text:
# Leptasteron vexillum
Leptasteron vexillum is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de mierenjagers (Zodariidae).
Het dier behoort tot het geslacht Leptasteron. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 2001 door Barbara C. Baehr & Rudy Jocqué.

title: Leptasteron vexillum

wikitext:
{{Taxobox spin
| naam              = ''Leptasteron vexillum''
| titelweergave     = cursief
| afbeelding        =
| afbeeldingtekst   =
| familie           = [[Mierenjagers|Zodariidae]] (Mierenjagers)
| geslacht          = ''[[Leptasteron]]''
| auteur            = [[Barbara C. Baehr]] & [[Rudy Jocqué]]
| datum             = 2001
| haakjes           =
}}
'''''Leptasteron vexillum''''' is een [[spinnen (dieren)|spinnen]][[soort]] in de taxonomische indeling van de [[Mierenjagers|mierenjagers (Zodariidae)]].<ref>{{aut|Platnick, Norman I.}} (2010): [http://research.amnh.org/entomology/spiders/catalog/ The world spider catalog], version 10.5. ''American Museum of Natural History''. [https://web.archive.org/web/20090312050907/http://research.amnh.org:80/entomology/spiders/catalog/ Gearchiveerd] op 12 maart 2009.</ref>

Het dier behoort tot het geslacht ''[[Leptasteron]]''. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 2001 door [[Barbara C. Baehr]] & [[Rudy Jocqué]].

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|10|21}}

[[Categorie:Mierenjagers]]

title: Leptasteron vexillum

Familie: Zodariidae (Mierenjagers)

Geslacht: Leptasteron

title: Soort


text:
# Oktoberrevolutie
De Oktoberrevolutie (Russisch: Октябрьская революция в России, Oktjabr'skaja revoljucija v Rossii; ook: Великая Октябрьская социалистическая революция, Velikaja Oktjabr'skaja socialističeskaja revolucija) was een politieke revolutie en onderdeel van de Russische Revolutie. De revolutie vond plaats in Petrograd, volgens de juliaanse kalender op 25 oktober 1917 en volgens de gregoriaanse kalender op 7 november 1917. Vanwege de invoering van de gregoriaanse kalender in Rusland enkele maanden later, wordt de Oktoberrevolutie altijd op 7 november herdacht. Ter herinnering aan de revolutie werd in 1968 de Orde van de Oktoberrevolutie ingesteld. In dit artikel worden de data weergegeven volgens de oude juliaanse kalender die toentertijd gangbaar was in Rusland.
De revolutie volgde op de Februarirevolutie van datzelfde jaar. De Oktoberrevolutie in Petrograd zette de Russische Voorlopige Regering af en gaf de macht aan de bolsjewieken. Volgens Leon Trotski namen er hooguit 25.000 tot 30.000 mensen deel aan bolsjewistische zijde in de Oktoberrevolutie. Toen de revolutie niet door iedereen werd erkend buiten Petrograd, volgden de Russische Burgeroorlog (1917-1922) en de oprichting van de Sovjet-Unie in 1922.

## Voorgeschiedenis
Mede door onvrede over de prestaties van Rusland in de Eerste Wereldoorlog brak de Februarirevolutie van 1917 uit, waarbij tsaar Nicolaas II werd afgezet. Hierna werd de Voorlopige Regering gevormd. Daarnaast werden er sovjets en fabriekscomités opgericht. Vladimir Lenin - de leider van de bolsjewieken die al jaren in ballingschap leefde in het buitenland - werd in april 1917 Rusland binnengesmokkeld door de Duitsers, die hierdoor hoopten Rusland te verzwakken. Daags na zijn aankomst op het Finlandstation in Petrograd verkondigde Lenin zijn aprilstellingen:
- alle grond aan de boeren
- alle macht aan de sovjets
- alle fabrieken aan de arbeiders
- vrede met Duitsland

In juni 1917 kwam het Eerste Al-Russische Congres van Sovjets bijeen met meer dan 800 afgevaardigden, bestaande uit 285 sociaal-revolutionairen, 248 mensjewieken en 105 bolsjewieken.
Toen tijdens de Julidagen de bolsjewieken een poging deden de macht over te nemen mislukte dat, en werden er enkele kopstukken gevangengenomen en Lenin vluchtte naar Finland. De positie van premier Aleksandr Kerenski was verzwakt door de Kornilov-affaire. In september poogde de opperbevelhebber van het Russische leger, generaal Lavr Kornilov, via een staatsgreep de macht te grijpen en een rechtse militaire dictatuur in te voeren. Kerenski deed een beroep op de sovjets, inclusief de bolsjewieken. Ze kregen wapens die de bolsjewieken niet meer afgaven. De monarchisten waren tegen Kerenski en veel liberalen waren niet bereid om hem te steunen.
Binnen de Sociaal-Revolutionaire Partij bestonden twee vleugels, waarbij de rechtervleugel de Voorlopige Regering steunde, terwijl de linkervleugel juist meer macht wilde verlenen aan de sovjets. Om die reden steunden de linkse sociaal-revolutionairen de bolsjewieken. Na de Oktoberrevolutie richtten de linkse sociaal-revolutionairen een partij op genaamd Linkse Sociaal-Revolutionaire Partij.

## Voorbereidingen
Lenin wilde de staatsgreep plegen voor de opening van het Tweede Al-Russische Congres van Sovjets op 20 oktober. Veel leden van het Centraal Comité van de bolsjewistische partij wilden wachten met de staatsgreep totdat het Tweede Al-Russische Sovjetcongres haar steun uitsprak voor een opstand tegen de Voorlopige Regering. Op 29 september schreef Lenin een brief aan diegenen die wilden wachten tot het congres en hij noemde hen “zielige verraders van de proletarische zaak.” Lenin wilde voor het Sovjetcongres de opstand beginnen zodat hij de regering van de bolsjewistische partij kon afschilderen als een voldongen feit en daardoor zou het Sovjetcongres niet kunnen kiezen voor een coalitieregering van sociaal-revolutionairen, mensjewieken en bolsjewieken. Lenin wilde een coalitieregering voorkomen. Lenin dreigde om uit de partijleiding te stappen als het partijbestuur niet instemde met de start van de opstand voor dat het Tweede Al-Russische Sovjetcongres bijeen zou komen.
Bij de vergadering van het Centraal Comité op 10 oktober waren slechts twaalf van de 21 leden van het Centraal Comité aanwezig. Bij deze vergadering werd besloten tot het uitvoeren van de staatsgreep voor de opening van het Al-Russische Sovjetcongres. Dit besluit werd genomen met 10 stemmen voor en twee stemmen (Lev Kamenev en Grigori Zinovjev) tegen. Na 10 oktober werd zonder vermelding van reden de bolsjewistische partijconferentie van 17 oktober geannuleerd. Kamenev en Zinovjev zagen het annuleren van de bolsjewistische partijconferentie als een truc van Lenin om zijn coupplannen door te drukken, want er waren aanwijzingen dat de meerderheid van de bolsjewieken tegen een gewapende opstand was. Ook waren Kamenev en Zinovjev boos dat slechts twaalf van de 21 leden van het Centraal Comité dit besluit hadden genomen zonder de afwezige leden te raadplegen.
Op 18 oktober uitte Kamenev zijn kritiek in de krant Novaja zjizn van Maksim Gorki: “Op dit moment zou de ontketening van een gewapende opstand voor het begin en onafhankelijk van het sovjetcongres een ontoelaatbare en zelfs fatale stap zijn voor het proletariaat en de revolutie.” Dit artikel zorgde voor de toename van geruchten over een bolsjewistische staatsgreep. Lenin was woedend op Kamenev en Zinovjev die openlijk praatten over een bolsjewistische staatsgreep en hij schreef brieven over dat beiden uit de partij zouden moeten worden gezet. Door deze gepubliceerde brieven van Lenin werden de autoriteiten bang en werd het Al-Russische Sovjetcongres uitgesteld tot 25 oktober.
Het Militair Revolutionair Comité (MRC) werd opgezet met daarin drie bolsjewieken en twee linkse sociaal-revolutionairen. Volgens Trotski waren de twee linkse sociaal-revolutionairen niks anders dan “camouflage” om te verhullen dat de opstand een partijsamenzwering was. De twee linkse sociaal-revolutionairen waren niet eens aanwezig bij de MRC-bijeenkomst in de eerste uren van 25 oktober waar werd besloten tot het begin van de staatsgreep. Het MRC nam op 21 oktober het bestuur van het Petrogradse garnizoen over, waardoor de militaire staf er geen macht over had. Door de opmars van de Duitsers wilde de Voorlopige Regering een deel van het Petrogradse garnizoen naar het front sturen, maar het garnizoen weigerde dit. Op 23 oktober kreeg het MRC de steun van het militaire personeel van de Petrus-en-Paulusvesting.

## Oktoberrevolutie

### Strijd in Petrograd
De opstand van de bolsjewieken, die de geschiedenis zou ingaan als de Oktoberrevolutie, begon (volgens de toen in Rusland nog geldende juliaanse kalender) in de nacht van 24 op 25 oktober. Toen het donker werd op 24 oktober zetten de bolsjewieken wegversperringen op en patrouilleerden met pantserwagens. In de vroege ochtend van 25 oktober hadden de bolsjewieken de treinstations, telefooncentrale, elektriciteitscentrale, posterijen, telegraafkantoren en de nationale bank overgenomen. De Voorlopige Regering zat verschanst in het Winterpaleis. Lenin ging naar het Smolny-instituut – waar het Sovjetcongres zou plaatsvinden – maar werd daar de toegang ontzegd door de bewaking, omdat hij zijn pasje was vergeten. Hij wist binnen te glippen door mee te lopen met een grote groep binnenkomers. Lenin wilde voor de opening van het Tweede Al-Russische Sovjetcongres de macht hebben, zodat het congres de staatsgreep als een voldongen feit moest accepteren. De communistische coupplegers bestormden het Mariinskipaleis rond 12:00 om het preparlement te verdrijven.
Het MRC moest de bestorming van het Winterpaleis – waar de Voorlopige Regering zat – eerst uitstellen tot drie uur ’s middags, daarna tot zes uur ’s middags en later tot een niet nader te noemen tijd. De aanval op het Winterpaleis zou beginnen na een schot vanaf de Petrus-en-Paulusvesting, maar op het laatste moment kwamen de bolsjewieken er achter dat de aanwezige kanonnen niks anders waren dan museumstukken die niet konden schieten. Andere kanonnen werden gehaald, maar na aankomst bleek er dat er geen geschikte munitie voor deze kanonnen aanwezig was. Het plan was dat er ook een rode lantaarn zou worden gehesen om het begin van de beschieting aan te geven, maar er was geen rode lantaarn. De commissaris ging op zoek, maar kwam terug met een lantaarn die geen rood licht gaf en die kon niet worden vastgemaakt aan de vlaggenstok.
Premier Kerenski had versterkingen opgeroepen en toen zij niet aankwamen ging hij op zoek met een auto van de Amerikaanse ambassade die hij had laten confisqueren. Door de wagen van de ambassade met Amerikaanse vlaggen kon Kerenski langs alle blokkades heenkomen van de bolsjewieken.
De bewaking van het Winterpaleis was slecht. Verschillende zijdeuren van het paleis werden niet bewaakt. In eerste instantie werd het paleis verdedigd door drieduizend soldaten, maar dat liep terug tot driehonderd man door een tekort aan voedsel, munitie en moraal. De normale telefoonlijnen naar het Winterpaleis waren doorgesneden door de bolsjewieken. Er was nog een geheime lijn naar de zolder van het ministerie van Oorlog. Het ministeriegebouw was overgenomen door de bolsjewieken, maar zij wisten niet dat er een jonge officier op zolder zat die berichten van de Voorlopige Regering doorstuurde naar de rest van het land. Toen het Winterpaleis was ingenomen, liep de jonge officier rustig het gebouw uit langs de nietsvermoedende bezetters.
De driehonderd leden van de stadsdoema marcheerden naar het Winterpaleis als protest tegen de staatsgreep. De stadsdoemaleden werden staande gehouden in de buurt van het Kazanplein door bolsjewistische wachtposten die hen dreigden in elkaar te slaan. Daarop besloten de leiders om terug te keren naar de stadsdoema. Ondertussen verwierpen de ministers in het Winterpaleis het ultimatum van de bolsjewieken op overgave. Om tien over half tien schoot de kruiser Aurora een losse flodder af en begonnen de bolsjewieken vanaf de Petrus-en-Paulusvesting, Aurora en het Paleisplein te schieten.
Toen het bombardement op het Winterpaleis om tien over half elf op grote schaal bezig was, was het Tweede Al-Russische Sovjetcongres net geopend. Volgens het congrescomité waren er 670 afgevaardigden, bestaande uit ongeveer 300 bolsjewieken, 193 sociaal-revolutionairen en 82 mensjewieken. De bolsjewieken konden met steun van de linkse sociaal-revolutionairen bijna elk motie aangenomen krijgen. De machtbasissen van de bolsjewieken hadden meer afgevaardigden dan waar ze qua grootte recht op hadden. Een aantal sovjets in het Wolgagebied waar de (rechtse) sociaal-revolutionairen machtig waren, boycotten het congres wegens de bolsjewistische aanvallen. Ook hadden andere sovjets in het Wolgagebied minder mensen gestuurd dan waar ze recht op hadden. De legerafgevaardigden uit het noorden waren oververtegenwoordigd en daar waren de bolsjewieken sterk, terwijl die uit het zuiden met veelal mensjewieken en sociaal-revolutionairen ondervertegenwoordigd waren. De Letten vormden ongeveer tien procent van de afgevaardigden, terwijl dat percentage niet overeenkwam met de relatieve grootte van het aantal Letten in Rusland. De Letse afgevaardigden waren voornamelijk bolsjewieken. Een groot deel van de mensjewieken en de rechtse sociaal-revolutionairen veroordeelden de aanval op het Winterpaleis die nog aan de gang was en verlieten demonstratief de vergadering.
Rond twee uur ’s nachts kwamen de communisten de ministerraadkamer van het Winterpaleis binnen en arresteerden de aanwezige ministers. Toen de bestormers erachter kwamen dat Kerenski er niet was, riepen een aantal bolsjewieken om alle ministers dood te steken, maar dat werd voorkomen door hun leider Vladimir Antonov-Ovseenko. De ministers werden in de Petrus-en-Paulusvesting gevangen gezet. De macht in Petrograd kwam in handen van de Raad van Volkscommissarissen (Sovnarkom) met Lenin als voorzitter.

