden uit te voeren aan de Landpoort.
Eind 1836 vroeg de gemeente aan Gedeputeerde Staten een machtiging om de poort te mogen afbreken. In februari 1837 werd de poort ter afbraak verkocht aan het dijkdistrict.
In 1953 zijn bij graafwerkzaamheden restanten van de Landpoort aangetroffen. Ook in 1997 zijn in een bouwput fundamenten gevonden.

#### Voskenpoort
Aan de noordzijde van Vollenhove stond de Voskenpoort. Dit was vermoedelijk een wachtgebouw dat vanaf de steigers in de Zuiderzee toegang gaf tot de vismarkt.

### Oldehuys
Het Oldehuys werd in 1165 gebouwd door bisschop Godfried van Rhenen en was aanvankelijk een donjon. Begin 14e eeuw werd de donjon uitgebreid met een gracht, muur en poortgebouw. Van een defensief bouwwerk werd het Oldehuys in de periode 1433-1455 meer een woonhuis. Dankzij de aanleg van een voorhof en een wal in 1500 werd het kasteel beter verdedigbaar.
In 1581 werd het Oldehuys zwaar beschadigd bij de belegering door Diederik Sonoy, waardoor de Staten van Overijssel tot het besluit kwamen om het kasteel dan maar af te breken. In 1610 echter werd het kasteel hersteld en het diende tot 1811 als de ambtswoning van de drost van Vollenhove. Na 1811 bleef het Oldehuys nog een tijd in gebruik als gevangenis. In 1820-1821 werd de donjon afgebroken.
Vanaf 1834 huisvestte het Oldehuys een weverij, maar in 1854 verkocht de eigenaar de restanten van het kasteel ter afbraak. Het terrein werd gebruikt voor visserswoningen en een nieuwe haven.
Het kasteel is dermate grondig gesloopt dat er geen restanten bewaard zijn gebleven.

### Toutenburg
Het kasteel Toutenburg werd tussen 1524 en 1531 gebouwd door stadhouder Georg Schenck. Het vierkante slot was omgracht en beschikte over een L-vormig hoofdgebouw en een poortgebouw met twee torens. Hoewel het op een verdedigbaar kasteel leek, was het bedoeld als een woonhuis. De muren waren dan ook slechts één meter dik, te weinig om een belegering te kunnen doorstaan.
In 1581 werd het kasteel ingenomen door Diederik Sonoy. Het kasteel liep hierbij ernstige schade op, maar deze werd nadien hersteld.
Door achterstallig onderhoud was de Toutenburg rond 1675 in verval geraakt. Uiteindelijk werd het in 1787 verkocht ter afbraak. De vrijkomende bakstenen werden hergebruikt voor de verbouwing van de Grote Kerk en de bouw van Oldruitenborgh.
Van het kasteel zijn restanten bewaard gebleven, zoals de ruïne van de poorttorens. Deze zijn nu onderdeel van het park van Oldruitenborgh.
Alkmaar · Amsterdam · Blokzijl · Borculo · Bredevoort · Coevorden · Delden · Enschede · Goor · Haarlem · Hattem · 's-Hertogenbosch · Huissen · Klundert · Lochem · Maastricht · Montfoort · Naarden · Ommen · Ootmarsum · Rhenen · Roermond · Rijssen
· Sittard · Sneek · Steenbergen · Terborg · Valkenburg · Zaltbommel · Zwolle

title: Vestingwerken van Vollenhove

wikitext:
{{Infobox fort
| afbeelding      = Atlas de Wit 1698-pl061-Vollenhoven-KB PPN 145205088.jpg
| onderschrift    = Vollenhove eind 17e eeuw
| bouwjaar        = 1425
| sloopjaar       = omwalling: vóór 17e eeuw<br>stadspoorten: 19e eeuw
| bijzonder       = ruïne van [[kasteel Toutenburg]]
}}

De '''vestingwerken van Vollenhove''' omvatten het stelsel van wallen, stadspoorten en kastelen in de [[Nederland|Nederlandse]] stad [[Vollenhove]], provincie [[Overijssel]]. Er zijn geen zichtbare restanten van de vestingwerken overgebleven, afgezien van de ruïne van [[kasteel Toutenburg]].

== Geschiedenis ==
Vollenhove ontstond nabij de bisschoppelijke burcht [[Oldehuys]]. De [[Sticht Utrecht|Utrechtse]] bisschoppen gebruikten deze burcht als residentie en maakten zo van Vollenhove een belangrijk bestuurscentrum in het [[Oversticht]]. Met de toekenning van stadsrechten kwam er een omwalling met poorten en een gracht.

Als laatste werd [[kasteel Toutenburg]] toegevoegd, dat overigens geen echte militaire functie meer had.

=== Oldehuys ===
In 1165 bouwde de Utrechtse bisschop [[Godfried van Rhenen]] een burcht, vermoedelijk ter vervanging van een reeds aanwezig versterkt jachthuis. De burcht zou later bekend worden als het Oldehuys.

In 1306, 1309 en 1311 werd de burcht aangevallen door Friezen vanuit [[Stellingwerven|Stellingwerf]].

=== Stadsrechten en omwalling ===
Rondom de kerk ontstond de nederzetting ''Optencamp'' die in 1354 van bisschop [[Jan van Arkel (bisschop)|Jan van Arkel]] [[stadsrechten]] kreeg. De nederzetting werd toen ''Op den Kamp van Vollenhove'' genoemd, wat uiteindelijk werd ingekort tot Vollenhove. Het duurde overigens nog tot 1425 voordat Vollenhove ook het recht kreeg om verdedigingswerken aan te leggen. Deze werken bestonden uit aarden wallen, vier poorten en een stadsgracht.

Bisschop [[David van Bourgondië]] schonk in 1492 de [[Accijns|accijnzen]] van de vier vrije [[Jaarmarkt|jaarmarkten]] aan de stad, onder voorwaarde dat de gelden werden gebruikt om de zeewering en de vestingwerken te onderhouden.[[Bestand:HUA-201921-Gezicht op de voorgevel en de zijgevel van het omgrachte kasteel Toutenburg bij Vollenhove Ov .jpg|miniatuur|Toutenburg rond 1730]]
=== Bestuurscentrum ===
Vollenhove was in de [[middeleeuwen]] het belangrijkste bestuurlijke centrum van het [[Oversticht]]. De bisschop gebruikte zijn burcht Oldehuys als residentie en dat trok [[Borgman (edelman)|borgmannen]] en edelen aan, die via de [[Ridderschap (instituut)|Ridderschap van Vollenhove]] meewerkten aan de rechtspraak en het bestuur. In de stad bouwden diverse edelen zelfs hun eigen [[Havezate|havezaten]].

Ook toen de bisschop in 1528 zijn macht moest overdragen aan keizer [[Keizer Karel V|Karel V]], bleef Vollenhove van belang. [[Stadhouder]] [[Georg Schenck van Toutenburg]] bouwde aan de zuidoostzijde zijn eigen kasteel, genaamd [[Kasteel Toutenburg|Toutenburg]].

=== Neergang ===
Vanaf 1578 nam het aanzien van Vollenhove af. De Ridderschap was onderdeel van de [[Staten van Overijssel]] en die vergaderden in [[Deventer]], [[Kampen (stad)|Kampen]] en [[Zwolle]]. De stad Vollenhove had voortaan alleen nog een regionaal belang als woonplaats van de [[Landdrost|drost]] van Vollenhove. Wel vergaderde de Ridderschap van Vollenhove nog op het kasteel Oldehuys.

In 1581 viel geuzenleider [[Diederik Sonoy]] de stad Vollenhove en de beide kastelen aan. De Spaanse bezetting gaf zich over en Sonoy legerde zijn eigen soldaten op het Oldehuys en de Toutenburg.

In de periode 1795-1813 werd Zwolle definitief het belangrijkste bestuurscentrum van Overijssel. De functie van drost kwam ten einde en de laatste Vollenhoofse adel vertrok naar Zwolle.

