text:
# Acontia melaena
Acontia melaena is een vlinder uit de familie uilen (Noctuidae). De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1899 door George Francis Hampson.
De soort komt voor in het Afrotropisch gebied.

title: Acontia melaena

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Acontia melaena''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| familie = [[Uilen (vlinders)|Noctuidae]] (Uilen)
| geslacht = ''[[Acontia (vlinders)|Acontia]]''
| w-naam = ''Acontia melaena''
| auteur = Hampson
| datum = 1899
| haakjes = ja
| species =
| commons =
}}

'''''Acontia melaena''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie [[Uilen (vlinders)|uilen]] (Noctuidae). De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1899 door [[George Francis Hampson]].

De soort komt voor in het [[Afrotropisch gebied]].

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|2012-DePrins-DePrins}} [bezocht 18-3-2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|03|18}}

[[Categorie:Acontia|melaena]]
[[Categorie:Dier uit het Afrotropisch gebied]]

title: Acontia melaena

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Noctuidae (Uilen)

Geslacht: Acontia

title: Soort


text:
# On-board diagnostics
On-board diagnostics (OBD) is in de auto-elektronica een term die verwijst naar het voertuigmanagementsysteem en de interface voor het uitlezen van informatie over verschillende delen van het voertuig.
Sinds de introductie in de jaren 80 varieert de hoeveelheid informatie beschikbaar via de OBD. De modernste OBD is versie OBD II.

## OBD-I
OBD1 is in 1988 geïntroduceerd in de VS. OBD1 voertuigen moesten zijn uitgevoerd met een MIL (Malfunction Indicator Light). Storingscodes / DTC's (Diagnostic Trouble Codes) worden opgeslagen en kunnen worden uitgelezen. De California Air Resources Board (CARB) was verantwoordelijk voor de uitvoering van de OBD1 (aanvankelijk alleen van toepassing in Californië.) Voor OBD1 was er nog geen standaard waar de voertuigmerken aan moesten voldoen, zo waren er geen specificaties waar de diagnosestekker aan moest voldoen, fabrikanten maakten zelf een ontwerp voor de diagnosestekker. Hierdoor zijn er vele verschillende soorten diagnosestekkers die worden gebruikt voor OBD1. Ook voor de OBD1 codes waren er geen richtlijnen. De meeste voertuigmerken werken dan ook met hun eigen codes.

## OBD-II
In de jaren 90 ontwikkelde de CARB emissieregels voor een 2e generatie On Board Diagnose, de OBD2 (OBD2 is gelijk aan de Europese regelgeving, EOBD). Alle personenwagens en lichte tot middelzware bedrijfswagens die in de VS werden verkocht moesten per 1-1-1996 aan de OBD2-standaard voldoen. Het "System Diagnose Committee" van de "Society of Automotive Engineers" (SAE), die reeds in 1987 was opgericht, kwam ten aanzien van de OBD2 met een lijst van SAE standaardaanbevelingen die door de industrie moesten worden overgenomen.
De OBD-II heeft een gestandaardiseerde hardware interface: de vrouwelijke 16-pin (2x8) J1962 connector. In tegenstelling tot de OBD-I connector, is de OBD-II connector in principe altijd bevestigd aan de bestuurderszijde van de passagiersstoel naast de middenconsole. De SAE definieert de pinout van de connector als volgt:
1. +15
2. Bus positive Line of SAE-J1850
3. Chassis ground
4. Signal ground
5. Controller Area Network (CAN) high (ISO 15765-4 and SAE-J2234)
6. K line of ISO 9141-2 and ISO 14230-4
7. Bus negative Line of SAE-J1850
8. CAN low (ISO 15765-4 and SAE-J2234)
9. L line of ISO 9141-2 and ISO 14230-4
10. Accuspanning

wikiname: nlwiki

title: On-board diagnostics

in_language: nl

wikitext:
'''''On-board diagnostics''''' ('''OBD''') is in de auto-elektronica een term die verwijst naar het voertuigmanagementsysteem en de [[interface]] voor het uitlezen van informatie over verschillende delen van het voertuig.

Sinds de introductie in de [[1980-1989|jaren 80]] varieert de hoeveelheid informatie beschikbaar via de OBD. De modernste OBD is versie OBD II.

==OBD-I==
OBD1 is in 1988 geïntroduceerd in de VS. OBD1 voertuigen moesten zijn uitgevoerd met een MIL (''Malfunction Indicator Light''). Storingscodes / DTC's (''Diagnostic Trouble Codes'') worden opgeslagen en kunnen worden uitgelezen. De ''California Air Resources Board'' (CARB) was verantwoordelijk voor de uitvoering van de OBD1 (aanvankelijk alleen van toepassing in Californië.) Voor OBD1 was er nog geen standaard waar de voertuigmerken aan moesten voldoen, zo waren er geen specificaties waar de diagnosestekker aan moest voldoen, fabrikanten maakten zelf een ontwerp voor de diagnosestekker. Hierdoor zijn er vele verschillende soorten diagnosestekkers die worden gebruikt voor OBD1. Ook voor de OBD1 codes waren er geen richtlijnen. De meeste voertuigmerken werken dan ook met hun eigen codes.

==OBD-II==
[[Image:2016-07 ODB-II connector 01.JPG|thumb|right|270px|OBD connector voertuig]]
[[Image:OBD-II female connector pinout.svg|thumb|''Pinout'']]
[[File:Autoboss v-30.png|thumb|''Autoboss'' V 30]]
In de jaren 90 ontwikkelde de CARB emissieregels voor een 2e generatie ''On Board'' Diagnose, de OBD2 (OBD2 is gelijk aan de Europese regelgeving, EOBD). Alle personenwagens en lichte tot middelzware bedrijfswagens die in de VS werden verkocht moesten per 1-1-1996 aan de OBD2-standaard voldoen. Het "''System Diagnose Committee''" van de "''[[Society of Automotive Engineers]]''" (SAE), die reeds in 1987 was opgericht, kwam ten aanzien van de OBD2 met een lijst van SAE standaardaanbevelingen die door de industrie moesten worden overgenomen.

De OBD-II heeft een gestandaardiseerde ''hardware interface'': de vrouwelijke 16-pin (2x8) J1962 connector. In tegenstelling tot de OBD-I connector, is de OBD-II connector in principe altijd bevestigd aan de bestuurderszijde van de passagiersstoel naast de middenconsole. De SAE definieert de ''pinout'' van de [[connector (elektrotechniek)|connector]] als volgt:
# +15
# ''Bus positive Line of SAE-J1850''
# -
# ''Chassis ground''
# ''Signal ground''
# ''[[Controller Area Network]] (CAN) high (ISO 15765-4 and SAE-J2234)''
# ''K line of ISO 9141-2 and ISO 14230-4''
# -
# -
# ''[[Bus (elektronica)|Bus]] negative Line of SAE-J1850''
# -
# -
# -
# ''CAN low (ISO 15765-4 and SAE-J2234)''
# ''L line of ISO 9141-2 and ISO 14230-4''
# [[Loodaccu|Accuspanning]]

==Externe links==
*{{en}}[http://www.andybrain.com/archive/obdii-code-reader.htm ''OBD-II code readers: Listen when your car speaks'']
*{{nl}}[http://www.gerritspeek.nl/vag-com_obd-basis-info.html Je auto heeft een geheugen en kan worden uitgelezen]

[[Categorie:Elektronica]]
[[Categorie:Voertuigtechniek]]


text:
# Pardosa sagei
Pardosa sagei is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de wolfspinnen (Lycosidae).
Het dier behoort tot het geslacht Pardosa. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1937 door Willis J. Gertsch & Alfred Russel Wallace.

title: Pardosa sagei

wikitext:
{{Taxobox spin
| naam              = ''Pardosa sagei''
| titelweergave     = cursief
| afbeelding        =
| afbeeldingtekst   =
| familie           = [[Wolfspinnen|Lycosidae]] (Wolfspinnen)
| geslacht          = ''[[Pardosa]]''
| auteur            = [[Willis J. Gertsch]] & [[Alfred Russel Wallace]]
| datum             = 1937
| haakjes           =
}}
'''''Pardosa sagei''''' is een [[spinnen (dieren)|spinnen]][[soort]] in de taxonomische indeling van de [[Wolfspinnen|wolfspinnen (Lycosidae)]].<ref>{{Brontabel|2012-Platnick}}</ref>

Het dier behoort tot het geslacht ''[[Pardosa]]''. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1937 door [[Willis J. Gertsch]] & [[Alfred Russel Wallace]].

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|10|21}}
{{DEFAULTSORT:Pardosa sagei}}
[[Categorie:Pardosa|sagei]]

title: Pardosa sagei

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Arachnida (Spinachtigen)

Orde: Araneae (Spinnen)

Familie: Lycosidae (Wolfspinnen)

Geslacht: Pardosa

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Meret Felde
Meret Felde (Neumünster, 10 juli 1999) (geboren als Meret Wittje) is een voetbalspeelster uit Duitsland. Ze speelt als verdediger voor SC Freiburg in de Bundesliga.

## Clubcarrière
Felde begon met voetballen bij FC Krogaspe, een club uit Krogaspe in het Kreis Rendsburg-Eckernförde. Daarna speelde ze voor SV Tungendorf uit haar geboortestad en TuS Nortorf uit een stad ten noorden van Neumünster. In 2016 maakte Felde de overstap naar VfL Wolfsburg. Ze kwam tot 64 optredens in het tweede elftal van Die Wölfinnen in de Tweede Bundesliga. Op 28 augustus 2016 maakte Felde haar debuut voor de hoofdmacht van VfL Wolfsburg door in de basis te starten in een wedstrijd tegen FSV Gütersloh 2009. Ze wist haar eerste doelpunt te maken in een 2-1 uitoverwinning op SV Meppen. Vanaf het seizoen 2017/18 maakte Felde onderdeel uit van het eerste elftal van VfL Wolfsburg. Verder dan een optreden in de DFB Pokal kwam ze niet.
In het seizoen 2019/20 maakte Felde de overstap naar competitiegenoot SC Freiburg. Hier wist ze wel uit te groeien tot vaste waarde. In september 2023 maakte SC Freiburg bekend dat Felde zwanger was. Op 3 november 2024 keerde ze in een met 3-0 verloren uitwedstrijd tegen haar oude club VfL Wolfsburg terug, zo'n 17 maanden na haar laatste wedstrijd. In juni 2025 verlengde Felde haar contract bij SC Freiburg.

## Statistieken
| Seizoen | Club        | Land      | Competitie | Wedstrijden | Doelpunten |
| ------- | ----------- | --------- | ---------- | ----------- | ---------- |
| 2019/20 | SC Freiburg | Duitsland | Bundesliga | 11          | 1          |
| 2020/21 | SC Freiburg | Duitsland | Bundesliga | 18          | 0          |
| 2021/22 | SC Freiburg | Duitsland | Bundesliga | 21          | 0          |
| 2022/23 | SC Freiburg | Duitsland | Bundesliga | 21          | 0          |
| 2024/25 | SC Freiburg | Duitsland | Bundesliga | 16          | 0          |
| Totaal  | Totaal      | Totaal    | Totaal     | 87          | 1          |

Laatste update: 12 juni 2025

## Interlandcarrière
Felde nam als jeugdinternational van Duitsland -19 deel aan het EK 2018 in Zwitserland. Ze haalde met haar land de finale. Deze ging met 1-0 verloren tegen Spanje.

title: Meret Felde

wikitext:
{{Infobox voetballer
| spelernaam                  = Meret Felde
| volledigenaam               =  Meret Felde-Wittje
| bijnaam                     =
| afbeelding                  = 2021-10-10 Fußball, Flyeralarm Frauen-Bundesliga, FC Carl Zeiss Jena - SC Freiburg 1DX 7006 by Stepro.jpg
| onderschrift                = Felde bij [[SC Freiburg (vrouwenvoetbal)|SC Freiburg]] in 2021
| geboortedatum            = [[10 juli]] [[1999]]
| geboortestad                = [[Neumünster]]
| geboorteland                = {{DE}}
| overlijddatum               =
| stadvanoverlijden           =
| landvanoverlijden           =
| nationaliteit               = {{DE}}
| lengte                      = 170
| been                        =
| positie                     = [[Verdediger (voetbal)|verdediger]]
 [[Middenvelder]]
| gestopt                     =
| huidigeclub                 = {{DE-VLAG}} [[SC Freiburg (vrouwenvoetbal)|SC Freiburg]]
| rugnummer                   =
| huidigeclubfunctie          =
| functie                     =
| contracttot                 =
| verhuurdtot                 =
| jeugdjaren                  = 2003–2012
 2012–2013
 2013–2016
| jeugdteams                  = {{DE-VLAG}} FC Krogaspe
 {{DE-VLAG}} SV Tungendorf
 {{DE-VLAG}} TuS Nortorf
| seizoen                     = 2016–2019
 2017–2019
 2019–
 2019
| club                        = {{DE-VLAG}} VfL Wolfsburg II
 {{DE-VLAG}} [[VfL Wolfsburg (vrouwenvoetbal)|VfL Wolfsburg]]
 {{DE-VLAG}} [[SC Freiburg (vrouwenvoetbal)|SC Freiburg]]
 {{DE-VLAG}} SC Freiburg II
| wedstr(goals)  = 64{{0|00}}(1)
 0{{0|00}}(0)
 87{{0|00}}(1)
 10{{0|00}}(2)
| interlandjaren  = 2014–2015
 2015
 2017–2018
 2025–
| interlandteam              = {{DE-VLAG}} [[Duits voetbalelftal onder 16 (vrouwen)|Duitsland -16]]
 {{DE-VLAG}} [[Duits voetbalelftal onder 17 (vrouwen)|Duitsland -17]]
 {{DE-VLAG}} [[Duits voetbalelftal onder 19 (vrouwen)|Duitsland -19]]
 {{DE-VLAG}} [[Duits voetbalelftal onder 23 (vrouwen)|Duitsland -23]]
| interlandwedstrijden(goals) = 7{{0|00}}(0)
 3{{0|00}}(0)
 13{{0|00}}(0)
 2{{0|00}}(0)
| trainersjaren               =
| getraindeclubs              =
| erelijstjaren               =
| erelijst                    =
| medailles                   =
| clubupdate                  = 12 juni 2025
| landupdate                  = 12 juni 2025
}}
'''Meret Felde''' ([[Neumünster]], [[10 juli]] [[1999]]) (geboren als '''Meret Wittje''') is een voetbalspeelster uit [[Duitsland]]. Ze speelt als [[Verdediger (voetbal)|verdediger]] voor [[SC Freiburg (vrouwenvoetbal)|SC Freiburg]] in de [[Bundesliga (vrouwenvoetbal)|Bundesliga]].