### Moskou en de rest van Rusland
Op 29 oktober stelde de vakbond voor het spoorwegpersoneel (Vikzjel) een ultimatum aan de bolsjewieken, waarin stond dat de bolsjewieken gesprekken moesten openen met de sociaal-revolutionairen en mensjewieken voor het vormen van een coalitieregering. Bij de coalitieregering zou het Tweede Al-Russische Sovjetcongres als parlement fungeren. De Vikzjel dreigde om het gehele treinverkeer stil te leggen als de bolsjewieken niet aan deze eis voldeden, waardoor transport van voedsel en brandstoffen stil zouden liggen. Honderden soldatenvergaderingen, boerensovjets en fabriekscomités stuurden petities ter ondersteuning van de eis van Vikzjel.
Kerenski zocht steun van het leger, maar alleen generaal Pjotr Krasnov stelde achttien compagnies ter beschikking van het Comité voor de Redding van Rusland en de Revolutie die was opgericht door Kerenski en de rechtervleugel van de sociaal-revolutionairen. De andere legeronderdelen hadden geen vertrouwen in zowel Kerenski als de bolsjewieken en deze legeronderdelen waren bang dat de strijd tegen de bolsjewieken zou leiden tot verzwakkingen van het front, waardoor Rusland zichzelf niet meer kon verdedigen tegen de Duitsers.
De strijd in Moskou duurde tien dagen. Het MRC was verwikkeld in een strijd tegen de troepen en politieagenten die loyaal waren aan de Voorlopige Regering. De zwaarste strijd werd geleverd rond het Kremlin van Moskou. Het Kremlin werd op 27 oktober heroverd door de loyale troepen. Op 29 oktober waren de bolsjewistische troepen teruggeslagen tot een paar fabriekswijken. Het MRC in Moskou was blij dat er onderhandelingen werden begonnen door de Vikzjel op 29 oktober. Het vooruitzicht van de bolsjewieken verbeterde toen het offensief van de troepen van Kerenski tot stilstand kwam. Hierdoor verzwakten de mensjewieken en sociaal-revolutionairen hun eisen tijdens de onderhandelingen. De laatste eis van de mensjewieken en rechtse sociaal-revolutionairen was dat het Tweede Al-Russische Sovjetcongres werd aangevuld met leden van de staddoema’s, boerensovjets en de vakbonden, daarnaast dat Lenin en Trotski niet in een coalitieregering mochten komen. Toen de bolsjewieken in Moskou opnieuw het Kremlin belegerden, verwierpen de bolsjewieken het compromis. Lenin pleitte er voor om met de onderhandelingen van de Vikzjel verder te gaan als “een dekmantel voor de militaire operaties”.
Op 27 oktober was er een landelijk decreet door de bolsjewistische regering uitgebracht dat censuur oplegde aan de pers en de bolsjewieken sloten de kranten van de oppositie. De bolsjewistische communisten sloopten drukpersen; arresteerden redacteurs en confisqueerden krantenpapier. De gematigde bolsjewieken stemden op 4 november tegen de censuur in het uitvoerende comité van de Sovjet. De linkse sociaal-revolutionairen stapten uit het MRC nadat hun eis van opheffing van de perscensuur niet werd ingewilligd door de bolsjewieken. Op 4 november namen vijf leden uit het bolsjewistische Centraal Comité ontslag, bestaande uit Lev Kamenev, Grigori Zinovjev, Aleksej Rykov, Dmitri Miljoetin en Viktor Nogin, wegens de perscensuur en de weigering van Lenin om een coalitieregering te vormen. Zij publiceerden een open brief in de krant Izvestia. In dezelfde editie stond ook het ontslagbrief van vijf volkscommissarissen en zes andere prominente bolsjewistische leiders die schreven dat zonder een coalitieregering er niks anders zou opzitten dan “politieke terreur” dat zou leiden “tot het ontstaan van een regime dat aan niemand meer verantwoording schuldig was en tot de vernietiging van de revolutie en van het land.” Ook waarschuwde deze groep voor de kans op een hongersnood. De vijftal uittredende volkscommissarissen beschouwden de staatsgreep als iets dat tegen de wil van de meerderheid van de arbeiders en soldaten inging.
De gesprekken onder leiding van de Vikzjel werden op 6 november afgebroken. Lenin eiste de arrestatie van de Vikzjelleiders. Lenin gooide alle aanhangers van de lijn van Kamenev uit het Centraal Comité en de overgebleven leden moesten het ultimatum tegen de Vikzjel ondertekenen.
Na de bestorming van het Winterpaleis werd bekend dat zich daaronder een grote wijnkelder bevond. Dagenlang werden tienduizenden flessen gestolen en de dronken menigten begonnen te plunderen in de stad. Om de chaos te stoppen werden communistische commissarissen aangesteld om de wijnkelder te beschermen, maar zij begonnen zelf te drinken of de drank te verkopen. Later pompten de bolsjewieken de wijn de straat op, maar mensen begonnen wijn uit de goot te drinken. Het MRC stuurde bolsjewistische matrozen met machinegeweren erop af om het drinkgelag te stoppen en die schoten op de menigte waarbij verschillende doden vielen.

## Gevolgen
De ambtenaren bij ministeries, banken, gemeentehuizen, rechtbanken, scholen, postkantoren, telegraafkantoren en andere instellingen staakten tegen de bolsjewistische staatsgreep. De Nationale Bank weigerde geld te geven aan de communistische regering. Later werden de medewerkers onder schot genomen door bolsjewieken en werden ze gedwongen om de kluizen te openen. De staking van ambtenaren werd neergeslagen na een aantal weken door de arrestatie van stakingleiders en stakers.
- Gemeinsame Normdatei: 4043429-1
- National Archives and Records Administration: 10638835
- Nationale Bibliotheek van Tsjechië: ph138781

wikiname: nlwiki

title: Oktoberrevolutie

in_language: nl

wikitext:
{{zie dp}}
{{Infobox militair conflict
| conflict     = Oktoberrevolutie
| partof       = de [[Russische Revolutie]] en de [[Russische Burgeroorlog]]
| afbeelding   = Red Guard Vulkan factory.jpg
| onderschrift = [[Rode Garde (Rusland)|Rode Garde]] bij de Vulkanfabriek in 1917
| date         = [[7 november]] - [[8 november]] [[1917]]
| place        = [[Sint-Petersburg|Petrograd]], [[Voorlopige Regering (Rusland)|Rusland]]
| casus        =
| territory    =
| treaty       =
| result       = Overwinning voor de [[bolsjewiek|bolsjewistische]] [[communisme|communisten]]
* Oprichting van [[Russische Socialistische Federatieve Sovjetrepubliek|Sovjet-Rusland]]
| combatant1   = [[Bestand:Socialist red flag.svg|23px]] [[Bolsjewiek]]en
[[Bestand:Socialist red flag.svg|23px]] [[Linkse Sociaal-Revolutionaire Partij]]
[[Bestand:Socialist red flag.svg|23px]] [[Rode Garde (Rusland)|Rode Garde]]
| combatant2   = [[Bestand:Flag of Russia.svg|23px]] [[Voorlopige Regering (Rusland)|Voorlopige Regering]]
| commander1   = [[Bestand:Socialist red flag.svg|23px]] [[Vladimir Lenin]]
[[Bestand:Socialist red flag.svg|23px]] [[Leon Trotski]]
| commander2   = [[Bestand:Flag of Russia.svg|23px]] [[Aleksandr Kerenski]]
| strength1    = 25.000 - 30.000 leden van de Rode Garde
| strength2    = 500 - 1.000 vrijwillige soldaten
1.000 soldaten van het vrouwenbataljon
| casualties1  =
| casualties2  =
| notes        =
| portaal      =
}}
{{Zijbalk communisme}}
De '''Oktoberrevolutie''' ([[Russisch]]: Октябрьская революция в России, ''Oktjabr'skaja revoljucija v Rossii''; ook: Великая Октябрьская социалистическая революция, ''Velikaja Oktjabr'skaja socialističeskaja revolucija'') was een politieke [[revolutie]] en onderdeel van de [[Russische Revolutie]]. De revolutie vond plaats in [[Sint-Petersburg|Petrograd]], volgens de [[juliaanse kalender]] op 25 oktober 1917 en volgens de [[gregoriaanse kalender]] op 7 november 1917.<ref>{{Citeer web|url=http://www.historischnieuwsblad.nl/nl/artikel/31057/de-oktoberrevolutie-een-ordinaire-staatsgreep.html|titel=De Oktoberrevolutie: een ordinaire staatsgreep|uitgever=Historisch Nieuwsblad|auteur=Rob Hartmans|datum=4/2013|bezochtdatum=4 maart 2015}}</ref> Vanwege de invoering van de [[gregoriaanse kalender]] in Rusland enkele maanden later, wordt de Oktoberrevolutie altijd op 7 november herdacht. Ter herinnering aan de revolutie werd in 1968 de [[Orde van de Oktoberrevolutie]] ingesteld. In dit artikel worden de data weergegeven volgens de oude [[juliaanse kalender]] die toentertijd gangbaar was in Rusland.

De revolutie volgde op de [[Februarirevolutie (1917)|Februarirevolutie]] van datzelfde jaar. De Oktoberrevolutie in Petrograd zette de [[Voorlopige Regering (Rusland)|Russische Voorlopige Regering]] af en gaf de macht aan de [[bolsjewiek]]en. Volgens [[Leon Trotski]] namen er hooguit 25.000 tot 30.000 mensen deel aan bolsjewistische zijde in de Oktoberrevolutie.<ref>Orlando Figes: ''Tragedie van een volk: De Russische Revolutie 1891 - 1924''; 1996; tweede druk 2008; blz. 606.</ref> Toen de revolutie niet door iedereen werd erkend buiten Petrograd, volgden de [[Russische Burgeroorlog]] (1917-1922) en de oprichting van de [[Sovjet-Unie]] in 1922.

==Voorgeschiedenis==
Mede door onvrede over de prestaties van Rusland in de [[Eerste Wereldoorlog]] brak de Februarirevolutie van 1917 uit, waarbij [[tsaar]] [[Nicolaas II van Rusland|Nicolaas II]] werd afgezet. Hierna werd de Voorlopige Regering gevormd. Daarnaast werden er [[sovjet]]s en [[fabriekscomité]]s opgericht. [[Vladimir Lenin]] - de leider van de bolsjewieken die al jaren in ballingschap leefde in het buitenland - werd in april 1917 Rusland binnengesmokkeld door de Duitsers, die hierdoor hoopten Rusland te verzwakken. Daags na zijn aankomst op het [[Finlandstation]] in [[Sint-Petersburg|Petrograd]] verkondigde Lenin zijn [[aprilstellingen]]:
* alle grond aan de boeren
* alle macht aan de sovjets
* alle fabrieken aan de arbeiders
* vrede met [[Duitse Keizerrijk|Duitsland]]

In juni 1917 kwam het Eerste Al-Russische Congres van Sovjets bijeen met meer dan 800 afgevaardigden, bestaande uit 285 [[Sociaal-Revolutionaire Partij|sociaal-revolutionairen]], 248 [[mensjewiek]]en en 105 bolsjewieken.<ref>Edward H. Carr: ''The Russian Revolution: from Lenin to Stalin 1917-1929''; 1979; Hoofdstuk 1.</ref>

Toen tijdens de [[Julidagen]] de bolsjewieken een poging deden de macht over te nemen mislukte dat, en werden er enkele kopstukken gevangengenomen en Lenin vluchtte naar Finland. De positie van premier [[Aleksandr Kerenski]] was verzwakt door de [[Kornilov-affaire]]. In september poogde de opperbevelhebber van het Russische leger, generaal [[Lavr Kornilov]], via een [[staatsgreep]] de macht te grijpen en een rechtse militaire dictatuur in te voeren. Kerenski deed een beroep op de sovjets, inclusief de bolsjewieken. Ze kregen wapens die de bolsjewieken niet meer afgaven. De [[monarchisme|monarchisten]] waren tegen Kerenski en veel [[liberalisme|liberalen]] waren niet bereid om hem te steunen.<ref name="Figes(580-593)">Orlando Figes: ''Tragedie van een volk: De Russische Revolutie 1891 - 1924''; 1996; tweede druk 2008; blz. 580-593.</ref>

Binnen de [[Sociaal-Revolutionaire Partij]] bestonden twee vleugels, waarbij de rechtervleugel de Voorlopige Regering steunde, terwijl de linkervleugel juist meer macht wilde verlenen aan de sovjets. Om die reden steunden de linkse sociaal-revolutionairen de bolsjewieken. Na de Oktoberrevolutie richtten de linkse sociaal-revolutionairen een partij op genaamd [[Linkse Sociaal-Revolutionaire Partij]].