De omwalling was in de 17e eeuw al verdwenen. De laatste stadspoort werd in 1840 gesloopt en de stadsgracht verdween in de jaren 20 van de 20e eeuw.

== Beschrijving ==
Vollenhove had een bescheiden omwalling die nog geen twee eeuwen heeft bestaan. Twee van de vier stadspoorten hielden het vol tot in de 19e eeuw. Verder was er sprake van twee kastelen: aan de noordwestzijde stond de bisschoppelijke burcht Oldehuys, aan de zuidoostzijde het kasteel Toutenburg.[[Bestand:Huis Oldenhuis te Vollenhove, RP-T-1900-A-4396.jpg, RP-T-1900-A-4396.jpg|miniatuur|Oldenhuys in 1730]]

=== Omwalling en stadspoorten ===
De verdedigingswerken van Vollenhove werden aangelegd toen de stad in 1425 hiervoor toestemming kreeg. Rondom de rechthoekige stad werd een aarden wal aangelegd met een stadsgracht en vier poorten: aan de westzijde de Voorstpoort, aan de zuidzijde de Bentpoort, aan de oostzijde de Landpoort en aan de noordzijde de Voskenpoort. Aan de oostzijde bevonden zich tevens twee [[Waltoren (vestingwerk)|muurtorens]].

Op de kaart van [[Jacob van Deventer (cartograaf)|Jacob van Deventer]] uit 1560 is al te zien dat de aarden omwalling dan is verdwenen. Vanaf midden 17e eeuw tonen kaarten alleen nog de Landpoort en de Bentpoort. In de 19e eeuw werden ook deze poorten gesloopt. De stadsgracht werd in de [[1920-1929|jaren 20]] van de 20e eeuw gedempt; hiervoor werd de grond gebruikt die vrijkwam bij het uitdiepen van de binnenhaven.

==== Voorstpoort ====
Deze poort lag aan de westzijde van Vollenhove, bij het kasteel Oldenhuys. Mogelijk was de poort weinig meer dan een afsluitbare brug. In ieder geval is op de afbeelding van [[Jacob van Deventer (cartograaf)|Jacob van Deventer]] uit 1560 al geen poort meer te zien.

De strategische waarde van de poort was vrijwel afwezig, want er waren geen belangrijke wegen die op de poort uitkwamen. Uiteindelijk is de brug vervangen door een [[Duiker (waterbouwkunde)|duiker]].
[[Bestand:Bentpoort, Atlas de Wit 1698-pl061-Vollenhoven-KB PPN 145205088 (cropped).jpg|miniatuur|Bentpoort, eind 17e eeuw. Het noorden is onderaan.]]

==== Bentpoort ====
De Bentpoort lag aan de zuidzijde van Vollenhove. In 1696 werd de poort aan de eigenaar van de naastgelegen havezate Westerholt gegeven, maar hij moest de poort dan wel goed onderhouden.

Toch was de poort in 1782 in bouwvallige toestand geraakt. In 1838 gaf de gemeenteraad aan de Bentepoort te willen afbreken. Dit gebeurde uiteindelijk in 1840. Hiermee was de Bentepoort de laatste stadspoort van Vollenhove die werd gesloopt.
[[Bestand:Landpoort te Vollenhove - Kaart Frederik de Wit (cropped).jpg|miniatuur|De Landpoort eind 17e eeuw. Het noorden is onderaan.]]

==== Landpoort ====
De Landpoort stond aan de oostzijde van Vollenhove. In 1665 werd de poort in gebruik genomen als woning.

In 1820 kwam kroonprins [[Willem II der Nederlanden|Willem Frederik]] op bezoek in Vollenhove. De gemeenteraad besloot daarom om herstelwerkzaamheden uit te voeren aan de Landpoort.

Eind 1836 vroeg de gemeente aan [[Gedeputeerde Staten]] een machtiging om de poort te mogen afbreken. In februari 1837 werd de poort ter afbraak verkocht aan het dijkdistrict.

In 1953 zijn bij graafwerkzaamheden restanten van de Landpoort aangetroffen. Ook in 1997 zijn in een bouwput fundamenten gevonden.

==== Voskenpoort ====
Aan de noordzijde van Vollenhove stond de Voskenpoort. Dit was vermoedelijk een wachtgebouw dat vanaf de steigers in de [[Zuiderzee]] toegang gaf tot de vismarkt.

=== Oldehuys ===
{{Zie hoofdartikel|Oldehuys}}
Het Oldehuys werd in 1165 gebouwd door bisschop Godfried van Rhenen en was aanvankelijk een [[donjon]]. Begin 14e eeuw werd de donjon uitgebreid met een gracht, muur en poortgebouw. Van een defensief bouwwerk werd het Oldehuys in de periode 1433-1455 meer een woonhuis. Dankzij de aanleg van een voorhof en een wal in 1500 werd het kasteel beter verdedigbaar.

In 1581 werd het Oldehuys zwaar beschadigd bij de belegering door Diederik Sonoy, waardoor de Staten van Overijssel tot het besluit kwamen om het kasteel dan maar af te breken. In 1610 echter werd het kasteel hersteld en het diende tot 1811 als de ambtswoning van de drost van Vollenhove. Na 1811 bleef het Oldehuys nog een tijd in gebruik als gevangenis. In 1820-1821 werd de donjon afgebroken.

Vanaf 1834 huisvestte het Oldehuys een weverij, maar in 1854 verkocht de eigenaar de restanten van het kasteel ter afbraak. Het terrein werd gebruikt voor visserswoningen en een nieuwe haven.
Het kasteel is dermate grondig gesloopt dat er geen restanten bewaard zijn gebleven.[[Bestand:Vollenhove, ruïne Kasteel Toutenburg in park Oldruitenborgh RM520762.jpg|miniatuur|De ruïne van de poorttorens van kasteel Toutenburg]]
=== Toutenburg ===
{{Zie hoofdartikel|Kasteel Toutenburg}}
Het kasteel Toutenburg werd tussen 1524 en 1531 gebouwd door stadhouder Georg Schenck. Het vierkante slot was omgracht en beschikte over een L-vormig hoofdgebouw en een poortgebouw met twee torens. Hoewel het op een verdedigbaar kasteel leek, was het bedoeld als een woonhuis. De muren waren dan ook slechts één meter dik, te weinig om een belegering te kunnen doorstaan.

In 1581 werd het kasteel ingenomen door Diederik Sonoy. Het kasteel liep hierbij ernstige schade op, maar deze werd nadien hersteld.

Door achterstallig onderhoud was de Toutenburg rond 1675 in verval geraakt. Uiteindelijk werd het in 1787 verkocht ter afbraak. De vrijkomende bakstenen werden hergebruikt voor de verbouwing van de [[Grote of Sint-Nicolaaskerk (Vollenhove)|Grote Kerk]] en de bouw van [[Oldruitenborgh]].

Van het kasteel zijn restanten bewaard gebleven, zoals de ruïne van de poorttorens. Deze zijn nu onderdeel van het park van Oldruitenborgh.

{{Appendix|2=
*{{Citeer boek |titel=Atlas van historische verdedigingswerken in Nederland - Overijssel en Gelderland |achternaam=Nieuwenhuis |voornaam=M. |uitgever=Uitgeverij Matrijs |datum=2019 |pagina=pp. 125-127}}
*{{Citeer web |url=https://stadvollenhove.nl/index.php/gebouwen/8-poorten |titel=Poorten |bezochtdatum=2025-04-10 |werk=De Stad Vollenhove door de eeuwen heen}}
*{{Citeer web |url=https://stadvollenhove.nl/index.php/gebouwen/54-landpoort |titel=Landpoort |bezochtdatum=2025-04-10 |werk=De Stad Vollenhove door de eeuwen heen}}
*{{Citeer boek |titel=Stadsgezicht Vollenhove |url=https://archisarchief.cultureelerfgoed.nl/Beschermde_Gezichten/BG1384/TOELICHTING_aanwijzing_1384.pdf |pagina=pp. 2-4 |formaat=pdf}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Vollenhove, Vestingwerken van}}
{{Navigatie vestingwerken Nederland}}
[[Categorie:Vestingwerk in Nederland]]
[[Categorie:Geschiedenis van Steenwijkerland]]

title: Vestingwerken van Vollenhove

Gesloopt in: omwalling: vóór 17e eeuw · stadspoorten: 19e eeuw

Bijzonderheden: ruïne van kasteel Toutenburg


text:
# Funeral Dress
Funeral Dress is een Belgische punkband.