== Clubcarrière ==
Felde begon met voetballen bij FC Krogaspe, een club uit [[Krogaspe]] in het [[Kreis Rendsburg-Eckernförde]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.shz.de/lokales/holsteinischer-courier/kontinuitaet-wird-beim-fc-krogaspe-gross-geschrieben-id109792.html |titel=''Kontinuität wird beim FC Krogaspe groß geschrieben''|werk=Schleswig-Holsteinischer Zeitungsverlag.de}}</ref> Daarna speelde ze voor SV Tungendorf uit haar geboortestad en TuS Nortorf uit een stad ten noorden van [[Neumünster]]. In 2016 maakte Felde de overstap naar [[VfL Wolfsburg (vrouwenvoetbal)|VfL Wolfsburg]]. Ze kwam tot 64 optredens in het tweede elftal van ''Die Wölfinnen'' in de Tweede Bundesliga. Op 28 augustus 2016 maakte Felde haar debuut voor de hoofdmacht van VfL Wolfsburg door in de basis te starten in een wedstrijd tegen [[FSV Gütersloh 2009 (vrouwenvoetbal)|FSV Gütersloh 2009]]. Ze wist haar eerste doelpunt te maken in een 2-1 uitoverwinning op [[SV Meppen (vrouwenvoetbal)|SV Meppen]]. Vanaf het seizoen 2017/18 maakte Felde onderdeel uit van het eerste elftal van VfL Wolfsburg. Verder dan een optreden in de [[DFB Pokal (vrouwen)|DFB Pokal]] kwam ze niet.

In het seizoen 2019/20 maakte Felde de overstap naar competitiegenoot [[SC Freiburg (vrouwenvoetbal)|SC Freiburg]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.soccerdonna.de/de/sc-freiburg-verpflichtet-wittje/news/anzeigen_5756.html|titel= ''SC Freiburg verpflichtet Wittje''|werk=soccerdonna.de}}</ref> Hier wist ze wel uit te groeien tot vaste waarde. In september 2023 maakte SC Freiburg bekend dat Felde zwanger was.<ref name="baby">{{Citeer web |werk=SC Freiburg |url=https://www.scfreiburg.com/aktuell/nachrichten/frauen-und-maedchen/2023/2024/news/meret-felde-wird-mutter/ |titel=Meret Felde wird Mutter |datum=2023-09-11 |taal=de |bezochtdatum=2025-06-12}}</ref> Op 3 november 2024 keerde ze in een met 3-0 verloren uitwedstrijd tegen haar oude club VfL Wolfsburg terug, zo'n 17 maanden na haar laatste wedstrijd.<ref>{{Citeer web|url=https://www.scfreiburg.com/aktuell/nachrichten/frauen-maedchen/2024/25/nachberichte/engagierter-auftritt-in-wolfsburg-endet-ohne-punkte/|titel=Engagierter Auftritt in Wolfsburg endet ohne Punkte|werk=scfreiburg.com|datum=2024-11-03|bezochtdatum=2025-06-12}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://www.scfreiburg.com/aktuell/nachrichten/frauen-und-maedchen/2023/2024/news/meret-felde-ist-mutter |titel=Meret Felde ist Mutter |werk=SC Freiburg |datum=2024-04-07 |bezochtdatum=2025-06-12}}</ref> In juni 2025 verlengde Felde haar contract bij SC Freiburg.<ref>{{Citeer web|url=https://www.soccerdonna.de/de/felde-verlaengert-vorzeitig-beim-sc-freiburg/news/anzeigen_15802.html|titel=Felde verlängert vorzeitig beim SC Freiburg|werk=Soccerdonna|datum=2025-06-10|bezochtdatum=2025-06-12}}</ref>

==Statistieken==
{| class="wikitable"
! Seizoen
! Club
! Land
! Competitie
! Wedstrijden
! Doelpunten
|-
| 2019/20 || rowspan=5 | [[SC Freiburg (vrouwenvoetbal)|SC Freiburg]] || rowspan=5 | {{DE-VLAG}} Duitsland || rowspan=5 | [[Bundesliga (vrouwenvoetbal)|Bundesliga]] || align="center" |11 || align="center" |1
|-
| 2020/21 || align="center" |18 || align="center" |0
|-
| 2021/22 || align="center" |21 || align="center" |0
|-
| 2022/23 || align="center" |21 || align="center" |0
|-
| 2024/25 || align="center" |16 || align="center" |0
|-
| colspan="4" | '''Totaal''' || align="center" |'''87''' || align="center" |'''1'''
|}
Laatste update: 12 juni 2025<ref name="Soccerway">{{Citeer web |url=https://nl.soccerway.com/players/meret-felde/457482/|titel=Duitsland - M. Felde - Profiel met nieuws, statistieken en geschiedenis - Soccerway |bezochtdatum=2025-06-12 |werk=nl.soccerway.com}}</ref>

==Interlandcarrière==
Felde nam als jeugdinternational van [[Duits voetbalelftal onder 19 (vrouwen)|Duitsland -19]] deel aan het [[Europees kampioenschap voetbal vrouwen onder 19 - 2018|EK 2018]] in [[Zwitserland]]. Ze haalde met haar land de finale. Deze ging met 1-0 verloren tegen [[Spaans voetbalelftal onder 19 (vrouwen)|Spanje]].

{{Appendix|2={{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel= Meret Felde|oldid=256634270|datum=20250612}}
{{References}}}}
{{Bibliografische informatie}}
{{DEFAULTSORT:Felde, Meret}}
[[Categorie:Duits voetballer]]

title: Persoonlijke informatie

Volledige naam: Meret Felde-Wittje

Geboorteplaats: Neumünster, Duitsland

Nationaliteit: Duitsland

Positie: verdediger · Middenvelder

title: Clubinformatie

Huidige club: SC Freiburg

title: Jeugd

FC Krogaspe · SV Tungendorf · TuS Nortorf

title: Senioren *

Seizoen: Club · W 0(G)

VfL Wolfsburg II · VfL Wolfsburg · SC Freiburg · SC Freiburg II · 6400(1) · 000(0) · 8700(1) · 1000(2)

title: Interlands **

Duitsland -16 · Duitsland -17 · Duitsland -19 · Duitsland -23 · 700(0) · 300(0) · 1300(0) · 200(0)

Interlands **:
* Bijgewerkt op 12 juni 2025
** Bijgewerkt op 12 juni 2025

Portaal: Voetbal


text:
# Polycheles coccifer
Polycheles coccifer is een tienpotigensoort uit de familie van de Polychelidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2000 door Galil.

title: Polycheles coccifer

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Polycheles coccifer''
| afbeelding = Polycheles coccifer 2009 stamp of the Philippines.jpg
| status = LC
| rl-id = 185066
| statusbron = 2009
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] ([[Geleedpotigen]])
| klasse = [[Malacostraca]]
| orde = [[Decapoda]]
| familie = [[Polychelidae]]
| geslacht = ''[[Polycheles]]''
| w-naam = ''Polycheles coccifer''
| auteur = Galil
| datum = 2000
| haakjes =
| commons =
| species =
| worms = 382984
}}
'''''Polycheles coccifer''''' is een [[tienpotigen]]soort uit de familie van de [[Polychelidae]].<ref>Chan, T. (2012). <i>Polycheles coccifer</i> Galil, 2000. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=382984</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2000 door Galil.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|22}}

[[Categorie:Polychelidae]]
[[Categorie:IUCN-status niet bedreigd]]

title: Polycheles coccifer · IUCN-status: Niet bedreigd (2009)

Klasse: Malacostraca

Orde: Decapoda

Familie: Polychelidae

Geslacht: Polycheles

title: Soort


text:
# Anagrus kvas
Anagrus kvas is een vliesvleugelig insect uit de familie Mymaridae. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2004 door Triapitsyn & Berezovskiy.

title: Anagrus kvas

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Anagrus kvas''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Mymaridae]]
| geslacht = ''[[Anagrus]]''
| w-naam = ''Anagrus kvas''
| auteur = Triapitsyn & Berezovskiy
| datum = 2004
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Anagrus kvas''''' is een [[Vliesvleugeligen|vliesvleugelig insect]] uit de familie [[Mymaridae]]. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2004 door Triapitsyn & Berezovskiy.

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|9999-Chalcidoidea}}
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|05|17}}

[[Categorie:Anagrus|kvas]]

title: Anagrus kvas

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Mymaridae

Geslacht: Anagrus

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Karangmojo (Balong)
Karangmojo is een bestuurslaag in het regentschap Ponorogo van de provincie Oost-Java, Indonesië. Karangmojo telt 766 inwoners (volkstelling 2010).

title: Karangmojo (Balong)

wikitext:
{{Infobox plaats in Indonesië
| soort          = Dorp
| naam           = Karangmojo
| inwoners       = 766
| datum inwoners = 2010
| provincie      = [[Oost-Java]] (Jawa Timur)
| regentschap    = [[Ponorogo (regentschap)|Ponorogo]]
| onderdistrict  = [[Balong (onderdistrict)|Balong]]
| eiland         = [[Java (eiland)|Java]]
| tijdzone       = +7
| code desa      = 3502110015
| mapname        =
| lat_deg        =
| lat_min        =
| lat_sec        =
| lon_deg        =
| lon_min        =
| lon_sec        =
| image          =
| caption        =
}}
'''Karangmojo''' is een bestuurslaag in het [[Regentschap (Indonesië)|regentschap]] [[Ponorogo (regentschap)|Ponorogo]] van de [[Provincies van Indonesië|provincie]] [[Oost-Java]], [[Indonesië]]. Karangmojo telt 766 inwoners (volkstelling 2010).

{{Appendix|2=
* Resultaten van de volkstelling (2010), Badan Pusat Statistik, [https://web.archive.org/web/20121202090212/http://bps.go.id/eng/download_file/Population_of_Indonesia_by_Village_2010.pdf Population_of_Indonesia_by_Village]
}}
{{Beginnetje|landen & Volken|land=Indonesië|2=2013|3=06|4=21}}

[[Categorie:Plaats in Oost-Java]]

title: Situering

Eiland: Java

Provincie: Oost-Java (Jawa Timur)

Regentschap of · stadsgemeente: Ponorogo

Onderdistrict: Balong

title: Algemeen

title: Overig

Portaal: Indonesië


text:
# Grondster-associatie
De grondster-associatie (Digitario-Illecebretum) is een associatie uit het dwergbiezen-verbond (Nanocyperion). De associatie omvat pioniervegetatie van kale, vochtige en zandige bodems in de heide, vooral bestaande uit eenjarige pionierssoorten.

## Naamgeving en codering
| Digitario-Illecebretum verticillati Diem., Siss. & Westh. 1940                            |
| Digitario ischaemi-Illecebretum verticillati Diem., Siss. & Westh. 1940 nom. mut. propos. |
| Spergulario-Illecebretum Siss. 1957                                                       |

- Syntaxoncode voor Nederland (rVvN): r29Aa04

De wetenschappelijke naam Digitario-Illecebretum is afgeleid van de botanische namen van respectievelijk glad vingergras (Digitaria ischaemum) en de kensoort grondster (Illecebrum verticillatum).

## Fysiognomie
De grondster-associatie omvat zeer laagblijvende, doorgaans open pioniervegetatie. Het kan als inslaggemeenschap optreden. Grondster bepaalt vaak in hoge mate het vegetatieaspect.
In de kruidlaag zijn laagblijvende, eenjarige rozetvormende planten als grondster dominant, samen met hogere grassen als struisgras en tredplanten als gewoon varkensgras en straatgras. De moslaag is weinig soortenrijk met het gewoon broedpeermos als meest gevonden soort.

## Ecologie
Deze plantengemeenschap is voornamelijk te vinden op onbegroeide, vochtige voedselarme tot matig voedselrijke, zwak zure tot neutrale bodems. Voorbeelden zijn vochtige, weinig belopen zandpaden, in de zomer droogvallende sloten en plassen, randen van duinplassen en vennen, zandgroeven en plagplekken in vochtige heide.
Het substraat is meestal leemarm, kalkarm grof zand, waar door opeenhoping van organisch materiaal en/of spoorvorming stagnatie van water optreedt.

## Subassociaties in Nederland en Vlaanderen
Binnen de grondster-associatie worden in Nederland en Vlaanderen twee subassociaties onderscheiden.

### Subassociatie met glad vingergras
Een subassociatie met glad vingergras (Digitario-Illecebretum digitarietosum) gekenmerkt door de opvallende aanwezigheid van glad vingergras (Digitaria ischaemum). De syntaxoncode voor Nederland is r29Aa04a.

### Subassociatie met waterpostelein
Een subassociatie met waterpostelein (Digitario-Illecebretum peplidetosum) gekenmerkt door de opvallende aanwezigheid van waterpostelein (Lythrum portula, synoniem: Peplis portula), knolrus, waterpeper, pitrus, gewone waternavel en moeraswalstro. De syntaxoncode voor Nederland is r29Aa04b.

## Verspreiding
De grondster-associatie heeft een beperkt verspreidingsgebied binnen atlantische en subatlantisch Europa. Ze is bekend van België, Nederland en Duitsland.
In Nederland komt deze associatie vooral voor in heidegebieden in het oosten van het land (drents-, subcentreuroop-, Gelders- en kempens district), waar ze vrij zeldzaam is. In Vlaanderen is ze, buiten de leemstreek, meer verspreid maar eveneens zeldzaam.

## Vegetatiezonering
In de vegetatiezonering kan de grondster-associatie contactgemeenschappen vormen met andere syntaxa van de hogere zandgronden. Langs zandige bermen, en dan vooral de subassociatie met glad vingergras, maakt de grondster-associatie vaak contact met grasland uit de struisgras-orde, doorgaans de vogelpootje-associatie. Op ietwat vochtige paden wordt de grondster-associatie ook vaak met de subassociatie van tengere rus van de associatie van Engels raaigras en grote weegbree aangetroffen.