==Voorbereidingen==
Lenin wilde de staatsgreep plegen voor de opening van het Tweede Al-Russische Congres van Sovjets op 20 oktober. Veel leden van het [[Centraal Comité]] van de bolsjewistische partij wilden wachten met de staatsgreep totdat het Tweede Al-Russische Sovjetcongres haar steun uitsprak voor een opstand tegen de Voorlopige Regering. Op 29 september schreef Lenin een brief aan diegenen die wilden wachten tot het congres en hij noemde hen “''zielige verraders van de proletarische zaak.''”<ref>Orlando Figes: ''Tragedie van een volk: De Russische Revolutie 1891 - 1924''; 1996; tweede druk 2008; blz. 580.</ref> Lenin wilde voor het Sovjetcongres de opstand beginnen zodat hij de regering van de bolsjewistische partij kon afschilderen als een voldongen feit en daardoor zou het Sovjetcongres niet kunnen kiezen voor een coalitieregering van sociaal-revolutionairen, mensjewieken en bolsjewieken. Lenin wilde een coalitieregering voorkomen. Lenin dreigde om uit de partijleiding te stappen als het partijbestuur niet instemde met de start van de opstand voor dat het Tweede Al-Russische Sovjetcongres bijeen zou komen.<ref name="Figes(580-593)"/>

Bij de vergadering van het Centraal Comité op 10 oktober waren slechts twaalf van de 21 leden van het Centraal Comité aanwezig. Bij deze vergadering werd besloten tot het uitvoeren van de staatsgreep voor de opening van het Al-Russische Sovjetcongres. Dit besluit werd genomen met 10 stemmen voor en twee stemmen ([[Lev Kamenev]] en [[Grigori Zinovjev]]) tegen. Na 10 oktober werd zonder vermelding van reden de bolsjewistische partijconferentie van 17 oktober geannuleerd. Kamenev en Zinovjev zagen het annuleren van de bolsjewistische partijconferentie als een truc van Lenin om zijn coupplannen door te drukken, want er waren aanwijzingen dat de meerderheid van de bolsjewieken tegen een gewapende opstand was. Ook waren Kamenev en Zinovjev boos dat slechts twaalf van de 21 leden van het Centraal Comité dit besluit hadden genomen zonder de afwezige leden te raadplegen.<ref name="Figes(580-593)"/>

Op 18 oktober uitte Kamenev zijn kritiek in de krant ''Novaja zjizn'' van [[Maksim Gorki]]: “''Op dit moment zou de ontketening van een gewapende opstand voor het begin en onafhankelijk van het sovjetcongres een ontoelaatbare en zelfs fatale stap zijn voor het [[proletariaat]] en de revolutie.''”<ref>Orlando Figes: ''Tragedie van een volk: De Russische Revolutie 1891 - 1924''; 1996; tweede druk 2008; blz. 587 en 588.</ref> Dit artikel zorgde voor de toename van geruchten over een bolsjewistische staatsgreep. Lenin was woedend op Kamenev en Zinovjev die openlijk praatten over een bolsjewistische staatsgreep en hij schreef brieven over dat beiden uit de partij zouden moeten worden gezet. Door deze gepubliceerde brieven van Lenin werden de autoriteiten bang en werd het Al-Russische Sovjetcongres uitgesteld tot 25 oktober.<ref name="Figes(580-593)"/><ref name="Reed">[https://www.marxists.org/archive/reed/1919/10days/10days/index.htm John Reed: ''Ten Days that Shook the World''; first edition; 1919.]</ref>

Het ''Militair Revolutionair Comité'' (MRC) werd opgezet met daarin drie bolsjewieken en twee linkse sociaal-revolutionairen. Volgens Trotski waren de twee linkse sociaal-revolutionairen niks anders dan “camouflage” om te verhullen dat de opstand een partijsamenzwering was. De twee linkse sociaal-revolutionairen waren niet eens aanwezig bij de MRC-bijeenkomst in de eerste uren van 25 oktober waar werd besloten tot het begin van de staatsgreep. Het MRC nam op 21 oktober het bestuur van het Petrogradse [[garnizoen]] over, waardoor de militaire staf er geen macht over had. Door de opmars van de Duitsers wilde de Voorlopige Regering een deel van het Petrogradse garnizoen naar het front sturen, maar het garnizoen weigerde dit. Op 23 oktober kreeg het MRC de steun van het militaire personeel van de [[Petrus-en-Paulusvesting]].<ref name="Figes(580-593)"/>

==Oktoberrevolutie==
===Strijd in Petrograd===
[[Bestand:CruiserAurora061609.jpg|thumb|Kruiser [[Aurora (kruiser)|Aurora]]]]
De opstand van de bolsjewieken, die de geschiedenis zou ingaan als de ''Oktoberrevolutie'', begon (volgens de toen in Rusland nog geldende [[juliaanse kalender]]) in de nacht van 24 op 25 oktober. Toen het donker werd op 24 oktober zetten de bolsjewieken wegversperringen op en patrouilleerden met [[pantserwagen]]s. In de vroege ochtend van 25 oktober hadden de bolsjewieken de treinstations, telefooncentrale, elektriciteitscentrale, posterijen, telegraafkantoren en de nationale bank overgenomen. De Voorlopige Regering zat verschanst in het [[Winterpaleis]]. Lenin ging naar het [[Smolny-instituut]] – waar het Sovjetcongres zou plaatsvinden – maar werd daar de toegang ontzegd door de bewaking, omdat hij zijn pasje was vergeten. Hij wist binnen te glippen door mee te lopen met een grote groep binnenkomers. Lenin wilde voor de opening van het Tweede Al-Russische Sovjetcongres de macht hebben, zodat het congres de staatsgreep als een voldongen feit moest accepteren. De communistische coupplegers bestormden het [[Mariinskipaleis (Sint-Petersburg)|Mariinskipaleis]] rond 12:00 om het preparlement te verdrijven.<ref name="Figes(595-607)">Orlando Figes: ''Tragedie van een volk: De Russische Revolutie 1891 - 1924''; 1996; tweede druk 2008; blz. 595-607.</ref>

Het MRC moest de bestorming van het Winterpaleis – waar de Voorlopige Regering zat – eerst uitstellen tot drie uur ’s middags, daarna tot zes uur ’s middags en later tot een niet nader te noemen tijd. De aanval op het Winterpaleis zou beginnen na een schot vanaf de Petrus-en-Paulusvesting, maar op het laatste moment kwamen de bolsjewieken er achter dat de aanwezige kanonnen niks anders waren dan museumstukken die niet konden schieten. Andere kanonnen werden gehaald, maar na aankomst bleek er dat er geen geschikte munitie voor deze kanonnen aanwezig was. Het plan was dat er ook een rode lantaarn zou worden gehesen om het begin van de beschieting aan te geven, maar er was geen rode lantaarn. De commissaris ging op zoek, maar kwam terug met een lantaarn die geen rood licht gaf en die kon niet worden vastgemaakt aan de vlaggenstok.<ref name="Figes(595-607)"/>

Premier Kerenski had versterkingen opgeroepen en toen zij niet aankwamen ging hij op zoek met een auto van de [[Verenigde Staten (hoofdbetekenis)|Amerikaanse]] [[ambassade]] die hij had laten confisqueren. Door de wagen van de ambassade met Amerikaanse vlaggen kon Kerenski langs alle blokkades heenkomen van de bolsjewieken.<ref name="Figes(595-607)"/>

De bewaking van het Winterpaleis was slecht. Verschillende zijdeuren van het paleis werden niet bewaakt. In eerste instantie werd het paleis verdedigd door drieduizend soldaten, maar dat liep terug tot driehonderd man door een tekort aan voedsel, munitie en moraal. De normale telefoonlijnen naar het Winterpaleis waren doorgesneden door de bolsjewieken. Er was nog een geheime lijn naar de zolder van het [[ministerie van Defensie|ministerie van Oorlog]]. Het ministeriegebouw was overgenomen door de bolsjewieken, maar zij wisten niet dat er een jonge officier op zolder zat die berichten van de Voorlopige Regering doorstuurde naar de rest van het land. Toen het Winterpaleis was ingenomen, liep de jonge officier rustig het gebouw uit langs de nietsvermoedende bezetters.<ref name="Figes(595-607)"/>

De driehonderd leden van de stadsdoema marcheerden naar het Winterpaleis als protest tegen de staatsgreep. De stadsdoemaleden werden staande gehouden in de buurt van het [[Kazanplein]] door bolsjewistische wachtposten die hen dreigden in elkaar te slaan. Daarop besloten de leiders om terug te keren naar de stadsdoema. Ondertussen verwierpen de ministers in het Winterpaleis het [[ultimatum]] van de bolsjewieken op overgave. Om tien over half tien schoot de [[Aurora (kruiser)|kruiser Aurora]] een losse flodder af en begonnen de bolsjewieken vanaf de Petrus-en-Paulusvesting, Aurora en het [[Paleisplein]] te schieten.<ref name="Figes(595-607)"/>

Toen het bombardement op het Winterpaleis om tien over half elf op grote schaal bezig was, was het Tweede Al-Russische Sovjetcongres net geopend. Volgens het congrescomité waren er 670 afgevaardigden, bestaande uit ongeveer 300 bolsjewieken, 193 sociaal-revolutionairen en 82 mensjewieken. De bolsjewieken konden met steun van de linkse sociaal-revolutionairen bijna elk motie aangenomen krijgen. De machtbasissen van de bolsjewieken hadden meer afgevaardigden dan waar ze qua grootte recht op hadden. Een aantal sovjets in het Wolgagebied waar de (rechtse) sociaal-revolutionairen machtig waren, boycotten het congres wegens de bolsjewistische aanvallen. Ook hadden andere sovjets in het [[Wolgagebied]] minder mensen gestuurd dan waar ze recht op hadden. De legerafgevaardigden uit het noorden waren oververtegenwoordigd en daar waren de bolsjewieken sterk, terwijl die uit het zuiden met veelal mensjewieken en sociaal-revolutionairen ondervertegenwoordigd waren. De [[Letten]] vormden ongeveer tien procent van de afgevaardigden, terwijl dat percentage niet overeenkwam met de relatieve grootte van het aantal Letten in Rusland. De Letse afgevaardigden waren voornamelijk bolsjewieken. Een groot deel van de mensjewieken en de rechtse sociaal-revolutionairen veroordeelden de aanval op het Winterpaleis die nog aan de gang was en verlieten demonstratief de vergadering.<ref name="Figes(595-607)"/>

Rond twee uur ’s nachts kwamen de communisten de ministerraadkamer van het Winterpaleis binnen en arresteerden de aanwezige ministers. Toen de bestormers erachter kwamen dat Kerenski er niet was, riepen een aantal bolsjewieken om alle ministers dood te steken, maar dat werd voorkomen door hun leider [[Vladimir Antonov-Ovseenko]]. De ministers werden in de Petrus-en-Paulusvesting gevangen gezet. De macht in Petrograd kwam in handen van de [[Raad van Volkscommissarissen]] (Sovnarkom) met Lenin als voorzitter.<ref name="Figes(595-607)"/>

===Moskou en de rest van Rusland===
Op 29 oktober stelde de [[vakbond]] voor het spoorwegpersoneel (Vikzjel) een ultimatum aan de bolsjewieken, waarin stond dat de bolsjewieken gesprekken moesten openen met de sociaal-revolutionairen en mensjewieken voor het vormen van een [[coalitieregering]]. Bij de coalitieregering zou het Tweede Al-Russische Sovjetcongres als [[parlement]] fungeren. De Vikzjel dreigde om het gehele treinverkeer stil te leggen als de bolsjewieken niet aan deze eis voldeden, waardoor transport van voedsel en brandstoffen stil zouden liggen. Honderden soldatenvergaderingen, boerensovjets en fabriekscomités stuurden petities ter ondersteuning van de eis van Vikzjel.<ref name="Figes(608-624)">Orlando Figes: ''Tragedie van een volk: De Russische Revolutie 1891 - 1924''; 1996; tweede druk 2008; blz. 608-624.</ref>

Kerenski zocht steun van het leger, maar alleen generaal [[Pjotr Krasnov]] stelde achttien [[compagnie (bataljon)|compagnies]] ter beschikking van het ''Comité voor de Redding van Rusland en de Revolutie'' die was opgericht door Kerenski en de rechtervleugel van de sociaal-revolutionairen. De andere legeronderdelen hadden geen vertrouwen in zowel Kerenski als de bolsjewieken en deze legeronderdelen waren bang dat de strijd tegen de bolsjewieken zou leiden tot verzwakkingen van het front, waardoor Rusland zichzelf niet meer kon verdedigen tegen de Duitsers.<ref name="Figes(608-624)"/>

De strijd in [[Moskou]] duurde tien dagen. Het MRC was verwikkeld in een strijd tegen de troepen en politieagenten die loyaal waren aan de Voorlopige Regering. De zwaarste strijd werd geleverd rond het [[Kremlin van Moskou]]. Het Kremlin werd op 27 oktober heroverd door de loyale troepen. Op 29 oktober waren de bolsjewistische troepen teruggeslagen tot een paar fabriekswijken. Het MRC in Moskou was blij dat er onderhandelingen werden begonnen door de Vikzjel op 29 oktober. Het vooruitzicht van de bolsjewieken verbeterde toen het offensief van de troepen van Kerenski tot stilstand kwam. Hierdoor verzwakten de mensjewieken en sociaal-revolutionairen hun eisen tijdens de onderhandelingen. De laatste eis van de mensjewieken en rechtse sociaal-revolutionairen was dat het Tweede Al-Russische Sovjetcongres werd aangevuld met leden van de staddoema’s, boerensovjets en de vakbonden, daarnaast dat Lenin en Trotski niet in een coalitieregering mochten komen. Toen de bolsjewieken in Moskou opnieuw het Kremlin belegerden, verwierpen de bolsjewieken het compromis. Lenin pleitte er voor om met de onderhandelingen van de Vikzjel verder te gaan als “''een dekmantel voor de militaire operaties''”.<ref name="Figes(608-624)"/>

