text:
# Huub Oosterhuis
Hubertus Gerardus Josephus Henricus (Huub) Oosterhuis (Amsterdam, 1 november 1933 – aldaar, 9 april 2023) was een Nederlandse theoloog, dichter, uit de kloosterorde verwijderde jezuïet en uitgetreden priester. Zijn naam is verbonden aan de modernistische (vernieuwingsgezinde) tendensen binnen de Nederlandse kerkprovincie na het Tweede Vaticaans Concilie en de daarmee gepaard gaande polarisatie tussen progressieve en behoudende gelovigen. Hij publiceerde een groot aantal liederen en gedichten en beïnvloedde de modernistische denkbeelden over liturgie en kerkelijk leven in Nederland diep.

## Levensloop
Huub Oosterhuis werd geboren op Allerheiligen in het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis in Amsterdam. Hij groeide daar op in de Rivierenbuurt als tweede zoon van Anton Oosterhuis en Eugenie Randag in een gezin van vier kinderen. Als kind werd hij aldaar geconfronteerd met deportaties van de Joden, hetgeen een diepe indruk op hem maakte, die hij voor de rest van zijn leven met zich meedroeg. Hij volgde het door jezuïeten geleide gymnasium van het Ignatiuscollege te Amsterdam. In 1952 trad hij in bij de jezuïeten. De jezuïetenopleiding voerde hem langs Grave, Nijmegen en Groningen naar het Canisianum in Maastricht. Hij studeerde wijsbegeerte, Nederlandse letteren en theologie. Op 31 juli 1964 werd hij door bisschop Moors in de Sint-Servaasbasiliek tot priester gewijd. Sinds 1965 woonde en werkte Oosterhuis in Amsterdam, onder meer als studentenpastor bij de door pater Jan van Kilsdonk opgerichte Studentenekklesia. Hij overleed in Amsterdam op eerste paasdag 2023 op 89-jarige leeftijd. Oosterhuis werd op 15 april na een requiemmis in de Amsterdamse Westerkerk in besloten kring begraven op Zorgvlied.

### Buiten verantwoordelijkheid
In 1969 verwijderde de generaal-overste van de jezuïeten, pater Pedro Arrupe, Oosterhuis uit de orde na conflicten over het celibaat. Om dezelfde reden schorste het bisdom Haarlem hem als priester.
Oosterhuis en zijn team besloten met de overgrote meerderheid van de Studentenekklesia van toen af buiten verantwoordelijkheid van de bisschop van Haarlem verder te gaan. In 2014 was de inmiddels 80-jarige Oosterhuis nog altijd voorganger binnen deze gemeente, zij het nu meer in de luwte; de zeven teamgenoten van toen, allen inmiddels ex-jezuïeten, haakten om diverse redenen al spoedig af. Teamgenoot en kunstenaar Ton van der Stap, die daags na Oosterhuis door de generaal van de jezuïeten uit de orde werd verwijderd, overleed in 2009.

### Huwelijk
Nadat zijn collega Jos Vrijburg was getrouwd, trad op 25 april 1970 ook Huub Oosterhuis in het burgerlijk huwelijk en wel met de jonge verpleegkundige en altvioliste Josefien Melief. Zij kregen twee muzikale kinderen, de componist Tjeerd en de zangeres Trijntje Oosterhuis, die aanvankelijk samen optraden als het duo Total Touch. Het burgerlijk huwelijk eindigde door een echtscheiding, waarna Oosterhuis en Melief afzonderlijk in de buurt van de kinderen gingen wonen. Oosterhuis was later hertrouwd met journaliste Colet van der Ven.

## Nieuwe vormen
Door de jezuïetenpater Jan van Kilsdonk uitgenodigd om een bijdrage te leveren aan de vernieuwing van de liturgie, ging hij naar Amsterdam, waar hij samen ging werken met Bernard Huijbers, musicus, componist en toen eveneens jezuïet. Oosterhuis werd vooral bekend als schrijver-tekstdichter van liturgische liederen en gezangen, van 1960 tot in 2023 in het kader van de liturgische vieringen van de Amsterdamse Studentenekklesia. Hij noemde zijn werk een 'roeping'.
Oosterhuis was medeoprichter (1990) en tot 1998 directeur van het centrum Rode Hoed in Amsterdam. Eerder had hij in 1972 al De Populier opgericht, een centrum voor religie, politiek en cultuur. In 1995 kwam mede op zijn instigatie het culturele, religieuze en politieke tijdschrift Roodkoper tot stand, waarvan hij de hoofdredacteur was. Overigens kwam in de 21e eeuw de nauwe samenwerking met Rode Hoed ten einde, ook al werden daar op zondag nog wel 's morgens om 11 uur de vieringen gehouden en heet de grote, voormalig remonstrantse kerkzaal nu Oosterhuiszaal. Oosterhuis zag om naar weer een nieuw huis voor leerhuizen, debatten, muzische experimenten en andere bijeenkomsten.
Hij vond die mogelijkheid in De Nieuwe Liefde, een in het westelijke stadsdeel van Amsterdam gelegen voormalig kerkelijk centrum en een wijnkoperij aan de Da Costakade. Nadat hij daar zijn vroegere medewerker Joost Divendal had aangesteld als manager/directeur werd luttele weken hierna een ernstige ziekte vastgesteld bij Divendal, waaraan deze na enkele maanden overleed. Het project De Nieuwe Liefde liep hierdoor ernstige, maar geen fatale vertraging op. Dankzij de steun van filantroop Alex Mulder en diens AM-Foundation werd het gebouw De Nieuwe Liefde begin 2011 geopend. Hier vonden aanvankelijk ook de diensten van de Studentenekklesia plaats. De liturgische gemeenschap keerde met Pasen 2015 echter terug naar de Rode Hoed, nu onder de naam "Ekklesia Amsterdam".
Het tijdschrift Roodkoper uit de jaren van de Rode Hoed werd in 2011 omgedoopt in Nieuwe Liefde. Op 12 februari 2011 opende koningin Beatrix het nieuwe centrum voor debat en poëzie De Nieuwe Liefde. Bij die gelegenheid las de koningin het bekende gedicht voor van Henriëtte Roland Holst: "...de zachte krachten zullen zeker winnen in 't eind".
Oosterhuis was bij leven wellicht de meest prominente en permanente vertegenwoordiger van hen die na het Tweede Vaticaans Concilie de rooms-katholieke geloofsleer en -praktijk in Nederland een nieuwe vorm trachtten te geven. Zij wilden de eeuwenoude liturgische teksten, die volgens hen veel van hun oude betekenis verloren hadden, als het ware terugzetten in het leven en hun politieke lading opnieuw laten klinken. Daardoor zou een meer herkenbare spirituele inhoud ontstaan.

### Terug naar de Joodse Jezus
Volgens Oosterhuis is de Kerk in haar visie op de Messias Jezus, de voorbeeldige mens van Godswege, steeds verderaf komen te staan van de oorspronkelijk joodse tradities omtrent hem. Meer en meer wordt hij aanbeden en minder nagevolgd. ... Hij wordt een droomfiguur, een wensdroom, de projectie van ons betere ik ... Hij wordt een onbestaanbaar mooi verhaal: de Goddelijke Zaligmaker, de Allerheiligste Verlosser, ... de Christus.
Het is voor Oosterhuis dus zaak terug te gaan naar Jezus Messias, Jesjoe'a uit Nazareth, en hem en zijn bevrijdend leven in zijn joodse context te benaderen. Termen uit de geloofsbelijdenis van Nicea komen nog wel voor, maar worden dichterlijk gebruikt. Als dichter kiest hij niet voor een van de twee hoofd-christologieën: Jezus als mens of Jezus als Zoon van God. Als dichter probeerde hij woorden te vinden die het mysterie van Jezus als "Dienstknecht" en "Zoon van de God van Israël" "intact" laten.

### Geschilpunten
In tegenstelling tot de officiële leer van de Rooms-Katholieke Kerk ontkende Oosterhuis de transsubstantiatie, het tijdens de eucharistie veranderen van de hostie en wijn in het lichaam en bloed van Jezus. In het tv-interview met Antoine Bodar (2014) zegt hij dat "hij zich realiseert dat dat kwetsend is en dat hij niet trots is op deze zin." Zijn bedoeling was ermee te verwijzen naar wat hij zag als de overaccentuering in de Rooms-Katholieke Kerk van de Eucharistie ten koste van een andere waarheid. De waarheid dat de gemeente geroepen is lichaam van de Messias te zijn om zo zijn liefde, zijn gerechtigheid, in de wereld present te stellen.
In interviews zou hij verklaard hebben niet meer te geloven in de Godheid van Jezus Christus, de lichamelijke verrijzenis van Christus, de wonderen uit de evangeliën, de verzoeningsleer en de erfzonde. In dagblad Trouw in juli 2006 noemde bisschop Frans Wiertz van Roermond de uitspraken van Oosterhuis "volledig in strijd met de rooms-katholieke leer".

## Poëzie
Oosterhuis schreef in Groningen zijn eerste tien liturgische "liedjes". Het eerste was: "Zolang er mensen zijn op aarde". Oosterhuis ging uit van het Schriftwoord, in dit geval de zondagse evangeliën. Huibers en Oosterhuis schreven samen een paar honderd liederen. De almaar groeiende uitgaven verschenen aanvankelijk gestencild en losbladig, bedoeld voor gebruik in de Amsterdamse Studentenekklesia, die in 1960 door Van Kilsdonk was gesticht. Later vond vooral het eenvoudiger werk van Oosterhuis-Huijbers zijn weg naar veel parochies en kerkelijke gemeentes in het Nederlands taalgebied. Een aantal liederen werd opgenomen in het protestantse liedbundel Liedboek voor de Kerken van 1973. Katholieke zangboeken als Zingt Jubilate (1976), Klein Dienstboek (1982) en Gezangen voor Liturgie (1984) bevatten veel Oosterhuis-Huijbers-repertoire. Ook de samenstellers van het in 2013 uitgebrachte Liedboek - zingen en bidden in huis en kerk, dat gezien kan worden als opvolger van het Liedboek voor de Kerken, hebben royaal geput uit het werk van Oosterhuis en zijn componisten van na 1980. Een groot gedeelte van zijn werk is in het Duits vertaald, een kleiner deel in het Engels.
Oosterhuis' sterk Bijbels beïnvloede liturgische poëzie is mede bekend geworden dankzij de vernieuwende muziek van componisten van de bovengenoemde Bernard Huijbers. Later ook van Antoine Oomen en Tom Löwenthal, diens jongere broer Luc Löwenthal en anderen. Een aantal van hun composities is ook in buitenlandse liedbundels opgenomen. In de jaren zestig van de twintigste eeuw werd de Amsterdamse Werkgroep voor Volkstaalliturgie opgericht. Toen deze in 1980 werd opgeheven, richtte Oosterhuis met een aantal medestanders de Stichting Leerhuis en Liturgie op, die zich ten doel stelt "de studie van de Bijbel en van de joodse en christelijke traditie te bevorderen, vrij van dogmatisch-kerkelijke vooroordelen en instituties, en daarnaast nieuwe liturgische modellen, teksten en liederen te ontwikkelen, zodat zij daarmee bijdraagt aan politiek-maatschappelijke bewustwording, bestaansverheldering en bemoediging van binnen- en buitenkerkelijke groeperingen en personen".
In 2005 werd door Stijn van der Loo meerdere liederen van Oosterhuis op muziek gezet. De nummers werden geplaatst op het album Licht, welke werd toegevoegd als bijlage bij dichtbundel Licht van Oosterhuis. Een van de nummers op dit album, Ken je mij, werd meermaals door dochter Trijntje opgenomen en geniet ook buiten de kerk bekendheid. Het nummer bereikte in 2015 de Single Top 100 en kwam bij de Top 40 tot de zeventiende plek van de Tipparade.

### Bernard Huijbers
Rond 1980 staakten Oosterhuis en Huijbers hun jarenlange samenwerking van tekstschrijver en componist. Huijbers kon zich niet langer vinden in de Bijbelse, Joodse, door 'Gij' en 'God' beïnvloede teksten, waar Oosterhuis sterk aan vasthield. Huijbers wenste daarentegen een spiritualiteit die voorgoed "aan Gij voorbij" was, met dank "aan Gods nalatenschap". In Zuid-Frankrijk koos hij teksten van hemzelf en anderen die hij op muziek zette. Woorden die daar terugkeren zijn bijvoorbeeld 'Al', 'Heelal', 'Bestaan', 'Geheel'.

