text:
# Interstitiële cel van Cajal
Interstitiële cellen van Cajal (ICC) zijn interstitiële cellen die in het maag-darmkanaal van de slokdarm tot de endeldarm voorkomen. Ze komen ook voor in de urineblaas van verschillende diersoorten. Interstitiele cellen zijn cellen die tussen andere cellen liggen. Ze zijn vernoemd naar Santiago Ramón y Cajal.
Er zijn verschillende soorten ICC met verschillende functies. ICC en een ander type interstitiële cellen, bekend als plaatjesafgeleide groeifactorreceptor-alfa (PDGFRα)-cellen, zijn elektrisch gekoppeld aan gladde spiercellen via gap junctions, die samenwerken als een SIP-functioneel syncytium. Myenterische interstitiële cellen van Cajal (ICC-MY) dienen als pacemakercellen die de bio-elektrische processen genereren die bekend staan als trage golven. Deze geleiden het trage-golfpotentiaal naar gladde spiercellen en veroorzaken afwisselende samentrekking en ontspanning van de spierwand, waardoor voedsel door het maagdarmkanaal wordt verplaatst.
Deze cellen hebben een klein cellichaam, vaak driehoekig of stellaatvormig, met verschillende lange uitlopers die zich vertakken in secundaire en tertiaire uitlopers. Deze uitlopers komen vaak in contact met gladde spiercellen. Ze vertonen samentrekkingsgedrag in zowel het cellichaam als de uitlopers. De cellen hebben talrijke mitochondriën, instulpingen van het celmembraan, een onderbroken basaal membraan, overvloedige intermediaire filamenten, een matig ontwikkeld golgicomplex, weinig ribosomen en zowel een ruw als glad endoplasmatisch reticulum. Ze hebben talrijke gap junctions, zowel met elkaar, waarbij een netwerk door de darmwand wordt gevormd, als met gladde spiercellen en nauwe contacten met varicosities. Een varicosites is een neuro-effectorverbinding, die een plaats is waar een motorische zenuwcel een neurotransmitter vrijgeeft om een doelcel (niet-neuronale cel) te beïnvloeden. Ze werken als een synaps.
De interstitiële cellen van Cajal zijn afkomstig van het mesoderm, in tegenstelling tot de enterische zenuwcellen die ontstaan uit de cellen van de neurale lijst.

## Anatomie
Interstitiële cellen van Cajal van het maag-darmkanaal kunnen gekleurd worden met methyleenblauw en zilverchromaat, waarbij de Plexus myentericus en het glad spierweefsel worden gekleurd. Ze kunnen ook immunohistochemisch gekleurd worden met Tyrosine-protein kinase KIT (CD117). De cellen hebben een aantal verschillende morfologische eigenschappen in de verschillende delen van het maag-darmkanaal.

### Lichtmicroscopische eigenschappen
Onder de lichtmicroscoop vertoont de interstitiële cel van Cajal (ICC) een spoelvormige of driehoekige structuur met dunne polaire cytoplasmatische uitlopers. Het ICC heeft zowel een goed ontwikkeld glad als ruw endoplasmatisch reticulum.
 Het vertoont gap junctions die het verbinden met gladde spiercellen en andere aangrenzende ICC's.
CIC-cellen werden decennialang gekarakteriseerd met behulp van morfologische criteria, totdat werd ontdekt dat ze de receptortyrosinekinase tot expressie brachten, met name het KIT CD117-eiwit. Labeling met antilichamen tegen KIT toonde aan dat de meerderheid van de Kit-positieve cellen in de darm CIC waren.

#### Interstitiële cellen van Cajal (ICC) subpopulaties[13]
- Subserosaal ICC
- Myenterisch ICC
- Intramusculair ICC
- Diepe musculaire plexus ICC
- Septum ICC
- Submucosaal ICC

##### Groepering van ICC-celnetwerken binnen de lagen
- Submucosaal ICC-SM-netwerk (submucosaal), oppervlak van de circulaire spier van de dikke darm.
- Intramusculair ICC-IM-netwerk (intramusculair), ICC-DMP (diepmusculaire plexus) en
- Intermusculair ICC-MY-netwerk (myenterisch)

SMP ICC (submucosale plexus), ICC IM (intramusculair), ICC MP (musculaire plexus), ICC SS (subserosa).

Interstitiële celnetwerken (ICC's) variëren in de darm, van de maag tot de dikke darm, en variëren per diersoort.

## Functie
Intramusculaire interstitiële cellen van Cajal (ICC-IM) zijn betrokken bij het mediëren van reacties op neurotransmissie. Neurotransmissie is het proces waarbij neurotransmitters worden vrijgegeven door het axonuiteinde van een zenuwcel (de presynaptische zenuwcel) en zich binden aan en reageren met de receptoren op de dendrieten van een andere zenuwcel (de postsynaptische zenuwcel) dat zich op korte afstand bevindt.
Alle ICC in het maag-darmkanaal brengen calcium-geactiveerde chloridekanalen tot expressie, gecodeerd door het gen ANO1 (Anoctamin-1). Deze kanalen worden geactiveerd door de afgifte van calcium in ICC en zijn belangrijk voor zowel de pacemakeractiviteit van ICC als hun reacties op neurotransmitters. Een recente review merkte op dat carbachol de ICC-activiteit via dit kanaal verhoogt. ANO1-knockoutmuizen produceren geen langzame golven en ANO1-kanaalremmers blokkeren langzame golven.
Er wordt gedacht dat ICC ook aanwezig zijn in andere soorten glad spierweefsel. Maar op enkele uitzonderingen na is de functie van deze cellen niet goed begrepen en momenteel een gebied van actief onderzoek.

## Frequentie van ICC-pacemakercellen
De frequentie van ICC-pacemakeractiviteit verschilt per regio van het maag-darmkanaal:
- 3 per minuut in de maag
- 11-12 per minuut in de twaalfvingerige darm
- 8-9 per minuut in dekronkeldarm
- 3-4 per minuut in de dikke darm

ICC bemiddelt ook neurale input van enterische motorische zenuwcellen. Dieren zonder ICC hebben een sterk verminderde respons op de neurotransmitter acetylcholine, die vrijkomt uit exciterende motorische zenuwcellen, en op de transmitter stikstofmonoxide, die vrijkomt uit remmende motorische zenuwcellen. Verlies van ICC bij ziekte kan daarom de normale neurale controle van gastro-intestinale (GI) samentrekkingen verstoren en leiden tot functionele gastro-intestinale stoornissen, zoals het prikkelbaredarmsyndroom.
ICC's vertonen ook mechanisch gevoelige mechanismen die ervoor zorgen dat deze cellen reageren op rek. Het rekken van gastro-intestinale spieren kan de rustpotentialen van ICC en de frequentie van pacemakeractiviteit beïnvloeden. Carbachol verhoogt de ICC-activiteit door ANO1-activering.
ICC's zijn ook cruciaal voor de voortplanting van langzame elektrische golven. ICC's vormen een netwerk waardoor langzame golfactiviteit zich kan voortplanten. Als dit netwerk verbroken wordt, zullen twee spiergebieden onafhankelijk van elkaar functioneren.

## Klinische betekenis
Er wordt gedacht dat ICC's de cellen zijn waaruit gastro-intestinale stromale tumoren in en rond het maag-darmkanaal ontstaan. Afwijkingen in het ICC-netwerk zijn ook een oorzaak van chronische intestinale pseudo-obstructie, waardoor verwijding van de darm ontstaat.
De afwezigheid van interstitiële cellen van Cajal of hun ontoereikende functie is in verband gebracht met een aantal maag-darm aandoeningen. Neuro-intestinale aandoeningen zijn het gevolg van ontregelde interacties tussen het zenuwstelsel en het maag-darmkanaal, wat leidt tot aandoeningen zoals de ziekte van Hirschsprung en het prikkelbaredarmsyndroom.

title: Interstitiële cel van Cajal

wikitext:
[[Bestand:Cel interst Cajal Prolongaciones.png|thumb|ICC's met grote verlengingen. Het is mogelijk om meerdere contacten te hebben met andere ICC's (lijn van roze punten).]]
[[Bestand:Cel Cajal Conexion.jpg|thumb|upright=1.5|Ontstaan en geleiding van trage golven geproduceerd door interstitiële cellen van Cajal (ICC's) en de transmissie ervan naar gladde spiercellen. Gladde spiercellen en ICC ontvangen input van de varicositeiten van enterische neuronen (in blauw). ICC-MP: ICC van de myenterische plexus; ICC-IM: ICC intramusculair.]]
[[Bestand:Cel Cajal Localiza.jpg|thumb|upright=1.5|Locatie van interstitiële cellen van Cajal in oranje: ICC SMP, ICC IM, ICC MP, ICC SS.]]
'''Interstitiële cellen van Cajal''' (ICC) zijn interstitiële cellen die in het [[Maag-darmstelsel|maag-darmkanaal]] van de [[slokdarm]] tot de [[endeldarm]] voorkomen. Ze komen ook voor in de urineblaas van verschillende diersoorten.<ref>[https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0048897 Yu W, Zeidel ML, Hill WG (2012) Cellular Expression Profile for Interstitial Cells of Cajal in Bladder - A Cell Often Misidentified as Myocyte or Myofibroblast. PLoS ONE 7(11): e48897. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0048897]</ref> Interstitiele cellen zijn cellen die tussen andere cellen liggen. Ze zijn vernoemd naar [[Santiago Ramón y Cajal]].<ref>{{cite journal |author=Sanders K, Ward S |title=Interstitial cells of Cajal: a new perspective on smooth muscle function |journal=J Physiol |volume=576 |issue=Pt 3 |pages=721–726 |year=2006 |pmid=16873406 |doi=10.1113/jphysiol.2006.115279 |pmc=1890422}}</ref>

Er zijn verschillende soorten ICC met verschillende functies. ICC en een ander type interstitiële cellen, bekend als plaatjesafgeleide groeifactorreceptor-alfa (PDGFRα)-cellen, zijn elektrisch gekoppeld aan [[Spiercel#Gladde spiercel|gladde spiercellen]] via [[gap junction]]s, die samenwerken als een SIP-functioneel [[syncytium]].<ref name="Song">{{cite journal |last1=Song |first1=NN |last2=Xu |first2=WX |title=[Physiological and pathophysiological meanings of gastrointestinal smooth muscle motor unit SIP syncytium]. |journal=Sheng li xue bao: [Acta Physiologica Sinica] |date=2016-10-25 |volume=68 |issue=5 |pages=621–627 |pmid=27778026 }}</ref> [[Plexus myentericus|Myenterische]] interstitiële cellen van Cajal (ICC-MY) dienen als pacemakercellen die de bio-elektrische processen genereren die bekend staan als trage golven.<ref>{{Cite journal|last1=Thomsen|first1=L.|last2=Robinson|first2=T. L.|last3=Lee|first3=J. C.|last4=Farraway|first4=L. A.|last5=Hughes|first5=M. J.|last6=Andrews|first6=D. W.|last7=Huizinga|first7=J. D.|date=1998-07-01|title=Interstitial cells of Cajal generate a rhythmic pacemaker current|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9662380|journal=Nature Medicine|volume=4|issue=7|pages=848–851|doi=10.1038/nm0798-848|issn=1078-8956|pmid=9662380|s2cid=23987930}}</ref> Deze geleiden het trage-golfpotentiaal naar gladde spiercellen en veroorzaken afwisselende samentrekking en ontspanning van de spierwand, waardoor voedsel door het maagdarmkanaal wordt verplaatst.<ref name="pmid20059699">{{cite journal |author=Hennig GW, Spencer NJ, Jokela-Willis S, Bayguinov PO, Lee HT, Ritchie LA, Ward SM, Smith TK, Sanders KM | title = ICC-MY coordinate smooth muscle electrical and mechanical activity in the murine small intestine | journal = Neurogastroenterol. Motil. | volume = 22 | issue = 5 | pages = e138–51 |date=May 2010  | pmid = 20059699 | pmc = 2856807 | doi = 10.1111/j.1365-2982.2009.01448.x }}</ref><ref name=Sanders>{{cite journal |author=Sanders K, Koh S, Ward S |title=Interstitial cells of cajal as pacemakers in the gastrointestinal tract |journal=Annu Rev Physiol |volume=68 |pages=307–343 |year= 2006|pmid=16460275 |doi=10.1146/annurev.physiol.68.040504.094718}}</ref>

Deze cellen hebben een klein [[Perikaryon|cellichaam]], vaak driehoekig of stellaatvormig, met verschillende lange uitlopers die zich vertakken in secundaire en tertiaire uitlopers. Deze uitlopers komen vaak in contact met gladde spiercellen. Ze vertonen samentrekkingsgedrag in zowel het cellichaam als de uitlopers. De cellen hebben talrijke [[Mitochondrion|mitochondriën]], instulpingen van het [[celmembraan]], een onderbroken [[basaal membraan]], overvloedige [[Intermediair filament|intermediaire filamenten]], een matig ontwikkeld [[golgicomplex]], weinig [[Ribosoom|ribosomen]] en zowel een [[Endoplasmatisch reticulum|ruw als glad endoplasmatisch reticulum]]. Ze hebben talrijke [[gap junction]]s, zowel met elkaar, waarbij een netwerk door de darmwand wordt gevormd, als met gladde spiercellen en nauwe contacten met varicosities. Een varicosites is een neuro-effectorverbinding, die een plaats is waar een [[motorische zenuwcel]] een [[neurotransmitter]] vrijgeeft om een doelcel (niet-neuronale cel) te beïnvloeden. Ze werken als een [[synaps]].

De interstitiële cellen van Cajal zijn afkomstig van het [[mesoderm]],<ref name="Turksen2006">{{cite book|author=Kursad Turksen|title=Embryonic Stem Cell Protocols: Differentiation models|url=https://books.google.com/books?id=9Wk-5wuIR5gC&pg=PA263|access-date=14 April 2010|year=2006|publisher=Humana Press|isbn=978-1-58829-784-6|pages=263–}}</ref> in tegenstelling tot de [[Enterisch zenuwstelsel|enterische zenuwcellen]] die ontstaan uit de cellen van de [[neurale lijst]].