Op 27 oktober was er een landelijk [[decreet (staatsrecht)|decreet]] door de bolsjewistische regering uitgebracht dat [[censuur (informatie)|censuur]] oplegde aan de [[journalistiek|pers]] en de bolsjewieken sloten de kranten van de [[oppositie (politiek)|oppositie]]. De bolsjewistische communisten sloopten [[drukpers]]en; arresteerden [[redacteur]]s en confisqueerden krantenpapier. De gematigde bolsjewieken stemden op 4 november tegen de censuur in het uitvoerende comité van de Sovjet. De linkse sociaal-revolutionairen stapten uit het MRC nadat hun eis van opheffing van de perscensuur niet werd ingewilligd door de bolsjewieken. Op 4 november namen vijf leden uit het bolsjewistische Centraal Comité ontslag, bestaande uit Lev Kamenev, Grigori Zinovjev, [[Aleksej Rykov]], [[Dmitri Miljoetin]] en [[Viktor Nogin]], wegens de perscensuur en de weigering van Lenin om een coalitieregering te vormen. Zij publiceerden een open brief in de krant [[Izvestia]]. In dezelfde editie stond ook het ontslagbrief van vijf volkscommissarissen en zes andere prominente bolsjewistische leiders die schreven dat zonder een coalitieregering er niks anders zou opzitten dan “''politieke terreur''” dat zou leiden “''tot het ontstaan van een regime dat aan niemand meer verantwoording schuldig was en tot de vernietiging van de revolutie en van het land.''”<ref>Orlando Figes: ''Tragedie van een volk: De Russische Revolutie 1891 - 1924''; 1996; tweede druk 2008; blz. 615.</ref> Ook waarschuwde deze groep voor de kans op een [[hongersnood]]. De vijftal uittredende volkscommissarissen beschouwden de staatsgreep als iets dat tegen de wil van de meerderheid van de arbeiders en soldaten inging.<ref name="Reed"/><ref name="Figes(608-624)"/>

De gesprekken onder leiding van de Vikzjel werden op 6 november afgebroken. Lenin eiste de arrestatie van de Vikzjelleiders. Lenin gooide alle aanhangers van de lijn van Kamenev uit het Centraal Comité en de overgebleven leden moesten het ultimatum tegen de Vikzjel ondertekenen.<ref name="Figes(608-624)"/>

Na de bestorming van het Winterpaleis werd bekend dat zich daaronder een grote [[wijnkelder]] bevond. Dagenlang werden tienduizenden flessen gestolen en de dronken menigten begonnen te plunderen in de stad. Om de chaos te stoppen werden communistische commissarissen aangesteld om de wijnkelder te beschermen, maar zij begonnen zelf te drinken of de drank te verkopen. Later pompten de bolsjewieken de wijn de straat op, maar mensen begonnen wijn uit de goot te drinken. Het MRC stuurde bolsjewistische matrozen met [[machinegeweer|machinegeweren]] erop af om het drinkgelag te stoppen en die schoten op de menigte waarbij verschillende doden vielen.<ref name="Reed"/><ref name="Figes(608-624)"/>

==Gevolgen==
De ambtenaren bij ministeries, banken, gemeentehuizen, rechtbanken, scholen, postkantoren, telegraafkantoren en andere instellingen staakten tegen de bolsjewistische staatsgreep. De [[Bank (financiële instelling)|Nationale Bank]] weigerde geld te geven aan de communistische regering. Later werden de medewerkers onder schot genomen door bolsjewieken en werden ze gedwongen om de kluizen te openen. De staking van ambtenaren werd neergeslagen na een aantal weken door de arrestatie van stakingleiders en stakers.<ref name="Figes(608-624)"/>

{{Appendix|2=
'''Bronnen'''
* Orlando Figes: ''Tragedie van een volk: De Russische Revolutie 1891 - 1924''; 1996; tweede druk 2008.
* [https://www.marxists.org/archive/reed/1919/10days/10days/index.htm John Reed: ''Ten Days that Shook the World''; first edition; 1919.]
* Edward H. Carr: ''The Russian Revolution: from Lenin to Stalin 1917-1929''; 1979
----
'''Referenties'''
{{References}}
}}
{{Bibliografische informatie}}

{{Commonscat}}

[[Categorie:Russische Revolutie|*4]]
[[Categorie:Geschiedenis van Rusland]]
[[Categorie:Geschiedenis van Sint-Petersburg]]
[[Categorie:Revolutie]]

title: Onderdeel van de Russische Revolutie en de Russische Burgeroorlog

Rode Garde bij de Vulkanfabriek in 1917

Datum: 7 november - 8 november 1917

Locatie: Petrograd, Rusland

Resultaat: Overwinning voor de bolsjewistische communisten - Oprichting van Sovjet-Rusland

title: Strijdende partijen

Bolsjewieken · Linkse Sociaal-Revolutionaire Partij · Rode Garde: Voorlopige Regering

title: Leiders en commandanten

Vladimir Lenin · Leon Trotski: Aleksandr Kerenski

title: Troepensterkte

25.000 - 30.000 leden van de Rode Garde: 500 - 1.000 vrijwillige soldaten · 1.000 soldaten van het vrouwenbataljon


text:
# Gumpelstadt
Gumpelstadt is een dorp in de Duitse gemeente Moorgrund in  Thüringen. De gemeente maakt deel uit van het Wartburgkreis. Het dorp is zetel van het gemeentebestuur.
Gumpelstadt wordt voor het eerst genoemd in een oorkonde uit 1155. In 1994 fuseerde de tot dan zelfstandige gemeente met Waldfisch en Witzelroda tot Moorgrund.

title: Gumpelstadt

wikitext:
{{Infobox plaats in Duitsland
| land=Duitsland
| naam =
| area = Thüringen
| subarea=Wartburgkreis
| gemeente= [[Moorgrund]]
| km2 =
| inwoners = 934
| census = 2017
| dichtheid =
| hoogte = 272
| flag=
| coa=
| postcode = 36433
| netnummer = 03695
| overignaam2=
| overig2=
| web =
| lat_deg = 50
| lat_min = 50
| lat_sec = 16
| lat_dir = N
| lon_deg = 10
| lon_min = 17
| lon_sec = 29
| lon_dir = E
| image= WAK_Gumpelstadt_Kirche_01.jpg
| caption = Dorpskerk
}}

'''Gumpelstadt''' is een dorp in de [[Duitsland|Duitse]] gemeente [[Moorgrund]] in  [[Thüringen (deelstaat)|Thüringen]]. De gemeente maakt deel uit van het [[Wartburgkreis]]. Het dorp is zetel van het gemeentebestuur.

Gumpelstadt wordt voor het eerst genoemd in een [[oorkonde]] uit [[1155]]. In 1994 fuseerde de tot dan zelfstandige gemeente met [[Waldfisch]] en [[Witzelroda]] tot Moorgrund.

{{Coor title dms|50|50|16|N|10|17|29|E|type:city_scale:50000_region:DE}}

[[Categorie:Plaats in Thüringen]]
[[Categorie:Moorgrund]]

title: Situering

Deelstaat: Thüringen

Landkreis: Wartburgkreis

Gemeente: Moorgrund

title: Algemeen

title: Overig

title: Foto's

Foto's: Dorpskerk

Portaal: Duitsland


text:
# Idaea infantilaria
Idaea infantilaria is een vlinder uit de familie van de spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1902 door Fuchs.

title: Idaea infantilaria

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Idaea infantilaria''
| afbeelding =
| familie = [[Spanners|Geometridae]] (Spanners)
| onderfamilie = [[Sterrhinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Idaea]]''
| w-naam = ''Idaea infantilaria''
| auteur = Fuchs
| datum = 1902
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Idaea infantilaria''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Spanners|spanners (Geometridae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1902 door Fuchs.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|30}}

[[Categorie:Idaea|infantilaria]]

title: Idaea infantilaria

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Geometridae (Spanners)

Onderfamilie: Sterrhinae

Geslacht: Idaea

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# MATLAB
MATLAB (oorspronkelijk MATrix LABoratory) is een technische softwareomgeving uitgegeven door The Mathworks en wordt gebruikt in zowel de industrie als de academische wereld voor wiskundige toepassingen, zoals het berekenen van functies, bewerken van matrices, statistiek, tekenen van grafieken, schrijven en implementeren van algoritmen en het maken van grafische gebruikersinterfaces.
De basis van het programma is de programmeertaal ‘M-code’ of ‘M’. Deze wordt gebruikt voor het invoeren, bewerken en uitvoeren van gegevens.

## Geschiedenis
MATLAB werd in de jaren 70 ontwikkeld door Cleve Moler aan de Amerikaanse Universiteit van New Mexico als hulpmiddel voor zijn studenten. De eerste commerciële versie kwam er toen Moler Jack Little ontmoette en ze samen besloten het bedrijf The Mathworks op te richten in 1984 om de in C herschreven versie van MATLAB uit te geven.

## Werkomgeving
De MATLAB-omgeving is opgebouwd uit drie delen:
- Workspace of werkruimte
- Commandogeschiedenis
- Commandovenster of shell

De werkruimte toont alle huidige variabelen met hun eigenschappen zoals dimensies, maxima en minima. De commandogeschiedenis toont de laatst uitgevoerde commando’s met het tijdstip.
Met het commandovenster worden commando’s ingevoerd en het resultaat weergegeven.

## Uitbreidingen en toolboxes
The Mathworks brengt ook verschillende toolboxes en uitbreidingen uit die MATLAB voorzien van extra functies en functionaliteit. Zo is er bijvoorbeeld de FDAtool die gebruikt wordt om digitale filters te ontwerpen en de image processing toolbox die gebruikt wordt voor het verwerken en bewerken van beelden. Elke toolbox voegt zijn eigen functies en Graphical User Interfaces (GUI) toe, die daarna op te roepen zijn in de standaard MATLAB-script files of via het menu.

## M-code

### Syntaxis
Het uitvoeren van MATLAB-code gebeurt via de commandoregel waardoor de omgeving erg op een shell lijkt. Verschillende opeenvolgende instructies kunnen worden opgeslagen in een tekstbestand en worden uitgevoerd als een script. In tegenstelling tot andere programmeertalen is het gebruik van de puntkomma (;) aan het einde van een regel niet verplicht in MATLAB. Wanneer de puntkomma toch geplaatst wordt onderdrukt deze de uitvoer van de regel in het commandovenster.

### Objectgeorienteerd programmeren
Sinds versie r2008a bevat MATLAB de mogelijkheid om objectgeoriënteerd (OO) te programmeren. Hierdoor kan men gebruikmaken van de OO-principes zoals overerving en encapsulatie. Zo wordt het schrijven van herbruikbare code vereenvoudigd.

### Voorbeelden
```
X

=

10

Resultaat
:

X

=

10

Y

=

0
:
1
:
9

Resultaat
:

Y

=

0

1

2

3

4

5

6

7

8

9

Z

=

[
0
:
0.5
:
10
;
0
:
1
:
20
]

Resultaat
:

Z

=

Columns

1

through

6

0

0.5000

1.0000

1.5000

2.0000

2.5000

0

1.0000

2.0000

3.0000

4.0000

5.0000

Columns

7

through

12

3.0000

3.5000

4.0000

4.5000

5.0000

5.5000

6.0000

7.0000

8.0000

9.0000

10.0000

11.0000

Columns

13

through

18

6.0000

6.5000

7.0000

7.5000

8.0000

8.5000

12.0000

13.0000

14.0000

15.0000

16.0000

17.0000

Columns

19

through

21

9.0000

9.5000

10.0000

18.0000

19.0000

20.0000

```

## MATLAB en Simulink
Bij MATLAB hoort ook een modelgebaseerde simulatieomgeving genaamd Simulink. Deze omgeving biedt gebruikers de kans om op een efficiënte manier systemen te simuleren en/of te implementeren. Men werkt opnieuw op basis van Toolboxes die elk gespecialiseerde blokken bevatten voor het uitbreiden van de functionaliteit. Zo bestaat er een Fixed-point toolbox die de gebruiker toelaat het model aan bepaalde precisieparameters te laten voldoen en het systeem vervolgens om te zetten naar een Hardware-Description Language (HDL) zoals VHDL of Verilog.

## MATLAB en C
Vanaf versie R2007b heeft MATLAB de mogelijkheid om C-code te genereren van M-bestanden door middel van de Real Time Workshop (tegenwoordig Matlab Coder). Deze ANSI/ISO C-bestanden kunnen vervolgens geïmplementeerd worden in hardware of worden ingevoegd als bouwstenen in Simulink door middel van het Embedded Matlab Block.
Mede hierdoor heeft MATLAB veel aanhang verworven bij het ontwikkelen van algoritmen voor o.a. digitale filters, beeldherkenning, beeldverwerking, FFT, Discrete fouriertransformatie.

title: MATLAB

wikitext:
{{Infobox software
| naam        = MATLAB (software)
| uitgebracht = {{wikidata|property|P571}} ({{Leeftijd op datum|1984|12|31}} jaar)
| status      = Actief
| categorie   = [[Wiskunde]]
| website     = {{mul}}[https://nl.mathworks.com/products/matlab.html Officiële webpagina]
| portaal2    = Wiskunde
}}
{{Infobox programmeertaal
| naam              = MATLAB (programmeer taal)
| extensies         = {{wikidata|properties|normal+|P1195}}
| paradigma         = {{wikidata|properties|P3966}}
| jaar              = {{wikidata|property|P571}} ({{Leeftijd op datum|1984|12|31}} jaar)
| ontwerper         = {{wikidata|properties|P287}}
| ontwikkelaar      = {{wikidata|properties|P178}}
| versie            =
| typesystem        = {{wikidata|properties|P7078}}
| implementaties    =
| dialecten         =
| beinvloed         =
| invloed           =
| besturingssysteem = [[Linux]], [[macOS]], [[Windows]]
| licentie          = [[Propriëtaire software]]
| website           = {{mul}}[https://nl.mathworks.com/products/matlab.html Officiële webpagina]
| portaal2          = Wiskunde
}}
{{Afbeelding combi
| align=right
| afb1 = Complex Function Z Squared Plot.png
| afb2 = Verrill minimal surface.jpg
| caption2 = Met MATLAB is het mogelijk om [[driedimensionaal|driedimensionale]] grafieken en andere complexe figuren weer te geven
}}

'''MATLAB''' (oorspronkelijk ''MATrix LABoratory'') is een technische softwareomgeving uitgegeven door [[The Mathworks]] en wordt gebruikt in zowel de industrie als de academische wereld voor wiskundige toepassingen, zoals het berekenen van functies, bewerken van [[Matrix (wiskunde)|matrices]], [[statistiek]], tekenen van [[Grafiek (wiskunde)|grafieken]], schrijven en implementeren van [[algoritme]]n en het maken van grafische [[Gebruikersomgeving|gebruikersinterfaces]].
De basis van het programma is de [[programmeertaal]] ‘M-code’ of ‘M’. Deze wordt gebruikt voor het invoeren, bewerken en uitvoeren van gegevens.