## Voor en tegen
Bij de door tijdschrift HP/De Tijd georganiseerde verkiezing van 'De Ergste Nederlander Aller Tijden' werd Oosterhuis in 2004 genomineerd in de categorie 'De Ergste Katholiek', samen met Filips II, Joseph Luns, Dries van Agt, Ruud Lubbers en Joannes Gijsen. Oosterhuis won en ging door naar de eindronde. In het klassement van 'De Ergste Nederlander' eindigde hij uiteindelijk met 93 stemmen als twaalfde. Volgens HP/De Tijd had Oosterhuis zijn populariteit te danken 'aan progressieve kerkgangers die Jezus naar hun eigen beeld hebben herschapen als een Vrij Nederland-abonnee met een voorkeur voor Max Havelaar-koffie, linnen schoudertasjes en een onverzorgde tuin'. Ook zou Oosterhuis een 'vernietigende' invloed hebben gehad op de liturgie: 'Zijn politiek correcte versjes hebben in menige kerk de voorkeur gekregen boven het tijdloze repertoire van de psalmdichters'. Anderzijds krijgt Oosterhuis juist om die invloed ook veel waardering: zo ontving hij op 18 oktober 2002 bijvoorbeeld een eredoctoraat in de theologie van de protestantse Vrije Universiteit Amsterdam.
Zijn tot liturgische liederen bewerkte gedichtenoeuvre is populair onder vrijzinnige katholieken en protestanten. Het (rechtzinnige) Katholiek Nieuwsblad noemde zijn teksten doorspekt met een "ondertoon van pathetisch zelfbeklag en warrige, in wezen nietszeggende beeldspraak". Oosterhuis is in ieder geval een symbool geworden van de polarisatie die in de Nederlandse kerkprovincie ontstond in het midden van de jaren zestig in de vorige eeuw.
Collega-dichter Gerrit Komrij hekelde hem in 1975 in weekblad Vrij Nederland als de 'Copywriter van Christus & Co'. Komrijs oordeel bleef niet zonder gevolgen; Oosterhuis kreeg sindsdien nooit meer literaire waardering, behalve dan van recensenten met een christelijke signatuur. Een ander gevolg was volgens Oosterhuis dat prins Claus, met wie hij een persoonlijke verstandhouding had, zijn abonnement op Vrij Nederland opzegde."

## Invloed
Op de vraag wat de invloed van Oosterhuis is op de Nederlandse kerkprovincie is het antwoord nog niet duidelijk. Enerzijds lijkt zijn invloed op het einde van de 20e eeuw te tanen. Zo is Laus Deo (2000) van het bisdom Roermond het eerste nagenoeg 'Oosterhuis-vrije' katholieke liedboek. De enige tekst die van deze dichter nog daarin voorkomt is het Nederlandstalige klaaglied op muziek van Bernard Huijbers voor de liturgie van Goede Vrijdag "Mijn volk, wat heb Ik u gedaan" - in de kring van Oosterhuis een lied dat door zijn veronderstelde antisemitisme allang in de ban is. Volgens bisschop Frans Wiertz van Roermond zijn de liederen van Oosterhuis geweerd omdat deze openlijk de kern van de katholieke leer bestrijdt. Wiertz voelde zich persoonlijk diep gegriefd door Oosterhuis' betiteling van de Eucharistie als "truc der trucs". Anderzijds stond Oosterhuis zelf bij de ontwikkeling van de officiële teksten voor de liturgie mee aan de bron van vele officieel goedgekeurde liturgische teksten, waaronder delen van Nederlandstalige eucharistische gebeden. Andere, meestal te zingen "tafelgebeden", zijn niet door de bisschoppen goedgekeurd voor de eucharistieviering, maar worden wel gebruikt in sommige parochies.

### Vijftig jaar
Medestanders van Oosterhuis zien in hem een boegbeeld van het verzet tegen een vermeend proces van restauratie in de Nederlandse rooms-katholieke kerkprovincie. Er ontstaat ook een groep jongeren, vooral protestanten, die zijn politieke en historische functie niet van belang vindt voor de beoordeling van zijn teksten. In een verkiezing van het "mooiste religieuze lied" onder NCRV-luisteraars in 2006 eindigde Oosterhuis' "De steppe zal bloeien" (melodie Antoine Oomen) op de eerste plaats, en "De Heer heeft mij gezien en onverwacht" (melodie Bernard Huijbers) als derde. Oosterhuis' "Licht dat ons aanstoot..." (melodie Antoine Oomen) eindigde op plaats 7. Ook besloot de NCRV een uitzending te wijden in de Nieuwe Kerk in Amsterdam aan het liederen-oeuvre van Oosterhuis onder de titel Vijftig jaar liederen van hoop en wanhoop. Hoe het ook zij, zijn liederen worden nog altijd week in week uit gezongen in zowel protestantse als katholieke kerken verspreid door Nederland en Vlaanderen.
Ter gelegenheid van zijn 80e verjaardag kwam een biografie uit, De paus van Amsterdam, van de hand van journalist Marc van Dijk. In zijn in boekvorm uitgegeven tv-interview met Antoine Bodar laat hij de boektitel geheel voor rekening van de auteur. Zelf ziet hij zich zo niet: "Het is niet mijn boek".

## Vertaling Pentateuch
Samen met Alex van Heusden heeft Oosterhuis een vertaling van de Pentateuch gemaakt in vijf delen in apart verschenen boeken. Ze dragen de namen van de Hebreeuwse beginwoorden: In den beginne (Genesis), En dit zijn de namen (Exodus), Hij riep (Leviticus), In de woestijn (Numeri) en Dit zijn de woorden (Deuteronomium). Deze Nederlandse vertaling probeert zo dicht mogelijk bij de Hebreeuwse grondtekst met zijn eigen idioom en kenmerkende stijlfiguren te blijven. Aan de vertaling zijn verklarende aantekeningen toegevoegd, die behalve op de moderne Bijbelwetenschappen ook geïnspireerd zijn op de oude rabbijnse en andere joodse bronnen. De vertaling is bedoeld om voor te lezen.

## Activiteiten en politieke stellingname
Bij de bijzetting van prins Claus in de Nieuwe Kerk in Delft op 15 oktober 2002 hield Oosterhuis op verzoek van koningin Beatrix en haar zonen de overdenking. Oosterhuis was een vertrouweling en vriend van de Nederlandse koninklijke familie.
Op 29 mei 2005 hield hij een preek tijdens de slotviering van de dertigste luthers-protestantse Evangelischer Kirchentag te Hannover.
In 2006 verzorgde Oosterhuis de eerste Jan Modderman-inleiding. De doelstelling van de Jan Modderman-inleidingen behelst om een bijdrage te leveren aan de bevordering van de bewustwordingsprocessen die dienen tot een verbetering van het maatschappelijk samenleven en het welzijn van alle mensen. In dat kader sprak Oosterhuis over het thema 'Waar haalt een mens het vandaan', in de Nieuwe Kerk in Groningen. Hij zette zich daarmee belangeloos in voor het microkrediet.
Oosterhuis stond in datzelfde jaar voor de Tweede Kamerverkiezingen als lijstduwer op de nummer 30 van de kandidatenlijst van de SP. In deze rol deed hij van zich spreken door het Nederlandse uitzettingsbeleid te vergelijken met het ophalen van Joden door de Nederlandse politie tijdens de Tweede Wereldoorlog.
P. Veld, de directeur van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), deed daarop aangifte wegens belediging. Oosterhuis was er niet van onder de indruk: "Ik hoop dat er veel getuigen worden opgeroepen voor mijn rechtszaak en dat die uiteindelijk zal leiden tot een parlementaire enquête" (NRC, 17 november 2006). Sindsdien is de aangifte niet meer in het nieuws geweest.
Hij trad in het nieuws als groot voorstander van de pardonregeling voor 26.000 asielzoekers, die er in 2007 inderdaad kwam.
In het tv-programma Blauw Bloed (EO, 19 februari 2011) merkte Oosterhuis, vriend en vertrouweling van het Koninklijk Huis, op dat de koningin zich "zwaar gecensureerd" voelt en, vooral door de PVV, zich zelfs in haar kersttoespraken niet vrij kan uiten. Commentatoren, columnisten, brievenschrijvers, mailers en twitteraars vielen over de 77-jarige Oosterhuis heen. Zelf noemde hij later zijn optreden "een beetje dom" en dat hij dat zo niet had moeten zeggen: het ging hierbij om een persoonlijke indruk van hemzelf, niet om iets waar de koningin bij hem over geklaagd zou hebben. Later (in 2013) herhaalde hij niettemin zijn beschuldiging in zijn biografie De Paus van Amsterdam door Marc van Dijk en trok hij vervolgens zijn woorden opnieuw in.
Vanwege de gaswinningsproblematiek in Groningen besloot Oosterhuis de dichtbundel Groningen opnieuw uit te geven, ditmaal in tweetalige versie. Het Gronings werd vertaald door Marten van Dijken en de opbrengst ging in zijn geheel naar gedupeerden van de gaswinning. De bundel werd op 26 januari 2020 officieel gepresenteerd tijdens een concert van het Koor voor Nieuwe Nederlandse Religieuze Muziek onder leiding van Antoine Oomen in de Martinikerk te Groningen.

### 80 en 85 jaar
Onder het motto 'Huub80' vond op 16 maart 2014 in het Muziekcentrum Eindhoven '1000 stemmen Oosterhuis' plaats. Het was een concert met een koor van ruim honderd zangers, piano, orgel, slagwerk, koperblazers en xylofonen. Een zaal van duizend zangstemmen liet de liederen van Oosterhuis klinken in forse bezetting, met muziek van Huijbers, Antoine Oomen en vooral van Tom Löwenthal. Oosterhuis richtte zich bij deze gelegenheid tot de aanwezige hulpbisschop Rob Mutsaerts. Hij riep hem op 'uw invloed aan te wenden om het verbod van deze liederen op te heffen en bij te dragen aan een nieuw kerkelijk klimaat in Nederland in de geest van paus Franciscus.'
Ter gelegenheid van zijn aanstaande 85ste verjaardag was het Eindhovens Muziekcentrum op 21 oktober 2018 opnieuw het decor voor '1000 stemmen Oosterhuis'. Behalve een uitvoering onder leiding van Geert Hendrix van het leerdicht Lied van de aarde zongen (bijna) 1000 mensen onder leiding van Tom Löwenthal onder orkestbegeleiding een keuze uit Oosterhuis' repertoire. Ditmaal was de bisschop van 's-Hertogenbosch, dr. Gerard de Korte als gast aanwezig, die eveneens het woord voerde. Hij herkende zich naar eigen zeggen meer in Oosterhuis' teksten uit de jaren zestig, zoals Hij ging van stad tot stad, dan in die van de laatste vijftig jaar. De Kortes favoriet werd door Oosterhuis al tientallen jaren als 'gedateerd' bestempeld en ook niet meer in zijn eindbundel Stilte zingen (2018) opgenomen. Oosterhuis pleitte bij dezelfde gelegenheid voor inzet van de kerken voor een royaler kinderpardon.

## Onderscheidingen
- Poëzieprijs van de gemeente Amsterdam, 1962
- Herman Gorterprijs, 1962
- Anne Frank-prijs, 1963
- Ridder in de Orde van Oranje-Nassau, 1994
- Zilveren Medaille van de stad Amsterdam, 1998
- Vlam van de Geest, 2000
- Eredoctoraat VU, Amsterdam, 2002
- Pablo Neruda-medaille, 2004
- Oeuvreprijs Nacht van de Theologie, 2012
- Predigtpreis, Duitsland, 2014

### Bemoediging door paus Franciscus
In januari 2021 ontving Oosterhuis een brief van oud-ordegenoot (jezuïet) paus Franciscus. Deze werd aan hem overhandigd tijdens een bezoek van de bisschop van Haarlem-Amsterdam, mgr. Jan Hendriks. Over deze ontmoeting en de brief werd, na toestemming, eerst in januari 2022 door Hendriks geschreven op zijn weblog.

## Over Oosterhuis
- Marc van Dijk, De paus van Amsterdam: biografie van Huub Oosterhuis, Atlas contact, 2013, ISBN 9789045023366
- Ad van Nieuwpoort, Uittocht. Laatste gesprekken, en gedichten van Huub Oosterhuis. Amsterdam, Prometheus, 2023. ISBN 9789044654295
- Martin Hoondert: 'Levensbericht Hubertus Gerardus Josephus Henricus (Huub) Oosterhuis'. In: Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, 2022-2023, pag. 141-154

