text:
# Spoorlijn Falköping - Nässjö
De spoorlijn Falköping - Nässjö ook wel Zweeds:Jönköpingsbanan genoemd is een Zweedse spoorlijn tussen Falköping en Nässjö.

## Geschiedenis
Het traject tussen Falköping en Nässjö werd als onderdeel van Södra stambanan tussen 1862 en 1863 gebouwd door Statens Järnvägar (SJ).
In 1874 werd het traject van de Östra stambanan tussen Nässjö en Katrineholm geopend. Dit betekende een ontlasting van de Jönköpingsbanan en van het Västra stambanantraject tussen Falköping en Katrineholm.

#### Opening
Het traject tussen Falköping en Nässjö werd in fases geopend:
- Falköping (Ranten) – Mullsjö, 38 km: geopend op 8 november 1862
- Mullsjö – Jönköping, 31 km: geopend op 1 december 1863
- Nässjö – Jönköping, 60 km: geopend op 1 december 1864

### Geschiedenis Södra stambanan
Het traject van de Södra stambanan loopt tussen Stockholm C en Malmö C werd gebruikt door de huidige Södra stambanan de Västra stambanan en de toekomstige Götalandsbanan.

### Plannen Götalandsbanan
Het toekomstige traject van de Götalandsbanan gaat tussen Göteborg C over Jönköping C en Linköping C en Södertälje naar Stockholm C lopen en maakt hierbij gebruik van een deel van de huidige Södra stambanan.

### Toekomst
Het is de bedoeling om het traject van de Jönköpingsbanan na het jaar 2010 uit te bouwen met een tweede spoor en het aantal overwegen drastisch te verminderen waardoor de baanvaksnelheid omhoog kan.

## Aansluitingen
In de volgende plaatsen was of is er een aansluiting van de volgende spoorwegmaatschappijen:

### Falköping (Ranten)
- Västra stambanan spoorlijn tussen Stockholm C en Göteborg C
- Halmstad - Nässjö Järnvägar (HNJ) spoorlijn tussen Halmstad en Falköping
- Södra stambanan spoorlijn tussen Falköping C en Malmö C
  - Jörnkopingsbanan spoorlijn tussen Falköping C en Nässjö
- Halmstad - Nässjö Järnvägar (HNJ) spoorlijn tussen Halmstad en Falköping
- Central järnvägen (VCJ) spoorlijn tussen Falköping C en Åsarp
- Spoorlijn Falköping C - Uddag spoorlijn tussen Falköping C en Uddag
- Halmstad - Nässjö Järnvägar (HNJ) spoorlijn tussen Halmstad en Nässjö

### Vartofta
- Södra stambanan spoorlijn tussen Falköping C en Malmö C
  - Jörnkopingsbanan spoorlijn tussen Falköping C en Nässjö
- Tidaholms Järnväg (TJ) spoorlijn tussen Vartofta en Tidaholm
- Ulricehamns Järnväg (UJ) spoorlijn tussen Åsarp en Vartofta

### Jönköping
- Södra stambanan spoorlijn tussen Falköping C en Malmö C
  - Jörnkopingsbanan spoorlijn tussen Falköping C en Nässjö
- Halmstad - Nässjö Järnvägar (HNJ) spoorlijn tussen Halmstad en Nässjö

### Nässjö
- Södra stambanan spoorlijn tussen Falköping C en Malmö C
  - Jörnkopingsbanan spoorlijn tussen Falköping C en Nässjö
- Östra stambanan spoorlijn tussen Katrineholm C -Norrköping - Nässjö
- Sävsjöström - Nässjö Järnväg (SäNJ) spoorlijn tussen Sävsjöström en Nässjö
  - Bockabanan spoorlijn tussen Nässjö en Eksjö en naar Hultfred
  - Kalmar Järnvägar (KJ) spoorlijn tussen Kalmar en Nässjö
- Halmstad - Nässjö Järnvägar (HNJ) spoorlijn tussen Halmstad en Nässjö

## ATC
Het traject is voorzien van het zogenaamde Automatische Tågkontroll (ATC). Ook wordt het traject na het jaar 2010 uitgevoerd met het treinbeïnvloedingsysteem ERTMS.

## Elektrische tractie
Het traject werd in 1932 geëlektrificeerd met een spanning van 15.000 volt 16 2/3 Hz wisselstroom.

title: Spoorlijn Falköping - Nässjö

wikitext:
{|{{Prettytable-SP}}
{{SP-kop| Jönköpingsbanan <br />Falköping - Nässjö}}
{{SP-data
| KAART=
| LENGTE= 173.2
| SPOORWIJDTE= 1435
| MIJ= [[Statens Järnvägar|SJ]]
| OPEN= 1862 / 1864
| SLUIT=
| STATUS= in gebruik
| ELEKTRA= ja
| SPOREN= 1
| SNELHEID= 140 / 160
| VEILIG= Göteborg - Uddevalla [[Treinbeïnvloeding|Ebicab 700]]
| DIENST= [[Statens Järnvägar|SJ]]
}}
{{SP-kop|Traject}}
{{SP-tabel}}
{{SP3|STR||||[[Västra stambanan]] van [[Stockholm]]}}
{{SP3|BHF|||{{SPkm|341.0|112.0}}|'''[[Falköping (stad)|Falköping]]'''}}
{{SP3|ABZlr|STR+r|||traject [[Västra stambanan]] naar [[Göteborg Centraal Station|Göteborg C]]}}
{{SP3||BHF||101.0|[[Vartofta]]}}
{{SP3||BHF||93.0|[[Kättilstorp]]}}
{{SP3||HST||86.0|[[Sandhem]]|Endast vissa tåg}}
{{SP3||hKRZWae|||Brug over de [[Stråken]]}}
{{SP3||BHF||75.0|[[Mullsjö (plaats)|Mullsjö]]}}
{{SP3||BHF||64.0|[[Brogården]]}}
{{SP3||BHF||62.0|[[Habo (plaats)|Habo]]}}
{{SP3||BHF||54.0|[[Bankeryd]]}}
{{SP3||ABZg+r|||[[Vaggerydsbanan]] naar [[Vaggeryd (plaats)|Vaggeryd]]}}
{{SP3||BHF||43.0|'''[[Jönköping (stad)|Jönköping C]]'''}}
{{SP3||ABZgl|||[[Halmstad - Nässjö Järnvägar|HNJ]] naar [[Vårnamo]]}}
{{SP3||BHF||36.0|[[Huskvarna]]}}
{{SP3||BHF||27.0|[[Tenhult]]}}
{{SP3||BHF||16.0|[[Forserum]]}}
{{SP3||BHF||14.0|[[Krökesbo]]}}
{{SP3||BHF||9.0|[[Äng]]}}
{{SP3||STR|STR+l||[[Östra stambanan]] van Katrineholm - Norrköping}}
{{SP3||STRl|ABZg+r|}}
{{SP3|||BHF|{{SPkm|268.0|0.0}}|[[Nässjö (stad)|Nässjö]] (N)}}
{{SP3|||ABZgr||[[Spoorlijn Halmstad - Nässjö]] naar [[Vaggeryd (plaats)|Vaggeryd]]–[[Halmstad (stad)|Halmstad]]}}
{{SP3|||ABZgl||[[Vetlanda (stad)|Vetlanda]] – [[Åseda]]}}
{{SP3|||STR||[[Södra stambanan]] naar [[Malmö (stad)|Malmö C]]}}
|}
|}
[[Bestand:Mullsjö järnvägsstation, den 20 maj 2007, bild 2.JPG|thumb|left|Spoorlijn Falköping - Nässjö bij station Mullsjö]]
De '''spoorlijn Falköping - Nässjö''' ook wel Zweeds:''Jönköpingsbanan'' genoemd is een [[Zweden|Zweedse]] spoorlijn tussen [[Falköping (stad)|Falköping]] en [[Nässjö (stad)|Nässjö]].