==Geschiedenis==
MATLAB werd in de jaren 70 ontwikkeld door Cleve Moler aan de Amerikaanse Universiteit van New Mexico als hulpmiddel voor zijn studenten. De eerste commerciële versie kwam er toen Moler Jack Little ontmoette en ze samen besloten het bedrijf The Mathworks op te richten in 1984 om de in [[C (programmeertaal)|C]] herschreven versie van MATLAB uit te geven.<ref name="Geschiedenis van MATLAB">[https://web.archive.org/web/20060318221639/http://www.mathworks.com/company/newsletters/news_notes/clevescorner/dec04.html MATLAB News & Notes - December 2004 - Cleve's Corner - The Origins of MATLAB] (gearchiveerd)</ref>

==Werkomgeving==
De MATLAB-omgeving is opgebouwd uit drie delen:
* Workspace of werkruimte
* Commandogeschiedenis
* Commandovenster of shell

De werkruimte toont alle huidige variabelen met hun eigenschappen zoals dimensies, maxima en minima. De commandogeschiedenis toont de laatst uitgevoerde commando’s met het tijdstip.
Met het commandovenster worden commando’s ingevoerd en het resultaat weergegeven.

==Uitbreidingen en toolboxes==
The Mathworks brengt ook verschillende toolboxes en uitbreidingen uit die MATLAB voorzien van extra functies en functionaliteit. Zo is er bijvoorbeeld de FDAtool die gebruikt wordt om digitale filters te ontwerpen en de image processing toolbox die gebruikt wordt voor het verwerken en bewerken van beelden. Elke toolbox voegt zijn eigen functies en ''Graphical User Interfaces'' (GUI) toe, die daarna op te roepen zijn in de standaard MATLAB-script files of via het menu.

==M-code==
===Syntaxis===
Het uitvoeren van MATLAB-code gebeurt via de commandoregel waardoor de omgeving erg op een [[Shell (informatica)|shell]] lijkt. Verschillende opeenvolgende instructies kunnen worden opgeslagen in een tekstbestand en worden uitgevoerd als een [[Scripttaal|script]]. In tegenstelling tot andere programmeertalen is het gebruik van de puntkomma (;) aan het einde van een regel niet verplicht in MATLAB. Wanneer de puntkomma toch geplaatst wordt onderdrukt deze de uitvoer van de regel in het commandovenster.

===Objectgeorienteerd programmeren===
Sinds versie r2008a bevat MATLAB de mogelijkheid om [[objectgeoriënteerd]] (OO) te programmeren. Hierdoor kan men gebruikmaken van de OO-principes zoals overerving en encapsulatie. Zo wordt het schrijven van herbruikbare code vereenvoudigd.<ref name="Object-Oriented Programming in MATLAB">{{Citeer web |url=http://www.mathworks.com/products/matlab/object_oriented_programming.html |titel=Object Oriented Programming in MATLAB |bezochtdatum=30 november 2008 |archiefdatum=5 december 2008 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20081205022324/http://www.mathworks.com/products/matlab/object_oriented_programming.html |dodeurl=ja }}</ref>

===Voorbeelden===
<syntaxhighlight lang="matlab">
X = 10

Resultaat:
X = 10

Y = 0:1:9

Resultaat:
Y = 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9

Z = [0:0.5:10;0:1:20]

Resultaat:

Z =
  Columns 1 through 6
         0    0.5000    1.0000    1.5000    2.0000    2.5000
         0    1.0000    2.0000    3.0000    4.0000    5.0000
  Columns 7 through 12
    3.0000    3.5000    4.0000    4.5000    5.0000    5.5000
    6.0000    7.0000    8.0000    9.0000   10.0000   11.0000
  Columns 13 through 18
    6.0000    6.5000    7.0000    7.5000    8.0000    8.5000
   12.0000   13.0000   14.0000   15.0000   16.0000   17.0000
  Columns 19 through 21
    9.0000    9.5000   10.0000
   18.0000   19.0000   20.0000
</syntaxhighlight>

== MATLAB en Simulink ==
Bij MATLAB hoort ook een modelgebaseerde simulatieomgeving genaamd Simulink. Deze omgeving biedt gebruikers de kans om op een efficiënte manier systemen te simuleren en/of te implementeren. Men werkt opnieuw op basis van ''Toolboxes'' die elk gespecialiseerde blokken bevatten voor het uitbreiden van de functionaliteit. Zo bestaat er een ''Fixed-point toolbox'' die de gebruiker toelaat het model aan bepaalde precisieparameters te laten voldoen en het systeem vervolgens om te zetten naar een ''Hardware-Description Language (HDL)'' zoals [[VHDL]] of Verilog.<ref name="Simulink - Simulation and Model-Based Design">{{Citeer web |url=http://www.mathworks.com/products/simulink/ |titel=Simulink - Simulation and Model-Based Design |bezochtdatum=2008-11-27 |archiefdatum=2008-12-04 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20081204034221/http://www.mathworks.com/products/simulink/ |dodeurl=ja }}</ref>

== MATLAB en C ==
Vanaf versie R2007b heeft MATLAB de mogelijkheid om [[C (programmeertaal)|C]]-code te genereren van M-bestanden door middel van de Real Time Workshop (tegenwoordig Matlab Coder). Deze ANSI/ISO C-bestanden kunnen vervolgens geïmplementeerd worden in [[hardware]] of worden ingevoegd als bouwstenen in Simulink door middel van het Embedded Matlab Block.
Mede hierdoor heeft MATLAB veel aanhang verworven bij het ontwikkelen van algoritmen voor o.a. digitale filters, beeldherkenning, [[beeldverwerking]], [[Fast Fourier transform|FFT]], Discrete [[fouriertransformatie]].<ref name="MathWorks rolls MATLAB C generator">[http://www.eetimes.com/document.asp?doc_id=1306274 MathWorks rolls MATLAB C generator | DSP DesignLine]</ref>

== Externe link ==
* {{mul}}[https://nl.mathworks.com/products/matlab.html Officiële webpagina]
{{wikibooks klein|taal=en|MATLAB Programming}}
{{wikibooks klein|taal=fr|Découvrir Matlab}}
{{Commonscat klein}}

{{Appendix}}
[[Categorie:Wiskundige software]]
[[Categorie:Visuele programmeertaal]]

title: MATLAB (software)

Ontwikkelaar(s): MathWorks

Status: Actief

Besturingssysteem: Windows, macOS, Linux

Geschreven in: C, C++, Fortran, Java

Categorie: Wiskunde

Licentie(s): propriëtaire licentie

Website: (mul) Officiële webpagina

Portaal: Informatica · Wiskunde

title: MATLAB (programmeer taal)

Ontwerper: Cleve Moler

Ontwikkelaar: MathWorks, Cleve Moler

Besturingssysteem: Linux, macOS, Windows

Licentie: Propriëtaire software

Bestandsextensies: m, p, mat, mlapp, mltbx, mlx, mlappinstall, mlpkginstall


text:
# Heptathela australis
Heptathela australis is een spinnensoort uit de familie Liphistiidae. De soort komt voor in Vietnam.

title: Heptathela australis

wikitext:
{{Taxobox spin
| titelweergave=cursief
| naam=''Heptathela australis''
| afbeelding=
| familie=[[Liphistiidae]]
| geslacht=''[[Heptathela]]''
| w-naam=''Heptathela australis''
| auteur=[[Hirotsugu Ono|Ono]]
| datum=2002
| bron =<ref>{{Brontabel|2002c-Ono}}</ref>
| haakjes=ja
| commons=
|species=Heptathela australis
}}
'''''Heptathela australis''''' is een [[Spinnen (dieren)|spinnensoort]] uit de familie [[Liphistiidae]]. De soort komt voor in [[Vietnam]].

{{Appendix}}

[[Categorie:Liphistiidae]]
[[Categorie:Endemisch dier uit Vietnam]]

title: Heptathela australis

Klasse: Arachnida (Spinachtigen)

Orde: Araneae (Spinnen)

Familie: Liphistiidae

Geslacht: Heptathela

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Station Shimamoto
Station Shimamoto (島本駅, Shimamoto-eki) is een spoorwegstation in de Japanse gemeente Shimamoto. Het wordt aangedaan door de JR Kioto-lijn. Het station heeft twee sporen.

## Treindienst

### JR West
| 1 | ■ JR Kioto-lijn | richting Osaka, Shin-Osaka en Sannomiya |
| 2 | ■ JR Kioto-lijn | richting Kioto en Kusatsu               |

## Geschiedenis
Het station werd in 2008 geopend, hoewel er al sinds 1997 plannen voor een station waren.

## Overig openbaar vervoer
Bussen van Hankyu.

## Stationsomgeving
- Ruïnes van de stopplaats Sakurai
- Stadhuis van Shimamoto

(Biwako-lijn<<) · Kyoto · Nishiōji · Katsuragawa · Mukōmachi · Nagaokakyō · Yamazaki · Shimamoto · Takatsuki · Settsu-Tonda · Ibaraki · Senrioka · Kishibe · Suita · Higashi-Yodogawa ·  Shin-Ōsaka · Ōsaka · (>>JR Kōbe-lijn)

title: Station Shimamoto

wikitext:
{{Infobox spoorwegstation Japan
| naam = 島本
| naamrom = Shimamoto
| afbeelding = JRW-ShimamotoStation-EastGate.jpg
| caption = het stationsgebouw
| prefectuur = [[Osaka (prefectuur)|Osaka]]
| stad = [[Shimamoto]]
| district =
| gemeente =
| wijk =
| adres =
| postcode =
| opening = 15 maart 2008
| sluiting =
| uitbater =
| aantalreizigers = 4.826 per dag (2008)
| perrons = 2 ([[JR West]])
| verbinding =
| lat_deg = 34
| lat_min = 52
| lat_sec = 50
| lon_deg = 135
| lon_min = 39
| lon_sec = 45
}}
'''Station Shimamoto''' (島本駅, ''Shimamoto-eki'') is een [[spoorwegstation]] in de [[Japan]]se gemeente [[Shimamoto]]. Het wordt aangedaan door de [[JR Kioto-lijn]]. Het station heeft twee sporen.

== Treindienst==
=== [[JR West]] ===
{|border="1" cellspacing="0" cellpadding="5" frame="hsides" rules="rows"
|'''1'''
|{{Tekstkleur|#0072bc|■}} [[JR Kioto-lijn]]
| richting [[Station Osaka|Osaka]], [[Station Shin-Osaka|Shin-Osaka]] en [[Station Sannomiya|Sannomiya]]
|-
|'''2'''
|{{Tekstkleur|#0072bc|■}} JR Kioto-lijn
| richting [[Station Kyoto|Kioto]] en [[Station Kusatsu (Shiga)|Kusatsu]]
|}
<br />

== Geschiedenis ==
Het station werd in 2008 geopend, hoewel er al sinds 1997 plannen voor een station waren.

== Overig openbaar vervoer ==
Bussen van [[Hankyu]].

== Stationsomgeving ==
* Ruïnes van de stopplaats Sakurai
* Stadhuis van Shimamoto

{{Navigatie JR Kioto-lijn}}
{{Coor title dms|34|52|50.1|N|135|39|45.77|E|type:railwaystation_scale:3125_region:JP}}

[[Categorie:Spoorwegstation in de prefectuur Osaka|Shimamoto]]

title: Plaats

Prefectuur: Osaka

Stad: Shimamoto

title: Geschiedenis

title: Info

Perronsporen: 2 (JR West)

title: Kaart

Kaart: Station Shimamoto (Japan) · Station Shimamoto

Portaal: Openbaar vervoer · Japan


text:
# Wallace-fontein
De Wallace-fonteinen zijn openbare drinkfonteinen vernoemd naar, gefinancierd door en ruwweg ontworpen door de Engelse kunstverzamelaar Richard Wallace (1818-1890), oprichter van de Wallace Collection. Het uiteindelijke ontwerp en de sculptuur zijn van Wallace' goede vriend Charles-Auguste Lebourg, een beeldhouwer uit Frankrijk.
Het zijn grote gietijzeren sculpturen verspreid over de stad Parijs, voornamelijk langs de meest bezochte trottoirs. Ze worden wereldwijd erkend als een van de symbolen van Parijs en ook lokaal is er nooit publieke kritiek geweest.
De fonteinen werken van 15 maart tot 15 november, waardoor het risico van bevriezing er niet is.