title: Huub Oosterhuis

wikitext:
{{Infobox auteur
| naam              = Huub Oosterhuis
| afbeelding        = Huub_Oosterhuis_Portrait.jpg
| onderschrift      = Oosterhuis in 2006
| bijnaam           = De paus van Amsterdam <br />De priester van het protest
| volledige naam    = Hubertus Gerardus Josephus Henricus Oosterhuis
| geboren           = [[1 november]] [[1933]]
| geboorteplaats    = [[Amsterdam]]
| overleden         = [[9 april]] [[2023]]<ref>Marc van Dijk, [https://www.trouw.nl/religie-filosofie/huub-oosterhuis-invloedrijk-vernieuwer-en-buitenstaander-tegen-wil-en-dank~bbbb02a6/ Huub Oosterhuis, invloedrijk vernieuwer én buitenstaander tegen wil en dank], ''Trouw'', 10 april 2023. [https://web.archive.org/web/20230410070853/https://www.trouw.nl/religie-filosofie/huub-oosterhuis-invloedrijk-vernieuwer-en-buitenstaander-tegen-wil-en-dank~bbbb02a6/ Gearchiveerd] op 10 april 2023.</ref>
| overlijdensplaats = Amsterdam
| land              = {{NL}}
| stroming          = [[Liturgie|Liturgische gedichten]]
| jaren-actief      = [[1957]]–[[2023]]
| genre             = [[Poëzie]]
| uitgeverij        =
| handtekening      =
| dbnl              = oost019
| website           = https://huuboosterhuis.nl
}}
'''Hubertus Gerardus Josephus Henricus (Huub) Oosterhuis''' ([[Amsterdam]], [[1 november]] [[1933]] – aldaar, [[9 april]] [[2023]]) was een [[Nederland]]se [[theoloog]], [[dichter]], uit de [[kloosterorde]] verwijderde [[Jezuïeten|jezuïet]] en uitgetreden [[priester]].<ref>{{de}} [https://www.kath.ch/newsd/rebellischer-jesuit-und-kritischer-theologe-huub-oosterhuis-ist-tot/ Rebellischer Jesuit und kritischer Theologe: Huub Oosterhuis ist tot], Katholisches Medienzentrum, 10 april 2023. [https://web.archive.org/web/20230415031633/https://www.kath.ch/newsd/rebellischer-jesuit-und-kritischer-theologe-huub-oosterhuis-ist-tot/ Gearchiveerd] op 15 april 2023.</ref><ref name="overleden">[https://www.arsacal.nl/?p=contentitem&id=3158&t=In+memoriam+Huub+Oosterhuis In memoriam Huub Oosterhuis], Arsacal, [[Blog|weblog]] [[Jan Hendriks (bisschop)|mgr. dr. Jan W.M. Hendriks]], 9 april 2023</ref><ref name="trouw">[https://www.trouw.nl/religie-filosofie/huub-oosterhuis-invloedrijk-vernieuwer-en-buitenstaander-tegen-wil-en-dank~bbbb02a6/ I.M.1933-2023; Huub Oosterhuis, invloedrijk vernieuwer én buitenstaander tegen wil en dank], ''Trouw'', 10 april 2023. [https://web.archive.org/web/20230410070853/https://www.trouw.nl/religie-filosofie/huub-oosterhuis-invloedrijk-vernieuwer-en-buitenstaander-tegen-wil-en-dank~bbbb02a6/ Gearchiveerd] op 10 april 2023.</ref> Zijn naam is verbonden aan de [[modernisme (rooms-katholiek)|modernistische]] (vernieuwingsgezinde) tendensen binnen de [[Nederlandse rooms-katholieke kerkprovincie|Nederlandse kerkprovincie]] na het [[Tweede Vaticaans Concilie]] en de daarmee gepaard gaande polarisatie tussen progressieve en behoudende gelovigen. Hij publiceerde een groot aantal liederen en gedichten en beïnvloedde de modernistische denkbeelden over liturgie en kerkelijk leven in Nederland diep.

== Levensloop ==
Huub Oosterhuis werd geboren op [[Allerheiligen]] in het [[Onze Lieve Vrouwe Gasthuis (oudbouw)|Onze Lieve Vrouwe Gasthuis]] in Amsterdam. Hij groeide daar op in de [[Rivierenbuurt (Amsterdam)|Rivierenbuurt]] als tweede zoon van Anton Oosterhuis en Eugenie Randag in een gezin van vier kinderen.<ref>[https://books.google.com/books?id=PvIvAgAAQBAJ&pg=PT19 De paus van Amsterdam]. [https://web.archive.org/web/20230804182200/https://books.google.com/books?id=PvIvAgAAQBAJ&pg=PT19 Gearchiveerd] op 4 augustus 2023.</ref> Als kind werd hij aldaar geconfronteerd met [[Deportatie|deportaties]] van de [[Joden]], hetgeen een diepe indruk op hem maakte, die hij voor de rest van zijn leven met zich meedroeg. Hij volgde het door [[jezuïeten]] geleide [[gymnasium]] van het [[Sint Ignatiusgymnasium|Ignatiuscollege]] te Amsterdam. In 1952 trad hij in bij de jezuïeten. De jezuïetenopleiding voerde hem langs [[Grave (plaats)|Grave]], [[Nijmegen]] en [[Groningen (stad)|Groningen]] naar het [[Canisianum (Maastricht)|Canisianum]] in [[Maastricht]]. Hij studeerde [[Filosofie|wijsbegeerte]], [[Letteren (wetenschap)|Nederlandse letteren]] en [[theologie]]. Op 31 juli 1964 werd hij door bisschop [[Petrus Moors|Moors]] in de [[Sint-Servaasbasiliek (Maastricht)|Sint-Servaasbasiliek]] tot [[priester]] [[Wijding|gewijd]]. Sinds 1965 woonde en werkte Oosterhuis in [[Amsterdam]], onder meer als studentenpastor bij de door pater [[Jan van Kilsdonk]] opgerichte Studentenekklesia. Hij overleed in Amsterdam op [[Pasen|eerste paasdag]] 2023 op 89-jarige leeftijd.<ref name="trouw" /> Oosterhuis werd op 15 april na een requiemmis in de Amsterdamse [[Westerkerk (Amsterdam)|Westerkerk]] in besloten kring begraven op [[Zorgvlied (begraafplaats)|Zorgvlied]].<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=aafUQiKMyPc Requiemmis (Uitvaart en afscheid Huub Oosterhuis (15 april 2023) op YouTube)]. [https://web.archive.org/web/20230427111614/https://www.youtube.com/watch?v=aafUQiKMyPc Gearchiveerd] op 27 april 2023.</ref>

=== Buiten verantwoordelijkheid ===
[[Bestand:Oosterhuis1969.jpg|thumb|Paters Jos Vrijburg (links) en Huub Oosterhuis (rechts), tijdens een ''hearing'' waarin gepleit werd om gehuwde priesters te laten voorgaan in de Amsterdamse Studentenekklesia (januari 1969)]]
In 1969 verwijderde de [[generaal-overste]] van de jezuïeten, pater [[Pedro Arrupe]], Oosterhuis uit de orde na conflicten over het [[celibaat]]. Om dezelfde reden schorste het [[bisdom Haarlem-Amsterdam|bisdom Haarlem]] hem als priester.

Oosterhuis en zijn team besloten met de overgrote meerderheid van de Studentenekklesia van toen af ''buiten verantwoordelijkheid'' van de bisschop van Haarlem verder te gaan. In 2014 was de inmiddels 80-jarige Oosterhuis nog altijd [[Voorganger (religie)|voorganger]] binnen deze gemeente, zij het nu meer in de luwte; de zeven teamgenoten van toen, allen inmiddels ex-jezuïeten, haakten om diverse redenen al spoedig af. Teamgenoot en kunstenaar [[Ton van der Stap]], die daags na Oosterhuis door de generaal van de jezuïeten uit de orde werd verwijderd, overleed in 2009.

=== Huwelijk ===
[[Bestand:Huub Oosterhuis en Josefien Melief (1970).jpg|thumb|Huub Oosterhuis en Josefien Melief (1970)]]
Nadat zijn collega [[Jos Vrijburg]] was getrouwd, trad op 25 april 1970 ook Huub Oosterhuis in het [[burgerlijk huwelijk]] en wel met de jonge [[verpleegkundige]] en altvioliste Josefien Melief. Zij kregen twee muzikale kinderen, de componist [[Tjeerd Oosterhuis|Tjeerd]] en de zangeres [[Trijntje Oosterhuis|Trijntje]] Oosterhuis, die aanvankelijk samen optraden als het duo ''[[Total Touch]]''. Het burgerlijk huwelijk eindigde door een [[echtscheiding]], waarna Oosterhuis en Melief afzonderlijk in de buurt van de kinderen gingen wonen.<ref>[https://www.tekstproducties.nl/do/modules.php?name=News&file=article&sid=6 "“Toen we trouwden, was het natuurlijk niet de bedoeling later te scheiden. Ik heb de verschillen tussen ons onderschat.”", Tekstproducties.nl, 'Huub Oosterhuis', 2010]{{dode link|datum=augustus 2017 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> Oosterhuis was later hertrouwd met journaliste [[Colet van der Ven]].

== Nieuwe vormen ==
Door de jezuïetenpater [[Jan van Kilsdonk]] uitgenodigd om een bijdrage te leveren aan de vernieuwing van de liturgie, ging hij naar Amsterdam, waar hij samen ging werken met [[Bernard Huijbers]], musicus, componist en toen eveneens jezuïet. Oosterhuis werd vooral bekend als schrijver-tekstdichter van liturgische liederen en gezangen, van 1960 tot in 2023 in het kader van de liturgische vieringen van de Amsterdamse Studentenekklesia. Hij noemde zijn werk een 'roeping'.

Oosterhuis was medeoprichter (1990) en tot 1998 directeur van het centrum [[Rode Hoed]] in Amsterdam. Eerder had hij in 1972 al De Populier opgericht, een centrum voor religie, politiek en cultuur. In 1995 kwam mede op zijn instigatie het culturele, religieuze en politieke tijdschrift ''[[Roodkoper (tijdschrift)|Roodkoper]]'' tot stand, waarvan hij de hoofdredacteur was. Overigens kwam in de 21e eeuw de nauwe samenwerking met Rode Hoed ten einde, ook al werden daar op zondag nog wel 's morgens om 11 uur de vieringen gehouden en heet de grote, voormalig [[Remonstranten|remonstrantse]] kerkzaal nu ''Oosterhuiszaal''. Oosterhuis zag om naar weer een nieuw huis voor leerhuizen, debatten, muzische experimenten en andere bijeenkomsten.

Hij vond die mogelijkheid in [[De Nieuwe Liefde]], een in het [[Amsterdam-West|westelijke stadsdeel]] van Amsterdam gelegen voormalig kerkelijk centrum en een wijnkoperij aan de [[Da Costagracht|Da Costakade]]. Nadat hij daar zijn vroegere medewerker [[Joost Divendal]] had aangesteld als manager/directeur werd luttele weken hierna een ernstige ziekte vastgesteld bij Divendal, waaraan deze na enkele maanden overleed. Het project De Nieuwe Liefde liep hierdoor ernstige, maar geen fatale vertraging op. Dankzij de steun van [[Filantropie|filantroop]] [[Alex Mulder]] en diens AM-Foundation werd het gebouw De Nieuwe Liefde begin 2011 geopend.<ref>http://www.amerborgh.com</ref> Hier vonden aanvankelijk ook de diensten van de Studentenekklesia plaats. De liturgische gemeenschap keerde met Pasen 2015 echter terug naar de Rode Hoed, nu onder de naam "Ekklesia Amsterdam".

Het tijdschrift ''Roodkoper'' uit de jaren van de Rode Hoed werd in 2011 omgedoopt in ''[[Nieuwe Liefde (tijdschrift)|Nieuwe Liefde]]''. Op 12 februari 2011 opende koningin [[Beatrix der Nederlanden|Beatrix]] het nieuwe centrum voor debat en poëzie De Nieuwe Liefde. Bij die gelegenheid las de koningin het bekende gedicht voor van [[Henriette Roland Holst-van der Schalk|Henriëtte Roland Holst]]: "...de zachte krachten zullen zeker winnen in 't eind".

Oosterhuis was bij leven wellicht de meest prominente en permanente vertegenwoordiger van hen die na het [[Tweede Vaticaans Concilie]] de [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] geloofsleer en -praktijk in Nederland een nieuwe vorm trachtten te geven. Zij wilden de eeuwenoude [[liturgie|liturgische]] teksten, die volgens hen veel van hun oude betekenis verloren hadden, als het ware terugzetten in het leven en hun politieke lading opnieuw laten klinken. Daardoor zou een meer herkenbare [[spiritualiteit|spirituele]] inhoud ontstaan.

=== Terug naar de Joodse Jezus ===
Volgens Oosterhuis is de Kerk in haar visie op de [[Messias]] [[Jezus (traditioneel-christelijk)|Jezus]], de voorbeeldige mens van Godswege, steeds verderaf komen te staan van de oorspronkelijk joodse tradities omtrent hem. ''Meer en meer wordt hij aanbeden en minder nagevolgd. ... Hij wordt een droomfiguur, een wensdroom, de projectie van ons betere ik ... Hij wordt een onbestaanbaar mooi verhaal: de Goddelijke Zaligmaker, de Allerheiligste Verlosser, ... de Christus''.<ref>Hem achterna, Huub Oosterhuis over Jezus, Ten Have, [[Kees Kok (theoloog)|Kees Kok]] (red.), 2010, pag. 28</ref>
Het is voor Oosterhuis dus zaak terug te gaan naar Jezus Messias, Jesjoe'a uit [[Nazareth (Israël)|Nazareth]], en hem en zijn bevrijdend leven in zijn joodse context te benaderen. Termen uit de [[Geloofsbelijdenis van Nicea-Constantinopel|geloofsbelijdenis van Nicea]] komen nog wel voor, maar worden dichterlijk gebruikt. Als dichter kiest hij niet voor een van de twee hoofd-[[christologie]]ën: Jezus als mens of Jezus als Zoon van God.<ref>Hem achterna, Huub Oosterhuis over Jezus, Ten Have, [[Kees Kok (theoloog)|Kees Kok]] (red.), 2010, "Christologie", pag. 32</ref> Als dichter probeerde hij woorden te vinden die het mysterie van Jezus als "Dienstknecht" en "Zoon van de God van Israël" "intact" laten.

=== Geschilpunten ===
In tegenstelling tot de officiële leer van de Rooms-Katholieke Kerk ontkende Oosterhuis de [[transsubstantiatie]], het tijdens de [[eucharistie]] veranderen van de [[hostie]] en wijn in het lichaam en bloed van Jezus. In het tv-interview met [[Antoine Bodar]] (2014) zegt hij dat "hij zich realiseert dat dat kwetsend is en dat hij niet trots is op deze zin." Zijn bedoeling was ermee te verwijzen naar wat hij zag als de overaccentuering in de Rooms-Katholieke Kerk van de [[Eucharistie]] ten koste van een andere waarheid. De waarheid dat de gemeente geroepen is lichaam van de Messias te zijn om zo zijn liefde, zijn gerechtigheid, in de wereld present te stellen.