## Diagnostische taxa voor Nederland en Vlaanderen
De associatie heeft in Nederland en Vlaanderen twee kensoorten, waarvan de grondster dikwijls een dominante rol speelt en de rode schijnspurrie op het tweede plan komt. Ze onderscheidt zich van de andere associaties binnen het verbond door de aanwezigheid van gewoon struisgras, schapenzuring en glad vingergras. In de onderstaande synoptische tabel staan de belangrijkste diagnostische taxa van de grondster-associatie voor Nederland en Vlaanderen.
Kruidlaag
| Kentaxon | Diff.soort | Presentie | Triviale naam      | Botanische naam                  | Opmerking                              | Afbeelding |
| -------- | ---------- | --------- | ------------------ | -------------------------------- | -------------------------------------- | ---------- |
| kA       | -          | > 90%     | grondster          | Illecebrum verticillatum         |                                        |            |
| kA       | -          | > 40%     | rode schijnspurrie | Spergularia rubra                |                                        |            |
| kV       | -          | > 10%     | liggend hertshooi  | Hypericum humifusum              |                                        |            |
| kV       | -          | > 10%     | waterpostelein     | Lythrum portula                  |                                        |            |
| kO       | -          | > 60%     | moerasdroogbloem   | Gnaphalium uliginosum            |                                        |            |
| kK       | -          | > 60%     | greppelrus         | Juncus bufonius                  |                                        |            |
|          | dA         | > 60%     | gewoon struisgras  | Agrostis capillaris              | tov. andere associaties in het verbond |            |
|          | dA         | > 50%     | schapenzuring      | Rumex acetosella                 | tov. andere associaties in het verbond |            |
|          | dA         | > 40%     | glad vingergras    | Digitaria ischaemum              | tov. andere associaties in het verbond |            |
|          | dA         |           | riempjes           | Corrigiola litoralis             | tov. andere associaties in het verbond |            |
| bg       |            | > 60%     | straatgras         | Poa annua                        |                                        |            |
| bg       |            | > 30%     | gewoon varkensgras | Polygonum aviculare              |                                        |            |
| bg       |            | > 30%     | gewone spurrie     | Spergula arvensis                |                                        |            |
| bg       |            | > 30%     | moerasstruisgras   | Agrostis canina                  |                                        |            |
| bg       |            | > 20%     | getande weegbree   | Plantago major subsp. intermedia |                                        |            |
| bg       |            | > 20%     | tormentil          | Potentilla erecta                |                                        |            |
| bg       |            | > 20%     | gestreepte witbol  | Holcus lanatus                   |                                        |            |
| bg       |            | > 20%     | tengere rus        | Juncus tenuis                    |                                        |            |
| bg       |            | > 20%     | waterpeper         | Persicaria hydropiper            |                                        |            |
| bg       |            | > 20%     | liggende vetmuur   | Sagina procumbens                |                                        |            |
| bg       |            | > 20%     | pijpenstrootje     | Molinia caerulea                 |                                        |            |
| bg       |            |           | pitrus             | Juncus effusus                   |                                        |            |

Moslaag
| Kentaxon | Diff.soort | Presentie | Triviale naam       | Botanische naam         | Opmerking | Afbeelding |
| -------- | ---------- | --------- | ------------------- | ----------------------- | --------- | ---------- |
| kV       | -          | > 10%     | gewoon broedpeermos | Pohlia annotina         |           |            |
| kV       | -          | < 10%     | bolletjespeermos    | Pohlia bulbifera        |           |            |
| -        |            | > 20%     | zandhaarmos         | Polytrichum juniperinum |           |            |

## Fotogalerij
- Close-up van de subassociatie met waterpostelein

title: Grondster-associatie

wikitext:
{{Syntaxobox
| naam = Grondster-associatie
| afbeelding = Een close-up van de grondster-associatie, in dit geval de subassociatie met waterpostelein.jpg
| onderschrift = Subassociatie met waterpostelein
| klasse = ''[[Isoeto-Nanojuncetea]]''
(dwergbiezen-klasse)
| orde = ''[[Nanocyperetalia]]''
(dwergbiezen-orde)
| verbond = ''[[Nanocyperion]]''
(dwergbiezen-verbond)
| syntaxon = [[Associatie (vegetatiekunde)|Associatie]]
| w-naam = ''Digitario-Illecebretum''
| auteur = {{Aut|[[Willem Herbert Diemont|Diem.]], [[Geert Sissingh|Siss.]] & [[Victor Westhoff|Westh.]] 1940}}
}}

De '''grondster-associatie''' (''Digitario-Illecebretum'') is een [[Associatie (vegetatiekunde)|associatie]] uit het [[dwergbiezen-verbond]] (''Nanocyperion''). De associatie omvat [[pioniervegetatie]] van kale, vochtige en zandige bodems in de [[Heide (vegetatie)|heide]], vooral bestaande uit [[eenjarig]]e [[pionierssoort]]en.

== Naamgeving en codering ==
{| Class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style=" text-align:left;"
! colspan="3" | Synoniemen''
|-
| ''Digitario-Illecebretum verticillati'' {{Aut|[[Willem Herbert Diemont|Diem.]], Siss. & [[Victor Westhoff|Westh.]] 1940}}
|-
| ''Digitario ischaemi-Illecebretum verticillati'' {{Aut|[[Willem Herbert Diemont|Diem.]], Siss. & [[Victor Westhoff|Westh.]] 1940 nom. mut. propos.}}
|-
| ''Spergulario-Illecebretum'' {{Aut|Siss. 1957}}
|}
* [[Syntaxoncode]] voor [[Nederland]] ([[Revisie Vegetatie van Nederland|rVvN]]): r29Aa04

De [[Plantensociologische nomenclatuur|wetenschappelijke naam]] ''Digitario-Illecebretum'' is afgeleid van de [[Botanische naam|botanische namen]] van respectievelijk [[glad vingergras]] (''Digitaria ischaemum'') en de [[kensoort]] [[grondster]] (''Illecebrum verticillatum'').

== Fysiognomie ==
De grondster-associatie omvat zeer laagblijvende, doorgaans open [[pioniervegetatie]]. Het kan als [[inslaggemeenschap]] optreden. Grondster bepaalt vaak in hoge mate het [[vegetatieaspect]].

In de [[kruidlaag]] zijn laagblijvende, eenjarige [[bladrozet|rozetvormende planten]] als [[grondster]] dominant, samen met hogere grassen als [[struisgras]] en [[tredplant]]en als [[gewoon varkensgras]] en [[straatgras]]. De [[moslaag]] is weinig soortenrijk met het [[gewoon broedpeermos]] als meest gevonden soort.

== Ecologie ==
[[Bestand:Een rugstreeppad in de grondster-associatie.jpg|thumb|Een rugstreeppad in de grondster-associatie]]
Deze plantengemeenschap is voornamelijk te vinden op onbegroeide, vochtige voedselarme tot matig voedselrijke, zwak [[Zuur (scheikunde)|zure]] tot neutrale bodems. Voorbeelden zijn vochtige, weinig belopen zandpaden, in de zomer droogvallende sloten en plassen, randen van duinplassen en vennen, zandgroeven en [[Plaggen|plagplekken]] in vochtige heide.

Het substraat is meestal [[leem]]arm, [[kalk]]arm grof [[zand]], waar door opeenhoping van organisch materiaal en/of spoorvorming stagnatie van water optreedt.

== Subassociaties in Nederland en Vlaanderen ==
Binnen de grondster-associatie worden in [[Nederland]] en [[Vlaanderen]] twee [[Subassociatie (vegetatiekunde)|subassociaties]] onderscheiden.

=== Subassociatie met glad vingergras ===
Een subassociatie met glad vingergras (''Digitario-Illecebretum digitarietosum'') gekenmerkt door de opvallende aanwezigheid van [[glad vingergras]] (''Digitaria ischaemum''). De [[syntaxoncode]] voor Nederland is r29Aa04a.

=== Subassociatie met waterpostelein ===
Een subassociatie met waterpostelein (''Digitario-Illecebretum peplidetosum'') gekenmerkt door de opvallende aanwezigheid van [[waterpostelein]] (''Lythrum portula'', synoniem: ''Peplis portula''), [[knolrus]], [[waterpeper]], [[pitrus]], [[gewone waternavel]] en [[moeraswalstro]]. De [[syntaxoncode]] voor Nederland is r29Aa04b.

== Verspreiding ==
De grondster-associatie heeft een beperkt [[verspreidingsgebied]] binnen atlantische en subatlantisch [[Europa (continent)|Europa]]. Ze is bekend van België, Nederland en Duitsland.

In [[Nederland]] komt deze associatie vooral voor in heidegebieden in het oosten van het land ([[drents district|drents-]], [[subcentreuroop district|subcentreuroop-]], [[Gelders district|Gelders-]] en [[kempens district]]), waar ze vrij zeldzaam is. In [[Vlaanderen]] is ze, buiten de [[leemstreek]], meer verspreid maar eveneens zeldzaam.

== Vegetatiezonering ==
In de [[vegetatiezonering]] kan de grondster-associatie [[contactgemeenschap]]pen vormen met andere syntaxa van de hogere zandgronden. Langs zandige bermen, en dan vooral de subassociatie met glad vingergras, maakt de grondster-associatie vaak contact met grasland uit de [[struisgras-orde]], doorgaans de [[vogelpootje-associatie]]. Op ietwat vochtige paden wordt de grondster-associatie ook vaak met de subassociatie van tengere rus van de [[associatie van Engels raaigras en grote weegbree]] aangetroffen.

== Diagnostische taxa voor Nederland en Vlaanderen ==
De associatie heeft in [[Nederland]] en [[Vlaanderen]] twee [[kensoort]]en, waarvan de [[grondster]] dikwijls een dominante rol speelt en de [[rode schijnspurrie]] op het tweede plan komt. Ze onderscheidt zich van de andere associaties binnen het verbond door de aanwezigheid van [[gewoon struisgras]], [[schapenzuring]] en [[glad vingergras]]. In de onderstaande [[Synoptische tabel (vegetatiekunde)|synoptische tabel]] staan de belangrijkste diagnostische taxa van de grondster-associatie voor Nederland en Vlaanderen.

;[[Kruidlaag]]
{| Class="wikitable"
|-
! [[Kentaxon]] !! Diff.soort !! [[Presentie (vegetatiekunde)|Presentie]] !! [[Triviale naam (biologie)|Triviale naam]] !! [[Botanische naam]] !! Opmerking !! Afbeelding
|-
|align="center"| kA ||align="center"| - ||align="center"| > 90% || [[grondster]] || ''Illecebrum verticillatum'' || || [[Bestand:Illecebrum verticillatum.jpg|100px]]
|-
|align="center"| kA ||align="center"| - ||align="center"| > 40% || [[rode schijnspurrie]] || ''Spergularia rubra'' || || [[Bestand:Spergularia-rubra-20090409a.jpg|100px]]
|-
|align="center"| kV ||align="center"| - ||align="center"| > 10% || [[liggend hertshooi]] || ''Hypericum humifusum'' || || [[Bestand:Hypericum humifusum01.jpg|100px]]
|-
|align="center"| kV ||align="center"| - ||align="center"| > 10% || [[waterpostelein]] || ''Lythrum portula'' || || [[Bestand:Lythrum portula2.jpg|100px]]
|-
|align="center"| kO ||align="center"| - ||align="center"| > 60% || [[moerasdroogbloem]] || ''Gnaphalium uliginosum'' || || [[Bestand:20160814Gnaphalium uliginosum14.jpg|100px]]
|-
|align="center"| kK ||align="center"| - ||align="center"| > 60% || [[greppelrus]] || ''Juncus bufonius'' || || [[Bestand:Juncus bufonius.jpeg|100px]]
|-
|align="center"| ||align="center"| dA ||align="center"| > 60% || [[gewoon struisgras]] || ''Agrostis capillaris'' || tov. andere associaties in het verbond || [[Bestand:20160624Agrostis capillaris4.jpg|100px]]
|-
|align="center"| ||align="center"| dA ||align="center"| > 50% || [[schapenzuring]] || ''Rumex acetosella'' || tov. andere associaties in het verbond || [[Bestand:20150418Rumex acetosella5.jpg|100px]]
|-
|align="center"| ||align="center"| dA ||align="center"| > 40% || [[glad vingergras]] || ''Digitaria ischaemum'' || tov. andere associaties in het verbond || [[Bestand:Trockenstandort-Gras-niederliegend.jpg|100px]]
|-
|align="center"| ||align="center"| dA ||align="center"| || [[riempjes]] || ''Corrigiola litoralis'' || tov. andere associaties in het verbond || [[Bestand:Corrigiola litoralis kz01.jpg|100px]]
|-
|align="center"| bg ||align="center"| ||align="center"| > 60% || [[straatgras]] || ''Poa annua'' || || [[Bestand:Poa annua.jpg|100px]]
|-
|align="center"| bg ||align="center"| ||align="center"| > 30% || [[gewoon varkensgras]] || ''Polygonum aviculare'' || || [[Bestand:20140905Polygonum aviculare2.jpg|100px]]
|-
|align="center"| bg ||align="center"| ||align="center"| > 30% || [[gewone spurrie]] || ''Spergula arvensis'' || || [[Bestand:Spergula arvensis RF.jpg|100px]]
|-
|align="center"| bg ||align="center"| ||align="center"| > 30% || [[moerasstruisgras]] || ''Agrostis canina'' || || [[Bestand:Agrostis canina Habitus 2010-4-02 SierraMadrona.jpg|100px]]
|-
|align="center"| bg ||align="center"| || align="center"| > 20% || [[getande weegbree]] || ''Plantago major'' subsp. ''intermedia'' || || [[Bestand:Plantago major subsp. intermedia sl1.jpg|100px]]
|-
|align="center"| bg ||align="center"| ||align="center"| > 20% || [[tormentil]] || ''Potentilla erecta'' || || [[Bestand:Potentilla erecta01.jpg|100px]]
|-
|align="center"| bg ||align="center"| ||align="center"| > 20% || [[gestreepte witbol]] || ''Holcus lanatus'' || || [[Bestand:Holcus lanatus-inflorescencia.JPG|100px]]
|-
|align="center"| bg ||align="center"| ||align="center"| > 20% || [[tengere rus]] || ''Juncus tenuis'' || || [[Bestand:20150613Juncus tenuis5.jpg|100px]]
|-
|align="center"| bg ||align="center"| ||align="center"| > 20% || [[waterpeper]] || ''Persicaria hydropiper'' || || [[Bestand:Persicaria hydropiper20140712 082.jpg|100px]]
|-
|align="center"| bg ||align="center"| ||align="center"| > 20% || [[liggende vetmuur]] || ''Sagina procumbens'' || || [[Bestand:Sagina procumbens plant (27).jpg|100px]]
|-
|align="center"| bg ||align="center"| ||align="center"| > 20% || [[pijpenstrootje]] || ''Molinia caerulea'' || || [[Bestand:Molinia caerulea 2zz.jpg|100px]]
|-
|align="center"| bg ||align="center"| ||align="center"| || [[pitrus]] || ''Juncus effusus'' || || [[Bestand:Juncus effusus Sit rozpierzchły 2019-06-27 02.jpg|100px]]
|}
;[[Moslaag]]
{| Class="wikitable"
|-
! [[Kentaxon]] !! Diff.soort !! [[Presentie (vegetatiekunde)|Presentie]] !! [[Triviale naam (biologie)|Triviale naam]] !! [[Botanische naam]] !! Opmerking !! Afbeelding
|-
|align="center"| kV ||align="center"| - ||align="center"| > 10% || [[gewoon broedpeermos]] || ''Pohlia annotina'' || || [[Bestand:Unidentified species 050c (aka).jpg|100px]]
|-
|align="center"| kV ||align="center"| - ||align="center"| < 10% || [[bolletjespeermos]] || ''Pohlia bulbifera'' || || [[Bestand:Pohlia bulbifera (a, 145100-482533) 2075.JPG|100px]]
|-
|align="center"| - ||align="center"| ||align="center"| > 20% || [[zandhaarmos]] || ''Polytrichum juniperinum'' || || [[Bestand:Polytrichum juniperinum.jpg|100px]]
|}