## Achtergrond
Tijdens de Frans-Duitse Oorlog maakte Parijs moeilijke tijden door. De stad werd snel herbouwd, ondanks de verwoestingen die het had geleden. In minder dan tien jaar werd het getransformeerd, met nieuwe gebouwen en nieuwe boulevards. Bovendien was filantropie in de mode onder de rijke burgerij, die tal van 'goede werken' financierde (zoals het Rode Kruis en het Leger des Heils) om hun imago hoog te houden.
Onder deze filantropen was Wallace. Nadat hij in augustus 1870 een groot fortuin van zijn vader had geërfd, besloot hij dat alle Parijzenaars ervan moesten profiteren. Wallace' toewijding bracht hem ertoe om in zijn Parijse villa te blijven, zelfs toen de stad werd belegerd. In plaats van zijn toevlucht te zoeken op een van zijn vorstelijke landgoederen, stichtte hij een ziekenhuis waar de slachtoffers van de bombardementen opgenomen konden worden.
Van zijn talrijke bijdragen aan het Parijse erfgoed zijn de meest bekende de fonteinen die zijn naam dragen.

## De prijs van water
Als gevolg van het beleg van Parijs waren veel aquaducten vernietigd en was de prijs van water, die al hoger was dan normaal, aanzienlijk gestegen. Hierdoor moesten de meeste armen betalen voor water. Maar zij waren niet de enige mensen die gebruik zouden maken van de fonteinen. Iedere voorbijganger met dorst had er uiteindelijk profijt van.

## Het concept
Niet alleen voldeden de fonteinen aan de filosofie van Wallace om de behoeftigen te helpen, maar ze verfraaiden Parijs ook. Wallace ontwierp de fonteinen in eerste instantie zelf. Ze moesten echter aan een aantal strenge richtlijnen voldoen. Allereerst moesten ze hoog genoeg zijn om van veraf te kunnen worden gezien, maar niet zo hoog dat het een doorn in het oog zou zijn. Ten tweede moesten ze zowel mooi als nuttig zijn. Ten derde moest het project betaalbaar genoeg zijn om tientallen fonteinen te kunnen installeren. En tot slot moesten de materialen eenvoudig te onderhouden zijn.
De locaties en kleuren werden gekozen door het stadsbestuur.
In totaal werden er vier soorten Wallace-fonteinen gemaakt, variërend in hoogte en motief. Ze werden gemaakt van gietijzer, omdat dit materiaal populair en goedkoop was, en gemakkelijk te vormen. Het grootste deel van de kosten werd betaald door Wallace.
Gezien de wens het project zo snel mogelijk te voltooien, deed Wallace een beroep op Lebourg. Hij verbeterde Wallace' schetsen om er vervolgens kunstwerken van te maken. Voor het grote model creëerde Lebourg vier kariatiden die vriendelijkheid, eenvoud, liefdadigheid en soberheid vertegenwoordigen. Door de manier waarop ze haar knieën buigt, is elk kariatide uniek, zoals hieronder te zien is.

## Internationaal succes
De meeste Wallace-fonteinen, zo'n 100 stuks, staan in Parijs en in mindere mate in andere Franse steden, zoals Agen, Bordeaux, Clermont-Ferrand, Nantes en Puteaux. Verder zijn er losse exemplaren te vinden in Europese steden als Barcelona, Lissabon, Rotterdam en Zürich en ook in niet-Europese steden als Amman, Jeruzalem, Montevideo, Quebec en Rio de Janeiro.

title: Wallace-fontein

wikitext:
{{Infobox beeld
| titel          = Wallace-fonteinen
| afbeelding     = Paris Montmartre fontaine Wallace dsc07302.jpg
| onderschrift   = Een Wallace-fontein in de Parijse wijk [[Montmartre]].
| kunstenaar     = Charles-Auguste Lebourg <small>(na ruwe ontwerpen van Richard Wallace)</small>
| jaar           = 1872
| materiaal      = [[Gietijzer]]
| hoogte         =
| breedte        =
| diameter       =
| plaats         = [[Parijs]]
| locatie        =
| monumentstatus =
| monumentnummer =
| mapname        =
| lat_deg        =
| lat_min        =
| lat_sec        =
| lat_dir        = N
| lon_deg        =
| lon_min        =
| lon_sec        =
| lon_dir        = E
| extra portaal  =
| extra portaal2 =
}}

[[Bestand:Fontaine Wallace, Paris, 1911.jpg|thumb|Mensen drinkend uit een Wallace-fontein, 1911.]]
[[Bestand:Fontaine Wallace applique.jpg|thumb|Een wandmodel.]]

De '''Wallace-fonteinen''' zijn openbare drinkfonteinen vernoemd naar, gefinancierd door en ruwweg ontworpen door de [[Engeland|Engelse]] kunstverzamelaar [[Richard Wallace]] (1818-1890), oprichter van de [[Wallace Collection (museum)|Wallace Collection]]. Het uiteindelijke ontwerp en de [[sculptuur]] zijn van Wallace' goede vriend [[Charles-Auguste Lebourg]], een [[beeldhouwer]] uit [[Frankrijk]].

Het zijn grote [[gietijzer]]en sculpturen verspreid over de stad [[Parijs]], voornamelijk langs de meest bezochte trottoirs. Ze worden wereldwijd erkend als een van de symbolen van Parijs en ook lokaal is er nooit publieke kritiek geweest.

De fonteinen werken van 15 maart tot 15 november, waardoor het risico van bevriezing er niet is.

== Achtergrond ==
Tijdens de [[Frans-Duitse Oorlog]] maakte Parijs moeilijke tijden door. De stad werd snel herbouwd, ondanks de verwoestingen die het had geleden. In minder dan tien jaar werd het getransformeerd, met nieuwe gebouwen en nieuwe boulevards. Bovendien was [[filantropie]] in de mode onder de rijke [[burgerij]], die tal van 'goede werken' financierde (zoals het [[Rode Kruis]] en het [[Leger des Heils]]) om hun imago hoog te houden.

Onder deze filantropen was Wallace. Nadat hij in augustus 1870 een groot fortuin van zijn vader had geërfd, besloot hij dat alle Parijzenaars ervan moesten profiteren. Wallace' toewijding bracht hem ertoe om in zijn Parijse villa te blijven, zelfs toen de stad werd belegerd. In plaats van zijn toevlucht te zoeken op een van zijn vorstelijke landgoederen, stichtte hij een ziekenhuis waar de slachtoffers van de bombardementen opgenomen konden worden.

Van zijn talrijke bijdragen aan het Parijse erfgoed zijn de meest bekende de fonteinen die zijn naam dragen.

== De prijs van water ==
Als gevolg van het [[Beleg van Parijs (1870-1871)|beleg van Parijs]] waren veel [[Aquaduct (watergang)|aquaducten]] vernietigd en was de prijs van water, die al hoger was dan normaal, aanzienlijk gestegen. Hierdoor moesten de meeste armen betalen voor water. Maar zij waren niet de enige mensen die gebruik zouden maken van de fonteinen. Iedere voorbijganger met dorst had er uiteindelijk profijt van.

== Het concept ==
Niet alleen voldeden de fonteinen aan de filosofie van Wallace om de behoeftigen te helpen, maar ze verfraaiden Parijs ook. Wallace ontwierp de fonteinen in eerste instantie zelf. Ze moesten echter aan een aantal strenge richtlijnen voldoen. Allereerst moesten ze hoog genoeg zijn om van veraf te kunnen worden gezien, maar niet zo hoog dat het een doorn in het oog zou zijn. Ten tweede moesten ze zowel mooi als nuttig zijn. Ten derde moest het project betaalbaar genoeg zijn om tientallen fonteinen te kunnen installeren. En tot slot moesten de materialen eenvoudig te onderhouden zijn.

De locaties en kleuren werden gekozen door het stadsbestuur.

In totaal werden er vier soorten Wallace-fonteinen gemaakt, variërend in hoogte en motief. Ze werden gemaakt van gietijzer, omdat dit materiaal populair en goedkoop was, en gemakkelijk te vormen. Het grootste deel van de kosten werd betaald door Wallace.

Gezien de wens het project zo snel mogelijk te voltooien, deed Wallace een beroep op Lebourg. Hij verbeterde Wallace' schetsen om er vervolgens kunstwerken van te maken. Voor het grote model creëerde Lebourg vier [[kariatide]]n die vriendelijkheid, eenvoud, liefdadigheid en soberheid vertegenwoordigen. Door de manier waarop ze haar knieën buigt, is elk kariatide uniek, zoals hieronder te zien is.

<gallery widths="150" heights="120">
Bestand:Cariatide Wallace 1.jpg
Bestand:Cariatide Wallace 2.jpg
Bestand:Cariatide Wallace 3.jpg
Bestand:Cariatide Wallace 4.jpg
</gallery>

== Internationaal succes ==
De meeste Wallace-fonteinen, zo'n 100 stuks, staan in Parijs en in mindere mate in andere Franse steden, zoals [[Agen]], [[Bordeaux (stad)|Bordeaux]], [[Clermont-Ferrand]], [[Nantes]] en [[Puteaux]]. Verder zijn er losse exemplaren te vinden in Europese steden als [[Barcelona (Spanje)|Barcelona]], [[Lissabon]], [[Rotterdam]] en [[Zürich (stad)|Zürich]] en ook in niet-Europese steden als [[Amman (stad)|Amman]], [[Jeruzalem]], [[Montevideo (stad)|Montevideo]], [[Quebec (stad)|Quebec]] en [[Rio de Janeiro (stad)|Rio de Janeiro]].

{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Wallace fountain|oldid=1056057866|datum=20211119}}
}}

[[Categorie:Monument in Parijs]]
[[Categorie:Bouwwerk in Parijs]]
[[Categorie:Fontein]]

title: Wallace-fonteinen

Kunstenaar: Charles-Auguste Lebourg (na ruwe ontwerpen van Richard Wallace)

Materiaal: Gietijzer

Locatie: Parijs

Portaal: Kunst & Cultuur


text:
# Eurypanopeus hyperconvexus
Eurypanopeus hyperconvexus is een krabbensoort uit de familie van de Panopeidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1986 door Garth.

title: Eurypanopeus hyperconvexus

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Eurypanopeus hyperconvexus''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] ([[Geleedpotigen]])
| klasse = [[Malacostraca]]
| orde = [[Decapoda]]
| familie = [[Panopeidae]]
| geslacht = ''[[Eurypanopeus]]''
| w-naam = ''Eurypanopeus hyperconvexus''
| auteur = Garth
| datum = 1986
| haakjes =
| commons =
| species =
| worms = 443960
}}
'''''Eurypanopeus hyperconvexus''''' is een [[krabben]]soort uit de familie van de [[Panopeidae]].<ref>Davie, P. (2012). <i>Eurypanopeus hyperconvexus</i> Garth, 1986. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=443960</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1986 door Garth.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|21}}

[[Categorie:Panopeidae]]

title: Eurypanopeus hyperconvexus

Klasse: Malacostraca

Orde: Decapoda

Familie: Panopeidae

Geslacht: Eurypanopeus

title: Soort


text:
# Stichaeus grigorjewi
Stichaeus grigorjewi is een straalvinnige vissensoort uit de familie van stekelruggen (Stichaeidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1890 door Herzenstein.

title: Stichaeus grigorjewi

wikitext:
{{Taxobox straalvinnige
| titelweergave = cursief
| naam = ''Stichaeus grigorjewi''
| afbeelding = Stichaeus grigorjewi 2.jpg
| orde = [[Baarsachtigen|Perciformes]] (Baarsachtigen)
| familie = [[Stekelruggen|Stichaeidae]] (Stekelruggen)
| geslacht = ''[[Stichaeus]]''
| auteur = Herzenstein
| datum = 1890
| haakjes =
| worms = 276557
| synoniem = * ''Stichaeus elongatus''  Sakamoto, 1930
}}
'''''Stichaeus grigorjewi''''' is een [[straalvinnigen|straalvinnige]] [[vissen (dieren)|vissensoort]] uit de familie van [[stekelruggen]] (Stichaeidae).<ref>{{Link FishBase species|genus=Stichaeus|species=grigorjewi|month=10|year=2011}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1890 door Herzenstein.

