text:
# Wörgl Hauptbahnhof
Wörgl Hauptbahnhof is een spoorwegknooppunt in de Oostenrijkse stad Wörgl in de deelstaat  Tirol dat op 24 november 1858 werd geopend.

## Geschiedenis
- Het station rond 1900.
- Aankomst van Keizer Franz Joseph I in 1909.
- Het station op 25 mei 1984.

Het station van Wörgl werd in 1858 gebouwd en op 24 november 1858 door Keizer Franz Jozef I geopend.  Op 6 augustus 1875 werd de Giselabahn geopend waarmee Wörgl acht jaar voor Innsbruck het eerste spoorwegknooppunt in het westen van Oostenrijk werd.
Sinds 1890 is het traject Wörgl – Innsbruck geheel dubbelsporig, sinds 1914 geldt dit ook voor het traject Wörgl – Zell am See – Salzburg en sinds 1939 is ook het traject Wörgl – Kufstein – München geheel dubbelsporig. Alle spoorlijnen bij Wörgl zijn sinds 1928 geëlectrficeerd met 15 KV, 16,7 Hz wisselstroom.
De treinen ten westen van Wörgl (richting Innsbruck) reden links, terwijl de treinen ten oosten (richting Zell am See) en ten noorden (richting Kufstein) van Wörgl rechts reden. Hierdoor was Wörgl tot eind 20e eeuw het station waar van kant gewisseld werd. Hiertoe was zelfs een kruising die geschikt was voor 120 km/u bij de wisselstraten aan de westkant. Sindsdien is het op de hele Westbahn en meer algemeen in West-Oostenrijk mogelijk om beide sporen in beide richtingen te berijden waarbij rechts rijden de regel is.
Het emplacement en het stationsgebouw werden tijdens de Tweede Wereldoorlog vrijwel met de grond gelijk gemaakt. Het nieuwe stationsgebouw werd ongeveer 500 meter ten westen van dat uit 1858 gebouwd en in 1950, net op tijd voor de verlening van stadsrechten aan Wörgl in 1951, geopend.
De beveiliging werd verzorgd door een electromechanische seintafel, type ÖES (Österreichisches Eisenbahn-Signalwerk) K 47 met een tableau met een schematische afbeelding van het emplacement voor de treindienstleider. Daarnaast waren er twee seintafels voor wisselwachters, een met een tableau met draaiknoppen en een met een tableau van het type EM55, deze waren ondergebracht in inmiddels gesloopte seinhuizen van waaruit uitzicht was over het emplacement.
In augustus 2008 werd onder de noemer „150 Jahre Eisenbahn in Wörgl“ een groot aantal festiviteiten, waaronder een spoorwegfeest, georganiseerd.

### Ombouw en uitbreiding na 1993
In 1993 werd het station voor ongeveer 1,4 Milljard Schilling (100 Milljoen Euro) door de Österreichische Bundesbahnen bijna volledig omgebouwd. Het station kreeg een centraal seinhuis van het destijds nieuwste model SpDrL A2 met vijf beeldschermen, bediening met muis en toetsenbord en een zogeheten „Graphic Automatic Light“, dat voortdurend verder uitgebreid werd. Graphic Automatic Light (GrAuLi) kan op grond van een programma of treincode zelfstandig computer gestuurd de rijwegen instellen. De treindienstleider heeft hierdoor onder normale omstandigheden een toezichthoudende taak. Dit centrale seinhuis werd op de zolder boven de stationshal gebouwd en door een dakkapel met grote ramen was er zowel uitzicht op het emplacement bij het stationsgebouw en de werkplaats. Daarnaast werden extra perrons en een goederenoverslag gebouwd. Sinds 1993 beschikt het station over een parkeer en reis terrein met 290 plaatsen voor overstappers tussen trein en auto. Daarnaast heeft ÖBB een auto en fietsenverhuur op het station („ÖBB-Rail&Drive“, „Fahrrad am Bahnhof“).
Tussen Wörgl Terminal Nord en Kundl en verder tot de aansluiting Radfeld werd als capaciteitsverhoging een derde spoor als versnellingsspoor  aangelegd. (Wörgl Hbf - Wörgl Terminal Süd - Wörgl Terminal Nord is vier sporig). Door de samenvoeging van station Kundl en dat van Wörgl in 1993 wordt dit deel niet beschouwd als vrije baan maar als onderdeel van het emplacement van Wörgl. Intern werd station Kundl Wörgl Kundl, terwijl de plaatsnaam Kundl in gebruik bleef in de dienstregeling en op de borden op het station.
Ten westen van Radfeld aansluiting is sinds december 2012 sprake van vier sporen, twee daarvan bestaan uit de spoorlijn uit 1858, de andere twee lopen over de, tussen 1999 en 2012 gebouwde, nieuwbouwlijn die goeddeels ondergronds ligt en een baanvaksnelheid heeft van 230 km/u. Sinds de opening van de nieuwbouwlijn  wordt deze gebruikt door de meeste goederentreinen en door langafstandtreinen die niet stoppen tussen Wörgl en Innsbruck waarbij ook 230 km/u wordt gereden.
De grote verbouwing in 1993 werden de stationshal en de 10 perrons van liften en treinaanwijzers voorzien en samen met de andere installaties voor reizigers- en goederenverkeer volledig vernieuwd.
In 2014 werd groot onderhoud uitgevoerd aan de stationshal, waarbij de verlichting grotendeels werd vervangen door LED-verlichting en verlichte bebording werd ingebouwd. In 2020 werden de stationspizzeria en het stationscafé inclusief de konditorei grootschalig verbouwd en uitgebreid, zodat er sindsdien weer tafels op het eerste perron beschikbaar zijn. In de stationshal werden de perronaanwijzers vervangen door beeldschermen en de treinaanwijzers op de perrons werden door modernere exemplaren vervangen. Daarnaast werd een tentoonstellingsruimte ingericht voor het project Brenner-Flachbahn, waarin het deel tussen Kundl en Branneburg via Langkampfen worddt belicht.
Behalve het station zelf werd ook het stationsplein in 1993 geheel verbouwd en van een parkje voorzien. Het stationsplein is het begin/eindpunt voor vele streekbuslijnen en vijf stadsbuslijnen. De goederenoverslag werd vanuit de bebouwde kom verplaatst richting Liesfeld naar de Cargo-Terminal (Wörgl Terminal Nord) ten westen van Wörgl, waar inmiddels het steeds groeiende bedrijfspark „Gewerbepark Wörgl“ met vele bedrijven en industrie gevormd is. In de Cargo-Terminal is een logistiek centrum en een oprit voor de Rollende Landstraße ondergebracht.  In 2012 werd Terminal Nord aanzienlijk uitgebreid, in 2023 zouden extra aansluitsporen en laadsporen o.a. Naar een grote houtverwerker in de buurt onder de naam „Wörgl Terminal West“ worden toegevoegd. De bouw kon echter niet beginnen omdat meerdere omwonenden hun land niet willen verkopen.
Voor de periode na 2024 is er een plan om het stationsplein te vergroten en een “busterminal” ter vervanging van het busstation. Daarnaast moet het worden opgewaardeerd door nieuwe logitieke, handels en gastronomische ondernemingen ten oosten van het plein, onder andere met twee torens („City-Link Wörgl“).
- Stationshal westzijde op 21 juli 2015.
- Stationshal oostzijde op 21 juli 2015.
- De treindienstleider op perron 3 in de nieuwe huisstijl.

### Predikaat Hauptbahnhof
In het voorjaar van 2006 werd voorgesteld om station Wörgl als Hauptbahnhof te kwalificeren. Enerzijds was dit om de belangrijke plaats in het spoorwegnet en de vele afdelingen van de spoorwegen in Wörgl, anderzijds ook om het imago. Voor de doorvoering hiervan met ingang van de nieuwe dienstregeling op 10 december 2006 werden nog verschillende uitbreidings- en onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd. Zo werden de stationshal en de perrons deels opnieuw ingericht in een nieuwe stijl. Verder werden geleidestroken aangebracht en videobewaking ingevoerd samen met de komst van een permanente bewakingsdienst. De verouderde klapborden werden vervangen door treinaanwijzers met LEDs, en de hele bebording werd vernieuwd overeenkomstig de nieuwe donkerblauwe huisstijl ÖBB. Internationale treinen worden sindsdien zowel in het Duits als Engels omgeroepen.

## Treinverkeer
De stad Wörgl ligt op 511 m hoogte op de rechteroever van de Inn op ongeveer 60 km ten oosten van de deelstaat hoofdstad Innsbruck en heeft het een na grootste stationsemplacement van West-Oostenrijk achter Innsbruck. Het station is de oostelijke splitsing van twee belangrijke spoorverbindingen:
- De Brennerroute (München – Rosenheim –) Kufstein – Wörgl – Innsbruck (– Brenner – Bolzano – Verona),

de vroegere Nordtiroler Bahn, die in 1858 werd geopend. Deze werd ontworpen door Alois Negrelli, de bouwer van het Suezkanaal, en gebouwd door de bouwer van de Semmeringbahn, Carl Ritter von Ghega.
- De Oostenrijkse Westbahn: Wenen – Linz – Salzburg – Zell am See – Kitzbühel – Wörgl – Innsbruck – Feldkirch (– Lindau respectievelijk – Buchs SG),
  - Het deeltraject Wenen – Salzburg wordt Kaiserin Elisabeth-Bahn genoemd.
  - Het deeltraject Salzburg – Wörgl heet Giselabahn en is genoemd naar een dochter van Keizer Franz Joseph en Keizerin Elisabeth.

Ook wat de reizigersstroom en het aantal treinen betreft staat Wörgl met 15.000 reizigers en 200 personentreinen per dag in Tirol, na Innsbruck, op de tweede plaats. Inclusief goederentreinen komt het totaal aantal met 430 treinen per dag zelfs boven Innsbruck uit. Hierdoor en door het fijnmazige busnet is Wörgl een van de Oostenrijkse gemeenten met de beste aansluiting op het openbaar vervoer.
In Wörgl stoppen, op de weinige nachttreinen tussen 2:30 uur en 4:00 uur na, alle personentreinen waaronder de Railjets tussen Wenen en Zürich resp. Bregenz. Daarnaast doen ook de Eurocity diensten tussen München en Italië, en door de Alpen, zoals de Transalpin tussen Zürich en Graz, het station aan. Verder zijn er nog een aantal InterCitys, zoals IC Hahnenkamm tussen en Graz, en ICE diensten tussen Innsbruck en Duitsland.
Ook in het regionale treinverkeer speelt het station een belangrijke rol.  Zo stoppen de lijnen S4 (Kufstein - Wörgl - Jenbach - Schwaz - Innsbruck - Telfs-Pfaffenhofen - Ötztal - Imst-Pitztal – Landeck-Zams) en S8 (Wörgl – Kitzbühel – St. Johann – Hochfilzen (– Saalfelden)) van de S-Bahn Tirol in het station. In het weekeinde aangevuld met de nacht S-Bahn.
De regio express, die niet op alle stations stopt, doet het station aan met drie lijnen;
- REX3 (Wörgl – Kitzbühel – Zell am See – Schwarzach-St. Veit – Salzburg)
- REX2 (Kufstein – Wörgl – Jenbach – Hall – Innsbruck)
- CJX1 (Kufstein – Wörgl – Jenbach – Innsbruck).

De, tot nu toe alleen als plan bestaande, nieuwe Neder Inndallijn tussen Radfeld en Brannenburg in Beieren komt op de linkeroever van de Inn en zal, aldus het plan vanaf 2030, zowel Wörgl en Kufstein verlossen van een groot deel van het goederenverkeer door de stations.
- ÖBB 1116 met IC in Wörgl Hbf.
- ÖBB ET 4024 als S6 op spoor 1 B in Wörgl Hbf.
- Rangeerlocomotief reeks 1063 in Wörgl.

Vier rangeerlocomotieven verzorgen de samenstelling van vele personen en goederentreinen en het rangeerwerk op het station.  De ÖBB zetten hiervoor de reeksen 1063 en 2070 in. Het rangeerwerk in de stations  Brixlegg, Wörgl Kundl, Kirchbichl, Schaftenau, Kufstein, Hopfgarten, Westendorf, Kirchberg in Tirol, Kitzbühel en St. Johann in Tirol alsmede de twee (binnenkort drie) “Cargoterminals” rond Wörgl wordt op afstand gestuurd vanuit Wörgl Hbf.
ÖBB-Traktion en ÖBB-Technischen Services hebben een standplaats op het station. De laatste heeft een eigen rangeerlocomotief reeks 2067. Deze werkplaats heeft als hoofdtaak het onderhoud van de lagevloerwagens van de Rollende Landstraße. Daarnaast zijn verschillende spoorwegafdelingen, zoals bouw, spooronderhoud, beveiliging, telecommunicatie en elektrotechniek, op het station vertegenwoordigd.
De cargoterminal Nord, een onderstation en een oprit voor de autoslaaptrein maken het station compleet. Wörgl is de standplaats van een netmanager van de ÖBB, een rangeermanager en een ÖBB onroerendgoed en stationsmanager. De laatste twee beheren alles tussen Saalfelden respectievelijk   Kufstein en Fritzens-Wattens alsmede meerdere bovenregionale commandoposten.

## Bedrijf en techniek
Het emplacement van het eigenlijke Hauptbahnhof telt 26 hoofdsporen en vele zijsporen, 167 wissels en kruisingen, 388 seinen (waarvan 62 voorseinen en herhaalseinen, 75 hoofdseinen, 23 sectieseinen, 181 losse of in hoofdseinen geïntegreerde rangeerseinen en 47 snelheidsaanduiders) en 14 ontspoorinrichtingen. Het emplacement Kundl voegt daar nog 4 hoofdsporen en meerdere zijsporen, 88 seinen, 4 ontspoorinrichtingen en 19 op afstand bediende wissels aan toe. Hierin zijn hulp en vertrekseinen niet meegerekend.
Van west naar oost vormen de stationsdelen Wörgl Kundl, Wörgl Terminal West, Wörgl Terminal Nord, Wörgl Terminal Süd en het eigenlijke Hauptbahnhof  het station Wörgl Hauptbahnhof. Daarnaast ligt binnen de gemeente nog de halte Wörgl Süd - Bruckhäusl (voorheen Söll-Leukental en van 1993 tot 2008 Bruckhäusl) met een overloopwissel. De wissels en seinen aldaar worden, net als die bij Radfeld-aansluiting, vanaf de seintafel Wörgl bediend.
Wörgl speelt een belangrijke rol bij de, in het kader van de TEN corridor Berlijn-Palermo aangelegde, in december 2012 voltooide viersporigheid tussen Radfeld aansluiting en  Baumkirchen. Als grootste station in de buurt van de nieuwe Neder Inndallijn en het enige met werkplaatsen voor locomotieven en rijtuigen en een locdepot wordt Wörgl Hauptbahnhof samen met de terminals aan beide kanten, aansluiting Radfeld in het westen en aansluiting Langkampfen in het oosten, op de nieuwe lijn op de linkeroever aangesloten.
- Station Wörgl Süd – Bruckhäusl.
- Een van de seintafels in de verkeersleidingspost.
- De draaischijf.