In interviews zou hij verklaard hebben niet meer te geloven in de [[God (algemeen)|Godheid]] van Jezus Christus, de lichamelijke [[Opstanding|verrijzenis]] van Christus, de [[Wonderen van Jezus|wonderen]] uit de [[Evangelie|evangeliën]], de [[verzoeningsleer]] en de [[erfzonde]]. In dagblad ''[[Trouw (krant)|Trouw]]'' in juli 2006 noemde bisschop [[Frans Wiertz]] van [[bisdom Roermond|Roermond]] de uitspraken van Oosterhuis "volledig in strijd met de rooms-katholieke leer".<ref>[https://www.trouw.nl/home/-huub-oosterhuis-bestrijdt-de-leer-~a129c401/ 'Huub Oosterhuis bestrijdt de leer'], ''Trouw'', 6 juli 2006. [https://web.archive.org/web/20181028073751/https://www.trouw.nl/home/-huub-oosterhuis-bestrijdt-de-leer-~a129c401/ Gearchiveerd] op 28 oktober 2018.</ref>

== Poëzie ==
[[Bestand:Huub Oosterhuis, Bestanddeelnr 932-3754.jpg|thumb|Huub Oosterhuis (1982)]]
Oosterhuis schreef in [[Groningen (stad)|Groningen]] zijn eerste tien [[liturgie|liturgische]] "liedjes".<ref>''Eeuwigh gaat voor Oogenblick'', tv-programma 1990-2016: bekende Nederlanders geïnterviewd door Antoine Bodar; interview met Oosterhuis gehouden op 2 jan. 2014; in boekvorm uitgegeven door Adveniat Uitgeverij, 2017, pagina 141-150</ref> Het eerste was: "Zolang er mensen zijn op aarde". Oosterhuis ging uit van het Schriftwoord, in dit geval de zondagse evangeliën. Huibers en Oosterhuis schreven samen een paar honderd liederen. De almaar groeiende uitgaven verschenen aanvankelijk [[Stencil|gestencild]] en losbladig, bedoeld voor gebruik in de Amsterdamse Studentenekklesia, die in 1960 door Van Kilsdonk was gesticht. Later vond vooral het eenvoudiger werk van Oosterhuis-Huijbers zijn weg naar veel [[Parochie (kerkelijke gemeente)|parochie]]<nowiki/>s en kerkelijke [[Gemeente (kerk)|gemeentes]] in het Nederlands taalgebied. Een aantal liederen werd opgenomen in het protestantse [[Christelijke liedbundel|liedbundel]] [[Liedboek voor de Kerken]] van 1973. Katholieke zangboeken als [[Zingt Jubilate]] (1976), [[Klein Dienstboek]] (1982) en [[Gezangen voor Liturgie]] (1984) bevatten veel Oosterhuis-Huijbers-repertoire. Ook de samenstellers van het in 2013 uitgebrachte [[Liedboek - zingen en bidden in huis en kerk]], dat gezien kan worden als opvolger van het Liedboek voor de Kerken, hebben royaal geput uit het werk van Oosterhuis en zijn componisten van na 1980. Een groot gedeelte van zijn werk is in het [[Duits]] vertaald, een kleiner deel in het [[Engels]].

Oosterhuis' sterk Bijbels beïnvloede [[Liturgie|liturgische]] poëzie is mede bekend geworden dankzij de vernieuwende muziek van componisten van de bovengenoemde Bernard Huijbers. Later ook van [[Antoine Oomen]] en [[Tom Löwenthal]], diens jongere broer [[Luc Löwenthal]] en anderen. Een aantal van hun composities is ook in buitenlandse liedbundels opgenomen. In de jaren zestig van de twintigste eeuw werd de [[Amsterdamse Werkgroep voor Volkstaalliturgie]] opgericht. Toen deze in 1980 werd opgeheven, richtte Oosterhuis met een aantal medestanders de [[Stichting Leerhuis en Liturgie]] op, die zich ten doel stelt "de studie van de [[Bijbel (christendom)|Bijbel]] en van de joodse en christelijke traditie te bevorderen, vrij van [[Dogma (christendom)|dogmatisch]]-kerkelijke vooroordelen en instituties, en daarnaast nieuwe liturgische modellen, teksten en liederen te ontwikkelen, zodat zij daarmee bijdraagt aan politiek-maatschappelijke bewustwording, bestaansverheldering en bemoediging van binnen- en buitenkerkelijke groeperingen en personen".

In 2005 werd door [[Stijn van der Loo]] meerdere liederen van Oosterhuis op muziek gezet.<ref name="Koor Bel Canto">{{Citeer web|url=https://www.koorbelcanto.nl/?pagid=866&nwsid=951&nwstype=intern
|titel=Ken je mij - naar psalm 139|werk=Koor Bel Canto|bezochtdatum=2023-04-22}}</ref> De nummers werden geplaatst op het album ''Licht'', welke werd toegevoegd als bijlage bij dichtbundel ''Licht'' van Oosterhuis. Een van de nummers op dit album, ''[[Ken je mij (lied)|Ken je mij]]'', werd meermaals door dochter Trijntje opgenomen en geniet ook buiten de kerk bekendheid. Het nummer bereikte in 2015 de [[Single Top 100]] en kwam bij de [[Nederlandse Top 40|Top 40]] tot de zeventiende plek van de [[Tipparade]].

=== Bernard Huijbers ===
Rond 1980 staakten Oosterhuis en Huijbers hun jarenlange samenwerking van tekstschrijver en componist. Huijbers kon zich niet langer vinden in de Bijbelse, Joodse, door 'Gij' en 'God' beïnvloede teksten, waar Oosterhuis sterk aan vasthield. Huijbers wenste daarentegen een spiritualiteit die voorgoed "aan Gij voorbij" was, met dank "aan Gods nalatenschap". In [[Zuid-Frankrijk|Zuid-Frankrij]]<nowiki/>k koos hij teksten van hemzelf en anderen die hij op muziek zette. Woorden die daar terugkeren zijn bijvoorbeeld 'Al', 'Heelal', 'Bestaan', 'Geheel'.

== Voor en tegen ==
Bij de door tijdschrift ''[[HP/De Tijd]]'' georganiseerde verkiezing van 'De Ergste Nederlander Aller Tijden' werd Oosterhuis in 2004 genomineerd in de categorie 'De Ergste Katholiek', samen met [[Filips II van Spanje|Filips II]], [[Joseph Luns]], [[Dries van Agt]], [[Ruud Lubbers]] en [[Joannes Gijsen]]. Oosterhuis won en ging door naar de eindronde. In het klassement van 'De Ergste Nederlander' eindigde hij uiteindelijk met 93 stemmen als twaalfde.<ref name="nk">{{Citeer web
| url = http://www.rkk.nl/actualiteit/2004/detail_objectID454652_FJaar2004.html
| titel = Huub Oosterhuis genomineerd als Ergste Katholieke Nederlander.
| auteur = [[Katholiek Nederland]]
| datum = 24 juni 2004
}}</ref><ref name="kn">{{Citeer web
| url = http://www.hpdetijd.nl/ergste.php
| titel = De Ergste Nederlander: De einduitslag
| auteur =
| datum = 2004
| werk = [[HP/De Tijd]]
| dodeurl = ja
| archiefurl = https://web.archive.org/web/20090306031704/http://www.hpdetijd.nl/ergste.php
| archiefdatum = 2009-03-06
}}</ref> Volgens ''[[HP/De Tijd]]'' had Oosterhuis zijn populariteit te danken 'aan progressieve kerkgangers die Jezus naar hun eigen beeld hebben herschapen als een [[Vrij Nederland]]-abonnee met een voorkeur voor [[Max Havelaar (boek)|Max Havelaar-koffie]], linnen schoudertasjes en een onverzorgde tuin'. Ook zou Oosterhuis een 'vernietigende' invloed hebben gehad op de liturgie: 'Zijn politiek correcte versjes hebben in menige kerk de voorkeur gekregen boven het tijdloze repertoire van de psalmdichters'. Anderzijds krijgt Oosterhuis juist om die invloed ook veel waardering: zo ontving hij op 18 oktober 2002 bijvoorbeeld een [[eredoctoraat]] in de [[theologie]] van de protestantse [[Vrije Universiteit Amsterdam]].

Zijn tot liturgische liederen bewerkte gedichtenoeuvre is populair onder [[Vrijzinnigheid|vrijzinnige]] katholieken en protestanten. Het ([[Orthodoxie|rechtzinnige]]) ''[[Katholiek Nieuwsblad]]'' noemde zijn teksten doorspekt met een "ondertoon van pathetisch zelfbeklag en warrige, in wezen nietszeggende beeldspraak".<ref>Henk Rijkers, [https://web.archive.org/web/20080926190849/http://www.katholieknieuwsblad.nl/actueel23/kn2336a.htm Liturgische kitsch van Oosterhuis], ''Katholiek Nieuwsblad'', 9 juni 2006</ref> Oosterhuis is in ieder geval een symbool geworden van de [[Polarisatie (politiek)|polarisatie]] die in de Nederlandse kerkprovincie ontstond in het midden van de jaren zestig in de vorige eeuw.

Collega-dichter [[Gerrit Komrij]] hekelde hem in 1975 in weekblad ''[[Vrij Nederland]]'' als de 'Copywriter van Christus & Co'. Komrijs oordeel bleef niet zonder gevolgen; Oosterhuis kreeg sindsdien nooit meer literaire waardering, behalve dan van recensenten met een christelijke signatuur. Een ander gevolg was volgens Oosterhuis dat prins [[Claus van Amsberg|Claus]], met wie hij een persoonlijke verstandhouding had, zijn abonnement op ''Vrij Nederland'' opzegde."<ref>[https://www.vn.nl/huub-oosterhuis-gelooft-in-het-hiernumaals/ Huub Oosterhuis gelooft in het hiernumaals], ''Vrij Nederland'', 15 september 2015. [https://web.archive.org/web/20230416211127/https://www.vn.nl/huub-oosterhuis-gelooft-in-het-hiernumaals/ Gearchiveerd] op 16 april 2023.</ref>

== Invloed ==
Op de vraag wat de invloed van Oosterhuis is op de [[Nederlandse rooms-katholieke kerkprovincie|Nederlandse kerkprovincie]] is het antwoord nog niet duidelijk. Enerzijds lijkt zijn invloed op het einde van de 20e eeuw te tanen. Zo is ''Laus Deo'' (2000) van het [[bisdom Roermond]] het eerste nagenoeg 'Oosterhuis-vrije' katholieke liedboek. De enige tekst die van deze dichter nog daarin voorkomt is het Nederlandstalige klaaglied op muziek van Bernard Huijbers voor de liturgie van [[Goede Vrijdag]] "Mijn volk, wat heb Ik u gedaan" - in de kring van Oosterhuis een lied dat door zijn veronderstelde antisemitisme allang in de ban is. Volgens [[bisschop]] [[Frans Wiertz]] van Roermond zijn de liederen van Oosterhuis geweerd omdat deze openlijk de kern van de katholieke leer bestrijdt. Wiertz voelde zich persoonlijk diep gegriefd door Oosterhuis' betiteling van de Eucharistie als "truc der trucs".<ref>[http://www.rkk.nl/actualiteit/2006/detail_objectID582028_FJaar2006.html Wiertz: Huub Oosterhuis bestrijdt kern van rk-geloof], 6 juli 2006</ref> Anderzijds stond Oosterhuis zelf bij de ontwikkeling van de officiële teksten voor de liturgie mee aan de bron van vele officieel goedgekeurde liturgische teksten,<ref>Marc van Dijk, 'De Paus van Amsterdam'</ref> waaronder delen van Nederlandstalige [[Eucharistisch gebed|eucharistische gebeden]]. Andere, meestal te zingen "tafelgebeden", zijn niet door de bisschoppen goedgekeurd voor de eucharistieviering, maar worden wel gebruikt in sommige parochies.

=== Vijftig jaar ===
Medestanders van Oosterhuis zien in hem een boegbeeld van het verzet tegen een vermeend proces van restauratie in de [[Nederlandse rooms-katholieke kerkprovincie]]. Er ontstaat ook een groep jongeren, vooral protestanten, die zijn politieke en historische functie niet van belang vindt voor de beoordeling van zijn teksten. In een verkiezing van het "mooiste religieuze lied" onder [[Nederlandse Christelijke Radio Vereniging|NCRV]]-luisteraars in 2006 eindigde Oosterhuis' "De steppe zal bloeien" (melodie [[Antoine Oomen]]) op de eerste plaats, en "De Heer heeft mij gezien en onverwacht" (melodie [[Bernard Huijbers]]) als derde. Oosterhuis' "Licht dat ons aanstoot..." (melodie Antoine Oomen) eindigde op plaats 7. Ook besloot de NCRV een uitzending te wijden in de [[Nieuwe Kerk (Amsterdam)|Nieuwe Kerk]] in Amsterdam aan het liederen-oeuvre van Oosterhuis onder de titel ''Vijftig jaar liederen van hoop en wanhoop''. Hoe het ook zij, zijn liederen worden nog altijd week in week uit gezongen in zowel protestantse als katholieke kerken verspreid door Nederland en [[Vlaanderen]].