== Geschiedenis ==
Het traject tussen [[Falköping (stad)|Falköping]] en [[Nässjö (stad)|Nässjö]] werd als onderdeel van [[Södra stambanan]] tussen 1862 en 1863 gebouwd door [[Statens Järnvägar]] (SJ).

In 1874 werd het traject van de [[Östra stambanan]] tussen [[Nässjö (stad)|Nässjö]] en [[Katrineholm (plaats)|Katrineholm]] geopend. Dit betekende een ontlasting van de Jönköpingsbanan en van het [[Västra stambanan]]traject tussen Falköping en Katrineholm.

==== Opening ====
Het traject tussen Falköping en Nässjö werd in fases geopend:

* Falköping (Ranten) – Mullsjö, 38 km: geopend op 8 november 1862
* Mullsjö – Jönköping, 31 km: geopend op 1 december 1863
* Nässjö – Jönköping, 60 km: geopend op 1 december 1864

=== Geschiedenis Södra stambanan ===
Het traject van de Södra stambanan loopt tussen Stockholm C en Malmö C werd gebruikt door de huidige Södra stambanan de Västra stambanan en de toekomstige Götalandsbanan. {{Zie hoofdartikel|Södra stambanan}}

=== Plannen Götalandsbanan ===
Het toekomstige traject van de Götalandsbanan gaat tussen Göteborg C over Jönköping C en Linköping C en Södertälje naar Stockholm C lopen en maakt hierbij gebruik van een deel van de huidige [[Södra stambanan]]. {{Zie hoofdartikel|Götalandsbanan}}

=== Toekomst ===
Het is de bedoeling om het traject van de Jönköpingsbanan na het jaar 2010 uit te bouwen met een tweede spoor en het aantal overwegen drastisch te verminderen waardoor de baanvaksnelheid omhoog kan.

== Aansluitingen ==
In de volgende plaatsen was of is er een aansluiting van de volgende spoorwegmaatschappijen:

=== Falköping (Ranten) ===
* [[Västra stambanan]] spoorlijn tussen Stockholm C en Göteborg C
* [[Halmstad - Nässjö Järnvägar]] (HNJ) spoorlijn tussen [[Halmstad (stad)|Halmstad]] en Falköping
* [[Södra stambanan]] spoorlijn tussen Falköping C en Malmö C
** [[Jörnkopingsbanan]] spoorlijn tussen Falköping C en Nässjö
* [[Halmstad - Nässjö Järnvägar]] (HNJ) spoorlijn tussen [[Halmstad (stad)|Halmstad]] en Falköping
* [[Central järnvägen]] (VCJ) spoorlijn tussen Falköping C en Åsarp
* [[Spoorlijn Falköping C - Uddag]] spoorlijn tussen Falköping C en Uddag
* [[Halmstad - Nässjö Järnvägar]] (HNJ) spoorlijn tussen Halmstad en Nässjö

=== Vartofta ===
* [[Södra stambanan]] spoorlijn tussen Falköping C en Malmö C
** [[Jörnkopingsbanan]] spoorlijn tussen Falköping C en Nässjö
* [[Tidaholms Järnväg]] (TJ) spoorlijn tussen Vartofta en Tidaholm
* [[Ulricehamns Järnväg]] (UJ) spoorlijn tussen Åsarp en Vartofta

=== Jönköping ===
* [[Södra stambanan]] spoorlijn tussen Falköping C en Malmö C
** [[Jörnkopingsbanan]] spoorlijn tussen Falköping C en Nässjö
* [[Halmstad - Nässjö Järnvägar]] (HNJ) spoorlijn tussen Halmstad en Nässjö

=== Nässjö ===
* [[Södra stambanan]] spoorlijn tussen Falköping C en Malmö C
** [[Jörnkopingsbanan]] spoorlijn tussen Falköping C en Nässjö
* [[Östra stambanan]] spoorlijn tussen Katrineholm C -Norrköping - Nässjö
* [[Sävsjöström - Nässjö Järnväg]] (SäNJ) spoorlijn tussen Sävsjöström en Nässjö
** [[Bockabanan]] spoorlijn tussen Nässjö en Eksjö en naar Hultfred
** [[Kalmar Järnvägar]] (KJ) spoorlijn tussen Kalmar en Nässjö
* [[Halmstad - Nässjö Järnvägar]] (HNJ) spoorlijn tussen Halmstad en Nässjö

== ATC ==
Het traject is voorzien van het zogenaamde [[Treinbeïnvloeding|Automatische Tågkontroll]] (ATC). Ook wordt het traject na het jaar 2010 uitgevoerd met het treinbeïnvloedingsysteem [[Treinbeïnvloeding|ERTMS]].

== Elektrische tractie ==
Het traject werd in 1932 [[elektrificatiesysteem|geëlektrificeerd]] met een spanning van 15.000 [[Volt (eenheid)|volt]] 16 2/3 [[Hertz (eenheid)|Hz]] [[wisselstroom]].

==Zie ook==
* [[Lijst van Zweedse spoorwegmaatschappijen]]
* [[Zweedse spoorlijnen|Lijst van Zweedse spoorlijnen]]

== Externe links ==
* [https://web.archive.org/web/20081021034732/http://www.sj.se/sj/jsp/polopoly.jsp?d=10&l=en SJ] - Officiële site
* [http://www.banverket.se/ Banverket] - Officiële site (Zweedse spoorweg beheerder)

{{Appendix|2=
{{References}}
* [http://www.historiskt.nu/about/om_historiskt.html Historiskt om Svenska Järnvägar]
* [http://www.jarnvag.net/default.asp Jarnvag.net]
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=sv|titel=Jönköpingsbanan}}
}}

{{DEFAULTSORT:Jonkopingsbanan}}
[[Categorie:Spoorlijn in Zweden|Falkoping - Nassjo]]
[[Categorie:Västra Götalands län|Spoorlijn Falkoping - Nassjo]]
[[Categorie:Jönköpings län|Spoorlijn Falkoping - Nassjo]]

title: Jönköpingsbanan · Falköping - Nässjö

Aangelegd door: SJ

Huidige status: in gebruik

Geëlektrificeerd: ja

Beveiliging of treinbeïnvloeding: Göteborg - Uddevalla Ebicab 700

Treindienst door: SJ

title: Traject

STR:
Västra stambanan van Stockholm
Södra stambanan naar Malmö C

BHF:
| 341.0 | | 112.0 | · Falköping
101.0 · Vartofta
93.0 · Kättilstorp
75.0 · Mullsjö
64.0 · Brogården
62.0 · Habo
54.0 · Bankeryd
43.0 · Jönköping C
36.0 · Huskvarna
27.0 · Tenhult
16.0 · Forserum
14.0 · Krökesbo
9.0 · Äng
| 268.0 | | 0.0 | · Nässjö (N)

ABZlr · STR+r: traject Västra stambanan naar Göteborg C

HST: 86.0 · Sandhem Endast vissa tåg

hKRZWae: Brug over de Stråken

ABZg+r: Vaggerydsbanan naar Vaggeryd

ABZgl:
HNJ naar Vårnamo
Vetlanda – Åseda

STR · STR+l: Östra stambanan van Katrineholm - Norrköping

ABZgr: Spoorlijn Halmstad - Nässjö naar Vaggeryd–Halmstad


text:
# Delodusa
Delodusa is een geslacht van rechtvleugeligen uit de familie sabelsprinkhanen (Tettigoniidae). De wetenschappelijke naam van dit geslacht is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1994 door Stolyarov.