== Anatomie ==
[[Bestand:Cel interst Cajal Red.png|miniatura|left|thumb|upright=1.0|Interstitiële cellen van Cajal (rood) onder een [[Lichtmicroscoop#Confocale en superresolutiemicroscopen|confocale microscoop]]. [[Immuunhistochemie|Immunohistochemische kleuring]] met [[Tyrosine-protein kinase KIT]] (CD117). Vergroting 40x.]]
Interstitiële cellen van Cajal van het maag-darmkanaal kunnen gekleurd worden met [[methyleenblauw]] en [[zilverchromaat]], waarbij de ''[[Plexus myentericus]]'' en het [[glad spierweefsel]] worden gekleurd. Ze kunnen ook [[Immuunhistochemie|immunohistochemisch gekleurd]] worden met [[Tyrosine-protein kinase KIT]] (CD117). De cellen hebben een aantal verschillende morfologische eigenschappen in de verschillende delen van het maag-darmkanaal.<ref>[https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0176031 Lee M.Y.; Ha S.E.; Park C.; Park P.J.; Fuchs R.; Wei L. (2017). «Transcriptome of interstitial cells of Cajal reveals unique and selective gene signatures.». PLoS ONE (en inglés) (Public Library of Science) 12 (4): e0176031. doi:10.1371/journal.pone.0176031. Consultado el 23 de noviembre de 2019.]</ref>
<ref>[https://pesquisa.bvsalud.org/portal/resource/pt/lil-430766 Raul Yazig (2006). «Rincones olvidados de la gastroenterología: Las células intersticiales de Cajal» (PDF). Gastr Latinoam (REVISIÓN) (Biblioteca Virtual en Salud.) 17 (1): 35-42. Consultado el 9 de julio de 2024.]</ref>

=== Lichtmicroscopische eigenschappen ===
[[Bestand:Cel interst Cajal Estructura.png|thumb|left|Interstitiële cel van Cajal. [[Celkern]] (ICC), [[Mitochondrion|mitochondriën]] (m), [[ruw endoplasmatisch reticulum]] (rER). [[Elektronenmicroscopie#Transmissie-elektronenmicroscoop|Transmissie-elektronenmicroscopie]].]]
Onder de lichtmicroscoop vertoont de interstitiële cel van Cajal (ICC) een spoelvormige of driehoekige structuur met dunne polaire [[cytoplasma]]tische uitlopers. Het ICC heeft zowel een goed ontwikkeld [[endoplasmatisch reticulum|glad als ruw endoplasmatisch reticulum]].
 Het vertoont [[gap junction]]s die het verbinden met [[gladde spiercel]]len en andere aangrenzende ICC's.<ref name="Chen,2014">[https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0086100 Chen Z-H.; Zhang Y-C.; Jiang W-F.; Yang C.; Zou G-M.; Kong Y. (2014). «Characterization of Interstitial Cajal Progenitors Cells and Their Changes in Hirschsprung’s Disease.». PLoS ONE (Public Library of Science) 9 (1): e86100. doi:10.1371/journal.pone.0086100. Consultado el 23 de noviembre de 2019.]</ref>
CIC-cellen werden decennialang gekarakteriseerd met behulp van morfologische criteria, totdat werd ontdekt dat ze de [[receptortyrosinekinase]] tot expressie brachten, met name het [[CD117 |KIT CD117]]-eiwit. Labeling met [[antilichamen]] tegen KIT toonde aan dat de meerderheid van de Kit-positieve cellen in de darm CIC waren.<ref name="Othman">[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3603487/ Othman A. Al-Shboul (2013). «The Importance of Interstitial Cells of Cajal in the Gastrointestinal Tract». Saudi J Gastroenterol. 19 (1): 3-15. PMC 3603487. PMID 23319032. doi:10.4103/1319-3767.105909. Consultado el 13 de agosto de 2024.]</ref>
<ref>[https://scielo.isciii.es/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0378-48352004000400023 Fresno Forcelledo M.F. (2004). «Determinación inmunohistoquímica de CD117/c-kit en el GIST (tumor estromal gastrointestinal)». Oncología (Barc.) (SciELO) 27 (4). Consultado el 14 de agosto de 2024.OA]</ref>
<ref name="Blair"/>
[[Bestand:Cel Cajal Plexo IM.png|thumb|300px|Intramusculaire plexus van Cajal-cellen (ICC-IM). Confocale microscopie.]]
[[Bestand:Cel Cajal Plexo Mient.png|thumb|300px|Cajal-cellen in de myenterische plexus (ICC-MY). Confocale microscopie.]]
==== Interstitiële cellen van Cajal (ICC) subpopulaties <ref name="Blair">[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4102150/ Blair P.J.; Rhee P.L.; Sanders K.M.; Ward S.M. (2014). «The significance of interstitial cells in neurogastroenterology». J Neurogastroenterol Motil 20 (3): 294-317. PMC 4102150. PMID 24948131. doi:10.5056/jnm14060. Consultado el 19 de agosto de 2024.]</ref> ====
*Subserosaal ICC
*Myenterisch ICC
*Intramusculair ICC
*Diepe musculaire plexus ICC
*Septum ICC
*Submucosaal ICC

===== Groepering van ICC-celnetwerken binnen de lagen =====
*Submucosaal ICC-SM-netwerk (submucosaal), oppervlak van de circulaire spier van de dikke darm.
*Intramusculair ICC-IM-netwerk (intramusculair), ICC-DMP (diepmusculaire plexus) en
*Intermusculair ICC-MY-netwerk (myenterisch)

SMP ICC (submucosale plexus), ICC IM (intramusculair), ICC MP (musculaire plexus), ICC SS (subserosa).

Interstitiële celnetwerken (ICC's) variëren in de darm, van de maag tot de dikke darm, en variëren per diersoort.<ref>[https://www.jstage.jst.go.jp/article/jsmr/39/5/39_5_137/_article Takaki, Miyako (2003). «Gut Pacemaker Cells: the Interstitial Cells of Cajal (ICC)». Japanese Journal of Smooth Muscle Research 39 (5): 137-161. Consultado el 10 de julio de 2024.]</ref>

== Functie ==
[[Intramusculair]]e interstitiële cellen van Cajal (ICC-IM) zijn betrokken bij het mediëren van reacties op neurotransmissie.<ref name="pmid21757854">{{cite journal | author = Kito Y | title = The functional role of intramuscular interstitial cells of Cajal in the stomach | journal = J Smooth Muscle Res | volume = 47 | issue = 2 | pages = 47–53 | year = 2011 | pmid = 21757854 | doi = 10.1540/jsmr.47.47| doi-access = free }}</ref> Neurotransmissie is het proces waarbij [[neurotransmitters]] worden vrijgegeven door het [[axon]]uiteinde van een [[zenuwcel]] (de presynaptische zenuwcel) en zich binden aan en reageren met de receptoren op de [[Dendriet (neurologie)|dendrieten]] van een andere zenuwcel (de postsynaptische zenuwcel) dat zich op korte afstand bevindt.

Alle ICC in het maag-darmkanaal brengen calcium-geactiveerde [[Chloridekanaal|chloridekanalen]] tot expressie, gecodeerd door het gen ANO1 (Anoctamin-1). Deze kanalen worden geactiveerd door de afgifte van calcium in ICC en zijn belangrijk voor zowel de pacemakeractiviteit van ICC als hun reacties op neurotransmitters. Een recente review merkte op dat [[carbachol]] de ICC-activiteit via dit kanaal verhoogt.<ref name="ICC review">{{cite journal |author=Sanders KM, Zhu MH, Britton F, Koh SD, Ward SM | title = Anoctamins and gastrointestinal smooth muscle excitability | journal = Exp. Physiol. | volume = 97 | issue = 2 | pages = 200–206 |date=February 2012  | pmid = 22002868 | pmc = 3272164 | doi = 10.1113/expphysiol.2011.058248 }}</ref><ref name="pmid21768263">{{cite journal |author=Zhu MH, Sung IK, Zheng H, Sung TS, Britton FC, O'Driscoll K, Koh SD, Sanders KM | title = Muscarinic activation of Ca2+-activated Cl- current in interstitial cells of Cajal | journal = J. Physiol. | volume = 589 | issue = Pt 18 | pages = 4565–82 |date=September 2011  | pmid = 21768263 | pmc = 3208225 | doi = 10.1113/jphysiol.2011.211094 }}</ref> ANO1-[[Knock-out (biologie)|knockoutmuizen]] produceren geen langzame golven en ANO1-kanaalremmers blokkeren langzame golven.<ref name="ICC review" />

Er wordt gedacht dat ICC ook aanwezig zijn in andere soorten glad spierweefsel. Maar op enkele uitzonderingen na is de functie van deze cellen niet goed begrepen en momenteel een gebied van actief onderzoek.

== Frequentie van ICC-pacemakercellen ==
De frequentie van ICC-pacemakeractiviteit verschilt per regio van het maag-darmkanaal:<ref>Pocock, Richards, Richards, Human Physiology 4/ed, Oxford University Press, 2012. {{ISBN|978-0-19-957493-3}}. p.581</ref>
* 3 per minuut in de [[maag]]
* 11-12 per minuut in de [[twaalfvingerige darm]]
* 8-9 per minuut in de[[kronkeldarm]]
* 3-4 per minuut in de [[dikke darm]]

ICC bemiddelt ook neurale input van enterische [[motorische zenuwcel]]len. Dieren zonder ICC hebben een sterk verminderde respons op de neurotransmitter [[acetylcholine]], die vrijkomt uit exciterende motorische zenuwcellen, en op de [[Signaalmolecuul|transmitter]] [[stikstofmonoxide]], die vrijkomt uit remmende motorische zenuwcellen. Verlies van ICC bij ziekte kan daarom de normale neurale controle van gastro-intestinale (GI) samentrekkingen verstoren en leiden tot functionele gastro-intestinale stoornissen, zoals het [[prikkelbaredarmsyndroom]].
[[Bestand:Ogilvie ct cross.jpg|thumb|Intestinale pseudo-obstructie van de dikke darm]]
ICC's vertonen ook mechanisch gevoelige mechanismen die ervoor zorgen dat deze cellen reageren op rek. Het rekken van gastro-intestinale spieren kan de rustpotentialen van ICC en de frequentie van pacemakeractiviteit beïnvloeden. Carbachol verhoogt de ICC-activiteit door ANO1-activering.<ref name="ICC review" /><ref name="pmid21768263" />

ICC's zijn ook cruciaal voor de voortplanting van langzame elektrische golven. ICC's vormen een netwerk waardoor langzame golfactiviteit zich kan voortplanten. Als dit netwerk verbroken wordt, zullen twee spiergebieden onafhankelijk van elkaar functioneren.

== Klinische betekenis ==
Er wordt gedacht dat ICC's de cellen zijn waaruit [[gastro-intestinale stromale tumor]]en in en rond het maag-darmkanaal ontstaan.<ref>{{cite journal |author=Miettinen M, Lasota J |title=Gastrointestinal stromal tumors: review on morphology, molecular pathology, prognosis, and differential diagnosis |url=https://archive.org/details/sim_archives-of-pathology-laboratory-medicine_2006-10_130_10/page/n51 |journal=Arch Pathol Lab Med |volume=130 |issue=10 |pages=1466–78 |year=2006 |pmid=17090188 |doi=10.5858/2006-130-1466-GSTROM |issn=1543-2165}}</ref> Afwijkingen in het ICC-netwerk zijn ook een oorzaak van chronische [[intestinale pseudo-obstructie]], waardoor verwijding van de darm ontstaat.<ref name=degiorgio>{{cite journal |author=De Giorgio R, Sarnelli G, Corinaldesi R, Stanghellini V |title=Advances in our understanding of the pathology of chronic intestinal pseudo-obstruction |journal=Gut |volume=53 |issue=11 |pages=1549–1552 |year=2004 |pmid=15479666 |doi=10.1136/gut.2004.043968 |pmc=1774265}} [http://gut.bmjjournals.com/cgi/content/full/53/11/1549 Full Text]</ref>

De afwezigheid van interstitiële cellen van Cajal of hun ontoereikende functie is in verband gebracht met een aantal maag-darm aandoeningen.<ref name="Chen,2014"/> Neuro-intestinale aandoeningen zijn het gevolg van ontregelde interacties tussen het zenuwstelsel en het maag-darmkanaal, wat leidt tot aandoeningen zoals de [[ziekte van Hirschsprung]] en het [[prikkelbaredarmsyndroom]].<ref>[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10526372/ Egan L. Choi; Negar Taheri; Elijah Tan; Kenjiro Matsumoto; Yujiro Hayashi (2023). «The Crucial Role of the Interstitial Cells of Cajal in Neurointestinal Diseases». Biomolecules (REVISIÓN) 13 (9): 1358. doi:10.3390/biom13091358. Consultado el 9 de julio de 2024.]</ref>

{{panorama|Cel Cajal Plexos IM MY.png|850px|border=no|Karakteristieke rangschikking van de cellen van Cajal in de intramusculaire (links) en myenterische (ICC-MY) plexus (rechts). Membraanreceptorproteïne KIT. [[Lichtmicroscoop#Confocale en superresolutiemicroscopen|confocale microscoop]].}}

{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Interstitial cell of Cajal|oldid=1265527363}}
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=es|titel=Célula intersticial de Cajal|oldid=164411621}}
{{References}}}}
{{Commonscat|Interstitial cells of Cajal}}

[[Categorie:Cel]]
[[Categorie:Anatomie]]
[[Categorie:Zenuwstelsel]]


text:
# Mabahissaster zengi
Mabahissaster zengi is een zeester uit de familie Goniasteridae.
De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1938 gepubliceerd door Macan.

wikiname: nlwiki

title: Mabahissaster zengi

in_language: nl

wikitext:
{{Taxobox
| type = dier
| naam = ''Mabahissaster zengi''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Stekelhuidigen|Echinodermata]] (Stekelhuidigen)
| klasse = [[Zeesterren|Asteroidea]] (Zeesterren)
| orde = [[Valvatida]]
| familie = [[Goniasteridae]]
| geslacht = ''[[Mabahissaster]]''
| w-naam = ''Mabahissaster zengi''
| auteur = Macan
| datum = 1938
| haakjes =
| origineel =
| worms = 213266
}}

'''''Mabahissaster zengi''''' is een [[zeesterren|zeester]] uit de familie [[Goniasteridae]].

