text:
# Enigma en de U-bootoorlog
In de Tweede Wereldoorlog speelden Duitse duikboten en de strijd tegen dit onderwaterwapen een belangrijke rol. Voor de geallieerden en dan met name het Verenigd Koninkrijk, was een mogelijke Duitse controle over de Atlantische Oceaan een grote bedreiging. In de eerste oorlogsjaren waren U-boten van de Kriegsmarine een ernstige bedreiging voor de geallieerden. Na 1943 nam de dreiging door de onderzeeboten drastisch af, maar de Duitsers bleven proberen de geallieerde vloot onder druk te zetten. Onder meer dankzij het breken van de Duitse Enigmacodes kregen de geallieerden een sterkere positie op de oceaan. Dit artikel beschrijft de bijdrage van de codebrekers aan de strijd van de geallieerde marines tegen de U-boten.

## Oorsprong van de U-boten
De eerste onderzeeër die werd ingezet bij een militaire actie was de Hunley, een kleine sigaarvormige boot die werd aangedreven door mankracht, tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog in 1864. Sindsdien werd de onderzeeër tot een krachtig oorlogswapen verder ontwikkeld. Hoewel verschillende landen al in de Eerste Wereldoorlog onderzeeboten gebruikten, was het pas gedurende de Tweede Wereldoorlog dat de Duitse Kriegsmarine zijn onderzeeërs bestempelde tot het belangrijkste element van zijn vloot.  Duitsland had al snel een vloot opgebouwd, bestaande uit U-boten van allerlei soorten en maten. De kleinste waren eenpersoonsboten die twee torpedo's konden afvuren, maar de grote konden maandenlang op de Atlantische oceaan verblijven, waar zij ook werden bevoorraad. De reputatie van de geduchte Unterseeboten was geboren.

## U-boten in de aanval
De Kriegsmarine was in het begin van de Tweede Wereldoorlog zeer succesvol met het toepassen van hun Rudeltaktik (Engels: Wolfpack). De U-boten zochten individueel naar konvooien van transportschepen. Was zo'n konvooi gevonden, dan riep de onderzeeër met morsesignalen via de radio andere U-boten op. Met gecoördineerde aanvallen op de konvooien richtten ze de eerste drie jaar van de oorlog zoveel schade aan, dat een Westelijk front door de geallieerden pas in 1944 gerealiseerd kon worden. Communicatie was de sleutel tot succes van de Kriegsmarine. Ze gebruikte de Enigmacodeermachine om haar berichten te coderen.

## Radiocodes
De geallieerden stonden voor de moeilijke taak om de controle te krijgen over de uitgestrekte Atlantische Oceaan. Hierbij zouden ze verrassend genoeg uiteindelijk geholpen worden door de Kriegsmarine zelf. In Bletchley Park, Engeland, werkte namelijk een grote groep codebrekers aan het ontrafelen van de Enigmacodesleutels van de Duitse Wehrmacht, Luftwaffe en Kriegsmarine. Alle informatie die werd verkregen door cryptoanalyse, het ontcijferen van codeberichten, kreeg de projectnaam Ultra. Het breken van de codes van de Kriegsmarine bleek van groot strategisch belang in de U-bootoorlog.
Het duikbootnetwerk gebruikte al in het begin van de oorlog ter codering van berichten de Enigma-M3-machine. Aanvankelijk waren de U-boten ondergebracht in hetzelfde radionet als de Duitse oppervlakteschepen op de Atlantische Oceaan. Een belangrijke doorbraak in het breken van de Heimischcode, of Dolphin, zoals men ze in Bletchley Park noemde, kwam met de verovering van slecht beveiligde Duitse weerschepen zoals de München en de Lauenburg, en de entering van de U-boot U-110 van Kapitänleutnant Lempke.
De WetterKurz-schlüssel, gebruikt voor het coderen van weerberichten die ook via het Dolphin-netwerk werden verzonden, kon nu worden gebroken. Hierdoor was de inhoud van sommige met de Enigma gecodeerde berichten in het Dolphin-netwerk bij benadering bekend. De U-boten gebruikten ook Kurzsignalheft-codes om berichten van contact met onder andere konvooien te coderen. Als extra veiligheidsmaatregel werden alle veelgebruikte tactische en technische uitdrukkingen in lettercombinaties omgezet alvorens ze in Enigmacode te versturen. Zo werd bijvoorbeeld 'contact met konvooi' omgezet in UGKU, 'aanval door vliegtuig' in HKJL en 'rendez-vous bevoorrading op kwadraat...' in KLUG.

## Kurzsignale falen
Op het eerste gezicht was het gebruik van Kurzsignale een slimme zet. De geallieerden konden kortere berichten moeilijker peilen met HFDF, het High Frequency Direction Finding, ook wel HuffDuff genoemd. Bij pogingen zulke berichten te ontcijferen vindt men geen zinvolle tekst, of bij benadering via de sleutel fragmenten van zinnen, die bijdragen tot het vinden van de 'passende' sleutel. Ten slotte beperkte het omzetten van zinsdelen in een korte vierlettercode de lengte van een Enigmabericht aanzienlijk. Minder vercijferde tekst betekent minder statistische gegevens voor de codebrekers.
Het gebruik van de Kurzsignale leidde echter wel tot herkenbare patronen in de Enigmaberichten. Als een konvooi in de buurt van een U-boot kwam was het onderschepte bericht hoogstwaarschijnlijk een contactbericht. Evenzo kon men bepaalde berichten vermoeden bij waarneming door verkenningsvliegtuigen. Tactische inlichtingen werden in Bletchley Park gekoppeld aan positiebepalingen, verkregen door HFDF of verkenningsrapporten. Zo was het mogelijk uit te zoeken welk type bericht er verzonden was door welke U-boot. Bovendien achterhaalde men in Bletchley Park de betekenis van de meeste Kurzsignalheft-codes.
Deze bekende of vermoede stukjes tekst noemde men cribs of spiekbriefjes. Zodra men zo'n crib in een Enigmabericht kon achterhalen had men dus een stukje gecodeerde tekst en de ongecodeerde versie ervan. Hiermee kon men trachten de sleutelinstellingen van de Enigmamachine te achterhalen.
De verkregen Ultra-informatie was zeer nuttig op de Atlantische Oceaan, waarover vrachtschepen in konvooi vanuit de VS en Canada onmisbare voorraden naar de Britse en Sovjet-Russische bondgenoten vervoerden. Na een moeilijke beginperiode braken de experts in Bletchley Park bijna routinematig de Kriegsmarinecodes. Omdat nu de posities van de U-boten bekend waren, konden de konvooien uit de buurt van de U-boten gehouden worden.

## Triton slaat terug
De bevelhebber van de Duitse duikbootvloot, admiraal Karl Dönitz, werd achterdochtig door de tanende resultaten van zijn U-boten, hoewel op zijn aandringen een apart net voor het radioverkeer met de U-boten was opgezet. De sleutels hiervan waren anders dan de sleutels van het grotere net, maar er wel van afgeleid. De Duitse inlichtingendienst, de Abwehr, verzekerde hem ervan dat Enigmacode onbreekbaar was, maar Dönitz drong toch aan op een verhoging van Enigma's veiligheid. Zelf dacht hij dat er spionnen in het spel waren. Aan cryptoanalyse van de berichten dacht hij niet.
In februari 1942 werd het Enigma-M4-model met vier rotors ingevoerd en kwamen de nieuwe codesleutels, Triton genoemd door de Kriegsmarine, in gebruik. De nieuwe gecompliceerde code, die in  Bletchley Park de codenaam Shark (Haai) kreeg, veroorzaakte een grote crisis bij de codebrekers. Bovendien waren in januari van dat jaar nieuwe Wetterkurz-schlüssel-codeboeken in gebruik genomen, waardoor Bletchley Park vrijwel geen aanknopingspunten meer had. De Kriegsmarine noemde de lente van 1942 de Glücklichen Zeiten omdat de geallieerde verdediging bijna blind was en zo een enorm tonnage aan schepen tot zinken kon worden gebracht. De term Glücklichen Zeiten dient wel met een korrel zout genomen te worden, gezien de gevaarlijke en extreme omstandigheden waarin de U-bootbemanningen werkten.

## DeHaaigetemd
Na tien maanden van zware verliezen op zee slaagde Bletchley Park er in de Shark-code te breken. Er waren verscheidene oorzaken voor dit succes. Belangrijk waren de WetterKurz-schlüssel-codeboeken, buitgemaakt tijdens aanvallen op weerschepen en op U-boten zoals de bekende aanval op de U-559 van Kapitänleutnant Hans Heidtmann door de Britse HMS Petard, waarbij drie Britse zeelui naar de zinkende U-boot zwommen en de codeboeken wisten te bemachtigen. Twee van hen gingen ten onder met de U-boot. Hierbij werden ook de Kurzsignalheft-codeboeken bemachtigd. Vooral het onderscheppen van de U-559 bleek cruciaal om de Shark-codes te breken.
Soms werd bij gebrek aan informatie door de Britse inlichtingendienst zelfs een techniek toegepast die men tuinieren noemde. Britse vliegtuigen dropten of plantten dan een reeks zeemijnen op welbepaalde plaatsen. Duitse U-boten die deze zeemijnen opmerkten stuurden een contactbericht om anderen te waarschuwen en leverden zo nieuwe cribs aan de codebrekers.
Bovendien verstuurde men binnen het U-bootnetwerk de weerberichten, gecodeerd met de WetterKurz-schlüssel, weliswaar met de  Enigma-M4, maar in  de eenvoudiger te kraken M3-stand. Dit gebeurde om compatibel te zijn met onder andere de weerschepen die de Enigma-M3 gebruikten. De bombes met drie rotoren - de Britse machines die hielpen de Enigmacode te kraken - deden er minder dan 24 uur over om de Enigma-M3 te breken, terwijl zij bijna 20 dagen nodig hadden voor de M4-codes. Ondertussen werden er nieuwe bombes met vier rotoren, geschikt voor het breken van de Enigma-M4, ontwikkeld. Tegen juni 1943 kwamen de eerste bombes met vier rotoren in dienst, en tegen eind 1943 waren bovendien zo'n 50 bombes van de Amerikaanse Navy operationeel. In het najaar van 1943 werden de Shark-berichten doorgaans binnen 24 uur gekraakt.

## Ondergang van de U-boten
Het tij van de duikbootoorlog was nu definitief gekeerd. Op enkele korte periodes na werd het gehele Duitse radioverkeer continu onderschept door een groot aantal luisterstations, Y-stations genoemd. Al deze berichten werden ontcijferd in Bletchley Park, dat op het hoogtepunt meer dan 7000 medewerkers telde. Doordat de posities van de U-boten nu weer bekend waren, gingen er vrijwel geen geallieerde schepen meer verloren en kon er actief op U-boten gejaagd worden.
De Kriegsmarine schreef de hoge verliezen aan U-boten toe aan de invoering van betere geallieerde opsporingstechnieken zoals het ASDIC sonarsysteem en het gebruik van duikboot-opsporingsvliegtuigen. De tegenvallende resultaten van de overgebleven U-boten werden toegeschreven aan de invoering van konvooivaart met begeleiding van torpedobootjagers. De onderzeebootvloot van de Kriegsmarine werd uiteindelijk gedecimeerd. Naar schatting 700 U-boten en 30 000 bemanningsleden gingen verloren op zee.
Het Enigmacodeertoestel was een zeer degelijk ontwerp met een, zeker voor die tijd, onbreekbare codering. Het waren de zwakke schakels in de verzendprocedures en de tactische blunders die dit toestel de achilleshiel van de Duitse oorlogsmachine maakten. De Duitse instanties merkten dit niet op. Ze bleven de Enigma de hele oorlog door in vol vertrouwen gebruiken in alle onderdelen van de krijgsmacht.