## Soorten
Het geslacht Delodusa  is monotypisch en omvat slechts de volgende soort:
- Delodusa humeralis (Uvarov, 1930)

wikiname: nlwiki

title: Delodusa

in_language: nl

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Delodusa''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Rechtvleugeligen|Orthoptera]] (Rechtvleugeligen)
| familie = [[Sabelsprinkhanen|Tettigoniidae]] (Sabelsprinkhanen)
| taxon = [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| w-naam = ''Delodusa''
| auteur = Stolyarov
| datum = 1994
| species =
| commons =
}}
'''''Delodusa''''' is een [[geslacht (biologie)|geslacht]] van [[rechtvleugeligen]] uit de familie [[sabelsprinkhanen]] (Tettigoniidae). De wetenschappelijke naam van dit geslacht is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1994 door Stolyarov.

== Soorten ==
Het geslacht ''Delodusa''  is [[monotypisch]] en omvat slechts de volgende soort:
*''[[Delodusa humeralis]]'' <small>(Uvarov, 1930)</small>

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|9999-Orthoptera}} [bezocht 15 april 2013]
}}

[[Categorie:Sabelsprinkhanen]]

title: Delodusa

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Orthoptera (Rechtvleugeligen)

Familie: Tettigoniidae (Sabelsprinkhanen)

title: Geslacht

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Cautionary Tales
Cautionary Tales is een lux verzamelalbum van de Britse muziekgroep Shadowland. Shadowland viel eind 1996 uit elkaar nadat een drietal muziekalbums waren verschenen. Pech met het platenlabel SI Music destijds was een van de redenen, dat de albums voor een tijd niet verkrijgbaar waren. Ze verschenen opnieuw op het platenlabel van de Clive Nolan Verglas Music, maar ook dat bleef maar in kleine kring bekend. Toen de band in 2008 en 2009 een reünietoer hield werden er opnamen gemaakt die verschenen onder de titel Edge of Night. Tegelijkertijd kwam een luxe verzamelbox uit met al het werk van de band. De titel verwees naar Canterbury Tales; Cautionary Tales zijn echter verhalen die ontleend zijn aan dromen dan wel nachtmerries van Nolan. Platenlabel was toen Metal Mind Music, een wat groter platenlabel.

## Box
De box bestaat uit:
- Ring of Roses
- Through the Looking Glass
- Mad as a Hatter
- Edge of Night, zowel de 2CD als de DVD-versie

title: Cautionary Tales

wikitext:
{{Infobox muziekalbum
| titel		= Cautionary Tales
| soort		= verzamelalbum
| artiest	= [[Shadowland]] {{EN-VLAG}}
| cover-op-enwp =
| opname	=
| datum		= [[9 juli]]
| jaar		= [[2009]]
| genre		= [[Progressieve rock]]
| duur		=
| label		= [[Metal Mind Music]]
| producer	= Shadowland
| review	=
| vorige album	= [[:Categorie:Muziekalbum uit 2009|2009]]
 [[Edge of Night]]
| volgende album= -
 -
}}

'''Cautionary Tales''' is een lux [[verzamelalbum]] van de [[Verenigd Koninkrijk|Britse]] [[muziekgroep]] [[Shadowland]]. Shadowland viel eind 1996 uit elkaar nadat een drietal [[muziekalbum]]s waren verschenen. Pech met het [[platenlabel]] [[SI Music]] destijds was een van de redenen, dat de albums voor een tijd niet verkrijgbaar waren. Ze verschenen opnieuw op het platenlabel van de [[Clive Nolan]] [[Verglas Music]], maar ook dat bleef maar in kleine kring bekend. Toen de band in 2008 en 2009 een reünietoer hield werden er opnamen gemaakt die verschenen onder de titel [[Edge of Night]]. Tegelijkertijd kwam een luxe verzamelbox uit met al het werk van de band. De titel verwees naar [[The Canterbury Tales|Canterbury Tales]]; Cautionary Tales zijn echter verhalen die ontleend zijn aan [[droom|dromen]] dan wel [[nachtmerrie]]s van Nolan. Platenlabel was toen [[Metal Mind Music]], een wat groter platenlabel.

==Box==
De box bestaat uit:
*[[Ring of Roses]]
*[[Through the Looking Glass (Shadowland)|Through the Looking Glass]]
*[[Mad as a Hatter]]
*Edge of Night, zowel de 2CD als de DVD-versie

[[Categorie:Muziekalbum uit 2009]]
[[Categorie:Muziekalbum van Shadowland]]

title: Cautionary Tales

Genre: Progressieve rock

Label(s): Metal Mind Music

Producent(en): Shadowland

title: Chronologie

2009 · Edge of Night: 2009 · Cautionary Tales · - · -

Portaal: Muziek


text:
# Tram van Cottbus
De tram van Cottbus vormt sinds 1903 de ruggengraat van het openbaar vervoer in Cottbus, een stad in de Duitse deelstaat Brandenburg. Het net telt vier lijnen (drie tijdens het weekend) met een totale netlengte van 21,9 km en 49 haltes. Voor de bediening zijn 22 gelede trams van het type Škoda ForCity Plus (driedelige tram met een verlaagd middengedeelte) beschikbaar.

## Geschiedenis
Josew Klopzynsky voerde in 1893 de paardenomnibus in als eerste openbaarvervoermiddel van Cottbus. Deze verbond het station van Cottbus met Sandow. De ritprijs bedroeg toen 30 Pfennig.
Op 14 juni 1898 schreef de stad Cottbus de bouw van een elektriciteitscentrale uit. Gezien het vermogen voor het intussen geplande tramnet te klein was, werd de bouw van de centrale in 1899 opnieuw aanbesteed. Op 2 maart 1900 werd de gunning van de werken aan Siemens & Halske eenparig goedgekeurd. Bovendien besliste men om het bedrijf Dresdner Elektra AG toe te voegen voor de bouw en exploitatie van het tramnet. Kort voor de ondertekening van de overeenkomst, trok Dresdner Elektra AG zich echter terug en omdat zich geen ander bedrijf aanbood, werd Siemens & Halske een kostenraming voor de bouw en exploitatie van het tramnet gevraagd. De prijs voor de elektriciteitscentrale bedroeg circa 1 miljoen Mark en voor tramnet, inclusief sporen, stelplaats en het verwerven van gronden, circa 800.000 Mark. Pas op 6 februari 1901 keurde de commissie het project goed. Het net zou echter door de stad in eigen beheer worden aangelegd middels het aangaan van een lening. De gemeenteraad ging hier een half jaar later mee akkoord.
Op 28 juli 1902 begon de sporenaanleg in de Berliner Straße en op 22 september startte in dezelfde straat de bouw van de stelplaats. Op 27 april 1903 begon de elektriciteitscentrale proef te draaien en werd de bovenleiding onder spanning gezet. De rivier Spree dreef twee turbines van elk 200 Pk aan die aan drie generatoren gekoppeld waren. Naast de twee back-upbatterijen waren er nog twee compound-stoommachines, elk met een vermogen van 300 Pk, van de Cottbusser Machinenbauanstalt AG. Elke machine dreef een generator aan met een van 225 kW voor de stedelijke stroomvoorziening en een van 68 kW voor het tramnet. Op 22 juni 1903 begonnen de eerste proefritten op de reeds voltooide baanvakken. Op zaterdag 18 juli 1903 om 08.30 uur volgde de officiële overdacht van de twee kilometer lange eerste lijn van het station (Staatsbahnhof) tot aan de Oberkirche. Om 11.00 uur volgde dan de eigenlijke opening van deze rode lijn. De ritprijs bedroeg bij het begin 10 Pfennig die moest betaald bij het opstappen door het geld in een muntenbak te werpen. Tegen 1903 breidde het net uit tot een lengte van 8,5 km door de opening van de blauwe lijn (Grenze Ströbitz naar Alten Friedhof), gele lijn (Nordfriedhof naar Spreewaldbahnhof) en een verlenging van de rode lijn naar Sandower Apotheke. Na afloop van de contractuele proefperiode nam de stad Cottbus op 14 januari 1904 de elektriciteitscentrale en het tramnet over van Siemens & Halske. Het trambedrijf van Cottbus beschikte op dat ogenblik over 29 motor- en 8 bijwagens. De totale netlengte bedroeg in 1909 12,53 km. In 1913 werden 2,5 miljoen reizigers vervoerd die zorgden voor 250.000 Mark aan vervoerontvangsten. Daarmee konden de kosten evenwel niet gedekt worden.