== Fotogalerij ==
<gallery widths="165" heights="125">
De grondster-associatie (Digitario-Illecebretum), een miniatuurvegetatie gedomineerd door grondster.jpg
Een close-up van de grondster-associatie, in dit geval de subassociatie met waterpostelein.jpg|Close-up van de subassociatie met waterpostelein
</gallery>

== Zie ook ==
* [[Natte heide (natuurdoeltype)]]

{{Appendix|2=
* {{Aut|Schaminée, J., K. Sýkora, N. Smits & M. Horsthuis}} (2010). ''Veldgids Plantengemeenschappen van Nederland''. KNNV Uitgeverij, Zeist. {{ISBN|978 90 5011 309 0}}
* [https://veldwerkplaatsen.nl/bestanden/Field_Guide_Dutch_plantcommunities_2008_Sykora.pdf {{Aut|Sýkora, K.}}, 2008: ''Field Guide Dutch Plant Communities. Species composition and ecology'']
* [https://purews.inbo.be/ws/portalfiles/portal/90314/172919.pdf {{Aut|B.De Fré & M.Hoffmann}}, 2004: ''Systematiek van natuurtypen voor Vlaanderen: 5. Pioniersmilieus''. Verslag van het Instituut voor Natuurbehoud 2004.7.]
----
{{References}}
}}
{{Navigatie Isoeto-Nanojuncetea}}

[[Categorie:Associatie|Grondster-associatie]]

title: Grondster-associatie

Orde: Nanocyperetalia · (dwergbiezen-orde)

Verbond: Nanocyperion · (dwergbiezen-verbond)


text:
# Cephalocoema borellii
Cephalocoema borellii is een rechtvleugelig insect uit de familie Proscopiidae. De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1894 door Giglio-Tos.

title: Cephalocoema borellii

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Cephalocoema borellii''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Rechtvleugeligen|Orthoptera]] (Rechtvleugeligen)
| familie = [[Proscopiidae]]
| geslacht = ''[[Cephalocoema]]''
| w-naam = ''Cephalocoema borellii''
| auteur = Giglio-Tos
| datum = 1894
| haakjes = ja
| species =
| commons =
}}
'''''Cephalocoema borellii''''' is een [[rechtvleugeligen|rechtvleugelig insect]] uit de familie [[Proscopiidae]]. De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1894 door Giglio-Tos.

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|9999-Orthoptera}} [bezocht 15 april 2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|04|18}}

[[Categorie:Proscopiidae]]

title: Cephalocoema borellii

Orde: Orthoptera (Rechtvleugeligen)

Familie: Proscopiidae

Geslacht: Cephalocoema

title: Soort


text:
# Waihee-Waiehu
Waihee-Waiehu is een plaats (census-designated place) in de Amerikaanse staat Hawaï, en valt bestuurlijk gezien onder Maui County.

## Demografie
Bij de volkstelling in 2000 werd het aantal inwoners vastgesteld op 7310.

## Geografie
Volgens het United States Census Bureau beslaat de plaats een oppervlakte van
13,6 km², waarvan 11,0 km² land en 2,6 km² water.

## Plaatsen in de nabije omgeving
De onderstaande figuur toont nabijgelegen plaatsen in een straal van 20 km rond Waihee-Waiehu.

title: Waihee-Waiehu

wikitext:
{{Infobox plaats Verenigde Staten
| naam=Waihee-Waiehu
| staat=Hawaï
| county=[[Maui County]]
| bevolking=7310
| datum=2000
| oppervlak=11.0
| water=2.6
| lat_deg = 20
| lat_min = 55
| lat_sec = 10
| lon_deg = 156
| lon_min = 30
| lon_sec = 16
| hoogte=
| code=75510
| type=CDP
| detailkaart=
}}
'''Waihee-Waiehu''' is een plaats ([[census-designated place]]) in de [[Verenigde Staten|Amerikaanse]] staat [[Hawaï]], en valt bestuurlijk gezien onder [[Maui County]].

==Demografie==
Bij de volkstelling in 2000 werd het aantal inwoners vastgesteld op 7310<ref>{{Bronvermelding inwonertal plaats Verenigde Staten/2000}}</ref>.

==Geografie==
Volgens het United States Census Bureau beslaat de plaats een [[oppervlakte]] van
13,6 km², waarvan 11,0 km² land en 2,6 km² [[oppervlaktewater|water]].

==Plaatsen in de nabije omgeving==
De onderstaande figuur toont nabijgelegen [[woonplaats|plaatsen]] in een [[Straal (wiskunde)|straal]] van 20 km rond Waihee-Waiehu.
{{Afbeelding label begin|image=Blank map.svg|position= relative| float=left|width=400|caption=Plaatsen in de omgeving}}
{{Afbeelding label|x=0.5|y=0.5|scale=400|text=[[Bestand:Map pointer black.svg|20px|Waihee-Waiehu]]'''Waihee-Waiehu'''}}
{{Afbeelding label|x=0.949|y=0.498|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|16px|Plaats met 6578 inwoners (2000)]][[Haiku-Pauwela (Hawaï)|Haiku-Pauwela]] (20 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.880|y=0.611|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|8px|Plaats met 895 inwoners (2000)]][[Haliimaile (Hawaï)|Haliimaile]] (18 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.091|y=0.462|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|10px|Plaats met 1375 inwoners (2000)]][[Kaanapali (Hawaï)|Kaanapali]] (18 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.587|y=0.594|scale=400|text=[[Bestand:Dot-yellow.svg|20px|Plaats met 20146 inwoners (2000)]][[Kahului (Hawaï)|Kahului]] (6 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.152|y=0.307|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|6px|Plaats met 467 inwoners (2000)]][[Kapalua (Hawaï)|Kapalua]] (18 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.610|y=0.901|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|20px|Plaats met 16749 inwoners (2000)]][[Kihei (Hawaï)|Kihei]] (19 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.102|y=0.583|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|16px|Plaats met 9118 inwoners (2000)]][[Lahaina (Hawaï)|Lahaina]] (18 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.532|y=0.776|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|6px|Plaats met 454 inwoners (2000)]][[Maalaea (Hawaï)|Maalaea]] (12 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.111|y=0.381|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|16px|Plaats met 6788 inwoners (2000)]][[Napili-Honokowai (Hawaï)|Napili-Honokowai]] (18 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.800|y=0.522|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|10px|Plaats met 2499 inwoners (2000)]][[Paia (Hawaï)|Paia]] (13 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.876|y=0.699|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|16px|Plaats met 7380 inwoners (2000)]][[Pukalani (Hawaï)|Pukalani]] (19 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.487|y=0.667|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|10px|Plaats met 1115 inwoners (2000)]][[Waikapu (Hawaï)|Waikapu]] (7 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.506|y=0.569|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|18px|Plaats met 12296 inwoners (2000)]][[Wailuku (Hawaï)|Wailuku]] (3 km)}}
{{Afbeelding label eind}}{{Clearleft}}

== Externe link ==
* {{Link city-data.com|Waihee-Waiehu|Hawaii}}

{{Appendix}}
{{Coor title dms|20|55|10|N|156|30|16|W|region:US_type:city(7310)_scale:50000}}

[[Categorie:Plaats in Hawaï]]

title: Situering

County: Maui County

Type plaats: Census-designated place

Staat: Hawaï

title: Algemeen

- land: 8,4 km²

- water: 2,6 km²

title: Overig

Portaal: Verenigde Staten


text:
# Praxibulus actus
Praxibulus actus is een rechtvleugelig insect uit de familie veldsprinkhanen (Acrididae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1957 door Rehn.

title: Praxibulus actus

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Praxibulus actus''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Rechtvleugeligen|Orthoptera]] (Rechtvleugeligen)
| familie = [[Veldsprinkhanen|Acrididae]] (Veldsprinkhanen)
| geslacht = ''[[Praxibulus]]''
| w-naam = ''Praxibulus actus''
| auteur = Rehn
| datum = 1957
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Praxibulus actus''''' is een [[rechtvleugeligen|rechtvleugelig insect]] uit de familie [[veldsprinkhanen]] (Acrididae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1957 door Rehn.

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|9999-Orthoptera}} [bezocht 15 april 2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|04|18}}

[[Categorie:Praxibulus|actus]]

title: Praxibulus actus

Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)

Geslacht: Praxibulus

title: Soort


text:
# Tocsin
Tocsin is het tweede album van de Duitse band Xmal Deutschland.

## Achtergrond
Het album werd opgenomen in de Livingston Recording Studios in West-Londen in 1984 en geproduceerd door Mick Glossop. Het werd uitgebracht op 25 juni 1984 op het 4AD label. In Engeland behaalde het de eerste plaats in de UK Independant Charts. In de UK Albums Chart behaalde het de 86e plaats.
Het album klinkt iets melodieuzer dan de voorganger Fetisch en keyboards zijn nadrukkelijker aanwezig. De muziek is een mengeling van donkere gothic rock, postpunk en ethereal wave in de stijl van de eerste albums van Cocteau Twins en Siouxsie and the Banshees. Het Germaanse aspect valt op door de Martiale ritmes en de monotone strakke zang van Anja Huwe. Huwe zingt Duitstalig en incidenteel ook Engels. De donkere occulte sfeer van het debuutalbum Fetisch is nog steeds aanwezig en wordt ook benadrukt door de hoesfoto. Het album wordt door velen beschouwd als het beste werk van de groep.

## Groepsleden
- Anja Huwe - zang
- Manuela Rickers - gitaar
- Fiona Sangster - keyboards
- Wolfgang Ellerbrock - basgitaar
- Peter Bellendir - drums

## Productie
- Mick Glossop - productie
- Mick Glossop & Felix Kendall - engineering
- Vaughan Oliver (23 Envelope) - hoesontwerp

## Tracklist
| nummer | titel              | duur |
| ------ | ------------------ | ---- |
| 1      | Mondlicht          | 5:03 |
| 2      | Eiland             | 5:31 |
| 3      | Reigen             | 3:59 |
| 4      | Tag Fur Tag        | 4:51 |
| 5      | Augen Blick        | 3:50 |
| 6      | Begrab Mein Herz   | 3:01 |
| 7      | Nachtschatten      | 3:56 |
| 8      | Xmass in Australia | 3:14 |
| 9      | Derwisch           | 4:32 |

De CD uitvoering bevat 2 bonusnummers:
| nummer | titel               | duur |
| ------ | ------------------- | ---- |
| 10     | Incubus Succubus II | 4:45 |
| 11     | Vito                | 4:26 |

title: Tocsin

wikitext:
{{Infobox muziekalbum
| titel                      = Tocsin
| type                       = studio
| afbeelding                 =
| soort                      = Album
| artiest                    = [[Xmal Deutschland]]
| jaar                       = [[1984]]
| genre                      = [[gothic rock]], [[postpunk]], [[ethereal wave]]
| duur                       = 37:54
| producer                   = Mick Glossop
| label                      = [[4AD]]
}}
'''Tocsin''' is het tweede album van de [[Duitsland|Duitse]] band [[Xmal Deutschland]].<ref>https://www.discogs.com/XMal-Deutschland-Tocsin/release/355829</ref>

== Achtergrond ==
Het album werd opgenomen in de Livingston Recording Studios in West-[[Londen (hoofdbetekenis)|Londen]] in 1984 en geproduceerd door Mick Glossop. Het werd uitgebracht op 25 juni 1984 op het [[4AD]] label. In [[Engeland]] behaalde het de eerste plaats in de UK Independant Charts.<ref>https://www.tapatalk.com/groups/thefall/independent-no-1-albums-of-the-year-1984-t41947.html</ref> In de [[UK Albums Chart]] behaalde het de 86e plaats.