## Realiteit versus fictie
Sommige boeken en films zoals Jonathan Mostows U-571 (fictie 2000) suggereren onterecht dat de codebrekers werden geholpen door inbeslagname van Enigmamachines. De Britse inlichtingendienst was al in 1939 in het bezit van replica's van de Enigma met drie rotoren die hun gegeven waren door de Poolse geheime dienst. In werkelijkheid werd de vaststelling van het gebruik en de interne bedrading van de vierde rotor verkregen door cryptoanalyse van onderschepte berichten en in beslag genomen codeboeken. De doorbraak in de Tritoncodes kwam er zonder dat men de beruchte Enigma-M4-machine met vier rotoren in bezit had.
Sommige aanvallen op U-boten hadden tot doel de codeboeken van de machines met vier rotoren en Kurzsignalboeken, nodig voor de cribs, te bemachtigen om in te breken in het Shark-codenetwerk. De twee Britse zeelui die verdronken bij de entering van de U-559 wilden na het redden van de codeboeken ook nog de Enigma met vier rotoren ophalen. De U-boot zonk echter te snel en beide zeelui gingen met de boot en de Enigmamachine ten onder.
Hoewel Enigma (fictie 2001), van Michael Apted met o.a Dougray Scott en Kate Winslet, ook historisch incorrect is, geeft deze een beter beeld van de pogingen om in te breken in het U-botennetwerk. Deze film geeft ook een idee van hoe het eraan toeging bij de codebrekers in Bletchley Park.
The Imitation Game is een Brits-Amerikaanse film uit 2014 onder regie van Morten Tyldum. De film is gebaseerd op het boek Alan Turing: The Enigma van Andrew Hodges en ging in première op 29 augustus op het Telluride Film Festival. De hoofdrol van Alan Turing wordt gespeeld door Benedict Cumberbatch met Keira Knightley als Joan Clarke, de enige vrouw in zijn decodeerteam. In Nederland ging de film in première op 8 januari 2015.

title: Enigma en de U-bootoorlog

wikitext:
In de [[Tweede Wereldoorlog]] speelden [[Nazi-Duitsland|Duitse]] duikboten en de strijd tegen dit onderwaterwapen een belangrijke rol. Voor de geallieerden en dan met name het Verenigd Koninkrijk, was een mogelijke Duitse controle over de Atlantische Oceaan een grote bedreiging. In de eerste oorlogsjaren waren [[U-boot|U-boten]] van de [[Kriegsmarine]] een ernstige bedreiging voor de geallieerden. Na 1943 nam de dreiging door de onderzeeboten drastisch af, maar de Duitsers bleven proberen de geallieerde vloot onder druk te zetten. Onder meer dankzij het breken van de Duitse [[Enigma (codeermachine)|Enigma]]codes kregen de geallieerden een sterkere positie op de oceaan. Dit artikel beschrijft de bijdrage van de codebrekers aan de strijd van de [[Geallieerden (Tweede Wereldoorlog)|geallieerde]] marines tegen de U-boten.
[[Bestand:Bundesarchiv Bild 101II-MW-4222-02A, "Enigma" auf U-Boot U-124.jpg|thumb|260px|1941. Enigmamachine (linksonder) aan boord van de U-124]]
== Oorsprong van de U-boten ==
De eerste onderzeeër die werd ingezet bij een militaire actie was de [[CSS Hunley|Hunley]], een kleine sigaarvormige boot die werd aangedreven door mankracht, tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]] in [[1864]]. Sindsdien werd de onderzeeër tot een krachtig oorlogswapen verder ontwikkeld. Hoewel verschillende landen al in de [[Eerste Wereldoorlog]] onderzeeboten gebruikten, was het pas gedurende de [[Tweede Wereldoorlog]] dat de [[Nazi-Duitsland|Duitse]] [[Kriegsmarine]] zijn [[onderzeeboot|onderzeeër]]s bestempelde tot het belangrijkste element van zijn [[vloot]].  Duitsland had al snel een vloot opgebouwd, bestaande uit U-boten van allerlei soorten en maten. De kleinste waren eenpersoonsboten die twee [[torpedo (wapen)|torpedo]]'s konden afvuren, maar de grote konden maandenlang op de [[Atlantische Oceaan|Atlantische oceaan]] verblijven, waar zij ook werden bevoorraad. De reputatie van de geduchte Unterseeboten was geboren.

== U-boten in de aanval ==
De Kriegsmarine was in het begin van de Tweede Wereldoorlog zeer succesvol met het toepassen van hun ''[[Rudeltaktik]]'' (Engels: Wolfpack). De U-boten zochten individueel naar [[konvooi]]en van transportschepen. Was zo'n konvooi gevonden, dan riep de onderzeeër met [[morse (hoofdbetekenis)|morsesignalen]] via de [[radio (hoofdbetekenis)|radio]] andere U-boten op. Met gecoördineerde aanvallen op de konvooien richtten ze de eerste drie jaar van de oorlog zoveel schade aan, dat een [[Landing in Normandië|Westelijk front]] door de geallieerden pas in 1944 gerealiseerd kon worden. Communicatie was de sleutel tot succes van de Kriegsmarine. Ze gebruikte de Enigmacodeermachine om haar berichten te coderen.

== Radiocodes ==
De geallieerden stonden voor de moeilijke taak om de controle te krijgen over de uitgestrekte Atlantische Oceaan. Hierbij zouden ze verrassend genoeg uiteindelijk geholpen worden door de Kriegsmarine zelf. In [[Bletchley Park]], Engeland, werkte namelijk een grote groep [[encryptie|codebrekers]] aan het ontrafelen van de Enigmacodesleutels van de Duitse [[Wehrmacht]], [[Luftwaffe (Tweede Wereldoorlog)|Luftwaffe]] en [[Kriegsmarine]]. Alle informatie die werd verkregen door [[cryptoanalyse]], het ontcijferen van codeberichten, kreeg de projectnaam Ultra. Het breken van de codes van de Kriegsmarine bleek van groot strategisch belang in de U-bootoorlog.

Het duikbootnetwerk gebruikte al in het begin van de oorlog ter codering van berichten de Enigma-M3-machine. Aanvankelijk waren de U-boten ondergebracht in hetzelfde radionet als de Duitse oppervlakteschepen op de [[Atlantische Oceaan]]. Een belangrijke doorbraak in het breken van de ''Heimisch''code, of ''Dolphin'', zoals men ze in Bletchley Park noemde, kwam met de verovering van slecht beveiligde Duitse [[weerschip|weerschepen]] zoals de ''München'' en de ''Lauenburg'', en de entering van de U-boot [[U 110 (Kriegsmarine)|U-110]] van Kapitänleutnant Lempke.

De ''WetterKurz-schlüssel'', gebruikt voor het coderen van weerberichten die ook via het ''Dolphin''-netwerk werden verzonden, kon nu worden gebroken. Hierdoor was de inhoud van sommige met de Enigma gecodeerde berichten in het ''Dolphin''-netwerk bij benadering bekend. De U-boten gebruikten ook ''Kurzsignalheft''-codes om berichten van contact met onder andere konvooien te coderen. Als extra veiligheidsmaatregel werden alle veelgebruikte tactische en technische uitdrukkingen in lettercombinaties omgezet alvorens ze in Enigmacode te versturen. Zo werd bijvoorbeeld 'contact met konvooi' omgezet in UGKU, 'aanval door vliegtuig' in HKJL en 'rendez-vous bevoorrading op kwadraat...' in KLUG.

== Kurzsignale falen ==
Op het eerste gezicht was het gebruik van Kurzsignale een slimme zet. De geallieerden konden kortere berichten moeilijker peilen met HFDF, het [[High Frequency Direction Finding]], ook wel ''HuffDuff'' genoemd. Bij pogingen zulke berichten te ontcijferen vindt men geen zinvolle tekst, of bij benadering via de sleutel fragmenten van zinnen, die bijdragen tot het vinden van de 'passende' sleutel. Ten slotte beperkte het omzetten van zinsdelen in een korte vierlettercode de lengte van een Enigmabericht aanzienlijk. Minder vercijferde tekst betekent minder statistische gegevens voor de codebrekers.

Het gebruik van de Kurzsignale leidde echter wel tot herkenbare patronen in de Enigmaberichten. Als een konvooi in de buurt van een U-boot kwam was het onderschepte bericht hoogstwaarschijnlijk een contactbericht. Evenzo kon men bepaalde berichten vermoeden bij waarneming door verkenningsvliegtuigen. Tactische inlichtingen werden in Bletchley Park gekoppeld aan positiebepalingen, verkregen door HFDF of verkenningsrapporten. Zo was het mogelijk uit te zoeken welk type bericht er verzonden was door welke U-boot. Bovendien achterhaalde men in Bletchley Park de betekenis van de meeste ''Kurzsignalheft''-codes.

Deze bekende of vermoede stukjes tekst noemde men ''[[cribs]]'' of spiekbriefjes. Zodra men zo'n crib in een Enigmabericht kon achterhalen had men dus een stukje gecodeerde tekst en de ongecodeerde versie ervan. Hiermee kon men trachten de sleutelinstellingen van de Enigmamachine te achterhalen.

De verkregen Ultra-informatie was zeer nuttig op de Atlantische Oceaan, waarover vrachtschepen in konvooi vanuit de [[Verenigde Staten (hoofdbetekenis)|VS]] en [[Canada (hoofdbetekenis)|Canada]] onmisbare voorraden naar de [[Verenigd Koninkrijk (hoofdbetekenis)|Brits]]e en [[Sovjet-Unie|Sovjet-Russische]] bondgenoten vervoerden. Na een moeilijke beginperiode braken de experts in Bletchley Park bijna routinematig de Kriegsmarinecodes. Omdat nu de posities van de U-boten bekend waren, konden de konvooien uit de buurt van de U-boten gehouden worden.

== Triton slaat terug ==
De bevelhebber van de Duitse duikbootvloot, admiraal [[Karl Dönitz]], werd achterdochtig door de tanende resultaten van zijn U-boten, hoewel op zijn aandringen een apart net voor het radioverkeer met de U-boten was opgezet. De sleutels hiervan waren anders dan de sleutels van het grotere net, maar er wel van afgeleid. De Duitse [[inlichtingendienst]], de [[Abwehr]], verzekerde hem ervan dat Enigmacode onbreekbaar was, maar Dönitz drong toch aan op een verhoging van Enigma's veiligheid. Zelf dacht hij dat er [[spion]]nen in het spel waren. Aan cryptoanalyse van de berichten dacht hij niet.

In februari [[1942]] werd het Enigma-M4-model met vier rotors ingevoerd en kwamen de nieuwe codesleutels, ''Triton'' genoemd door de Kriegsmarine, in gebruik. De nieuwe gecompliceerde code, die in  Bletchley Park de codenaam ''Shark'' (''Haai'') kreeg, veroorzaakte een grote crisis bij de codebrekers. Bovendien waren in januari van dat jaar nieuwe ''Wetterkurz-schlüssel''-codeboeken in gebruik genomen, waardoor Bletchley Park vrijwel geen aanknopingspunten meer had. De Kriegsmarine noemde de lente van [[1942]] de ''Glücklichen Zeiten'' omdat de geallieerde verdediging bijna blind was en zo een enorm tonnage aan schepen tot zinken kon worden gebracht. De term ''Glücklichen Zeiten'' dient wel met een korrel zout genomen te worden, gezien de gevaarlijke en extreme omstandigheden waarin de U-bootbemanningen werkten.

== De ''Haai'' getemd ==
Na tien maanden van zware verliezen op zee slaagde Bletchley Park er in de ''Shark''-code te breken. Er waren verscheidene oorzaken voor dit succes. Belangrijk waren de ''WetterKurz-schlüssel''-codeboeken, buitgemaakt tijdens aanvallen op weerschepen en op [[U-boot|U-boten]] zoals de bekende aanval op de ''[[U 559 (kriegsmarine)|U-559]]'' van [[kapitein (rang)|Kapitänleutnant]] [[Hans Heidtmann]] door de Britse ''[[HMS Petard]]'', waarbij drie Britse zeelui naar de zinkende U-boot zwommen en de codeboeken wisten te bemachtigen. Twee van hen gingen ten onder met de U-boot. Hierbij werden ook de ''Kurzsignalheft''-codeboeken bemachtigd. Vooral het onderscheppen van de ''U-559'' bleek cruciaal om de ''Shark''-codes te breken.

Soms werd bij gebrek aan informatie door de Britse inlichtingendienst zelfs een techniek toegepast die men ''tuinieren'' noemde. Britse vliegtuigen dropten of ''plantten'' dan een reeks [[zeemijn]]en op welbepaalde plaatsen. Duitse U-boten die deze zeemijnen opmerkten stuurden een contactbericht om anderen te waarschuwen en leverden zo nieuwe cribs aan de codebrekers.

Bovendien verstuurde men binnen het U-bootnetwerk de weerberichten, gecodeerd met de ''WetterKurz-schlüssel'', weliswaar met de  Enigma-M4, maar in  de eenvoudiger te kraken M3-stand. Dit gebeurde om compatibel te zijn met onder andere de [[weerschip|weerschepen]] die de Enigma-M3 gebruikten. De [[bombe]]s met drie rotoren - de Britse machines die hielpen de Enigmacode te kraken - deden er minder dan 24 uur over om de Enigma-M3 te breken, terwijl zij bijna 20 dagen nodig hadden voor de M4-codes. Ondertussen werden er nieuwe bombes met vier rotoren, geschikt voor het breken van de Enigma-M4, ontwikkeld. Tegen juni 1943 kwamen de eerste bombes met vier rotoren in dienst, en tegen eind 1943 waren bovendien zo'n 50 bombes van de Amerikaanse Navy operationeel. In het najaar van 1943 werden de ''Shark''-berichten doorgaans binnen 24 uur gekraakt.

== Ondergang van de U-boten ==
Het tij van de duikbootoorlog was nu definitief gekeerd. Op enkele korte periodes na werd het gehele Duitse [[radioverkeer]] continu onderschept door een groot aantal [[luisterstation]]s, ''Y-stations'' genoemd. Al deze berichten werden ontcijferd in [[Bletchley Park]], dat op het hoogtepunt meer dan 7000 medewerkers telde. Doordat de posities van de U-boten nu weer bekend waren, gingen er vrijwel geen geallieerde schepen meer verloren en kon er actief op U-boten gejaagd worden.

De Kriegsmarine schreef de hoge verliezen aan U-boten toe aan de invoering van betere geallieerde opsporingstechnieken zoals het ASDIC [[sonar]]systeem en het gebruik van duikboot-opsporingsvliegtuigen. De tegenvallende resultaten van de overgebleven U-boten werden toegeschreven aan de invoering van konvooivaart met begeleiding van torpedobootjagers. De onderzeebootvloot van de Kriegsmarine werd uiteindelijk gedecimeerd. Naar schatting 700 U-boten en 30 000 bemanningsleden gingen verloren op zee.

Het Enigmacodeertoestel was een zeer degelijk ontwerp met een, zeker voor die tijd, onbreekbare codering. Het waren de zwakke schakels in de verzendprocedures en de tactische blunders die dit toestel de achilleshiel van de Duitse oorlogsmachine maakten. De Duitse instanties merkten dit niet op. Ze bleven de Enigma de hele oorlog door in vol vertrouwen gebruiken in alle onderdelen van de krijgsmacht.

== Realiteit versus fictie ==
Sommige boeken en films zoals [[Jonathan Mostow]]s ''[[U-571 (film)|U-571]]'' (fictie 2000) suggereren onterecht dat de codebrekers werden geholpen door inbeslagname van Enigmamachines. De Britse inlichtingendienst was al in 1939 in het bezit van replica's van de Enigma met drie rotoren die hun gegeven waren door de [[Polen (hoofdbetekenis)|Poolse]] geheime dienst. In werkelijkheid werd de vaststelling van het gebruik en de interne bedrading van de vierde rotor verkregen door cryptoanalyse van onderschepte berichten en in beslag genomen codeboeken. De doorbraak in de Tritoncodes kwam er zonder dat men de beruchte Enigma-M4-machine met vier rotoren in bezit had.