### Seinen en wissels
Vanuit de vroegere verkeersleidingspost werd het treinverkeer tussen Radfeld en Kufstein respectievelijk Hopfgarten im Brixental aangestuurd. De treindienstleiders van de seintafels  Wörgl Hbf west en oost bedienden naast Wörgl Hauptbahnhof ook de stations Kundl, Kirchbichl, Kufstein en Hopfgarten, de aansluiting Radfeld, de cargoterminals en de overloopwissels in Wörgl Süd - Bruckhäusl en Schaftenau.
Sinds 1 juni 2009 is de verkeersleidingspost Wörgl opgenomen in de centrale verkeersleiding (BFZ) west van de ÖBB die vanuit Innsbruck al het treinverkeer ten westen van Zell am See aanstuurt. De ruimte van de voormalige verkeersleidingspost boven de stationshal met de dakkapel aan de spoorzijde heet nu BFZ Wörgl, die als reserve BFZ inclusief alle werkplekken voor BFZ West kan worden gebruikt en onder de noemer „Georedundanz“ zo nodig het hele ÖBB-gebied kan aansturen. Vanaf 2027 wordt al het verkeer op de Karwendelbahn en op de Außerfernbahn alleen nog vanuit Wörgl aangestuurd.
De lijnwerkplaats, vroeger in Oostenrijk „Heizhaus“ of „Zugförderung“, daarna „Traktion“, en als laatste  „Produktionsbereich“ genoemd, heeft een eigen NX -systeem dat door de werkplaatsopzichter bediend wordt. Het is echter mogelijk om vanuit de BFZ direct ritten tot en van de werkplaats aan te sturen. De werkplaats beschikt over een draaischif met een doorsnee van 24 meter.

### Perrons
Het station heeft een perron direct langs het stationsgebouw aan het doorgaande spoor 1 en drie eilandperrons die tussen de doorgaande sporen 2 en 3, 4 en 5 alsmede 6 en 7 liggen. Deze perrons zijn ongeveer 400 meter lang en opgedeeld en de vakken A t/m E, de sporen 3 en 4 zijn de hoofdsporen. Daarnaast zijn er drie kopsporen, nummers 11 t/m 13, aan de oostkant van het stationsgebouw die worden gebruikt voor de stoptreinen naar Hochfilzen en Salzburg. Verder zijn er meerdere doorgaande inhaal sporen.

title: Wörgl Hauptbahnhof

wikitext:
{{Infobox spoorwegstation Oostenrijk
| naam              = Wörgl Hauptbahnhof
| afbeelding        =
| onderschrift      =
| stationscode      =
| beheer            =
| eigenaar          =
| vervoerder        =
| opening           = 24 november 1858
| sluiting          =
| heropening        =
| hersluiting       =
| naam1             =
| datum1            =
| naam2             =
| datum2            =
| naam3             =
| datum3            =
| naam4             =
| datum4            =
| naam5             =
| datum5            =
| architect         =
| bedrijfstype      = 1
| type              = 1
| perrons           = 5
| perronsporen      = 10
| roltrappen        =
| liften            =
| aantal reizigers  = 15.000 per dag (2023)
| ibnr              =  8100099
| spoorlijnen       =
| treindiensten     =
| metrostation      =
| voorstadstation   =
| sneltram          =
| tramlijnen        =
| buslijnen         =
| trolleylijnen     =
| lat_deg           = 47
| lat_min           = 29
| lat_sec           = 31
| lon_deg           = 12
| lon_min           = 3
| lon_sec           = 43
| deelstaat         = [[Tirol (deelstaat)|Tirol]]
| district          =
| gemeente          =
| plaats            = [[Wörgl]]
| hoogte            =
}}
'''Wörgl Hauptbahnhof''' is een spoorwegknooppunt in de Oostenrijkse stad [[Wörgl]] in de deelstaat  [[Tirol (deelstaat)|Tirol]] dat op 24 november 1858 werd geopend.

== Geschiedenis ==
<gallery widths="225px" heights="162px" perrow="3">
Bahnhof Wörgl alt.jpg|Het station rond 1900.
Kaiserbesuch Wörgl.jpg|Aankomst van Keizer Franz Joseph I in 1909.
118R02250584 Bahnhof Wörgl, Lok 1042, Lok 1161.03.jpg|Het station op 25 mei 1984.
</gallery>
Het station van Wörgl werd in 1858 gebouwd en op 24 november 1858 door Keizer [[Frans Jozef I van Oostenrijk|Franz Jozef I]] geopend.  Op 6 augustus 1875 werd de [[Salzburg-Tiroler-Bahn|Giselabahn]] geopend waarmee Wörgl acht jaar voor Innsbruck het eerste spoorwegknooppunt in het westen van Oostenrijk werd.

Sinds 1890 is het traject Wörgl – Innsbruck geheel dubbelsporig, sinds 1914 geldt dit ook voor het traject Wörgl – Zell am See – Salzburg en sinds 1939 is ook het traject Wörgl – Kufstein – München geheel dubbelsporig. Alle spoorlijnen bij Wörgl zijn sinds 1928 geëlectrficeerd met 15 KV, 16,7 Hz wisselstroom.

De treinen ten westen van Wörgl (richting Innsbruck) [[Links rijden|reden links]], terwijl de treinen ten oosten (richting Zell am See) en ten noorden (richting Kufstein) van Wörgl rechts reden. Hierdoor was Wörgl tot eind 20e eeuw het station waar van kant gewisseld werd. Hiertoe was zelfs een kruising die geschikt was voor 120 km/u bij de wisselstraten aan de westkant. Sindsdien is het op de hele Westbahn en meer algemeen in West-Oostenrijk mogelijk om beide sporen in beide richtingen te berijden waarbij rechts rijden de regel is.

Het emplacement en het stationsgebouw werden tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]] vrijwel met de grond gelijk gemaakt. Het nieuwe stationsgebouw werd ongeveer 500 meter ten westen van dat uit 1858 gebouwd en in 1950, net op tijd voor de verlening van stadsrechten aan Wörgl in 1951, geopend.

De beveiliging werd verzorgd door een electromechanische seintafel, type ÖES (Österreichisches Eisenbahn-Signalwerk) K 47 met een tableau met een schematische afbeelding van het emplacement voor de treindienstleider. Daarnaast waren er twee seintafels voor wisselwachters, een met een tableau met draaiknoppen en een met een tableau van het type EM55, deze waren ondergebracht in inmiddels gesloopte seinhuizen van waaruit uitzicht was over het emplacement.

In augustus 2008 werd onder de noemer „150 Jahre Eisenbahn in Wörgl“ een groot aantal festiviteiten, waaronder een spoorwegfeest, georganiseerd.

===Ombouw en uitbreiding na 1993===
In 1993 werd het station voor ongeveer 1,4 Milljard Schilling (100 Milljoen [[Euro]]) door de [[Österreichische Bundesbahnen]] bijna volledig omgebouwd. Het station kreeg een centraal seinhuis van het destijds nieuwste model SpDrL A2 met vijf beeldschermen, bediening met muis en toetsenbord en een zogeheten „Graphic Automatic Light“, dat voortdurend verder uitgebreid werd. Graphic Automatic Light (GrAuLi) kan op grond van een programma of treincode zelfstandig computer gestuurd de rijwegen instellen. De treindienstleider heeft hierdoor onder normale omstandigheden een toezichthoudende taak. Dit centrale seinhuis werd op de zolder boven de stationshal gebouwd en door een dakkapel met grote ramen was er zowel uitzicht op het emplacement bij het stationsgebouw en de werkplaats. Daarnaast werden extra perrons en een goederenoverslag gebouwd. Sinds 1993 beschikt het station over een [[parkeer en reis]] terrein met 290 plaatsen voor overstappers tussen trein en auto. Daarnaast heeft ÖBB een auto en fietsenverhuur op het station („ÖBB-Rail&Drive“, „Fahrrad am Bahnhof“).

Tussen Wörgl Terminal Nord en Kundl en verder tot de aansluiting Radfeld werd als capaciteitsverhoging een derde spoor als ''versnellingsspoor''  aangelegd. (Wörgl Hbf - Wörgl Terminal Süd - Wörgl Terminal Nord is vier sporig). Door de samenvoeging van station Kundl en dat van Wörgl in 1993 wordt dit deel niet beschouwd als vrije baan maar als onderdeel van het emplacement van Wörgl. Intern werd station Kundl Wörgl Kundl, terwijl de plaatsnaam Kundl in gebruik bleef in de dienstregeling en op de borden op het station.

Ten westen van Radfeld aansluiting is sinds december 2012 sprake van vier sporen, twee daarvan bestaan uit de spoorlijn uit 1858, de andere twee lopen over de, tussen 1999 en 2012 gebouwde, nieuwbouwlijn die goeddeels ondergronds ligt en een baanvaksnelheid heeft van 230 km/u. Sinds de opening van de nieuwbouwlijn  wordt deze gebruikt door de meeste goederentreinen en door langafstandtreinen die niet stoppen tussen Wörgl en Innsbruck waarbij ook 230 km/u wordt gereden.

De grote verbouwing in 1993 werden de stationshal en de 10 perrons van liften en treinaanwijzers voorzien en samen met de andere installaties voor reizigers- en goederenverkeer volledig vernieuwd.
In 2014 werd groot onderhoud uitgevoerd aan de stationshal, waarbij de verlichting grotendeels werd vervangen door LED-verlichting en verlichte bebording werd ingebouwd. In 2020 werden de stationspizzeria en het stationscafé inclusief de [[konditorei]] grootschalig verbouwd en uitgebreid, zodat er sindsdien weer tafels op het eerste perron beschikbaar zijn. In de stationshal werden de perronaanwijzers vervangen door beeldschermen en de treinaanwijzers op de perrons werden door modernere exemplaren vervangen. Daarnaast werd een tentoonstellingsruimte ingericht voor het project Brenner-Flachbahn, waarin het deel tussen Kundl en Branneburg via Langkampfen worddt belicht.

Behalve het station zelf werd ook het stationsplein in 1993 geheel verbouwd en van een parkje voorzien. Het stationsplein is het begin/eindpunt voor vele streekbuslijnen en vijf stadsbuslijnen. De goederenoverslag werd vanuit de bebouwde kom verplaatst richting Liesfeld naar de Cargo-Terminal (Wörgl Terminal Nord) ten westen van Wörgl, waar inmiddels het steeds groeiende bedrijfspark „Gewerbepark Wörgl“ met vele bedrijven en industrie gevormd is. In de Cargo-Terminal is een logistiek centrum en een oprit voor de [[Rollende Landstraße]] ondergebracht.  In 2012 werd Terminal Nord aanzienlijk uitgebreid, in 2023 zouden extra aansluitsporen en laadsporen o.a. Naar een grote houtverwerker in de buurt onder de naam „Wörgl Terminal West“ worden toegevoegd. De bouw kon echter niet beginnen omdat meerdere omwonenden hun land niet willen verkopen.

Voor de periode na 2024 is er een plan om het stationsplein te vergroten en een “busterminal” ter vervanging van het busstation. Daarnaast moet het worden opgewaardeerd door nieuwe logitieke, handels en gastronomische ondernemingen ten oosten van het plein, onder andere met twee torens („City-Link Wörgl“).

<gallery widths="225px" heights="162px" perrow="3">
Abfahrtshalle neu 2.jpg|Stationshal westzijde op 21 juli 2015.
Abfahrtshalle neu 1.jpg|Stationshal oostzijde op 21 juli 2015.
Woergl Hbf - Bahnsteige mit Fahrdienstleiter.jpg|De treindienstleider op perron 3 in de nieuwe huisstijl.
</gallery>

=== Predikaat Hauptbahnhof ===
In het voorjaar van 2006 werd voorgesteld om station Wörgl als Hauptbahnhof te kwalificeren. Enerzijds was dit om de belangrijke plaats in het spoorwegnet en de vele afdelingen van de spoorwegen in Wörgl, anderzijds ook om het imago. Voor de doorvoering hiervan met ingang van de nieuwe dienstregeling op 10 december 2006 werden nog verschillende uitbreidings- en onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd. Zo werden de stationshal en de perrons deels opnieuw ingericht in een nieuwe stijl. Verder werden [[Geleidestrook|geleidestroken]] aangebracht en videobewaking ingevoerd samen met de komst van een permanente bewakingsdienst. De verouderde klapborden werden vervangen door treinaanwijzers met LEDs, en de hele bebording werd vernieuwd overeenkomstig de nieuwe donkerblauwe huisstijl ÖBB. Internationale treinen worden sindsdien zowel in het Duits als Engels omgeroepen.

== Treinverkeer ==
De stad [[Wörgl]] ligt op 511 m hoogte op de rechteroever van de Inn op ongeveer 60 km ten oosten van de deelstaat hoofdstad [[Innsbruck]] en heeft het een na grootste stationsemplacement van West-Oostenrijk achter Innsbruck. Het station is de oostelijke splitsing van twee belangrijke spoorverbindingen:

* De Brennerroute ([[München]] – [[Rosenheim (Beieren)|Rosenheim]] –) [[Kufstein (stad)|Kufstein]] – Wörgl – [[Innsbruck]] (– [[Brennerpas|Brenner]] – [[Bolzano (stad)|Bolzano]] – [[Verona (stad)|Verona]]),
: de vroegere Nordtiroler Bahn, die in 1858 werd geopend. Deze werd ontworpen door [[Alois Negrelli von Moldelbe|Alois Negrelli]], de bouwer van het Suezkanaal, en gebouwd door de bouwer van de [[Semmeringbahn]], Carl Ritter von Ghega.

* De Oostenrijkse Westbahn: Wenen – Linz – Salzburg – Zell am See – [[Kitzbühel (stad)|Kitzbühel]] – Wörgl – Innsbruck – [[Feldkirch (stad)|Feldkirch]] (– [[Lindau (Bodensee)|Lindau]] respectievelijk – [[Station Buchs SG|Buchs SG]]),
** Het deeltraject Wenen – Salzburg wordt Kaiserin Elisabeth-Bahn genoemd.
** Het deeltraject [[Salzburg-Tiroler-Bahn|Salzburg – Wörgl]] heet Giselabahn en is genoemd naar een dochter van Keizer Franz Joseph en Keizerin Elisabeth.