## Geschiedenis
Funeral Dress werd opgericht in 1985 in de hoop de op sterven na dode punkscene in België nieuw leven in te blazen. Oprichter Dirk Peters woonde dicht bij een begrafenisonderneming en dat inspireerde hem tot de naam van de groep. In 1987 kwam een eerste demo uit met vijf nummers : Army life. De band kreeg almaar meer optredens en aanhang. In 1990 verscheen hun eerste langspeelplaat : Free Beer For The Punx met nummers als Sex, drugs and rock'nroll, The pogo never stops en I'm in love with Oi.
In de jaren 1990 speelden ze steeds grotere optredens en traden op met bands als GBH, The Exploited, Sham 69, X Ray Spex en vele anderen. Hun tweede langspeelplaat Songs about sex, beer and punkrock kwam uit. In 1997 toerden ze voor het eerst in de Verenigde Staten (VS). In 2000 zag een derde album het licht, Party Political Bullshit. In 2001 volgde het studioalbum A way of life gevolgd door talloze optredens in Europa en een derde toer door de VS in 2002.
Eind 2002 traden een aantal nieuwe bandleden toe. De nieuwe combinatie bleek aan te slaan en de eerste single Party On stond in België 18 weken lang in de hitlijsten. Daardoor konden ze meer dan ooit optreden in België, Europa, Rusland en de Verenigde staten. Ze stonden op het podium met Simple Minds en Deep Purple. Party On staat oa al jaren in Studio Brussels De 100 van eigen kweek.en in de Belpop top 100 radio1  De vernieuwde band uit 2002 maakte nog verschillende albums en verscheen in drie films : Ex Drummer, Punk’s not dead (2007) en  Bowling Balls (2014). Ze speelden op grote festivals als Pukkelpop, Groezrock, Marktrock, Rebellion (Blackpool) en Punk Rock Bowling (Las Vegas).
In 2010 werd hun 25-jarig bestaan gevierd in de AB samen met The Kids en Belgian Asociality. In 2015 vierde de band haar dertigste verjaardag met een eigen bier : Party On.
In 2022 werd de single All politicians are cunts uitgebracht, waarin naar aanleiding van de coronamaatregelen met de politiek gelachen werd. De groep speelde dat jaar op verscheidene festivals in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk. In 2025 zou Funeral Dress ermee ophouden. Op 14 februari treedt de groep voor de laatste maal op in het Antwerpse muziekcentrum Trix en lanceert er een laatste album: GOODBYE?. Belgian Asociality en Luna en de Maanstenen treden op in het voorprogramma.

## (selectie)
| Albumtitel                        | Drager    | Datum | Label                                     |
| --------------------------------- | --------- | ----- | ----------------------------------------- |
| Army life                         | 7"        | 1987  | Funeral Records                           |
| Free beer for the punx            | lp        | 1990  | Funeral Records                           |
| Punk is still alive               | 7"        | 1992  | Funeral Records                           |
| Nightmares                        | 7"        | 1993  | Incognito Records (Germany)               |
| Songs'bout sex & beer & punckrock | cd        | 1994  | Funeral Records                           |
| History of Funeral Dress          | lp        | 1995  | Mad Butcher Records (Germany)             |
| Singalongpogopunk                 | lp/cd     | 1996  | Nasty Vinyl / Knock Out Records (Germany) |
| Totally Dressed (1985-1998)       | cd        | 1998  | Step-1 Music                              |
| Punk Live & Loud                  | cd        | 1999  | We Bite Records                           |
| Party Political Bullshit          | lp/cd     | 2000  | Punkcore Records                          |
| Down Under                        | cd-single | 2001  | B-track                                   |
| A way of life                     | cd        | 2003  | SOS-Records                               |
| Common follow                     | cd        | 2004  | B-track                                   |
| 20 years of punkrock              | cd        | 2006  | SOS-Records                               |
| Hello from the underground        | cd        | 2006  | SOS-Records                               |
| Global warning                    | cd        | 2009  | SOS-Records                               |
| Back on the streets               | ep        | 2013  | Contra-Records                            |

title: Funeral Dress

wikitext:
{{Infobox band
| band_naam      = Funeral Dress
| afbeelding     = Funeraldress2018.jpg
| onderschrift   = Funeral Dress @ Rock 4 Specials 2018
| jaren_actief   = [[1985]] - heden
| muziek_genre   = [[Punk (muziek)|punk]]
| record_label   = Diversen
| oorsprong      = {{BE}}
| huidige_leden  = Dirk, Qrizz, Stef, Joost
| oud leden      = Ben, Dirk De Weerdt(Strum) , Eric, Kris, Ivo Michiels, Mario van Den Bergh, Murf, The Frie
| website        = https://www.funeraldress.com
}}
'''Funeral Dress''' is een Belgische [[Punk (muziek)|punk]]band.

== Geschiedenis ==
Funeral Dress werd opgericht in 1985 in de hoop de op sterven na dode punkscene in [[België (hoofdbetekenis)|België]] nieuw leven in te blazen. Oprichter Dirk Peters woonde dicht bij een begrafenisonderneming en dat inspireerde hem tot de naam van de groep.<ref>{{Citeer web |url=https://studdedgang.weebly.com/home/funeral-dress-interview |titel=Funeral Dress : Interview |bezochtdatum=9 april 2019 |auteur= |auteurlink= |medeauteurs= |datum=24 september 2016 |formaat= |werk= |uitgever=studdedgang.weebly.com |paginas= |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20181126181057/https://studdedgang.weebly.com/home/funeral-dress-interview |archiefdatum=26 november 2018 |citaat= }}</ref> In 1987 kwam een eerste demo uit met vijf nummers : ''Army life''. De band kreeg almaar meer optredens en aanhang. In 1990 verscheen hun eerste langspeelplaat : ''Free Beer For The Punx'' met nummers als ''Sex, drugs and rock'nroll'', ''The pogo never stops'' en ''I'm in love with Oi.
In de jaren 1990 speelden ze steeds grotere optredens en traden op met bands als GBH, [[The Exploited]], [[Sham 69]], X Ray Spex en vele anderen. Hun tweede langspeelplaat ''Songs about sex, beer and punkrock'' kwam uit. In 1997 toerden ze voor het eerst in de [[Verenigde Staten (hoofdbetekenis)|Verenigde Staten]] (VS). In 2000 zag een derde album het licht, ''Party Political Bullshit''. In 2001 volgde het studioalbum ''A way of life'' gevolgd door talloze optredens in Europa en een derde toer door de VS in 2002.