Sommige aanvallen op U-boten hadden tot doel de codeboeken van de machines met vier rotoren en Kurzsignalboeken, nodig voor de cribs, te bemachtigen om in te breken in het ''Shark''-codenetwerk. De twee Britse zeelui die verdronken bij de entering van de U-559 wilden na het redden van de codeboeken ook nog de Enigma met vier rotoren ophalen. De U-boot zonk echter te snel en beide zeelui gingen met de boot en de Enigmamachine ten onder.

Hoewel ''[[Enigma (2001)|Enigma]]'' (fictie 2001), van [[Michael Apted]] met o.a Dougray Scott en Kate Winslet, ook historisch incorrect is, geeft deze een beter beeld van de pogingen om in te breken in het U-botennetwerk. Deze film geeft ook een idee van hoe het eraan toeging bij de codebrekers in [[Bletchley Park]].

''[[The Imitation Game]]'' is een [[Verenigd Koninkrijk (hoofdbetekenis)|Brits]]-[[Verenigde Staten (hoofdbetekenis)|Amerikaanse]] film uit [[Film in 2014|2014]] onder regie van [[Morten Tyldum]]. De film is gebaseerd op het boek ''[[Alan Turing]]: The Enigma'' van [[Andrew Hodges]] en ging in première op 29 augustus op het ''[[Telluride Film Festival]]''. De hoofdrol van Alan Turing wordt gespeeld door [[Benedict Cumberbatch]] met [[Keira Knightley]] als Joan Clarke, de enige vrouw in zijn decodeerteam. In Nederland ging de film in première op 8 januari 2015.

== Externe links ==
*{{en}} [http://www.uboat.net/technical/enigma_breaking.htm Gebruik van Enigma op de U-boten en breken van de ''Shark''-codes]
*{{nl}} [https://www.ciphermachinesandcryptology.com/nl/enigma.htm Geschiedenis van de Enigma machine op Codeermachines & Cryptografie]
*{{nl}} [https://www.ciphermachinesandcryptology.com/nl/kurzsignale.htm Gebruik van Kurzsignalen op U-boten]
*{{en}} [https://web.archive.org/web/20091209184137/http://www.bletchleypark.org.uk/ Officiële Site van Bletchley Park] op Codeermachines & Cryptografie
*{{nl}} [https://www.ciphermachinesandcryptology.com/nl/enigmasim.htm simulator van Enigma van Wehrmacht en Kriegmarine M4 (Windows)]
*{{es}} [https://web.archive.org/web/20061212220655/http://portierramaryaire.com/arts/enigma_1.php Enigma Por Mig23]

[[Categorie:Technologie tijdens de Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie:Maritieme geschiedenis]]
[[Categorie:Kriegsmarine]]


text:
# Gonnehem
Gonnehem is een gemeente in het Franse departement Pas-de-Calais (regio Hauts-de-France). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Béthune. Gonnehem telde op 1 januari 2022 2.532 inwoners.

## Geografie
De oppervlakte van Gonnehem bedroeg op 1 januari 2022 15,31 vierkante kilometer; de bevolkingsdichtheid was toen 165,4 inwoners per km².

## Demografie
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).

wikiname: nlwiki

title: Gonnehem

in_language: nl

wikitext:
{{Infobox gemeente Frankrijk
| plaatsnaam = Gonnehem
| wapen = [[Bestand:Blason ville fr Gonnehem (62).svg|85px|Wapen]]
| kaart =
| regio = [[Hauts-de-France]]
| departement = [[Pas-de-Calais]] (62)
| depnr = 62
| arrondissement = [[Arrondissement Béthune|Béthune]]
| kanton = [[Kanton Lillers|Lillers]]
| jaar = 2004
| inwoners = 2235
| dichtheid = 146,1
| oppervlakte = 15,3
| water =
| latitudeGraden = 50
| latitudeMinuten = 34
| latitudeSeconden = 0
| longitudeGraden = 2
| longitudeMinuten = 34
| longitudeSeconden = 0
| E of W = E
| ol of wl = O.L.
| code = 62376
| postcode = 62920
| netnummer =
| hoogteligging = 17 - 44
| aangrenzende gemeenten =
| burgemeester =
| website =
| image = 039 Gonnehem ( 62920 ).JPG
| caption = Gemeentehuis
}}

'''Gonnehem''' is een gemeente in het [[Frankrijk|Franse]] departement [[Pas-de-Calais]] (regio [[Hauts-de-France]]). De plaats maakt deel uit van het arrondissement [[Arrondissement Béthune|Béthune]]. Gonnehem telde op {{Inwonertal|soort=datum}} {{Inwonertal}} inwoners.

==Geografie==
De oppervlakte van Gonnehem bedroeg op {{Inwonertal|soort=datum}} {{inwonertal|soort=oppervlakte}}; de [[bevolkingsdichtheid]] was toen {{inwonertal|soort=dichtheid}} inwoners per km².

<!-- {{Detailkaart Franse gemeente|id=62376}} -->
[[Bestand:62376-Gonnehem-Sols.png|thumb|left|350px|Kaart van de gemeente met belangrijkste infrastructuur, bodemgebruik en omliggende gemeenten]]
{{Clearleft}}

==Demografie==
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: [[INSEE-tellingen]]).
{{Grafiek inwonertal gemeente Frankrijk|id=62376}}
<!-- Bron: Frans bureau voor statistiek. Cijfers inwoneraantal volgens de definitie "population sans doubles comptes" -->

==Externe links==
* {{Link INSEE|id=62376}}

{{Appendix}}
{{Commonscat}}
{{Coor title dms|50|34|0|N|2|34|0|E|type:adm2nd_scale:25000_region:FR}}

[[Categorie:Gonnehem| ]]

title: Situering

Regio: Hauts-de-France

Departement: Pas-de-Calais (62)

Arrondissement: Béthune

Kanton: Lillers

Coördinaten: 50° 34′ NB, 2° 34′ OL

title: Algemeen

title: Overig

Website: Officiële website

title: Detailkaart

Detailkaart: · Locatie in Frankrijk Pas-de-Calais

title: Foto's

Foto's: Gemeentehuis

Portaal: Frankrijk


text:
# Málaga (Santander)
Málaga is een gemeente in het Colombiaanse departement Santander. De gemeente telt 18.343 inwoners (2005).
De plaats is co-zetel van het rooms-katholieke bisdom Málaga-Soatá.
- Library of Congress Control Number: n2009078381
- Nationale Bibliotheek van Israël: 987007560276905171
- Virtual International Authority File: 130419299

Aguada · Albania · Aratoca · Barbosa · Barichara · Barrancabermeja · Betulia · Bolívar · Bucaramanga · Cabrera · California · Capitanejo · Carcasí · Cepitá · Cerrito · Charalá · Charta · Chima · Chipatá · Cimitarra · Concepción · Confines · Contratación · Coromoro · Curití ·  El Carmen de Chucurí · El Guacamayo · El Peñón · El Playón · Encino · Enciso · Florián · Floridablanca · Galán · Gámbita · Girón · Guaca · Guadalupe · Guapotá · Guavatá · Güepsa · Hato · Jesús María · Jordán · La Belleza · Landázuri · La Paz · Lebrija · Los Santos · Macaravita · Málaga · Matanza · Mogotes · Molagavita · Ocamonte · Oiba · Onzaga · Palmar · Palmas del Socorro · Páramo · Piedecuesta · Pinchote · Puente Nacional · Puerto Parra · Puerto Wilches · Rionegro · Sabana de Torres · San Andrés · San Benito · San Gil · San Joaquín · Suaita · San José de Miranda · San Miguel · San Vicente de Chucurí · Santa Bárbara · Santa Helena del Opón · Simacota · Socorro · Sucre · Suratá · Tona · Valle de San José · Vélez · Vetas · Villanueva · Zapatoca

title: Málaga (Santander)

wikitext:
{{Infobox gemeente Colombia
| lat_deg=6
| lat_min=47
| lat_dir=N
| lon_deg=72
| lon_min=40
| lon_dir=W
| naam = Málaga
| kaart = Colombia - Santander - Málaga.svg
| flag = Flag of Málaga (Santander).svg
| coa = Escudo de Málaga (Santander).svg
| dep = Santander
| inwoners = 18.343
| km2 =
| census = 2005
| image =Parque institucional garcia rovira.jpg
| caption =
}}
'''Málaga''' is een [[Gemeenten van Colombia|gemeente]] in het [[Colombia]]anse departement [[Santander (departement)|Santander]]. De gemeente telt 18.343 inwoners (2005).

De plaats is co-zetel van het [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[bisdom Málaga-Soatá]].

{{Appendix|2=
* Departamento Administrativo Nacional de Estadística (DANE)<!--Cijfers geraadpleegd via http://www.geohive.com, oktober 2009-->
}}
{{Bibliografische informatie}}
{{Navigatie departement Santander}}
{{Beginnetje|landen & volken|land=Colombia|2=2009|3=11|4=3}}

{{DEFAULTSORT:Malaga}}
[[Categorie:Gemeente in Santander]]

title: Situering

Departement: Santander

Coördinaten: 6° 47′ NB, 72° 40′ WL

title: Algemeen

title: Overig

title: Detailkaart

Detailkaart: Locatie van Málaga in Santander

title: Foto's

Portaal: Colombia


text:
# Metrojet
Metrojet (Russisch: Авиакомпания Когалымавиа, Aviakompanija Kogalimavija), ook Kogalimavia of Kolavia, is een Russische luchtvaartmaatschappij met als thuishaven Luchthaven Kogalym bij het oliestadje Kogalym ten noordoosten van Soergoet, Chanto-Mansië, West-Siberië in Rusland. Vanuit deze thuisbasis en vanuit Soergoet worden passagiers- en vrachtlijndiensten onderhouden binnen Rusland en naar
omringende landen.

## Geschiedenis
Kogalymavia is opgericht in 1992 vanuit een van de provinciale divisies van Aeroflot.

## Vloot
De vloot van Kogalymavia Airlines bestond op 1 november 2015 (toen de vluchten werden stopgezet ten gevolge van de ramp met Metrojet-vlucht 9268) uit:

## Incidenten/ongevallen
- 1 januari 2011 - Vlucht 7K 348: Een Tupolev Tu-154B-2 met 116 passagiers en 18 bemanningsleden (waarvan 10 als meevliegende crew) aan boord was aan het taxiën op de luchthaven van Soergoet alvorens op te stijgen naar de Luchthaven Domodedovo te Moskou toen een van de drie motoren vlam vatte. Het vliegtuig werd geëvacueerd en brandde geheel uit. Drie mensen kwamen om het leven en 43 passagiers raakten gewond.[2]
- 31 oktober 2015 - Metrojet-vlucht 9268: Een Airbus A321 met 307 passagiers en 7 bemanningsleden aan boord onderweg van Sharm-el-Sheikh naar Sint Petersburg, stort neer in de Sinaïwoestijn ten gevolge van een bomaanslag.[3]

title: Metrojet

wikitext:
{{Infobox luchtvaartmaatschappij
| luchtvaartmaatschappij=Kogalymavia
| afbeelding=PKIERZKOWSKI 070929 RA85784 DME.jpg
| afbeeldingtekst= Een [[Tupolev Tu-154M]] van Kogalymavia
| Vloot=10
| Aantal bestemmingen=15
| IATA=7K
| ICAO=KGL
| callsign=Kogalym
| Opgericht=1992
| Hoofdkwartier=Kogalym
}}
'''Metrojet''' ([[Russisch]]: Авиакомпания Когалымавиа, ''Aviakompanija Kogalimavija''), ook '''Kogalimavia''' of '''Kolavia''', is een [[Rusland|Russische]] [[luchtvaartmaatschappij]] met als thuishaven [[Luchthaven Kogalym]] bij het oliestadje [[Kogalym]] ten noordoosten van [[Soergoet]], [[Chanto-Mansië]], [[West-Siberië]] in [[Rusland]]. Vanuit deze thuisbasis en vanuit Soergoet worden passagiers- en vrachtlijndiensten onderhouden binnen Rusland en naar
omringende landen.

==Geschiedenis==
Kogalymavia is opgericht in 1992 vanuit een van de provinciale divisies van Aeroflot.