Ook wat de reizigersstroom en het aantal treinen betreft staat Wörgl met 15.000 reizigers en 200 personentreinen per dag in Tirol, na Innsbruck, op de tweede plaats. Inclusief goederentreinen komt het totaal aantal met 430 treinen per dag zelfs boven Innsbruck uit. Hierdoor en door het fijnmazige busnet is Wörgl een van de Oostenrijkse gemeenten met de beste aansluiting op het openbaar vervoer.

In Wörgl stoppen, op de weinige nachttreinen tussen 2:30 uur en 4:00 uur na, alle personentreinen waaronder de Railjets tussen Wenen en Zürich resp. Bregenz. Daarnaast doen ook de Eurocity diensten tussen München en Italië, en door de Alpen, zoals de [[Transalpin]] tussen Zürich en Graz, het station aan. Verder zijn er nog een aantal InterCitys, zoals IC Hahnenkamm tussen en Graz, en ICE diensten tussen Innsbruck en Duitsland.

Ook in het regionale treinverkeer speelt het station een belangrijke rol.  Zo stoppen de lijnen S4 (Kufstein - '''Wörgl''' - Jenbach - Schwaz - Innsbruck - Telfs-Pfaffenhofen - Ötztal - Imst-Pitztal – Landeck-Zams) en S8 ('''Wörgl''' – [[Kitzbühel (stad)|Kitzbühel]] – [[St. Johann in Tirol|St. Johann]] – [[Station Hochfilzen|Hochfilzen]] (– [[Saalfelden am Steinernen Meer|Saalfelden]])) van de S-Bahn Tirol in het station. In het weekeinde aangevuld met de nacht S-Bahn.

De regio express, die niet op alle stations stopt, doet het station aan met drie lijnen;
*REX3 ('''Wörgl''' – Kitzbühel – [[Zell am See (stad)|Zell am See]] – [[Schwarzach-St. Veit]] – [[Salzburg (stad)|Salzburg]])
*REX2 (Kufstein – '''Wörgl''' – [[Jenbach]] – [[Hall in Tirol|Hall]] – Innsbruck)
*CJX1 (Kufstein – '''Wörgl''' – Jenbach – Innsbruck).

De, tot nu toe alleen als plan bestaande, nieuwe Neder Inndallijn tussen Radfeld en Brannenburg in Beieren komt op de linkeroever van de Inn en zal, aldus het plan vanaf 2030, zowel Wörgl en Kufstein verlossen van een groot deel van het goederenverkeer door de stations.

<gallery widths="225px" heights="162px" perrow="3">
Woergl Hbf OeBB 1116.112 mit IC 662 am Bstg 4 am 12.07.2015.jpg|ÖBB 1116 met IC in Wörgl Hbf.
OeBB Rh ET 4024 in Woergl Hauptbahnhof.JPG|ÖBB ET 4024 als S6 op spoor 1 B in Wörgl Hbf.
ÖBB 1063 042 in Wörgl, 1.jpeg|Rangeerlocomotief reeks 1063 in Wörgl.
</gallery>

Vier [[rangeerlocomotief|rangeerlocomotieven]] verzorgen de samenstelling van vele personen en goederentreinen en het rangeerwerk op het station.  De [[Österreichische Bundesbahnen|ÖBB]] zetten hiervoor de reeksen [[ÖBB 1063|1063]] en [[ÖBB 2070|2070]] in. Het rangeerwerk in de stations  Brixlegg, Wörgl Kundl, Kirchbichl, Schaftenau, Kufstein, Hopfgarten, Westendorf, Kirchberg in Tirol, Kitzbühel en St. Johann in Tirol alsmede de twee (binnenkort drie) “Cargoterminals” rond Wörgl wordt op afstand gestuurd vanuit Wörgl Hbf.

ÖBB-Traktion en ÖBB-Technischen Services hebben een standplaats op het station. De laatste heeft een eigen rangeerlocomotief reeks [[ÖBB 2067|2067]]. Deze werkplaats heeft als hoofdtaak het onderhoud van de lagevloerwagens van de [[Rollende Landstraße]]. Daarnaast zijn verschillende spoorwegafdelingen, zoals bouw, spooronderhoud, beveiliging, telecommunicatie en elektrotechniek, op het station vertegenwoordigd.

De cargoterminal Nord, een [[onderstation]] en een oprit voor de [[autoslaaptrein]] maken het station compleet. Wörgl is de standplaats van een netmanager van de ÖBB, een rangeermanager en een ÖBB onroerendgoed en stationsmanager. De laatste twee beheren alles tussen [[Saalfelden]] respectievelijk   [[Kufstein (stad)|Kufstein]] en [[Fritzens]]-[[Wattens]] alsmede meerdere bovenregionale commandoposten.

== Bedrijf en techniek ==
Het emplacement van het eigenlijke Hauptbahnhof telt 26 hoofdsporen en vele zijsporen, 167 wissels en kruisingen, 388 seinen (waarvan 62 [[voorsein]]en en herhaalseinen, 75 [[hoofdsein]]en, 23 sectieseinen, 181 losse of in hoofdseinen geïntegreerde rangeerseinen en 47 snelheidsaanduiders) en 14 [[ontspoorinrichting]]en. Het emplacement Kundl voegt daar nog 4 hoofdsporen en meerdere zijsporen, 88 seinen, 4 ontspoorinrichtingen en 19 op afstand bediende wissels aan toe. Hierin zijn hulp en vertrekseinen niet meegerekend.

Van west naar oost vormen de stationsdelen ''Wörgl Kundl'', ''Wörgl Terminal West'', ''Wörgl Terminal Nord'', ''Wörgl Terminal Süd'' en het eigenlijke Hauptbahnhof  het station ''Wörgl Hauptbahnhof''. Daarnaast ligt binnen de gemeente nog de halte ''Wörgl Süd - Bruckhäusl'' (voorheen ''Söll-Leukental'' en van 1993 tot 2008 ''Bruckhäusl'') met een [[overloopwissel]]. De wissels en seinen aldaar worden, net als die bij Radfeld-aansluiting, vanaf de seintafel Wörgl bediend.

Wörgl speelt een belangrijke rol bij de, in het kader van de TEN corridor Berlijn-Palermo aangelegde, in december 2012 voltooide viersporigheid tussen Radfeld aansluiting en  Baumkirchen. Als grootste station in de buurt van de nieuwe Neder Inndallijn en het enige met werkplaatsen voor locomotieven en rijtuigen en een locdepot wordt Wörgl Hauptbahnhof samen met de terminals aan beide kanten, aansluiting Radfeld in het westen en aansluiting Langkampfen in het oosten, op de nieuwe lijn op de linkeroever aangesloten.

<gallery widths="225px" heights="162px" perrow="3">
Woergl Sued Bahnsteige.JPG|Station Wörgl Süd – Bruckhäusl.
Zentralstellwerk Woergl Hbf.jpg|Een van de seintafels in de verkeersleidingspost.
Wörgl, Bahnhof, Drehscheibe, 2.jpeg|De draaischijf.
</gallery>

=== Seinen en wissels ===
Vanuit de vroegere verkeersleidingspost werd het treinverkeer tussen Radfeld en Kufstein respectievelijk Hopfgarten im Brixental aangestuurd. De treindienstleiders van de seintafels  Wörgl Hbf west en oost bedienden naast Wörgl Hauptbahnhof ook de stations Kundl, [[Kirchbichl]], [[Kufstein (stad)|Kufstein]] en [[Hopfgarten im Brixental|Hopfgarten]], de aansluiting Radfeld, de cargoterminals en de [[overloopwissel]]s in Wörgl Süd - Bruckhäusl en Schaftenau.

Sinds 1 juni 2009 is de verkeersleidingspost Wörgl opgenomen in de centrale verkeersleiding (BFZ) west van de ÖBB die vanuit Innsbruck al het treinverkeer ten westen van Zell am See aanstuurt. De ruimte van de voormalige verkeersleidingspost boven de stationshal met de dakkapel aan de spoorzijde heet nu BFZ Wörgl, die als reserve BFZ inclusief alle werkplekken voor BFZ West kan worden gebruikt en onder de noemer „Georedundanz“ zo nodig het hele ÖBB-gebied kan aansturen. Vanaf 2027 wordt al het verkeer op de [[Karwendelbahn]] en op de [[Außerfernbahn]] alleen nog vanuit Wörgl aangestuurd.

De lijnwerkplaats, vroeger in Oostenrijk „Heizhaus“ of „Zugförderung“, daarna „Traktion“, en als laatste  „Produktionsbereich“ genoemd, heeft een eigen NX -systeem dat door de werkplaatsopzichter bediend wordt. Het is echter mogelijk om vanuit de BFZ direct ritten tot en van de werkplaats aan te sturen. De werkplaats beschikt over een draaischif met een doorsnee van 24 meter.

=== Perrons===
Het station heeft een perron direct langs het stationsgebouw aan het doorgaande spoor 1 en drie [[eilandperron]]s die tussen de doorgaande sporen 2 en 3, 4 en 5 alsmede 6 en 7 liggen. Deze perrons zijn ongeveer 400 meter lang en opgedeeld en de vakken A t/m E, de sporen 3 en 4 zijn de hoofdsporen. Daarnaast zijn er drie kopsporen, nummers 11 t/m 13, aan de oostkant van het stationsgebouw die worden gebruikt voor de stoptreinen naar Hochfilzen en Salzburg. Verder zijn er meerdere doorgaande inhaal sporen.

{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Wörgl Hauptbahnhof}}
{{References}}
}}

[[Categorie:Spoorwegstation in Oostenrijk]]
[[Categorie:Bouwwerk in Tirol]]

title: Algemeen

Afkorting: W

title: Geschiedenis

Opening: 24 november 1858

title: Stationsbouw

Type: Doorgangsstation

Constructie: Maaiveld

title: Spoorlijn(en)

Lijn: Richting · Volgend station

title: Treindienst(en)

Trein: Richting · Volgend station

title: Voorstadsdienst(en)

title: Ligging

Land: Oostenrijk

Deelstaat: Tirol

Plaats: Wörgl

Coördinaten: 47° 30′ NB, 12° 4′ OL

Ligging: Wörgl Hauptbahnhof (Oostenrijk) · Wörgl Hauptbahnhof

Portaal: Openbaar vervoer · Oostenrijk


text:
# Helius (Helius) obliteratus
Helius (Helius) obliteratus is een tweevleugelige uit de familie steltmuggen (Limoniidae). De soort komt voor in het Palearctisch gebied.

wikiname: nlwiki

title: Helius (Helius) obliteratus

in_language: nl

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = ''Helius (Helius) obliteratus''
| naam = ''Helius (Helius) obliteratus''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Tweevleugeligen|Diptera]] (Tweevleugeligen)
| familie = [[Steltmuggen|Limoniidae]] (Steltmuggen)
| geslacht = ''[[Helius (geslacht)|Helius]]''
| w-naam = ''Helius (Helius) obliteratus''
| auteur = Alexander
| datum = 1920
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Helius (Helius) obliteratus''''' is een [[Tweevleugeligen|tweevleugelige]] uit de familie [[steltmuggen]] (Limoniidae). De soort komt voor in het [[Palearctisch gebied]].

{{Beginnetje|biologie|2=2011|3=07|4=02}}
[[Categorie:Helius]]
[[Categorie:Steltmug uit het Palearctisch gebied]]

title: Helius (Helius) obliteratus

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Diptera (Tweevleugeligen)

Familie: Limoniidae (Steltmuggen)

Geslacht: Helius

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Phrasal verb
Een phrasal verb is een vaste combinatie van een werkwoord en een voorzetsel, een werkwoord en een bijwoord of een werkwoord met een voorzetsel en een bijwoord. Deze combinatie vormt een lexicale eenheid waarvan de betekenis niet rechtstreeks valt af te leiden uit elk der samenstellende delen, net als bij sommige samenstellingen.
Dergelijke woordgroepen komen vooral in het Engels veel voor.

## In het Engels
In het Engels worden phrasal verbs het voorzetsel of bijwoord in de regel los van het werkwoord geschreven. Verder zijn er meer combinatiemogelijkheden van met name werkwoorden en voorzetsels dan in het Nederlands en veel andere talen. Elke combinatie heeft een specifieke betekenis, waardoor hetzelfde werkwoord in combinatie met verschillende voorzetsels allerlei betekenissen heeft. Bijvoorbeeld:
I was waiting (up) for him.
Ik wachtte op hem.
Do not keep him waiting around.
Laat hem niet wachten.
He was waited upon.
Hij werd bediend.
Wait on God.
Zijn hoop op God vestigen.
Vaak dienen deze phrasal verbs ter vervanging van een formeler (bijvoorbeeld Latijns) synoniem, bijvoorbeeld get together in plaats van congegrate voor "zich verzamelen", of put off in plaats van postpone voor "uitstellen".

## In andere talen

### Nederlands
In het Nederlands hebben de meest vergelijkbare constructies de vorm van scheidbaar samengestelde werkwoorden die uit een voorzetselbijwoord en een werkwoord bestaan. Voorbeelden zijn uit-leggen, op-maken en uit-schelden.

### Waals
Het Waals is een van oorsprong Romaanse taal die sterke Germaanse invloeden heeft ondergaan. Het kent daardoor ook constructies van een werkwoord en een bijwoord, die viebes ås spitrons (letterlijk "genster-werkwoorden") genoemd worden. Het gaat dan meestal om woordgroepen met de bijwoorden evoye ("weg-"), djus ("neer-") en foû ("buiten-"). Minder frequent worden ook de bijwoorden houte ("langs-"), divant ("voor-") en avou ("mee-") in deze constructies gebruikt.
Il ont cåzu fwait l' bastimint: i n' ont pus k' a moenner les trigus evoye.
Ze zijn bijna klaar met het gebouw: ze moeten alleen het puin nog wegbrengen.
Gn aveut tant d' nive ki nosse pa l' a dvou moenner a begnons evoye.
Er lag zoveel sneeuw dat onze vader hem met pakken moest wegbrengen.
Afleidingen van deze werkwoorden bestaan meestal uit een zelfstandig naamwoord en een bijwoord.
sipitaedje-evoye
verdwijning

title: Phrasal verb

wikitext:
Een '''''phrasal verb''''' is een vaste combinatie van een [[werkwoord]] en een [[voorzetsel]], een werkwoord en een [[bijwoord]] of een werkwoord met een voorzetsel en een bijwoord. Deze combinatie vormt een [[lexicale eenheid]] waarvan de betekenis niet rechtstreeks valt af te leiden uit elk der samenstellende delen, net als bij sommige [[samenstelling (taalkunde)|samenstellingen]].

Dergelijke woordgroepen komen vooral in het [[Engels]] veel voor.