### Tussen de twee wereldoorlogen
In 1918 telde men 4,65 miljoen reizigers. Gezien er bij drukte aan de muntenbak geen controle meer was over het betalen, werden vanaf 1 januari 1918 vrouwelijke ontvangers ingezet die de ritprijs van 15 Pfennig in ontvangst namen. Als gevolg van de economische crisis en de geldontwaarding steeg de ritprijs op 1 juli 1919 tot 20 Pfennig. De ontvangsters werden vanaf 11 juli 1920 opnieuw vervangen door de muntenbak maar in tegenstelling tot vroeger moest de reiziger geen geld meer inwerpen maar een vooraf aangekochte reisjeton. Tijdens de Eerste Wereldoorlog kende de tram ook in Cottbus problemen en werden lijngedeelten stilgelegd. Op 24 mei 1923 kwam het volledige tramnet tot stilstand. Toen de tram opnieuw in dienst kwam, ging de ritprijs opnieuw omhoog. De reizigers moesten nu opnieuw 15 Pfennig contant in de muntbak werpen. In 1928 vervoerde de tram 4,18 miljoen reizigers. Gezien de exploitatie nog niet winstgevend was,werd de ritprijs op 15 oktober 1928 tot 20 Pfennig verhoogd. Er moest opnieuw betaald worden bij de ontvanger. Vanaf 1927 werd het tramnet aangevuld met een busdienst.
Ook de Tweede Wereldoorlog leidde tot een aantal ongemakken. Zo moesten de verlichte lijnkleuraanduidingen van de trams verduisterd worden. Omdat de lijnen daardoor niet meer te onderscheiden waren, werden lijnnummers ingevoerd. De motorwagens droegen boven de koplampen een metalen bord met het lijnnummer, zodat het nummer in beperkte mate verlicht was. Het aantal reizigers steeg tot 6,8 miljoen in 1942 en 13,3 miljoen in 1944.

### Na de Tweede Wereldoorlog
Na het einde van de Tweede Wereldoorlog werd alle infrastructuur geleidelijk aan opnieuw hersteld. Na 1945 werden talrijke bedrijven in de Sovjet-bezettingszone in Duitsland onteigend, onder gemeentelijk beheer gezet of toegewezen aan een stedelijk bedrijf (Stadtwerke). Op 1 april 1949 werd de KWU (Kommunalen Wirtschafts-Unternehmen Cottbuser Stadtwerke) opgericht, waartoe naast het elektriciteitsbedrijf, inclusief de tram, ook het gas- en waterbedrijf behoorden. Tot in 1968, toen het bedrijf overging naar het VEB Cottbussverkehr, veranderde de naam van het bedrijf meerdere keren.
Tussen 1953 en 1972 werden alle trameindpunten, behalve aan het station, uitgerust met keerlussen. Daardoor konden op de meeste lijnen eenrichtingtrams worden ingezet. Daarnaast werd ook een dispatching opgericht en een nieuw logo ingevoerd. Cottbus was het eerste trambedrijf in de DDR dat uitsluitend tweeassige Gotha-eenheidswagens bezat. Nadat het stadscentrum van Cottbus tussen 1971 en 1974 heringericht werd in socialistische trant met Plattenbau als bouwstijl, werd ook het centrale stadstramtraject verlegd van de Spremberger Straße naar de nieuw aangelegd Stadtpromenade. Op 12 maart 1976 werden de muntbakken vervangen door gaatjesontwaarders. gezien het aantal zwartrijders steeds meer toenam.
In de volgende jaren volgden diverse tramverlengingen: in 1977 naar Sachsendorf, in 1978 naar het station van Cottbus (Hauptbahnhof), in 1980 naar Jessener Straße en in 1984 naar Schmellwitz. De lengte van het tramnet steeg daardoor van 13 km in 1949 tot 21 km in 1983. De eindpunten werden bovendien geleidelijk aan uitgerust met een keerlus:
- 1953 Sportzentrum
- 1965 Ströbitz
- 1966 Thiemstraße
- 1968 Alt-Schmellwitz
- 1970 Madlow
- 1972 Sandow
- 1978 Sachsendorf
- 1980 Jessener Strasse
- 1984 Neu-Schmellwitz

Er volgde de bouw van een nieuwe stadsring en een nieuw stationsgebouw. Lijn 4 naar het oude station werd opgeheven en de sporen in de Bahnhofstraße bleven gedurende twaalf jaar ongebruikt. Op 22 december 1978 verschenen de eerste nieuwe trams van het type KT4D en in Tsjecho-Slowakije gebouwd door ČKD Tatra. Op 4 oktober 1979 verschenen de eerste twaalf nieuwe Tatratrams in dubbeltractie op lijn 3. Gezien de informatie naar de reizigers bij storingen steeds problematischer werd, werden op 1 april 1986 vijftien haltes uitgerust met radiogestuurde informatiezuilen. In 1988 werd voor de eerste keer een publiek evenement georganiseerd voor het jubileum van de tram, al was het voor de 85e verjaardag. Vanaf 2 oktober 1989 werd voor de eerste keer een trein van drie gekoppelde KT4D-trams ingezet op lijn 4. Een dergelijke combinatie met een lengte van 57m kan tot 321 reizigers vervoeren. Deze inzet noodzaakte de verlenging van de perrons tot 60m en de aanpassing van de signalisatie.