Ter gelegenheid van zijn 80e verjaardag kwam een biografie uit, ''De paus van Amsterdam'', van de hand van journalist Marc van Dijk. In zijn in boekvorm uitgegeven tv-interview met [[Antoine Bodar]] laat hij de boektitel geheel voor rekening van de auteur. Zelf ziet hij zich zo niet: "Het is niet mijn boek".

== Vertaling Pentateuch ==
Samen met [[Alex van Heusden]] heeft Oosterhuis een [[Bijbelvertaling|vertaling]] van de [[Pentateuch]] gemaakt in vijf delen in apart verschenen boeken. Ze dragen de namen van de [[Hebreeuws|Hebreeuwse]] beginwoorden: ''In den beginne'' (Genesis), ''En dit zijn de namen'' (Exodus), ''Hij riep'' (Leviticus), ''In de woestijn'' (Numeri) en ''Dit zijn de woorden'' (Deuteronomium). Deze Nederlandse vertaling probeert zo dicht mogelijk bij de Hebreeuwse grondtekst met zijn eigen [[idioom]] en kenmerkende stijlfiguren te blijven. Aan de vertaling zijn verklarende aantekeningen toegevoegd, die behalve op de moderne Bijbelwetenschappen ook geïnspireerd zijn op de oude [[rabbijnse literatuur|rabbijnse]] en andere [[jodendom|joodse]] bronnen. De vertaling is bedoeld om voor te lezen.<ref>[https://web.archive.org/web/20090422031308/http://www.dagvanhetjodendom.nl/beeldvorming/2005-03-oosterhuis.htm Huub Ooosterhuis ziet het jodendom niet slechts als historische grootheid maar als een levende realiteit], Kroniek 2005, nummer 3</ref>

== Activiteiten en politieke stellingname ==
Bij de bijzetting van prins [[Claus van Amsberg|Claus]] in de [[Nieuwe Kerk (Delft)|Nieuwe Kerk]] in [[Delft]] op 15 oktober 2002 hield Oosterhuis op verzoek van koningin [[Beatrix der Nederlanden|Beatrix]] en haar zonen de overdenking. Oosterhuis was een vertrouweling en vriend van de Nederlandse [[Koninklijke familie van Nederland|koninklijke familie]].

Op 29 mei 2005 hield hij een preek tijdens de slotviering van de dertigste [[lutheranisme|luthers]]-[[protestantisme|protestantse]] ''Evangelischer Kirchentag'' te [[Hannover (stad)|Hannover]].

In 2006 verzorgde Oosterhuis de eerste [[Jan Modderman#Jan Moddermanstichting|Jan Modderman-inleiding]]. De doelstelling van de Jan Modderman-inleidingen behelst om een bijdrage te leveren aan de bevordering van de bewustwordingsprocessen die dienen tot een verbetering van het maatschappelijk samenleven en het welzijn van alle mensen. In dat kader sprak Oosterhuis over het thema 'Waar haalt een mens het vandaan', in de [[Nieuwe Kerk (Groningen)|Nieuwe Kerk]] in [[Groningen (stad)|Groningen]]. Hij zette zich daarmee belangeloos in voor het [[microkrediet]].

Oosterhuis stond in datzelfde jaar voor de [[Tweede Kamerverkiezingen 2006|Tweede Kamerverkiezingen]] als [[lijstduwer]] op de nummer 30 van de kandidatenlijst van de [[Socialistische Partij (Nederland)|SP]]. In deze rol deed hij van zich spreken door het Nederlandse uitzettingsbeleid te vergelijken met het ophalen van [[Joden]] door de Nederlandse politie tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]].
P. Veld, de directeur van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), deed daarop [[aangifte (politie)|aangifte]] wegens [[belediging]]. Oosterhuis was er niet van onder de indruk: "Ik hoop dat er veel getuigen worden opgeroepen voor mijn rechtszaak en dat die uiteindelijk zal leiden tot een [[Parlementaire enquête in Nederland|parlementaire enquête]]" (''[[NRC (krant)|NRC]]'', 17 november 2006). Sindsdien is de aangifte niet meer in het nieuws geweest.
Hij trad in het nieuws als groot voorstander van de [[generaal pardon (immigratie)|pardonregeling]] voor 26.000 asielzoekers, die er in 2007 inderdaad kwam.

In het tv-programma ''Blauw Bloed'' ([[Evangelische Omroep|EO]], 19 februari 2011) merkte Oosterhuis, vriend en vertrouweling van het Koninklijk Huis, op dat de koningin zich "zwaar gecensureerd" voelt en, vooral door de [[Partij voor de Vrijheid|PVV]], zich zelfs in haar kersttoespraken niet vrij kan uiten. [[Commentaar (journalistiek)|Commentatoren]], [[Columnist|columnisten]], [[Brief|brievenschrijvers]], [[E-mail|mailers]] en [[Twitter|twitteraars]] vielen over de 77-jarige Oosterhuis heen. Zelf noemde hij later zijn optreden "een beetje dom" en dat hij dat zo niet had moeten zeggen: het ging hierbij om een persoonlijke indruk van hemzelf, niet om iets waar de koningin bij hem over geklaagd zou hebben.<ref>[https://archive.today/20130703130236/http://www.rkk.nl/actualiteit/2011/detail_objectID724408_FJaar2011.html Huub Oosterhuis: 'Koningin Beatrix wordt zwaar gecensureerd'], RKK, 19 februari 2011</ref><ref>[https://www.hpdetijd.nl/2011-02-20/persverklaring-huub-oosterhuis-over-de-censuur/ Persverklaring Huub Oosterhuis over 'de censuur'], ''HP/De Tijd'', 20 februari 2011. [https://web.archive.org/web/20230415045430/https://www.hpdetijd.nl/2011-02-20/persverklaring-huub-oosterhuis-over-de-censuur/ Gearchiveerd] op 15 april 2023.</ref> Later (in 2013) herhaalde hij niettemin zijn beschuldiging in zijn [[biografie]] ''De Paus van Amsterdam'' door [[Marc van Dijk]] en trok hij vervolgens zijn woorden opnieuw in.

Vanwege de [[gaswinningsproblematiek in Groningen]] besloot Oosterhuis de dichtbundel ''Groningen'' opnieuw uit te geven, ditmaal in tweetalige versie. Het [[Gronings]] werd vertaald door Marten van Dijken en de opbrengst ging in zijn geheel naar gedupeerden van de gaswinning. De bundel werd op 26 januari 2020 officieel gepresenteerd tijdens een concert van het Koor voor Nieuwe Nederlandse Religieuze Muziek onder leiding van [[Antoine Oomen]] in de [[Martinikerk (Groningen)|Martinikerk]] te Groningen.<ref>{{Citeer web|url=https://groningerkrant.nl/cultuur/huub-oosterhuis-dicht-voor-gedupeerden-gaswinning-groningen/|titel=Huub Oosterhuis dicht voor gedupeerden gaswinning Groningen|bezochtdatum=2020-05-18|datum=2020-01-25|werk=Groninger Krant|taal=nl|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210620034839/https://groningerkrant.nl/cultuur/huub-oosterhuis-dicht-voor-gedupeerden-gaswinning-groningen/|archiefdatum=2021-06-20}}</ref>

===80 en 85 jaar===
Onder het motto 'Huub80' vond op 16 maart 2014 in het Muziekcentrum [[Eindhoven]] '1000 stemmen Oosterhuis' plaats. Het was een concert met een koor van ruim honderd zangers, piano, orgel, slagwerk, koperblazers en xylofonen. Een zaal van duizend zangstemmen liet de liederen van Oosterhuis klinken in forse bezetting, met muziek van Huijbers, Antoine Oomen en vooral van Tom Löwenthal. Oosterhuis richtte zich bij deze gelegenheid tot de aanwezige [[hulpbisschop]] [[Rob Mutsaerts]]. Hij riep hem op 'uw invloed aan te wenden om het verbod van deze liederen op te heffen en bij te dragen aan een nieuw kerkelijk klimaat in Nederland in de geest van [[paus Franciscus]].'<ref>''Eindhovens Dagblad'', 17 maart 2014</ref>

Ter gelegenheid van zijn aanstaande 85ste verjaardag was het Eindhovens Muziekcentrum op 21 oktober 2018 opnieuw het decor voor '1000 stemmen Oosterhuis'. Behalve een uitvoering onder leiding van Geert Hendrix van het [[leerdicht]] ''Lied van de aarde'' zongen (bijna) 1000 mensen onder leiding van Tom Löwenthal onder orkestbegeleiding een keuze uit Oosterhuis' repertoire. Ditmaal was de bisschop van [['s-Hertogenbosch]], dr. [[Gerard de Korte]] als gast aanwezig, die eveneens het woord voerde. Hij herkende zich naar eigen zeggen meer in Oosterhuis' teksten uit de jaren zestig, zoals ''Hij ging van stad tot stad'', dan in die van de laatste vijftig jaar. De Kortes favoriet werd door Oosterhuis al tientallen jaren als 'gedateerd' bestempeld en ook niet meer in zijn eindbundel ''Stilte zingen'' (2018) opgenomen. Oosterhuis pleitte bij dezelfde gelegenheid voor inzet van de kerken voor een royaler kinderpardon.

== Onderscheidingen ==
* [[Poëzieprijs van de gemeente Amsterdam]], 1962
* [[Herman Gorterprijs]], 1962
* [[Anne Frank-prijs]], 1963
* [[Ridder in de Orde van Oranje-Nassau]], 1994
* [[Medaille van de Stad Amsterdam|Zilveren Medaille van de stad Amsterdam]], 1998
* Vlam van de Geest, 2000
* [[Eredoctoraat]] VU, Amsterdam, 2002
* [[Pablo Neruda]]-medaille, 2004
* Oeuvreprijs [[Nacht van de Theologie]], 2012
* [[Predigtpreis]], [[Duitsland]], 2014

=== Bemoediging door paus Franciscus ===
In januari 2021 ontving Oosterhuis een brief van oud-ordegenoot ([[Jezuïeten|jezuïet]]) paus Franciscus. Deze werd aan hem overhandigd tijdens een bezoek van de bisschop van [[Bisdom Haarlem-Amsterdam|Haarlem-Amsterdam]], mgr. [[Jan Hendriks (bisschop)|Jan Hendriks]]. Over deze ontmoeting en de brief werd, na toestemming, eerst in januari 2022 door Hendriks geschreven op zijn [[Blog|weblog]].<ref>[https://www.arsacal.nl/?p=contentitem&id=2816 Een bijzonder bezoek aan Huub Oosterhuis - Brief van paus Franciscus] Arsacal.nl [[Blog|weblog]] mgr. dr. Jan W.M. Hendriks d.d. 27 januari 2022</ref>

== Bibliografie ==
Oosterhuis heeft tientallen publicaties op zijn naam, waaronder de bundels van gedichten en overwegingen ''Zien soms even'' en ''Bid om vrede'', die vele malen herdrukt zijn. Er bestaan vertalingen in het [[Engels]], [[Frans]], [[Duits]], [[Italiaans]] en [[Spaans]], maar ook in het [[Fins]] en het [[Pools]].