De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1938 gepubliceerd door Macan.

{{Appendix|2=
* Mah, C. (2010). ''Mabahissaster zengi'' Macan, 1938. In: Mah, C.L. (2010). World Asteroidea database. Gebaseerd op informatie uit het [[World Register of Marine Species]], te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=213266.
}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|15}}

{{DEFAULTSORT:Mabahissaster zengi}}
[[Categorie:Valvatida]]

title: Mabahissaster zengi

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Echinodermata (Stekelhuidigen)

Klasse: Asteroidea (Zeesterren)

Orde: Valvatida

Familie: Goniasteridae

Geslacht: Mabahissaster

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Bembidion shimoyamai
Bembidion shimoyamai is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1978 door Habu.

title: Bembidion shimoyamai

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Bembidion shimoyamai''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Loopkevers|Carabidae]] (Loopkevers)
| onderfamilie = [[Trechinae]]
| geslacht = ''[[Bembidion]]''
| w-naam = ''Bembidion shimoyamai''
| auteur = Habu
| datum = 1978
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Bembidion shimoyamai''''' is een [[kevers|kever]]soort uit de familie van de [[Loopkevers|loopkevers (Carabidae)]].<ref>Anichtchenko A. et al., (editors): [https://carabidae.org/search?rank=0&text=Bembidion+shimoyamai Carabidae of the World] (bezocht: 20 tot 28 maart 2013)</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1978 door Habu.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|29}}

[[Categorie:Bembidion|shimoyamai]]

title: Bembidion shimoyamai

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Carabidae (Loopkevers)

Onderfamilie: Trechinae

Geslacht: Bembidion

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Juan Carlos Chávez
Juan Carlos Chávez (11 december 1972) is een voormalig Boliviaans voetballer, die speelde als verdediger. Hij beëindigde zijn actieve loopbaan in 1999 bij de Boliviaanse club Club Destroyers.

## Clubcarrière
Chávez begon zijn professionele loopbaan in 1990 bij Club Blooming en kwam daarnaast uit voor de Boliviaanse clubs Oriente Petrolero en The Strongest.

## Interlandcarrière
Chávez speelde in totaal acht interlands voor Bolivia in de periode 1991-1995. Onder leiding van bondscoach Ramiro Blacutt maakte hij zijn debuut op 16 juni 1991 in de vriendschappelijke uitwedstrijd tegen Paraguay (0-0), net als verdediger Modesto Soruco.

title: Juan Carlos Chávez

wikitext:
{{Zie artikel|Zie voor de Mexicaanse voetballer het artikel [[Juan Carlos Chávez Zárate]].}}
{{Infobox voetballer
| spelernaam                  = Juan Carlos Chávez
| afbeelding                  =
| naam                        = {{nowrap|Juan Carlos Chávez}}
| geboortedatum               = [[11 december]] [[1972]]
| geboortestad                =
| geboorteland                = [[Bolivia]]
| lengte                      =
| gewicht                     =
| jeugdjaren                  =
| jeugdteams                  =
| huidigeclub                 = ''Gestopt in 1999''
| rugnummer                   =
| contracttot                 =
| positie                     = [[verdediger (voetbal)|Verdediger]]
| seizoen                     = 1990–1995
 1996
1997
1998
1999
| club                        = {{BO-VLAG}} [[Club Blooming]]
 {{BO-VLAG}} [[Oriente Petrolero]]
 {{BO-VLAG}} [[The Strongest]]
 {{BO-VLAG}} [[Oriente Petrolero]]
 {{BO-VLAG}} [[Club Destroyers]]
| wedstr(goals)               = 122{{0}}(11)
34{{0|00}}(1)
17{{0|00}}(1)
15{{0|00}}(0)
16{{0|00}}(1)
| interlandjaren              = 1991–1995
| interlandteam               = {{BOLf}}
| interlandwedstrijden(goals) = 8{{0|00}}(0)
| clubupdate=
| landupdate=
}}
'''Juan Carlos Chávez''' ([[11 december]] [[1972]]) is een voormalig [[Bolivia]]ans voetballer, die speelde als [[verdediger (voetbal)|verdediger]]. Hij beëindigde zijn actieve loopbaan in [[1999]] bij de Boliviaanse club [[Club Destroyers]].

==Clubcarrière==
Chávez begon zijn professionele loopbaan in [[1990]] bij [[Club Blooming]] en kwam daarnaast uit voor de Boliviaanse clubs [[Oriente Petrolero]] en [[The Strongest]].

==Interlandcarrière==
Chávez speelde in totaal acht interlands voor [[Boliviaans voetbalelftal (mannen)|Bolivia]] in de periode [[Boliviaans voetbalelftal in 1991|1991]]-[[Boliviaans voetbalelftal in 1995|1995]]. Onder leiding van bondscoach [[Ramiro Blacutt]] maakte hij zijn debuut op [[16 juni]] [[1991]] in de vriendschappelijke uitwedstrijd tegen [[Paraguayaans voetbalelftal (mannen)|Paraguay]] (0-0), net als verdediger [[Modesto Soruco]].

== Zie ook ==
* [[Lijst van spelers van Club Blooming]]
* [[Lijst van spelers van The Strongest]]
* [[Lijst van spelers van Oriente Petrolero]]

{{Appendix|2=
* [http://www.11v11.com/players/juan-carlos-chavez-111337/ 11v11]
* {{Link nationalfootballteams.com|pid=51615}}
{{References}}
}}

{{DEFAULTSORT:Chavez, Juan Carlos}}
[[Categorie:Boliviaans voetballer]]

title: Persoonlijke informatie

Geboortedatum: 11 december 1972

Geboorteplaats: Bolivia

Positie: Verdediger

title: Clubinformatie

Huidige club: Gestopt in 1999

title: Senioren

Seizoen: Club · W 0(G)

Club Blooming · Oriente Petrolero · The Strongest · Oriente Petrolero · Club Destroyers · 1220(11) · 3400(1) · 1700(1) · 1500(0) · 1600(1)

title: Interlands

Bolivia · 800(0)

Portaal: Voetbal


text:
# Gnophos boarmioides
Gnophos boarmioides is een vlinder uit de familie van de spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1967 door Wiltshire.

title: Gnophos boarmioides

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Gnophos boarmioides''
| afbeelding =
| familie = [[Spanners|Geometridae]] (Spanners)
| onderfamilie = [[Ennominae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Gnophos]]''
| w-naam = ''Gnophos boarmioides''
| auteur = Wiltshire
| datum = 1967
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Gnophos boarmioides''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Spanners|spanners (Geometridae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1967 door Wiltshire.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|30}}

[[Categorie:Gnophos|boarmioides]]

title: Gnophos boarmioides

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Geometridae (Spanners)

Onderfamilie: Ennominae

Geslacht: Gnophos

title: Soort


text:
# Ichneumon quinquealbatus
Ichneumon quinquealbatus is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de gewone sluipwespen (Ichneumonidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Kriechbaumer in 1890.

title: Ichneumon quinquealbatus

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Ichneumon quinquealbatus''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie= [[Gewone sluipwespen|Ichneumonidae]] (Gewone sluipwespen)
| geslacht = ''[[Ichneumon]]''
| w-naam = ''Ichneumon quinquealbatus''
| auteur = Kriechbaumer
| datum = 1890
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Ichneumon quinquealbatus''''' is een [[insecten|insect]] dat behoort tot de orde [[vliesvleugeligen]] (Hymenoptera) en de familie van de [[Gewone sluipwespen|gewone sluipwespen (Ichneumonidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Kriechbaumer in 1890.

{{Beginnetje|biologie|2012|08|26}}

[[Categorie:Ichneumon|quinquealbatus]]

title: Ichneumon quinquealbatus

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Ichneumonidae (Gewone sluipwespen)

Geslacht: Ichneumon

title: Soort


text:
# Adiscus wittmeri
Adiscus wittmeri is een keversoort uit de familie bladkevers (Chrysomelidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1992 gepubliceerd door Medvedev.

title: Adiscus wittmeri

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Adiscus wittmeri''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Bladkevers|Chrysomelidae]] (Bladkevers)
| geslacht = ''[[Adiscus]]''
| w-naam = ''Adiscus wittmeri''
| auteur = Medvedev
| datum = 1992
| haakjes =
| origineel =
}}

'''''Adiscus wittmeri''''' is een [[kevers|keversoort]] uit de familie [[bladkevers]] (Chrysomelidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1992 gepubliceerd door Medvedev.<ref>[http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/ChrysoIndex0.htm Chrysomelidae] in [http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Coleoptera1.htm Synopsis of the described Coleoptera of the World 13 december 2008]. [https://web.archive.org/web/20130927083459/https://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/ChrysoIndex0.htm Gearchiveerd] op 27 september 2013.</ref>

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|10|31}}

[[Categorie:Adiscus|wittmeri]]

title: Adiscus wittmeri

Familie: Chrysomelidae (Bladkevers)

Geslacht: Adiscus

title: Soort


text:
# Eric Harland
Eric 'Hercules' Du'sean Harland (Houston, 1978) is een Amerikaanse jazzslagwerker voornamelijk op het gebied van free jazz. Zijn stijl is een kruising tussen de stijlen van Elvin Jones en Jack DeJohnette en heeft een "vol geluid".
Harland begon in 1993 in plaatselijke bandjes te spelen, onder de indruk van Elvin Jones. Wynton Marsalis hoorde hem spelen en raadde hem aan naar New York te vertrekken om aldaar verder te studeren. Hij studeerde aan de Manhattan School of Music. Zijn bijnaam dankt hij er waarschijnlijk aan dat hij toen zwaar overgewicht had; het verhaal gaat dat hij niet meer door gewone deuren kon. Gedurende zijn opleiding viel hij zo af, dat hij uitgeput raakte. Hij ging terug naar Texas, alwaar hij Greg Osby ging begeleiden. Daarna ging hij van artiest naar artiest: Terence Blachard, Joe Henderson en Betty Carter kwamen toen op zijn weg.
Daarna volgden Geri Allen, Jason Moran (schoolgenoot), Ravi Coltrane, Dave Holland en het SFJAZZ Collective. Zijn grootste sprong naar roem was zijn verbintenis met McCoy Tyner, met wie hij optrad en muziekalbums opnam. De laatste jaren begeleidt hij Charles Lloyd.
Eric Harland, wiens moeder diepreligieus is en in hem een Messias in spe zag en hem onderwierp aan voodoo, ging na zijn muziekstudie theologie studeren; hij is gewijd predikant.

title: Eric Harland

wikitext:
[[Bestand:Eric Harland.jpg|right|thumb|200px|Eric Harland]]

'''Eric 'Hercules' Du'sean Harland''' ([[Houston]], [[1978]]) is een [[Verenigde Staten|Amerikaanse]] [[Slaginstrument|jazzslagwerker]] voornamelijk op het gebied van [[free jazz]]. Zijn stijl is een kruising tussen de stijlen van [[Elvin Jones]] en [[Jack DeJohnette]] en heeft een "vol geluid".

Harland begon in [[1993]] in plaatselijke bandjes te spelen, onder de indruk van [[Elvin Jones]]. [[Wynton Marsalis]] hoorde hem spelen en raadde hem aan naar [[New York (stad)|New York]] te vertrekken om aldaar verder te studeren. Hij studeerde aan de [[Manhattan School of Music]]. Zijn bijnaam dankt hij er waarschijnlijk aan dat hij toen zwaar overgewicht had; het verhaal gaat dat hij niet meer door gewone deuren kon. Gedurende zijn opleiding viel hij zo af, dat hij uitgeput raakte. Hij ging terug naar Texas, alwaar hij [[Greg Osby]] ging begeleiden. Daarna ging hij van artiest naar artiest: [[Terence Blachard]], [[Joe Henderson]] en [[Betty Carter]] kwamen toen op zijn weg.

Daarna volgden [[Geri Allen]], [[Jason Moran]] (schoolgenoot), [[Ravi Coltrane]], [[Dave Holland]] en het [[SFJAZZ Collective]]. Zijn grootste sprong naar roem was zijn verbintenis met [[McCoy Tyner]], met wie hij optrad en muziekalbums opnam. De laatste jaren begeleidt hij [[Charles Lloyd]].

Eric Harland, wiens moeder diepreligieus is en in hem een Messias in spe zag en hem onderwierp aan [[voodoo]], ging na zijn muziekstudie [[theologie]] studeren; hij is gewijd [[dominee|predikant]].