{{Appendix}}
{{Beginnetje|biologie|2011|10|22}}

[[Categorie:Stekelruggen]]

title: Stichaeus grigorjewi

Stam: Chordata (Chordadieren)

Superklasse: Osteichthyes (Beenvisachtigen)

Klasse: Actinopterygii (Straalvinnigen)

Orde: Perciformes (Baarsachtigen)

Familie: Stichaeidae (Stekelruggen)

Geslacht: Stichaeus

title: Synoniemen

Portaal: Biologie · Vissen


text:
# Synoicum occidentalis
Synoicum occidentalis is een zakpijpensoort uit de familie van de Polyclinidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1982 door Millar.

title: Synoicum occidentalis

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Synoicum occidentalis''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Chordadieren|Chordata]] ([[Chordadieren]])
| klasse = [[Ascidiacea]]
| orde = [[Aplousobranchia]]
| familie = [[Polyclinidae]]
| geslacht = ''[[Synoicum]]''
| w-naam = ''Synoicum occidentalis''
| auteur = Millar
| datum = 1982
| haakjes =
| commons =
| species =
| worms = 251472
}}
'''''Synoicum occidentalis''''' is een [[zakpijpen]]soort uit de familie van de [[Polyclinidae]].<ref>Sanamyan, K. (2012). <i>Synoicum occidentalis</i> Millar, 1982. In: Shenkar, N.;  Gittenberger, A.; Lambert, G.; Rius, M.; Moreira Da Rocha, R.; Swalla, B.J.; Turron, X. (2012) Ascidiacea World Database. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=251472</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1982 door Millar.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|16}}

[[Categorie:Polyclinidae]]

title: Synoicum occidentalis

Klasse: Ascidiacea

Orde: Aplousobranchia

Familie: Polyclinidae

Geslacht: Synoicum

title: Soort


text:
# Chalioides nakatomii
Chalioides nakatomii is een vlinder uit de familie van de zakjesdragers (Psychidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1980 door Seino.

title: Chalioides nakatomii

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Chalioides nakatomii''
| afbeelding =
| familie = [[Zakjesdragers|Psychidae]] (Zakjesdragers)
| onderfamilie =
| tribus =
| geslacht = ''[[Chalioides]]''
| w-naam = ''Chalioides nakatomii''
| auteur = Seino
| datum = 1980
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Chalioides nakatomii''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Zakjesdragers|zakjesdragers (Psychidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1980 door Seino.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|08}}

[[Categorie:Zakjesdragers]]

title: Chalioides nakatomii

Familie: Psychidae (Zakjesdragers)

Geslacht: Chalioides

title: Soort


text:
# Diplectanum pescadae
Diplectanum pescadae is een soort in de taxonomische indeling van de platwormen (Platyhelminthes). De worm is tweeslachtig en kan zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtscellen produceren. De soort leeft in zeer vochtige omstandigheden.
De platworm behoort tot het geslacht Diplectanum en behoort tot de familie Diplectanidae. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1984 door Kritsky & Thatcher.

title: Diplectanum pescadae

wikitext:
{{Taxobox
| type            = dier
| naam            = ''Diplectanum pescadae''
| titelweergave   =cursief
| afbeelding      =
| afbeeldingtekst =
| rijk            = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| onderrijk       = [[Eumetazoa]] (Orgaandieren)
| stam            = [[Platwormen|Platyhelminthes]] (Platwormen)
| klasse          = [[Monogenea]]
| orde            = [[Dactylogyridea]]
| familie         = [[Diplectanidae]]
| geslacht        = ''[[Diplectanum]]''
| auteur          = Kritsky & Thatcher
| datum           = 1984
| haakjes         =
| worms           = 518360
}}
'''''Diplectanum pescadae''''' is een [[soort]] in de taxonomische indeling van de [[platwormen]] (Platyhelminthes). De worm is [[Tweeslachtigheid|tweeslachtig]] en kan zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtscellen produceren. De soort leeft in zeer vochtige omstandigheden.

De platworm behoort tot het geslacht ''[[Diplectanum]]'' en behoort tot de familie [[Diplectanidae]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1984 door Kritsky & Thatcher.

{{Appendix|2=
*Gibson, D. (2011). ''Diplectanum pescadae'' Kritsky & Thatcher, 1984. Gebaseerd op informatie uit het [[World Register of Marine Species]], te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=518360.}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|05}}

[[Categorie:Dactylogyridea]]

title: Diplectanum pescadae

Onderrijk: Eumetazoa (Orgaandieren)

Stam: Platyhelminthes (Platwormen)

Klasse: Monogenea

Orde: Dactylogyridea

Familie: Diplectanidae

Geslacht: Diplectanum

title: Soort


text:
# Verzorgingsplaats Lemsterhop
Verzorgingsplaats Lemsterhop is een Nederlandse verzorgingsplaats langs de A6 Joure-Muiderberg tussen afritten 17 en 16 nabij Lemmer, in de gemeente Noordoostpolder.
Ten westen van de A6 ligt de Lemsterweg en ten oosten ligt de Hopweg. Beide wegen komen uit in het Friese Lemmer, gemeente De Friese Meren. Langs de verzorgingsplaats stroomt de Lemstervaart, die uitmondt in het IJsselmeer.
Richting Joure:
Lepelaar ·
Oeverwal ·
De Abt ·
Wellerzand ·
De Lanen
Richting Muiderberg:
De Wiel ·
Lemsterhop ·
Han Stijkel ·
Rivierduin ·
Aalscholver

title: Verzorgingsplaats Lemsterhop

wikitext:
{{Infobox verzorgingsplaats
| naam=Lemsterhop
| afbeelding=
| weg=[[Rijksweg 6|A6]]
| hectometer=293,4
| richting=Joure-Muiderberg
| lat_deg=52
| lat_min=49
| lat_sec=3.85
| lat_dir=N
| lon_deg=5
| lon_min=44
| lon_sec=34.74
| lon_dir=E
| oliemaatschappij=[[Shell (bedrijf)|Shell]]
| oplaadpunt=[[Fastned]]
| horeca=niet aanwezig
| autos=onbekend
| vrachtautos=onbekend
| bijzonderheden= nee
| afbeelding2=
}}

'''Verzorgingsplaats Lemsterhop''' is een [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]]se [[verzorgingsplaats]] langs de [[Rijksweg 6|A6]] [[Joure]]-[[Muiderberg]] tussen afritten 17 en 16 nabij [[Lemmer]], in de gemeente [[Noordoostpolder]].

Ten westen van de A6 ligt de ''Lemster''weg en ten oosten ligt de ''Hop''weg. Beide wegen komen uit in het [[Friesland|Friese]] Lemmer, gemeente [[De Friese Meren]]. Langs de verzorgingsplaats stroomt de [[Lemstervaart]], die uitmondt in het [[IJsselmeer]].

{{Navigatie verzorgingsplaatsen langs Rijksweg 6}}
{{Coor title dms|52|49|3.85|N|5|44|34.74|E|scale:6250_type:landmark_region:NL}}

[[Categorie:Verzorgingsplaats in Flevoland|Lemsterhop]]
[[Categorie:Rijksweg 6]]
[[Categorie:Noordoostpolder]]

title: Kenmerken

Richting: Joure-Muiderberg

Coördinaten: 52° 49′ NB, 5° 45′ OL

title: Voorzieningen

Tankstation: Shell

Oplaadpunt: Fastned

Horeca: niet aanwezig

Aantal plaatsen: Auto's: onbekend

Bijzonderheden: nee

Portaal: Verkeer & Vervoer


text:
# Crassostrea virginica
Crassostrea virginica is een tweekleppigensoort uit de familie van de Ostreidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1791 door Gmelin.

title: Crassostrea virginica

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Crassostrea virginica''
| afbeelding = Crassostrea virginica 01.jpg
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Weekdieren|Mollusca]] (Weekdieren)
| klasse = [[Tweekleppigen|Bivalvia]] (Tweekleppigen)
| orde     = [[Ostreida]]
| familie = [[Ostreidae]]
| geslacht = ''[[Crassostrea]]''
| auteur = Gmelin
| datum = 1791
| haakjes = ja
| worms = 140657
}}
'''''Crassostrea virginica''''' is een [[tweekleppigen|tweekleppigensoort]] uit de familie van de [[Ostreidae]].<ref>Gofas, S. (2012). <i>Crassostrea virginica</i> (Gmelin, 1791). Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=140657</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1791 door Gmelin.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|09}}

[[Categorie:Ostreidae]]

title: Crassostrea virginica

Stam: Mollusca (Weekdieren)

Klasse: Bivalvia (Tweekleppigen)

Orde: Ostreida

Familie: Ostreidae

Geslacht: Crassostrea

title: Soort


text:
# Pierre Balmain
Pierre Alexandre Claudius Balmain (Saint-Jean-de-Maurienne, 18 mei 1914 - Parijs, 29 juni 1982) was een Frans couturier. Hij was in zijn generatie een van de eersten die de Franse mode ook sterk in het buitenland promootte, met name in de Verenigde Staten en Engeland. In 1947 richtte hij zijn eigen ontwerphuis op, dat hij bleef leiden tot zijn dood. Daarna werd Christophe Decarnin er artistiek directeur.
Balmain’s vader, die stierf toen Pierre 7 jaar oud was, bezat een bedrijf dat handelde in stoffen. Zijn moeder runde samen met haar zussen een modeboetiek genaamd Galeries Parisiennes. Balmain volgde onderwijs in Chambéry en bracht zijn weekenden door bij zijn oom in Aix-les-Bains. De welvarende dames die hij hier ontmoette, ontluikten zijn interesse in couture.
Balmain startte in 1933 met een studie architectuur aan de École des Beaux-Arts. Tijdens deze studie deed hij freelance werk als tekenaar voor ontwerper Robert Piguet. Hij maakte zijn studie echter niet af. Na een bezoek aan de studio van Edward Molyneux in 1934 werd hem een baan aangeboden, waarna hij ervoor koos om zijn studie af te breken. Hij werkte vijf jaar voor de ontwerper. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werkte Balmain samen met Christian Dior voor de couturier Lucien Lelong.
Beroemde klanten van Balmain waren koningin Sirikit van Thailand, koningin Fabiola van België, keizerin Michiko van Japan en filmster Marlene Dietrich. Ook ontwierp Balmain kostuums voor meer dan 50 films, waaronder The Milionairess met Sophia Loren en de films Et Dieu… créa la femme en Une Parisienne met Brigitte Bardot. Voor zijn kostuumontwerp voor de musical Happy New Year werd Balmain genomineerd voor een Tony Award en won hij een Drama Desk Award.
Pierre Balmain stierf op 29 juni 1982 op 68-jarige leeftijd aan de gevolgen van leverkanker in het American Hospital of Paris. Hij had op dat moment net de ontwerpen afgerond voor zijn herfstcollectie.

title: Pierre Balmain

wikitext:
{{Infobox persoon Wikidata}}'''Pierre Alexandre Claudius Balmain''' ([[Saint-Jean-de-Maurienne]], [[18 mei]] [[1914]] - [[Parijs]], [[29 juni]] [[1982]]) was een [[Frankrijk|Frans]] [[couturier]]. Hij was in zijn generatie een van de eersten die de Franse [[mode]] ook sterk in het buitenland promootte, met name in de [[Verenigde Staten]] en [[Engeland]]. In [[1947]] richtte hij zijn eigen ontwerphuis op, dat hij bleef leiden tot zijn [[dood]]. Daarna werd [[Christophe Decarnin]] er artistiek [[directeur]].

Balmain’s vader, die stierf toen Pierre 7 jaar oud was, bezat een bedrijf dat handelde in stoffen. Zijn moeder runde samen met haar zussen een modeboetiek genaamd ''Galeries Parisiennes''.<ref name=":0">{{Citeer web |url=http://www.vogue.com/voguepedia/Pierre_Balmain |titel=Voguepedia: Pierre Balmain |achternaam=Redactie |datum=gearchiveerd 22 januari 2014 |bezochtdatum=29 augustus 2024 |werk=Vogue |archiefdatum=2014-01-22 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20140122114239/http://www.vogue.com/voguepedia/Pierre_Balmain |dodeurl=ja }}</ref> Balmain volgde onderwijs in [[Chambéry]] en bracht zijn weekenden door bij zijn oom in [[Aix-les-Bains]]. De welvarende dames die hij hier ontmoette, ontluikten zijn interesse in couture.<ref name=":0" />

Balmain startte in 1933 met een studie architectuur aan de [[École nationale supérieure des beaux-arts|École des Beaux-Arts]]. Tijdens deze studie deed hij freelance werk als tekenaar voor ontwerper [[Robert Piguet]]. Hij maakte zijn studie echter niet af. Na een bezoek aan de studio van [[Edward Molyneux]] in 1934 werd hem een baan aangeboden, waarna hij ervoor koos om zijn studie af te breken. Hij werkte vijf jaar voor de ontwerper. Tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]] werkte Balmain samen met [[Christian Dior]] voor de couturier [[Lucien Lelong]].<ref>{{Citeer web |url=http://www.elle.com/Fashion/Designer-Files/Balmain |titel=Balmain Runway Collections |datum=2011-08-12 |bezochtdatum=2024-08-29 |werk=Elle |archiefdatum=2011-08-12 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20110812003951/http://www.elle.com/Fashion/Designer-Files/Balmain |dodeurl=ja }}</ref>

Beroemde klanten van Balmain waren koningin [[Sirikit|Sirikit van Thailand]], koningin [[Fabiola Mora y Aragón|Fabiola van België]], keizerin [[Michiko Shoda|Michiko van Japan]] en filmster [[Marlene Dietrich]]. Ook ontwierp Balmain kostuums voor meer dan 50 films, waaronder [[The Millionairess|''The Milionairess'']] met [[Sophia Loren]] en de films [[Et Dieu... créa la femme|''Et Dieu… créa la femme'']] en ''[[Une Parisienne]]'' met [[Brigitte Bardot]].<ref>{{Citeer web |url=https://www.lofficielusa.com/fashion/pierre-balmain-costume-design-movies-brigitte-bardot |titel=Pierre Balmain’s Iconic On-Screen Costume Designs |achternaam=Acosta |voornaam=Carmenlucia |datum=2021-05-18 |bezochtdatum=2024-08-29 |werk=L’Officiel}}</ref> Voor zijn kostuumontwerp voor de musical [[Happy New Year (musical)|''Happy New Year'']] werd Balmain genomineerd voor een Tony Award en won hij een [[Drama Desk Award]].