*''Met alle wapens... op alle fronten''. Brussel, De Seinhoorn, 1957
*''Uittocht''. Gedichten. Amsterdam, [[Poëziereeks De Windroos]], 1961
*''Groningen en andere gedichten''. Amsterdam, [[Poëziereeks De Windroos]], 1962
*''Dertig liederen voor een Nederlandse liturgie''. Hilversum, Gooi en Sticht, 1964
*''Hand op mijn hoofd''. Gedichten. Utrecht, De Fontein, 1965
*''Bid om vrede''. Gedichten. Utrecht, Amboboeken, 1966
*''Vĳftig psalmen. Proeve van een nieuwe vertaling''. Door Huub Oosterhuis en [[Michel van der Plas]], in samenwerking met [[Pius Drĳvers]] en Han Renckens. Utrecht, Amboboeken, 1967
*''In het voorbijgaan''. Teksten. Utrecht, Amboboeken, 1968
*''Binnenkant''. Gedichten. Bussum / Hilversum / Roermond, diverse uitgevers, 1969
*''Parcival''. Gedichten. Bilthoven, Amboboeken, 1970
*''Gedichten''. Bilthoven, Amboboeken, 1970
*''Zien, soms even. Fragmenten over God: een voorlees-boek''. Gedichten. Bilthoven, Amboboeken, 1972
*''Herschreven gedichten''. Bilthoven, Amboboeken, 1973
*''Hoe ver is de nacht''. Gedichten. Bilthoven, Amboboeken, 1974
*''Als je zoon je vraagt. Momenten uit een gemeente''. Bilthoven, Amboboeken, 1974
*''Tot op vandaag''. Gedichten. Bilthoven, Amboboeken, 1975
*''Mensen voor dag en dauw''. Overdenkingen. Bilthoven, Amboboeken, 1976
*''Dan zal ik leven. Teksten voor uren alleen''. Gedichten. Bilthoven, Amboboeken, 1976
*''Schatkist doodkist: Chili '77''. Samengesteld door Huub Oosterhuis. Amsterdam, Populier, 1977
*''Gaan waar geen weg is''. Overdenkingen. Bilthoven, Amboboeken, 1979
*''Twee of drie''. Voor en over kritische gemeenten: Nederlandse kerkgeschiedenis sinds bisschop Bekkers. Bilthoven, Amboboeken, 1980
*''Niets is onmogelijk''. Bijbelverklaring. Baarn, Amboboeken, 1981
*''God is ieder ogenblik nieuw''. Gesprekken met [[Edward Schillebeeckx]]. Baarn, Amboboeken, 1982
*''Aandachtig liedboek: 143 teksten om te zingen en ter overweging''. Baarn, Amboboeken, 1983
*''Een vogel met drie vleugels''. Gedichten. Amstelveen, Luyten, 1983
*''Gedroomde god. Nieuwe gedichten''. Baarn, Amboboeken, 1983
*''Gebeden en psalmen''. Baarn, Amboboeken, 1984
*''En ik zag: een nieuwe wereld : proeven van bĳbelse prediking''. Baarn, Amboboeken, 1984
*''Het lied van de aarde. Een leerdicht''. Baarn, Amboboeken, 1986
*''Nieuw bijbels liedboek''. Baarn, Amboboeken, 1986
*''Hagepreken''. Baarn, Amboboeken, 1987
*''Wat heet God. Gesprekken''. Amsterdam, Balans, 1988
*''Gezelschap. Gedichten''. Baarn, Amboboeken, 1988
*''De dag die komt. Het bĳbelse geloofsverhaal: woorden om te doen: overwegingen, liederen, gebeden, van Advent tot Advent.'' Kapellen / Kampen, Kok Agora / Pelckmans, 1988
*''Licht dat aan blĳft. 30 jaar liturgie-vernieuwing''. Kapellen / Kampen, Kok Agora / Pelckmans, 1990
*''Aangenomen vader'', Baarn, Ambo, 1990, met illustraties van [[Geertrui Charpentier]], ISBN, 90 26310358
*''Het woord doorgeven''. Schriftuitleg. Kampen, Kok, 1991
*''Zee van tijd. Gedichten''. Baarn, Ambo, 1992
*''Zolang er mensen zijn. Honderd liederen voor de eredienst''. Kampen / Averbode, Kok / Altiora, 1993
*''Later leven. Gedichten''. Aalsmeer, DABAR/boekmakerĳ Luyten, 1993
*''De onrust van de liefde. Gedichten 1983-1993''. Baarn, De Prom, 1994
*''Geestverwant. Beschouwingen over God en Jezus''. Kampen, Kok Agora, 1995
*''Een huis waar alles woont''. Essays. Amsterdam, Balans, 1996
*''Weg en omweg''. Gedichten 1950-1995. Tielt / Baarn, Lannoo / De Prom, 1996
*''Levende die mĳ ziet. Gedichten, gezangen en gebeden''. Tielt / Kampen, Lannoo / Kok, 1999
*''In den beginne. Het boek Genesis; De vĳf boeken van Mozes, de Tora: de eerste afdeling van de joodse Schrift''. Amsterdam, Prometheus, 1999
*''Boek van mijn leven''. Overdenkingen. Kampen / Averbode, Kok / Averbode, 2000
*''Mens op aarde''. Gedichten. Kampen, Ten Have, 2000, met illustraties van Geertrui Charpentier, ISBN 978 90 25951948
*''Om liefde''. Gedichten. Kampen, Ten Have, 2001, met illustraties van Geertrui Charpentier, ISBN 978 90 25952396
*''Nooit meer niet. Nieuwe gedichten''. Baarn, De Prom, 2002
*''Op leven en dood'', Baarn, Uitgeverij Ten Have, 2002, met illustraties van Geertrui Charpentier, ISBN 978 90 25952730
*''Lukaspassie''. Amsterdam, Van Gennep, 2003
*''De zevenmaster. Een klein heldendicht''. Amsterdam, De Prom, 2003
*''Verzameld liedboek. Liturgische gezangen op teksten van Huub Oosterhuis''. Kampen / Antwerpen, Kok / Halewijn, 2004
*''Ogen die mĳ zoeken. Afscheid en uitvaart''. Kampen, Kok, 2005
*''Hier aanwezig''. Gedichten. Kampen, Ten Have, 2005
*''Licht''. Gedichten. Arnhem, Terra, 2006
*''In den beginne. Het boek Genesis vertaald en van aantekeningen voorzien''. (Met Alex van Heusden) Pandora, 2007
*''Wie bestaat. Nieuwe gedichten''. Kampen, Ten Have, 2008
*''Trouw bezingen''. Averbode, Kok, 2008
*''Godweet komt het goed. Een keuze uit de liederen en gedichten''. Muntinga Pockets, 2008
*''Kom bevrijden - 150 Gebeden'' Ten Have, 2009
*''150 psalmen Vrij'', 2011
*''Arthur, koning van een nieuwe wereld'', 2013
*''Stilte zingen'', 2018
*''Mensen veel geluk'', 2019
*''Groningen/Grunnen'', 2020
*''Handgeschreven'', 2020

== Over Oosterhuis ==
* [[Marc van Dijk]], ''De paus van Amsterdam: biografie van Huub Oosterhuis'', Atlas contact, 2013, {{ISBN|9789045023366}}
* [[Ad van Nieuwpoort]], ''Uittocht. Laatste gesprekken, en gedichten van Huub Oosterhuis''. Amsterdam, Prometheus, 2023. ISBN 9789044654295
* Martin Hoondert: 'Levensbericht Hubertus Gerardus Josephus Henricus (Huub) Oosterhuis'. In: ''Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde'', 2022-2023, pag. 141-154

== Zie ook ==
* [[Lijst van kerkliederen van Huub Oosterhuis]]

== Externe links ==
* [https://huuboosterhuis.nl Website van Huub Oosterhuis]
* {{Link dbnl auteur|id=oost019|label=Profiel}}
* {{Link IMDb naam|id=2700127}}
* [http://www.kerkliedwiki.nl/index.php/Huub_Oosterhuis Liederen van Huub Oosterhuis] op [[Kerkliedwiki]]
* [https://krantenartikelen.keesfensstichting.nl/index.html 14 Oosterhuis-besprekingen door Kees Fens] (Aldaar zoeken bij besproken auteur Huub Oosterhuis) <!--of https://krantenartikelen.keesfensstichting.nl/auteur.php?achternaam=Oosterhuis&prefix=Huub (maar dan omzeil je de frameset)-->
* [https://www.nrc.nl/nieuws/2021/03/08/wat-betekent-god-het-wemelt-van-de-goden-a4034545 Interview met Marjolein de Vos in NRC]

{{Appendix}}
{{Commonscat}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Oosterhuis, Huub}}
[[Categorie:Nederlands dichter]]
[[Categorie:Nederlands tekstdichter]]
[[Categorie:Nederlands rooms-katholiek priester]]
[[Categorie:Uitgetreden jezuïet]]
[[Categorie:SP-politicus (Nederland)]]
[[Categorie:Christelijk links]]
[[Categorie:Bijbelvertaler]]
[[Categorie:Nederlands hofpredikant]]

title: Algemene informatie

Bijnaam: De paus van Amsterdam · De priester van het protest

Geboren: 1 november 1933

Geboorteplaats: Amsterdam

Overleden: 9 april 2023

Overlijdensplaats: Amsterdam

Geboorteland: Nederland

title: Werk

Genre: Poëzie

Stroming: Liturgische gedichten


text:
# Disophrys indica
Disophrys indica is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de schildwespen (Braconidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Bhat in 1978.

wikiname: nlwiki

title: Disophrys indica

in_language: nl

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Disophrys indica''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie= [[Schildwespen|Braconidae]] (Schildwespen)
| geslacht = ''[[Disophrys]]''
| w-naam = ''Disophrys indica''
| auteur = Bhat
| datum = 1978
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Disophrys indica''''' is een [[insecten|insect]] dat behoort tot de orde [[vliesvleugeligen]] (Hymenoptera) en de familie van de [[Schildwespen|schildwespen (Braconidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Bhat in 1978.

{{Beginnetje|biologie|2012|09|08}}

[[Categorie:Disophrys|indica]]

title: Disophrys indica

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Braconidae (Schildwespen)

Geslacht: Disophrys

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Gamasomorpha deksam
Gamasomorpha deksam is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de Dwergcelspinnen (Oonopidae).
Het dier behoort tot het geslacht Gamasomorpha. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 2002 door Michael Saaristo & van Harten.

title: Gamasomorpha deksam

wikitext:
{{Taxobox spin
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| familie = [[Dwergcelspinnen|Oonopidae]] (Dwergcelspinnen)
| geslacht = ''[[Gamasomorpha]]''
| auteur = [[Michael Saaristo]] & van Harten
| datum = 2002
| haakjes =
}}
'''''Gamasomorpha deksam''''' is een [[spinnen (dieren)|spinnen]][[soort]] in de taxonomische indeling van de [[Dwergcelspinnen|Dwergcelspinnen (Oonopidae)]].<ref>{{aut|Platnick, Norman I.}} (2010): [http://research.amnh.org/entomology/spiders/catalog/ The world spider catalog], version 10.5. ''American Museum of Natural History''. [https://web.archive.org/web/20090312050907/http://research.amnh.org:80/entomology/spiders/catalog/ Gearchiveerd] op 12 maart 2009.</ref>

Het dier behoort tot het geslacht ''[[Gamasomorpha]]''. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 2002 door [[Michael Saaristo]] & van Harten.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|10|14}}

[[Categorie:Gamasomorpha|deksam]]

title: Gamasomorpha deksam

Klasse: Arachnida (Spinachtigen)

Orde: Araneae (Spinnen)

Familie: Oonopidae (Dwergcelspinnen)

Geslacht: Gamasomorpha

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Crenicichla cametana
Crenicichla cametana is een straalvinnige vissensoort uit de familie van de cichliden (Cichlidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1911 door Steindachner.

title: Crenicichla cametana

wikitext:
{{Taxobox straalvinnige
| titelweergave = cursief
| naam = ''Crenicichla cametana''
| afbeelding =
| orde = [[Perciformes]]
| familie = [[Cichlidae]] ([[Cichliden]])
| geslacht = ''[[Crenicichla]]''
| w-naam = ''Crenicichla cametana''
| auteur = Steindachner
| datum = 1911
| haakjes =
| commons =
| species =
|status=LC|statusbron=2018|rl-id=134704473}}
'''''Crenicichla cametana''''' is een [[Straalvinnigen|straalvinnige]] [[vissen (dieren)|vissensoort]] uit de familie van de [[Cichliden|cichliden (Cichlidae)]].<ref>{{Link FishBase species|genus=Crenicichla|species=cametana|month=02|year=2013}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1911 door Steindachner.
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|02|27}}

[[Categorie:Crenicichla|cametana]]

title: Crenicichla cametana · IUCN-status: Niet bedreigd (2018)

Stam: Chordata (Chordadieren)

Superklasse: Osteichthyes (Beenvisachtigen)

Klasse: Actinopterygii (Straalvinnigen)

Orde: Perciformes

Familie: Cichlidae (Cichliden)

Geslacht: Crenicichla

title: Soort

Portaal: Biologie · Vissen


text:
# Christiaan Ravych
Christiaan Ravych (Kortrijk, 30 juli 2002) is een Belgisch voetballer. Hij debuteerde in het seizoen 2022/23 voor de Belgische eersteklasser Cercle Brugge.

## Carrière
Ravych ruilde in 2021 de jeugdopleiding van Club Brugge voor die van Cercle Brugge. In december 2021 ondertekende hij er een semiprofcontract tot 2023. Op 30 juli 2022 maakte hij zijn officiële debuut in het eerste elftal van Cercle: op de tweede competitiespeeldag viel hij tegen RSC Anderlecht in de 38e minuut in voor de geblesseerde Edgaras Utkus. Cercle Brugge won de wedstrijd met 1-0. Ravych maakte op 5 november 2022 zijn eerste doelpunt voor Cercle: tegen OH Leuven scoorde hij in de blessuretijd het winnende doelpunt.
In december 2022 werd het contract van Ravych opengebroken tot 2025, met optie op een bijkomend seizoen.