==Bronnen==
*[https://web.archive.org/web/20080907011215/http://www.moderndrummer.com/updatefull/200001293 Vraaggesprek]
*[https://www.allaboutjazz.com/php/musician.php?id=16129 Harland op All about Jazz]

{{Bibliografische informatie}}
{{DEFAULTSORT:Harland}}
[[Categorie:Amerikaans drummer]]


text:
# Plectroctena strigosa
Plectroctena strigosa is een mierensoort uit de onderfamilie van de Ponerinae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1899 door Emery.

title: Plectroctena strigosa

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Plectroctena strigosa''
| afbeelding = Plectroctena strigosa casent0102982 profile 1.jpg
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Mieren|Formicidae]] (Mieren)
| onderfamilie = [[Ponerinae (dieren)|Ponerinae]]
| tribus = [[Ponerini]]
| geslacht = ''[[Plectroctena]]''
| w-naam = ''Plectroctena strigosa''
| auteur = Emery
| datum = 1899
| haakjes  =
| commons = Category:Plectroctena strigosa
| species =
}}

'''''Plectroctena strigosa''''' is een [[Mieren|mierensoort]] uit de onderfamilie van de [[Ponerinae (dieren)|Ponerinae]].<ref>[http://www.antwiki.org/wiki/Plectroctena_strigosa Vermelding van de soort op Antwiki (Geraadpleegd april 2013)]</ref><ref>[http://www.antweb.org/description.do?genus=Plectroctena&name=strigosa&rank=species Vermelding van de soort op Antweb (Geraadpleegd april 2013)]</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1899 door Emery.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|13}}

[[Categorie:Plectroctena]]

title: Plectroctena strigosa

Familie: Formicidae (Mieren)

Onderfamilie: Ponerinae

Geslachtengroep: Ponerini

Geslacht: Plectroctena

title: Soort


text:
# Roger Shah
Roger Shah, ook bekend als DJ Shah of Sunlounger, is een Duits elektronisch componist en producer.
Roger Shah is geboren in Esslingen am Neckar in Zuid-Duitsland. Hij is de zoon van een Duitse moeder en een Pakistaanse vader. Zijn broer heet Pedro del Mar, ook een trance-dj. Zij zijn de gastheren van een tweewekelijkse vocal-tranceshow genaamd Mellomania. DJ Shah bracht voor het eerst producties uit in zijn geboorteland. In 1999 werden de nummers 'Claps', 'The Mission' en 'Tides of Time' een hit. In 2003 werd de track 'High' uitgebracht door Virgin Records met als opdruk Nebula. Dit betekende ook zijn eerste buitenlandse release en in de loop van de komende vijf jaar was hij gesigneerd voor zijn producties voor een reeks van trancelabels - zoals Anjunabeats, Vandit Records en Black Hole Recordings. Hij werkte in 2004 samen met de groep York aan de dubbelsingle Sunset Road / Dead Drummer. In 2006 maakt hij Beautiful samen met Jan Johnston. Met Signum maakt hij de singles Healesville Sanctuary (2009) en Ancient World (2011).

title: Roger Shah

wikitext:
'''Roger Shah''', ook bekend als '''DJ Shah''' of '''Sunlounger''', is een [[Duitsland|Duits]] elektronisch [[componist]] en [[Muziekproducent|producer]].

Roger Shah is geboren in [[Esslingen am Neckar]] in [[Zuid-Duitsland]]. Hij is de zoon van een Duitse moeder en een Pakistaanse vader. Zijn broer heet Pedro del Mar, ook een trance-dj. Zij zijn de gastheren van een tweewekelijkse vocal-tranceshow genaamd Mellomania. DJ Shah bracht voor het eerst producties uit in zijn geboorteland. In 1999 werden de nummers 'Claps', 'The Mission' en 'Tides of Time' een hit. In 2003 werd de track 'High' uitgebracht door [[Virgin Records]] met als opdruk Nebula. Dit betekende ook zijn eerste buitenlandse release en in de loop van de komende vijf jaar was hij gesigneerd voor zijn producties voor een reeks van trancelabels - zoals [[Anjunabeats]], [[Vandit Records]] en [[Black Hole Recordings]]. Hij werkte in 2004 samen met de groep [[York (Duitse band)|York]] aan de dubbelsingle ''Sunset Road / Dead Drummer''. In 2006 maakt hij ''Beautiful'' samen met [[Jan Johnston]]. Met [[Signum (artiest)|Signum]] maakt hij de singles ''Healesville Sanctuary'' (2009) en ''Ancient World'' (2011).

[[Categorie:Duits muziekproducent]]


text:
# Bassus tergalis
Bassus tergalis is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de schildwespen (Braconidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Alexeev in 1971.

title: Bassus tergalis

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Bassus tergalis''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie= [[Schildwespen|Braconidae]] (Schildwespen)
| geslacht = ''[[Bassus]]''
| w-naam = ''Bassus tergalis''
| auteur = Alexeev
| datum = 1971
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Bassus tergalis''''' is een [[insecten|insect]] dat behoort tot de orde [[vliesvleugeligen]] (Hymenoptera) en de familie van de [[Schildwespen|schildwespen (Braconidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Alexeev in 1971.

{{Beginnetje|biologie|2012|09|08}}

[[Categorie:Bassus|tergalis]]

title: Bassus tergalis

Familie: Braconidae (Schildwespen)

Geslacht: Bassus

title: Soort


text:
# Agustaschandaal
Het Agustaschandaal (of de zaak Agusta-Dassault) was een Belgische strafzaak, wegens corruptie bij de aankoop van 46 Agusta A109-gevechtshelikopters van het Italiaanse bedrijf Agusta door de Landcomponent van Defensie in 1988. Agusta had vele miljoenen Belgische franken beloofd aan politici van de PS en SP om een contract goed te keuren.

## Geschiedenis
Het Agustaschandaal vloeide voort uit het onderzoek naar de moord op PS-politicus André Cools, die in juli 1991 werd vermoord. Voormalig kolonel Jean Dubois, de rechterhand van Cools, sprak enkele weken na diens moord met het gerecht over de aankoop van Agusta-helikopters door Defensie en de daarbij ontvangen steekpenningen. Een van de geruchten die de ronde deed was dat Cools wist van het smeergeld dat ontvangen was bij de Agusta-deal en van plan was te praten. Ook gewezen minister Alain Van der Biest (PS) verklaarde in 1991 aan de gerechtelijke politie dat bij de aankoop van de helikopters smeergeld was betaald aan politici. De Luikse onderzoeksrechter Véronique Ancia, belast met het onderzoek naar de moord op Cools, werd in januari 1993 na een huiszoeking op de Belgische zetel van Agusta ook belast met een onderzoek naar mogelijke corruptie bij de aankoop van de Agusta-helikopters. Op 17 februari 1993 werd Georges Cywie, lobbyist en de Belgische vertegenwoordiger van Agusta, gearresteerd. Hij zou voor zijn rol als bemiddelaar in het aankoopdossier tussen 150 en 180 miljoen frank hebben ontvangen.
Wat aanvankelijk een schandaal binnen de Luikse PS-federatie leek te zijn, bleek echter snel groter te zijn. Ook de namen van ondernemers Fons Watteeuw (CVP), Leo Van Tuyckom en Léon-François Deferm doken in het onderzoek op, eveneens als hun relaties met politici. Aan Deferm was 175 miljoen frank commissieloon op het Agusta-contract betaald, dat versluisd werd via een bedrijf in Centraal-Amerika. Een deel hiervan was aan verschillende PS-politici beloofd. In maart 1993 werd Kamerlid en gewezen minister Van der Biest bewusteloos aangetroffen in zijn woning te Grâce-Hollogne. Hij was burgemeester van Grâce-Hollogne, de gemeente waar het vliegveld van Bierset is gelegen. Een deel van de Agusta-deal betrof de bouw van een distributiecentrum van Agusta-onderdelen op de luchthaven van Bierset. Cools was tevens voorzitter van de maatschappij die het vliegveld beheerde. Volgens Kamerlid Jean-Pierre Van Rossem (ROSSEM) was de Israëlische geheime dienst Mossad verantwoordelijk voor de aanslag. Onderzoeksrechter Ancia bezocht eveneens Italië en liet onder meer de Italiaanse oud-premier Bettino Craxi en vier topmensen van Agusta en Effim (het moederbedrijf van Agusta) verhoren. Kort daarop brak ook in Italië een Agusta-affaire los.

### Politieke gevolgen van het omkopingsschandaal
Het onderzoek leidde tot het ontslag van verschillende vooraanstaande politici:
- In januari 1994 keurde de Senaat de opheffing van de parlementaire onschendbaarheid van Guy Spitaels en Guy Mathot goed, beiden minister voor de PS in de Waalse regering. Op 21 januari 1994 werden beide ministers gedwongen om ontslag te nemen.
- Frank Vandenbroucke (SP), op dat ogenblik minister van Buitenlandse Zaken in de federale regering, nam ontslag in maart 1994[8] nadat bleek dat hij de opdracht had gegeven om het ontvangen smeergeld te verbranden.[9]
- Willy Claes (SP) legde zijn functie als secretaris-generaal van de NAVO neer op 20 oktober 1995. Hij was als minister van Economische Zaken rechtstreeks betrokken bij de keuze voor Agusta.
- Guy Coëme (PS), minister van Landsverdediging op het ogenblik van de feiten en vicepremier in 1994, werd ook in verdenking gesteld en moest eveneens aftreden. Hij had tegen de adviezen van de landmacht in toch voor Agusta gekozen. Op 1 februari 1994 werd hij door de Kamer van volksvertegenwoordigers in beschuldiging gesteld en verwezen naar het Hof van Cassatie, dat bevoegd was voor strafzaken waarbij ministers in functie betrokken zijn.[10]

### Rechtszaak voor het Hof van Cassatie
De zaak werd behandeld door het Hof van Cassatie. De procureur-generaal bij het Hof, Eliane Liekendael, trad op als openbaar aanklager.
In het proces belandden uiteindelijk twaalf mensen op de beklaagdenbank. Naast de socialistische politici Guy Spitaels (°1931), Guy Coëme (°1946) en Willy Claes (°1938) ging het onder meer om de Franse industrieel Serge Dassault (°1925), de adjunct-nationaal secretaris van de SP Luc Wallyn (°1938) en de PS-penningmeester Etienne Mangé (°1946). Verder ook nog Alfons Puelinckx (°1937), André Bastien (°1938), Jean-Lousi Mazy (°1955) en Auguste (Merry) Hermanus (°1944), François Pirot (°1942) en Johan Delanghe (°1945).
Het Hof veroordeelde de voornaamste betrokkenen op 23 december 1998 tot relatief zware maar voornamelijk voorwaardelijke straffen. Willy Claes kreeg de zwaarste straf: drie jaar voorwaardelijke gevangenisstraf en vijf jaar verbod om een openbare functie uit te oefenen. Guy Coëme en Guy Spitaels werden veroordeeld tot twee jaar gevangenis voorwaardelijk en ook vijf jaar verbod om een openbare functie uit te oefenen. De Franse industrieel Serge Dassault kreeg achttien maanden voorwaardelijk. Ook André Bastien, gewezen kabinetschef van Guy Coëme; Johan Delanghe, gewezen kabinetschef van Willy Claes; PS-medewerker Merry Hermanus; Jean-Louis Mazy, gewezen adjunct-kabinetschef van Guy Coëme; Etienne Mangé, gewezen penningmeester van de SP; François Pirot, naaste medewerker van Guy Coëme; zakenadvocaat Alfons Puelinckx; en Luc Wallyn, gewezen adjunct-nationaal secretaris van de SP, werden veroordeeld.

### Klacht bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens
Verschillende veroordeelden dienden een klacht in bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, omdat bij een procedure voor het Hof van Cassatie geen beroepsmogelijkheid is voorzien. Op 2 juni 2005 oordeelde het Hof echter dat er geen sprake was van schending van enige bepaling van het EVRM, tenminste wat de ministers betreft. Het feit dat de andere beklaagden, net zoals de ministers, ook door het Hof van Cassatie veroordeeld werden en daardoor evenmin de kans kregen om beroep aan te tekenen, werd door het Hof wel afgekeurd. De veroordeling van gewezen kabinetschef Johan Delanghe, oud-SP.A-kaderlid Luc Wallyn en advocaat Fons Puelinckx bleef bestaan, maar het Europees Hof kende hen een morele schadevergoeding van 7.500 euro en 8.000 euro voor gemaakte kosten toe, te betalen door de Belgische Staat.

## Wetenswaardigheid
In december 2023 waren nog 10 van de 46 Agusta A109B1-helikopters in gebruik bij de Belgische luchtmacht, gebaseerd op de Vliegbasis Bevekom.

title: Agustaschandaal

wikitext:
[[Bestand:Belgium Air Force Agusta A-109HO (A-109BA) Lofting-1.jpg|thumb|180px|Een [[Agusta A109|Agusta A-109]]-helikopter]]
[[Bestand:48K1304001.pdf|thumb|180px|Kamerverslag over het verzoek om Guy Coëme in beschuldiging te stellen.]]
Het '''Agustaschandaal''' (of de ''zaak Agusta-Dassault'') was een Belgische strafzaak, wegens [[corruptie]] bij de aankoop van 46 [[Agusta A109]]-[[helikopter|gevechtshelikopters]] van het [[Italiaanse]] bedrijf [[Agusta]] door de Landcomponent [[Luchtcomponent van Defensie|van Defensie]] in [[1988]]. Agusta had vele miljoenen Belgische franken beloofd aan politici van de [[Parti Socialiste (België)|PS]] en [[Socialistische Partij (België)|SP]] om een contract goed te keuren.