### Na 1989
Na de val van de Berlijnse Muur werd de markt overspoeld door goedkope tweedehandsauto's uit de Bondsrepubliek waardoor de reizigersaantallen van Cottbusverkehr snel daalden. De tarieven waren als gevolg van het 'beleid van de stabiele prijzen' tijdens het DDR-tijdperk nooit herzien. Daardoor dekten de inkomsten in 1991 slechts 41% van de uitgaven. Een wezenlijke prijsverhoging volgde. De ritprijs steeg met meer dan 300% van 15 naar 50 Pfennig. Sinds 23 september 1990 reed de tram opnieuw over de nieuwe spoorwegbrug (Bahnhofsbrücke) en door de Bahnhofsstraße. Naast de modernisering van het wagenpark, werd na de Wende ook werk gemaakt van de modernisering van de infrastructuur en het op dubbelspoor brengen van diverse trajecten. Tot het jaar 2000 kregen volgende trajecten een tweede spoor: Friedrich-Ebert-Straße, Karlstraße tot Nordfriedhof; Altmarkt tot Muskauer Platz, Berliner Straße tot Ströbitz en Dresdener Straße/Madlower Hauptstraße tot Spree-Straße.
In 1990 moest Cottbusverkehr nog de tijdens het DDR-tijdperk contractueel vastgelegde trams afnemen, namelijk vijftien KT4D en begin 1991 werden nog zeven KT4D uit Erfurt overgenomen. Daardoor konden de tweeassige Gothatrams uit dienst worden genomen. De Gothatrams reden op 8 maart 1991 voor het laatst in het regulier verkeer en op 24 maart 1991 volgde een afscheidsrit. Het wagenpark telde op dat ogenblik 72 gelede KT4D Tatratrams. Het trambedrijf stond voor de keuze nieuwe lagevloertrams te bestellen of de bestaande te verbouwen. Omdat de financiële middelen zeer beperkt waren, viel de keuze op verbouw. De Mittenwalder Gerätebau GmbH (MGB) stelde voor om in het midden van de gelede trams een verlaagd deel toe te voegen. MGB realiseerde dit plan in samenwerking met Cottbusverkehr, het Zwitserse Schindler Waggon en FIAT-SIG en op 18 mei 1995 bereikte tram nummer 72 Mittenwalde. De verbouwde en met een verlaagd middendeel uitgeruste tram kwam terug als type KTNF6. Sinds 1 april 2004 zet Cottbusverkehr nog uitsluitend trams met een verlaagd middendeel in. Daardoor was Cottbus de eerste Duitse stad waarvan alle ritten werden uitgevoerd met een tram met (gedeeltelijk) lage vloer. Na het voorbeeld van Cottbus verschenen trams met een verlaagd middendeel ook in steden zoals Mülheim, Braunschweig, Basel, Göteborg en Tallinn.
Aangezien de deelstaat Brandenburg geen middelen ter beschikking stelde voor de aankoop van nieuwe trams, begon in 2011 een nieuwe moderniseringsgolf van het wagenpark. Onder de benaming Langläufer werden in totaal vijftien KTNF6-trams vernieuwd opdat ze nog zestien extra jaar dienst kunnen doen. In het raam van een planmatig groot onderhoud, kregen de trams een volledig nieuw interieur waaronder een nieuwe plafondbekleding, nieuwe zitjes, opfrissing en een nieuwe bekleding. Op 25 april 2012 werd tram 135 als eerste nieuwe Langläufer ingezet. Tot begin 2016 volgden met de nummers 140, 143, 138, 149 en 169 (volgorde van de verbouw) vijf extra trams zodat er in februari 2016 al zes trams grondig waren gerenoveerd. De modernisering kostte 25.000 euro bovenop de normale kosten van het groot onderhoud.
Op 26 september 2012 besliste de gemeenteraad over het nieuwe openbaarvervoerconcept (ÖPNV-Konzept). Deze hield in dat het traject Schmellwitz-Anger – Bonnaskenplatz in de herfst zou worden opgeheven. Aanleiding was de hierdoor verhoopte besparing van 370.000 euro per jaar. Dit plan werd echter in 2015 opnieuw verworpen (zie ook Discussie over het voortbestaan van de tram).
Bovendien zou het stationsplein in 2016 worden verbouwd tot een verkeersknooppunt voor tram, stads- en streekbus. In oktober 2019 is het nieuwe stationsplein geopend, tegelijkertijd werd het routenetwerk veranderd. De lijn 1 eindigt aan het Hauptbahnhof en de lijn 2 rijdt naar Jessener Straße in plaats van Sachsendorf.

## Materieel
| Voertuigtype           | 1904 | 1910 | 1928 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1992 | 2001 | 2007 | 2010 | 2011 |
| ---------------------- | ---- | ---- | ---- | ---- | ---- | ---- | ---- | ---- | ---- | ---- | ---- | ---- |
| Tweeassige motorwagens | 18   | 22   | 28   | 28   | 32   | 32   | 29   | 2*   | 3*   | 3*   | 3*   | 3*   |
| Tweeassige bijwagens   | 6    | 8    | 8    | 14   | 15   | 27   | 38   | 1*   | 1*   | 1*   | 1*   | 1*   |
| Gelede trams           | –    | –    | –    | –    | –    | –    | 22   | 71   | 36   | 26   | 24   | 21   |

* historische trams, niet in reguliere dagelijkse inzet
Bij Škoda zijn in 2021 en 2022 in totaal 22 nieuwe zes-assige trams besteld.

## Stelplaatsen

### Voormalige stelplaatsen
Stelplaats Berliner Strasse (1903-2001)
Stelplaats voor tram en vanaf 1939 met buswerkplaats. In 1944/45 werd deze aangevuld met een lakkerij en een werkplaats voor mechaniek. Verder bevond er zich een wasinstallatie onder de open hemel die later evenwel overdekt werd. Sinds 1982 was de stelplaats nog enkel in dienst voor trams en in 2003 werd de site verkocht.
Tramstelplaats Madlow (1927-1998)
Een kleine stelplaats voor vier kleine voertuigen, vandaar dat deze van 1971 tot 1981 gebruikt werd als buscarrosseriewerkplaats. Daarna werd de stelplaats gebruikt voor het stallen van de bovenleidingsinspectierijtuigen en voor de historische voertuigen. In 1998 werd het gebouw verkocht.

### Huidige stelplaats
Sinds 26 november 1999 – stelplaats Schmellwitz
- 1993: aankoop terrein in Schmellwitz
- oktober 1995: ontsluiting van het terrein
- 20 augustus 1996: eerstesteenlegging van de eerste hoogbouw
- Na anderhalf jaar waren de tramremise, de wasinstallatie, enkele opstelsporen, het tractiestation alsook de spoorverbinding naar de eindhalte Neu-Schmellwitz voltooid.
- 26 februari 1998: feestelijke opening van de eerste bouwfase.
- 30 oktober 1998: pannenbier voor de tram- en buswerkplaats; ook de opstelruimte voor de bussen, de tankinstallatie en het grootste deel van de openluchtinfrastructuur is gereed.
- Sinds 20 november 1999 worden de bussen van hieruit ingezet.
- 26 november 1999: officiële ingebruikname van de stelplaats.
- 26 januari 2001: overdracht van de dienstgebouwen en dispatching.