## Clubstatistieken
| Seizoen         | Club            | Land            | Competitie      | Competitie | Competitie | Beker | Beker | Supercup | Supercup | Europees | Europees | Totaal | Totaal |
| Seizoen         | Club            | Land            | Competitie      | Wed.       | Dlp.       | Wed.  | Dlp.  | Wed.     | Dlp.     | Wed.     | Dlp.     | Wed.   | Dlp.   |
| --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | ---------- | ---------- | ----- | ----- | -------- | -------- | -------- | -------- | ------ | ------ |
| 2022/23         | Cercle Brugge   | Vlag van België | Eerste klasse A | 11         | 1          | 2     | 0     | —        | —        | —        | —        | 13     | 1      |
| 2022/23         | Jong Cercle     | Vlag van België | Tweede afdeling | 1          | 1          | —     | —     | —        | —        | —        | —        | 1      | 1      |
| Carrière totaal | Carrière totaal | Carrière totaal | Carrière totaal | 12         | 2          | 2     | 0     | 0        | 0        | 0        | 0        | 14     | 2      |

Bijgewerkt op 21 december 2022.

title: Christiaan Ravych

wikitext:
{{Infobox voetballer
| spelernaam                  = Christiaan Ravych
| volledigenaam               =
| afbeelding                  = ChristiaanRavychfebruari2025.jpg
| onderschrift                = Christiaan Ravych in februari 2025
| geboortedatum               = [[30 juli]] [[2002]]
| geboortestad                = [[Kortrijk]]
| geboorteland                = {{BE}}
| overlijddatum               =
| stadvanoverlijden           =
| landvanoverlijden           =
| lengte                      = 192
| been                        = [[Linksvoetig|Links]]
| gestopt                     =
| huidigeclub                 = {{BE-VLAG}} [[Cercle Brugge]]
| rugnummer                   = 66
| positie                     = [[Middenvelder (voetbal)|Verdedigende middenvelder]] / [[verdediger (voetbal)|Centrale verdediger]]
| functie                     =
| huidigeclubfunctie          =
| contracttot                 = 30 juni 2027
| vorigeclubs                 =
| jeugdjaren                  = 2009-2011

 2016–2021
 2021–2022
| jeugdteams                  = {{BE-VLAG}} [[FC Eendracht Kuurne]]
 {{BE-VLAG}} [[Racing Club Harelbeke]]
 {{BE-VLAG}} [[Club Brugge]]
 {{BE-VLAG}} [[Cercle Brugge]]
| seizoen                     = 2022–
 2022–
| club                        = {{BE-VLAG}} [[Cercle Brugge]]
 {{BE-VLAG}} [[Cercle Brugge|Jong Cercle]]
| wedstr(goals)               = 43{{0|00}}(1)
 1{{0|00}}(1)
| interlandjaren              = 2018
 2019
 2022–
| interlandteam               = {{BE-VLAG}} [[Belgisch voetbalelftal onder 16 (mannen)|België –16]]
 {{BE-VLAG}} [[Belgisch voetbalelftal onder 17 (mannen)|België –17]]
 {{BE-VLAG}} [[Belgisch voetbalelftal onder 20 (mannen)|België –20]]
| interlandwedstrijden(goals) = 3{{0|00}}(0)
 3{{0|00}}(1)
 1{{0|00}}(0)
| trainersjaren               =
| getraindeclubs              =
| erelijstjaren               =
| erelijst                    =
| clubupdate                  = 21 december 2022
| landupdate                  = 21 december 2022
}}
'''Christiaan Ravych''' ([[Kortrijk]], [[30 juli]] [[2002]]) is een [[België (hoofdbetekenis)|Belgisch]] [[voetballer]]. Hij debuteerde in het seizoen 2022/23 voor de Belgische eersteklasser [[Cercle Brugge]].

== Carrière ==
Ravych ruilde in 2021 de jeugdopleiding van [[Club Brugge]] voor die van [[Cercle Brugge]]. In december 2021 ondertekende hij er een semiprofcontract tot 2023.<ref>[https://www.cerclebrugge.be/nl/news/twee-beloften-ondertekenen-een-semi-profcontract-proficiat-xander-martle-en-christiaan-ravych Twee beloften ondertekenen een semi-profcontract: proficiat Xander Martlé en Christiaan Ravych!] Cercle Brugge, 8 december 2021. [https://web.archive.org/web/20221021220913/https://www.cerclebrugge.be/nl/news/twee-beloften-ondertekenen-een-semi-profcontract-proficiat-xander-martle-en-christiaan-ravych Gearchiveerd] op 21 oktober 2022.</ref> Op 30 juli 2022 maakte hij zijn officiële debuut in het eerste elftal van Cercle: op de tweede competitiespeeldag viel hij tegen [[RSC Anderlecht]] in de 38e minuut in voor de geblesseerde [[Edgaras Utkus]]. Cercle Brugge won de wedstrijd met 1-0.<ref>[https://m.nieuwsblad.be/sportwereld/live/voetbal/349586/ Sexy Cercle dient Felice Mazzu en Anderlecht al op tweede speeldag eerste nederlaag toe] Het Nieuwsblad, 30 juli 2022. [https://web.archive.org/web/20221021220903/https://m.nieuwsblad.be/sportwereld/live/voetbal/349586/ Gearchiveerd] op 21 oktober 2022.</ref> Ravych maakte op 5 november 2022 zijn eerste doelpunt voor Cercle: tegen [[Oud-Heverlee Leuven|OH Leuven]] scoorde hij in de blessuretijd het winnende doelpunt.<ref>[https://www.nieuwsblad.be/sportwereld/live/voetbal/349710 Cercle Brugge komt naast OH Leuven in de stand na winning goal in minuut 92] Het Nieuwsblad, 5 november 2022. [https://web.archive.org/web/20221220132829/https://www.nieuwsblad.be/sportwereld/live/voetbal/349710 Gearchiveerd] op 20 december 2022.</ref><ref>[https://www.hln.be/belgisch-voetbal/cercle-brugge-komt-naast-leuven-na-2-1-zege-met-doelpunt-van-ravych-in-blessuretijd~a7eb00e6/ Cercle Brugge komt naast Leuven na 2-1 zege met doelpunt van Ravych in blessuretijd] Het Laatste Nieuws, 5 november 2022. [https://web.archive.org/web/20221220132556/https://www.hln.be/belgisch-voetbal/cercle-brugge-komt-naast-leuven-na-2-1-zege-met-doelpunt-van-ravych-in-blessuretijd~a7eb00e6/ Gearchiveerd] op 20 december 2022.</ref>

In december 2022 werd het contract van Ravych opengebroken tot 2025, met optie op een bijkomend seizoen.<ref>[https://www.cerclebrugge.be/nl/news/christiaan-ravych-tot-2025-bij-cercle Christiaan Ravych tot 2025 bij Cercle!] Cercle Brugge, 20 december 2022. [https://web.archive.org/web/20221221100205/https://www.cerclebrugge.be/nl/news/christiaan-ravych-tot-2025-bij-cercle Gearchiveerd] op 21 december 2022.</ref>

==Clubstatistieken==
{| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 70%; text-align: center;"
|-
!rowspan=2 width=5%|Seizoen
!rowspan=2 width=20%|Club
!rowspan=2 width=5%|Land
!rowspan=2 width=20%|Competitie
!colspan=2 width=12%|Competitie
!colspan=2 width=12%|Beker
!colspan=2 width=12%|Supercup
!colspan=2 width=12%|Europees
!colspan=2 width=12%|Totaal
|-
!width=6%|Wed.
!width=6%|Dlp.
!width=6%|Wed.
!width=6%|Dlp.
!width=6%|Wed.
!width=6%|Dlp.
!width=6%|Wed.
!width=6%|Dlp.
!width=6%|Wed.
!width=6%|Dlp.
|-
|-
|rowspan=2|2022/23
| rowspan=1|[[Cercle Brugge]]
| rowspan=2|{{BE-VLAG}}
| rowspan=1|[[Eerste klasse A (voetbal België)|Eerste klasse A]]
|11
|1
|2
|0
|colspan=2|—
|colspan=2|—
|'''13'''
|'''1
|-
| rowspan=1|[[Cercle Brugge|Jong Cercle]]
| rowspan=1|[[Tweede afdeling 2022-23 (voetbal België)|Tweede afdeling]]
|1
|1
|colspan=2|—
|colspan=2|—
|colspan=2|—
|'''1'''
|'''1
|-
!colspan=4 width=40%|Carrière totaal
!width=6%|12
!width=6%|2
!width=6%|2
!width=6%|0
!width=6%|0
!width=6%|0
!width=6%|0
!width=6%|0
!width=6%|14
!width=6%|2
|}
Bijgewerkt op 21 december 2022.

== Zie ook ==
* [[Lijst van spelers van Cercle Brugge]]

{{Appendix}}
{{Navigatie selectie Cercle Brugge}}
{{DEFAULTSORT:Ravych, Christiaan}}
[[Categorie:Belgisch voetballer]]

title: Persoonlijke informatie

Geboorteplaats: Kortrijk, België

Been: Links

Positie: Verdedigende middenvelder / Centrale verdediger

title: Clubinformatie

Huidige club: Cercle Brugge

title: Jeugd

FC Eendracht Kuurne · Racing Club Harelbeke · Club Brugge · Cercle Brugge

title: Senioren *

Seizoen: Club · W 0(G)

Cercle Brugge · Jong Cercle · 4300(1) · 100(1)

title: Interlands **

België –16 · België –17 · België –20 · 300(0) · 300(1) · 100(0)

Interlands **:
* Bijgewerkt op 21 december 2022
** Bijgewerkt op 21 december 2022

Portaal: Voetbal


text:
# Lijst van platenlabels D
Dit is een lijst van platenlabels met als beginletter een D.
- D.P.G. Recordz
- D1 Music
- D1 Recordings
- Da Lench Mob Records
- Daddy Fresh Music
- Daemon Records
- Daesung Entertainment
- Daffodil Records
- Damaged Goods
- Dame Dash Music Group
- Damon Records
- Dance Mania
- Dance Pool
- dance to the radio
- Dancing Cat Records
- Dancing Ferret
- Dancing Turtle Records
- Dandelion Records
- Danger Crue Records
- Dangerbird Records
- Dangerhouse Records
- Daptone Records
- Dark Dungeon Music
- Dark Horse Records
- Darla Records
- DAT
- DATArecords
- Data Records
- Dawn Raid Entertainment
- Dawn Records (Engeland)
- Dawn Records (Verenigde Staten)
- Daylight Records
- DaySpring Records
- DB Records
- D Bone Productions
- D-Block Records
- DC Flag Records
- DCE Records
- DCide
- De Luxe Records
- Dead Daisy Records
- Dead Oceans
- Dead Reckoning Records
- Deaf American Recordings
- Deaf Records
- Deary Me Records
- Death Row Records
- Deathlike Silence Productions
- Deathwish Inc.
- Debut Records
- Decaydance Records
- Decca Records
- Deceptive Records
- Deck Cheese
- Deconstruction Records
- De Coöperatie
- Dedicated Records
- Deep Elm Records
- Deep Shag Records
- Deep South Entertainment
- Deep Soul Records
- Deeper Rekords
- Def American
- Def Jam Recordings
- Def Jam South
- Defected Records
- Definitive Jux
- Dekema Records
- Delerium Records
- Del-Fi Records
- Delicious Vinyl
- Delmark Records
- Deltasonic

- Deluxe Records
- Dembitzer Records
- Democracy Records
- Demolition Records
- Demon Records
- Dental Records
- Dented Records
- Dependent Music
- Dependent Records
- Deptford Fun City Records
- Deram Records
- Derby Records
- Derrty Ent.
- Derrty Records
- Desert Storm
- DeSoto Records
- Desperation Records
- Desto Records
- Detour Records
- Deutsche Grammophon
- Deviant Records
- Deviation Records
- Devils Mind Records
- Dew Process
- Dewdrops Records
- DFA Records
- DGC Records
- Dial Records (1946) - uit de Verenigde Staten
- Dial Records (1964) - uit de Verenigde Staten
- Dial Records (1998) - uit de Verenigde Staten
- Dial Records (1999) - uit Duitsland
- Diamante Music Group
- Dice Recordings
- Dick Bros Record Company
- Digital Hardcore Recordings
- Digital Structures
- Dimension Records
- Diminished Fifth Records
- Dine Alone Records
- Dino Entertainment
- Dino Music
- Diplomat Records
- Direct Hit Records
- Dirty Records
- Dirty Workz
- Disa Records
- Disasters by Choice Records
- Dischord Records
- Discipline Global Mobile
- Disco Blanco Recordings
- Discodance
- Discofoon
- Discos Taxco
- Discos y Cintas Denver
- Discovery Records
- Diskos
- Diskoton
- Disorient Records
- Displeased Records
- Disques Barclay
- Disques Dreyfus
- Disques Victoire
- Disques Vogue
- Distance Records
- Distinct'ive Breaks Records
- Distinct'ive Records
- Distort Entertainment
- Distribution Select
- Disturbing tha Peace
- Diva Records
- Divine Records
- Dixieland Jubilee Records
- Dixieland Records

- Djax Records
- DJM Records
- Do It Records
- Doctor Dream Records
- Doctor Jazz Magazine
- Document
- Dog Meat Records
- Doggystyle Records
- Doghouse Records
- Doll House Recordings
- Dolores Recordings
- Dolphin Music
- Dolton Records
- Domino Records 1917
- Domino Records 1924
- Domino Records 1993
- Don Giovanni Records
- Done Deal Entertainmet
- Doomtree
- Dopamine Records
- Dot Dash Recordings
- Dot Records
- Doublemoon
- Doubtmusic
- Dovecote Records
- Down Peninsula Audio
- downpatrecords
- Downtown Records
- Dox Records
- Dr. Strange Records
- Dr Jazz Records
- Drag City
- Dragon Records
- Dragon Street Records
- Dragonfly Records
- Drakkar Entertainment
- Dramatico
- Dreamcatcher Company
- DreamWorks Records
- Drive-Thru Records
- Dro Records
- DROG Records
- Drone Records
- Drop Bass Network
- Drowningman Records
- DRT Entertainment
- Drumcode Records
- DSCI4
- DSFA Records
- DSP Media
- D-Trash Records
- Dub From Atlantis
- Duck Down Records
- Duck Records
- Ductape Records
- Dukarec
- Duke Records
- Duke Street Records
- Duna Records
- Dune Recordings
- Dunhill Records
- Dunwhich Records
- Duophonic Records
- Duplex Records
- Durium Records
- Durlaphone
- Dusk Fire Records
- Dust Traxx Records
- Dutch East India Trading
- DVS Records
- Dwarf Records
- Dwarf Records
- DY Records
- Dynamica
- DynoVoice Records

title: Lijst van platenlabels D

wikitext:
Dit is een '''lijst van [[platenlabel]]s''' met als beginletter een D.