== Geschiedenis ==
Het Agustaschandaal vloeide voort uit het onderzoek naar de moord op PS-politicus [[André Cools]], die in juli 1991 werd vermoord. Voormalig kolonel Jean Dubois, de rechterhand van Cools, sprak enkele weken na diens moord met het gerecht over de aankoop van Agusta-helikopters door Defensie en de daarbij ontvangen steekpenningen. Een van de geruchten die de ronde deed was dat Cools wist van het smeergeld dat ontvangen was bij de Agusta-deal en van plan was te praten. Ook gewezen minister [[Alain Van der Biest]] (PS) verklaarde in 1991 aan de gerechtelijke politie dat bij de aankoop van de helikopters smeergeld was betaald aan politici.<ref name="verrijken">[https://www.tijd.be/algemeen/algemeen/Men-mag-zich-niet-zomaar-verrijken/5122378 "Men mag zich niet zomaar verrijken"], De Tijd, 27 februari 1993. [https://web.archive.org/web/20210412133557/https://www.tijd.be/algemeen/algemeen/Men-mag-zich-niet-zomaar-verrijken/5122378 Gearchiveerd] op 12 april 2021.</ref><ref name="nieuwsblad">[https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20120821_104 Agusta-Dassault: hoe zat dat ook al weer?], Het Nieuwsblad, 21 augustus 2012. [https://web.archive.org/web/20210412133554/https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20120821_104 Gearchiveerd] op 12 april 2021.</ref> De [[gerechtelijk arrondissement Luik|Luikse]] [[onderzoeksrechter]] [[Véronique Ancia]], belast met het onderzoek naar de moord op Cools, werd in januari 1993 na een huiszoeking op de Belgische zetel van Agusta ook belast met een onderzoek naar mogelijke corruptie bij de aankoop van de Agusta-helikopters.<ref name="nieuwsblad" /> Op 17 februari 1993 werd [[Georges Cywie]], lobbyist en de Belgische vertegenwoordiger van Agusta, gearresteerd. Hij zou voor zijn rol als bemiddelaar in het aankoopdossier tussen 150 en 180 miljoen frank hebben ontvangen.<ref>[https://www.tijd.be/algemeen/algemeen/smeergeld-bij-aankoop-legerhelikopters/5122578.html Smeergeld bij aankoop legerhelikopters], De Tijd, 20 februari 1993. [https://web.archive.org/web/20210412133557/https://www.tijd.be/algemeen/algemeen/smeergeld-bij-aankoop-legerhelikopters/5122578.html Gearchiveerd] op 12 april 2021.</ref>

Wat aanvankelijk een schandaal binnen de Luikse PS-federatie leek te zijn, bleek echter snel groter te zijn. Ook de namen van ondernemers [[Fons Watteeuw]] ([[Christelijke Volkspartij (België)|CVP]]), [[Leo Van Tuyckom]] en [[Léon-François Deferm]] doken in het onderzoek op, eveneens als hun relaties met politici. Aan Deferm was 175 miljoen frank commissieloon op het Agusta-contract betaald, dat versluisd werd via een bedrijf in Centraal-Amerika. Een deel hiervan was aan verschillende PS-politici beloofd.<ref name="verrijken" /> In maart 1993 werd Kamerlid en gewezen minister Van der Biest bewusteloos aangetroffen in zijn woning te [[Grâce-Hollogne]]. Hij was burgemeester van Grâce-Hollogne, de gemeente waar het [[luchthaven van Bierset|vliegveld van Bierset]] is gelegen. Een deel van de Agusta-deal betrof de bouw van een distributiecentrum van Agusta-onderdelen op de luchthaven van Bierset. Cools was tevens voorzitter van de maatschappij die het vliegveld beheerde.<ref>[https://www.tijd.be/algemeen/algemeen/Agusta-stort-Luikse-PS-in-nieuw-schandaal/5122901 Agusta stort Luikse PS in nieuw schandaal], De Tijd, 23 februari 1993. [https://web.archive.org/web/20210412133555/https://www.tijd.be/algemeen/algemeen/Agusta-stort-Luikse-PS-in-nieuw-schandaal/5122901 Gearchiveerd] op 12 april 2021.</ref> Volgens Kamerlid [[Jean-Pierre Van Rossem]] ([[ROSSEM]]) was de [[Israël (hoofdbetekenis)|Israëlische]] geheime dienst [[Mossad]] verantwoordelijk voor de aanslag.<ref>[https://www.tijd.be/algemeen/algemeen/PS-kamerlid-Van-der-Biest-zwaar-gewond-in-ziekenhuis/5117695 PS-kamerlid Van der Biest zwaar gewond in ziekenhuis], De Tijd, 12 maart 1993. [https://web.archive.org/web/20210412133555/https://www.tijd.be/algemeen/algemeen/PS-kamerlid-Van-der-Biest-zwaar-gewond-in-ziekenhuis/5117695 Gearchiveerd] op 12 april 2021.</ref> Onderzoeksrechter Ancia bezocht eveneens Italië en liet onder meer de Italiaanse oud-premier [[Bettino Craxi]] en vier topmensen van Agusta en Effim (het moederbedrijf van Agusta) verhoren.<ref>[https://www.tijd.be/algemeen/algemeen/Ancia-laat-oud-premier-Craxi-verhoren/5118287 Ancia laat oud-premier Craxi verhoren], De Tijd, 20 maart 1993. [https://web.archive.org/web/20210412133555/https://www.tijd.be/algemeen/algemeen/Ancia-laat-oud-premier-Craxi-verhoren/5118287 Gearchiveerd] op 12 april 2021.</ref> Kort daarop brak ook in Italië een Agusta-affaire los.<ref>[https://www.tijd.be/algemeen/algemeen/Band-tussen-Belgische-en-Italiaanse-Agusta-affaire-niet-uitgesloten/5130142 Band tussen Belgische en Italiaanse Agusta-affaire niet uitgesloten], De Tijd, 14 april 1993. [https://web.archive.org/web/20210412133557/https://www.tijd.be/algemeen/algemeen/Band-tussen-Belgische-en-Italiaanse-Agusta-affaire-niet-uitgesloten/5130142 Gearchiveerd] op 12 april 2021.</ref>

===Politieke gevolgen van het omkopingsschandaal===
Het onderzoek leidde tot het ontslag van verschillende vooraanstaande politici:
* In januari 1994 keurde de [[Senaat (België)|Senaat]] de opheffing van de [[parlementaire onschendbaarheid]] van [[Guy Spitaels]] en [[Guy Mathot]] goed, beiden minister voor de PS in de [[Waalse regering]]. Op 21 januari 1994 werden beide ministers gedwongen om ontslag te nemen.
* [[Frank Vandenbroucke (politicus)|Frank Vandenbroucke]] (SP), op dat ogenblik [[Lijst van Belgische ministers van Buitenlandse Zaken|minister van Buitenlandse Zaken]] in de federale regering, nam ontslag in maart 1994<ref>[https://archive.today/20120530094040/http://radio.klara.be/radio/10_ambassadeurs.php?gast_id=254 "Ik wil alle mensen recht in de ogen kunnen kijken"], Klara, 5 oktober 2010.</ref> nadat bleek dat hij de opdracht had gegeven om het ontvangen smeergeld te verbranden.<ref>{{citeer web|url=https://www.volkskrant.nl/archief/minister-van-bz-in-belgie-treedt-af-wegens-agusta-affaire~a395144/|titel=Minister van BZ in België treedt af wegens Agusta-affaire|author=JOS KLAASSEN|werk=De Volkskrant|archiefurl=https://web.archive.org/web/20170910221314/https://www.volkskrant.nl/archief/minister-van-bz-in-belgie-treedt-af-wegens-agusta-affaire~a395144/|archiefdatum=10 september 2017|dodeurl=nee}}</ref>
* [[Willy Claes]] (SP) legde zijn functie als [[secretaris-generaal van de NAVO]] neer op 20 oktober 1995. Hij was als [[Lijst van Belgische ministers van Economische Zaken|minister van Economische Zaken]] rechtstreeks betrokken bij de keuze voor Agusta.
* [[Guy Coëme]] (PS), [[Lijst van Belgische ministers van Defensie|minister van Landsverdediging]] op het ogenblik van de feiten en vicepremier in 1994, werd ook in verdenking gesteld en moest eveneens aftreden. Hij had tegen de adviezen van de landmacht in toch voor Agusta gekozen. Op 1 februari 1994 werd hij door de [[Kamer van volksvertegenwoordigers]] in beschuldiging gesteld en verwezen naar het [[Hof van Cassatie (België)|Hof van Cassatie]], dat bevoegd was voor strafzaken waarbij ministers in functie betrokken zijn.<ref>{{Citeer web|url=https://www.dekamer.be/kvvcr/showpage.cfm?section=flwb&language=nl&cfm=/site/wwwcfm/flwb/flwbn.cfm?dossierID=1304&legislat=48&inst=K|titel=Parlementair Document 48K1304|bezochtdatum=8 april 2020|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=27 januari 1994|uitgever=[[Kamer van volksvertegenwoordigers]]|taal=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20190527193048/http://www.dekamer.be/kvvcr/showpage.cfm?section=flwb|archiefdatum=27 mei 2019|dodeurl=ja}}</ref>

===Rechtszaak voor het Hof van Cassatie===
De zaak werd behandeld door het [[Hof van Cassatie (België)|Hof van Cassatie]]. De [[procureur-generaal]] bij het Hof, [[Eliane Liekendael]], trad op als openbaar aanklager.

In het proces belandden uiteindelijk twaalf mensen op de beklaagdenbank. Naast de socialistische politici [[Guy Spitaels]] (°1931), [[Guy Coëme]] (°1946) en Willy Claes (°1938) ging het onder meer om de Franse industrieel [[Serge Dassault]] (°1925), de adjunct-nationaal secretaris van de SP [[Luc Wallyn]] (°1938) en de PS-penningmeester [[Etienne Mangé]] (°1946). Verder ook nog [[Alfons Puelinckx]] (°1937), [[André Bastien]] (°1938), [[Jean-Lousi Mazy]] (°1955) en [[Auguste Hermanus|Auguste (Merry) Hermanus]] (°1944), [[François Pirot]] (°1942) en [[Johan Delanghe]] (°1945).

Het Hof veroordeelde de voornaamste betrokkenen op [[23 december]] [[1998]] tot relatief zware maar voornamelijk voorwaardelijke straffen. [[Willy Claes]] kreeg de zwaarste straf: drie jaar voorwaardelijke gevangenisstraf en vijf jaar verbod om een openbare functie uit te oefenen. Guy Coëme en Guy Spitaels werden veroordeeld tot twee jaar gevangenis voorwaardelijk en ook vijf jaar verbod om een openbare functie uit te oefenen. De Franse industrieel Serge Dassault kreeg achttien maanden voorwaardelijk. Ook André Bastien, gewezen kabinetschef van Guy Coëme; Johan Delanghe, gewezen kabinetschef van Willy Claes; PS-medewerker Merry Hermanus; Jean-Louis Mazy, gewezen adjunct-kabinetschef van Guy Coëme; Etienne Mangé, gewezen penningmeester van de SP; François Pirot, naaste medewerker van Guy Coëme; zakenadvocaat Alfons Puelinckx; en Luc Wallyn, gewezen adjunct-nationaal secretaris van de SP, werden veroordeeld.<ref>[https://cass.justitie.belgium.be/cass/ac/1998-7.pdf#page=92 Cass. 23 december 1998, AR A.94.0001.F], ''Arresten van het Hof van Cassatie'' 1998, nr. 534, pp. 1166–1233. [https://web.archive.org/web/20210127042923/https://cass.justitie.belgium.be/cass/ac/1998-7.pdf Gearchiveerd] op 27 januari 2021.</ref>

===Klacht bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens===
Verschillende veroordeelden dienden een klacht in bij het [[Europees Hof voor de Rechten van de Mens]], omdat bij een procedure voor het Hof van Cassatie geen [[beroepsmogelijkheid]] is voorzien. Op 2 juni 2005 oordeelde het Hof echter dat er geen sprake was van schending van enige bepaling van het [[EVRM]], tenminste wat de ministers betreft. Het feit dat de andere beklaagden, net zoals de ministers, ook door het [[Hof van Cassatie (België)|Hof van Cassatie]] veroordeeld werden en daardoor evenmin de kans kregen om beroep aan te tekenen, werd door het Hof wel afgekeurd. De veroordeling van gewezen kabinetschef Johan Delanghe, oud-SP.A-kaderlid Luc Wallyn en advocaat Fons Puelinckx bleef bestaan, maar het Europees Hof kende hen een morele schadevergoeding van 7.500 euro en 8.000 euro voor gemaakte kosten toe, te betalen door de [[Belgische Staat]].<ref>{{citeer web|url=https://www.standaard.be/cnt/dmf02062005_014|titel=Willy Claes kreeg eerlijk proces volgens Mensenrechtenhof|datum=2006-06-02|archiefurl=https://web.archive.org/web/20180623165713/http://www.standaard.be/cnt/dmf02062005_014|archiefdatum=23 juni 2018|dodeurl=nee}}</ref>

==Wetenswaardigheid==
In december 2023 waren nog 10 van de 46 Agusta A109B1-helikopters in gebruik bij de Belgische luchtmacht, gebaseerd op de [[Vliegbasis Bevekom]].<ref>[https://www.helispot.be/hs/page/detail.asp?oid=D4H2D2F1&sub=logboek ''Hoe vergaat het de Belgische Agusta A109BA helikopters?''], www.helispot.be, 26 december 2023</ref>

== Zie ook ==
* [[Carla Galle]]

==Literatuur==
* ''De Agusta affaire, Kroniek van een omstreden helikopteraankoop'', [[Johny Vansevenant]], Standaard Uitgeverij, 1994

{{Appendix}}

[[Categorie:1990-1999]]
[[Categorie:Strafzaak in België]]
[[Categorie:Rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens]]
[[Categorie:Geschiedenis van België in de 20e eeuw]]
[[Categorie:Corruptieschandaal in België]]
[[Categorie:Misdrijf in 1988]]


text:
# Lutzomyia texanus
Lutzomyia texanus is een muggensoort uit de familie van de glansmuggen (Psychodidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1938 door Dampf.

title: Lutzomyia texanus

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Lutzomyia texanus''
| afbeelding =
| orde = [[Tweevleugeligen|Diptera]] (Tweevleugeligen)
| onderorde = [[Muggen|Nematocera]] (Muggen)
| familie = [[Motmuggen|Psychodidae]] (Motmuggen)
| geslacht = ''[[Lutzomyia]]''
| auteur = Dampf
| datum = 1938
| haakjes = ja
}}
'''''Lutzomyia texanus''''' is een [[muggen]]soort uit de familie van de [[Glansmuggen|glansmuggen (Psychodidae)]].<ref>Martin et al., 1978, American Sand Flies, p. 146.</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1938 door Dampf.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|06|21}}

[[Categorie:Motmuggen]]

title: Lutzomyia texanus

Orde: Diptera (Tweevleugeligen)

Onderorde: Nematocera (Muggen)

Familie: Psychodidae (Motmuggen)

Geslacht: Lutzomyia

title: Soort


text:
# Thoracostoma penduli
Thoracostoma penduli is een rondwormensoort uit de familie van de Leptosomatidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1954 door Allgén.

title: Thoracostoma penduli

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Thoracostoma penduli''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Rondwormen|Nematoda]] ([[Rondwormen]])
| klasse = [[Enoplea]]
| orde = [[Enoplida]]
| familie = [[Leptosomatidae]]
| geslacht = ''[[Thoracostoma]]''
| w-naam = ''Thoracostoma penduli''
| auteur = Allgén
| datum = 1954
| haakjes =
| commons =
| species =
| worms = 121997
}}
'''''Thoracostoma penduli''''' is een [[rondwormen]]soort uit de familie van de [[Leptosomatidae]].<ref>Vincx, M. (2012). <i>Thoracostoma penduli</i> Allgén, 1954. In: Deprez, T. et al. (2005). NeMys. World list of free-living nematodes. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=121997</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1954 door Allgén.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|14}}

[[Categorie:Thoracostoma|penduli]]

title: Thoracostoma penduli

Stam: Nematoda (Rondwormen)

Klasse: Enoplea

Orde: Enoplida

Familie: Leptosomatidae

Geslacht: Thoracostoma

title: Soort


text:
# Attersee am Attersee
Attersee am Attersee is een gemeente in de Oostenrijkse deelstaat Opper-Oostenrijk, gelegen in het district Vöcklabruck. De gemeente heeft ongeveer 1500 inwoners. Het is bereikbaar per Atterseebahn van Stern und Hafferl. Er rijden nu nieuwe lagevloertrams. Het station ligt dicht bij het meer en de rondvaartboot. Die is ook van Stern und Hafferl. Kaartjes voor de boot zijn te koop in het station.