Eind 2002 traden een aantal nieuwe bandleden toe. De nieuwe combinatie bleek aan te slaan en de eerste single ''Party On'' stond in België 18 weken lang in de hitlijsten. Daardoor konden ze meer dan ooit optreden in België, Europa, Rusland en de Verenigde staten. Ze stonden op het podium met [[Simple Minds]] en [[Deep Purple]]. ''Party On'' staat oa al jaren in [[Studio Brussel]]s ''De 100 van eigen kweek''.<ref>{{Citeer web|url=https://stubru.be/music/D100VEK2017|titel=De 100 van eigen kweek 2017|bezochtdatum=9 april 2019|auteur=|auteurlink=|medeauteurs=|datum=|formaat=|werk=|uitgever=stubru.be|paginas=|taal=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20181126180910/https://stubru.be/music/D100VEK2017|archiefdatum=26 november 2018|citaat=|dodeurl=}}</ref>en in de Belpop top 100 radio1  De vernieuwde band uit 2002 maakte nog verschillende albums en verscheen in drie films : ''[[Ex Drummer]]'', ''Punk’s not dead'' (2007) en  ''Bowling Balls'' (2014). Ze speelden op grote festivals als [[Pukkelpop]], [[Groezrock]], [[Marktrock Leuven|Marktrock]], [[Rebellion Festival|Rebellion]] (Blackpool) en Punk Rock Bowling (Las Vegas).<ref>{{Citeer web |url=https://www.facebook.com/pg/FuneralDressofficial/about/ |titel=Info Funeral Dress |bezochtdatum=9 april 2019 |auteur= |auteurlink= |medeauteurs= |datum= |formaat= |werk= |uitgever=Facebook |paginas= |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20190409031936/https://www.facebook.com/FuneralDressofficial/about/ |archiefdatum=9 april 2019 |citaat= }}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://www.discogs.com/artist/254100-Funeral-Dress |titel=Funeral Dress |bezochtdatum=9 april 2019 |auteur= |auteurlink= |medeauteurs= |datum= |formaat= |werk= |uitgever=discogs.com |paginas= |taal= |archiefurl=https://web.archive.org/web/20181126221350/https://www.discogs.com/artist/254100-Funeral-Dress |archiefdatum=26 november 2018 |citaat= }}</ref>

In 2010 werd hun 25-jarig bestaan gevierd in de AB samen met [[The Kids (Belgische band)|The Kids]] en [[Belgian Asociality]].<ref>{{Citeer web |url=https://www.abconcerts.be/nl/agenda/evenementen/funeral-dress-the-kids-belgian-asociality/4330/ |titel=FUNERAL DRESS + THE KIDS + BELGIAN ASOCIALITY |bezochtdatum=9 april 2019 |auteur= |auteurlink= |medeauteurs= |datum= |formaat= |werk= |uitgever=[[Ancienne Belgique (instelling)|abconcerts]].be |paginas= |taal= |archiefurl=https://web.archive.org/web/20181126181045/https://www.abconcerts.be/nl/agenda/evenementen/funeral-dress-the-kids-belgian-asociality/4330/ |archiefdatum=26 november 2018 |citaat= }}</ref> In 2015 vierde de band haar dertigste verjaardag met een eigen bier : ''Party On''.<ref>{{Citeer web |url=https://www.gva.be/cnt/blhot_01623868/funeral-dress-tapt-eigen-feestbiertje-voor-verjaardag |titel=Funeral Dress tapt eigen feestbiertje voor verjaardag |bezochtdatum=9 april 2019 |auteur=Hans Otten |auteurlink= |medeauteurs= |datum=10 april 2015 |formaat= |werk= |uitgever=Gazet van Antwerpen |paginas= |taal= |archiefurl=https://web.archive.org/web/20181010170219/https://www.gva.be/cnt/blhot_01623868/funeral-dress-tapt-eigen-feestbiertje-voor-verjaardag |archiefdatum=10 oktober 2018 |citaat= }}</ref>

In 2022 werd de single ''All politicians are cunts'' uitgebracht, waarin naar aanleiding van de [[Maatregelen tijdens de coronacrisis in België|coronamaatregelen]] met de politiek gelachen werd. De groep speelde dat jaar op verscheidene festivals in de Verenigde Staten en het [[Verenigd Koninkrijk]].<ref>{{Citeer web |url=https://rock-tribune.com/story-s/actueel/funeral-dress-is-terug-met-nieuwe-muziek/|titel=FUNERAL DRESS is terug met nieuwe muziek|auteur=Paul Van de gehuchte|uitgever=Rock Tribune|datum=2 februari 2022|bezochtdatum=2025-01-13}}</ref> In 2025 zou Funeral Dress ermee ophouden. Op 14 februari treedt de groep voor de laatste maal op in het Antwerpse muziekcentrum [[Trix (muziekcentrum)|Trix]] en lanceert er een laatste album: ''GOODBYE?''. [[Belgian Asociality]] en [[Luna en de Maanstenen]] treden op in het [[voorprogramma]].<ref>{{Citeer web |url=https://www.trixonline.be/nl/programma/funeral-dress/3726/|titel=Funeral Dress|uitgever=Trix|bezochtdatum=2025-01-13}}</ref>

== (selectie) ==
{| class="wikitable sortable"
! Albumtitel
! Drager
! Datum
! Label
|-
|''Army life''
|7"
|1987
|Funeral Records
|-
|''Free beer for the punx''
|lp
|1990
|Funeral Records
|-
|''Punk is still alive''
|7"
|1992
|Funeral Records
|-
|''Nightmares''
|7"
|1993
|Incognito Records (Germany)
|-
|''Songs'bout sex & beer & punckrock''
|cd
|1994
|Funeral Records
|-
|''History of Funeral Dress''
|lp
|1995
|Mad Butcher Records (Germany)
|-
|''Singalongpogopunk''
|lp/cd
|1996
|Nasty Vinyl / Knock Out Records (Germany)
|-
|''Totally Dressed (1985-1998)''
|cd
|1998
|Step-1 Music
|-
|''Punk Live & Loud''
|cd
|1999
|We Bite Records
|-
|''Party Political Bullshit''
|lp/cd
|2000
|Punkcore Records
|-
|''Down Under''
|cd-single
|2001
|B-track
|-
|''A way of life''
|cd
|2003
|SOS-Records
|-
|''Common follow''
|cd
|2004
|B-track
|-
|''20 years of punkrock''
|cd
|2006
|SOS-Records
|-
|''Hello from the underground''
|cd
|2006
|SOS-Records
|-
|''Global warning''
|cd
|2009
|SOS-Records
|-
|''Back on the streets''
|ep
|2013
|Contra-Records
|}

{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Funeral Dress|oldid=804907919|datum=20171011}}
----
{{References}}
}}

[[Categorie:Belgische punkband]]

title: Achtergrondinformatie

Jaren actief: 1985 - heden

Oorsprong: België

Genre(s): punk

Label(s): Diversen

title: Bezetting

Huidige leden: Dirk, Qrizz, Stef, Joost


text:
# Deliathis quadritaeniator
Deliathis quadritaeniator is een keversoort uit de familie van de boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1846 door White.

title: Deliathis quadritaeniator

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Deliathis quadritaeniator''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Boktorren|Cerambycidae]] (Boktorren)
| onderfamilie = [[Lamiinae]]
| geslacht = ''[[Deliathis]]''
| w-naam = ''Deliathis quadritaeniator''
| auteur = [[Adam White|White]]
| datum = 1846
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Deliathis quadritaeniator''''' is een [[kevers]]oort uit de familie van de [[Boktorren|boktorren (Cerambycidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1846 door White.<ref>{{Brontabel|9999-Cerambycidae}} (bezocht 30 januari 2014)</ref>

{{Appendix}}
{{Beginnetje|biologie|2014|02|17}}

[[Categorie:Deliathis|quadritaeniator]]

title: Deliathis quadritaeniator

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Cerambycidae (Boktorren)

Onderfamilie: Lamiinae

Geslacht: Deliathis

title: Soort


text:
# Colt (Arkansas)
Colt is een plaats (city) in de Amerikaanse staat Arkansas die bestuurlijk gezien onder St. Francis County valt.

## Demografie
Bij de volkstelling in 2000 werd het aantal inwoners vastgesteld op 368.
In 2006 is het aantal inwoners door het United States Census Bureau geschat op 356, een daling van 12 (-3,3%).

## Geografie
Volgens het United States Census Bureau beslaat de plaats een oppervlakte van 3,2 km², geheel bestaande uit land.