== In het Engels ==
In het Engels worden ''phrasal verbs'' het voorzetsel of bijwoord in de regel los van het werkwoord geschreven. Verder zijn er meer combinatiemogelijkheden van met name werkwoorden en voorzetsels dan in het Nederlands en veel andere talen. Elke combinatie heeft een specifieke betekenis, waardoor hetzelfde werkwoord in combinatie met verschillende voorzetsels allerlei betekenissen heeft. Bijvoorbeeld:

:I was '''waiting (up) for''' him.
::''Ik wachtte op hem.''
:Do not keep him '''waiting around'''.
::''Laat hem niet wachten.''
:He was '''waited upon'''.
::''Hij werd bediend.''
:'''Wait on''' God.
::''Zijn hoop op God vestigen.''

Vaak dienen deze ''phrasal verbs'' ter vervanging van een formeler (bijvoorbeeld [[Latijn]]s) [[Synoniem (taalkunde)|synoniem]], bijvoorbeeld ''get together'' in plaats van ''congegrate'' voor "zich verzamelen", of ''put off'' in plaats van ''postpone'' voor "uitstellen".

== In andere talen ==
=== Nederlands ===

In het [[Nederlands]] hebben de meest vergelijkbare constructies de vorm van [[scheidbaar samengesteld werkwoord|scheidbaar samengestelde werkwoorden]] die uit een [[voorzetselbijwoord]] en een werkwoord bestaan. Voorbeelden zijn ''uit-leggen'', ''op-maken'' en ''uit-schelden''.

=== Waals ===
Het [[Waals]] is een van oorsprong Romaanse taal die sterke Germaanse invloeden heeft ondergaan. Het kent daardoor ook constructies van een werkwoord en een bijwoord, die ''viebes ås spitrons'' (letterlijk "genster-werkwoorden") genoemd worden. Het gaat dan meestal om woordgroepen met de bijwoorden ''evoye'' ("weg-"), ''djus'' ("neer-") en ''foû'' ("buiten-"). Minder frequent worden ook de bijwoorden ''houte'' ("langs-"), ''divant'' ("voor-") en ''avou'' ("mee-") in deze constructies gebruikt.

:Il ont cåzu fwait l' bastimint: i n' ont pus k' a '''moenner''' les trigus '''evoye'''.
::''Ze zijn bijna klaar met het gebouw: ze moeten alleen het puin nog '''wegbrengen'''.''
:Gn aveut tant d' nive ki nosse pa l' a dvou '''moenner''' a begnons '''evoye'''.
::''Er lag zoveel sneeuw dat onze vader hem met pakken moest '''wegbrengen'''.''

Afleidingen van deze werkwoorden bestaan meestal uit een zelfstandig naamwoord en een bijwoord.

:sipitaedje-'''evoye'''
::''verdwijning''

[[Categorie:Grammatica van het Engels]]
[[Categorie:Werkwoord]]


text:
# Tineophoctonus tineaevorus
Tineophoctonus tineaevorus is een vliesvleugelig insect uit de familie Encyrtidae. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1887 door Ashmead.

title: Tineophoctonus tineaevorus

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Tineophoctonus tineaevorus''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Encyrtidae]]
| geslacht = ''[[Tineophoctonus]]''
| w-naam = ''Tineophoctonus tineaevorus''
| auteur = Ashmead
| datum = 1887
| haakjes = ja
| species =
| commons =
}}
'''''Tineophoctonus tineaevorus''''' is een [[Vliesvleugeligen|vliesvleugelig insect]] uit de familie [[Encyrtidae]]. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1887 door Ashmead.

{{Appendix|2=
* [http://www.nhm.ac.uk/research-curation/research/projects/chalcidoids/database/validName.dsml?index=ValidName&searchPageURL=indexValidName.dsml&Familyqtype=equals&Family=&Genusqtype=equals&Genus=Tineophoctonus&Speciesqtype=equals&Species=tineaevorus {{Ts.|Noyes, J.S.}} (2012). Universal Chalcidoidea Database. World Wide Web electronic publication. http://www.nhm.ac.uk/chalcidoids. Version as of June 2012]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|04|12}}

[[Categorie:Encyrtidae]]

title: Tineophoctonus tineaevorus

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Encyrtidae

Geslacht: Tineophoctonus

title: Soort


text:
# Gewone tenrek
De gewone tenrek (Tenrec ecaudatus) is een zoogdier uit de familie tenreks dat voorkomt op Madagaskar en nabijgelegen eilanden. Het is de grootste en meest voorkomende lid van de familie. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Johann Christian von Schreber in 1778.

## Beschrijving
De kleur van de gewone tenrek kan lokaal variëren van grijsbruin tot roodbruin. Ze hebben geen stekelvacht (zoals de egel) maar een borstelachtige vacht met hier en daar een stekel. Met hun lengte (25 tot 39 cm) en gewicht (1,6 tot 2,4 kg) zijn ze de grootste tenreks. De voorpoten zijn langer dan de achterpoten en ze hebben een staart van ongeveer 1,5 cm. De algehele vorm doet denken aan een kruising tussen egel en spitsmuis.

## Voedsel
De gewone tenrek is meestal 's nachts actief en voedt zich voornamelijk met insecten, maar ook bladeren, vruchten, reptielen, amfibieën en kleine zoogdieren. Het is dus een omnivoor. Met zijn lange, beweeglijke snuit en gevoelige snorharen worden holletjes e.d. afgespeurd op zoek naar voedsel. Bij gevaar schreeuwt het dier en zet de stekelige nekharen overeind, maakt wilde sprongen en bijt om zich heen. Overdag verblijft het dier in een met gras en bladeren gemaakt nest onder een boomstam, rots of struik.

## Voortplanting
De draagtijd bedraagt 50 tot 60 dagen. Na deze periode werpt het vrouwtje tien tot twaalf zwart-wit gestreepte jongen.

## Verspreiding
De gewone tenrek is inheems op Madagaskar en de Comoren. Op Réunion, Mauritius en de Seychellen is hij door de mens geïntroduceerd.
Het leefgebied van de gewone tenrek is vaak in de buurt van water op plaatsen waar veel lage begroeiing is. Op heel Madagaskar wordt deze tenrek gevonden, behalve in het droge zuiden.

## Galerij
- Scharrelende tenrek op Mauritius

title: Gewone tenrek

wikitext:
{{Taxobox zoogdier
| status            = LC
| statusbron        = 2014
| rl-id             = 40595
| afbeelding        = Gewone tenrek 4.JPG
| afbeeldingtekst   = Gewone tenrek in [[Peyrieras Reptile Reserve]]
| orde              = [[Tenreks en goudmollen|Afrosoricida]]
| familie           = [[Tenreks|Tenrecidae]] (Tenreks)
| onderfamilie      = [[Tenrecinae]] (Echte tenreks)
| geslacht          = '''''Tenrec'''''
| auteur geslacht   = [[Bernard Germain de Lacépède|Lacépède]]
| datum geslacht    = 1799
| w-naam            = ''Tenrec ecaudatus''
| auteur            = [[Johann Christian von Schreber|Schreber]]
| datum             = 1778
| haakjes           = ja
| origineel         = ''Erinaceus ecaudatus''
| afbeelding2       = Common Tenrec area.png
| afbeelding2tekst  = [[Verspreidingsgebied]] van de gewone tenrek.
}}

De '''gewone tenrek''' (''Tenrec ecaudatus'') is een [[zoogdier]] uit de familie [[tenreks]] dat voorkomt op [[Madagaskar]] en nabijgelegen eilanden. Het is de grootste en meest voorkomende lid van de familie. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door [[Johann Christian von Schreber]] in 1778.<ref name="MSW3">Bronner, G.N.; Jenkins, P.D. (2005). [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?id=11100049 "Order Afrosoricida"]. In Wilson, D.E.; Reeder, D.M (eds.) Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference (3rd ed.). Johns Hopkins University Press. p. 77. {{ISBN|978-0-8018-8221-0}}.</ref><ref name="MDD">{{Citeer journal|author=Mammal Diversity Database|date=2023|title=Tenrec ecaudatus (von Schreber, 1778)|journal=Mammal Diversity Database (Version 1.11)|doi=10.5281/zenodo.7830771|url=https://www.mammaldiversity.org/explore.html#genus=Tenrec&species=ecaudatus&id=1000519|accessdate=02-07-2023|archiefdatum=28-10-2020|archiefurl=https://web.archive.org/web/20201028140029/https://www.mammaldiversity.org/explore.html#genus=Tenrec&species=ecaudatus&id=1000519|dodeurl=ja}}</ref>

==Beschrijving==
De kleur van de gewone tenrek kan lokaal variëren van grijsbruin tot roodbruin. Ze hebben geen stekelvacht (zoals de [[egel]]) maar een borstelachtige [[vacht]] met hier en daar een stekel. Met hun lengte (25 tot 39 cm<ref>{{aut|Charlotte Uhlenbroek}} (2008) - ''Animal Life'', Tirion Uitgevers BV, Baarn. {{ISBN|978-90-5210-774-5}}</ref>) en gewicht (1,6 tot 2,4 kg) zijn ze de grootste [[tenreks]]. De voorpoten zijn langer dan de achterpoten en ze hebben een staart van ongeveer 1,5 cm. De algehele vorm doet denken aan een [[Hybride (biologie)|kruising]] tussen egel en [[spitsmuis]].

==Voedsel==
De gewone tenrek is meestal 's nachts actief en voedt zich voornamelijk met insecten, maar ook [[blad]]eren, [[vrucht (plant)|vruchten]], [[reptielen]], [[amfibieën]] en kleine [[zoogdieren]]. Het is dus een [[omnivoor]]. Met zijn lange, beweeglijke [[snuit]] en gevoelige [[Snorhaar|snorharen]] worden holletjes e.d. afgespeurd op zoek naar voedsel. Bij gevaar schreeuwt het dier en zet de stekelige nekharen overeind, maakt wilde sprongen en bijt om zich heen. Overdag verblijft het dier in een met gras en bladeren gemaakt nest onder een boomstam, rots of struik.

==Voortplanting==
De draagtijd bedraagt 50 tot 60 dagen. Na deze periode werpt het vrouwtje tien tot twaalf zwart-wit gestreepte jongen.

==Verspreiding==
De gewone tenrek is inheems op [[Madagaskar]] en de [[Comoren (eilandengroep)|Comoren]]. Op [[Réunion]], [[Mauritius (land)|Mauritius]]<ref>https://www.inaturalist.org/observations/10634759. [https://web.archive.org/web/20190803104240/https://www.inaturalist.org/observations/10634759 Gearchiveerd] op 3 augustus 2019.</ref> en de [[Seychellen]] is hij door de mens geïntroduceerd.

Het leefgebied van de gewone tenrek is vaak in de buurt van water op plaatsen waar veel lage begroeiing is. Op heel Madagaskar wordt deze tenrek gevonden, behalve in het droge zuiden.

==Galerij==
<gallery>
Bestand:Gewone_Tenrek_iNaturalist_observation_10634759.jpg|Scharrelende tenrek op Mauritius
</gallery>

== Externe link ==
* [http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Tenrec_ecaudatus.html Animal Diversity Web] (''Animal Diversity Web gebruikt een andere taxonomische indeling.'')

{{Commonscat|Tenrec ecaudatus}}
{{Appendix}}
{{Navigatie Tenrecidae}}

[[Categorie:Tenreks]]
[[Categorie:Dier uit het Afrotropisch gebied]]
[[Categorie:Endemisch dier uit Madagaskar]]
[[Categorie:IUCN-status niet bedreigd]]

title: Gewone tenrek · IUCN-status: Niet bedreigd (2014)

Stam: Chordata (Chordadieren)

Klasse: Mammalia (Zoogdieren)

Orde: Afrosoricida

Familie: Tenrecidae (Tenreks)

Onderfamilie: Tenrecinae (Echte tenreks)

Geslacht: Tenrec · Lacépède, 1799

title: Soort

Portaal: Biologie · Zoogdieren


text:
# Eriopyga stenia
Eriopyga stenia is een vlinder uit de familie van de uilen (Noctuidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1907 door Dognin.

title: Eriopyga stenia

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Eriopyga stenia''
| afbeelding =
| familie = [[Uilen (vlinders)|Noctuidae]] (Uilen)
| onderfamilie = [[Hadeninae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Eriopyga]]''
| w-naam = ''Eriopyga stenia''
| auteur = Dognin
| datum = 1907
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Eriopyga stenia''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Uilen (vlinders)|uilen (Noctuidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1907 door Dognin.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|12}}

[[Categorie:Eriopyga|stenia]]

title: Eriopyga stenia

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Noctuidae (Uilen)

Onderfamilie: Hadeninae

Geslacht: Eriopyga

title: Soort


text:
# Louise Johanna Batiste Charlotte Theunissen Reijnst
Jkvr. Louise Johanna Batiste Charlotte Theunissen Reijnst (Batavia, 4 januari 1827 - 's-Gravenhage, 12 maart 1861) was het enige lid van het geslacht Theunissen Reijnst. Zij werd in 1842 in de adelstand verheven.

## Voorgeslacht
Louise Theunissen Reijnst stamde uit de familie Theunissen. Zij had als eerst bekende voorvader Petrus Theunissen die in 1794 te Sint-Pieter werd begraven. Zijn kleinzoon Lambertus (1737-1763) was meester-tingieter te Maastricht. Diens zoon, mr. Philippus Dominicus Theunissen (1762-1826), werd Luiks schepen van Maastricht, later lid van de Municipale raad.
Diens zoon, Johan Baptist (Jean Baptist) Nicolaus Theunissen (1794-1827) werd officier artillerie, en was laatstelijk majoor in het Oost-Indische Leger. Hij was Ridder in de Militaire Willems-Orde.

## Biografie
J.B.N. Theunissen trouwde in 1824 met Catharina Geertruida Scherpingh (Deventer 1805-Batavia 1831). Zij kregen samen een dochter, Louise. Na het overlijden van haar vader hertrouwde haar moeder in 1828 met Joan Cornelis Reijnst (1798-1871), waarnemend gouverneur-generaal van Nederlands-Indië en laatstelijk vicepresident van de Raad van Indië. Zij werd vervolgens opgenomen in het gezin Reijnst-Scherpingh; zij kreeg nog een halfzus, Catharina Geertruida Reijnst, en een halfbroer, Pieter Hendrik Reijnst, uit het tweede huwelijk van haar moeder. Haar halfzus was de moeder van de schrijver Louis Couperus.
Op 31 augustus 1840 werd haar stiefvader Reijnst met zijn nakomelingen in de adelstand verheven en verkregen hij en zijn nakomelingen in de mannelijke lijn het predicaat jonkheer/jonkvrouw.
Op 24 april 1842 verkreeg Louise naamswijziging van Theunissen in Theunissen Reijnst. Even later, op 24 oktober 1842, verkreeg zij vergunning het predicaat jonkvrouw te voeren (op te vatten als verheffing in de Nederlandse adel). Dit gebeurde, volgens het betreffende KB: "Als bewijs van bijzondere welwillendheid jegens Jor J(oan) C(ornelis) Reijnst, Vice President van dan Raad van Neêrl. Indië".
Louise trouwde in 1847 met jhr. mr. Dirk Anton Junius van Hemert (1816-1881), onder andere raadsheer van het Hooggerechtshof van Nederlands-Indië en resident van Batavia. Zij kregen samen zeven kinderen.
Met haar stierf het 'adellijke geslacht' in 1861 uit.

wikitext:
Jkvr. '''Louise Johanna Batiste Charlotte Theunissen Reijnst''' ([[Batavia (Nederlands-Indië)|Batavia]], [[4 januari]] [[1827]] - [['s-Gravenhage]], [[12 maart]] [[1861]]) was het enige lid van het geslacht ''Theunissen Reijnst''. Zij werd in 1842 in de adelstand verheven.