## Geografie
Attersee heeft een oppervlakte van 15 km². De gemeente ligt in het zuidwesten van de deelstaat Opper-Oostenrijk, aan de Attersee. Het ligt ten noordoosten van de deelstaat Salzburg en ten zuiden van de grens met Duitsland.
- Gemeinsame Normdatei: 1191834468
- Virtual International Authority File: 8300156497257617740009

title: Attersee am Attersee

wikitext:
{{Infobox plaats in Oostenrijk
| naam=Attersee am Attersee
| altnaam=
| wapen=
| vlag=
| deelstaat= [[Opper-Oostenrijk]]
| district= [[Vöcklabruck (district)|Vöcklabruck]]
| gemeentenummer = 4 17 02
| dichtheid=
| oppervlakte= 15
| hoogte= 496
| postcode= 4864
| netnummer=
| kenteken= VB
| website= http://www.attersee.ooe.gv.at
| mark=
| image= Attersee_am_Attersee.JPG
| image1=
| image2=
| caption=
| caption1=
| caption2=
| overignaam1=
| overig1=
| burgemeester=
| lat_deg = 47
| lat_min = 55
| lat_sec = 00
| lat_dir = N
| lon_deg = 13
| lon_min = 32
| lon_sec = 29
| lon_dir = E
}}
[[Bestand:Attersee am Attersee, die Katholische Pfarrkirche Mariä Himmelfahrt Dm57988 foto7 2017-08-11 16.48.jpg|Attersee am Attersee, kerk: Pfarrkirche Mariä Himmelfahrt|thumb|left|200px]]
'''Attersee am Attersee''' is een gemeente in de [[Oostenrijk]]se [[deelstaat]] [[Opper-Oostenrijk]], gelegen in het district [[Vöcklabruck (district)|Vöcklabruck]]. De gemeente heeft ongeveer 1500 inwoners. Het is bereikbaar per [[Atterseebahn]] van [[Stern und Hafferl]]. Er rijden nu nieuwe lagevloertrams. Het station ligt dicht bij het meer en de rondvaartboot. Die is ook van Stern und Hafferl. Kaartjes voor de boot zijn te koop in het station.

==Geografie==
Attersee heeft een oppervlakte van 15 km². De gemeente ligt in het zuidwesten van de deelstaat Opper-Oostenrijk, aan de [[Attersee (meer)|Attersee]]. Het ligt ten noordoosten van de deelstaat [[Salzburg (deelstaat)|Salzburg]] en ten zuiden van de grens met [[Duitsland]].

{{Bibliografische informatie}}
{{Beginnetje|1=landen & volken|land=Oostenrijk|2=2023|3=06|4=01}}
{{Coor title dms|47|55|00|N|13|32|29|E|type:city(1496)_region:AT-4}}

[[Categorie:Gemeente in Opper-Oostenrijk]]

title: Situering

Deelstaat: Opper-Oostenrijk

District: Vöcklabruck

title: Algemeen

Oppervlakte: 15 km²

title: Overig

Kenteken: VB

title: Detailkaart

Detailkaart: · Locatie in Opper-Oostenrijk

title: Foto's

Portaal: Centraal-Europa


text:
# Dactylispa lesnei
Dactylispa lesnei is een keversoort uit de familie bladkevers (Chrysomelidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1909 gepubliceerd door Raffaello Gestro.

title: Dactylispa lesnei

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Dactylispa lesnei''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Bladkevers|Chrysomelidae]] (Bladkevers)
| geslacht = ''[[Dactylispa]]''
| w-naam = ''Dactylispa lesnei''
| auteur = [[Raffaello Gestro|Gestro]]
| datum = 1909
| haakjes =
| origineel =
}}

'''''Dactylispa lesnei''''' is een [[kevers]]oort uit de familie [[bladkevers]] (Chrysomelidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1909 gepubliceerd door [[Raffaello Gestro]].<ref>[https://web.archive.org/web/20130927083459/https://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/ChrysoIndex0.htm Chrysomelidae] in Synopsis of the described Coleoptera of the World, 13 december 2008. Gearchiveerd op 27 september 2013.</ref>

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|10|30}}

[[Categorie:Dactylispa|lesnei]]

title: Dactylispa lesnei

Geslacht: Dactylispa

title: Soort


text:
# Norðurá (Borgarfjörður)
De Norðurá (Noordrivier) is een rivier in het westen van IJsland. De rivier heeft zijn bron in de Holtavörðuheiði hoogvlakte. Daarna stroomt hij door nauwe dalen om uiteindelijk in de rivier Hvítá uit te monden. In de Norðurá liggen meerdere watervallen waarvan de Glanni en de Laxfoss de bekendsten zijn. De Norðurá heeft een debiet van 10 tot 40 m³/s.

title: Norðurá (Borgarfjörður)

wikitext:
[[Bestand:De Norðurá (Noordrivier), Bestanddeelnr 190-0370.jpg|thumb|De Norðurá]]
De '''Norðurá''' (''Noordrivier'') is een rivier in het westen van [[IJsland]]. De rivier heeft zijn bron in de ''Holtavörðuheiði'' hoogvlakte. Daarna stroomt hij door nauwe dalen om uiteindelijk in de rivier [[Hvítá (Borgarfjörður)|Hvítá]] uit te monden. In de Norðurá liggen meerdere watervallen waarvan de [[Glanni]] en de [[Laxfoss (Norðurá)|Laxfoss]] de bekendsten zijn. De Norðurá heeft een debiet van 10 tot 40 m³/s.

==Zie ook==
*[[Lijst van rivieren in IJsland]]

{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Nordura (Borgarfjordur)}}
[[Categorie:Rivier in IJsland]]


text:
# Fulk van Angoulême
Fulk van Angoulême (†1157) was aartsbisschop van Tyrus van 1135 tot 1145 en Latijnse patriarch van Jeruzalem van 1145 tot aan zijn dood in 1157.

## Levensloop
Fulk begon zijn loopbaan als abt van de abdij van Celles-sur-Belle. Tijdens het schisma tussen Paus Innocentius II en Tegenpaus Anacletus II koos hij voor Innocentius II wat hem een bevordering tot prior van de Heilig Grafkerk opleverde. Hij volgde aartsbisschop Willem I van Tyrus op na zijn dood in 1135 en tien jaar later werd hij patriarch van Jeruzalem.
Fulk ontving de koningen die deelnamen aan de Tweede Kruistocht. Hij liet de Heilig Grafkerk restaureren. In 1152 bemiddelde hij in het conflict tussen Boudewijn III van Jeruzalem en zijn moeder Melisende, zonder succes. Hij was aanwezig tijdens het Beleg van Ascalon, waar hij de drager was van het Relikwie van het Heilig Kruis.
Willem van Tyrus schreef, dat Fulk bijna honderd jaar was toen hij stierf in 1157.

title: Fulk van Angoulême

wikitext:
'''Fulk van Angoulême''' (†1157) was [[aartsbisschop van Tyrus]] van 1135 tot 1145 en [[Lijst van Latijnse patriarchen van Jeruzalem|Latijnse patriarch van Jeruzalem]] van 1145 tot aan zijn dood in 1157.

== Levensloop ==
Fulk begon zijn loopbaan als abt van de abdij van [[Celles-sur-Belle]]. Tijdens het schisma tussen [[Paus Innocentius II]] en [[Tegenpaus Anacletus II]] koos hij voor Innocentius II wat hem een bevordering tot [[prior]] van de [[Heilig Grafkerk]] opleverde. Hij volgde aartsbisschop [[Willem I van Tyrus]] op na zijn dood in 1135 en tien jaar later werd hij patriarch van Jeruzalem.

Fulk ontving de koningen die deelnamen aan de [[Tweede Kruistocht]]. Hij liet de Heilig Grafkerk restaureren. In 1152 bemiddelde hij in het conflict tussen [[Boudewijn III van Jeruzalem]] en zijn moeder [[Melisende]], zonder succes. Hij was aanwezig tijdens het [[Beleg van Ascalon]], waar hij de drager was van het [[Relikwieën van het Heilig Kruis|Relikwie van het Heilig Kruis]].

[[Willem van Tyrus]] schreef, dat Fulk bijna honderd jaar was toen hij stierf in 1157.

{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Patriarch Fulk of Jerusalem|oldid=1018982168|datum=20220707}}
}}

[[Categorie:Latijns patriarch van Jeruzalem]]


text:
# Patissa fractilinealis
Patissa fractilinealis is een vlinder uit de familie grasmotten (Crambidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1919 door Hampson.
De soort komt voor in tropisch Afrika.

title: Patissa fractilinealis

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Patissa fractilinealis''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| familie = [[Grasmotten|Crambidae]] (Grasmotten)
| geslacht = ''[[Patissa]]''
| w-naam = ''Patissa fractilinealis''
| auteur = Hampson
| datum = 1919
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Patissa fractilinealis''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie [[grasmotten]] (Crambidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1919 door Hampson.

De soort komt voor in [[Afrotropisch gebied|tropisch Afrika]].

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|2012-DePrins-DePrins}} [bezocht 27-3-2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|03|27}}

[[Categorie:Patissa|fractilinealis]]
[[Categorie:Dier uit het Afrotropisch gebied]]

title: Patissa fractilinealis

Familie: Crambidae (Grasmotten)

Geslacht: Patissa

title: Soort


text:
# Grafofoon
De grafofoon (Engels: Graphophone) was een apparaat om geluid op te nemen en weer af te spelen, en wordt gezien als de voorloper van de dictafoon. Het was een verbeterde versie  van de fonograaf uit 1877 van Thomas Edison. De grafofoon werd rond 1885 uitgevonden door assistent Charles Sumner Tainter in het Volta-laboratorium van Alexander Graham Bell en Alexanders neef Chichester Bell.

## Ontwikkeling
Bij de "sprekende machine" van Edison werden via een membraan en een stalen naald de geluidstrillingen vastgelegd, doordat de scherpe punt van de naald een groef van wisselende diepte trok in een laagje bladtin die om een ronddraaiende cilinder was aangebracht. Na de opname werd de naald naar het begin van de cilinder gebracht en in de geluidsspoor gezet. Door vervolgens de cilinder rond te draaien werd het opgenomen geluid via een hoorn afgespeeld. Echter, na het verkrijgen van het patent op zijn fonograaf, ging Edison niet verder met de ontwikkeling van de machine, omdat hij zich vanaf dan volledig bezighield met de uitvinding van de gloeilamp.
Bell en Tainter zagen het gebruik van tinfolie in Edisons ontwerp als een groot obstakel. Ten eerste moest men, om een goede opname te maken, over een krachtig stemgeluid beschikken en ten tweede waren de opnames zo fragiel dat deze na een aantal keer te zijn afgespeeld al begonnen te vervagen. Na vijf jaar geëxperimenteerd te hebben met verschillende materialen kwamen ze tot de conclusie dat carnaubawas op een papieren rol het beste resultaat gaf, omdat hierin naast een diepere ook een fijnere groef kon worden gesneden. Daar waar Edisons ontwerp een opnametijd had van twee tot drie minuten, kon met hun verbeterde versie tien minuten worden opgenomen.
Deze innovatie werd mei 1886 gepatenteerd onder de naam "Graphophone". Het zou een belangrijke stap voorwaarts zijn in verdere ontwikkeling ervan en de eerste stap in de fabricage van een commercieel verkoopbaar product.

## Octrooirechten
Hoewel Bell en Tainter Edison erkenden als de eigenlijke uitvinder ervan en hem zelfs wilde laten meedelen in de winst in ruil voor de verdere ontwikkeling ervan, wees Edison hun voorstel resoluut af. Volgens hem hadden ze zijn favoriete uitvinding gestolen en dus klaagde hij de heren aan wegens inbreuk op zijn octrooi uit 1878. Later werd de zaak tussentijds geschikt, ook omdat Edison een aantal van Tainters ideeën had gebruikt in latere uitvoeringen van zijn fonograaf.

title: Grafofoon

wikitext:
[[Bestand:Graphophone1901.jpg|thumb|Grafofoon uit 1901]]
De '''grafofoon''' ([[Engels]]: ''Graphophone'') was een apparaat om geluid op te nemen en weer af te spelen, en wordt gezien als de voorloper van de [[dictafoon]]. Het was een verbeterde versie  van de [[fonograaf]] uit 1877 van [[Thomas Edison]]. De grafofoon werd rond 1885 uitgevonden door assistent [[Charles Sumner Tainter]] in het Volta-laboratorium van [[Alexander Graham Bell]] en Alexanders neef [[Chichester Bell]].