## Plaatsen in de nabije omgeving
De onderstaande figuur toont nabijgelegen plaatsen in een straal van 24 km rond Colt.

title: Colt (Arkansas)

wikitext:
{{Infobox plaats Verenigde Staten
| naam=Colt
| staat=Arkansas
| county=[[St. Francis County (Arkansas)|St. Francis County]]
| bevolking=356
| datum=2006
| oppervlak=3.2
| water=0.0
| lat_deg = 35
| lat_min = 7
| lat_sec = 50
| lon_deg = 90
| lon_min = 48
| lon_sec = 40
| hoogte=
| code=14950
| type=city
| detailkaart=
}}
'''Colt''' is een plaats ([[city (stad)|city]]) in de [[Verenigde Staten|Amerikaanse]] staat [[Arkansas (staat)|Arkansas]] die bestuurlijk gezien onder [[St. Francis County]] valt.

==Demografie==
Bij de volkstelling in 2000 werd het aantal inwoners vastgesteld op 368.<ref>{{Bronvermelding inwonertal plaats Verenigde Staten/2000}}</ref>
In 2006 is het aantal inwoners door het [[United States Census Bureau]] geschat op 356,<ref>{{Bronvermelding inwonertal plaats Verenigde Staten/2006}}</ref> een daling van 12 (-3,3%).

==Geografie==
Volgens het United States Census Bureau beslaat de plaats een [[oppervlakte]] van 3,2 km², geheel bestaande uit land.

==Plaatsen in de nabije omgeving==
De onderstaande figuur toont nabijgelegen [[woonplaats|plaatsen]] in een [[Straal (wiskunde)|straal]] van 24 km rond Colt.
{{Afbeelding label begin|image=Blank map.svg|position= relative| float=left|width=400|caption=Plaatsen in de omgeving}}
{{Afbeelding label|x=0.5|y=0.5|scale=400|text=[[Bestand:Map pointer black.svg|20px|Colt]]'''Colt'''}}
{{Afbeelding label|x=0.503|y=0.617|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|6px|Plaats met 465 inwoners (2000).]] <small>[[Caldwell (Arkansas)|Caldwell]] (6 km) </small>}}
{{Afbeelding label|x=0.538|y=0.751|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|18px|Plaats met 14774 inwoners (2000).]] <small>[[Forrest City (Arkansas)|Forrest City]] (14 km) </small>}}
{{Afbeelding label|x=0.644|y=0.744|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|8px|Plaats met 987 inwoners (2000).]] <small>[[Madison (Arkansas)|Madison]] (15 km) </small>}}
{{Afbeelding label|x=0.338|y=0.828|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|8px|Plaats met 741 inwoners (2000).]] <small>[[Palestine (Arkansas)|Palestine]] (20 km) </small>}}
{{Afbeelding label|x=0.718|y=0.723|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|6px|Plaats met 335 inwoners (2000).]] <small>[[Widener (Arkansas)|Widener]] (17 km) </small>}}
{{Afbeelding label|x=0.537|y=0.299|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|16px|Plaats met 8615 inwoners (2000).]] <small>[[Wynne (Arkansas)|Wynne]] (11 km) </small>}}
{{Afbeelding label eind}}{{Clearleft}}

== Externe link ==
* {{Link city-data.com|Colt|Arkansas}}

{{Appendix}}
{{Coor title dms|35|7|50|N|90|48|40|W|region:US_type:city(368)_scale:50000}}

[[Categorie:Plaats in Arkansas]]

title: Situering

County: St. Francis County

Type plaats: City

Staat: Arkansas

Coördinaten: 35° 8′ NB, 90° 49′ WL

title: Algemeen

Oppervlakte: 3,2 km²

- land: 3,2 km²

- water: 0,0 km²

title: Overig

Portaal: Verenigde Staten


text:
# Meliturgula scriptifrons
Meliturgula scriptifrons is een vliesvleugelig insect uit de familie Andrenidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1871 door Walker.

title: Meliturgula scriptifrons

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Meliturgula scriptifrons''
| afbeelding = Meliturgula scriptifrons, f, left, Kruger NP, South Africa Mpumalanga 2018-08-15-20.12.17 ZS PMax UDR (45534686674).jpg
| afbeelding2 = Meliturgula scriptifrons, f, back, Kruger NP, South Africa Mpumalanga 2018-08-15-19.59.44 ZS PMax UDR (46258296951).jpg
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Andrenidae]]
| onderfamilie = [[Panurginae]]
| tribus = [[Melitturgini]]
| geslacht = ''[[Meliturgula]]''
| w-naam = ''Meliturgula scriptifrons''
| auteur = Walker
| datum = 1871
| haakjes = ja
| species =
| commons =
}}
'''''Meliturgula scriptifrons''''' is een [[vliesvleugeligen|vliesvleugelig]] [[insecten|insect]] uit de familie [[Andrenidae]]. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1871 door Walker.<ref>{{Brontabel|2008-ITIS}}</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|11}}
[[Categorie:Andrenidae]]

title: Meliturgula scriptifrons

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Andrenidae

Onderfamilie: Panurginae

Geslachtengroep: Melitturgini

Geslacht: Meliturgula

title: Soort


text:
# Ernst Lübeck
Ernst Heinrich Lübeck (Den Haag, 24 augustus 1829 - Parijs, 17 september 1876) was een Nederlands pianist en componist.
Hij was zoon van “kapelmeester van den koning” en directeur van de muziekschool Johann Lübeck en Maria Wilhelmina Seiffert. Broer Louis Lübeck werd eveneens musicus.
Hij kreeg zijn muziekopleiding in Den Haag en bij het Hernhutter-instituut. Hij zette zijn studies voort bij zijn vader in de vakken viool, piano en muziektheorie met nadruk op die tweede. Hij trok in 1850 naar Londen om er als concertpianist een loopbaan op te bouwen, maar was alweer snel terug. Hij werd muziekdocent in Den Haag en Leiden. In 1851 maakte hij samen met Frans Coenen een concertreis door Zuid-Amerika en Midden-Amerika (Suriname, Venezuele, Colombia, Panama, Mexico, Peru en Chili). Vervolgens trok hij naar Parijs. Hij speelde daar voornamelijk kamermuziek onder andere met musici als Édouard Lalo, Jules Armingaud en Jacquard. Volgens Viotta, die hem pianovirtuoos noemde, omschreef Hector Berlioz hem als een buitengewoon pianist.
Hij overleed aan een psychische ziekte, waarvan de eerste tekenen zich toonden na de Frans-Duitse Oorlog van 1870-1871. Hij stortte in 1876 volledig in na een concert (hij zou als man met Duitse naam onvoldoende applaus hebben gekregen), waarna hij een korte periode werd verzorgd door de Markies de Plantis en diens dochter, mevrouw Lübeck, tevens arts.
Hij schreef enkele werken voor piano, waarvan maar weinig bewaard is gebleven:
- opus 13: Berceuse
- opus 14: Polonaise, Tarantelle,
- opus 15: Twaalf etudes, waarvan de nummers 1 en 3 zijn vastgelegd door Frans van Ruth op Varagram[1]; nummer 9 en 11 werden door Jack de Bie vastgelegd voor Koch Schwann
- Rêverie caracteristique
- Concerto symphonique (pianoconcert) in drie delen Allegro con brio, Andantino en Scherzo en finale, op 1 december 1858 uitgevoerd in Diligentia door de componist; werk is zoekgeraakt

- Gemeinsame Normdatei: 117253235
- International Standard Name Identifier: 0000 0000 2851 1647
- Library of Congress Control Number: n92020457
- Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 153047747
- Virtual International Authority File: 25374917
- WorldCat: E39PBJg8Ct7GmBp8KgqGCdgtKd

title: Ernst Lübeck

wikitext:
{{Infobox artiest klassieke muziek
| naam           = Ernst Lübeck
| afbeelding     =
| onderschrift   =
| volledige naam = Ernst Heinrich Lübeck
| ook bekend als =
| geboren        = [[24 augustus]] [[1829]]
| overleden      = [[17 september]] [[1876]]
| land           =
| jaren-actief   =
| stijl          =
| zangstem       =
| beroep         = [[pianist]], [[componist]]
| instrument     =
| invloed        =
| label          =
| ensemble       =
| handtekening   =
| website        =
| imdb           =
| allmusic       =
| lastfm         =
}}
'''Ernst Heinrich Lübeck''' ([[Den Haag]], [[24 augustus]] [[1829]] - [[Parijs]], [[17 september]] [[1876]]) was een Nederlands [[pianist]] en [[componist]].