Gegevens van de stelplaats Schmellwitz:
- Totale oppervlakte: 79.420 m²
- 6.115 m spoor waarvan 2.200 m voor de toegangsroute
- 3.470 m afstel- en bedrijfssporen
- 33 wissels

## Lijnen
- Netwerkkaart (stand 2019)
- Sporenplan (stand 2013)

| Lijn | Traject                                                                                | Rijtijd | Haltes | Frequentie maandag – vrijdag | Frequentie zaterdag | Frequentie zondag |
| ---- | ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ------- | ------ | ---------------------------- | ------------------- | ----------------- |
| 1    | Schmellwitz / Chmjelow, Anger / Najs – Nordfriedhof / Połnocny kjarchob – Bonnaskenplatz / Bonarske naměsto – Stadthalle / Měsćańska hala – Stadtpromenade / Měsćańska promenada – Görlitzer Straße/Zgórjelska droga – Hauptbahnhof / Głowne dwórnišćo                                                                                | 20 min  | 14     | 20 min                       | –                   | –                 |
| 2    | Sandow / Žandow – Am Doll / Pśi dole – Altmarkt / Stare wiki – Stadthalle / Měsćańska hala – Stadtmuseum / Měsćański muzej – Hauptbahnhof / Głowne dwórnišćo – Jessener Straße / Jaseńska droga                                                                                | 23 min  | 16     | 15 min                       | 30 min              | 30 min            |
| 3    | Ströbitz / Strobice, Hans-Sachs-Str. / H. Sachsowa droga – Stadthalle / Mešćańska hala – Marienstr./Busbahnhof / Marijina droga/Busowe dwórnišćo – Görlitzer Straße/Zgórjelska droga – Sportzentrum / Sportowy centrum – Badesee Madlow / Módłański jazor – Madlow / Módłej                                                                                | 23 min  | 16     | 15 min                       | 30 min              | 30 min            |
| 4    | (Betriebshof Schmellwitz / Depot Chmjelow –) Neu Schmellwitz / Nowy Chmjelow – Zuschka / Cužka – Sportpalast / Sportowy palast – Bonnaskenplatz / Bonarske naměsto – Stadthalle / Mešćańska hala – Stadtpromenade / Měsćańska promenada – Görlitzer Straße/Zgórjelska droga – Hauptbahnhof / Głowne dwórnišćo – Gelsenkirchener Platz / Gelsenkirchenska naměsto – Sachsendorf / Knorawa | 24 min  | 20     | 10 min                       | 15 min              | 30 min            |

Het folgende routenetwerk was geldig tot oktober 2019:
| Lijn | Traject                                                                                | Rijtijd   | Haltes | Frequentie maandag – vrijdag | Frequentie zaterdag | Frequentie zondag |
| ---- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | --------- | ------ | ---------------------------- | ------------------- | ----------------- |
| 1    | Schmellwitz / Chmjelow, Anger / Najsy – Nordfriedhof / Połnocny kjarchob – Bonnaskenplatz / Bonarske naměsto – Stadthalle / Mešćańska hala – Marienstr./Busbahnhof / Marijina droga/Busowe dwórnišćo – Görlitzer Straße/Zgórjelska droga – Hauptbahnhof / Głowne dwórnišćo – Jessener Straße / Jaseńska droga                                     | 20 min    | 14     | 20 min                       | –                   | –                 |
| 2    | Sandow / Žandow – Am Doll / Pśi dole – Altmarkt / Stare wiki – Stadthalle / Mešćańska hala – Stadtmuseum / Mešćański muzeum – Thiemstr./Hbf / Thiemowa droga/GŁD – Gelsenkirchener Platz / Gelsenkirchenska naměsto – Sachsendorf / Knorawa                                                                                | 23 min    | 16     | 15 min                       | –                   | –                 |
| 3    | Ströbitz / Strobice, Hans-Sachs-Str. / H. Sachsowa droga – Stadthalle / Mešćańska hala – Marienstr./Busbahnhof / Marijina droga/Busowe dwórnišćo – Görlitzer Straße/Zgórjelska droga – Sportzentrum / Sportowy centrum – Badesee Madlow / Módłański jazor – Madlow / Módłej                                                                       | 23 min    | 16     | 15 min                       | 30 min              | 30 min            |
| 4    | (Betriebshof Schmellwitz / Depot Chmjelow –) Neu Schmellwitz / Nowy Chmjelow – Zuschka / Cužka – Sportpalast / Sportowy palast – Bonnaskenplatz / Bonarske naměsto – Stadthalle / Mešćańska hala – Stadtmuseum / Mešćański muzeum – Thiemstr./Hbf / Thiemowa droga/GŁD – Gelsenkirchener Platz / Gelsenkirchenska naměsto – Sachsendorf / Knorawa | 24 min    | 20     | 15 min                       | 15 min              | 30 min            |
| 5    | Sandow / Žandow – Am Doll / Pśi dole – Altmarkt / Stare wiki – Stadthalle / Mešćańska hala – Stadtmuseum / Mešćański muzeum – Görlitzer Straße/Zgórjelska droga – Hauptbahnhof / Głowne dwórnišćo – Jessener Straße / Jaseńska droga                                                                                | 22–23 min | 15     | –                            | 30 min              | 30 min            |

## Discussie over het voortbestaan van de tram (2009)
In februari 2009 werd een advies gepubliceerd dat zich uitsprak voor de afschaffing van de tram. De reden hiervoor was dat een buslijnennet makkelijker aanpasbaar was. Cottbus had in de voorbije 20 jaar een vierde van zijn inwoners verloren wat zich tevens vertaalde in de terugloop van het aantal reizigers. Bovendien bedienden enkele lijnen tegenwoordig minder dicht bevolkte wijken en waren in de komende jaren belangrijke investeringen nodig voor de vernieuwing van het rollend materieel.
Het advies leidde tot heftige discussies gezien de meerderheid van de bevolking voorstander was van het behoud van de tram. Naast petities kwam het tot talrijke beschouwingen om de tram van Cottbus aantrekkelijker te maken. Gezien bij de opheffing van de tram grote investeringen nodig zouden zijn voor de uitbreiding van de busvloot en de aanpassing van de straten en wegen voor het busverkeer, werd het effectief besparingspotentieel betwijfeld. Bovendien zou een toename van het busverkeer leiden tot een verhoogde uitstoot van fijnstof wat op zijn beurt tot Europese boetes aanleiding zou kunnen geven.
Op 31 maart 2009 werd bekend dat de opheffingsplannen van de tram van tafel waren. In de plaats daarvan werd nu intensief gedacht om het aanbod te optimaliseren (onder meer door de afschaffing van lijn 1 en de tak naar Jessener Straße van lijn 2), de aantrekkelijkheid te verhogen en daardoor dus meer reizigers naar het openbaar vervoer te bewegen. Na een nieuwe, in augustus 2010 gepubliceerde en in opdracht van de stad uitgevoerde studie, werd een uitbreiding van het tramnet richting Lausitz-Park en Klinikum als rendabel bestempeld. Vanaf december 2015 zou het lijnennet, volgens de plannen van 2009, als volgt veranderen: lijnen 2 en 3 bleven ongewijzigd, lijn 1 zou de verbinding tussen Neu-Schmellwitz en Jessener Straße verzorgen en lijn 4 zou in de spitsuren een versterkingslijn zijn tussen het stadhuis (Stadthalle) en Sachsendorf.
De opheffingsplannen voor lijn 1 tussen Bonnaskenplatz en Schmellwitz zijn momenteel echter niet langer aan de orde.