==Vloot==
De vloot van Kogalymavia Airlines bestond op 1 november 2015 (toen de vluchten werden stopgezet ten gevolge van de ramp met [[Metrojet-vlucht 9268]]) uit:<ref>[https://web.archive.org/web/20120314054213/http://www.ch-aviation.ch/aircraft.php?search=set&airline=7K&al_op=1 ch-aviation.com – Kolavia] retrieved 1 November 2015</ref>

{| class="toccolours" border="1" cellpadding="2" style="border-collapse:collapse"
|+ '''Kogalymavia-vloot'''
|- style="background:lightblue;"
!Aircraft||Totaal||Orders||Opmerkingen
|-
|[[Airbus A321-200]]||align=center|4<!--without EI-ETJ-->||align=center|20||uitgevoerd als ''Metrojet'', alle vliegtuigen worden verkocht vanaf december
|-
|[[Bombardier Challenger 850]]||align=center|2||align=center|—||gebruikt voor VIP-chartervluchten
|-
!Totaal
!6
!20
!
|}

==Incidenten/ongevallen==
* 1 januari 2011 - Vlucht 7K 348: Een Tupolev Tu-154B-2 met 116 passagiers en 18 bemanningsleden (waarvan 10 als meevliegende crew) aan boord was aan het taxiën op de luchthaven van [[Soergoet]] alvorens op te stijgen naar de [[Luchthaven Domodedovo]] te [[Moskou]] toen een van de drie motoren vlam vatte. Het vliegtuig werd geëvacueerd en brandde geheel uit. Drie mensen kwamen om het leven en 43 passagiers raakten gewond.<ref>[http://avherald.com/h?article=4358a6d0 Accident: Kolavia T154 at Surgut on Jan 1st 2011, aircraft burned down] The Aviation Herald, 1 januari 2011. [https://web.archive.org/web/20230712124950/http://avherald.com/h?article=4358a6d0 Gearchiveerd] op 12 juli 2023.</ref>
* 31 oktober 2015 - [[Metrojet-vlucht 9268]]: Een [[Airbus A321]] met 307 passagiers en 7 bemanningsleden aan boord onderweg van [[Sharm-el-Sheikh]] naar [[Sint Petersburg]], stort neer in de [[Sinaïwoestijn]] ten gevolge van een bomaanslag.<ref>[https://www.nrc.nl/nieuws/2015/10/31/passagiersvliegtuig-op-weg-naar-rusland-vermist-boven-egypte Russisch passagiersvliegtuig neergestort boven Egypte], [[NRC Handelsblad|nrc.nl]], 31 oktober 2015</ref>

{{commonscat|Kolavia}}
{{appendix}}

[[Categorie:Russische luchtvaartmaatschappij]]

title: Kogalymavia

IATA 7K: ICAO KGL · Roepletters Kogalym

Hoofdkantoor: Kogalym

Portaal: Luchtvaart


text:
# Onttakelen
Onttakelen is de term die in de scheepvaart wordt gebruikt wanneer een schip geheel ontdaan wordt van alle tuigage, dus in elk geval de zeilen, touwen en katrollen en het want.
Een schip wordt onttakeld zodat het nagekeken en hersteld kan worden, of als het opgelegd of sloopklaar gemaakt wordt. Na een lange reis was het onttakelen een wettelijke taak van de bemanning die voor die reis aangemonsterd had, als de schipper dat wenste.
Het woord verwijst naar takelage, een term die voor het tuigage gebruikt wordt, maar in ruimere zin alle gerei kan omvatten dat tot een (zeil)schip behoort en nodig is om het vaarklaar te houden, zoals ook de ankers.
Bij windmolens heeft term een vergelijkbare betekenis: zeilen en roeden worden verwijderd, hetzij voor onderhoud, hetzij voor de overgang van windkracht naar motorisch aangedreven werktuigen. Als dan ook de kap en eventueel nog meer van de bovenbouw verwijderd wordt, spreekt men van een molenromp of molenstomp.
In ruime zin wordt de term ook gebruikt voor iets dat ontdaan is van werkende delen en daardoor niet kan functioneren.

title: Onttakelen

wikitext:
'''Onttakelen''' is de term die in de scheepvaart wordt gebruikt wanneer een schip geheel ontdaan wordt van alle [[Tuigage (schip)|tuigage]], dus in elk geval de [[Zeil (schip)|zeilen]], touwen en katrollen en het want.

Een schip wordt onttakeld zodat het nagekeken en hersteld kan worden, of als het [[Opleggen (schip)|opgelegd]] of sloopklaar gemaakt wordt. Na een lange reis was het onttakelen een wettelijke taak van de bemanning die voor die reis [[Aanmonsteren|aangemonsterd]] had, als de schipper dat wenste.<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://gtb.ivdnt.org/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M067633&lemmodern=takelage&domein=0&conc=true |titel=takelage |datum=2007 |bezochtdatum=2025-07-02 |werk=gtb.ivdnt.org}}</ref>

Het woord verwijst naar ''takelage'', een term die voor het tuigage gebruikt wordt, maar in ruimere zin alle gerei kan omvatten dat tot een (zeil)schip behoort en nodig is om het vaarklaar te houden, zoals ook de [[Anker (schip)|ankers]].<ref>{{Citeer web |url=https://gtb.ivdnt.org/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M067632.re.1&lemmodern=onttakelen&domein=0&conc=true |titel=onttakelen |datum=2007 |bezochtdatum=2025-07-02 |werk=gtb.ivdnt.org}}</ref><ref name=":0" />

Bij [[windmolen|windmolens]] heeft term een vergelijkbare betekenis: [[Zeil (molen)|zeilen]] en [[roeden]] worden verwijderd, hetzij voor onderhoud, hetzij voor de overgang van windkracht naar motorisch aangedreven werktuigen. Als dan ook de [[Kap (bovenkruier)|kap]] en eventueel nog meer van de bovenbouw verwijderd wordt, spreekt men van een molenromp of molenstomp.

In ruime zin wordt de term ook gebruikt voor iets dat ontdaan is van werkende delen en daardoor niet kan functioneren.

{{Appendix|bron}}
[[Categorie:Scheepvaartterminologie]]
[[Categorie:Molinologie]]


text:
# Ráisduottarháldi
De Ráisduottarháldi (ook Ráisduattarháldi) is een 1361.4 meter hoge berg die grotendeels in de Noorse provincie Troms ligt. De berg ligt op enkele meters van de Finse grens.
In 2015 werd vanuit Noorwegen voorgesteld om de grens als kerstcadeau iets op te schuiven, opdat de top dan in Finland zou komen te liggen, waarmee dat land een nieuw hoogste punt zou krijgen. Het huidige hoogste punt van Finland, de 1324 meter hoge Haltiatunturi, ligt iets verderop.

title: Ráisduottarháldi

wikitext:
{{Infobox berg
| naam               = Ráisduottarháldi<br/>
| afbeelding         =
| onderschrift       =
| afbeelding2        =
| onderschrift2      =
| hoogte             = 1361,4<ref>http://kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Hoyeste-fjelltopp-i-kommunen/hoyeste-fjelltopp-i-hver-kommune</ref>
| mapname            = Troms
| lat_deg            = 69
| lat_min            = 19
| lat_sec            = 25
| lat_dir            = N
| lon_deg            = 21
| lon_min            = 16
| lon_sec            = 42
| lon_dir            = E
| ligging            = [[Troms]]. [[Noorwegen]]
| gebergte           =
| dominantie         =
| prominentie        =
| eerstebeklimming   =
| eenvoudigsteroute  =
| ouderdomgesteente  =
| type               =
| laatsteuitbarsting =
| nummer             =
| nummer_uitgebreid  =
}}
De '''Ráisduottarháldi''' (ook '''Ráisduattarháldi''') is een 1361.4 meter hoge [[berg (landvorm)|berg]] die grotendeels in de [[Noorwegen|Noorse]] provincie [[Troms]] ligt. De berg ligt op enkele meters van de [[Finland|Finse]] grens.

In 2015 werd vanuit Noorwegen voorgesteld om de grens als kerstcadeau iets op te schuiven, opdat de top dan in Finland zou komen te liggen, waarmee dat land een nieuw hoogste punt zou krijgen.<ref>[http://www.theatlantic.com/international/archive/2015/12/peak-present/421266/ Artikel] in [[The Atlantic]]</ref> Het huidige hoogste punt van Finland, de 1324 meter hoge [[Haltiatunturi]], ligt iets verderop.

{{Appendix}}

[[Categorie:Berg in Noorwegen]]
[[Categorie:Geografie van Troms]]

title: Ráisduottarháldi ·

Ligging: Troms. Noorwegen

Portaal: Aardwetenschappen


text:
# Kennelia albifascies
Kennelia albifascies is een vlinder uit de familie bladrollers (Tortricidae). De wetenschappelijke naam voor deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1900 door Walsingham.
De soort komt voor in tropisch Afrika.

title: Kennelia albifascies

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Kennelia albifascies''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| familie = [[Bladrollers|Tortricidae]] (Bladrollers)
| geslacht = ''[[Kennelia]]''
| w-naam = ''Kennelia albifascies''
| auteur = Walsingham
| datum = 1900
| haakjes = ja
| species =
| commons =
}}
'''''Kennelia albifascies''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie [[bladrollers]] (Tortricidae). De wetenschappelijke naam voor deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1900 door Walsingham.

De soort komt voor in [[Afrotropisch gebied|tropisch Afrika]].

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|2012-DePrins-DePrins}} [bezocht 21-3-2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|03|21}}

[[Categorie:Bladrollers]]
[[Categorie:Dier uit het Afrotropisch gebied]]

title: Kennelia albifascies

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Tortricidae (Bladrollers)

Geslacht: Kennelia

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Pachycondyla nigrita
Pachycondyla nigrita is een mierensoort uit de onderfamilie van de Ponerinae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1895 door Emery.

title: Pachycondyla nigrita

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Pachycondyla nigrita''
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Mieren|Formicidae]] (Mieren)
| onderfamilie = [[Ponerinae (dieren)|Ponerinae]]
| tribus = [[Ponerini]]
| geslacht = ''[[Pachycondyla]]''
| w-naam = ''Pachycondyla nigrita''
| auteur = Emery
| datum = 1895
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}

'''''Pachycondyla nigrita''''' is een [[Mieren|mierensoort]] uit de onderfamilie van de [[Ponerinae (dieren)|Ponerinae]].<ref>[https://www.antwiki.org/wiki/Pachycondyla_nigrita Vermelding van de soort op Antwiki (Geraadpleegd april 2013)]{{Dode link}}</ref><ref>[http://www.antweb.org/description.do?genus=Pachycondyla&name=nigrita&rank=species Vermelding van de soort op Antweb (Geraadpleegd april 2013)]</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1895 door Emery.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|13}}

[[Categorie:Pachycondyla]]

title: Pachycondyla nigrita

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Formicidae (Mieren)

Onderfamilie: Ponerinae

Geslachtengroep: Ponerini

Geslacht: Pachycondyla

title: Soort


text:
# Conrad (Ben Howard)
Conrad is een nummer van de Britse singer-songwriter Ben Howard uit 2014. Het is de derde single van zijn tweede studioalbum I Forget Where We Were.
"Conrad" gaat over een mislukte relatie die Howard had. Het 'verhaal' ('tale') waarnaar Howard lijkt te verwijzen, heet eigenlijk 'The Tale' en is geschreven door de beroemde in Polen geboren Britse schrijver Joseph Conrad in 1919. Dat specifieke verhaal draait om het thema machtsmisbruik. Het belangrijkste gevoel dat Howard in dit nummer probeert naar voren te brengen, is dat zijn ex op dezelfde manier misbruik van hem maakte. Hij heeft een les heeft geleerd uit de ervaring teleurgesteld te zijn in die romance. De plaat werd enkel in België een kleine hit; het bereikte de 45e positie in de Vlaamse Ultratop 50.

title: Conrad (Ben Howard)

wikitext:
{{Infobox single
| Titel = Conrad
| Artiest = [[Ben Howard]]
| van Album = I Forget Where We Were
| B-kant =
| Releasedatum = [[20 oktober]] [[2014]]
| Drager = [[Muziekdownload]]
| Opname = 2014
| Genre = [[Folkmuziek|Folk]], [[indiefolk]]
| Duur = 3:57
| Label = Tôt ou Tard
| Schrijver = Ben Howard
| Producer = Chris Bone
| Status =
| Hitlijsten =
*45 ([[Vlaamse Ultratop 50]])<ref>[https://www.ultratop.be/nl/song/1491d4/Ben-Howard-Conrad Vlaamse Ultratop 50]. [https://web.archive.org/web/20230410200622/https://www.ultratop.be/nl/song/1491d4/Ben-Howard-Conrad Gearchiveerd] op 10 april 2023.</ref>
*tip27 (Wallonië)<ref>[https://www.ultratop.be/fr/song/1491d4/Ben-Howard-Conrad Wallonië]. [https://web.archive.org/web/20230417111141/https://www.ultratop.be/fr/song/1491d4/Ben-Howard-Conrad Gearchiveerd] op 17 april 2023.</ref>
| Vorige = ''[[End of the Affair]]''
(2014)
| Huidige = '''Conrad'''
(2014)
| Volgende = ''[[Rivers in Your Mouth]]''
(2015)
}}
'''Conrad''' is een nummer van de Britse [[singer-songwriter]] [[Ben Howard]] uit 2014. Het is de derde single van zijn tweede studioalbum ''I Forget Where We Were''.

"Conrad" gaat over een mislukte relatie die Howard had. Het 'verhaal' ('tale') waarnaar Howard lijkt te verwijzen, heet eigenlijk 'The Tale' en is geschreven door de beroemde in Polen geboren Britse schrijver [[Joseph Conrad]] in 1919. Dat specifieke verhaal draait om het thema machtsmisbruik. Het belangrijkste gevoel dat Howard in dit nummer probeert naar voren te brengen, is dat zijn ex op dezelfde manier misbruik van hem maakte. Hij heeft een les heeft geleerd uit de ervaring teleurgesteld te zijn in die romance.<ref>[https://www.songmeaningsandfacts.com/ben-howards-conrad-lyrics-meaning/ Ben Howard's "Conrad" Lyrics Meaning - Song Meanings and Facts]. [https://web.archive.org/web/20230416095049/https://www.songmeaningsandfacts.com/ben-howards-conrad-lyrics-meaning/ Gearchiveerd] op 16 april 2023.</ref> De plaat werd enkel in België een kleine hit; het bereikte de 45e positie in de [[Vlaamse Ultratop 50]].

{{appendix}}
[[Categorie:Nummer van Ben Howard]]
[[Categorie:Single uit 2014]]

title: Conrad

Uitgebracht: 20 oktober 2014

Soort drager: Muziekdownload

Genre: Folk, indiefolk

Label: Tôt ou Tard

Schrijver(s): Ben Howard

Producent(en): Chris Bone

title: Hoogste positie(s) in de hitlijsten

Hoogste positie(s) in de hitlijsten: - 45 (Vlaamse Ultratop 50) - tip27 (Wallonië)

title: Ben Howard

End of the Affair · (2014): Conrad · (2014) · Rivers in Your Mouth · (2015)

Portaal: Muziek


text:
# Sint-Leonarduskerk (Dannemarie)
De Sint-Leonarduskerk (Duits: Kirche Saint-Léonard; Frans: église Saint-Léonard) is een rooms-katholiek neogotisch kerkgebouw in de Franse gemeente Dannemarie (Haut-Rhin).