Het album klinkt iets melodieuzer dan de voorganger [[Fetisch]] en keyboards zijn nadrukkelijker aanwezig. De muziek is een mengeling van donkere [[gothic rock]], [[postpunk]] en [[ethereal wave]] in de stijl van de eerste albums van [[Cocteau Twins]] en [[Siouxsie and the Banshees]]. Het Germaanse aspect valt op door de Martiale ritmes en de monotone strakke zang van Anja Huwe.<ref>http://www.xsilence.net/disque-7751.htm</ref> Huwe zingt Duitstalig en incidenteel ook [[Engels]]. De donkere occulte sfeer van het debuutalbum [[Fetisch]] is nog steeds aanwezig en wordt ook benadrukt door de hoesfoto. Het album wordt door velen beschouwd als het beste werk van de groep.

== Groepsleden ==
* Anja Huwe - zang
* Manuela Rickers - gitaar
* Fiona Sangster - keyboards
* Wolfgang Ellerbrock - basgitaar
* Peter Bellendir - drums

== Productie ==
* Mick Glossop - productie
* Mick Glossop & Felix Kendall - engineering
* Vaughan Oliver (23 Envelope) - hoesontwerp

== Tracklist ==
{| Class="wikitable"
!nummer
!titel
!duur
|-
|1||''Mondlicht''||5:03
|-
|2||''Eiland''||5:31
|-
|3||''Reigen''||3:59
|-
|4||''Tag Fur Tag''||4:51
|-
|5||''Augen Blick''||3:50
|-
|6||''Begrab Mein Herz''||3:01
|-
|7||''Nachtschatten''||3:56
|-
|8||''Xmass in Australia''||3:14
|-
|9||''Derwisch''||4:32
|}

De CD uitvoering bevat 2 bonusnummers:
{| Class="wikitable"
!nummer
!titel
!duur
|-
|10||''Incubus Succubus II''||4:45
|-
|11||''Vito''||4:26
|}

{{Appendix}}

[[Categorie:Muziekalbum uit 1984]]

title: Tocsin

Genre: gothic rock, postpunk, ethereal wave

Producent(en): Mick Glossop

Portaal: Muziek


text:
# Cameraria bethunella
Cameraria bethunella is een vlinder uit de familie van de mineermotten (Gracillariidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1871 door Chambers.

title: Cameraria bethunella

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Cameraria bethunella''
| titelweergave = cursief
| afbeelding = Cameraria bethunella.JPG
| afbeeldingtekst =
| familie = [[Mineermotten|Gracillariidae]] (Mineermotten)
| onderfamilie = [[Lithocolletinae]]
| geslacht = ''[[Cameraria (vlinder)|Cameraria]]''
| w-naam = ''Cameraria bethunella''
| auteur = Chambers
| datum = 1871
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Cameraria bethunella''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Mineermotten|mineermotten (Gracillariidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1871 door Chambers.<ref>{{Brontabel|9999-Gracillariidae}} (bezocht: 15 november 2014)</ref>

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2014|11|19}}

[[Categorie:Cameraria (vlinder)|bethunella]]

title: Cameraria bethunella

Familie: Gracillariidae (Mineermotten)

Onderfamilie: Lithocolletinae

Geslacht: Cameraria

title: Soort


text:
# Sheringham
Sheringham is een civil parish in het bestuurlijke gebied North Norfolk, in het Engelse graafschap Norfolk met 7367 inwoners.

title: Sheringham

wikitext:
{{Infobox plaats in Engeland
| naam  = Sheringham
| soort = ''[[Civil parish]]''
| map_type = Norfolk
| region     = [[East of England]]
| graafschap = [[Norfolk (graafschap)|Norfolk]]
| district   = [[North Norfolk]]
| latitude = 52.940 | longitude = 1.213
| oppervlakte   = 3,7150
| jaar          = 2011
| inwoneraantal = 7367
| dichtheid     = 1983
| post_town = SHERINGHAM
| postcode = NR26
| netnummer = 01263
| os_grid_reference = TG1643
| ONS-code = E04006468
| image   = Sheringham 24th Jan 2008 (1).JPG
| caption = Centrum van Sheringham
}}

'''Sheringham''' is een ''[[civil parish]]'' in het [[district (Engeland)|bestuurlijke gebied]] [[North Norfolk]], in het [[Engeland|Engelse]] [[Stedelijke en niet-stedelijke graafschappen van Engeland|graafschap]] [[Norfolk (graafschap)|Norfolk]] met 7367 inwoners.

{{Beginnetje|landen & volken|land=Engeland|2=2010|3=8|4=14}}

[[Categorie:Civil parish in Norfolk]]

title: Situering

Regio: East of England

Graafschap: Norfolk

District: North Norfolk

title: Algemeen

title: Overig

Post town: SHERINGHAM

title: Foto's

Foto's: Centrum van Sheringham

Portaal: Verenigd Koninkrijk


text:
# Manningaburg
De Manningaburg, omringd door een gracht, ligt midden in de plaats Pewsum gemeente Krummhörn, in Oost-Friesland, Duitsland. Deze burg was eigendom van de Oost-Friese familie Manning, deze waren ook de heren van Lütetsburg, Jennelt en Westeel. In 1565 verkocht de toenmalige eigenaar, Hoyko Manninga, het Laaglandkasteel en de bijbehorende molen in Pewsum aan de graaf Edzard II van Oost-Friesland en zijn vrouw Catherine van Zweden.
Edzard II en Catherine verbleven vaak op dit kasteel. In 1611 werd het de residentie van hun dochter, de gravin Sophia († Pewsum in 1630) en Mary, later hertogin van Brunswijk-Lüneburg-Dannenberg.
In de Dertigjarige Oorlog werd het kasteel door graaf Peter Ernst II von Mansfeld bewoond gevolgd door de veldmaarschalk Dodo von Knyphausen (1623), en later door de Hessische generaal von Eberstein (1644).
In 1859, kwam het kasteel in particuliere handen. Momenteel is alleen het onderste kasteel nog in tact, welke gebouwd is in 1458. Het poortgebouw met Nederlandse invloed dateert uit de tijd rond 1560. Het bovenste kasteel is in de 18e eeuw gesloopt.
In 1954 kocht de „Heimatverein Krummhörn e. V.“ met de hulp van de Kreis Norden en de culturele instantie „Ostfriesische Landschaft“ uit Aurich het kasteel. Hierdoor is het kasteel gered van de ondergang en werd de restauratie van het gebouw in gang gezet. In 1980 nam de gemeente Krummhörn het kasteel over. Op dit moment zit in het kasteel een museum en de burgerlijke stand. Het museum is lid van het Museumsverbund Ostfriesland; het heeft zich toegelegd op de bouwgeschiedenis van de Oostfriese kerken en op die van de borgen in de provincie Groningen en in Oost-Friesland.

## Weblinks
- www.heimatverein-krummhoern.de/ Website over de Manningaburg en het museum

title: Manningaburg

wikitext:
{{Infobox kasteel
| naam           = Manningaburg
| afbeelding     = Manningaburg Pewsum 03.JPG
| onderschrift   = De Manningaburg en zijn gracht
| plaats         = [[Pewsum]]
| land           = [[Duitsland]]
| monumentnummer =
| kasteeltype    = laaglandkasteel
| bouwmateriaal  = steen
| eigenaar       = gemeente Krummhörn
| huidigefunctie = museum, burgerlijke stand
| bouwjaar       = 1458
| bouwer         =
| sloopjaar      =
| herbouwjaar    =
| bijzonder      =
| website        =
| afbeelding2    = Manningaburg Pewsum 07.JPG
| onderschrift2  = De toegangspoort
| mapname        = Nedersaksen
| lat_deg        = 53
| lat_min        = 26
| lat_sec        = 8.11
| lat_dir        = N
| lon_deg        = 7
| lon_min        = 5
| lon_sec        = 41.82
| lon_dir        = E
}}

De '''Manningaburg''', omringd door een gracht, ligt midden in de plaats [[Pewsum]] gemeente [[Krummhörn]], in [[Oost-Friesland]], [[Duitsland]]. Deze burg was eigendom van de Oost-Friese familie Manning, deze waren ook de heren van [[Lütetsburg]], [[Jennelt]] en [[Westeel]]. In 1565 verkocht de toenmalige eigenaar, Hoyko Manninga, het [[Laaglandkasteel]] en de bijbehorende molen in Pewsum aan de graaf [[Edzard II van Oost-Friesland|Edzard II]] van Oost-Friesland en zijn vrouw Catherine van [[Zweden]].

Edzard II en Catherine verbleven vaak op dit kasteel. In 1611 werd het de residentie van hun dochter, de gravin Sophia († Pewsum in 1630) en Mary, later hertogin van Brunswijk-Lüneburg-Dannenberg.

In de [[Dertigjarige Oorlog]] werd het kasteel door graaf Peter Ernst II von Mansfeld bewoond gevolgd door de [[veldmaarschalk]] [[Dodo von Knyphausen]] (1623), en later door de [[Hessische]] [[generaal]] [[Ernst Albrecht von Eberstein|von Eberstein]] (1644).

In 1859, kwam het kasteel in particuliere handen. Momenteel is alleen het onderste kasteel nog in tact, welke gebouwd is in 1458. Het poortgebouw met Nederlandse invloed dateert uit de tijd rond 1560. Het bovenste kasteel is in de 18e eeuw gesloopt.

In 1954 kocht de „Heimatverein Krummhörn e. V.“ met de hulp van de [[Kreis]] [[Norden]] en de culturele instantie „Ostfriesische Landschaft“ uit [[Aurich (stad)|Aurich]] het kasteel. Hierdoor is het kasteel gered van de ondergang en werd de restauratie van het gebouw in gang gezet. In 1980 nam de gemeente Krummhörn het kasteel over. Op dit moment zit in het kasteel een [[museum]] en de [[burgerlijke stand]]. Het museum is lid van het ''Museumsverbund Ostfriesland''; het heeft zich toegelegd op de bouwgeschiedenis van de Oostfriese kerken en op die van de [[Borg (opstal)|borg]]en in de [[Groningen (provincie)|provincie Groningen]] en in [[Oost-Friesland]].

== Weblinks ==
*[https://web.archive.org/web/20210512135035/http://www.heimatverein-krummhoern.de/burg.html  www.heimatverein-krummhoern.de/] Website over de Manningaburg en het museum

{{Commonscat|Manningaburg}}
{{Coor title dms|53|26|8.11|N|7|5|41.82|E|type:landmark_scale:3125_region:DE}}

[[Categorie:Kasteel in Oost-Friesland|Manningaburg]]

title: Manningaburg

Locatie: Pewsum, Duitsland

Coördinaten: 53° 26′ NB, 7° 6′ OL

title: Algemeen

Kasteeltype: laaglandkasteel

Bouwmateriaal: steen

Eigenaar: gemeente Krummhörn

Huidige functie: museum, burgerlijke stand

Algemeen: De toegangspoort

title: Kaart

Kaart: Manningaburg (Nedersaksen) · Manningaburg


text:
# Clepsis rogana
Clepsis rogana is een vlinder uit de familie bladrollers (Tortricidae). De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1845 door Guenee.
De soort komt voor in Europa.

title: Clepsis rogana

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Clepsis rogana''
| titelweergave = cursief
| afbeelding = Clepsis rogana.jpg
| afbeeldingtekst =
| familie = [[Bladrollers|Tortricidae]] (Bladrollers)
| geslacht = ''[[Clepsis]]''
| w-naam = ''Clepsis rogana''
| auteur = Guenee
| datum = 1845
| haakjes = ja
| species =
| commons =
}}
'''''Clepsis rogana''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie [[bladrollers]] (Tortricidae). De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1845 door Guenee.

De soort komt voor in [[Europa (werelddeel)|Europa]].

{{Appendix|2=
* {{Link Fauna Europaea|id=439769|naam=''Clepsis rogana''}}
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|03|21}}

[[Categorie:Clepsis|rogana]]
[[Categorie:Dier uit het Palearctisch gebied]]

title: Clepsis rogana

Familie: Tortricidae (Bladrollers)

Geslacht: Clepsis

title: Soort


text:
# Goreangabdam
Goreangabdam is een klein waterbekken bij Windhoek, de hoofdstad van Namibië. De dam is stroomafwaarts aangelegd in 1958 door de toenmalige Zuid-Afrikaanse overheid.
De capaciteit van het stuwmeer is 3,6 miljoen m³. Vergeleken met andere stuwmeren in Namibië is Goreangabdam van bescheiden omvang. Aan de dam zijn echter waterzuiveringsinstallaties verbonden die het van de stad afgevoerde water voor hergebruik moeten zuiveren. Omstreeks 1970 werd ongeveer 25% van het benodigde water voor de hoofdstad hier gewonnen
Na 1990 is de stad zeer snel in omvang toegenomen en heeft men zich meer en meer in de beddingen van de toevoerstromen gevestigd. Het water in dam is van slechte kwaliteit en de dam is tegenwoordig slechts in gebruik als recreatiegebied.

title: Goreangabdam

wikitext:
[[Bestand:Goreangabdam.jpg|thumb|Het stuwmeer met [[Katutura]] op de achtergrond]]
'''Goreangabdam''' is een klein waterbekken bij [[Windhoek]], de hoofdstad van [[Namibië]]. De dam is stroomafwaarts aangelegd in 1958 door de toenmalige [[Zuid-Afrika]]anse overheid.

De capaciteit van het stuwmeer is 3,6 miljoen m³. Vergeleken met andere stuwmeren in Namibië is Goreangabdam van bescheiden omvang. Aan de dam zijn echter waterzuiveringsinstallaties verbonden die het van de stad afgevoerde water voor hergebruik moeten zuiveren. Omstreeks 1970 werd ongeveer 25% van het benodigde water voor de hoofdstad hier gewonnen

Na 1990 is de stad zeer snel in omvang toegenomen en heeft men zich meer en meer in de beddingen van de toevoerstromen gevestigd. Het water in dam is van slechte kwaliteit en de dam is tegenwoordig slechts in gebruik als recreatiegebied.

{{Coor title|type:landmark}}

[[Categorie:Stuwmeer in Namibië]]
[[Categorie:Stuwdam]]


text:
# Acampsis brevis
Acampsis brevis is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de schildwespen (Braconidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door van Achterberg & Austin in 1992.

title: Acampsis brevis

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Acampsis brevis''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie= [[Schildwespen|Braconidae]] (Schildwespen)
| geslacht = ''[[Acampsis]]''
| w-naam = ''Acampsis brevis''
| auteur = van Achterberg & Austin
| datum = 1992
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Acampsis brevis''''' is een [[insecten|insect]] dat behoort tot de orde [[vliesvleugeligen]] (Hymenoptera) en de familie van de [[Schildwespen|schildwespen (Braconidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door van Achterberg & Austin in 1992.