==Voorgeslacht==
Louise Theunissen Reijnst stamde uit de familie Theunissen. Zij had als eerst bekende voorvader Petrus Theunissen die in 1794 te [[Sint Pieter (Maastricht)|Sint-Pieter]] werd begraven. Zijn kleinzoon Lambertus (1737-1763) was meester-tingieter te [[Maastricht]]. Diens zoon, mr. Philippus Dominicus Theunissen (1762-1826), werd Luiks schepen van Maastricht, later lid van de Municipale raad.

Diens zoon, [[Johannes Baptiste Nicolaus Theunissen|Johan Baptist (''Jean Baptist'') Nicolaus Theunissen]] (1794-1827) werd officier artillerie, en was laatstelijk majoor in het [[Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger|Oost-Indische Leger]]. Hij was Ridder in de [[Militaire Willems-Orde]].

==Biografie==
J.B.N. Theunissen trouwde in 1824 met Catharina Geertruida Scherpingh (Deventer 1805-Batavia 1831). Zij kregen samen een dochter, Louise. Na het overlijden van haar vader hertrouwde haar moeder in 1828 met [[Jan Cornelis Reijnst|Joan Cornelis Reijnst]] (1798-1871), waarnemend [[gouverneur-generaal van Nederlands-Indië]] en laatstelijk vicepresident van de [[Raad van Indië]]. Zij werd vervolgens opgenomen in het gezin Reijnst-Scherpingh; zij kreeg nog een halfzus, Catharina Geertruida Reijnst, en een halfbroer, Pieter Hendrik Reijnst, uit het tweede huwelijk van haar moeder. Haar halfzus was de moeder van de schrijver [[Louis Couperus]].

Op 31 augustus 1840 werd haar stiefvader Reijnst met zijn nakomelingen in de adelstand verheven en verkregen hij en zijn nakomelingen in de mannelijke lijn het predicaat jonkheer/jonkvrouw.

Op 24 april 1842 verkreeg Louise naamswijziging van ''Theunissen'' in ''Theunissen Reijnst''. Even later, op 24 oktober 1842, verkreeg zij vergunning het predicaat jonkvrouw te voeren (op te vatten als verheffing in de Nederlandse adel). Dit gebeurde, volgens het betreffende KB: "Als bewijs van bijzondere welwillendheid jegens Jor J(oan) C(ornelis) Reijnst, Vice President van dan Raad van Neêrl. Indië".

Louise trouwde in 1847 met jhr. mr. [[Dirk Anton Junius van Hemert]] (1816-1881), onder andere raadsheer van het Hooggerechtshof van Nederlands-Indië en resident van Batavia. Zij kregen samen zeven kinderen.

Met haar stierf het 'adellijke geslacht' in 1861 uit.

{{Link portaal|Louis Couperus}}

{{Appendix|2=
*''[[Nederland's Adelsboek]]'' 95 (2010), pp. 185-187.
{{References}}}}

{{DEFAULTSORT:Theunissen Reijnst}}
[[Categorie:Nederlandse adel in de 19e eeuw]]


text:
# Synodites
Synodites is een geslacht van insecten uit de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie Ichneumonidae.

## Soorten
- S. alpigenator Aubert, 1998
- S. amoenus (Roman, 1909)
- S. basilicus (Davis, 1897)
- S. breviusculus (Fonscolombe, 1849)
- S. breviventris (Gravenhorst, 1829)
- S. canadensis (Harrington, 1894)
- S. carinatus (Holmgren, 1857)
- S. consors (Davis, 1897)
- S. decipiens (Woldstedt, 1877)
- S. discolor (Holmgren, 1857)
- S. erosus (Holmgren, 1857)
- S. facialis (Thomson, 1894)
- S. fasciellus (Holmgren, 1857)
- S. franconiaensis (Davis, 1897)
- S. genalis (Habermehl, 1925)
- S. hilaris (Woldstedt, 1880)
- S. humeralis (Gravenhorst, 1829)
- S. leucopygus (Holmgren, 1869)
- S. lineiger (Thomson, 1894)
- S. masculinus (Kiss, 1929)
- S. notatus (Gravenhorst, 1829)
- S. olympiae (Ashmead, 1896)
- S. orbitalis (Thomson, 1894)
- S. parviceps (Thomson, 1894)
- S. salinus (Kiss, 1924)
- S. virginiensis (Ashmead, 1890)

title: Synodites

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam         = ''Synodites''
| titelweergave = cursief
| afbeelding     = Synodites.notatus.-.lindsey.jpg
| afbeeldingtekst = ''[[Synodites notatus]]''
| orde           = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie       = [[Gewone sluipwespen|Ichneumonidae]] (Gewone sluipwespen)
| taxon        = [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| auteur      =
| datum      =
| haakjes   =
}}

'''''Synodites''''' is een geslacht van [[insecten]] uit de orde [[vliesvleugeligen]] (Hymenoptera) en de familie [[Gewone sluipwespen|Ichneumonidae]].

== Soorten ==
*''[[Synodites alpigenator|S. alpigenator]]'' Aubert, 1998
*''[[Synodites amoenus|S. amoenus]]'' (Roman, 1909)
*''[[Synodites basilicus|S. basilicus]]'' (Davis, 1897)
*''[[Synodites breviusculus|S. breviusculus]]'' (Fonscolombe, 1849)
*''[[Synodites breviventris|S. breviventris]]'' (Gravenhorst, 1829)
*''[[Synodites canadensis|S. canadensis]]'' (Harrington, 1894)
*''[[Synodites carinatus|S. carinatus]]'' (Holmgren, 1857)
*''[[Synodites consors|S. consors]]'' (Davis, 1897)
*''[[Synodites decipiens|S. decipiens]]'' (Woldstedt, 1877)
*''[[Synodites discolor|S. discolor]]'' (Holmgren, 1857)
*''[[Synodites erosus|S. erosus]]'' (Holmgren, 1857)
*''[[Synodites facialis|S. facialis]]'' (Thomson, 1894)
*''[[Synodites fasciellus|S. fasciellus]]'' (Holmgren, 1857)
*''[[Synodites franconiaensis|S. franconiaensis]]'' (Davis, 1897)
*''[[Synodites genalis|S. genalis]]'' (Habermehl, 1925)
*''[[Synodites hilaris|S. hilaris]]'' (Woldstedt, 1880)
*''[[Synodites humeralis|S. humeralis]]'' (Gravenhorst, 1829)
*''[[Synodites leucopygus|S. leucopygus]]'' (Holmgren, 1869)
*''[[Synodites lineiger|S. lineiger]]'' (Thomson, 1894)
*''[[Synodites masculinus|S. masculinus]]'' (Kiss, 1929)
*''[[Synodites notatus|S. notatus]]'' (Gravenhorst, 1829)
*''[[Synodites olympiae|S. olympiae]]'' ([[William Harris Ashmead|Ashmead]], 1896)
*''[[Synodites orbitalis|S. orbitalis]]'' (Thomson, 1894)
*''[[Synodites parviceps|S. parviceps]]'' (Thomson, 1894)
*''[[Synodites salinus|S. salinus]]'' (Kiss, 1924)
*''[[Synodites virginiensis|S. virginiensis]]'' ([[William Harris Ashmead|Ashmead]], 1890)

[[Categorie:Synodites| ]]

title: Synodites

Familie: Ichneumonidae (Gewone sluipwespen)

title: Geslacht


text:
# Silluvia elongata
Silluvia elongata is een keversoort uit de familie bladsprietkevers (Scarabaeidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1949 door Landin.

title: Silluvia elongata

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Silluvia elongata''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Bladsprietkevers|Scarabaeidae]] (Bladsprietkevers)
| geslacht = ''[[Silluvia]]''
| w-naam = ''Silluvia elongata''
| auteur = Landin
| datum = 1949
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Silluvia elongata''''' is een [[kevers|keversoort]] uit de familie [[bladsprietkevers]] (Scarabaeidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1949 door Landin.<ref>{{Brontabel|2010-Hallan}}</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|09}}

[[Categorie:Bladsprietkevers]]

title: Silluvia elongata

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Scarabaeidae (Bladsprietkevers)

Geslacht: Silluvia

title: Soort


text:
# Golf van Moro
De Golf van Moro is een zeeboezem aan de zuidzijde van het zuidelijke Filipijnse eiland Mindanao. De golf maakt deel uit van de Celebeszee en wordt aan de west- en noordzijde omgeven door het schiereiland Zamboanga en aan de oostzijde door het centrale deel van Mindanao. Aan de kust van de golf liggen diverse grote steden. Zo ligt in het westen Zamboanga City, de grootste stad in de regio en tevens het regionale centrum en in het oosten Cotabato City, de belangrijkste havenstad van het gebied.
De Golf van Moro is een gebied met significante tektonische activiteit door de aanwezigheid van diverse breukzones. Er vinden dan ook regelmatig aardbevingen en verwoestende tsunami's plaats. Een voorbeeld daarvan is de aardbeving in de Golf van Moro van 1976, toen bij een tsunami als gevolg van een aardbeving met een kracht van 7,9 op de schaal van Rcihter, meer dan 5000 mensen omkwamen en 90.000 mensen dakloos werden.

title: Golf van Moro

wikitext:
{{Infobox zee
| naam          =
| afbeelding    =
| onderschrift  =
| locatie       =
| zee           =
| km2           =
| diepte        =
| dieptegem     =
| breedtemin    =
| breedtemax    =
| lengte        =
| mapname       = Filipijnen
| lat_deg       = 7
| lat_min       = 4
| lat_sec = 0
| lat_dir       = N
| lon_deg       = 123
| lon_min       = 10
| lon_sec = 0
| lon_dir       = E
| afbeelding2   =
| onderschrift2 =
| afbeelding3   =
| onderschrift3 =
}}
De '''Golf van Moro''' is een [[zeeboezem]] aan de zuidzijde van het zuidelijke [[Filipijnen|Filipijnse]] eiland [[Mindanao]]. De golf maakt deel uit van de [[Celebeszee]] en wordt aan de west- en noordzijde omgeven door het schiereiland [[Zamboanga (schiereiland)|Zamboanga]] en aan de oostzijde door het centrale deel van [[Mindanao]]. Aan de kust van de golf liggen diverse grote steden. Zo ligt in het westen [[Zamboanga City]], de grootste stad in de regio en tevens het regionale centrum en in het oosten [[Cotabato City]], de belangrijkste havenstad van het gebied.

De Golf van Moro is een gebied met significante [[tektoniek|tektonische]] activiteit door de aanwezigheid van diverse breukzones. Er vinden dan ook regelmatig aardbevingen en verwoestende [[Tsunami (vloedgolf)|tsunami's]] plaats. Een voorbeeld daarvan is de [[Aardbeving Golf van Moro 1976|aardbeving in de Golf van Moro van 1976]], toen bij een tsunami als gevolg van een aardbeving met een kracht van 7,9 op de schaal van Rcihter, meer dan 5000 mensen omkwamen en 90.000 mensen dakloos werden.

{{Coor title dms|7|0|0|N|123|0|0|E|type:waterbody}}

[[Categorie:Baai in de Filipijnen|Moro]]
[[Categorie:Geografie van Mindanao]]

title: Golf van Moro

Coördinaten: 7° 4′ NB, 123° 10′ OL

Portaal: Geografie


text:
# Kokemäki
Kokemäki (Zweeds: Kumo) is een gemeente en stad in de Finse provincie West-Finland en in de Finse regio Satakunta. De gemeente heeft een landoppervlakte van 480,41 km² en telt 6.903 inwoners (2022).

## Geboren in Kokemäki
- Frans Peter von Knorring (6 oktober 1792 - 29 maart 1875), geestelijke en onderwijshervormer in Åland
- Eemil Nestor Setälä (27 februari 1864 - 8 februari 1935), politicus en finoegrist
- Sampsa Timoska (12 december 1979), voetballer

title: Kokemäki

wikitext:
{{Infobox gemeente Finland
| naam          = Kokemäki
| coatofarms    = [[Bestand:Kokemäki.vaakuna.svg|80px]]
| gemeentekaart = Kokemäki sijainti Suomi.svg
| regio         = [[Satakunta (regio)|Satakunta]]
| provincie     = [[West-Finland]]
| webpage       = <small>bron: [https://www.stat.fi/index_en.html Fins Bureau voor Statistiek]</small>
| kaart         =
| image         = Kokemäen keskustaa - panoramio (1).jpg
}}
'''Kokemäki''' ([[Zweeds]]: ''Kumo'') is een [[Lijst van Finse gemeenten|gemeente]] en stad in de [[Finland|Finse]] provincie [[West-Finland]] en in de Finse regio [[Satakunta (regio)|Satakunta]]. De gemeente heeft een landoppervlakte van {{Statistiek gemeente Finland oppervlakte|271}} km² en telt {{Statistiek gemeente Finland inwoners|271}} inwoners ({{Statistiek gemeente Finland inwoners|TXT=Year}}).

== Geboren in Kokemäki ==
* [[Frans Peter von Knorring]] (6 oktober 1792 - 29 maart 1875), geestelijke en onderwijshervormer in [[Åland]]
* [[Eemil Nestor Setälä]] (27 februari 1864 - 8 februari 1935), politicus en finoegrist
* [[Sampsa Timoska]] (12 december 1979), voetballer

{{Commonscat|Kokemäki}}
{{Beginnetje|landen & volken|land=Finland|2=2005|3=12|4=22}}

{{DEFAULTSORT:Kokemaki}}

[[Categorie:Gemeente in Finland]]
[[Categorie:Stad in Finland]]

title: Situering

Voormalige provincie: West-Finland

Landschap (maakunta): Satakunta

title: Algemeen

Algemeen: bron: Fins Bureau voor Statistiek


text:
# Holleke Bolleke
Holleke Bolleke is het 69ste album uit de reeks van De avonturen van Urbanus en verscheen in 1999 voor het eerst in België.