## Bouwgeschiedenis
De eerste vermelding van een kerkgebouw op deze plaats dateert uit 1289. Het werd in 1427 en vervolgens opnieuw in 1474 tijdens de Dertigjarige Oorlog verwoest. In 1652 stond enkel het priesterkoor nog recht.
De uit Dannemarie afkomstige Thi(é)baud Henning (1576-1651), die lid van de Raad van State, aalmoezenier van koning Lodewijk XIII van Frankrijk en commende genietend abt van de abdij van Saint-Jean du Jard was, besloot de kerk te laten herbouwen en haar zowel van klokken als van meubilair en versieringen te voorzien. Dit nieuwe kerkgebouw werd onder het toezicht van zijn neef Barthélémy Héning - die hij dit bij testament had opgedragen - tussen 1655 en 1670 opgetrokken.
De huidige, 45 meter hoge klokkentoren dateert dan weer uit 1725. Het oude kerkgebouw werd in 1844 gesloopt en vanaf 1845 in haar huidige vorm herbouwd.

## Interieur
Hoewel het gebouw zelf neogotisch van stijl is, is het interieur dan weer barok.
In de kerk staat ook een orgel uit 1845-1846 van de orgelmakerij Daublaine Callinet, waarvan de orgelkast in 1988 en het instrumentale gedeelte in 2012 als historisch monument werden geklasseerd.
- Spreekgestoelte.
- Reliëfs aangebracht op bovenaan de zuilen van het middenschip.

title: Sint-Leonarduskerk (Dannemarie)

wikitext:
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Leonarduskerk
| afbeelding        = Dannemarie, Eglise Saint-Léonard.jpg
| onderschrift      =
| mapname           = Frankrijk
| lat_deg           = 47
| lat_min           = 37
| lat_sec           = 48
| lat_dir           = N
| lon_deg           = 7
| lon_min           = 7
| lon_sec           = 10
| lon_dir           = E
| plaats            = [[Dannemarie (Haut-Rhin)]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          =
| uitbreiding       =
| renovatie         =
| sluiting          =
| sloopjaar         =
| opgedragen        =
| begraafplaats     =
| monumentstatus    = Opgenomen in [[Inventaire général du patrimoine culturel]]
| stijlperiode      = [[Neogotiek]]
| architect         =
| bouwmethode       =
| bouwmateriaal     =
| afmeting          =
| toren             =
| vrijstaande klokkentoren =
| klokkentoren      = 45 m
| portaal           =
| koor              =
| schip             =
| preekstoel        =
| doopvont          =
| altaar            =
| orgel             = [[orgel]] van [[Daublaine Callinet]] (1846)
| zitplaatsen       =
| diverse           =
| titelkardinaal    =
| aartsbisdom       =
| bisdom            =
| aartspriester     =
| afbeelding2       = Dannemarie-Orgue Callinet.jpg
| onderschrift2     = Orgel van Daublaine Callinet.
| afbeelding3       =
| onderschrift3     =
| lijst             =
}}
De '''Sint-Leonarduskerk''' ([[Duits]]: ''Kirche Saint-Léonard''; [[Frans]]: ''église Saint-Léonard'') is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholiek]] [[Neogotiek|neogotisch]] kerkgebouw in de [[Frankrijk|Franse]] gemeente [[Dannemarie (Haut-Rhin)]].

==Bouwgeschiedenis==
{{twijfel-gedeelte|De Dertigjarige Oorlog was 1618-1648, dus om een verwoesting in 1474 eraan te wijten lijkt me wel erg woest|2021|09|30}}
De eerste vermelding van een kerkgebouw op deze plaats dateert uit [[1289]].<ref name="patrimoine-religieux.fr">{{Citeer web |url=http://www.patrimoine-religieux.fr/eglises_edifices/68-Haut-Rhin/68068-Dannemarie/140638-EgliseSaint-Leonard |titel=''Le patrimoine des communes du Haut-Rhin'', I, Charenton-le-Pont, 1998, p. 298. |bezochtdatum=2018-01-13 |archiefdatum=2018-01-14 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180114020318/http://www.patrimoine-religieux.fr/eglises_edifices/68-Haut-Rhin/68068-Dannemarie/140638-EgliseSaint-Leonard |dodeurl=ja }}</ref> Het werd in [[1427]] en vervolgens opnieuw in [[1474]] tijdens de [[Dertigjarige Oorlog]] verwoest. In [[1652]] stond enkel het [[priesterkoor]] nog recht.<ref name="patrimoine-religieux.fr" />

De uit Dannemarie afkomstige Thi(é)baud Henning (1576-1651), die lid van de [[Raad van State (Frankrijk)|Raad van State]], [[aalmoezenier]] van koning [[Lodewijk XIII van Frankrijk]] en [[commende]] genietend [[abt (abdij)|abt]] van de abdij van Saint-Jean du Jard was, besloot de kerk te laten herbouwen en haar zowel van klokken als van meubilair en versieringen te voorzien.<ref>{{Aut|G. Trendel}}, ''Découverte de l'Alsace fantastique'', Straatsburg, 1989, p. 250, [https://web.archive.org/web/20180114020318/http://www.patrimoine-religieux.fr/eglises_edifices/68-Haut-Rhin/68068-Dannemarie/140638-EgliseSaint-Leonard ''Le patrimoine des communes du Haut-Rhin'', I, Charenton-le-Pont, 1998, p. 298.]</ref> Dit nieuwe kerkgebouw werd onder het toezicht van zijn neef Barthélémy Héning - die hij dit bij testament had opgedragen - tussen [[1655]] en [[1670]] opgetrokken.

De huidige, 45 meter hoge [[klokkentoren]] dateert dan weer uit [[1725]]. Het oude kerkgebouw werd in [[1844]] gesloopt en vanaf [[1845]] in haar huidige vorm herbouwd.<ref>{{Aut|G. Trendel}}, ''Découverte de l'Alsace fantastique'', Straatsburg, 1989, p. 250.</ref>

==Interieur==
Hoewel het gebouw zelf neogotisch van stijl is, is het interieur dan weer [[barok (stijlperiode)|barok]].<ref name="patrimoine-religieux.fr" />

In de kerk staat ook een [[orgel]] uit [[1845]]-[[1846]] van de orgelmakerij [[Daublaine Callinet]],<ref>{{Aut|P. Meyer-Siat}}, ''Orgues en Alsace: Inventaire technique des orgues du Haut-Rhin'', Straatsburg, 1985, p. 93.</ref> waarvan de orgelkast in 1988 en het instrumentale gedeelte in 2012 als historisch monument werden geklasseerd.
<gallery>
2013-04-29 16-16-42-egl-dannemarie.jpg|Spreekgestoelte.
2013-04-29 16-07-32-egl-dannemarie.jpg|Reliëfs aangebracht op bovenaan de zuilen van het middenschip.
</gallery>

==Noten==
{{References|90%|2}}

==Referenties==
* [https://web.archive.org/web/20180114020318/http://www.patrimoine-religieux.fr/eglises_edifices/68-Haut-Rhin/68068-Dannemarie/140638-EgliseSaint-Leonard ''Le patrimoine des communes du Haut-Rhin'', I, Charenton-le-Pont, 1998, p. 298.]
* {{Aut|P. Meyer-Siat}}, ''Orgues en Alsace: Inventaire technique des orgues du Haut-Rhin'', Straatsburg, 1985, p. 93.
* {{Aut|G. Trendel}}, ''Découverte de l'Alsace fantastique'', Straatsburg, 1989, p. 250.

[[Categorie:Rooms-katholiek kerkgebouw in Frankrijk|Leonardus]]
[[Categorie:Dannemarie (Haut-Rhin)]]
[[Categorie:Historisch monument in Grand Est]]
[[Categorie:Bouwwerk in Haut-Rhin]]

title: Sint-Leonarduskerk

Plaats: Dannemarie (Haut-Rhin)

Denominatie: Rooms-Katholieke Kerk

Coördinaten: 47° 38′ NB, 7° 7′ OL

Monumentale status: Opgenomen in Inventaire général du patrimoine culturel

title: Architectuur

Stijlperiode: Neogotiek

title: Interieur

Orgel: orgel van Daublaine Callinet (1846)

title: Detailkaart

Detailkaart: Sint-Leonarduskerk (Frankrijk) · Sint-Leonarduskerk

title: Afbeeldingen

Afbeeldingen: Orgel van Daublaine Callinet.

Portaal: Christendom


text:
# Resolutie 2148 Veiligheidsraad Verenigde Naties
Resolutie 2148 van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties werd op 3 april 2014 unaniem door de VN-Veiligheidsraad aangenomen. De resolutie stemde in met de herziene prioriteiten van de UNAMID-vredesmacht die in de Soedanese regio Darfur actief was, zoals deze waren voorgesteld in een rapport van de secretaris-generaal.

## Achtergrond
Al in de jaren 1950 was het zwarte zuiden van Soedan in opstand gekomen tegen het overheersende Arabische noorden. De vondst van aardolie in het zuiden maakte het conflict er enkel maar moeilijker op. In 2002 kwam er een staakt-het-vuren en werden afspraken gemaakt over de verdeling van de olie-inkomsten. Verschillende rebellengroepen waren hiermee niet tevreden en in 2003 ontstond het conflict in Darfur tussen deze rebellen en de door de regering gesteunde janjaweed-milities. Die laatsten gingen over tot etnische zuiveringen en in de volgende jaren werden in Darfur grove mensenrechtenschendingen gepleegd waardoor miljoenen mensen op de vlucht sloegen.

## Inhoud
In het jaar 2013 was de veiligheid in Darfur er flink op achteruit gegaan door de gevechten tussen het regeringsleger en rebellengroepen. Daarbij waren ook paramilitaire eenheden en stammenmilities. De bevolking betaalde hiervan het gelag. Het aantal vluchtelingen en de nood aan humanitaire hulp waren sterk gestegen. Hulpverleners konden de meeste mensen bereiken, maar in de gebieden waar gevochten werd werd hun door de Soedanese overheid de toegang  ontzegd. Men was ook bezorgd over berichten dat het geweld in Darfur sinds februari 2014 ontspoorde.
De partijen werden gehouden aan de uitvoering van het Doha-document voor Vrede in Darfur uit 2011 als basis voor het vredesproces. Er was echter nog steeds geen politiek akkoord tussen de regering en de rebellen en de uitvoering stokte, wat ook de UNAMID-vredesmacht voor problemen stelde. Daarnaast hadden een aantal contingenten van de missie ernstige tekortkomingen in capaciteit en was er nood aan betere coördinatie en integratie, ook met het VN-landenteam. Ook de medewerking van de Soedanese overheid bleef ondanks verbetering ondermaats.
Om die problemen het hoofd te bieden had de secretaris-generaal een rapport met aanbevelingen opgesteld. De strategische prioriteiten van UNAMID werden als volgt herzien:
- Het beschermen van de bevolking,
- Hulp bij de levering van noodhulp en bescherming van hulpverleners,
- Bemiddeling tussen de Soedanese overheid en rebellengroepen die het Doha-document niet ondertekend hadden,
- Bemiddeling in het communautaire conflict in Darfur; onder meer met maatregelen om de oorzaken aan te pakken.

De secretaris-generaal had onder meer voorgesteld het politiecomponent drastisch in te krimpen om het effectiever te maken. Hem werd gevraagd de aanpassingen verder uit te werken in zijn volgende driemaandelijkse rapport. Ook werden de lidstaten gevraagd om meer broodnodige helikopters bij te dragen aan de vredesmacht.