Hij was zoon van “kapelmeester van den koning” en directeur van de muziekschool [[Johann Lübeck]] en Maria Wilhelmina Seiffert. Broer [[Louis Lübeck]] werd eveneens musicus.

Hij kreeg zijn muziekopleiding in Den Haag en bij het Hernhutter-instituut. Hij zette zijn studies voort bij zijn vader in de vakken viool, piano en muziektheorie met nadruk op die tweede. Hij trok in 1850 naar Londen om er als concertpianist een loopbaan op te bouwen, maar was alweer snel terug. Hij werd muziekdocent in Den Haag en Leiden. In 1851 maakte hij samen met [[Frans Coenen (musicus)|Frans Coenen]] een concertreis door [[Zuid-Amerika]] en [[Midden-Amerika]] (Suriname, Venezuele, Colombia, Panama, Mexico, Peru en Chili). Vervolgens trok hij naar Parijs. Hij speelde daar voornamelijk kamermuziek onder andere met musici als [[Édouard Lalo]], [[Jules Armingaud]] en Jacquard. Volgens Viotta, die hem pianovirtuoos noemde, omschreef [[Hector Berlioz]] hem als een buitengewoon pianist.

Hij overleed aan een psychische ziekte, waarvan de eerste tekenen zich toonden na de [[Frans-Duitse Oorlog]] van 1870-1871. Hij stortte in 1876 volledig in na een concert (hij zou als man met Duitse naam onvoldoende applaus hebben gekregen), waarna hij een korte periode werd verzorgd door de Markies de Plantis en diens dochter, mevrouw Lübeck, tevens arts.

Hij schreef enkele werken voor piano, waarvan maar weinig bewaard is gebleven:
*opus 13: Berceuse
*opus 14: Polonaise, Tarantelle,
*opus 15: Twaalf etudes, waarvan de nummers 1 en 3 zijn vastgelegd door [[Frans van Ruth]] op Varagram<ref>[https://www.discogs.com/Frans-Van-Ruth-Muziek-Voor-Vroege-Vogels-Nederlandse-Miniaturen/release/12505063 Ernst Lübeck op Discogs]. [https://web.archive.org/web/20210227230650/https://www.discogs.com/Frans-Van-Ruth-Muziek-Voor-Vroege-Vogels-Nederlandse-Miniaturen/release/12505063 Gearchiveerd] op 27 februari 2021.</ref>; nummer 9 en 11 werden door [[Jack de Bie]] vastgelegd voor Koch Schwann
*Rêverie caracteristique
*''Concerto symphonique'' (pianoconcert) in drie delen Allegro con brio, Andantino en Scherzo en finale, op 1 december 1858 uitgevoerd in [[Diligentia]] door de componist; werk is zoekgeraakt

{{Appendix|2=
*[[Henri Viotta]], ''Lexicon der Toonkunst'', deel II, 1883, pagina 498
*Eduard A. Melchior: ''[[Woordenboek der toonkunst]]'' 1890, pagina 420
*J.H. Letzer: ''[[Muzikaal Nederland 1850-1910]]''. Bio-bibliographisch woordenboek van Nederlandsche toonkunstenaars en toonkunstenaressen - Alsmede van schrijvers en schrijfsters op muziek-literarisch gebied, 2. uitgaaf met aanvullingen en verbeteringen. Utrecht: J. L. Beijers, 1913, pagina 113/114;
*''Geïllustreerd muzieklexicon'', onder redactie van Mr. G. Keller en [[Philip Kruseman]], medewerking van [[Sem Dresden (componist)|Sem Dresden]], [[Wouter Hutschenruijter (1859-1943)]], [[Willem Landré]], [[Alexander Voormolen]] en [[Henri Zagwijn]]; uitgegeven in 1932/1949 bij J. Philips Kruseman, Den Haag; pagina 412
*{{Citeer Algemene muziek encyclopedie|6|102}}
*[[François-Joseph Fétis]]: ''Biographie universelle des muisciens et bibliographie générale de la musique'', Supllément et complément (1880-1884)
----
{{References}}
}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Lubeck, Ernst}}
[[Categorie:Nederlands pianist]]
[[Categorie:Nederlands componist]]

title: Ernst Lübeck

Volledige naam: Ernst Heinrich Lübeck

Geboren: 24 augustus 1829

Overleden: 17 september 1876

Beroep(en): pianist, componist

Portaal: Klassieke muziek


text:
# MBO Basisopleiding
De mbo Basisopleiding of Basisopleiding is een officieuze onderwijsvorm.
Een Basisopleiding is een verkorte vorm van een mbo-opleiding waarvoor geen vooropleidingseis geldt. Met name aanbieders van afstandsonderwijs bieden basisopleidingen aan als oriëntatie op een mbo-opleiding. Een Basisopleiding bestaat in dat geval uit een aantal vakken van de volledige mbo-opleiding en bevat bijvoorbeeld geen stage. Na het afronden van een basisopleiding kan men vervolgens doorstromen naar een mbo-opleiding.

title: MBO Basisopleiding

wikitext:
De '''mbo Basisopleiding''' of '''Basisopleiding''' is een officieuze onderwijsvorm.

Een Basisopleiding is een verkorte vorm van een [[Middelbaar beroepsonderwijs|mbo-opleiding]] waarvoor geen vooropleidingseis geldt. Met name aanbieders van [[afstandsonderwijs]] bieden basisopleidingen aan als oriëntatie op een mbo-opleiding. Een Basisopleiding bestaat in dat geval uit een aantal vakken van de volledige mbo-opleiding en bevat bijvoorbeeld geen stage. Na het afronden van een basisopleiding kan men vervolgens doorstromen naar een mbo-opleiding.

== Externe links ==
*{{nl}} [http://www.eduhub.nl/zoeken/basisopleiding Overzicht van mbo Basisopleidingen]
*{{nl}} [https://web.archive.org/web/20110105001619/http://www.nti.nl/mbo/basisopleidingen.aspx mbo Basisopleidingen van het NTI]

[[Categorie:Middelbaar beroepsonderwijs]]
[[Categorie:Onderwijsvorm]]