## Het verhaal
In Holleke Bolleke komt er een nieuwe leerling in de klas. Hij heet Holleke Bolleke en is zeer dik. Om hem door de deur te krijgen moeten ze hem insmeren met olie. Urbanus haalt grappen uit met hem. Op een nacht komt er een duiveltje uit zijn oor die Urbanus opstookt. Uit zijn andere oor komt er een engeltje die Urbanus en Holleke Bolleke vrienden wil laten worden. Urbanus draait zich op zijn rechterzijde waardoor het duiveltje niet meer naar binnen kan. Het engeltje heerst nu en Holleke Bolleke en Urbanus worden vrienden. Door zijn overgewicht sterft Bolleke plots en Urbanus ziet hem na zijn dood overal : in een vliegtuig, een lamp, het portret van Fillemon,... Maar ook in de brievenbus van de belastingen. Die neemt hij mee en daardoor wordt hij opgepakt door de politie. Hij wordt ter dood veroordeeld en een beul snijdt sneetjes van zijn hoofd. Urbanus trekt zijn hersenen in waardoor hij het overleeft. Hij geeft de beul een klap in zijn gezicht en de rest van de familie Urbanus doet mee. De beul en de politie vluchten en Urbanus bindt Holleke Bolleke vast aan een touwtje. Cesar en Eufrazie zien alleen een rechtopstaand touwtje waardoor Bolleke twijfelt of hij wel echt op aarde is.

title: Holleke Bolleke

wikitext:
{{Infobox stripverhaal
| titel             = Holleke Bolleke
| stripreeks        = [[De avonturen van Urbanus]]
| volgnummer        = 69
| scenario          = [[Urbanus (artiest)|Urbanus]]
| tekenaar          = [[Willy Linthout]]
| type              = hardcover
| paginas           =
| eerstedruk        =
| ISBN              =
| lijst             = [[Lijst van albums van Urbanus|Albums van Urbanus]]
}}

'''Holleke Bolleke''' is het 69ste album uit de reeks van [[De avonturen van Urbanus]] en verscheen in 1999 voor het eerst in [[België]].

==Het verhaal==
{{Leeswaarschuwing}}

In Holleke Bolleke komt er een nieuwe leerling in de klas. Hij heet Holleke Bolleke en is zeer dik. Om hem door de deur te krijgen moeten ze hem insmeren met olie. Urbanus haalt grappen uit met hem. Op een nacht komt er een duiveltje uit zijn oor die Urbanus opstookt. Uit zijn andere oor komt er een engeltje die Urbanus en Holleke Bolleke vrienden wil laten worden. Urbanus draait zich op zijn rechterzijde waardoor het duiveltje niet meer naar binnen kan. Het engeltje heerst nu en Holleke Bolleke en Urbanus worden vrienden. Door zijn overgewicht sterft Bolleke plots en Urbanus ziet hem na zijn dood overal : in een vliegtuig, een lamp, het portret van Fillemon,... Maar ook in de brievenbus van de belastingen. Die neemt hij mee en daardoor wordt hij opgepakt door de politie. Hij wordt ter dood veroordeeld en een beul snijdt sneetjes van zijn hoofd. Urbanus trekt zijn hersenen in waardoor hij het overleeft. Hij geeft de beul een klap in zijn gezicht en de rest van de familie Urbanus doet mee. De beul en de politie vluchten en Urbanus bindt Holleke Bolleke vast aan een touwtje. Cesar en Eufrazie zien alleen een rechtopstaand touwtje waardoor Bolleke twijfelt of hij wel echt op aarde is.

{{Tabel albumuitgaven
| Stripreeks1 = [[De avonturen van Urbanus]]| Nummer1 = 69 | Druk1 = [[1998]] | Voorganger1= [[Kiekebanus]] | Opvolger1 = [[de tutterbende]] | uitgever1= [[standaard uitgeverij]]
}}

[[Categorie:Stripverhaal van Urbanus]]
[[Categorie:Stripverhaal uit 1998]]

title: Holleke Bolleke

Stripreeks: De avonturen van Urbanus

Scenario: Urbanus

Tekeningen: Willy Linthout

Type: hardcover

title: Albums van Urbanus

Portaal: Strip


text:
# Dornelas (Amares)
Dornelas is een plaats (freguesia) in de Portugese gemeente Amares en telt 523 inwoners (2001).

title: Dornelas (Amares)

wikitext:
{{Infobox plaats in Portugal
| land=Portugal
| naam = Dornelas
| area = <!--district-->
| gemeente=[[Amares (gemeente)|Amares]]
| km2 = 3,26
| inwoners = 523<ref>{{Bronvermelding inwonertal plaats Portugal/2001}}</ref>
| census = 2001
| dichtheid = 160,4
| hoogte =
| flag=
| coa=
| postcode =
| netnummer =
| burgemeester =
| stichtingsjaar=
| web =
| lat_deg = 41
| lat_min = 38
| lat_sec = 42
| lat_dir=N
| lon_deg = 8
| lon_min = 19
| lon_sec = 34
| lon_dir=W
| detailkaart= Amares_51.PNG
| detailkaartbijschrift=Ligging in gemeente Amares
| image=
| caption=
}}
'''Dornelas''' is een plaats ([[freguesia]]) in de [[Portugal|Portugese]] gemeente [[Amares (gemeente)|Amares]] en telt 523 inwoners (2001).

[[Bestand:Amares_52.PNG|thumb|left|Bevolkingsontwikkeling tussen 1864 en 2011]]

{{Appendix}}

[[Categorie:Plaats in Portugal]]

title: Situering

Gemeente: Amares

Coördinaten: 41° 39′ NB, 8° 20′ WL

title: Algemeen

title: Detailkaart

Detailkaart:
Kaart van Dornelas
Ligging in gemeente Amares

Portaal: Portugal


text:
# Rhicnogryllus lepidus
Rhicnogryllus lepidus is een rechtvleugelig insect uit de familie krekels (Gryllidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1962 door Chopard.

title: Rhicnogryllus lepidus

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Rhicnogryllus lepidus''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Rechtvleugeligen|Orthoptera]] (Rechtvleugeligen)
| familie = [[Krekels|Gryllidae]] (Krekels)
| geslacht = ''[[Rhicnogryllus]]''
| w-naam = ''Rhicnogryllus lepidus''
| auteur = Chopard
| datum = 1962
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Rhicnogryllus lepidus''''' is een [[rechtvleugeligen|rechtvleugelig insect]] uit de familie [[krekels]] (Gryllidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1962 door Chopard.

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|9999-Orthoptera}} [bezocht 15 april 2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|04|18}}

[[Categorie:Krekels]]

title: Rhicnogryllus lepidus

Orde: Orthoptera (Rechtvleugeligen)

Familie: Gryllidae (Krekels)

Geslacht: Rhicnogryllus

title: Soort


text:
# Pogoneleotris
Pogoneleotris is een monotypisch geslacht van straalvinnige vissen uit de familie van slaapgrondels (Eleotridae).

## Soort
- Pogoneleotris heterolepis (Günther, 1869)

title: Pogoneleotris

wikitext:
{{Taxobox straalvinnige
| titelweergave = cursief
| naam = ''Pogoneleotris''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| onderklasse = [[Neopterygii]] (Nieuwvinnigen)
| infraklasse = [[Beenvissen|Teleostei]] (Beenvissen)
| superorde = [[Stekelvinnigen|Acanthopterygii]] (Stekelvinnigen)
| orde = [[Baarsachtigen|Perciformes]] (Baarsachtigen)
| onderorde = [[Grondelachtigen|Gobioidei]] (Grondelachtigen)
| familie = [[Slaapgrondels|Eleotridae]] (Slaapgrondels)
| taxon = [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| auteur = [[Pieter Bleeker|Bleeker]]
| datum = 1875
| worms = 270468
}}
'''''Pogoneleotris''''' is een monotypisch [[geslacht (biologie)|geslacht]] van [[straalvinnigen|straalvinnige]] vissen uit de familie van [[slaapgrondels]] (Eleotridae).<ref>{{Link FishBase genus|genus=Pogoneleotris|month=10|year=2011}}</ref>

== Soort ==
* ''[[Pogoneleotris heterolepis]]'' <small>(Günther, 1869)</small>

{{Appendix}}

[[Categorie:Slaapgrondels]]

title: Pogoneleotris

Superklasse: Osteichthyes (Beenvisachtigen)

Klasse: Actinopterygii (Straalvinnigen)

Onderklasse: Neopterygii (Nieuwvinnigen)

Infraklasse: Teleostei (Beenvissen)

Superorde: Acanthopterygii (Stekelvinnigen)

Orde: Perciformes (Baarsachtigen)

Onderorde: Gobioidei (Grondelachtigen)

Familie: Eleotridae (Slaapgrondels)

title: Geslacht

Portaal: Biologie · Vissen


text:
# Encona
Encona is een geslacht van vliesvleugeligen uit de familie Encyrtidae. De wetenschappelijke naam van dit geslacht is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2010 door Noyes.

## Soorten
Het geslacht Encona is monotypisch en omvat slechts de volgende soort:
- Encona othrix Noyes, 2010

title: Encona

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Encona''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Encyrtidae]]
| taxon = [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| w-naam = ''Encona''
| auteur = Noyes
| datum = 2010
| species =
| commons =
}}
'''''Encona''''' is een [[geslacht (biologie)|geslacht]] van [[vliesvleugeligen]] uit de familie [[Encyrtidae]]. De wetenschappelijke naam van dit geslacht is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2010 door Noyes.

== Soorten ==
Het geslacht ''Encona'' is [[monotypisch]] en omvat slechts de volgende soort:
* ''[[Encona othrix]]'' <small>Noyes, 2010</small>

{{Appendix|2=
* [https://www.nhm.ac.uk/research-curation/research/projects/chalcidoids/database/validName.dsml?index=ValidName&searchPageURL=indexValidName.dsml&Familyqtype=equals&Family=&Genusqtype=equals&Genus=Encona&Speciesqtype=equals&Species= {{Ts.|Noyes, J.S.}} (2012). Universal Chalcidoidea Database. World Wide Web electronic publication. http://www.nhm.ac.uk/chalcidoids. Version as of June 2012]
}}

[[Categorie:Encyrtidae]]

title: Encona

title: Geslacht


text:
# Pahapilli
Pahapilli is een plaats in de Estlandse gemeente Saaremaa, provincie Saaremaa. De plaats heeft de status van dorp (Estisch: küla) en heeft 26 inwoners (2021).
Tot in oktober 2017 lag Pahapilli in de gemeente Mustjala. In die maand ging Mustjala op in de fusiegemeente Saaremaa.
Pahapilli ligt aan de noordkust van het eiland Saaremaa. De haven van het dorp staat bekend onder de naam Varese sadam (sadam betekent ‘haven’).

## Geschiedenis
Pahapilli werd in 1627 voor het eerst genoemd onder de naam Paha Pilli Tönnis, maar het is mogelijk dat met Pilli Pent, genoemd in 1592, ook Pahapilli werd bedoeld. Paha Pilli Tönnis was een boerderij op het landgoed van Paatsa. In 1826 heette ze Pahapilli en was ze een dorp.
Tussen 1977 en 1997 maakten de buurdorpen Liivaranna (dat toen Liiva heette) en Liiküla deel uit van Pahapilli.

title: Pahapilli

wikitext:
{{Infobox plaats in Estland
| land         = Estland
| naam         = Pahapilli
| altnaam      =
| coa          =
| flag         =
| provincie    = [[Saaremaa (provincie)|Saaremaa]]
| gemeente     = [[Saaremaa (gemeente)|Saaremaa]]
| eiland       =
| inwoners     = 26
| census       = 2021
| netnummer    =
| postcode     =
| hoogte       =
| lat_deg      = 58
| lat_min      = 33
| lat_sec      = 56
| lat_dir      = N
| lon_deg      = 22
| lon_min      = 23
| lon_sec      = 57
| lon_dir      = E
| image        =
| caption      =
}}
'''Pahapilli''' is een plaats in de [[Estland]]se gemeente [[Saaremaa (gemeente)|Saaremaa]], provincie [[Saaremaa (provincie)|Saaremaa]]. De plaats heeft de status van dorp ([[Estisch]]: ''küla'') en heeft 26 inwoners (2021).<ref>{{et}},{{en}} [https://estat.stat.ee/StatistikaKaart/VKR Estisch bureau voor de statistiek, interactieve kaart].</ref>

Tot in oktober 2017 lag Pahapilli in de gemeente [[Mustjala (gemeente)|Mustjala]]. In die maand ging Mustjala op in de fusiegemeente Saaremaa.

Pahapilli ligt aan de noordkust van het [[Saaremaa (eiland)|eiland Saaremaa]]. De haven van het dorp staat bekend onder de naam ''Varese sadam'' (''sadam'' betekent ‘haven’).

== Geschiedenis ==
Pahapilli werd in 1627 voor het eerst genoemd onder de naam ''Paha Pilli Tönnis'', maar het is mogelijk dat met ''Pilli Pent'', genoemd in 1592, ook Pahapilli werd bedoeld. Paha Pilli Tönnis was een boerderij op het landgoed van [[Paatsa]]. In 1826 heette ze Pahapilli en was ze een dorp.<ref>{{et}} [http://www.eki.ee/dict/knr/index.cgi?Q=Pahapilli&F=M&C06=en Pahapilli in het Dictionary of Estonian Place names].</ref>

Tussen 1977 en 1997 maakten de buurdorpen [[Liivaranna]] (dat toen Liiva heette) en [[Liiküla]] deel uit van Pahapilli.<ref>{{et}} [http://www.eki.ee/dict/knr/index.cgi?Q=Liivaranna&F=M&C06=en Liivaranna in het Dictionary of Estonian Place names].</ref><ref>{{et}} [http://www.eki.ee/dict/knr/index.cgi?Q=Liik%C3%BCla&F=M&C06=en Liiküla in het Dictionary of Estonian Place names].</ref>

== Externe link ==
* {{et}} [https://www.varesesadam.ee De haven van Pahapilli]

{{Appendix}}
{{coor title dms|58|33|56|N|22|23|57|E|type:city_scale:50000_region:EE}}

[[Categorie:Plaats in Estland]]

title: Situering

Provincie: Saaremaa

Gemeente: Saaremaa

title: Algemeen

Portaal: Baltische staten


text:
# Jackie Neilson
Jackie Neilson (Newtongrange (Midlothian), 1 april 1929 – 22 juni 2012) was een Schots voetballer die 215 wedstrijden speelde voor St. Mirren in de periode 1949 tot 1960.