title: Tram van Cottbus

wikitext:
{{Infobox openbaar vervoer
| naam              = Tram van Cottbus
| logo              = Logo Cottbusverkehr.svg
| afbeelding        = 038 tram 140 in Alt-Schmellwitz.png
| locatie           = [[Cottbus]], [[Brandenburg (deelstaat)|Brandenburg]], [[Duitsland (hoofdbetekenis)|Duitsland]]
| vervoerssysteem   = [[Tram]]
| startdatum        = 18 juli 1903
| einddatum         =
| lengte            = 20,1 km
| lijnen            = 4 (3 in het weekend)
| stations          = 49
| voertuigen        = 21 KTNF6 Tatratrams
| passagiers        =
| passagiersperiode =
| spoorwijdte       = 1000 ([[meterspoor]])
| marks             =
| eigenaar          =
| uitvoerder        = Cottbusverkehr GmbH
| gemsnelheid       =
| maxsnelheid       =
| netwerkkaartnaam  =
| netwerkkaart      = Tram_map_of_Cottbus.png
}}
De '''tram van Cottbus''' vormt sinds 1903 de ruggengraat van het openbaar vervoer in [[Cottbus]], een stad in de [[Duitse]] [[deelstaat]] [[Brandenburg (deelstaat)|Brandenburg]]. Het net telt vier lijnen (drie tijdens het weekend) met een totale netlengte van 21,9 km en 49 haltes. Voor de bediening zijn 22 gelede trams van het type [[Škoda ForCity|Škoda ForCity Plus]] (driedelige tram met een verlaagd middengedeelte) beschikbaar.<ref>{{Citeer web |url=https://www.urban-transport-magazine.com/en/another-15-skoda-trams-for-cottbus/ |titel=Another 15 Škoda trams for Cottbus |datum=2022-12-07 |bezochtdatum=2025-01-22 |werk=Urban Transport Magazine |taal=en-US}}</ref>

== Geschiedenis ==
Josew Klopzynsky voerde in 1893 de paardenomnibus in als eerste openbaarvervoermiddel van Cottbus.{{Bron?||2018|07|29}} Deze verbond het station van Cottbus met Sandow. De ritprijs bedroeg toen 30 Pfennig.{{Bron?||2018|07|29}}

Op 14 juni 1898 schreef de stad Cottbus de bouw van een elektriciteitscentrale uit.{{Bron?||2018|07|29}} Gezien het vermogen voor het intussen geplande tramnet te klein was, werd de bouw van de centrale in 1899 opnieuw aanbesteed.{{Bron?||2018|07|29}} Op 2 maart 1900 werd de gunning van de werken aan [[Siemens AG|Siemens & Halske]] eenparig goedgekeurd. Bovendien besliste men{{Bron?|wie?|2018|07|29}} om het bedrijf ''Dresdner Elektra [[Naamloze vennootschap|AG]]'' toe te voegen voor de bouw en exploitatie van het tramnet. Kort voor de ondertekening van de overeenkomst, trok ''Dresdner Elektra AG ''zich echter terug en omdat zich geen ander bedrijf aanbood, werd [[Siemens & Halske]] een kostenraming voor de bouw en exploitatie van het tramnet gevraagd. De prijs voor de elektriciteitscentrale bedroeg circa 1 miljoen Mark en voor tramnet, inclusief sporen, stelplaats en het verwerven van gronden, circa 800.000 Mark.{{Bron?||2018|07|29}} Pas op 6 februari 1901 keurde de commissie het project goed. Het net zou echter door de stad in eigen beheer worden aangelegd middels het aangaan van een lening. De gemeenteraad ging hier een half jaar later mee akkoord.{{Bron?||2018|07|29}}
[[Bestand:Cottbus_Sonderfahrt.jpg|miniatuur|Historisch tramstel van de Cottbuser Straßenbahn]]
Op 28 juli 1902 begon de sporenaanleg in de Berliner Straße en op 22 september startte in dezelfde straat de bouw van de stelplaats. Op 27 april 1903 begon de elektriciteitscentrale proef te draaien en werd de bovenleiding onder spanning gezet. De rivier [[Spree]] dreef twee [[turbines]] van elk 200 [[Paardenkracht (eenheid)|Pk]] aan die aan drie [[Generator (energietechniek)|generatoren]] gekoppeld waren. Naast de twee back-upbatterijen waren er nog twee [[compound-stoommachine]]s, elk met een vermogen van 300 Pk, van de ''Cottbusser Machinenbauanstalt'' [[Naamloze vennootschap|AG]]. Elke machine dreef een generator aan met een van 225 kW voor de stedelijke stroomvoorziening en een van 68 kW voor het tramnet. Op 22 juni 1903 begonnen de eerste proefritten op de reeds voltooide baanvakken. Op zaterdag 18 juli 1903 om 08.30 uur volgde de officiële overdacht van de twee kilometer lange eerste lijn van het station (Staatsbahnhof) tot aan de ''Oberkirche''. Om 11.00 uur volgde dan de eigenlijke opening van deze rode lijn.{{Bron?||2018|07|29}} De ritprijs bedroeg bij het begin 10 Pfennig die moest betaald bij het opstappen door het geld in een muntenbak te werpen. Tegen 1903 breidde het net uit tot een lengte van 8,5 km door de opening van de blauwe lijn (''Grenze Ströbitz ''naar ''Alten Friedhof''), gele lijn (''Nordfriedhof'' naar ''Spreewaldbahnhof'') en een verlenging van de rode lijn naar ''Sandower Apotheke''. Na afloop van de contractuele proefperiode nam de stad Cottbus op 14 januari 1904 de elektriciteitscentrale en het tramnet over van ''Siemens & Halske''. Het trambedrijf van Cottbus beschikte op dat ogenblik over 29 motor- en 8 bijwagens. De totale netlengte bedroeg in 1909 12,53 km. In 1913 werden 2,5 miljoen reizigers vervoerd die zorgden voor 250.000 Mark aan vervoerontvangsten.{{Bron?||2018|07|29}} Daarmee konden de kosten evenwel niet gedekt worden.

=== Tussen de twee wereldoorlogen ===
In 1918 telde men 4,65 miljoen reizigers. Gezien er bij drukte aan de muntenbak geen controle meer was over het betalen, werden vanaf 1 januari 1918 vrouwelijke ontvangers ingezet die de ritprijs van 15 [[Pfennig]] in ontvangst namen.{{Bron?||2018|07|29}} Als gevolg van de economische crisis en de geldontwaarding steeg de ritprijs op 1 juli 1919 tot 20 Pfennig.{{Bron?||2018|07|29}} De ontvangsters werden vanaf 11 juli 1920 opnieuw vervangen door de muntenbak maar in tegenstelling tot vroeger moest de reiziger geen geld meer inwerpen maar een vooraf aangekochte reisjeton.{{Bron?||2018|07|29}} Tijdens de [[Eerste Wereldoorlog]] kende de tram ook in Cottbus problemen en werden lijngedeelten stilgelegd. Op 24 mei 1923 kwam het volledige tramnet tot stilstand.{{Bron?||2018|07|29}} Toen de tram opnieuw in dienst kwam, ging de ritprijs opnieuw omhoog. De reizigers moesten nu opnieuw 15 Pfennig contant in de muntbak werpen. In 1928 vervoerde de tram 4,18 miljoen reizigers. Gezien de exploitatie nog niet winstgevend was,werd de ritprijs op 15 oktober 1928 tot 20 Pfennig verhoogd. Er moest opnieuw betaald worden bij de ontvanger. Vanaf 1927 werd het tramnet aangevuld met een busdienst.

Ook de [[Tweede Wereldoorlog]] leidde tot een aantal ongemakken. Zo moesten de verlichte lijnkleuraanduidingen van de trams verduisterd worden.{{Bron?||2018|07|29}} Omdat de lijnen daardoor niet meer te onderscheiden waren, werden lijnnummers ingevoerd. De motorwagens droegen boven de koplampen een metalen bord met het lijnnummer, zodat het nummer in beperkte mate verlicht was. Het aantal reizigers steeg tot 6,8 miljoen in 1942 en 13,3 miljoen in 1944.