text:
# Lijst van rijksmonumenten in Deldenerbroek
De plaats Deldenerbroek telt 17 inschrijvingen in het rijksmonumentenregister. Hieronder een overzicht.
| Object                                         | Oorspronkelijke functie?  | Bouwjaar                     | Architect | Locatie               | Coördinaten?                  | Nr.?   | Afbeelding                                     |
| ---------------------------------------------- | ------------------------- | ---------------------------- | --------- | --------------------- | ----------------------------- | ------ | ---------------------------------------------- |
| Backenhagen: Huis Backenhagen                  | Kasteel, buitenplaats     | 1842                         |           | Almelosestraat 14     | 52° 17' 16" NB, 6° 39' 50" OL | 473318 | Meer afbeeldingen                              |
| Backenhagen: historische tuin- en parkaanleg   | Tuin, park en plantsoen   | 17e en 18e eeuw              |           | Almelosestraat bij 14 | 52° 17' 16" NB, 6° 39' 42" OL | 473319 | Upload foto                                    |
| Backenhagen: bouwhuis Backenhagen              | Bijgebouwen kastelen enz. | 17e of eerste helft 18e eeuw |           | Almelosestraat 16     | 52° 17' 17" NB, 6° 39' 52" OL | 473320 | Upload foto                                    |
| Backenhagen: ijskelder                         | Tuin, park en plantsoen   | ca. 1850                     |           | Almelosestraat 14     | 52° 17' 16" NB, 6° 39' 52" OL | 473321 | Upload foto                                    |
| Backenhagen: brug met zuilsokkels              | Tuin, park en plantsoen   | ca. 1910                     |           | Almelosestraat 14     | 52° 17' 16" NB, 6° 39' 47" OL | 473322 | Upload foto                                    |
| Backenhagen: tuinhuis                          | Tuin, park en plantsoen   | ca. 1850                     |           | Almelosestraat 14     | 52° 17' 14" NB, 6° 39' 47" OL | 473323 | Upload foto                                    |
| Backenhagen: brug                              | Tuin, park en plantsoen   | ca. 1910                     |           | Almelosestraat 14     | 52° 17' 16" NB, 6° 39' 47" OL | 473324 | Upload foto                                    |
| Backenhagen: brug annex dam met hek            | Tuin, park en plantsoen   | ca. 1850                     |           | Almelosestraat 14     | 52° 17' 16" NB, 6° 39' 47" OL | 473325 | Upload foto                                    |
| Backenhagen: hek met pijlers                   | Tuin, park en plantsoen   | ca. 1910                     |           | Almelosestraat 14     | 52° 17' 21" NB, 6° 39' 52" OL | 473326 | Upload foto                                    |
| Backenhagen: twee zuilsokkels                  | Tuin, park en plantsoen   |                              |           | Almelosestraat 14     | 52° 17' 23" NB, 6° 39' 57" OL | 473327 | Upload foto                                    |
| Backenhagen: vier stoeppalen                   | Tuin, park en plantsoen   | ca. 1900                     |           | Almelosestraat 14     | 52° 17' 16" NB, 6° 39' 52" OL | 473328 | Upload foto                                    |
| Hoeve de Haar: boerderij van het hallehuistype | Boerderij                 | 1927                         |           | Grote Looweg 4        | 52° 17' 47" NB, 6° 41' 28" OL | 507790 | Hoeve de Haar: boerderij van het hallehuistype |
| Hoeve de Haar: varkensschuur                   | Boerderij                 | 1927                         |           | Grote Looweg 4        | 52° 17' 47" NB, 6° 41' 28" OL | 507791 | Upload foto                                    |
| Seppenwoolde                                   | Boerderij                 | 1905                         |           | Seppenwooldsweg 3     | 52° 16' 2" NB, 6° 38' 28" OL  | 507805 | Upload foto                                    |
| Welberg                                        | Boerderij                 | 1858 1885                    |           | Welbergsweg 6         | 52° 16' 60" NB, 6° 39' 58" OL | 7549   | Meer afbeeldingen                              |
| De Tibbe                                       | Boerderij                 |                              |           | Welbergsweg 4         | 52° 17' 4" NB, 6° 39' 56" OL  | 7550   | Meer afbeeldingen                              |
| Perseverance                                   | Boerderij                 | 1854                         |           | Almelosestraat 10     | 52° 17' 23" NB, 6° 39' 55" OL | 7554   | Meer afbeeldingen                              |

wikitext:
{{geogroup}}
De plaats '''[[Deldenerbroek]]''' telt 17 inschrijvingen in het '''[[rijksmonument]]enregister'''. Hieronder een overzicht.
{{Tabelkop rijksmonumenten|intro=|prov-iso=NL-OV}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Deldenerbroek|objectnaam=Backenhagen: [[Backenhagen|Huis Backenhagen]]|type_obj=G|oorspr_functie=Kasteel, buitenplaats|cbs_tekst=Kastelen, landh. ed.|bouwjaar=1842|architect=|adres=Almelosestraat 14|lat=52.28790|lon=6.66399|objrijksnr=473318|wd_item=Q5529113|image=164-31-Wielen-1999.jpg|commonscat=Backenhagen}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Deldenerbroek|objectnaam=Backenhagen: historische tuin- en parkaanleg|type_obj=G|oorspr_functie=Tuin, park en plantsoen|cbs_tekst=Losse objecten, ed.|bouwjaar=17e en 18e eeuw|architect=|adres=Almelosestraat bij 14|lat=52.28788|lon=6.66157|objrijksnr=473319|wd_item=Q17455853|image=}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Deldenerbroek|objectnaam=Backenhagen: bouwhuis Backenhagen|type_obj=G|oorspr_functie=Bijgebouwen kastelen enz.|cbs_tekst=Gebouwen, woonhuizen|bouwjaar=17e of eerste helft 18e eeuw|architect=|adres=Almelosestraat 16|lat=52.28794|lon=6.66446|objrijksnr=473320|wd_item=Q17455854|image=}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Deldenerbroek|objectnaam=Backenhagen: ijskelder|type_obj=G|oorspr_functie=Tuin, park en plantsoen|cbs_tekst=Losse objecten, ed.|bouwjaar=ca. 1850|architect=|adres=Almelosestraat 14|lat=52.28780|lon=6.66441|objrijksnr=473321|wd_item=Q17455855|image=}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Deldenerbroek|objectnaam=Backenhagen: brug met zuilsokkels|type_obj=G|oorspr_functie=Tuin, park en plantsoen|cbs_tekst=Losse objecten, ed.|bouwjaar=ca. 1910|architect=|adres=Almelosestraat 14|lat=52.28781|lon=6.66317|objrijksnr=473322|wd_item=Q17455856|image=}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Deldenerbroek|objectnaam=Backenhagen: tuinhuis|type_obj=G|oorspr_functie=Tuin, park en plantsoen|cbs_tekst=Losse objecten, ed.|bouwjaar=ca. 1850|architect=|adres=Almelosestraat 14|lat=52.28730|lon=6.66312|objrijksnr=473323|wd_item=Q17455857|image=}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Deldenerbroek|objectnaam=Backenhagen: brug|type_obj=G|oorspr_functie=Tuin, park en plantsoen|cbs_tekst=Losse objecten, ed.|bouwjaar=ca. 1910|architect=|adres=Almelosestraat 14|lat=52.28781|lon=6.66317|objrijksnr=473324|wd_item=Q17455858|image=}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Deldenerbroek|objectnaam=Backenhagen: brug annex dam met hek|type_obj=G|oorspr_functie=Tuin, park en plantsoen|cbs_tekst=Losse objecten, ed.|bouwjaar=ca. 1850|architect=|adres=Almelosestraat 14|lat=52.28781|lon=6.66317|objrijksnr=473325|wd_item=Q17455860|image=}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Deldenerbroek|objectnaam=Backenhagen: hek met pijlers|type_obj=G|oorspr_functie=Tuin, park en plantsoen|cbs_tekst=Losse objecten, ed.|bouwjaar=ca. 1910|architect=|adres=Almelosestraat 14|lat=52.28905|lon=6.66455|objrijksnr=473326|wd_item=Q17455861|image=}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Deldenerbroek|objectnaam=Backenhagen: twee zuilsokkels|type_obj=G|oorspr_functie=Tuin, park en plantsoen|cbs_tekst=Losse objecten, ed.|bouwjaar=|architect=|adres=Almelosestraat 14|lat=52.28963|lon=6.66579|objrijksnr=473327|wd_item=Q17455862|image=}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Deldenerbroek|objectnaam=Backenhagen: vier stoeppalen|type_obj=G|oorspr_functie=Tuin, park en plantsoen|cbs_tekst=Losse objecten, ed.|bouwjaar=ca. 1900|architect=|adres=Almelosestraat 14|lat=52.28780|lon=6.66441|objrijksnr=473328|wd_item=Q17455863|image=}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Deldenerbroek|objectnaam=Hoeve de Haar: boerderij van het hallehuistype|type_obj=G|oorspr_functie=Boerderij|cbs_tekst=Agrarische gebouwen|bouwjaar=1927|architect=|adres=Grote Looweg 4|lat=52.29634|lon=6.69117|objrijksnr=507790|wd_item=Q17458201|image=Deldenerbroek RM Grote Looweg 4 Boerderij 2 30072023.jpg}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Deldenerbroek|objectnaam=Hoeve de Haar: varkensschuur|type_obj=G|oorspr_functie=Boerderij|cbs_tekst=Agrarische gebouwen|bouwjaar=1927|architect=|adres=Grote Looweg 4|lat=52.29634|lon=6.69117|objrijksnr=507791|wd_item=Q17458203|image=}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Deldenerbroek|objectnaam=Seppenwoolde|type_obj=G|oorspr_functie=Boerderij|cbs_tekst=Agrarische gebouwen|bouwjaar=1905|architect=|adres=Seppenwooldsweg 3|lat=52.26731|lon=6.64112|objrijksnr=507805|wd_item=Q17458213|image=}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Deldenerbroek|objectnaam=Welberg|type_obj=G|oorspr_functie=Boerderij|cbs_tekst=Agrarische gebouwen|bouwjaar=1858<br />1885|architect=|adres=Welbergsweg 6|lat=52.28321|lon=6.66617|objrijksnr=7549|wd_item=Q17611940|image=C.aanzicht - Ambt Delden - 20008245 - RCE.jpg|commonscat=Welberg}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Deldenerbroek|objectnaam=De Tibbe|type_obj=G|oorspr_functie=Boerderij|cbs_tekst=Agrarische gebouwen|bouwjaar=|architect=|adres=Welbergsweg 4|lat=52.28436|lon=6.66553|objrijksnr=7550|wd_item=Q17611941|image=C.aanzicht - Ambt Delden - 20008246 - RCE.jpg|commonscat=De Tibbe}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Deldenerbroek|objectnaam=Perseverance|type_obj=G|oorspr_functie=Boerderij|cbs_tekst=Agrarische gebouwen|bouwjaar=1854|architect=|adres=Almelosestraat 10|lat=52.28980|lon=6.66526|objrijksnr=7554|wd_item=Q17611947|image=Voorzijde "Persev‚rance" - Deldenerbroek - 20048237 - RCE.jpg|commonscat=Persévérance, Deldenerbroek}}
|}