## Verwante resoluties
- Resolutie 2126 Veiligheidsraad Verenigde Naties (2013)
- Resolutie 2138 Veiligheidsraad Verenigde Naties
- Resolutie 2173 Veiligheidsraad Verenigde Naties
- Resolutie 2200 Veiligheidsraad Verenigde Naties (2015)

Lijst ·  2133 ·  2134 ·  2135 ·  2136 ·  2137 ·  2138 ·  2139 ·  2140 ·  2141 ·  2142 ·  2143 ·  2144 ·  2145 ·  2146 ·  2147 ·  2148 ·  2149 ·  2150 ·  2151 ·  2152 ·  2153 ·  2154 ·  2155 ·  2156 ·  2157 ·  2158 ·  2159 ·  2160 ·  2161 ·  2162 ·  2163 ·  2164 ·  2165 ·  2166 ·  2167 ·  2168 ·  2169 ·  2170 ·  2171 ·  2172 ·  2173 ·  2174 ·  2175 ·  2176 ·  2177 ·  2178 ·  2179 ·  2180 ·  2181 ·  2182 ·  2183 ·  2184 ·  2185 ·  2186 ·  2187 ·  2188 ·  2189 ·  2190 ·  2191 ·  2192 ·  2193 ·  2194 ·  2195

wikitext:
{{Infobox VN-resolutie
| nr    = 2148
| code  = S/RES/2148
| van   = VR
| verg  = 7152
| datum = 3 april
| jaar  = 2014
| ond   = Conflict in Darfur
| besl  = Herzag de prioriteiten van de [[UNAMID]]-vredesmacht.
| voor  = 15
| tegen = 0
| onth  = 0
| afbeelding        = COSV - Darfur 2009 - Cattle watering.jpg
| onderschrift      = Vee aan een drinkplaats in Darfur; 2009.
}}
'''Resolutie 2148 van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties''' werd op 3 april 2014 [[Unanimiteit|unaniem]] door de [[Veiligheidsraad van de Verenigde Naties|VN-Veiligheidsraad]] aangenomen. De [[Resolutie van de Verenigde Naties|resolutie]] stemde in met de herziene prioriteiten van de [[UNAMID]]-vredesmacht die in de [[Soedan]]ese regio [[Darfur (regio)|Darfur]] actief was, zoals deze waren voorgesteld in een rapport<ref name="s2014-138">{{Citeer web|url=http://www.un.org/ga/search/viewm_doc.asp?symbol=S/2014/138|titel=Special report of the Secretary-General on the review of the AU-UN Hybrid Operation in Darfur|taal=en|uitgever=VN|datum=25 februari 2014|bezochtdatum=6 april 2014}}</ref> van de [[Secretaris-generaal van de Verenigde Naties|secretaris-generaal]].<ref name="unsc11342">{{Citeer web|url=http://www.un.org/News/Press/docs/2014/sc11342.doc.htm|titel=SC endorses secretary-general's revised strategic priorities for UNAMID|taal=en|uitgever=VN|datum=3 april 2014|bezochtdatum=6 april 2014}}</ref>

== Achtergrond ==
{{Zie hoofdartikel|Conflict in Darfur}}
Al in de [[1950-1959|jaren 1950]] was het zwarte zuiden van [[Soedan]] in opstand gekomen tegen het overheersende [[Arabieren|Arabische]] noorden. De vondst van [[aardolie]] in het zuiden maakte het conflict er enkel maar moeilijker op. In [[2002]] kwam er een [[staakt-het-vuren]] en werden afspraken gemaakt over de verdeling van de olie-inkomsten. Verschillende rebellengroepen waren hiermee niet tevreden en in [[2003]] ontstond het conflict in Darfur tussen deze rebellen en de door de regering gesteunde [[janjaweed]]-[[militie]]s. Die laatsten gingen over tot [[etnische zuivering]]en en in de volgende jaren werden in Darfur grove [[mensenrechten]]schendingen gepleegd waardoor miljoenen mensen op de vlucht sloegen.

== Inhoud ==
In het jaar 2013 was de veiligheid in [[Darfur (regio)|Darfur]] er flink op achteruit gegaan door de gevechten tussen het regeringsleger en rebellengroepen. Daarbij waren ook [[paramilitair]]e eenheden en stammen[[militie]]s. De bevolking betaalde hiervan het gelag. Het aantal [[vluchteling]]en en de nood aan humanitaire hulp waren sterk gestegen. Hulpverleners konden de meeste mensen bereiken, maar in de gebieden waar gevochten werd werd hun door de Soedanese overheid de toegang  ontzegd. Men was ook bezorgd over berichten dat het geweld in Darfur sinds februari 2014 ontspoorde.

De partijen werden gehouden aan de uitvoering van het [[Doha-document voor Vrede in Darfur]] uit 2011 als basis voor het vredesproces. Er was echter nog steeds geen politiek akkoord tussen de regering en de rebellen en de uitvoering stokte, wat ook de [[UNAMID]]-vredesmacht voor problemen stelde. Daarnaast hadden een aantal contingenten van de missie ernstige tekortkomingen in capaciteit en was er nood aan betere coördinatie en integratie, ook met het [[VN-landenteam]]. Ook de medewerking van de Soedanese overheid bleef ondanks verbetering ondermaats.

Om die problemen het hoofd te bieden had de [[Secretaris-generaal van de Verenigde Naties|secretaris-generaal]] een rapport met aanbevelingen opgesteld. De strategische prioriteiten van UNAMID werden als volgt herzien:
* Het beschermen van de bevolking,
* Hulp bij de levering van noodhulp en bescherming van hulpverleners,
* Bemiddeling tussen de Soedanese overheid en rebellengroepen die het Doha-document niet ondertekend hadden,
* Bemiddeling in het [[communautair conflict|communautaire]] conflict in Darfur; onder meer met maatregelen om de oorzaken aan te pakken.

De secretaris-generaal had onder meer voorgesteld het politiecomponent drastisch in te krimpen om het effectiever te maken. Hem werd gevraagd de aanpassingen verder uit te werken in zijn volgende driemaandelijkse rapport. Ook werden [[Lidstaten van de Verenigde Naties|de lidstaten]] gevraagd om meer broodnodige helikopters bij te dragen aan de vredesmacht.

== Verwante resoluties ==
* [[Resolutie 2126 Veiligheidsraad Verenigde Naties]] (2013)
* [[Resolutie 2138 Veiligheidsraad Verenigde Naties]]
* [[Resolutie 2173 Veiligheidsraad Verenigde Naties]]
* [[Resolutie 2200 Veiligheidsraad Verenigde Naties]] (2015)

{{Appendix}}
{{Navigatie VN-resoluties|VR|2014}}

[[Categorie:Resolutie van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties uit 2014| 2148]]
[[Categorie:VN-resolutie over UNAMID|VR2148]]

title: Resolutie 2148

Van de: Veiligheidsraad van de Verenigde Naties

Datum: 3 april 2014

Stemming: voor · 15onth. · 0tegen · 0

Onderwerp: Conflict in Darfur

Beslissing: Herzag de prioriteiten van de UNAMID-vredesmacht.

title: Samenstelling VN-Veiligheidsraad in 2014

Samenstelling VN-Veiligheidsraad in 2014: China · Frankrijk · Rusland · Verenigd Koninkrijk · Verenigde Staten

Samenstelling VN-Veiligheidsraad in 2014: Argentinië · Australië · Tsjaad · Chili · Jordanië · Zuid-Korea · Litouwen · Luxemburg · Nigeria · Rwanda


text:
# Ruigpootbuizerd
De ruigpootbuizerd (Buteo lagopus) is een vogel uit de familie van Havikachtigen (Accipitridae).

## Kenmerken
De vogel is 49 tot 59 cm lang en heeft een spanwijdte van 125 tot 148 cm. De ruigpootbuizerd kan sterk lijken op de (gewone) buizerd omdat laatstgenoemde een erg variabel verenkleed heeft. Onervaren vogelaars determineren vaak gewone buizerds als ruigpootbuizerd. Ruigpootbuizerds verschillen van de buizerd door hun iets forsere postuur, langere vleugels (spanwijdte is ongeveer 17 cm langer) en een witte bovenstaart die aan het uiteinde door een duidelijke donkere band wordt afgegrensd. Ook van onder is de staart licht gekleurd. Lichte buizerds kunnen ook wit op de staart hebben, maar missen (meestal) die duidelijke donkere band. Van dichtbij zijn de bevederde poten het allerbeste kenmerk; hieraan ontleent de vogel zijn Nederlandse naam.

## Voortplanting
Het legsel bestaat uit drie tot zes eieren.

## Voorkomen
Ruigpootbuizerds komen voor in een groot gebied rond de Noordpool in Noord-Europa, Azië en Noord-Amerika (zie verspreidingskaart). Broedvogels uit Scandinavië komen in de winter in een groot deel van Europa voor, met uitzondering van het zuiden. In Nederland en België zijn ze 's winters ook aan te treffen. In de zomer broeden deze vogels in de Noorse berggebieden (fjell). Moerassig terrein, afgewisseld met heide, berkenbos, wilgenstruweel en rotsen.

Het voorkomen in Nederland in de winter heeft een grillig karakter. De ruigpootbuizerd komt dan voor in zeer klein aantal, maar soms veel meer zoals in 1981, 1995 en sinds de millenniumwisseling.
De soort telt 4 ondersoorten:
- B. l. lagopus: noordelijk Eurazië.
- B. l. menzbieri: noordoostelijk Azië.
- B. l. kamtschatkensis: Kamtsjatka.
- B. l. sanctijohannis: Alaska en Canada.

## Status
De ruigpootbuizerd heeft een groot verspreidingsgebied en daardoor is de kans op de status kwetsbaar (voor uitsterven) gering. De grootte van de populatie is in 2020 geschat op 350 - 800 duizend volwassen individuen. Men veronderstelt dat dit aantal stabiel blijft. Om deze redenen staat deze buizerd als niet bedreigd op de Rode Lijst van de IUCN.

title: Ruigpootbuizerd

wikitext:
{{Taxobox vogel
| status            = LC
| statusbron        = 2021
| rl-id             = 22695973
| afbeelding        = Buteo lagopus Iona1.jpg
| orde              = [[Accipitriformes]]
| familie           = [[Havikachtigen|Accipitridae]] (Havikachtigen)
| geslacht          = ''[[Buteo]]'' (Buizerds)
| w-naam            = ''Buteo lagopus''
| auteur            = [[Erik Pontoppidan|Pontoppidan]]
| datum             = 1763
| haakjes           = ja
| species           = Buteo lagopus
| afbeeldingII      = Buteo lagopus dis.PNG
| afbeeldingIItekst =

Verspreidingsgebied van de ruigpootbuizerd
{{legenda|#00FF00|broedgebied (groen)}}
{{legenda|#0081FF|overwinteringsgebied (blauw)}}

}}
De '''ruigpootbuizerd''' (''Buteo lagopus'') is een [[vogels|vogel]] uit de familie van [[Havikachtigen]] (''Accipitridae'').

== Kenmerken ==
[[Bestand:Buteo lagopus 29289.JPG|miniatuur|links|Adult met duidelijk zichtbare lichte staart met eindband]]
De vogel is 49 tot 59 cm lang en heeft een [[vleugel (vogel)|spanwijdte]] van 125 tot 148 cm. De ruigpootbuizerd kan sterk lijken op de (gewone) [[buizerd]] omdat laatstgenoemde een erg variabel verenkleed heeft. Onervaren [[vogelen|vogelaars]] determineren vaak gewone buizerds als ruigpootbuizerd. Ruigpootbuizerds verschillen van de buizerd door hun iets forsere postuur, langere vleugels (spanwijdte is ongeveer 17 cm langer) en een witte bovenstaart die aan het uiteinde door een duidelijke donkere band wordt afgegrensd. Ook van onder is de staart licht gekleurd. Lichte buizerds kunnen ook wit op de staart hebben, maar missen (meestal) die duidelijke donkere band. Van dichtbij zijn de bevederde poten het allerbeste kenmerk; hieraan ontleent de vogel zijn Nederlandse naam.<ref name="anw">{{aut|Svensson, L.}} ''et al.'', 2010. ANWB Vogelgids van Europa, Tirion, Baarn. {{ISBN|978 90 18 03080 3}}</ref>

== Voortplanting ==
Het legsel bestaat uit drie tot zes eieren.

== Voorkomen ==
Ruigpootbuizerds komen voor in een groot gebied rond de [[Noordpool]] in [[Noord-Europa]], [[Azië]] en [[Noord-Amerika]] (zie verspreidingskaart). Broedvogels uit [[Scandinavië]] komen in de winter in een groot deel van [[Europa (continent)|Europa]] voor, met uitzondering van het zuiden. In [[Nederland]] en [[België]] zijn ze 's winters ook aan te treffen.<ref>{{Link waarneming.nl|id=321}}</ref> In de zomer broeden deze vogels in de [[Noorwegen|Noorse]] berggebieden ([[fjell (berggebied)|fjell]]). Moerassig terrein, afgewisseld met heide, [[berk]]enbos, wilgenstruweel en rotsen.

Het voorkomen in Nederland in de winter heeft een grillig karakter. De ruigpootbuizerd komt dan voor in zeer klein aantal, maar soms veel meer zoals in 1981, 1995 en sinds de [[millennium]]wisseling.<ref name="Byl">Bijlsma, R.G., F. Hustings & C.J. Camphuysen, 2001. Avifauna van Nederland 2. {{ISBN|9074345212}}</ref><ref>[http://www.sovon.nl/nl/soort/2900 SOVON] Verspreiding en aantalsontwikkeling van de ruigpootbuizerd in Nederland</ref>

De soort telt 4 ondersoorten:
* ''B. l. lagopus'': noordelijk [[Eurazië]].
* ''B. l. menzbieri'': noordoostelijk [[Azië]].
* ''B. l. kamtschatkensis'': [[Kamtsjatka (schiereiland)|Kamtsjatka]].
* ''B. l. sanctijohannis'': [[Alaska]] en [[Canada]].

== Status ==
De ruigpootbuizerd heeft een groot [[verspreidingsgebied]] en daardoor is de kans op de status kwetsbaar (voor [[uitsterven]]) gering. De grootte van de populatie is in 2020 geschat op 350 - 800 duizend volwassen individuen. Men veronderstelt dat dit aantal stabiel blijft. Om deze redenen staat deze buizerd als niet bedreigd op de [[Rode Lijst van de IUCN]].<ref name="IUCN" />

{{Appendix|2=
{{References}}
* [http://www.soortenbank.nl/soorten.php?soortengroep=vogels&record=Buteo+lagopus SoortenBank.nl] beschrijving, afbeeldingen en geluid
}}
{{Commonscat|Buteo lagopus}}
{{Navigatie Buteoninae}}

[[Categorie:Havikachtigen]]
[[Categorie:IUCN-status niet bedreigd]]
[[Categorie:Dier uit het Nearctisch gebied]]
[[Categorie:Dier uit het Palearctisch gebied]]

title: Ruigpootbuizerd · IUCN-status: Niet bedreigd (2021)

Stam: Chordata (Chordadieren)

Klasse: Aves (Vogels)

Orde: Accipitriformes

Familie: Accipitridae (Havikachtigen)

Geslacht: Buteo (Buizerds)

title: Soort

Portaal: Biologie · Vogels


text:
# Jelena Vajenga
Jelena Vladimirovna Chroeljova (Russisch: Еле́на Влади́мировна Хрулёва) (Severomorsk, 27 januari 1977), beter bekend als Jelena Vajenga (Russisch: Еле́на Ва́енга), is een Russisch zangeres. Voor haar muziek won ze verschillende prijzen. Waaronder 6 maal de 'Chanson van het jaar', de meest prestigieuze muzieksprijs van Rusland.

title: Jelena Vajenga

wikitext:
{{Infobox artiest
| naam                 = Jelena Vajenga
| afbeelding           = Elena Vaenga at Laima Rendez Vous Jurmala 2017 (cropped).jpg
| onderschrift         =
| volledige naam       = Jelena Vladimirovna Chroeljova
| alias                = Jelena Vajenga
| bijnaam              =
| bijnamen             =
| geboren              = 27 januari 1977
| geboorteplaats       = [[Severomorsk]], Sovjet-Unie
| overleden            =
| overlijdensplaats    =
| land                 = {{RU}}
| jaren-actief         = 1996-heden
| genre                = [[popmuziek|pop]], [[folkmuziek|folk]]
| beroep               = [[zanger]]es
| instrument           =
| zangstem             =
| invloed              =
| label                =
| acts                 =
| gerelateerd          =
| handtekening         =
| bekende instrumenten =
| website              =
| RKD                  =
| imdb                 =
| allmusic             =
| lastfm               = %D0%95%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B0+%D0%92%D0%B0%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B0
}}
'''Jelena Vladimirovna Chroeljova''' ([[Russisch]]: Еле́на Влади́мировна Хрулёва) ([[Severomorsk]], [[27 januari]] [[1977]]), beter bekend als '''Jelena Vajenga''' (Russisch: Еле́на Ва́енга), is een [[Rusland|Russisch]] zangeres. Voor haar muziek won ze verschillende prijzen. Waaronder 6 maal de 'Chanson van het jaar', de meest prestigieuze muzieksprijs van Rusland.