{{Beginnetje|biologie|2012|09|15}}

[[Categorie:Schildwespen]]

title: Acampsis brevis

Familie: Braconidae (Schildwespen)

Geslacht: Acampsis

title: Soort


text:
# Pterostichus ambiguus
Pterostichus ambiguus is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1858 door Fairmaire.

title: Pterostichus ambiguus

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Pterostichus ambiguus''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Loopkevers|Carabidae]] (Loopkevers)
| onderfamilie = [[Pterostichinae]]
| geslacht = ''[[Pterostichus]]''
| w-naam = ''Pterostichus ambiguus''
| auteur = [[Leon Fairmaire|Fairmaire]]
| datum = 1858
| haakjes = ja
| species =
| commons =
}}
'''''Pterostichus ambiguus''''' is een [[kevers|kever]]soort uit de familie van de [[Loopkevers|loopkevers (Carabidae)]].<ref>Anichtchenko A. et al., (editors): [https://carabidae.org/search?rank=0&text=Pterostichus+ambiguus Carabidae of the World] (bezocht: 20 tot 28 maart 2013)</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1858 door Fairmaire.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|29}}

[[Categorie:Pterostichus|ambiguus]]

title: Pterostichus ambiguus

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Carabidae (Loopkevers)

Onderfamilie: Pterostichinae

Geslacht: Pterostichus

title: Soort


text:
# Slag om Koerland
De Slag om Koerland was een reeks gevechten tussen juli 1944 en mei 1945 tussen de afgesneden Duitse troepen op het schiereiland Koerland en het Rode Leger. De gevechten maakten deel uit van het oostfront van de Tweede Wereldoorlog.
De Duitse troepen werden afgesneden tijdens het Baltische Offensief van het Rode Leger, toen troepen van het 1e Baltische Front de Oostzee bij Memel bereikten. Deze operatie isoleerde de Duitse Heeresgruppe Nord van de rest van de Duitse troepen tussen Tukums en Liepāja (Duits: Libau) in Letland. Op 25 januari werden de Duitse troepen omgedoopt tot Heeresgruppe Kurland en men bleef tot het einde van de oorlog geïsoleerd. De Duitse troepen in het Koerland waren enkele van de laatste Duitse eenheden die zich overgaven.

## Achtergrond
Koerland werd in 1941, samen met de rest van de Baltische oostkust, overlopen door Heeresgruppe Nord. In de daaropvolgende twee jaar probeerde Heeresgruppe Nord zonder succes Leningrad in te nemen. In januari 1944 slaagde het Sovjetleger erin Leningrad te ontzetten.
Op 22 juni 1944 lanceerde het Rode Leger het Wit-Russische Strategische Offensief, met de codenaam Operatie Bagration. Het doel van dit offensief was de bevrijding van Wit-Rusland. Operatie Bagration, dat op 29 augustus ten einde kwam, was zeer succesvol en leidde tot de bijna volledige vernietiging van Heeresgruppe Mitte. In de laatste fases van het offensief stoten Sovjettroepen door tot aan de Oostzeekust, daarbij sneden ze de verbinding door tussen Heeresgruppe Nord en de overblijfselen van Heeresgruppe Mitte.
Na het einde van Operatie Bagration gingen de Sovjettroepen door met het zuiveren van de Baltische kust, ondanks Duitse pogingen de frontlinie te herstellen tijdens Operatie Doppelkopf. Het Rode Leger lanceerde het Memeloffensief met het doel Heeresgruppe Nord te isoleren door de stad Memel in te nemen.

## De Slag om Koerland
Op 9 oktober 1944 bereikten de Sovjettroepen de Oostzee nabij Memel, nadat ze het hoofdkwartier van het 3e Pantserleger hadden overlopen. Als gevolg hiervan was Heeresgruppe Nord afgesneden van Oost-Pruisen. Hitlers militaire adviseurs - met name Heinz Guderian, chef van de Duitse generale staf - drongen aan op evacuatie en de inzet van de troepen om het front in Midden-Europa te stabiliseren. Hitler weigerde hier echter gehoor aan te geven en gaf aan de Duitse troepen in Koerland en de Estste eilanden Hiiumaa en Saaremaa het bevel om vol te houden, omdat hij vond dat het noodzakelijk was om de Duitse onderzeeërbases aan de Baltische kust te beschermen. Hitler dacht dat de oorlog nog steeds gewonnen kon worden en hoopte dat de nieuwe Type XXI U-boot technologie Duitsland alsnog een overwinning zou bezorgen in de Slag om de Atlantische Oceaan, wat tot het noodzakelijke vertrek van de geallieerden uit West-Europa zou leiden. Dit zou de Duitse troepen in staat stellen zich te richten op het Oostfront en kon Koerland gebruikt worden als springplank voor een nieuw offensief.
Hitlers weigering de legergroep te evacueren leidde tot de opsluiting van 200.000 Duitse troepen van voornamelijk het 16e Leger en het 18e Leger in een gebied dat voor de Duitsers bekend stond als het "Bruggenhoofd Koerland". 32 divisies van Heeresgruppe Nord - onder bevel van veldmaarschalk Ferdinand Schörner - waren afgesneden van Oost-Pruisen en lagen verspreid langs een front dat liep van Riga naar Liepāja. Tijdens de tweede fase van het Sovjet Baltische Offensief (14 september - 24 november 1944) trokken de Duitsers zich terug uit Riga naar een beter verdedigbare linie.

### Tijdlijn
15 oktober - 22 oktober 1944: De Sovjets lanceerden om 10:00 op de 15e met een zware artilleriebeschieting het Rigaoffensief. Hitler gaf aan Schörner toestemming zich op 11 oktober uit Riga terug te trekken en twee dagen later werd de stad ingenomen door het 3e Baltische Front. De frontlinie stabiliseerde zich daarna weer met het restant van Heeresgruppe Nord geïsoleerd in het schiereiland.
27 oktober - 25 november 1944: De Sovjets lanceren een offensief om door het front te breken in de richting van Skrunda en Saldus. Daarnaast valt men ook ten zuidoosten van Liepāja aan om de havenstad in te nemen. In totaal namen 80 divisies tussen 1 en 15 november deel aan de aanval, die zich uitstrekte over een front van 12 kilometer. De Sovjetdoorbraak kwam na ongeveer 4 kilometer tot stilstand.
De 3e fase van de gevechten begon op 21 december met een Sovjetaanval op de Duitse posities in de buurt van Saldus. Het Sovjet 2e Baltische Front (noordelijke sector) en het 1e Baltische Front (zuidelijke sector) vormden een blokkade om de Duitse verdediging van de perimeter tijdens verdere Sovjet aanvallen in het Koerland moeilijker te maken. Tijdens deze gevechten stond het Letse 130e Infanteriekorps, onderdeel van het 22e Leger van het 2e Baltische Front, tegenover hun landgenoten van de Letse 19e SS Divisie. De gevechten kwamen op 31 december ten einde en het front bleef stabiel.
Op 15 januari 1945 werd Heeresgruppe Nord omgedoopt tot Heeresgruppe Kurland en werd het bevel overgedragen aan kolonel-generaal Lothar Rendulic. Medio januari kreeg Heinz Guderian van Adolf Hitler toestemming om zeven divisies uit het Koerland terug te trekken, maar Hitler ging nog steeds niet akkoord met een totale terugtrekking. Op 23 januari lanceerden de Sovjets een offensief om door het front tussen Liepāja en Saldus te breken. Ze slaagden erin bruggenhoofden te vestigen over de Bārta en Vārtāja rivieren, maar werden al snel verdreven door de Duitsers.
De vijfde ronde van gevechten startte op 12 februari met een Sovjetaanval op de Duitsers in de richting van Džūkste. Andere aanvallen vonden ten zuiden van Liepāja plaats, waar de Sovjets 21 divisies bijeen hadden gebracht en ten zuiden van Tukums had men 11 divisies in stelling gebracht om door de Duitse frontlinie te breken en het dorp in te nemen. Op 16 februari begonnen de Sovjets daarnaast een offensief tegen de 19e SS Divisie.

### Capitulatie
Op 8 mei gaf het Duitse staatshoofd Karl Dönitz kolonel-generaal Carl Hilpert - de laatste commandant van de legergroep - opdracht zich over te geven. Hilpert, zijn persoonlijke staf en de staven van de twee legers gaven zich over aan maarschalk Leonid Govorov, commandant van het Leningrad Front. In die tijd bestond de legergroep nog steeds uit de resten van 27 divisies en een brigade. De dag erna begonnen de Sovjets met het ondervragen van de gevangengenomen stafofficieren van Heeresgruppe Kurland en begon het verzamelen van krijgsgevangenen.
Tegen 12 mei hadden ongeveer 135.000 Duitse troepen zich overgegeven in het Koerland. Op 23 mei was het verzamelen van Duitse troepen in het Koerland voltooid. Een totaal van 180.000 Duitsers werden in de Baltische gebieden gevangengenomen.

## Slagorde

### Wehrmacht (maart 1945)
16e Leger - generaal Carl Hilpert
Vanaf 10 maart 1945 generaal Ernst-Anton von Krosigk, vanaf 16 maart generaal Friedrich Jobst Volckamer von Kirchensittenbach
- 16e Legerkorps - generaal Ernst-Anton von Krosigk, vanaf 10 maart luitenant-generaal Gottfried Weber
  - 81e Infanteriedivisie - luitenant-generaal Franz Eccard von Bentivegni
  - 300e Divisie voor speciale doeleinden
  - 21e Luftwaffen-Felddivisie
- 6e SS Legerkorps - SS-Obergruppenführer Walter Krüger
  - 24e Infanteriedivisie
  - 12e Pantserdivisie
  - 19. Waffen-Grenadier-Division der SS (lettische Nr. 2)
- 38e Legerkorps - generaal Kurt Herzog
  - 122e Infanteriedivisie
  - 290e Infanteriedivisie
  - 329e Infanteriedivisie
- 43e Legerkorps - generaal Kurt Versock
  - Garnizoen van Ventspils
  - 121e Infanteriedivisie

18e Leger - generaal Ehrenfried Boege
- 1e Legerkorps - generaal Friedrich Fangohr, vanaf 21 april 1945 luitenant-generaal Christian Usinger
  - 218e Infanteriedivisie
  - 132e Infanteriedivisie
- 2e Legerkorps - generaal Johannes Mayer, vanaf 1 april 1945 luitenant-generaal Alfred Gause
  - 263e Infanteriedivisie
  - 563e Volksgrenadierdivisie
- 10e Legerkorps - generaal Siegfried Thomaschki
  - 87e Infanteriedivisie
  - 126e Infanteriedivisie
  - 30e Infanteriedivisie
- 50e Legerkorps - generaal Friedrich Jobst Volckamer von Kirchensittenbach
  - 205e Infanteriedivisie
  - 225e Infanteriedivisie
  - 11e Infanteriedivisie
  - 14e Pantserdivisie

### Rode Leger
1e Baltische Front - generaal Ivan Bagramjan
51e Leger - generaal Jakow Grigorjevitsj Kreiser
- 10e Infanteriekorps - generaal-majoor Konstantin Pavlovitsj Neverov
  - 91e Infanteriedivisie
  - 279e Infanteriedivisie
  - 347e Infanteriedivisie
- 1e Infanteriekorps - luitenant-generaal I.F. Fedjoekin
  - 257e Infanteriedivisie
  - 267e Infanteriedivisie
  - 347e Infanteriedivisie
- 63e Infanteriekorps - luitenant-generaal T.K. Kolomnetz
  - 77e Infanteriedivisie
  - 87e Infanteriedivisie
  - 417e Infanteriedivisie

6e Gardeleger - kolonel-generaal Ivan Michailovitsj Tsjitsjakov
- 2e Garde Infanteriekorps - luitenant-generaal A.I. Baksov
  - 71e Infanteriedivisie
  - 29e Infanteriedivisie
- 22e Garde Infanteriekorps - generaal-majoor A.I. Roetsjkin
  - 46e Garde Infanteriedivisie
  - 90e Garde Infanteriedivisie
- 23e Garde Infanteriekorps - luitenant-generaal A.N. Jermakov
  - 51e Garde Infanteriedivisie
  - 67e Garde Infanteriedivisie
  - 270e Infanteriedivisie
- 3e Garde Mechanische Korps - luitenant-generaal Viktor Timofejevitsj Obutsjov
  - 7e Garde Mechanische Brigade
  - 8e Garde Mechanische Brigade
  - 9e Garde Mechanische Brigade
  - 35e Garde Tankbrigade

Vierde Stoottroepenleger - generaal Pjotr Malytsjev
- 84e Infanteriekorps - luitenant-generaal J.M. Prokofjev
  - 47e Garde Infanteriedivisie
  - 164e Infanteriedivisie
  - 332e Infanteriedivisie
- 92e Infanteriekorps - luitenant-generaal Nikolaj Boleslavovitsj Ibjansksi
  - 156e Infanteriedivisie
  - 16e Infanteriedivisie
  - 179e Infanteriedivisie
- 19e Infanteriekorps - generaal-majoor Dmitri Ivanovitsj Samarov
  - 344e Infanteriedivisie
  - 70e Infanteriedivisie
  - 32e Infanteriedivisie

42e Leger - luitenant-generaal Vladimir Petrovitsj Sviridov
- 83e Infanteriekorps - generaal-majoor N.I. Soldatov
  - 239e Infanteriedivisie
  - 119e Infanteriedivisie
  - 360e Infanteriedivisie
- 110e Infanteriekorps
  - 168e Infanteriedivisie
  - 256e Infanteriedivisie
  - 268e Infanteriedivisie
  - 11e Infanteriedivisie

Reserve-eenheden
- 145e Infanteriedivisie
- 306e Infanteriedivisie
- 357e Infanteriedivisie