== Ontwikkeling ==
Bij de "sprekende machine" van Edison werden via een membraan en een stalen naald de geluidstrillingen vastgelegd, doordat de scherpe punt van de naald een groef van wisselende diepte trok in een laagje [[stanniool|bladtin]] die om een ronddraaiende cilinder was aangebracht. Na de opname werd de naald naar het begin van de cilinder gebracht en in de geluidsspoor gezet. Door vervolgens de cilinder rond te draaien werd het opgenomen geluid via een hoorn afgespeeld. Echter, na het verkrijgen van het patent op zijn fonograaf, ging Edison niet verder met de ontwikkeling van de machine, omdat hij zich vanaf dan volledig bezighield met de uitvinding van de gloeilamp.

Bell en Tainter zagen het gebruik van tinfolie in Edisons ontwerp als een groot obstakel. Ten eerste moest men, om een goede opname te maken, over een krachtig stemgeluid beschikken en ten tweede waren de opnames zo fragiel dat deze na een aantal keer te zijn afgespeeld al begonnen te vervagen. Na vijf jaar geëxperimenteerd te hebben met verschillende materialen kwamen ze tot de conclusie dat [[carnaubawas]] op een papieren rol het beste resultaat gaf, omdat hierin naast een diepere ook een fijnere groef kon worden gesneden. Daar waar Edisons ontwerp een opnametijd had van twee tot drie minuten, kon met hun verbeterde versie tien minuten worden opgenomen.<ref>{{en}} [http://www.cedmagic.com/history/tainter-graphophone.html Tainter Graphophone] Capacitance Electronic Discs (Bezocht 11 februari 2009). [https://web.archive.org/web/20230315030454/http://www.cedmagic.com/history/tainter-graphophone.html Gearchiveerd] op 15 maart 2023.</ref>

Deze innovatie werd mei 1886<ref>{{en}} [https://web.archive.org/web/20080513184133/http://history.sandiego.edu/gen/recording/tainter05.html Tainter Patents 1886-1887] Recording Technology History, San Diego</ref> gepatenteerd onder de naam "Graphophone". Het zou een belangrijke stap voorwaarts zijn in verdere ontwikkeling ervan en de eerste stap in de fabricage van een commercieel verkoopbaar product.

== Octrooirechten ==
Hoewel Bell en Tainter Edison erkenden als de eigenlijke uitvinder ervan en hem zelfs wilde laten meedelen in de winst in ruil voor de verdere ontwikkeling ervan, wees Edison hun voorstel resoluut af. Volgens hem hadden ze zijn favoriete uitvinding gestolen en dus klaagde hij de heren aan wegens inbreuk op zijn octrooi uit 1878. Later werd de zaak tussentijds geschikt, ook omdat Edison een aantal van Tainters ideeën had gebruikt in latere uitvoeringen van zijn fonograaf.

{{Appendix|2=
*{{en}} [https://web.archive.org/web/20040810065125/http://history.sandiego.edu/gen/recording/graphophone.html#group05 Charles Sumner Tainter and the Graphophone]
{{references}}
'''Externe links:'''
*{{nl}} [http://www.houwie.net/histart/natuur1889/grafofoon001.html De grafofoon] Artikel uit ''De Natuur'' van 15 september 1889
}}

[[Categorie:Opnameapparatuur]]


text:
# Protankyra petersi
Protankyra petersi is een zeekomkommer uit de familie Synaptidae.
De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1868 gepubliceerd door Karl Semper.

title: Protankyra petersi

wikitext:
{{Taxobox
| type = dier
| naam = ''Protankyra petersi''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Stekelhuidigen|Echinodermata]] (Stekelhuidigen)
| klasse = [[Zeekomkommers|Holothuroidea]] (Zeekomkommers)
| orde = [[Apodida]]
| familie = [[Synaptidae]]
| geslacht = ''[[Protankyra]]''
| w-naam = ''Protankyra petersi''
| auteur = Semper
| datum = 1868
| haakjes = ja
| origineel = ''Synapta petersi''
| worms = 529613
}}

'''''Protankyra petersi''''' is een [[Zeekomkommers|zeekomkommer]] uit de familie [[Synaptidae]].

De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1868 gepubliceerd door [[Karl Semper]].

{{Appendix|2=
* Paulay, G. (2010). ''Protankyra petersi'' (Semper, 1868). Geraadpleegd middels: [[World Register of Marine Species]], te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=529613.
{{References}}
}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|16}}

{{DEFAULTSORT:Protankyra petersi}}
[[Categorie:Protankyra|petersi]]

title: Protankyra petersi

Klasse: Holothuroidea (Zeekomkommers)

Orde: Apodida

Familie: Synaptidae

Geslacht: Protankyra

title: Soort


text:
# Francina Louise Schot
Francina Louise Schot (Rotterdam 19 december 1816 – Schaarbeek, 13 april 1894) was een Nederlandse kunstschilderes.

## Leven en werk
Schot werd in 1816 in Rotterdam geboren als dochter van de apotheker Adrianus Schot Nicolaaszoon en Petronella Jongeneel. Zij leerde op jonge leeftijd schilderen. In 1847 werd zij op 30-jarige leeftijd erelid van de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten (een van de voorlopers van de Rijksakademie van beeldende kunsten) in Amsterdam. In 1851 trouwde zij met de weduwnaar Pierre Henri Martin, in wiens rozentuin zij regelmatig tekende. Haar man zou in 1857 directeur van de Rotterdamse dierentuin worden. Het portret van Pierre Henri Martin bevindt zich in de collectie van het Museum Rotterdam en wordt aan haar toegeschreven. Uit hun huwelijk werden twee dochters geboren. Schot bleef productief als kunstschilder en ontving voor haar werk positieve kritieken. Een van haar stillevens werd in 1856 bekroond. Naast stillevens schilderde Schot ook portretten. Het grootste deel van haar leven woonde en werkte zij in Rotterdam. Na 1882 woonde zij in Den Haag en in België, in Jumet en in Schaarbeek. In deze plaats overleed zij in april 1894 op 77-jarige leeftijd.
- Stilleven (bloemen met vaas)
- Stilleven (bloemen met eend)

- Biografisch Portaal: 28020993
- International Standard Name Identifier: 0000 0003 9986 2243
- Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 070471126
- RKD-Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis: 71049
- Union List of Artist Names: 500067465
- Virtual International Authority File: 295347057
- WorldCat: E39PBJjMwGBJbg8gbjbr7c9VYP

title: Francina Louise Schot

wikitext:
{{Infobox kunstenaar
| naam           = Francina Louise Schot
| afbeelding     = Francina Louise Schot stilleven3.jpg
| onderschrift   = Stilleven door Francina Louise Schot
| volledige naam =
| bijnaam        =
| pseudoniem     =
| geboren        = [[Rotterdam]] [[19 december]] [[1816]]
| overleden      = [[Schaarbeek]], [[13 april]] [[1894]]
| land           = [[Nederland]]
| nationaliteit  =
| beroep         = [[Kunstschilder]]es
| signatuur      =
| jaren-actief   = 1831-1894
| periode        =
| stijl          =
| bekende-werken =
| RKD            = 71049
| website        =
}}
'''Francina Louise Schot''' ([[Rotterdam]] [[19 december]] [[1816]] – [[Schaarbeek]], [[13 april]] [[1894]]) was een Nederlandse [[kunstschilder]]es.

==Leven en werk==
Schot werd in 1816 in Rotterdam geboren als dochter van de apotheker Adrianus Schot Nicolaaszoon en Petronella Jongeneel. Zij leerde op jonge leeftijd schilderen. In 1847 werd zij op 30-jarige leeftijd erelid van de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten (een van de voorlopers van de [[Rijksakademie van beeldende kunsten]]) in Amsterdam. In 1851 trouwde zij met de weduwnaar Pierre Henri Martin, in wiens rozentuin zij regelmatig tekende. Haar man zou in 1857 directeur van de [[Diergaarde Blijdorp|Rotterdamse dierentuin]] worden. Het portret van Pierre Henri Martin bevindt zich in de collectie van het [[Museum Rotterdam]] en wordt aan haar toegeschreven.<ref>Museum Rotterdam: [https://web.archive.org/web/20140225230657/http://collectie.museumrotterdam.nl/objecten/10731-A-B Portret van Pierre Henri Martin (1793-1882)]</ref> Uit hun huwelijk werden twee dochters geboren. Schot bleef productief als kunstschilder en ontving voor haar werk positieve kritieken. Een van haar stillevens werd in 1856 bekroond. Naast stillevens schilderde Schot ook portretten. Het grootste deel van haar leven woonde en werkte zij in Rotterdam. Na 1882 woonde zij in Den Haag en in België, in [[Jumet]] en in Schaarbeek. In deze plaats overleed zij in april 1894 op 77-jarige leeftijd.

<gallery widths="180" heights="180">
Francina Louise Schot stilleven1 (1816-1894).jpg|Stilleven (bloemen met vaas)
Francina Louise Schot stilleven2.jpg|Stilleven (bloemen met eend)
</gallery>

{{Appendix|1=Bronnen|2=
*{{Link RKD|id=71049}}
*[[Hanna Klarenbeek|Klarenbeek, Hanna]] [https://resources.huygens.knaw.nl/vrouwenlexicon/lemmata/data/Schot Schot, Francina Louise (1816-1894)] in ''[[Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland]]'' (13/01/2014)
*Klarenbeek, Hanna ''Penseelprinsessen & broodschilderessen: Vrouwen in de beeldende kunst 1808-1913'', Bussum, 2012
*Documentatie van Beeldende Kunst in Zuid-Holland: [https://www.artindex.nl/zuidholland/default.asp?id=6&num=0479900903014070143140177005870910501711 Francina Louise Schot]
----
'''Noot'''
{{References}}
}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Schot, Francina Louise}}
[[Categorie:Nederlands kunstschilder]]

title: Persoonsgegevens

Geboren: Rotterdam 19 december 1816

Overleden: Schaarbeek, 13 april 1894

Geboorteland: Nederland

Beroep(en): Kunstschilderes

title: Oriënterende gegevens


text:
# Spanbeck
Spanbeck is een dorp in de Duitse gemeente Bovenden in de deelstaat Nedersaksen. In 1973 werd het dorp deel van de uitgebreide gemeente Bovenden. Spanbeck wordt voor het eerst vermeld in een oorkonde uit 1284.
- Virtual International Authority File: 316740373

title: Spanbeck

wikitext:
{{Infobox plaats in Duitsland
| naam =
| area = Nedersaksen
| subarea = Göttingen
| gemeente = [[Bovenden]]
| inwoners = 342
| census = 2008
| km2 =
| dichtheid =
| hoogte    = 246
| flag      =
| coa       = Wappen_Spanbeck.png
| postcode  = 37120
| netnummer = 05594
| web       =
| image = Spanbeck_Kirche.jpg
| caption = Dorpskerk
| lat_deg = 51
| lat_min = 36
| lat_sec = 30
| lon_deg = 10
| lon_min = 02
| lon_sec = 40
}}
'''Spanbeck''' is een dorp in de [[Duitsland|Duitse]] gemeente [[Bovenden]] in de deelstaat [[Nedersaksen]]. In 1973 werd het dorp deel van de uitgebreide gemeente Bovenden. Spanbeck wordt voor het eerst vermeld in een oorkonde uit 1284.

{{Bibliografische informatie}}
{{Coor title dms|51|36|30|N|10|02|40|E|type:city_scale:50000_region:DE}}

[[Categorie:Plaats in Nedersaksen]]
[[Categorie:Bovenden]]

title: Situering

Deelstaat: Nedersaksen

Landkreis: Göttingen

Gemeente: Bovenden

Coördinaten: 51° 37′ NB, 10° 3′ OL

title: Algemeen

title: Overig

title: Foto's

Foto's: Dorpskerk

Portaal: Duitsland


text:
# Acmana paulina
Acmana paulina is een vlinder uit de familie van de spinneruilen (Erebidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1916 door Schaus.

title: Acmana paulina

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Acmana paulina''
| afbeelding =
| familie = [[Spinneruilen|Erebidae]] (Spinneruilen)
| onderfamilie = [[Hypeninae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Acmana]]''
| w-naam = ''Acmana paulina''
| auteur = Schaus
| datum = 1916
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Acmana paulina''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Spinneruilen|spinneruilen (Erebidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1916 door Schaus.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|12}}

[[Categorie:Spinneruilen]]

title: Acmana paulina

Familie: Erebidae (Spinneruilen)

Onderfamilie: Hypeninae

Geslacht: Acmana

title: Soort


text:
# Servische volleybalploeg (mannen)
De Servische herenvolleybalploeg is het team dat Servië vertegenwoordigt bij internationale wedstrijden. Het team is een van de sterkste nationale volleybalteams ter wereld. In 2000 werd tijdens de Olympische Spelen in Sydney de gouden medaille behaald. In 2001 werd de Europese titel gewonnen. Andere medailles werden tijdens het Wereldkampioenschap en de FIVB World League gewonnen.