== Zie ook ==
* [[Lijst van rijksmonumenten in Hof van Twente]] voor andere plaatsen in de gemeente.

{{commonscat|Rijksmonumenten in Deldenerbroek}}
{{Appendix|2=
* [https://www.cultureelerfgoed.nl/node/2198 Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed Rijksmonumenten Dataset]
}}
[[Categorie:Rijksmonument in Hof van Twente]]
[[Categorie:Lijsten van rijksmonumenten in Overijssel|Deldenerbroek]]


text:
# Louis Robert (senator)
Louis Joseph Robert (Sauvenière, 8 maart 1845 - Brussel, 7 april 1896) was een Belgisch senator.

## Levensloop
Louis Robert was beroepshalve industrieel.
Hij werd lid van de Liberale Partij en was voor deze partij provincieraadslid van de provincie Brabant en gemeenteraadslid van Sint-Jans-Molenbeek.
Daarnaast was hij van 1892 tot 1894 liberaal senator voor het arrondissement Brussel en vervolgens van 1894 tot aan zijn overlijden senator voor het arrondissement Namen.

title: Louis Robert (senator)

wikitext:
'''Louis Joseph Robert''' ([[Sauvenière (plaats)|Sauvenière]], [[8 maart]] [[1845]] - [[Brussel (stad)|Brussel]], [[7 april]] [[1896]]) was een [[België|Belgisch]] senator.

==Levensloop==
Louis Robert was beroepshalve industrieel.

Hij werd lid van de [[Liberale Partij (België)|Liberale Partij]] en was voor deze partij provincieraadslid van de provincie [[Brabant (provincie)|Brabant]] en gemeenteraadslid van [[Sint-Jans-Molenbeek]].

Daarnaast was hij van 1892 tot 1894 liberaal [[Senaat (België)|senator]] voor het [[arrondissement Brussel]] en vervolgens van 1894 tot aan zijn overlijden senator voor het [[arrondissement Namen]].

==Externe link==
* Louis Robert in ''[https://hdl.handle.net/21.12117/16477939 Beknopte bio-bibliografie van liberale prominenten.1830-1990 (p.511)]''  op de website van [[Liberas]].

{{DEFAULTSORT:Robert, Louis}}
[[Categorie:Belgisch senator]]
[[Categorie:Belgisch liberaal]]
[[Categorie:Belgisch industrieel]]
[[Categorie:Brabants provincieraadslid]]
[[Categorie:Gemeenteraadslid van Sint-Jans-Molenbeek]]


text:
# Cylindromyrmex godmani
Cylindromyrmex godmani is een mierensoort die tot 2014 was toegekend aan de onderfamilie van de Cerapachyinae maar daarna aan de onderfamilie van de Dorylinae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1899 door Forel.

title: Cylindromyrmex godmani

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Cylindromyrmex godmani''
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Mieren|Formicidae]] (Mieren)
| onderfamilie = [[Dorylinae]]
| tribus = [[Cylindromyrmecini]]
| geslacht = ''[[Cylindromyrmex]]''
| auteur = Forel
| datum = 1899
| haakjes  =
}}

'''''Cylindromyrmex godmani''''' is een [[Mieren|mierensoort]] die tot 2014 was toegekend aan de onderfamilie van de [[Cerapachyinae]] maar daarna aan de onderfamilie van de [[Dorylinae]].<ref>[https://www.antwiki.org/wiki/Cylindromyrmex_godmani Vermelding van de soort op Antwiki (Geraadpleegd april 2013)]. [https://web.archive.org/web/20220521133855/https://www.antwiki.org/wiki/Cylindromyrmex_godmani Gearchiveerd] op 21 mei 2022.</ref><ref>[http://www.antweb.org/description.do?genus=Cylindromyrmex&name=godmani&rank=species Vermelding van de soort op Antweb (Geraadpleegd april 2013)]</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1899 door Forel.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|13}}

[[Categorie:Cylindromyrmex]]

title: Cylindromyrmex godmani

Familie: Formicidae (Mieren)

Onderfamilie: Dorylinae

Geslachtengroep: Cylindromyrmecini

Geslacht: Cylindromyrmex

title: Soort


text:
# Chlorophthalmus nigromarginatus
Chlorophthalmus nigromarginatus is een straalvinnige vissensoort uit de familie van groenogen (Chlorophthalmidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1953 door Kamohara.

title: Chlorophthalmus nigromarginatus

wikitext:
{{Taxobox straalvinnige
| titelweergave = cursief
| naam = ''Chlorophthalmus nigromarginatus''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Draadzeilvissen|Aulopiformes]] (Draadzeilvissen)
| familie = [[Groenogen|Chlorophthalmidae]] (Groenogen)
| geslacht = ''[[Chlorophthalmus]]''
| auteur = Kamohara
| datum = 1953
| haakjes =
| synoniem = * ''Chlorophthalmus acutifrons nigromarginatus'' Kamohara, 1953
* ''Chloropthalmus nigromarginatus'' Kamohara, 1953
| worms = 272059
| rl-id = 123322121
| status = LC
| statusbron = 2019
}}
'''''Chlorophthalmus nigromarginatus''''' is een [[straalvinnigen|straalvinnige]] [[vissen (dieren)|vissensoort]] uit de familie van [[groenogen]] (Chlorophthalmidae).<ref>{{Link FishBase species|genus=Chlorophthalmus|species=nigromarginatus|month=10|year=2011}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1953 door Kamohara.

{{Appendix}}
{{Beginnetje|biologie|2011|10|22}}

[[Categorie:Groenogen]]
[[Categorie:IUCN-status niet bedreigd]]

title: Chlorophthalmus nigromarginatus · IUCN-status: Niet bedreigd (2019)

Stam: Chordata (Chordadieren)

Superklasse: Osteichthyes (Beenvisachtigen)

Klasse: Actinopterygii (Straalvinnigen)

Orde: Aulopiformes (Draadzeilvissen)

Familie: Chlorophthalmidae (Groenogen)

Geslacht: Chlorophthalmus

title: Synoniemen

Portaal: Biologie · Vissen