Eerste Stoottroepenleger - luitenant-generaal Vladimir Razoevajev
- 112e Infanteriekorps
  - 123e Infanteriedivisie
  - 377e Infanteriedivisie
- 119e Infanteriekorps
  - 44e Infanteriedivisie
  - 360e Infanteriedivisie
  - 374e Infanteriedivisie
- 123e Infanteriekorps
  - 21e Garde Infanteriedivisie
  - 37e Infanteriedivisie
  - 376e Infanteriedivisie
- 14e Infanteriekorps - generaal-majoor Yudel Gorodinski
  - 158e Infanteriedivisie
  - 378e Infanteriedivisie

10e Gardeleger - luitenant-generaal Michail Kasakov
- 7e Garde Infanteriekorps - luitenant-generaal J.T. Tsjerevitsjenko
  - 7e Garde Infanteriedivisie
  - 8e Garde Infanteriedivisie
- 15e Garde Infanteriekorps - luitenant-generaal M.A. Isajev
  - 29e Garde Infanteriedivisie
  - 30e Garde Infanteriedivisie
  - 85e Garde Infanteriedivisie
- 19e Garde Infanteriekorps - luitenant-generaal I.W. Gribov
  - 22e Garde Infanteriedivisie
  - 56e Garde Infanteriedivisie
  - 65e Garde Infanteriedivisie
  - 198e Infanteriedivisie

## Geschiedschrijving

### Sovjet en Russische verslaggeving
De Eerste Slag om Koerland had tot doel de Duitse troepen te vernietigen. Na die mislukking negeerde de officiële verslaglegging Koerland, waarbij enkel werd gezegd dat de Sovjets een Duitse ontsnapping wilden voorkomen.
Volgens deze versie namen de Sovjets defensieve blokkadeposities in. Gevechten bestonden uit Duitse uitbraakpogingen en het Rode Leger deed geen enkele poging het gebied in te nemen, dat van geringe strategische betekenis was na de isolatie van Heeresgruppe Nord en het zwaartepunt verschoof naar de offensieven richting Berlijn. Sovjettroepen leden daarom maar weinig slachtoffers. Het recente onderzoek van Grigori Krivosjeev komt uit op een totaal van 160.948 Sovjetslachtoffers tussen 16 februari en 8 mei 1945.
Volgens de Russische historicus Aleksei Isaev was het Koerland voor zowel de Sovjets als de Duitsers een bijzaak. De Sovjets wilden voorkomen dat de Duitsers over zee naar Berlijn getransporteerd zouden worden. Verdere Sovjetoperaties hadden tot doel de Duitse troepen verder te isoleren en te vernietigen, maar er waren te weinig troepen aan het front om voortgang te boeken in het moeilijke terrein. Over het algemeen leverden de Sovjet commandanten goed werk en als gevolg daarvan waren er maar weinig slachtoffers.

### Westerse bronnen
Stalin wilde in eerste instantie de Duitse troepen in het Koerland te vernietigen. In september 1944 liet hij weten dat hij aan het "opruimen" was in de Baltische gebieden en in november dat "de Duitse troepen vrijwel verslagen" waren. Eind maart 1945 verzekerde Stalin nog steeds dat de Duitse troepen in het Koerland bijna verslagen zouden worden. Deze overwinning was in Stalins ogen noodzakelijk om de Sovjet dominantie, gevestigd na de annexatie van 1941, in het Baltische gebied te herstellen.
De Sovjets lanceerden zes offensieven om de Duitse Heeresgruppe Kurland te vernietigen. Gedurende de veldtocht tegen het Koerland wisten de Sovjets nergens verder dan 40 kilometer op te rukken, waarbij men zich na zeven maanden slechts enkele kilometers van hun oorspronkelijke posities bevonden. De Sovjetoperaties waren verder bemoeilijkt door het moeilijke terrein en het slechte weer.
De Duitse legergroep rapporteerde dat ze de Sovjets zware verliezen toebrachten. Maar vanwege de afwezigheid van zware wapens en de afwezigheid van luchtsteun, was het totaal aan Duitse slachtoffers in Koerland ook hoog; ongeveer 150.000.
De terugtrekking van Sovjettroepen begon in december 1944 wat erop wijst dat de Sovjets het Koerland niet als een belangrijke sector zagen. Het vernietigen van de Duitse troepen aldaar was niet de moeite waard en het doel was nu om een uitbraak te voorkomen. De volgende drie offensieven waren vooral bedoeld om de evacuatie van Duitse troepen te voorkomen. Tegen het begin van april 1945 zagen de Sovjets de Duitse troepen in Koerland als zichzelf onderhoudende krijgsgevangenen.

## Nasleep
Op 9 mei 1945 nam generaal Ivan Bagramjan de capitulatie van Duitse troepen in ontvangst in het Landhuis Ezere in het zuidwesten van Letland. Volgens Russische gegevens werden er 146.000 Duitse en Letse troepen gevangen genomen, waaronder 28 generaals en 5.083 officieren, en werden ze voor een jarenlange opsluiting naar gevangenkampen meegenomen. Recent onderzoek schat het aantal krijgsgevangenen op meer dan 200.000: 189.112 Duitsers, waaronder 42 generaals - waaronder de Duitse commandant, Carl Hilpert, die in 1947 stierf in gevangenschap - en ongeveer 14.000 Letten.
De Sovjets zetten alle mannen tussen de 16 en 60 jaar gevangen en staken bossen in brand om eventuele achterblijvers te ontdekken.

title: Slag om Koerland

wikitext:
{{Infobox militair conflict
| conflict = Slag om Koerland
| afbeelding = Ärmelband Kurland.jpg
| onderschrift = Armband Kurland
| partof = [[Oostfront (Tweede Wereldoorlog)|Oostfront]]
| date = [[9 oktober]] [[1944]] - [[10 mei]] [[1945]]
| place = [[Koerland]]
| result = Sovjet overwinning
| combatant1 = {{SUHH-1936}}
| combatant2 = {{DE-1935-D}}
| commander1 = [[Bestand:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|rand|25x25px]][[Ivan Bagramjan]]
[[Bestand:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|rand|25x25px]][[Leonid Govorov]]
[[Bestand:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|rand|25x25px]][[Andrej Jeremenko]]
| commander2 = [[Bestand:Flag_of_Germany_(1935–1945).svg|rand|25x25px]][[Ferdinand Schörner]]
[[Bestand:Flag_of_Germany_(1935–1945).svg|rand|25x25px]][[Lothar Rendulic]]
[[Bestand:Flag_of_Germany_(1935–1945).svg|rand|25x25px]][[Heinrich von Vietinghoff]]
[[Bestand:Flag_of_Germany_(1935–1945).svg|rand|25x25px]][[Carl Hilpert]]
[[Bestand:Flag_of_Germany_(1935–1945).svg|rand|25x25px]][[Walter Krüger (SS-generaal)|Walter Krüger]]
| casualties1 = 160.948
| casualties2 = 189.112
}}
De '''Slag om Koerland''' was een reeks gevechten tussen juli 1944 en mei 1945 tussen de afgesneden Duitse troepen op het schiereiland [[Koerland]] en het [[Rode Leger (Sovjet-Unie)|Rode Leger]]. De gevechten maakten deel uit van het [[Oostfront (Tweede Wereldoorlog)|oostfront]] van de [[Tweede Wereldoorlog]].

De Duitse troepen werden afgesneden tijdens het [[Baltische Offensief]] van het Rode Leger, toen troepen van het [[1e Baltische Front]] de [[Oostzee]] bij [[Klaipėda (stad)|Memel]] bereikten. Deze operatie isoleerde de Duitse [[Heeresgruppe Nord]] van de rest van de Duitse troepen tussen [[Tukums (stad)|Tukums]] en [[Liepāja]] ([[Duits]]: ''Libau'') in [[Letland]]. Op 25 januari werden de Duitse troepen omgedoopt tot [[Heeresgruppe Kurland]] en men bleef tot het einde van de oorlog geïsoleerd. De Duitse troepen in het Koerland waren enkele van de laatste Duitse eenheden die zich overgaven.

== Achtergrond ==
{{Zie hoofdartikel|Operatie Bagration}}
Koerland werd in 1941, samen met de rest van de Baltische oostkust, overlopen door Heeresgruppe Nord. In de daaropvolgende twee jaar probeerde Heeresgruppe Nord zonder succes [[Sint-Petersburg|Leningrad]] [[Beleg van Leningrad|in te nemen]]. In januari 1944 slaagde het Sovjetleger erin Leningrad te ontzetten.

Op 22 juni 1944 lanceerde het Rode Leger het Wit-Russische Strategische Offensief, met de codenaam [[Operatie Bagration]]. Het doel van dit offensief was de bevrijding van [[Wit-Rusland]]. Operatie Bagration, dat op 29 augustus ten einde kwam, was zeer succesvol en leidde tot de bijna volledige vernietiging van [[Heeresgruppe Mitte]]. In de laatste fases van het offensief stoten Sovjettroepen door tot aan de Oostzeekust, daarbij sneden ze de verbinding door tussen Heeresgruppe Nord en de overblijfselen van Heeresgruppe Mitte.

Na het einde van Operatie Bagration gingen de Sovjettroepen door met het zuiveren van de Baltische kust, ondanks Duitse pogingen de frontlinie te herstellen tijdens [[Operatie Doppelkopf]]. Het Rode Leger lanceerde het [[Memeloffensief]] met het doel Heeresgruppe Nord te isoleren door de stad Memel in te nemen.

== De Slag om Koerland ==
[[Bestand:1945-05-01GerWW2BattlefrontAtlas.jpg|miniatuur|De frontlinie op 1 mei (roze = door geallieerden bezet gebied; rood = betwist gebied. Het Koerland is te zien in de rechter bovenhoek van deze kaart, afgesneden van de gevechten in Duitsland]]
Op 9 oktober 1944 bereikten de Sovjettroepen de Oostzee nabij Memel, nadat ze het hoofdkwartier van het [[3e Pantserleger]] hadden overlopen. Als gevolg hiervan was Heeresgruppe Nord afgesneden van [[Oost-Pruisen]]. [[Adolf Hitler|Hitlers]] militaire adviseurs - met name [[Heinz Guderian]], chef van de Duitse generale staf - drongen aan op evacuatie en de inzet van de troepen om het front in Midden-Europa te stabiliseren. Hitler weigerde hier echter gehoor aan te geven en gaf aan de Duitse troepen in Koerland en de [[Estland|Estste]] eilanden [[Hiiumaa]] en [[Saaremaa (eiland)|Saaremaa]] het bevel om vol te houden, omdat hij vond dat het noodzakelijk was om de Duitse onderzeeërbases aan de Baltische kust te beschermen. Hitler dacht dat de oorlog nog steeds gewonnen kon worden en hoopte dat de nieuwe [[Type XXI U-boot]] technologie Duitsland alsnog een overwinning zou bezorgen in de [[Slag om de Atlantische Oceaan]], wat tot het noodzakelijke vertrek van de geallieerden uit West-Europa zou leiden. Dit zou de Duitse troepen in staat stellen zich te richten op het Oostfront en kon Koerland gebruikt worden als springplank voor een nieuw offensief.
[[Bestand:Kurland6pf20apr1945.jpg|miniatuur|Postzegel die in het Koerland werd gebruikt (1945)]]

Hitlers weigering de legergroep te evacueren leidde tot de opsluiting van 200.000 Duitse troepen van voornamelijk het [[16e Leger (Wehrmacht)|16e Leger]] en het [[18e Leger (Wehrmacht)|18e Leger]] in een gebied dat voor de Duitsers bekend stond als het "Bruggenhoofd Koerland". 32 divisies van Heeresgruppe Nord - onder bevel van veldmaarschalk [[Ferdinand Schörner]] - waren afgesneden van Oost-Pruisen en lagen verspreid langs een front dat liep van [[Riga]] naar Liepāja. Tijdens de tweede fase van het Sovjet Baltische Offensief (14 september - 24 november 1944) trokken de Duitsers zich terug uit Riga naar een beter verdedigbare linie.

=== Tijdlijn ===
'''15 oktober - 22 oktober 1944:''' De Sovjets lanceerden om 10:00 op de 15e met een zware artilleriebeschieting het [[Rigaoffensief]]. Hitler gaf aan Schörner toestemming zich op 11 oktober uit Riga terug te trekken en twee dagen later werd de stad ingenomen door het [[3e Baltische Front]]. De frontlinie stabiliseerde zich daarna weer met het restant van ''[[Heeresgruppe Nord]]'' geïsoleerd in het schiereiland.

'''27 oktober - 25 november 1944:''' De Sovjets lanceren een offensief om door het front te breken in de richting van [[Skrundas novads|Skrunda]] en [[Saldus novads|Saldus]]. Daarnaast valt men ook ten zuidoosten van Liepāja aan om de havenstad in te nemen. In totaal namen 80 divisies tussen 1 en 15 november deel aan de aanval, die zich uitstrekte over een front van 12 kilometer. De Sovjetdoorbraak kwam na ongeveer 4 kilometer tot stilstand.

De 3e fase van de gevechten begon op 21 december met een Sovjetaanval op de Duitse posities in de buurt van Saldus. Het Sovjet [[2e Baltische Front]] (noordelijke sector) en het [[1e Baltische Front]] (zuidelijke sector) vormden een blokkade om de Duitse verdediging van de perimeter tijdens verdere Sovjet aanvallen in het Koerland moeilijker te maken. Tijdens deze gevechten stond het Letse 130e Infanteriekorps, onderdeel van het [[22e Leger (Sovjet-Unie)|22e Leger]] van het 2e Baltische Front, tegenover hun landgenoten van de [[19. Waffen-Grenadier-Division der SS (lettische Nr. 2)|Letse 19e SS Divisie]]. De gevechten kwamen op 31 december ten einde en het front bleef stabiel.

Op 15 januari 1945 werd ''Heeresgruppe Nord'' omgedoopt tot ''[[Heeresgruppe Kurland]]'' en werd het bevel overgedragen aan kolonel-generaal [[Lothar Rendulic]]. Medio januari kreeg [[Heinz Guderian]] van [[Adolf Hitler]] toestemming om zeven [[divisie (landmacht)|divisies]] uit het Koerland terug te trekken, maar Hitler ging nog steeds niet akkoord met een totale terugtrekking. Op 23 januari lanceerden de Sovjets een offensief om door het front tussen [[Liepāja]] en Saldus te breken. Ze slaagden erin [[bruggenhoofd]]en te vestigen over de [[Barta (rivier)|Bārta]] en [[Vartaja (rivier)|Vārtāja]] rivieren, maar werden al snel verdreven door de Duitsers.