## Erelijst
- Scottish Cup: 1959

title: Jackie Neilson

wikitext:
'''Jackie Neilson''' ([[Newtongrange]] ([[Midlothian (Schotland)|Midlothian]]), [[1 april]] [[1929]] – [[22 juni]] [[2012]]) was een Schots voetballer die 215 wedstrijden speelde voor [[St. Mirren FC|St. Mirren]] in de periode 1949 tot 1960.

== Erelijst ==
*[[Scottish Cup]]: 1959

== Externe link ==
* [https://www.footballdatabase.eu/football.joueurs.jackie.neilson.172016.en.html Profiel op footballdatabase.eu]

{{DEFAULTSORT:Neilson, Jackie}}
[[Categorie:Schots voetballer]]


text:
# Amathia dhondti
Amathia dhondti is een mosdiertjessoort uit de familie van de Vesiculariidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2015 door Waeschenbach, Vieira, Souto-Derungs, Nascimento & Fehlauer-Ale.

title: Amathia dhondti

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Amathia dhondti''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Mosdiertjes|Bryozoa]] ([[Mosdiertjes]])
| klasse = [[Gymnolaemata]]
| orde = [[Ctenostomatida]]
| familie = [[Vesiculariidae]]
| geslacht = ''[[Amathia]]''
| w-naam = ''Amathia dhondti''
| synoniem = * ''Bowerbankia vidovici'' <small>d'Hondt, 1983</small>
| auteur = Waeschenbach, Vieira, Souto-Derungs, Nascimento & Fehlauer-Ale
| datum = 2015
| haakjes =
| worms = 851604
}}
'''''Amathia dhondti''''' is een [[mosdiertjes]][[soort]] uit de familie van de [[Vesiculariidae]].<ref>Bock, P. (2012). ''Amathia dhondti'' . In: Bock, Phil; Gordon, D. (2012) World list of Bryozoa. Geraadpleegd via: [http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=851604 World Register of Marine Species]</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2015 door Waeschenbach, Vieira, Souto-Derungs, Nascimento & Fehlauer-Ale.<ref>{{Aut|Waeschenbach, A.}}; {{Aut|Vieira, L. M.}}; {{Aut|Reverter Gil, O.}}; {{Aut|Souto Derungs, J.}}; {{Aut|Nascimento, K. B.}}; {{Aut|Fehlauer Ale, K. H.}} (2015). ''A phylogeny of Vesiculariidae (Bryozoa, Ctenostomata) supports synonymization of three genera and reveals possible cryptic diversity''. Zoologica Scripta</ref>

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|03}}
[[Categorie:Vesiculariidae]]

title: Amathia dhondti

Stam: Bryozoa (Mosdiertjes)

Klasse: Gymnolaemata

Orde: Ctenostomatida

Familie: Vesiculariidae

Geslacht: Amathia

title: Synoniemen

Portaal: Biologie


text:
# Stathmopoda rimulata
Stathmopoda rimulata is een vlinder uit de familie Stathmopodidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1920 door Meyrick.

title: Stathmopoda rimulata

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Stathmopoda rimulata''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| familie = [[Stathmopodidae]]
| onderfamilie =
| tribus =
| geslacht = ''[[Stathmopoda]]''
| w-naam = ''Stathmopoda rimulata''
| auteur = Meyrick
| datum = 1920
| haakjes =
| commons =
| species =
}}

'''''Stathmopoda rimulata''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie [[Stathmopodidae]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1920 door Meyrick.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|06}}

[[Categorie:Stathmopodidae]]

title: Stathmopoda rimulata

Familie: Stathmopodidae

Geslacht: Stathmopoda

title: Soort


text:
# Zorenci
Zorenci is een plaats in Slovenië en maakt deel uit van de gemeente Črnomelj in de NUTS-3-regio Jugovzhodna Slovenija. De plaats telde 27 inwoners op 1 januari 2020.
Adlešiči · Balkovci · Bedenj · Belčji Vrh · Bistrica · Blatnik pri Črnomlju · Bojanci · Brdarci · Breg pri Sinjem Vrhu · Breznik · Butoraj · Cerkvišče · Dalnje Njive · Damelj · Dečina · Desinec · Deskova vas · Dobliče · Doblička Gora · Dolenja Podgora · Dolenja vas pri Črnomlju · Dolenjci · Dolenji Radenci · Dolenji Suhor pri Vinici · Dolnja Paka · Draga pri Sinjem Vrhu · Dragatuš · Dragovanja vas · Dragoši · Drenovec · Drežnik · Črešnjevec pri Dragatušu · Čudno selo · Fučkovci · Golek pri Vinici · Golek · Gorenja Podgora · Gorenjci pri Adlešičih · Gorenji Radenci · Gorica · Gornja Paka · Gornji Suhor pri Vinici · Griblje · Grič pri Dobličah · Hrast pri Vinici · Jankoviči · Jelševnik · Jerneja vas · Kanižarica · Knežina · Kot ob Kolpi · Kovača vas · Kovačji Grad · Kvasica · Lokve · Mala Lahinja · Mala sela · Mali Nerajec · Marindol · Mavrlen · Mihelja vas · Miklarji · Miliči · Močile · Naklo · Nova Lipa · Obrh pri Dragatušu · Ogulin · Otovec · Paunoviči · Perudina · Petrova vas · Pobrežje · Podklanec · Podlog · Prelesje · Preloka · Pribinci · Purga · Pusti Gradec · Rodine · Rožanec · Rožič Vrh · Ručetna vas · Sečje selo · Sela pri Dragatušu · Sela pri Otovcu · Sinji Vrh · Sodevci · Srednji Radenci · Stara Lipa · Stari trg ob Kolpi · Stražnji Vrh · Svibnik · Šipek · Špeharji · Talčji Vrh · Tanča Gora · Tribuče · Tušev Dol · Učakovci · Velika Lahinja · Velika sela · Veliki Nerajec · Vinica · Vojna vas · Vranoviči · Vrhovci · Vukovci · Zagozdac · Zajčji Vrh · Zapudje · Zastava · Zilje · Zorenci · Žuniči

title: Zorenci

wikitext:
{{Infobox plaats in Slovenië
| land = Slovenië
| naam = Zorenci
| superarea = [[Dolenjska]]
| area = [[Jugovzhodna Slovenija]]
| gemeente = [[Črnomelj]]
| postcode = 8340 Črnomelj
| hoogte = 167,1
| lat_deg = 45
| lat_min = 32
| lat_sec = 21
| lat_dir = N
| lon_deg = 15
| lon_min = 12
| lon_sec = 14
| lon_dir = E
| image =
| caption =
}}
'''Zorenci''' is een plaats in [[Slovenië]] en maakt deel uit van de gemeente [[Črnomelj]] in de [[Nomenclatuur van territoriale eenheden voor de statistiek|NUTS-3]]-regio [[Jugovzhodna Slovenija]]. {{Inwonertal|soort=zin}}

{{Appendix}}
{{Navigatie gemeente Črnomelj}}
{{Coor title dms|45|32|21|N|15|12|14|E|type:city_region:SI}}
{{Beginnetje|landen & volken|land=Slovenië|2=2008|3=11|4=08}}

[[Categorie:Plaats in Črnomelj]]

title: Situering

Historische regio: Dolenjska

Statistische regio: Jugovzhodna Slovenija

Gemeente: Črnomelj

title: Algemeen

Oppervlakte: 3,22 vierkante kilometer

Inwoners · (1 januari 2020): 27 · (8 inw./km²)

title: Overig

Postcode: 8340 Črnomelj

Portaal: Zuidoost-Europa


text:
# Ferdinand Karel Jozef van Oostenrijk-Este
Ferdinand Karel Jozef van Oostenrijk-Este (Milaan, 25 april 1781 - slot Ebenzweir nabij Altmünster, 5 november 1850) was een Oostenrijkse veldmaarschalk en aartshertog van het huis Oostenrijk-Este, een zijlinie van het huis Habsburg. Ferdinand was bevelhebber van het Oostenrijkse leger tijdens de napoleontische oorlogen.
Ferdinand was de tweede zoon van aartshertog Ferdinand van Oostenrijk (een zoon van keizer Frans I Stefan) en Maria Beatrice d'Este (enig kind van hertog Ercole III d'Este van Modena). Hij studeerde aan de militaire academie in Wiener Neustadt.
In 1805, tijdens de Derde Coalitieoorlog, kreeg hij het bevel over het Oostenrijkse 3e Corps. Na de nederlaag tegen de Fransen in de Slag bij Ulm in oktober wist Ferdinand te ontsnappen naar Bohemen. Hier bracht hij 9.000 troepen op de been, waarmee hij naar Iglau marcheerde en de Beierse troepen van Carl Philipp von Wrede staande hield, zodat ze het slagveld van Austerlitz niet konden bereiken.
In 1809, tijdens de Vijfde Coalitieoorlog, had hij het bevel over een leger van 36.000 man. In april viel hij het hertogdom Warschau, een Franse vazalstaat in Polen, binnen. Poolse troepen onder bevel van Józef Poniatowski versloegen de Oostenrijkers echter in de Slag bij Raszyn op 19 april. Ferdinand nam nog wel Warschau in, dat door de Polen onverdedigd was gelaten, maar bleef daar vastzitten terwijl de Poolse troepen Galicië en andere Poolse gebieden onder Oostenrijkse heerschappij binnenvielen.
Tijdens de Zevende Coalitieoorlog in 1815 had Ferdinand het bevel over de twee Oostenrijkse reservedivisies. Het jaar daarop werd hij benoemd tot militaire bevelhebber van Hongarije. In 1830 werd Ferdinand benoemd tot gouverneur van Galicië en in 1835 tot gouverneur van Zevenburgen. Na het revolutiejaar 1848 verbleef hij hoofdzakelijk in Italië.
Ferdinand werd in 1806 ridder van de Orde van het Gulden Vlies. Hij bleef ongetrouwd.
- Gemeinsame Normdatei: 13024936X
- International Standard Name Identifier: 0000 0000 7331 0633
- Nationale Bibliotheek van Tsjechië: mzk2005295158
- Nationale Bibliotheek van Polen: a0000001268914
- Virtual International Authority File: 84633161
- WorldCat: E39PBJkHvxRHr68GgwFCBg6Frq

wikitext:
[[Bestand:Ferdinand Karl Joseph Austria 1781 1850 lithocolor.jpg|thumb|220px|Aartshertog Ferdinand Karel Jozef van Oostenrijk-Este, 1841]]
'''Ferdinand Karel Jozef van Oostenrijk-Este''' ([[Milaan (stad)|Milaan]], [[25 april]] [[1781]] - slot Ebenzweir nabij [[Altmünster]], [[5 november]] [[1850]]) was een [[Keizerrijk Oostenrijk|Oostenrijkse]] [[veldmaarschalk]] en [[aartshertog]] van het huis [[Oostenrijk-Este]], een zijlinie van het [[huis Habsburg]]. Ferdinand was bevelhebber van het [[Keizerrijk Oostenrijk|Oostenrijkse]] leger tijdens de [[napoleontische oorlogen]].

Ferdinand was de tweede zoon van aartshertog [[Ferdinand van Oostenrijk (1754-1806)|Ferdinand van Oostenrijk]] (een zoon van [[keizer Frans I Stefan]]) en [[Maria Beatrice d'Este]] (enig kind van hertog [[Ercole III d'Este]] van [[Hertogdom Modena en Reggio|Modena]]). Hij studeerde aan de militaire academie in [[Wiener Neustadt]].

In 1805, tijdens de [[Derde Coalitieoorlog]], kreeg hij het bevel over het Oostenrijkse 3e Corps. Na de nederlaag tegen de [[Eerste Franse Keizerrijk|Fransen]] in de [[Slag bij Ulm]] in oktober wist Ferdinand te ontsnappen naar [[Bohemen]]. Hier bracht hij 9.000 troepen op de been, waarmee hij naar [[Jihlava|Iglau]] marcheerde en de [[Keurvorstendom Beieren|Beierse]] troepen van [[Carl Philipp von Wrede]] staande hield, zodat ze het slagveld van [[Slag bij Austerlitz|Austerlitz]] niet konden bereiken.

In 1809, tijdens de [[Vijfde Coalitieoorlog]], had hij het bevel over een leger van 36.000 man. In april viel hij het [[hertogdom Warschau]], een Franse [[vazalstaat]] in [[Polen]], binnen. Poolse troepen onder bevel van [[Józef Poniatowski]] versloegen de Oostenrijkers echter in de [[Slag bij Raszyn]] op 19 april. Ferdinand nam nog wel [[Warschau]] in, dat door de Polen onverdedigd was gelaten, maar bleef daar vastzitten terwijl de Poolse troepen [[Galicië (Oost-Europa)|Galicië]] en andere Poolse gebieden onder Oostenrijkse heerschappij binnenvielen.

Tijdens de [[Zevende Coalitieoorlog]] in 1815 had Ferdinand het bevel over de twee Oostenrijkse reservedivisies. Het jaar daarop werd hij benoemd tot militaire bevelhebber van [[Hongarije]]. In 1830 werd Ferdinand benoemd tot gouverneur van Galicië en in 1835 tot [[gouverneur van Zevenburgen]]. Na het [[revolutiejaar 1848]] verbleef hij hoofdzakelijk in [[Italië]].

Ferdinand werd in 1806 ridder van de [[Orde van het Gulden Vlies]]. Hij bleef ongetrouwd.