## Selectie

### Wereldkampioenschap 2007
Trainer/Coach: Igor Kolaković ( SRB)
| No. | Naam              | Club                     | Land |
| --- | ----------------- | ------------------------ | ---- |
| 1   | Nikola Kovačević  | GS Lamia                 | GRE  |
| 4   | Bojan Janić       | Codyeco Santa Croce      | ITA  |
| 5   | Vlado Petković    | Buducnost Podgorica      | MNE  |
| 6   | Slobodan Boškan   | Tours VB                 | FRA  |
| 7   | Dragan Stanković  | Crvena Zvezda            | SRB  |
| 8   | Marko Samardžić   | Vojvodina Novi Sad       | SRB  |
| 9   | Nikola Grbić      | Copra Piacenza           | ITA  |
| 10  | Miloš Nikić       | Budvanska Rivijera Budva | MNE  |
| 11  | Andrija Gerić     | Lube Banca Macerata      | ITA  |
| 14  | Ivan Miljković    | Lube Banca Macerata      | ITA  |
| 15  | Saša Starović     | Buducnost Podgorica      | MNE  |
| 18  | Marko Podraščanin | Vojvodina Novi Sad       | SRB  |

title: Servische volleybalploeg (mannen)

wikitext:
[[Bestand:Bulgaria-serbia volley 2012.jpg|thumb|Servische volleybalploeg]]
De '''Servische herenvolleybalploeg''' is het team dat [[Servië]] vertegenwoordigt bij internationale wedstrijden. Het team is een van de sterkste nationale volleybalteams ter wereld. In [[2000]] werd tijdens de [[Olympische Spelen]] in [[Sydney]] de gouden medaille behaald. In [[2001]] werd de [[Europees kampioenschap volleybal mannen|Europese titel]] gewonnen. Andere medailles werden tijdens het [[Wereldkampioenschap volleybal mannen|Wereldkampioenschap]] en de [[FIVB World League]] gewonnen.

==Selectie==
===Wereldkampioenschap 2007===
Trainer/Coach: [[Igor Kolaković]] ({{SRB}})

{| class="wikitable"
! No.
! Naam
! Club
! Land
|-
| 1
| [[Nikola Kovačević]]
| [[GS Lamia]]
| {{GRE}}
|-
| 4
| [[Bojan Janić]]
| [[Codyeco Santa Croce]]
| {{ITA}}
|-
| 5
| [[Vlado Petković]]
| [[Buducnost Podgorica (volleybal)|Buducnost Podgorica]]
| {{MNE}}
|-
| 6
| [[Slobodan Boškan]]
| [[Tours VB]]
| {{FRA}}
|-
| 7
| [[Dragan Stanković]]
| [[Crvena Zvezda (volleybal)|Crvena Zvezda]]
| {{SRB}}
|-
| 8
| [[Marko Samardžić]]
| [[Vojvodina Novi Sad (volleybal)|Vojvodina Novi Sad]]
| {{SRB}}
|-
| 9
| [[Nikola Grbić]]
| [[Copra Piacenza]]
| {{ITA}}
|-
| 10
| [[Miloš Nikić]]
| [[Budvanska Rivijera Budva]]
| {{MNE}}
|-
| 11
| [[Andrija Gerić]]
| [[Lube Banca Macerata]]
| {{ITA}}
|-
| 14
| [[Ivan Miljković]]
| [[Lube Banca Macerata]]
| {{ITA}}
|-
| 15
| [[Saša Starović]]
| [[Buducnost Podgorica (volleybal)|Buducnost Podgorica]]
| {{MNE}}
|-
| 18
| [[Marko Podraščanin]]
| [[Vojvodina Novi Sad (volleybal)|Vojvodina Novi Sad]]
| {{SRB}}
|}

[[Categorie:Nationale volleybalploeg]]
[[Categorie:Servische nationale sportploeg|Volleybal mannenploeg]]
[[Categorie:Sport in Servië|Volleybal mannenploeg]]


text:
# Lamprometra
Lamprometra is een geslacht van haarsterren uit de familie Mariametridae.

## Soort
- Lamprometra palmata (Müller, 1841)

title: Lamprometra

wikitext:
{{Taxobox
| naam = ''Lamprometra''
| titelweergave = cursief
| afbeelding = Feather Star (Lamprometra sp.) (6135437145).jpg
| afbeeldingtekst = ''Lamprometra sp.''
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Stekelhuidigen|Echinodermata]] (Stekelhuidigen)
| klasse = [[Zeelelies|Crinoidea]] (Zeelelies)
| orde = [[Haarsterren|Comatulida]] (Haarsterren)
| superfamilie = [[Himerometroidea]]
| familie = [[Mariametridae]]
| taxon = [[geslacht (biologie)|Geslacht]]
| w-naam = ''Lamprometra''
| auteur = [[Austin Hobart Clark|A.H. Clark]]
| datum = 1913
| commons = Category:Lamprometra
| species =
| worms = 204357
}}
'''''Lamprometra''''' is een [[geslacht (biologie)|geslacht]] van [[haarsterren]] uit de [[Familie (biologie)|familie]] [[Mariametridae]].

== Soort ==
* ''[[Lamprometra palmata]]'' <small>(Müller, 1841)</small>

[[Categorie:Haarsterren]]

title: Lamprometra

Klasse: Crinoidea (Zeelelies)

Orde: Comatulida (Haarsterren)

Superfamilie: Himerometroidea

Familie: Mariametridae

title: Geslacht


text:
# Hartemita punctata
Hartemita punctata is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de schildwespen (Braconidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Chen, He & Ma in 1998.

title: Hartemita punctata

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Hartemita punctata''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie= [[Schildwespen|Braconidae]] (Schildwespen)
| geslacht = ''[[Hartemita]]''
| w-naam = ''Hartemita punctata''
| auteur = Chen, He & Ma
| datum = 1998
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Hartemita punctata''''' is een [[insecten|insect]] dat behoort tot de orde [[vliesvleugeligen]] (Hymenoptera) en de familie van de [[Schildwespen|schildwespen (Braconidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Chen, He & Ma in 1998.

{{Beginnetje|biologie|2012|09|12}}

[[Categorie:Hartemita|punctata]]

title: Hartemita punctata

Geslacht: Hartemita

title: Soort


text:
# Hinsdorf
Hinsdorf is een plaats en voormalige gemeente in de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt, en maakt deel uit van de Landkreis Anhalt-Bitterfeld.
Hinsdorf telt 535 inwoners.

title: Hinsdorf

wikitext:
{{Infobox plaats in Duitsland
| coa              =
| lat_deg = 51
| lat_min = 43
| lat_sec = 0
| lon_deg = 12
| lon_min = 09
| lon_sec = 0
| detailkaart      =
| area             = Saksen-Anhalt
| subarea          = [[Anhalt-Bitterfeld]]
| gemeente         = [[Südliches Anhalt]]
| hoogte           = 84
| oppervlakte      = 8,53
| inwoners         = 535
| jaar             = 31-12-2004
| image            = Hinsdorf kirche.JPG
| caption          = Kerk van Hinsdorf
}}
'''Hinsdorf''' is een plaats en voormalige [[Duitse gemeente|gemeente]] in de [[Duitsland|Duitse]] deelstaat [[Saksen-Anhalt]], en maakt deel uit van de [[Landkreis]] [[Anhalt-Bitterfeld]].<ref name="ST Stat">{{Bronvermelding inwonertal Saksen-Anhalt}}</ref>
Hinsdorf telt 535 inwoners.

{{Appendix}}
{{Coor title dms|51|43|0|N|12|09|0|E|type:city_scale:50000_region:DE}}
{{Beginnetje|landen & volken|land=Duitsland|2=2006|3=12|4=27}}

[[Categorie:Plaats in Saksen-Anhalt]]
[[Categorie:Voormalige gemeente in Saksen-Anhalt]]
[[Categorie:Südliches Anhalt]]

title: Situering

Deelstaat: Saksen-Anhalt

Landkreis: Anhalt-Bitterfeld

Gemeente: Südliches Anhalt

Coördinaten: 51° 43′ NB, 12° 9′ OL

title: Algemeen

title: Overig

Website: Officiële website

title: Foto's

Foto's: Kerk van Hinsdorf


text:
# Macrobathra rubicundella
Macrobathra rubicundella is een vlinder uit de familie van de prachtmotten (Cosmopterigidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1864 door Walker.

title: Macrobathra rubicundella

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Macrobathra rubicundella''
| afbeelding =
| familie = [[Prachtmotten|Cosmopterigidae]] (Prachtmotten)
| onderfamilie =
| tribus =
| geslacht = ''[[Macrobathra]]''
| w-naam = ''Macrobathra rubicundella''
| auteur = Walker
| datum = 1864
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Macrobathra rubicundella''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Prachtmotten|prachtmotten (Cosmopterigidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1864 door Walker.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|31}}

[[Categorie:Macrobathra|rubicundella]]

title: Macrobathra rubicundella

Familie: Cosmopterigidae (Prachtmotten)

Geslacht: Macrobathra

title: Soort


text:
# Francesco Montenegro
Francesco Montenegro (Messina, 22 mei 1946) is een Italiaans geestelijke en een kardinaal van de Rooms-Katholieke Kerk.
Montenegro werd op 8 augustus 1969 tot priester gewijd. Op 18 maart 2000 werd hij benoemd tot hulpbisschop van Messina-Lipari-Santa Lucia del Mela en tot titulair bisschop van Aurusuliana; zijn bisschopswijding vond plaats op 29 april 2000. Op 23 februari 2008 volgde zijn benoeming tot aartsbisschop van Agrigento.
Montenegro werd tijdens het consistorie van 14 februari 2015 kardinaal gecreëerd. Hij kreeg de rang van kardinaal-priester. Zijn titelkerk werd de Santi Andrea e Gregorio al Monte Celio.
Montenegro ging op 22 mei 2021 met emeritaat.
- Istituto Centrale per il Catalogo Unico: NAPV106964
- Virtual International Authority File: 3714155566460213380001

title: Francesco Montenegro

wikitext:
{{Infobox kardinaal
| naam              = Francesco Montenegro
| afbeelding        = Francesco Montenegro.jpg
| afbeeldingbreedte =
| onderschrift      = Francesco Montenegro (rechts) schudt de hand van president [[Giorgio Napolitano]].
| geboortedatum     = [[22 mei]] [[1946]]
| geboorteplaats    = [[Messina (stad)|Messina]]
| overlijdensdatum  =
| overlijdensplaats =
| rang              = Kardinaal-priester
| soort kardinaal   = 4
| paus              = [[Paus Franciscus|Franciscus]]
| datum             = [[Lijst van kardinalen gecreëerd door paus Franciscus#Consistorie van 14 februari 2015|14 februari 2015]]
| aartsbisdom       =
| titelkerk         = ''[[San Gregorio Magno al Celio|Santi Andrea e Gregorio al Monte Celio]]''
| tijdvak1          = 2000-2008
| functie1          = [[Hulpbisschop]] van [[Messina (stad)|Messina]]-[[Lipari]]-[[Santa Lucia del Mela]]
| tijdvak2          = 2008-2021
| functie2          = [[Aartsbisschop]] van [[Aartsbisdom Agrigento|Agrigento]]
| tijdvak3          =
| functie3          =
| tijdvak4          =
| functie4          =
| tijdvak5          =
| functie5          =
| huidigefunctie    =
| eerderefuncties   =
| voorganger        =
| opvolger          =
| wapen             = Coat of arms of Francesco Montenegro.svg
| website           = bios2015.htm#Montenegro
}}
'''Francesco Montenegro''' ([[Messina (stad)|Messina]], [[22 mei]] [[1946]]) is een [[Italië|Italiaans]] [[geestelijke]] en een [[Kardinaal (geestelijke)|kardinaal]] van de [[Rooms-Katholieke Kerk]].

Montenegro werd op 8 augustus 1969 tot [[priester]] [[wijding|gewijd]]. Op 18 maart 2000 werd hij benoemd tot [[hulpbisschop]] van [[Messina (stad)|Messina]]-[[Lipari]]-[[Santa Lucia del Mela]] en tot [[titulair bisschop]] van ''Aurusuliana''; zijn bisschopswijding vond plaats op 29 april 2000. Op 23 februari 2008 volgde zijn benoeming tot aartsbisschop van [[Aartsbisdom Agrigento|Agrigento]].

Montenegro werd tijdens het [[Lijst van kardinalen gecreëerd door paus Franciscus#Consistorie van 14 februari 2015|consistorie van 14 februari 2015]] kardinaal gecreëerd. Hij kreeg de rang van [[kardinaal-priester]]. Zijn [[titelkerk]] werd de ''[[San Gregorio Magno al Celio|Santi Andrea e Gregorio al Monte Celio]]''.

Montenegro ging op 22 mei 2021 met [[emeritaat]].

{{Appendix||2=
== Bronnen ==
*{{en}}[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bmonf.html Francesco Montenegro] op www.catholic-hierarchy.org
}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Montenegro, Francesco}}
[[Categorie:Aartsbisschop van Agrigento]]
[[Categorie:Italiaans kardinaal]]

title: Kardinaal van de Rooms-Katholieke Kerk

Kardinaal van de Rooms-Katholieke Kerk: Wapen kardinaal

Rang: Kardinaal-priester

Titelkerk: Santi Andrea e Gregorio al Monte Celio

title: Creatie

Gecreëerd door: Franciscus

Consistorie: 14 februari 2015

title: Kerkelijke carrière

Hulpbisschop van Messina-Lipari-Santa Lucia del Mela

Aartsbisschop van Agrigento


text:
# Randiella multitheca
Randiella multitheca is een ringworm uit de familie van de Randiellidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1986 door Erséus & Strehlow.

title: Randiella multitheca

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Randiella multitheca''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Ringwormen|Annelida]] (Ringwormen)
| klasse = [[Clitellata]]
| orde = [[Enchytraeida]]
| familie = [[Randiellidae]]
| geslacht = ''[[Randiella]]''
| auteur = Erséus & Strehlow
| datum = 1986
| haakjes =
| worms = 476063
}}
'''''Randiella multitheca''''' is een [[ringwormen|ringworm]] uit de familie van de [[Randiellidae]].<ref>Timm, T. (2012). <i>Randiella multitheca</i> Erséus & Strehlow, 1986. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=476063</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1986 door Erséus & Strehlow.

{{Appendix}}

[[Categorie:Enchytraeida]]

title: Randiella multitheca

Stam: Annelida (Ringwormen)

Klasse: Clitellata

Orde: Enchytraeida

Familie: Randiellidae

Geslacht: Randiella

title: Soort