{{Kolommen3|Kolom1=
* [[D.P.G. Recordz]]
* [[D1 Music]]
* [[D1 Recordings]]
* [[Da Lench Mob Records]]
* [[Daddy Fresh Music]]
* [[Daemon Records]]
* [[Daesung Entertainment]]
* [[Daffodil Records]]
* [[Damaged Goods (platenlabel)|Damaged Goods]]
* [[Dame Dash Music Group]]
* [[Damon Records]]
* [[Dance Mania]]
* [[Dance Pool]]
* [[dance to the radio]]
* [[Dancing Cat Records]]
* [[Dancing Ferret]]
* [[Dancing Turtle Records]]
* [[Dandelion Records]]
* [[Danger Crue Records]]
* [[Dangerbird Records]]
* [[Dangerhouse Records]]
* [[Daptone Records]]
* [[Dark Dungeon Music]]
* [[Dark Horse Records]]
* [[Darla Records]]
* [[DAT Records|DAT]]
* [[DATArecords]]
* [[Data Records]]
* [[Dawn Raid Entertainment]]
* [[Dawn Records (Engeland)]]
* [[Dawn Records (Verenigde Staten)]]
* [[Daylight Records]]
* [[DaySpring Records]]
* [[DB Records]]
* [[D Bone Productions]]
* [[D-Block Records]]
* [[DC Flag Records]]
* [[DCE Records]]
* [[DCide]]
* [[De Luxe Records]]
* [[Dead Daisy Records]]
* [[Dead Oceans]]
* [[Dead Reckoning Records]]
* [[Deaf American Recordings]]
* [[Deaf Records]]
* [[Deary Me Records]]
* [[Death Row Records]]
* [[Deathlike Silence Productions]]
* [[Deathwish Inc.]]
* [[Debut Records]]
* [[Decaydance Records]]
* [[Decca Records]]
* [[Deceptive Records]]
* [[Deck Cheese]]
* [[Deconstruction Records]]
* [[De Coöperatie]]
* [[Dedicated (label)|Dedicated Records]]
* [[Deep Elm Records]]
* [[Deep Shag Records]]
* [[Deep South Entertainment]]
* [[Deep Soul Records]]
* [[Deeper Rekords]]
* [[Def American]]
* [[Def Jam Recordings]]
* [[Def Jam South]]
* [[Defected Records]]
* [[Definitive Jux]]
* [[Dekema Records]]
* [[Delerium Records]]
* [[Del-Fi Records]]
* [[Delicious Vinyl]]
* [[Delmark Records]]
* [[Deltasonic]]
|Kolom2=
* [[Deluxe Records]]
* [[Dembitzer Records]]
* [[Democracy Records]]
* [[Demolition Records]]
* [[Demon Records]]
* [[Dental Records]]
* [[Dented Records]]
* [[Dependent Music]]
* [[Dependent Records]]
* [[Deptford Fun City Records]]
* [[Deram Records]]
* [[Derby Records]]
* [[Derrty Ent.]]
* [[Derrty Records]]
* [[Desert Storm]]
* [[DeSoto Records]]
* [[Barenaked Ladies|Desperation Records]]
* [[Desto Records]]
* [[Detour Records]]
* [[Deutsche Grammophon]]
* [[Deviant Records]]
* [[Deviation Records]]
* [[Devils Mind Records]]
* [[Dew Process]]
* [[Dewdrops Records]]
* [[DFA Records]]
* [[DGC Records]]
* [[Dial Records (1946)]] - uit de [[Verenigde Staten]]
* [[Dial Records (1964)]] - uit de [[Verenigde Staten]]
* [[Dial Records (1998)]] - uit de [[Verenigde Staten]]
* [[Dial Records (1999)]] - uit [[Duitsland]]
* [[Diamante Music Group]]
* [[Dice Recordings]]
* [[Dick Bros Record Company]]
* [[Digital Hardcore Recordings]]
* [[Digital Structures]]
* [[Dimension Records]]
* [[Diminished Fifth Records]]
* [[Dine Alone Records]]
* [[Dino Entertainment]]
* [[Dino Music]]
* [[Diplomat Records]]
* [[Direct Hit Records]]
* [[Dirty Records]]
* [[Dirty Workz]]
* [[Disa Records]]
* [[Disasters by Choice Records]]
* [[Dischord Records]]
* [[Discipline Global Mobile]]
* [[Disco Blanco Recordings]]
* [[Discodance]]
* [[Discofoon]]
* [[Discos Taxco]]
* [[Discos y Cintas Denver]]
* [[Discovery Records]]
* [[Diskos]]
* [[Diskoton]]
* [[Disorient Records]]
* [[Displeased Records]]
* [[Disques Barclay]]
* [[Disques Dreyfus]]
* [[Disques Victoire]]
* [[Disques Vogue]]
* [[Distance Records]]
* [[Distinct'ive Breaks Records]]
* [[Distinct'ive Records]]
* [[Distort Entertainment]]
* [[Distribution Select]]
* [[Disturbing tha Peace]]
* [[Diva Records]]
* [[Divine Records]]
* [[Dixieland Jubilee Records]]
* [[Dixieland Records]]
|Kolom3=
* [[Djax Records]]
* [[DJM Records]]
* [[Do It Records]]
* [[Doctor Dream Records]]
* [[Doctor Jazz Magazine]]
* [[Document]]
* [[Dog Meat Records]]
* [[Doggystyle Records]]
* [[Doghouse Records]]
* [[Doll House Recordings]]
* [[Dolores Recordings]]
* [[Dolphin Music]]
* [[Dolton Records]]
* [[Domino Records (pre-1993)|Domino Records]] 1917
* [[Domino Records (pre-1993)|Domino Records]] 1924
* [[Domino Records]] 1993
* [[Don Giovanni Records]]
* [[Done Deal Entertainment, LLC|Done Deal Entertainmet]]
* [[Doomtree]]
* [[Dopamine Records]]
* [[Dot Dash Recordings]]
* [[Dot Records]]
* [[Doublemoon]]
* [[Doubtmusic]]
* [[Dovecote Records]]
* [[Down Peninsula Audio]]
* [[downpatrecords]]
* [[Downtown Records]]
* [[Dox Records]]
* [[Dr. Strange Records]]
* [[Dr Jazz Records]]
* [[Drag City]]
* [[Dragon Records]]
* [[Dragon Street Records]]
* [[Dragonfly Records]]
* [[Drakkar Entertainment]]
* [[Dramatico (platenlabel)|Dramatico]]
* [[Dreamcatcher Company]]
* [[DreamWorks Records]]
* [[Drive-Thru Records]]
* [[Dro Records]]
* [[DROG Records]]
* [[Drone Records]]
* [[Drop Bass Network]]
* [[Yuri Landman|Drowningman Records]]
* [[DRT Entertainment]]
* [[Drumcode Records]]
* [[DSCI4]]
* [[DSFA Records]]
* [[DSP Media]]
* [[D-Trash Records]]
* [[Dub From Atlantis]]
* [[Duck Down Records]]
* [[Duck Records]]
* [[Ductape Records]]
* [[Dukarec]]
* [[Duke Records]]
* [[Duke Street Records]]
* [[Duna Records]]
* [[Dune Recordings]]
* [[Dunhill Records]]
* [[Dunwhich Records]]
* [[Duophonic Records]]
* [[Duplex Records]]
* [[Durium Records (Engeland)|Durium Records]]
* [[Durlaphone]]
* [[Dusk Fire Records]]
* [[Dust Traxx Records]]
* [[Dutch East India Trading]]
* [[DVS Records]]
* [[Dwarf Records (België)|Dwarf Records]]
* [[Dwarf Records (hardcore)|Dwarf Records]]
* [[DY Records]]
* [[Dynamica]]
* [[DynoVoice Records]]
}}

== Externe link ==
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20110806110810/http://allrecordlabels.com/ AllRecordLabels.com], website met links naar meer dan 20.000 actuele platenlabels

{{Navigatie lijsten van platenlabels}}

[[Categorie:Lijsten van platenlabels op alfabet|D]]


text:
# Masyu
Masyu, ook wel parelketting of padvinder, is een logische puzzelsoort die werd ontworpen door puzzeluitgever Nikoli.

## Spelregels
Masyu wordt gespeeld op een rechthoekig rooster. Sommige vierkanten bevatten een witte of zwarte cirkel. Een cirkel is ofwel 'wit' (leeg) of 'zwart' (gevuld). Het doel is om door alle cirkels een enkele doorlopende lijn te trekken, zonder kruisingen of vertakkingen. De lijn moet elke doorsneden vakje 'binnengaan' vanuit het midden van een van zijn vier zijden en 'uitgaan' vanaf een andere kant; Alle bochten van de luslijn hebben dus een hoek van 90 graden.
Voor het doorsnijden van de witte en zwarte cirkels geldt:
- Witte cirkels moeten in een rechte lijn worden doorsneden, maar de lus moet afslaan in het volgende vakje
- Op zwarte cirkels moet worden afgeslagen en de lus moet in het volgende en vorige vakje rechtdoor gaan

## Geschiedenis
De vroege versie van Masyu verscheen voor het eerst in Puzzle Communication Nikoli #84 onder de titel Shinju no Kubikazari (真珠の首飾り, wat 'parelsnoer' betekent). Die puzzel bevatte alleen witte cirkels. Zwarte cirkels werden geïntroduceerd in Puzzle Communication Nikoli # 90, waarbij de puzzel werd omgedoopt in Shiroshinju Kuroshinju (白真珠黒真珠, wat 'witte parels en zwarte parels' betekent). Deze verbetering gaf de puzzel verdieping en zorgde ervoor dat deze aan populariteit won. Vanaf Puzzle Communication Nikoli #103 werd de lange naam vervangen door 'Masyu'.

title: Masyu

wikitext:
[[Bestand:Masyu puzzle.svg|thumb|Voorbeeld]]
[[Bestand:Masyu puzzle solution.svg|thumb|Oplossing van het voorbeeld]]
'''Masyu''', ook wel '''parelketting''' of '''padvinder''', is een logische puzzelsoort die werd ontworpen door puzzeluitgever Nikoli.

== Spelregels ==
Masyu wordt gespeeld op een rechthoekig [[Rooster (wiskunde)|rooster]]. Sommige vierkanten bevatten een witte of zwarte cirkel. Een cirkel is ofwel 'wit' (leeg) of 'zwart' (gevuld). Het doel is om door alle cirkels een enkele doorlopende lijn te trekken, zonder kruisingen of vertakkingen. De lijn moet elke doorsneden vakje 'binnengaan' vanuit het midden van een van zijn vier zijden en 'uitgaan' vanaf een andere kant;<ref>''Nikoli puzzle favors'', Selected Papers on Fun & Games door Donald Knuth (2011) CSLI Publications, pag. 473–476</ref> Alle bochten van de luslijn hebben dus een hoek van 90 graden.<ref>[https://nl.puzzle-masyu.com/ online Masyu puzzels]. [https://web.archive.org/web/20230401011158/https://nl.puzzle-masyu.com/ Gearchiveerd] op 1 april 2023.</ref>

Voor het doorsnijden van de witte en zwarte cirkels geldt:
* Witte cirkels moeten in een rechte lijn worden doorsneden, maar de lus moet afslaan in het volgende vakje
* Op zwarte cirkels moet worden afgeslagen en de lus moet in het volgende en vorige vakje rechtdoor gaan

== Geschiedenis ==
De vroege versie van Masyu verscheen voor het eerst in ''Puzzle Communication Nikoli'' #84 onder de titel ''Shinju no Kubikazari'' (真珠の首飾り, wat 'parelsnoer' betekent). Die puzzel bevatte alleen witte cirkels. Zwarte cirkels werden geïntroduceerd in ''Puzzle Communication Nikoli'' # 90, waarbij de puzzel werd omgedoopt in ''Shiroshinju Kuroshinju'' (白真珠黒真珠, wat 'witte parels en zwarte parels' betekent). Deze verbetering gaf de puzzel verdieping en zorgde ervoor dat deze aan populariteit won. Vanaf ''Puzzle Communication Nikoli'' #103 werd de lange naam vervangen door 'Masyu'.

{{Appendix||2=
;Bronnen
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Masyu|oldid=177598682}}
* [http://www.nikoli.co.jp/en/puzzles/masyu/ Masyu (Nikoli)] (Engels)
* [https://www.janko.at/Raetsel/Pfadfinder/index.htm Pfadfinder (janko.at)]
* [https://web.archive.org/web/20120204150006/http://www2.stetson.edu/~efriedma/papers/pearl/pearl.html  ''Pearl Puzzles are NP-complete'' (archief)], Erich Friedman
;Referenties
{{References}}
}}
{{Navigatie logische puzzels}}

[[Categorie:Logische puzzel]]
[[Categorie:NP-volledig probleem]]