Pierre Balmain stierf op 29 juni 1982 op 68-jarige leeftijd aan de gevolgen van leverkanker in het ''American Hospital of Paris''. Hij had op dat moment net de ontwerpen afgerond voor zijn herfstcollectie.<ref>{{Citeer nieuws |achternaam=Morris |voornaam=Bernadine |titel=Pierre Balmain is Dead At 68; Designer of Women’s Clothes |url=https://www.nytimes.com/1982/06/30/obituaries/pierre-balmain-is-dead-at-68-designer-of-women-s-clothes.html |werk=The New York Times |datum=1982-06-30 |bezochtdatum=2024-08-29}}</ref>

== Externe link ==
* {{en}} [https://www.balmain.com/ Website modehuis Balmain]

{{Appendix}}
{{Commonscat}}
{{Bibliografische informatie}}
{{Beginnetje|mode|2=2008|3=07|4=10}}

{{DEFAULTSORT:Balmain, Pierre}}
[[Categorie:Frans modeontwerper]]

title: Algemene informatie

Land: Frankrijk

Geboortenaam: Pierre Alexandre Claudius Balmain

Geboorteplaats: Saint-Jean-de-Maurienne

Overlijdensplaats: Neuilly-sur-Seine

Doodsoorzaak: leverkanker

Wijze van overlijden: natuurlijke dood

title: Werk

Beroep: grand couturier, kostuumontwerper

Werkveld: kostuumontwerp, modeontwerp

Werkplaats: Parijs

Leerlingen: Karl Lagerfeld

title: Studie

Leerling van: Edward Molyneux

title: Militair

Conflict: Tweede Wereldoorlog

title: Persoonlijk

Talen: Frans

title: Diversen

Nominaties: Tony Award for Best Costume Design (1980)

Website: Officiële website


text:
# Hans Knibbe
Hans Knibbe (1949) is een Nederlands psycholoog, schrijver en spiritueel leraar.
Knibbe is als klinisch psycholoog afgestudeerd in 1975. Daarna volgde hij onder meer de opleiding Unitieve Psychologie van J. Stattman en heeft hij zich verdiept in de humanistische psychologie, waaronder Gestalt, neo-Reichiaans lichaamswerk en imagery, en in het boeddhisme, met name Dzogchen, een vorm van vrijzinnig Tibetaans boeddhisme.
Hij is de oprichter van de school voor Zijnsoriëntatie (1987), die een spirituele leerweg biedt uitgaand van heelheid als basis voor zelfactualisatie.

title: Hans Knibbe

wikitext:
{{Infobox auteur
| naam              = Hans Knibbe
| afbeelding        =
| onderschrift      =
| citaat            =
| volledige naam    =
| pseudoniem        =
| beter-bekend-als  =
| bijnaam           =
| genoemd           =
| geboren           = 1949
| geboorteplaats    =
| overleden         =
| overlijdensplaats =
| land              = {{NL}}
| beroep            = spiritueel leraar
| jaren-actief      =
| genre             = [[spiritualiteit]]
| stroming          =
| invloeden         =
| thema             =
| bekende-werken    = Rusten in Zijn
| uitgeverij        = Servire
| onderscheiding    =
| dbnl              =
| handtekening      =
| website           = https://www.schoolvoorzijnsorientatie.nl
| lijst             =
| ander portaal     =
| portaal2          =
| portaal3          =
}}
'''Hans Knibbe''' (1949) is een Nederlands [[psycholoog]], [[schrijver]] en [[Spiritualiteit|spiritueel]] leraar.

Knibbe is als klinisch psycholoog afgestudeerd in 1975. Daarna volgde hij onder meer de opleiding Unitieve Psychologie van J. Stattman en heeft hij zich verdiept in de [[humanistische psychologie]], waaronder [[Gestalt]], [[Wilhelm Reich|neo-Reichiaans lichaamswerk]] en [[Visualisatie|imagery]], en in het [[boeddhisme]], met name [[Dzogchen]], een vorm van vrijzinnig [[Tibetaans boeddhisme]].

Hij is de oprichter van de school voor Zijnsoriëntatie (1987), die een [[Spiritualiteit|spirituele]] leerweg biedt uitgaand van heelheid als basis voor [[Zelfactualisering|zelfactualisatie]].

== Bibliografie ==
* Rusten in Zijn, 1993
* Zijn en worden, 1993
* Handboek Zijnsoriëntatie, 1994
* De heilige blik, 1998
* Zitten in Zijn, kaartenset, 2010
* De volmaakte staat, 2013
* Meditatie in beweging, 2013
* Zie, je bent al vrij!, 2014
* See, you are already free!, 2017
* De tempel van de relatie, 2017
* Gezonde zelfliefde, 2018
* Zitten in Zijn, 2020

== Externe links ==
* [https://www.schoolvoorzijnsorientatie.nl Officiële website School voor Zijnsoriëntatie]
* [https://www.npostart.nl/de-boeddhistische-blik-thuiskomen-portret-van-hans-knibbe/07-10-2018/KN_1702577 De Boeddhistische Blik: Thuiskomen. Portret van Hans Knibbe (NCRV)]

{{Bibliografische informatie}}
{{DEFAULTSORT:Knibbe, Hans}}
[[Categorie:Nederlands psycholoog]]
[[Categorie:Spiritualisme]]
[[Categorie:Nederlands schrijver]]

title: Algemene informatie

Geboorteland: Nederland

Beroep: spiritueel leraar

title: Werk

Genre: spiritualiteit

Bekende werken: Rusten in Zijn

Uitgeverij: Servire


text:
# Helianthus
Helianthus is een geslacht uit de composietenfamilie (Compositae of Asteraceae). De botanische naam is een samenstelling van Oudgrieks ἥλιος, hḗlios = zon en ἄνθος, ánthos = bloem.
Alle soorten komen van nature voor in Noord-Amerika. De zonnebloem (Helianthus annuus) en de aardpeer (Helianthus tuberosus) worden in Europa gekweekt.
Het zijn gewoonlijk 6 tot 390 cm hoge eenjarige planten. De ruwe en harige stengels zijn in het bovenste deel vertakt.
De gesteelde bladeren zijn getand en vaak kleverig. De lagere bladeren zijn tegenoverstaand, eirond of hartvormig. De bovenste bladeren zijn niet tegenoverstaand en smaller.
Ze dragen meerdere eindstandige bloemhoofden met helder gele straalbloemen aan de buitenzijde en donkerder schijfvormige buisbloemen in het centrum.
Deze bloemhoofden volgen overdag de richting van de zon.

## Soorten
Lijst van soorten
| - H. agrestis - H. ambiguus - H. angustifolius - H. anomalus - H. annuus – Zonnebloem - H. argophyllus - H. arizonensis - H. atrorubens - H. bolanderi - H. californicus - H. carnosus - H. ciliaris - H. cinereus - H. couplandii - H. cucumerifolius - H. cusickii - H. debilis - H. decapetalus - H. divaricatus - H. divariserratus - H. doronicoides | - H. eggertii - H. floridanus - H. giganteus - H. glaucophyllus - H. gracilentus - H. grosseserratus - H. heterophyllus - H. hirsutus - H. intermedius - H. kellermanii - H. laciniatus - H. laetiflorus - H. laevigatus - H. longifolius - H. luxurians - H. maximiliani - H. microcephalus - H. mollis - H. multiflorus - H. neglectus - H. niveus | - H. nuttallii - H. occidentalis - H. orgyaloides - H. paradoxus - H. pauciflorus - H. petiolaris - H. porteri - H. praecox - H. praetermissus - H. pumilus - H. radula - H. resinosus - H. rigidus - H. salicifolius - H. schweinitzii - H. silphioides - H. simulans - H. smithii - H. strumosus – Zonnewortel - H. tuberosus – Aardpeer - H. verticillatus |

## Ecologische aspecten
Helianthus-soorten worden als voedselplant gebruikt door larven van een aantal vlindersoorten.

### Soorten die zich uitsluitend voeden metHelianthus-soorten
- Bladmineerders uit het geslacht Bucculatrix :
  - B. fusicola
  - B. ilecebrosa
  - B. longula - op Helianthus annuus
  - B. needhami
  - B. simulans - op Helianthus annuus
- Schinia avemensis - op Helianthus petiolaris

### Soorten die zich ook met andere planten voeden
- Phlogophora meticulosa
- Mamestra brassicae
- Coleophora vernoniaeella
- Korscheltellus lupulina
- Hepialus humuli
- Ecpantheria scribonia
- Antitype chi
- Hypercompe albicornis
- Eupithecia pusillata
- Xestia c-nigrum
- Agrotis segetum
- Chlosyne lacinia

title: Helianthus

wikitext:
{{Taxobox
| type = plant
| titelweergave = cursief
| naam = ''Helianthus''
| afbeelding = Sunflower uf7.jpg
| afbeeldingtekst = [[Zonnebloem]] (''Helianthus annuus'')
| rijk = ''[[Planten|Plantae]]'' (Planten)
| stam = ''[[Embryophyta]]'' (Landplanten)
| klasse = ''[[Spermatopsida]]'' (Zaadplanten)
| clade1 = [[Bedektzadigen]]
| clade2 = [['nieuwe' Tweezaadlobbigen]]
| clade4 = [[Campanuliden]]
| orde = ''[[Asterales]]''
| familie = ''[[Composietenfamilie|Asteraceae]]'' (Composietenfamilie)
| onderfamilie= ''[[Asteroideae]]''
| tribus= ''[[Heliantheae]]''
| w-naam = ''Helianthus''
| taxon= [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| auteur = [[Carl Linnaeus|L.]]
| datum = 1753
}}

'''''Helianthus''''' is een [[geslacht (biologie)|geslacht]] uit de [[composietenfamilie]] (''Compositae'' of ''Asteraceae''). De [[botanische naam]] is een samenstelling van [[Oudgrieks]] ἥλιος, ''hḗlios'' = zon en ἄνθος, ''ánthos'' = bloem.

Alle soorten komen van nature voor in Noord-Amerika. De [[zonnebloem]] (''Helianthus annuus'') en de [[aardpeer]] (''Helianthus tuberosus'') worden in Europa gekweekt.

Het zijn gewoonlijk 6 tot 390 cm hoge [[eenjarige plant]]en. De ruwe en harige stengels zijn in het bovenste deel vertakt.
De gesteelde bladeren zijn getand en vaak kleverig. De lagere bladeren zijn tegenoverstaand, eirond of hartvormig. De bovenste bladeren zijn niet tegenoverstaand en smaller.

Ze dragen meerdere eindstandige bloemhoofden met helder gele [[straalbloem]]en aan de buitenzijde en donkerder schijfvormige [[buisbloem]]en in het centrum.
Deze bloemhoofden volgen overdag de richting van de zon.

== Soorten ==
Lijst van [[soort]]en
{| class="wikitable"
|- valign="top"
|
* ''H. agrestis''
* ''H. ambiguus''
* ''H. angustifolius''
* ''H. anomalus''
* ''[[Helianthus annuus|H. annuus]]'' – Zonnebloem
* ''H. argophyllus''
* ''H. arizonensis''
* ''H. atrorubens''
* ''H. bolanderi''
* ''H. californicus''
* ''H. carnosus''
* ''H. ciliaris''
* ''H. cinereus''
* ''H. couplandii''
* ''H. cucumerifolius''
* ''H. cusickii''
* ''H. debilis''
* ''H. decapetalus''
* ''H. divaricatus''
* ''H. divariserratus''
* ''H. doronicoides''
|
* ''H. eggertii''
* ''H. floridanus''
* ''H. giganteus''
* ''H. glaucophyllus''
* ''H. gracilentus''
* ''H. grosseserratus''
* ''H. heterophyllus''
* ''H. hirsutus''
* ''H. intermedius''
* ''H. kellermanii''
* ''H. laciniatus''
* ''H. laetiflorus''
* ''H. laevigatus''
* ''H. longifolius''
* ''H. luxurians''
* ''H. maximiliani''
* ''H. microcephalus''
* ''H. mollis''
* ''H. multiflorus''
* ''H. neglectus''
* ''H. niveus''
|
* ''H. nuttallii''
* ''H. occidentalis''
* ''H. orgyaloides''
* ''H. paradoxus''
* ''H. pauciflorus''
* ''H. petiolaris''
* ''H. porteri''
* ''H. praecox''
* ''H. praetermissus''
* ''H. pumilus''
* ''H. radula''
* ''H. resinosus''
* ''H. rigidus''
* ''H. salicifolius''
* ''H. schweinitzii''
* ''H. silphioides''
* ''H. simulans''
* ''H. smithii''
* ''[[Helianthus strumosus|H. strumosus]]'' – Zonnewortel
* ''[[Helianthus tuberosus|H. tuberosus]]'' – Aardpeer
* ''H. verticillatus''
|}

== Ecologische aspecten ==
''Helianthus''-soorten worden als voedselplant gebruikt door larven van een aantal [[Vlinders|vlinder]]soorten.

=== Soorten die zich uitsluitend voeden met ''Helianthus''-soorten ===
* Bladmineerders uit het geslacht ''[[Bucculatrix]]'' :
** ''B. fusicola''
** ''B. ilecebrosa''
** ''B. longula'' - op ''Helianthus annuus''
** ''B. needhami''
** ''B. simulans'' - op ''Helianthus annuus''
* ''[[Schinia|Schinia avemensis]]'' - op ''Helianthus petiolaris''

=== Soorten die zich ook met andere planten voeden ===
* ''[[Phlogophora meticulosa]]''
* ''[[Mamestra brassicae]]''
* ''[[Coleophora|Coleophora vernoniaeella]]''
* ''[[Korscheltellus lupulina]]''
* ''[[Hepialus humuli]]''
* ''[[Ecpantheria scribonia]]''
* ''[[Antitype chi]]''
* ''[[Hypercompe|Hypercompe albicornis]]''
* ''[[Eupithecia pusillata]]''
* ''[[Xestia c-nigrum]]''
* ''[[Agrotis segetum]]''
* ''[[Chlosyne lacinia]]''

== Externe link ==
* [https://www.nhm.ac.uk/research-curation/projects/hostplants/ Caterpillar Hostplants Database]

[[Categorie:Heliantheae]]

title: Helianthus

Rijk: Plantae (Planten)

Stam: Embryophyta (Landplanten)

Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten)

Clade:
Bedektzadigen
'nieuwe' Tweezaadlobbigen
Campanuliden

Orde: Asterales

Familie: Asteraceae (Composietenfamilie)

Onderfamilie: Asteroideae

Geslachtengroep: Heliantheae

title: Geslacht