{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Oostenrijk, F}}
[[Categorie:Aartshertog (niet regerend)|Ferdinand K]]
[[Categorie:Huis Oostenrijk-Este|Ferdinand K]]
[[Categorie:Oostenrijks maarschalk (Habsburgse monarchie)]]
[[Categorie:Ridder in de Orde van het Gulden Vlies]]
[[Categorie:Militair in de coalitie tegen Napoleon]]
[[Categorie:Gouverneur van Zevenburgen]]


text:
# Shabakken
Shabakken  zijn aanhangers van een syncretistische geloofsovertuiging (het shabakisme) waarin men yezidische en soefistische (islamitische) kenmerken aantreft. De religie sluit ook nauw aan op Ahl-e Haqq.
Het aantal aanhangers van deze religie wordt geschat op circa 100.000 in Irak. Zoals andere religieuze minderheden in Irak en het Midden-Oosten zijn de Shabakken al jaren het doelwit van salafistische en wahabistische terreurgroepen. Iraaks Koerdistan heeft als doelstelling dorpen van de Shabakken in haar grondgebied te integreren in de Iraakse provincie Ninawa. Door de Irakese Burgeroorlog die in 2014 weer is opgelaaid staat deze minderheid ernstig onder druk.

title: Shabakken

wikitext:
{{Infobox volk
| groep=Shabakken
| afbeelding=Shabak_Flag2000px.jpg|
| onderschrift=Vlag van de Shabakken
| bevolking=100.000
| verspreiding= [[Irak]]
| taal= Shabaks en Arabisch
| geloof=Shabakisme
}}
'''Shabakken'''  zijn aanhangers van een [[syncretisme (religie)|syncretistische]] geloofsovertuiging (het shabakisme) waarin men [[yezidi]]sche en [[soefisme|soefistische]] ([[islam]]itische) kenmerken aantreft. De religie sluit ook nauw aan op [[Ahl-e Haqq]].<ref name="Kehl-BodrogiKellner-Heinkele1997">{{cite book|last1=Kehl-Bodrogi|first1=Krisztina|last2=Kellner-Heinkele|first2=Barbara|last3=Otter-Beaujean|first3=Anke|title=Syncretistic Religious Communities in the Near East: Collected Papers of the International Symposium "Alevism in Turkey and Comparable Sycretistic Religious Communities in the Near East in the Past and Present" Berlin, 14-17 April 1995|url=http://books.google.com/books?id=TUhwyBmBnI4C&pg=PA159|accessdate=29 October 2012|year=1997|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-10861-5|page=159}}</ref><ref name="Bruinessen2000">{{cite book|last=Martin|first=Bruinessen, van|title=Mullas, sufis and heretics: the role of religion in Kurdish society : collected articles|url=http://books.google.com/books?id=ZbPXAAAAMAAJ&pg=PA259|accessdate=29 October 2012|year=2000|publisher=Isis Press|isbn=978-975-428-162-0|pages=259–}}</ref>

Het aantal aanhangers van deze religie wordt geschat op circa 100.000 in [[Irak]]. Zoals andere religieuze minderheden in Irak en het [[Midden-Oosten]] zijn de Shabakken al jaren het doelwit van [[salafisme|salafistische]] en [[wahabisme|wahabistische]] terreurgroepen. [[Koerdische Autonome Regio|Iraaks Koerdistan]] heeft als doelstelling dorpen van de Shabakken in haar grondgebied te integreren in de Iraakse provincie [[Ninawa]]. Door de [[Irakese Burgeroorlog]] die in 2014 weer is opgelaaid staat deze minderheid ernstig onder druk.<ref>http://www.aina.org/news/20140721084628.htm</ref>

{{Appendix}}

[[Categorie:Islam in Irak]]
[[Categorie:Volk in Irak]]
[[Categorie:Religie in Irak]]
[[Categorie:Koerdistan]]
[[Categorie:Religieuze stroming]]

title: Shabakken

Verspreiding: Irak

Taal: Shabaks en Arabisch

Geloof: Shabakisme

Portaal: Landen & Volken


text:
# Podbielskiallee (metrostation)
Podbielskiallee is een station van de metro van Berlijn, gelegen aan de Kaiser-Wilhelm-Platz (kruising Pobielskiallee / Archivstraße) in het Berlijnse stadsdeel Dahlem, nabij de faculteit voor land- en tuinbouw van de Humboldt Universiteit en het instituut voor genetica van de Vrije Universiteit van Berlijn. Het metrostation werd geopend op 12 oktober 1913 aan het eerste deel van de Wilmersdorf-Dahlemer U-Bahn, de huidige lijn U3. Het station is vernoemd naar Viktor von Podbielski.
Ten tijde van de opening van Wilmersdorf-Dahlemer U-Bahn was het Koninklijke Domein Dahlem een nog grotendeels onbebouwd, landelijk gebied. De lijn trok daardoor slechts weinig reizigers en er werden grote verliezen geleden. In station Fehrbelliner Platz moest men dan ook overstappen op kortere treinen richting Thielplatz. Inmiddels is de omgeving van station Podbielskiallee vrijwel volledig bebouwd, al is het landelijke karakter niet helemaal verloren gegaan.
Station Podbielskiallee ligt in een uitgraving aan de ingang van de metrotunnel. Treinen in westelijke richting (Krumme Lanke) vervolgen hun weg vanaf hier bovengronds, richting het centrum van de stad loopt de lijn onder de grond. Het toegangsgebouw aan de Kaiser-Wilhelm-Platz, dat dwars boven de sporen staat, is uitgevoerd als een middeleeuws kasteeltje en werd ontworpen door Heinrich Schweitzer. Alleen de U boven de ingang verraadt dat het hier om een metrostation gaat. Dit soort rijk gedecoreerde stations is kenmerkend voor de U3. Het rijke Wilmersdorf spaarde kosten noch moeite bij de inrichting van haar ondergrondse stations, die als visitekaartje voor de goedburgerlijke stad dienden; in Dahlem besteedde men vooral aandacht aan de toegangsgebouwen, aangezien de bovengrondse perrons weinig mogelijkheden tot opsmuk boden. Vrijwel alle stations op de U3, waaronder Podbielskiallee, staan dan ook onder monumentenbescherming.

title: Podbielskiallee (metrostation)

wikitext:
{{Infobox metrostation Berlijn
| naam             = Podbielskiallee
| afbeelding       = Berlin U Podbielskiallee.jpg
| onderschrift     = Het middeleeuws aandoende toegangsgebouw
| lijn             = {{Pictogram metrolijn Berlijn|U3}}
| opening          = 12 oktober 1913
| sluiting         =
| heropening       =
| noordU3          = [[Breitenbachplatz (metrostation)|Breitenbachplatz]]
| zuidU3           = [[Dahlem-Dorf]]
| stadsdeel        = [[Berlin-Dahlem|Dahlem]]
| lat_deg          = 52
| lat_min          = 27
| lat_sec          = 51
| lon_deg          = 13
| lon_min          = 17
| lon_sec          = 45
}}
'''Podbielskiallee''' is een station van de [[metro van Berlijn]], gelegen aan de Kaiser-Wilhelm-Platz (kruising Pobielskiallee / Archivstraße) in het Berlijnse stadsdeel [[Berlin-Dahlem|Dahlem]], nabij de faculteit voor land- en tuinbouw van de [[Humboldt Universiteit Berlijn|Humboldt Universiteit]] en het instituut voor genetica van de [[Vrije Universiteit Berlijn|Vrije Universiteit van Berlijn]]. Het metrostation werd geopend op 12 oktober 1913 aan het eerste deel van de ''Wilmersdorf-Dahlemer U-Bahn'', de huidige lijn [[U3 (Berlijn)|U3]]. Het station is vernoemd naar [[Viktor von Podbielski]].

Ten tijde van de opening van Wilmersdorf-Dahlemer U-Bahn was het Koninklijke Domein Dahlem een nog grotendeels onbebouwd, landelijk gebied. De lijn trok daardoor slechts weinig reizigers en er werden grote verliezen geleden. In station [[Fehrbelliner Platz (metrostation)|Fehrbelliner Platz]] moest men dan ook overstappen op kortere treinen richting [[Freie Universität (Thielplatz)|Thielplatz]]. Inmiddels is de omgeving van station Podbielskiallee vrijwel volledig bebouwd, al is het landelijke karakter niet helemaal verloren gegaan.
[[Bestand:U-Bahn Berlin U3 Podbielskiallee.jpg|thumb|left|220px|Perron]]
Station Podbielskiallee ligt in een uitgraving aan de ingang van de metrotunnel. Treinen in westelijke richting ([[Krumme Lanke (metrostation)|Krumme Lanke]]) vervolgen hun weg vanaf hier bovengronds, richting het centrum van de stad loopt de lijn onder de grond. Het toegangsgebouw aan de Kaiser-Wilhelm-Platz, dat dwars boven de sporen staat, is uitgevoerd als een [[middeleeuwen|middeleeuws]] kasteeltje en werd ontworpen door [[Heinrich Schweitzer]].<ref>Bianca Bongiorno : ''Verkehrsdenkmale in Berlin : Die Bahnhöfe der Berliner Hoch- und Untergrundbahn''. Berlijn : Michael Imhof Verlag, 2008. p. 118. {{ISBN|978-3-86568-292-5}}</ref> Alleen de '''U''' boven de ingang verraadt dat het hier om een metrostation gaat. Dit soort rijk gedecoreerde stations is kenmerkend voor de U3. Het rijke [[Berlin-Wilmersdorf|Wilmersdorf]] spaarde kosten noch moeite bij de inrichting van haar ondergrondse stations, die als visitekaartje voor de goedburgerlijke stad dienden; in Dahlem besteedde men vooral aandacht aan de toegangsgebouwen, aangezien de bovengrondse perrons weinig mogelijkheden tot opsmuk boden. Vrijwel alle stations op de U3, waaronder Podbielskiallee, staan dan ook onder [[monument (erfgoed)|monumentenbescherming]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070929211725/http://www.stadtentwicklung.berlin.de/cgi-bin/hidaweb/getdoc.pl?LIST_TPL=lda_list.tpl;DOK_TPL=lda_doc.tpl;&KEY=obj%2009075408 Vermelding van het station op de monumentenlijst]</ref>

== Bronnen ==
{{References}}

== Externe links ==
* {{de}} [http://www.bvg.de/index.php/de/binaries/asset/download/475015/file/1-1 Omgevingsplattegrond op de site van stadsvervoerbedrijf BVG] (32 KB)
* {{de}} [http://www.untergrundbahn.de/strecken/u3/po.htm Foto's op Untergrundbahn.de]{{dode link|datum=september 2017 |bot=InternetArchiveBot }}
{{Navigatie metrolijn U3 Berlijn}}
{{Coor title dms|52|27|51|N|13|17|45|E|type:railwaystation_region:DE}}

[[Categorie:Metrostation in Berlijn]]
[[Categorie:Steglitz-Zehlendorf]]

title: Algemeen

Opening: 12 oktober 1913

title: Route

title: Ligging

Stadsdeel: Dahlem

Ligging: · Locatie van het metrostation Podbielskiallee

Portaal: Openbaar vervoer · Berlijn


text:
# Zeldenrust (Dokkum)
De windmolen Zeldenrust in Dokkum werd gebouwd in 1862. De molen is een achtkante stellingmolen. De functie is koren- en pelmolen. Eigenaar is de Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel. De andere molen in Dokkum is De Hoop. Beide molens staan op de bolwerken. De molen Zeldenrust staat aan de westkant van de binnenstad, op het Baantjebolwerk, terwijl de Hoop aan de zuidkant staat, op het Zuiderbolwerk. Beide molens zijn rijksmonument en kunnen vanuit vrijwel de gehele binnenstad van Dokkum gezien worden.
In juni 2008 stelde de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten 160.515 euro beschikbaar voor een restauratie van Zeldenrust. De molen is daarop in 2011 gerestaureerd, waarna op 12 mei de kap terug op de molen is geplaatst. Deze restauratie kostte 303.000 euro.
- Vanaf de Baantjegracht
- Vanaf de zuidelijke kade
- In de winter
- Molenstenen.
- Roggesteen.

title: Zeldenrust (Dokkum)

wikitext:
{{Infobox molen
| naam        = Zeldenrust
| afbeelding  = Zeldenrust Dokkum - Full.jpg
| onderschrift= Zeldenrust vanaf het westen, Mei 2010
| plaats      = Dokkum
| bouwjaar    = 1862
| type        = stellingmolen
| kenmerken   = achtkante bovenkruier
| functie     = [[korenmolen]]
| bestemming  =
| mapname     = Dokkum-Centrum
| lat_deg     = 53
| lat_min     = 19
| lat_sec     = 28
| lon_deg     = 5
| lon_min     = 59
| lon_sec     = 40
| monumentnummer= 13097
| molendatabase-nl =59
| molendatabase-Hollandsche Molen =808
}}
De [[windmolen]] '''Zeldenrust''' in [[Dokkum]] werd gebouwd in [[1862]]. De molen is een achtkante [[stellingmolen]]. De functie is koren- en pelmolen. Eigenaar is de [[Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel]]. De andere molen in Dokkum is [[De Hoop (Dokkum)|De Hoop]]. Beide molens staan op de bolwerken. De molen Zeldenrust staat aan de westkant van de binnenstad, op het Baantjebolwerk, terwijl de Hoop aan de zuidkant staat, op het Zuiderbolwerk. Beide molens zijn rijksmonument en kunnen vanuit vrijwel de gehele binnenstad van Dokkum gezien worden.

In juni 2008 stelde de [[Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten]] 160.515 euro beschikbaar voor een restauratie van Zeldenrust.<ref>[[RACM]], Persbericht 30 juni 2008 - ''Molens krijgen 11 miljoen euro restauratiesubsidie'' ([http://pressrelease.perssupport.nl/publishingweb/pressrelease/detail.do?pressId=18054&type=today&searchKey=61265a6e-46ae-11dd-a335-134cacac02d4&languageId=NL&pageIndex=1 kopie]{{dode link|datum=juli 2017 |bot=InternetArchiveBot }}). Geraadpleegd 2 juli 2008.</ref> De molen is daarop in 2011 gerestaureerd, waarna op 12 mei de kap terug op de molen is geplaatst. Deze restauratie kostte 303.000 euro.<ref>Waldnet.nl (12 mei 2011) [http://waldnet.nl/wn/nieuws/33152/Kap_op_molen_teruggeplaatst.html Kap op molen teruggeplaatst]</ref>

<gallery widths="180" heights="150">
Bestand:Zeldenrust aan de Baantjegracht Dokkum.jpg|Vanaf de Baantjegracht
Bestand:Zeldenrust Molen Dokkum 08.JPG|Vanaf de zuidelijke kade
Bestand:Windmill Zeldenrust in Dokkum.jpg|In de winter
Dokkum, molen Zeldenrust. 20-09-2021. (d.j.b) 01.jpg|Molenstenen.
Dokkum, molen Zeldenrust. 20-09-2021. (d.j.b) 02.jpg|Roggesteen.
</gallery>

==Zie ook==
* [[Molens in Friesland]]

{{Appendix}}
{{Commonscat|Zeldenrust, Dokkum}}
{{Coor title dms|53|19|28|N|5|59|40|E|region:NL_type:building}}

[[Categorie:Molen in Noardeast-Fryslân]]
[[Categorie:Rijksmonument in Noardeast-Fryslân]]
[[Categorie:Dokkum]]
[[Categorie:Stellingmolen]]
[[Categorie:Korenmolen]]
[[Categorie:Pelmolen]]
[[Categorie:Maalvaardige molen]]

title: Basisgegevens

Plaats: Dokkum

Coördinaten: 53° 19′ NB, 5° 60′ OL

Type: stellingmolen

Kenmerken: achtkante bovenkruier

Functie: korenmolen

Huidig gebruik: korenmolen

Monumentstatus: rijksmonument

title: Externe link(s)

Externe link(s):
Molendatabase
De Hollandsche Molen

title: Detailkaart

Detailkaart: Zeldenrust (Dokkum) · Zeldenrust

Portaal: Molens