{{Beginnetje|muziek|2022|01|22}}

{{DEFAULTSORT:Vaenga, Elena}}
[[Categorie:Russisch zanger]]

title: Algemene informatie

Volledige naam: Jelena Vladimirovna Chroeljova

Alias: Jelena Vajenga

Geboren: 27 januari 1977

Geboorteplaats: Severomorsk, Sovjet-Unie

Land: Rusland

title: Werk

Genre(s): pop, folk

Beroep: zangeres


text:
# Nirwana soetra (Theravada)
De Nirwāna soetra of Mahāparinibbāṇa Sutta is een boeddhistische soetra uit het Theravada-boeddhisme. Het is de zestiende soetra uit de verzameling Dīgha Nikāya ("lange leerredes") van de Suttapitaka (een van de drie "manden") van de Pali-canon. Er bestaan versies in het Pāli, Sanskriet, Tibetaans en Chinees. Deze soetra mag niet worden verward met de gelijknamige soetra uit het Mahāyāna-boeddhisme. Om een vergissing uit te sluiten wordt de Nirwāna soetra uit het Theravada-boeddhisme vaak aangeduid met de Pāli-benaming Mahāparinibbāṇa Sutta en die uit het Mahāyāna-boeddhisme met de Sanskriet-benaming Mahāparinirvāṇa Sūtra of Mahāyāna Mahāparinirvāṇa Sūtra.
De soetra gaat over de laatste maanden van het leven van de Boeddha en beschrijft gedetailleerd daden en preken op zijn laatste tocht, zijn overgang naar de Nirwana, de crematie en de verdeling van zijn stoffelijke resten in de vorm van relikwieën. Bij dit alles speelt zijn leerling Ananda een belangrijke rol. De Nirwāna soetra vormt zo een belangrijk onderdeel van de traditionele Boeddha-biografie.

## Vertalingen
- (nl)  Breet, Jan de, R.H.C.Janssen, Yvon Mattaar (Vertalers), Dīgha-Nikāya. De verzameling van lange leerredes, Rotterdam (Asoka) 2001, ISBN 9789056700614.

16. Mahā-Parinibbāna-Sutta. De grote leerrede over het uiteindelijke nirvana.
- (en)  Walshe, Maurice, "Mahāparinibbāna Sutta. The Great Passing. The Buddha's Last Days" in: The long Discourses of the Buddha. A Translation of the Dīgha Nikāya, Boston, Mass. (Wisdom Publications) 2012, pp.231-279, ISBN 9780861711031.

Oorspronkelijk verschenen in 1987 onder de titel Thus Have I Heard. The Long Discourses of the Buddha.

## Geraadpleegde literatuur
- "Mahāparinibbānasuttanta", in Buswell, Robert E., Donald S. Lopez, Juhn Ahn (eds). (2013). Princeton Dictionary of Buddhism. Princeton, NJ (Princeton University Press) 2013, pp.502–504, ISBN 978-0-691-15786-3

title: Nirwana soetra (Theravada)

wikitext:
{{Infobox boeddhistische namen
| titel        =
| afbeelding   =
| onderschrift =
| Sanskriet    = महापरिनिर्वाण सूत्र (Mahāparinirvāṇa Sūtra)
| Pali         = Mahāparinibbāṇa Sutta
| Tibetaans    = ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ (yongs su mya ngan las 'das pa chen po'i mdo)
| TChinees     = 大般涅槃經 / 遊行經
| VChinees     = 大般涅槃经 / 游行经
| HanyuPinyin  = Dàbān nièpán jīng / Yóuxíng jīng
| WadeGiles    = Ta-pan-nieh-p'an-ching / Yu-hsing-ching
| Japans       = 大般涅槃経 (だいはつねはんぎょう) (Daihatsunehangyō)
| Koreaans     = 大般涅槃経 (대반열반경)
 (Tae pan-yōlban kyōng)
| Nederlands   = De grote leerrede over het uiteindelijke nirvana
| anders       =
| Engels       = Discourse on the Great Decease
 Great Discourse on Extinction
 Great Discourse on the Final Nirvāna
}}
De '''Nirwāna soetra''' of '''Mahāparinibbāṇa Sutta''' is een [[Boeddhisme|boeddhistische]] [[soetra]] uit het [[Theravada (boeddhisme)|Theravada-boeddhisme]]. Het is de zestiende soetra uit de verzameling ''[[Dīgha Nikāya]]'' ("lange leerredes") van de ''[[Suttapitaka]]'' (een van de drie "manden") van de ''[[Pali-canon]]''. Er bestaan versies in het [[Pali (taal)|Pāli]], [[Sanskriet]], [[Tibetaans]] en [[Chinees schrift|Chinees]]. Deze soetra mag niet worden verward met de [[Nirwana soetra (Mahayana)|gelijknamige soetra]] uit het [[Mahayana|Mahāyāna-boeddhisme]]. Om een vergissing uit te sluiten wordt de ''Nirwāna soetra'' uit het Theravada-boeddhisme vaak aangeduid met de Pāli-benaming ''Mahāparinibbāṇa Sutta'' en die uit het Mahāyāna-boeddhisme met de Sanskriet-benaming ''Mahāparinirvāṇa Sūtra'' of ''Mahāyāna Mahāparinirvāṇa Sūtra''.

De soetra gaat over de laatste maanden van het leven van de Boeddha en beschrijft gedetailleerd daden en preken op zijn laatste tocht, zijn overgang naar de [[Nirwana]], de crematie en de verdeling van zijn stoffelijke resten in de vorm van [[relikwie]]ën. Bij dit alles speelt zijn leerling [[Ananda]] een belangrijke rol. De ''Nirwāna soetra'' vormt zo een belangrijk onderdeel van de traditionele Boeddha-biografie.

== Vertalingen ==
* {{nl}} Breet, Jan de, R.H.C.Janssen, Yvon Mattaar (Vertalers), ''Dīgha-Nikāya. De verzameling van lange leerredes'', Rotterdam (Asoka) 2001, ISBN 9789056700614.
::16. Mahā-Parinibbāna-Sutta. De grote leerrede over het uiteindelijke nirvana.
* {{en}} Walshe, Maurice, "Mahāparinibbāna Sutta. The Great Passing. The Buddha's Last Days" in: ''The long Discourses of the Buddha. A Translation of the Dīgha Nikāya'', Boston, Mass. (Wisdom Publications) 2012, pp.231-279, ISBN 9780861711031.
::Oorspronkelijk verschenen in 1987 onder de titel ''Thus Have I Heard. The Long Discourses of the Buddha''.

== Geraadpleegde literatuur ==
* "Mahāparinibbānasuttanta", in Buswell, Robert E., Donald S. Lopez, Juhn Ahn (eds). (2013). ''Princeton Dictionary of Buddhism''. Princeton, NJ (Princeton University Press) 2013, pp.502–504, ISBN 978-0-691-15786-3

[[Categorie:Geschrift in het boeddhisme]]

title: Taalvarianten

Pali: Mahāparinibbāṇa Sutta

Traditioneel Chinees: 大般涅槃經 / 遊行經

Vereenvoudigd Chinees: 大般涅槃经 / 游行经

Hanyu pinyin: Dàbān nièpán jīng / Yóuxíng jīng

Wade-Giles: Ta-pan-nieh-p'an-ching / Yu-hsing-ching

Japans: 大般涅槃経 (だいはつねはんぎょう) (Daihatsunehangyō)

Koreaans: 大般涅槃経 (대반열반경) · (Tae pan-yōlban kyōng)

Engels: Discourse on the Great Decease · Great Discourse on Extinction · Great Discourse on the Final Nirvāna

Portaal: Taal


text:
# Mormia acuminata
Mormia acuminata is een muggensoort uit de familie van de motmuggen (Psychodidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1901 door Strobl.

title: Mormia acuminata

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Mormia acuminata''
| afbeelding =
| orde = [[Diptera]] (Tweevleugeligen)
| onderorde = [[Nematocera]] (Muggen)
| familie = [[Motmuggen|Psychodidae]] (Motmuggen)
| geslacht = ''[[Mormia]]''
| w-naam = ''Mormia acuminata''
| auteur = Strobl
| datum = 1901
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Mormia acuminata''''' is een [[muggen]]soort uit de familie van de [[Motmuggen|motmuggen (Psychodidae)]].<ref>{{Link Fauna Europaea|id=141716|naam=''Mormia acuminata''}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1901 door Strobl.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|06|23}}

[[Categorie:Mormia|acuminata]]

title: Mormia acuminata

Orde: Diptera (Tweevleugeligen)

Onderorde: Nematocera (Muggen)

Familie: Psychodidae (Motmuggen)

Geslacht: Mormia

title: Soort


text:
# Pape M'Bow
Pape M'Bow (Guédiawaye, 22 mei 1988) is een Senegalese voetballer die bij voorkeur als verdediger speelt. Hij verruilde in juli 2013 Olympique Marseille voor APS Panthrakikos.

title: Pape M'Bow

wikitext:
{{Infobox voetballer
| spelernaam                  = Pape M'Bow
| afbeelding                  = Pape M'Bow (2015, cropped).jpg
| naam                        = Pape M'Bow
| geboortedatum               = [[22 mei]] [[1988]]
| geboortestad                = [[Guédiawaye]]
| geboorteland                = {{SN}}
| lengte                      = 189
| been                        = Rechts
| positie                     = [[verdediger (voetbal)|Verdediger]]
| huidigeclub                 = {{GR-VLAG}} [[APS Panthrakikos]]
| contracttot                 = 2015
| rugnummer                   = 15
| jeugdteams                  = [[Olympique Marseille]]
| seizoen                     = 2007–2009
2009
2010
2011
2011–2012
2013
2013–
| club                        = {{FR-VLAG}} [[Olympique Marseille|Olymp. Marseille]]
→ {{FR-VLAG}} [[AS Cannes]]
→ {{FR-VLAG}} [[AC Ajaccio]]
→ {{FR-VLAG}} [[AS Cannes]]
→ {{BE-VLAG}} [[RAEC Mons]]
→ {{FR-VLAG}} [[Amiens SC]]
{{GR-VLAG}} [[APS Panthrakikos]]
| wedstr(goals)               = 4{{0|00}}(0)
11{{0|00}}(0)
2{{0|00}}(0)
13{{0|00}}(2)
3{{0|00}}(0)
16{{0|00}}(1)
55{{0|00}}(2)
| interlandjaren              = 2007–
| interlandteam               = {{SENf}} U-23
| interlandwedstrijden(goals) = 8{{0|00}}(0)
| clubupdate                  = 29 maart 2015
}}
'''Pape M'Bow''' ([[Guédiawaye]], [[22 mei]] [[1988]]) is een [[Senegal]]ese voetballer die bij voorkeur als verdediger speelt. Hij verruilde in juli 2013 [[Olympique Marseille]] voor [[APS Panthrakikos]].

==Zie ook==
*[[Lijst van spelers van AC Ajaccio]]
*[[Lijst van spelers van AS Cannes]]
*[[Lijst van spelers van Olympique Marseille]]

[[Categorie:Senegalees voetballer|M'Bow, Pape]]

title: Persoonlijke informatie

Geboorteplaats: Guédiawaye, Senegal

Been: Rechts

Positie: Verdediger

title: Clubinformatie

Huidige club: APS Panthrakikos

title: Senioren *

Seizoen: Club · W 0(G)

Olymp. Marseille · → AS Cannes · → AC Ajaccio · → AS Cannes · → RAEC Mons · → Amiens SC · APS Panthrakikos · 400(0) · 1100(0) · 200(0) · 1300(2) · 300(0) · 1600(1) · 5500(2)

title: Interlands

Senegal U-23 · 800(0)

Interlands: * Bijgewerkt op 29 maart 2015

Portaal: Voetbal


text:
# Dominique Baeyens
Dominique Baeyens (Sint-Agatha-Berchem, 21 februari 1956) is een Belgische voormalige volleybalspeler en -coach.