De vijfde ronde van gevechten startte op 12 februari met een Sovjetaanval op de Duitsers in de richting van [[Džūkste]]. Andere aanvallen vonden ten zuiden van Liepāja plaats, waar de Sovjets 21 divisies bijeen hadden gebracht en ten zuiden van [[Tukums (stad)|Tukums]] had men 11 divisies in stelling gebracht om door de Duitse frontlinie te breken en het dorp in te nemen. Op 16 februari begonnen de Sovjets daarnaast een offensief tegen de 19e SS Divisie.

=== Capitulatie ===
Op 8 mei gaf het Duitse staatshoofd [[Karl Dönitz]] kolonel-generaal [[Carl Hilpert]] - de laatste commandant van de legergroep - opdracht zich over te geven. Hilpert, zijn persoonlijke staf en de staven van de twee legers gaven zich over aan maarschalk [[Leonid Govorov]], commandant van het Leningrad Front. In die tijd bestond de legergroep nog steeds uit de resten van 27 divisies en een brigade. De dag erna begonnen de Sovjets met het ondervragen van de gevangengenomen stafofficieren van Heeresgruppe Kurland en begon het verzamelen van krijgsgevangenen.

Tegen 12 mei hadden ongeveer 135.000 Duitse troepen zich overgegeven in het Koerland. Op 23 mei was het verzamelen van Duitse troepen in het Koerland voltooid. Een totaal van 180.000 Duitsers werden in de Baltische gebieden gevangengenomen.

== Slagorde ==
=== Wehrmacht (maart 1945) ===
'''16e Leger''' - generaal [[Carl Hilpert]]

''Vanaf 10 maart 1945 generaal [[Ernst-Anton von Krosigk]], vanaf 16 maart generaal [[Friedrich Jobst Volckamer von Kirchensittenbach]]<nowiki/>''

* [[16e Legerkorps (Wehrmacht)|16e Legerkorps]] - generaal [[Ernst-Anton von Krosigk]], vanaf 10 maart luitenant-generaal [[Gottfried Weber]]
** 81e Infanteriedivisie - luitenant-generaal [[Franz Eccard von Bentivegni]]
** 300e Divisie voor speciale doeleinden
** [[21e Luftwaffen-Felddivisie]]
* [[VI SS Korps|6e SS Legerkorps]] - [[SS-Obergruppenführer]] [[Walter Krüger (SS-generaal)|Walter Krüger]]
** 24e Infanteriedivisie
** 12e Pantserdivisie
** [[19. Waffen-Grenadier-Division der SS (lettische Nr. 2)]]
* [[38e Legerkorps (Wehrmacht)|38e Legerkorps]] - generaal [[Kurt Herzog]]
** 122e Infanteriedivisie
** 290e Infanteriedivisie
** 329e Infanteriedivisie
* [[43e Legerkorps (Wehrmacht)|43e Legerkorps]] - generaal [[Kurt Versock]]
** [[Garnizoen]] van [[Ventspils (stad)|Ventspils]]
** 121e Infanteriedivisie

'''18e Leger''' - generaal [[Ehrenfried Boege]]

* [[1e Legerkorps (Wehrmacht)|1e Legerkorps]] - generaal [[Friedrich Fangohr]], vanaf 21 april 1945 luitenant-generaal [[Christian Usinger]]
** 218e Infanteriedivisie
** 132e Infanteriedivisie
* [[2e Legerkorps (Wehrmacht)|2e Legerkorps]] - generaal [[Johannes Mayer]], vanaf 1 april 1945 luitenant-generaal [[Alfred Gause]]
** 263e Infanteriedivisie
** [[563e Volksgrenadierdivisie]]
* [[10e Legerkorps (Wehrmacht)|10e Legerkorps]] - generaal [[Siegfried Thomaschki]]
** 87e Infanteriedivisie
** 126e Infanteriedivisie
** 30e Infanteriedivisie
* [[50e Legerkorps]] - generaal Friedrich Jobst Volckamer von Kirchensittenbach
** 205e Infanteriedivisie
** 225e Infanteriedivisie
** 11e Infanteriedivisie
** [[14e Pantserdivisie]]

=== Rode Leger ===
'''[[1e Baltische Front]]''' - generaal [[Ivan Bagramjan]]

'''51e Leger''' - generaal [[Jakow Grigorjevitsj Kreiser]]

* 10e Infanteriekorps - generaal-majoor [[Konstantin Pavlovitsj Neverov]]
** 91e Infanteriedivisie
** 279e Infanteriedivisie
** 347e Infanteriedivisie
* 1e Infanteriekorps - luitenant-generaal I.F. Fedjoekin
** 257e Infanteriedivisie
** 267e Infanteriedivisie
** 347e Infanteriedivisie
* 63e Infanteriekorps - luitenant-generaal T.K. Kolomnetz
** 77e Infanteriedivisie
** 87e Infanteriedivisie
** 417e Infanteriedivisie

'''6e Gardeleger''' - kolonel-generaal [[Ivan Michailovitsj Tsjitsjakov]]

* 2e Garde Infanteriekorps - luitenant-generaal A.I. Baksov
** 71e Infanteriedivisie
** 29e Infanteriedivisie
* 22e Garde Infanteriekorps - generaal-majoor A.I. Roetsjkin
** 46e Garde Infanteriedivisie
** 90e Garde Infanteriedivisie
* 23e Garde Infanteriekorps - luitenant-generaal A.N. Jermakov
** 51e Garde Infanteriedivisie
** 67e Garde Infanteriedivisie
** 270e Infanteriedivisie
* 3e Garde Mechanische Korps - luitenant-generaal Viktor Timofejevitsj Obutsjov
** 7e Garde Mechanische Brigade
** 8e Garde Mechanische Brigade
** 9e Garde Mechanische Brigade
** 35e Garde Tankbrigade

'''[[Vierde Stoottroepenleger]]''' - generaal [[Pjotr Malytsjev]]

* 84e Infanteriekorps - luitenant-generaal J.M. Prokofjev
** 47e Garde Infanteriedivisie
** 164e Infanteriedivisie
** 332e Infanteriedivisie
* 92e Infanteriekorps - luitenant-generaal Nikolaj Boleslavovitsj Ibjansksi
** 156e Infanteriedivisie
** 16e Infanteriedivisie
** 179e Infanteriedivisie
* 19e Infanteriekorps - generaal-majoor Dmitri Ivanovitsj Samarov
** 344e Infanteriedivisie
** 70e Infanteriedivisie
** 32e Infanteriedivisie

'''42e Leger''' - luitenant-generaal [[Vladimir Petrovitsj Sviridov]]

* 83e Infanteriekorps - generaal-majoor N.I. Soldatov
** 239e Infanteriedivisie
** 119e Infanteriedivisie
** 360e Infanteriedivisie
* 110e Infanteriekorps
** 168e Infanteriedivisie
** 256e Infanteriedivisie
** 268e Infanteriedivisie
** 11e Infanteriedivisie

'''Reserve-eenheden'''

* 145e Infanteriedivisie
* 306e Infanteriedivisie
* 357e Infanteriedivisie

'''[[Eerste Stoottroepenleger]]''' - luitenant-generaal [[Vladimir Razoevajev]]

* 112e Infanteriekorps
** 123e Infanteriedivisie
** 377e Infanteriedivisie
* 119e Infanteriekorps
** 44e Infanteriedivisie
** 360e Infanteriedivisie
** 374e Infanteriedivisie
* 123e Infanteriekorps
** 21e Garde Infanteriedivisie
** 37e Infanteriedivisie
** 376e Infanteriedivisie
* 14e Infanteriekorps - generaal-majoor [[Yudel Gorodinski]]
** 158e Infanteriedivisie
** 378e Infanteriedivisie

'''10e Gardeleger''' - luitenant-generaal [[Michail Kasakov]]

* 7e Garde Infanteriekorps - luitenant-generaal [[J.T. Tsjerevitsjenko]]
** 7e Garde Infanteriedivisie
** 8e Garde Infanteriedivisie
* 15e Garde Infanteriekorps - luitenant-generaal M.A. Isajev
** 29e Garde Infanteriedivisie
** 30e Garde Infanteriedivisie
** 85e Garde Infanteriedivisie
* 19e Garde Infanteriekorps - luitenant-generaal I.W. Gribov
** 22e Garde Infanteriedivisie
** 56e Garde Infanteriedivisie
** 65e Garde Infanteriedivisie
** 198e Infanteriedivisie

== Geschiedschrijving ==
=== Sovjet en Russische verslaggeving ===
De Eerste Slag om Koerland had tot doel de Duitse troepen te vernietigen. Na die mislukking negeerde de officiële verslaglegging Koerland, waarbij enkel werd gezegd dat de Sovjets een Duitse ontsnapping wilden voorkomen.

Volgens deze versie namen de Sovjets defensieve blokkadeposities in. Gevechten bestonden uit Duitse uitbraakpogingen en het Rode Leger deed geen enkele poging het gebied in te nemen, dat van geringe strategische betekenis was na de isolatie van ''[[Heeresgruppe Nord]]'' en het zwaartepunt verschoof naar de offensieven richting [[Slag om Berlijn|Berlijn]]. Sovjettroepen leden daarom maar weinig slachtoffers. Het recente onderzoek van [[Grigori Krivosjeev]] komt uit op een totaal van 160.948 Sovjetslachtoffers tussen 16 februari en 8 mei 1945.

Volgens de Russische historicus [[Aleksei Isaev]] was het Koerland voor zowel de Sovjets als de Duitsers een bijzaak. De Sovjets wilden voorkomen dat de Duitsers over zee naar Berlijn getransporteerd zouden worden. Verdere Sovjetoperaties hadden tot doel de Duitse troepen verder te isoleren en te vernietigen, maar er waren te weinig troepen aan het front om voortgang te boeken in het moeilijke terrein. Over het algemeen leverden de Sovjet commandanten goed werk en als gevolg daarvan waren er maar weinig slachtoffers.

=== Westerse bronnen ===
[[Jozef Stalin|Stalin]] wilde in eerste instantie de Duitse troepen in het Koerland te vernietigen. In september 1944 liet hij weten dat hij aan het "opruimen" was in de Baltische gebieden en in november dat "de Duitse troepen vrijwel verslagen" waren. Eind maart 1945 verzekerde Stalin nog steeds dat de Duitse troepen in het Koerland bijna verslagen zouden worden. Deze overwinning was in Stalins ogen noodzakelijk om de Sovjet dominantie, gevestigd na de annexatie van 1941, in het Baltische gebied te herstellen.

De Sovjets lanceerden zes offensieven om de Duitse ''[[Heeresgruppe Kurland]]'' te vernietigen. Gedurende de veldtocht tegen het Koerland wisten de Sovjets nergens verder dan 40 kilometer op te rukken, waarbij men zich na zeven maanden slechts enkele kilometers van hun oorspronkelijke posities bevonden. De Sovjetoperaties waren verder bemoeilijkt door het moeilijke terrein en het slechte weer.

[[Bestand:Bundesarchiv_Bild_183-1985-0531-500,_Kurland,_Evakuierung_aus_Windau.jpg|miniatuur|Evacuatie in [[Ventspils (stad)|Ventspils]] (Windau), 19 oktober 1944]]
De Duitse legergroep rapporteerde dat ze de Sovjets zware verliezen toebrachten. Maar vanwege de afwezigheid van zware wapens en de afwezigheid van [[luchtsteun]], was het totaal aan Duitse slachtoffers in Koerland ook hoog; ongeveer 150.000.

De terugtrekking van Sovjettroepen begon in december 1944 wat erop wijst dat de Sovjets het Koerland niet als een belangrijke sector zagen. Het vernietigen van de Duitse troepen aldaar was niet de moeite waard en het doel was nu om een uitbraak te voorkomen. De volgende drie offensieven waren vooral bedoeld om de evacuatie van Duitse troepen te voorkomen. Tegen het begin van april 1945 zagen de Sovjets de Duitse troepen in Koerland als zichzelf onderhoudende krijgsgevangenen.

== Nasleep ==
Op 9 mei 1945 nam generaal [[Ivan Bagramjan]] de [[capitulatie (overgave)|capitulatie]] van Duitse troepen in ontvangst in het [[Landhuis Ezere]] in het zuidwesten van Letland. Volgens Russische gegevens werden er 146.000 Duitse en Letse troepen gevangen genomen, waaronder 28 generaals en 5.083 officieren, en werden ze voor een jarenlange opsluiting naar gevangenkampen meegenomen. Recent onderzoek schat het aantal krijgsgevangenen op meer dan 200.000: 189.112 Duitsers, waaronder 42 generaals - waaronder de Duitse commandant, Carl Hilpert, die in 1947 stierf in gevangenschap - en ongeveer 14.000 Letten.

De Sovjets zetten alle mannen tussen de 16 en 60 jaar gevangen en staken bossen in brand om eventuele achterblijvers te ontdekken.

== Bronnen ==
{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Courland Pocket|oldid=908409562|datum=20190819}}
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Kurland-Kessel|oldid=191296932|datum=20190819}}
{{References}}
}}

{{DEFAULTSORT:Slag Koerland}}
[[Categorie:Duitse veldslag tijdens de Tweede Wereldoorlog|Koerland]]
[[Categorie:Veldslag in Letland|Koerland]]
[[Categorie:Veldslag van de Sovjet-Unie tijdens de Tweede Wereldoorlog|Koerland]]
[[Categorie:Koerland]]
[[Categorie:1944]]
[[Categorie:1945]]

title: Onderdeel van Oostfront

Onderdeel van Oostfront: Armband Kurland

Locatie: Koerland

Resultaat: Sovjet overwinning

title: Strijdende partijen

Sovjet-Unie: Duitsland

title: Leiders en commandanten

Ivan Bagramjan · Leonid Govorov · Andrej Jeremenko: Ferdinand Schörner · Lothar Rendulic · Heinrich von Vietinghoff · Carl Hilpert · Walter Krüger

title: Verliezen