## Levensloop
Hij speelde onder meer voor Kruikenburg Ternat (1x beker van België), Knack Roeselare en Cera Ternat.
Bij laatstgenoemde club maakte hij zijn debuut als trainer. Zijn verdere trainingscarrière leidde langs VC Zellik (3x landskampioen), Knack Roeselare (6x landskampioen en 4x beker) en vanaf maart 2012 de Belgische nationale ploeg, een functie die hij vier jaar uitoefende. Baeyens werd achtmaal verkozen tot 'Trainer van het Jaar'.
Baeyens liep school aan het Sint-Jozefinstituut te Ternat. Vervolgens studeerde hij lichamelijke opvoeding aan de VUB. Van beroep was hij werkzaam op de sportdienst van de gemeente Ternat en in een Anderlechtse school uit het provinciaal onderwijs.
Zijn dochter Nena en Hanne zijn eveneens actief in het volleybal.

title: Dominique Baeyens

wikitext:
{{Infobox sporter
| afbeelding        =
| onderschrift      =
| naam              = Dominique Baeyens
| geboortedatum     = [[21 februari]] [[1956]]
| geboorteplaats    = [[Sint-Agatha-Berchem]]
| overlijdensdatum  =
| overlijdensplaats =
| nationaliteit     = {{BE-VLAG}} [[België|Belgische]]
| lengte            =
| positie           =
| discipline        = [[Bestand:Volleyball pictogram.svg|25px]] [[Volleybal]]
| seizoen           = 1971-1983
1983-1987
1987-1988
| clubteam          = {{BE-VLAG}} [[Volley Kruikenburg Ternat|Kruikenburg Ternat]]
{{BE-VLAG}} [[Knack Roeselare]]
{{BE-VLAG}} [[Cera Ternat]]
| beker             = ▷ {{BE-VLAG}} '''[[Beker van België (volleybal)|Beker van België]]''': 1982
| portaal           = Volleybal
}}
'''Dominique Baeyens''' ([[Sint-Agatha-Berchem]], [[21 februari]] [[1956]]) is een [[België|Belgische]] voormalige [[volleybal]]speler en -coach.

== Levensloop ==
Hij speelde onder meer voor [[Volley Kruikenburg Ternat|Kruikenburg Ternat]] (1x beker van België), [[Knack Roeselare]] en [[Cera Ternat]].

Bij laatstgenoemde club maakte hij zijn debuut als trainer. Zijn verdere trainingscarrière leidde langs [[VC Zellik]] (3x landskampioen), [[Knack Roeselare]] (6x landskampioen en 4x beker) en vanaf maart 2012 de [[Belgische volleybalploeg (mannen)|Belgische nationale ploeg]]<ref>[https://www.hln.be/hln/nl/956/Meer-Sport/article/detail/1415050/2012/03/27/Dominique-Baeyens-volgt-Gewehr-op-als-bondscoach.dhtml Dominique Baeyens volgt Gewehr op als bondscoach], ''Het Laatste Nieuws'', 27 maart 2012</ref>, een functie die hij vier jaar uitoefende. Baeyens werd achtmaal verkozen tot 'Trainer van het Jaar'.<ref>[https://readmylips.be/sprekers/dominique-baeyens Wie is Dominique Baeyens?], ''Read My Lips''</ref>

Baeyens liep school aan het [[Sint-Jozefinstituut 'Ternat)|Sint-Jozefinstituut]] te [[Ternat (België)|Ternat]]. Vervolgens studeerde hij [[lichamelijke opvoeding]] aan de [[Vrije Universiteit Brussel|VUB]]. Van beroep was hij werkzaam op de sportdienst van de gemeente Ternat en in een [[Anderlecht]]se school uit het [[Provinciaal Onderwijs Vlaanderen|provinciaal onderwijs]].<ref name = Roeselare>[https://web.archive.org/web/20141220102117/http://www.knackvolley.be/node/642 Trainer-coach Dominique Baeyens], ''Volley Roeselare'' (Internet Archive)</ref>

Zijn dochter [[Nena Baeyens|Nena]] en [[Hanne Baeyens|Hanne]] zijn eveneens actief in het volleybal.<ref name = Roeselare/>

== Bibliografie ==
* ''Coachen met gezond verstand'', [[Manteau (uitgeverij)|Manteau]] , 2017, ISBN 978 9 02 233396 9

{{Appendix|2=
* [https://be.linkedin.com/in/dominique-baeyens-60261284 Profiel Dominique Baeyens], ''LinkedIn''
* [https://volleybox.net/nl/dominique-baeyens-p41967/clubs Fiche Dominique Baeyens], ''Volleybox''
* [https://www.standaarduitgeverij.be/auteur/dominique-baeyens Biografie Dominique Baeyens], ''Standaard Uitgeverij''
* COPPENS Marcel, [http://volleymagazine.be/2021/11/20/verveelt-dominique-baeyens-zich-hartsgrondig-nu-hij-met-pensioen-is Verveelt Dominique Baeyens zich hartsgrondig nu hij met pensioen is?], ''Volley Magazine'', 20 november 2021
{{References}}
}}

{{DEFAULTSORT:Baeyens, Dominique}}
[[Categorie:Belgisch volleyballer]]
[[Categorie:Belgisch volleybalcoach]]

title: Persoonlijke informatie

Naam: Dominique Baeyens

Geboortedatum: 21 februari 1956

Geboorteplaats: Sint-Agatha-Berchem

Nationaliteit: Belgische

title: Sportieve informatie

Discipline: Volleybal

Seizoen: Club

Kruikenburg Ternat · Knack Roeselare · Cera Ternat

title: Beker

Beker: ▷ Beker van België: 1982

Portaal: Volleybal


text:
# Ixinandria steinbachi
Ixinandria steinbachi is een straalvinnige vissensoort uit de familie van de harnasmeervallen (Loricariidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1906 door Regan.

title: Ixinandria steinbachi

wikitext:
{{Taxobox straalvinnige
| titelweergave        = cursief
| naam                 = ''Ixinandria steinbachi''
| afbeelding           =
| orde                 = [[Siluriformes]]
| familie              = [[Loricariidae]] ([[Harnasmeervallen]])
| geslacht             = ''[[Ixinandria]]''
| w-naam               = ''Ixinandria steinbachi''
| auteur               = Regan
| datum                = 1906
| haakjes              = ja
| commons              =
| species              = Ixinandria steinbachi
| status               = LC
| statusbron           = 2020
| rl-id                = 176492148
}}
'''''Ixinandria steinbachi''''' is een [[Straalvinnigen|straalvinnige]] [[vissen (dieren)|vissensoort]] uit de familie van de [[Harnasmeervallen|harnasmeervallen (Loricariidae)]].<ref>{{Link FishBase species|genus=Ixinandria|species=steinbachi|month=02|year=2013}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1906 door Regan.
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|02|27}}

[[Categorie:Harnasmeervallen]]
[[Categorie:IUCN-status niet bedreigd]]

title: Ixinandria steinbachi · IUCN-status: Niet bedreigd (2020)

Superklasse: Osteichthyes (Beenvisachtigen)

Klasse: Actinopterygii (Straalvinnigen)

Orde: Siluriformes

Familie: Loricariidae (Harnasmeervallen)

Geslacht: Ixinandria

title: Soort

Portaal: Biologie · Vissen


text:
# Pterostichus tsurugaensis
Pterostichus tsurugaensis is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1959 door Ishida.

title: Pterostichus tsurugaensis

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Pterostichus tsurugaensis''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Loopkevers|Carabidae]] (Loopkevers)
| onderfamilie = [[Pterostichinae]]
| geslacht = ''[[Pterostichus]]''
| w-naam = ''Pterostichus tsurugaensis''
| auteur = Ishida
| datum = 1959
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Pterostichus tsurugaensis''''' is een [[kevers|kever]]soort uit de familie van de [[Loopkevers|loopkevers (Carabidae)]].<ref>Anichtchenko A. et al., (editors): [https://carabidae.org/search?rank=0&text=Pterostichus+tsurugaensis Carabidae of the World] (bezocht: 20 tot 28 maart 2013)</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1959 door Ishida.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|29}}

[[Categorie:Pterostichus|tsurugaensis]]

title: Pterostichus tsurugaensis

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Carabidae (Loopkevers)

Onderfamilie: Pterostichinae

Geslacht: Pterostichus

title: Soort


text:
# Kanton Forbach
Forbach is een kanton van het Franse departement Moselle. Het kanton maakt deel uit van het arrondissement Forbach-Boulay-Moselle.

## Geschiedenis
Het kanton omvatte tot 22 maart 2015 uitsluitend de gemeente Forbach. Op die dag werd de gemeente Petite-Rosselle, dat tot dan toe een exclave van het kanton Stiring-Wendel vormde, en gemeente Schœneck van hetzelfde kanton en de gemeenten Cocheren, Morsbach, Œting en Rosbruck van het op die dag opgeheven kanton Behren-lès-Forbach aan het kanton Forbach toegevoegd.

## Gemeenten
Het kanton Forbach omvat de volgende gemeenten:
- Cocheren
- Forbach
- Morsbach
- Œting
- Petite-Rosselle
- Rosbruck
- Schœneck

title: Kanton Forbach

wikitext:
{{Infobox kanton Frankrijk
| naam=Forbach
| regio=[[Grand Est]]
| departement=[[Moselle (departement)|Moselle]]
| arrondissement=[[Arrondissement Forbach-Boulay-Moselle|Forbach-Boulay-Moselle]]
| cons=Laurent Kalinowski
| aantal=7
| hoofdplaats=[[Forbach (Frankrijk)|Forbach]]
| insee=57 12
| insee_dep=57
| insee_kanton=12
}}
'''Forbach''' is een [[kanton (Frankrijk)|kanton]] van het [[Frankrijk|Franse]] departement [[Moselle (departement)|Moselle]]. Het kanton maakt deel uit van het [[arrondissement Forbach-Boulay-Moselle]].

==Geschiedenis==
Het kanton omvatte tot 22 maart 2015 uitsluitend de [[gemeente (Frankrijk)|gemeente]] [[Forbach (Frankrijk)|Forbach]]. Op die dag werd de gemeente [[Petite-Rosselle]], dat tot dan toe een [[exclave]] van het [[kanton Stiring-Wendel]] vormde, en gemeente [[Schœneck]] van hetzelfde kanton en de gemeenten [[Cocheren]], [[Morsbach (Frankrijk)|Morsbach]], [[Œting]] en [[Rosbruck]] van het op die dag opgeheven [[kanton Behren-lès-Forbach]] aan het kanton Forbach toegevoegd.

==Gemeenten==
Het kanton Forbach omvat de volgende gemeenten:
*[[Cocheren]]
*[[Forbach (Frankrijk)|Forbach]]
*[[Morsbach (Frankrijk)|Morsbach]]
*[[Œting]]
*[[Petite-Rosselle]]
*[[Rosbruck]]
*[[Schœneck]]

{{Navigatie departement Moselle}}

[[Categorie:Kanton van Moselle|Forbach]]

title: Situering

Regio: Grand Est

Departement: Moselle

Arrondissement(en): Forbach-Boulay-Moselle

title: Algemeen

title: Politiek

Conseil départemental: Laurent Kalinowski

title: Overig

Omvat: 7 gemeenten

Kantoor kieskring: Forbach

Website: Detailkaart en info op Insee


text:
# Tonduhan
Tonduhan is een bestuurslaag in het regentschap Simalungun van de provincie Noord-Sumatra, Indonesië. Tonduhan telt 1412 inwoners (volkstelling 2010).

title: Tonduhan

wikitext:
{{Infobox plaats in Indonesië
| soort          = Dorp
| naam           = Tonduhan
| inwoners       = 1412
| datum inwoners = 2010
| provincie      = [[Noord-Sumatra]]
| regentschap    = [[Simalungun (regentschap)|Simalungun]]
| onderdistrict  = [[Hatonduhan]]
| eiland         =
| tijdzone       =
| code desa      = 1209061007
| mapname        =
| lat_deg        =
| lat_min        =
| lat_sec        =
| lon_deg        =
| lon_min        =
| lon_sec        =
| image          =
| caption        =
}}
'''Tonduhan''' is een bestuurslaag in het [[Regentschap (Indonesië)|regentschap]] [[Simalungun (regentschap)|Simalungun]] van de [[Provincies van Indonesië|provincie]] [[Noord-Sumatra]], [[Indonesië]]. Tonduhan telt 1412 inwoners (volkstelling 2010).

{{Appendix|2=
* Resultaten van de volkstelling (2010), Badan Pusat Statistik, [https://web.archive.org/web/20121202090212/http://bps.go.id/eng/download_file/Population_of_Indonesia_by_Village_2010.pdf Population_of_Indonesia_by_Village]
}}
{{Beginnetje|landen & Volken|land=Indonesië|2=2013|3=06|4=13}}

[[Categorie:Plaats in Noord-Sumatra]]

title: Situering

Provincie: Noord-Sumatra

Regentschap of · stadsgemeente: Simalungun

Onderdistrict: Hatonduhan

title: Algemeen

title: Overig

Portaal: Indonesië


text:
# Leptochilus medanae
Leptochilus medanae is een vliesvleugelig insect uit de familie van de plooivleugelwespen (Vespidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1886 door Gribodo.

title: Leptochilus medanae

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Leptochilus medanae''
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| onderorde =
| familie = [[Plooivleugelwespen|Vespidae]] (Plooivleugelwespen)
| geslacht = ''[[Leptochilus]]''
| w-naam = ''Leptochilus medanae''
| auteur = Gribodo
| datum = 1886
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Leptochilus medanae''''' is een [[Vliesvleugeligen|vliesvleugelig insect]] uit de familie van de [[Plooivleugelwespen|plooivleugelwespen (Vespidae)]].<ref>{{Link Fauna Europaea|id=167483|naam=''Leptochilus medanae''}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1886 door Gribodo.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|07|07}}

[[Categorie:Plooivleugelwespen]]

title: Leptochilus medanae

Familie: Vespidae (Plooivleugelwespen)

Geslacht: Leptochilus

title: Soort