=== Na de Tweede Wereldoorlog ===
Na het einde van de Tweede Wereldoorlog werd alle infrastructuur geleidelijk aan opnieuw hersteld. Na 1945 werden talrijke bedrijven in de [[Sovjet-bezettingszone in Duitsland]] onteigend, onder gemeentelijk beheer gezet of toegewezen aan een stedelijk bedrijf ([[Stadtwerke]]). Op 1 april 1949 werd de ''KWU'' (''Kommunalen Wirtschafts-Unternehmen Cottbuser Stadtwerke'') opgericht, waartoe naast het elektriciteitsbedrijf, inclusief de tram, ook het gas- en waterbedrijf behoorden. Tot in 1968, toen het bedrijf overging naar het [[Volkseigener Betrieb|''VEB'']]'' Cottbussverkehr'', veranderde de naam van het bedrijf meerdere keren.
[[Bestand:Bundesarchiv_Bild_183-L0721-0342,_Cottbus,_Altstadt,_Spremberger_Turm.jpg|miniatuur|Tram aan de Spremberger Turm (1972)]]
Tussen 1953 en 1972 werden alle trameindpunten, behalve aan het station, uitgerust met keerlussen. Daardoor konden op de meeste lijnen eenrichtingtrams worden ingezet. Daarnaast werd ook een ''dispatching'' opgericht{{Bron?||2018|07|29}} en een nieuw logo ingevoerd. Cottbus was het eerste trambedrijf in de [[Duitse Democratische Republiek|DDR]] dat uitsluitend tweeassige [[LOWA, GOTHA en REKO-trams|Gotha-eenheidswagens]] bezat.{{Bron?||2018|07|29}} Nadat het stadscentrum van Cottbus tussen 1971 en 1974 heringericht werd in socialistische trant met [[Plattenbau]] als bouwstijl, werd ook het centrale stadstramtraject verlegd van de Spremberger Straße naar de nieuw aangelegd Stadtpromenade. Op 12 maart 1976 werden de muntbakken vervangen door gaatjesontwaarders.<ref>Toestel dat een vervoerbewijs ontwaardt door er gaatjes in te prikken.</ref> gezien het aantal [[Zwartrijden|zwartrijders]] steeds meer toenam.{{Bron?||2018|07|29}}

In de volgende jaren volgden diverse tramverlengingen: in 1977 naar Sachsendorf, in 1978 naar het [[Station Cottbus|station van Cottbus]] (Hauptbahnhof), in 1980 naar Jessener Straße en in 1984 naar Schmellwitz. De lengte van het tramnet steeg daardoor van 13 km in 1949 tot 21 km in 1983. De eindpunten werden bovendien geleidelijk aan uitgerust met een keerlus:
{{Kolommen lijst | breedte=12 | aantal=2 | inhoud=
* 1953 Sportzentrum
* 1965 Ströbitz
* 1966 Thiemstraße
* 1968 Alt-Schmellwitz
* 1970 Madlow
* 1972 Sandow
* 1978 Sachsendorf
* 1980 Jessener Strasse
* 1984 Neu-Schmellwitz
}}
Er volgde de bouw van een nieuwe stadsring en een nieuw stationsgebouw. Lijn 4 naar het oude station werd opgeheven en de sporen in de ''Bahnhofstraße ''bleven gedurende twaalf jaar ongebruikt. Op 22 december 1978 verschenen de eerste nieuwe trams van het type [[Tatra KT4|KT4D]] en in [[Tsjecho-Slowakije]] gebouwd door [[ČKD Tatra]]. Op 4 oktober 1979 verschenen de eerste twaalf nieuwe Tatratrams in dubbeltractie op lijn 3. Gezien de informatie naar de reizigers bij storingen steeds problematischer werd, werden op 1 april 1986 vijftien haltes uitgerust met radiogestuurde informatiezuilen. In 1988 werd voor de eerste keer een publiek evenement georganiseerd voor het jubileum van de tram, al was het voor de 85e verjaardag. Vanaf 2 oktober 1989 werd voor de eerste keer een trein van drie gekoppelde KT4D-trams ingezet op lijn 4. Een dergelijke combinatie met een lengte van 57m kan tot 321 reizigers vervoeren. Deze inzet noodzaakte de verlenging van de perrons tot 60m en de aanpassing van de signalisatie.
[[Bestand:Knotenpunkt_an_der_Stadhalle_(2)_-_geo-en.hlipp.de_-_13380.jpg|miniatuur|Tram voor het stadhuis bij het aanrijden van de halte Stadthalle]]

=== Na 1989 ===
Na de val van de [[Berlijnse Muur]] werd de markt overspoeld door goedkope tweedehandsauto's uit de Bondsrepubliek waardoor de reizigersaantallen van Cottbusverkehr snel daalden. De tarieven waren als gevolg van het 'beleid van de stabiele prijzen' tijdens het DDR-tijdperk nooit herzien. Daardoor dekten de inkomsten in 1991 slechts 41% van de uitgaven.{{Bron?||2018|07|29}} Een wezenlijke prijsverhoging volgde. De ritprijs steeg met meer dan 300% van 15 naar 50 Pfennig. Sinds 23 september 1990 reed de tram opnieuw over de nieuwe spoorwegbrug (Bahnhofsbrücke) en door de Bahnhofsstraße. Naast de modernisering van het wagenpark, werd na [[Die Wende|de Wende]] ook werk gemaakt van de modernisering van de infrastructuur en het op dubbelspoor brengen van diverse trajecten. Tot het jaar 2000 kregen volgende trajecten een tweede spoor: Friedrich-Ebert-Straße, Karlstraße tot Nordfriedhof; Altmarkt tot Muskauer Platz, Berliner Straße tot Ströbitz en Dresdener Straße/Madlower Hauptstraße tot Spree-Straße.
[[Bestand:Tram143+Stadthalle.jpg|rechts|miniatuur|Tatra-KTNF6-tram met een lagevloer-middendeel]]
[[Bestand:Cottbus_Strassenbahn_Spremberger_Turm.jpg|miniatuur|Tram van lijn 2 aan de Spremberger Turm]]
In 1990 moest Cottbusverkehr nog de tijdens het DDR-tijdperk contractueel vastgelegde trams afnemen, namelijk vijftien KT4D en begin 1991 werden nog zeven KT4D uit Erfurt overgenomen. Daardoor konden de tweeassige [[LOWA, GOTHA en REKO-trams|Gothatrams]] uit dienst worden genomen. De Gothatrams reden op 8 maart 1991 voor het laatst in het regulier verkeer en op 24 maart 1991 volgde een afscheidsrit.{{Bron?||2018|07|29}} Het wagenpark telde op dat ogenblik 72 gelede KT4D Tatratrams.{{Bron?||2018|07|29}} Het trambedrijf stond voor de keuze nieuwe lagevloertrams te bestellen of de bestaande te verbouwen. Omdat de financiële middelen zeer beperkt waren, viel de keuze op verbouw. De ''Mittenwalder Gerätebau'' [[GmbH]] (MGB) stelde voor om in het midden van de gelede trams een verlaagd deel toe te voegen. MGB realiseerde dit plan in samenwerking met Cottbusverkehr, het Zwitserse [[Schindler Waggon]] en [[FIAT-SIG]] en op 18 mei 1995 bereikte tram nummer 72 [[Mittenwalde (Mark)|Mittenwalde]].{{Bron?||2018|07|29}} De verbouwde en met een verlaagd middendeel uitgeruste tram kwam terug als type KTNF6. Sinds 1 april 2004 zet Cottbusverkehr nog uitsluitend trams met een verlaagd middendeel in. Daardoor was Cottbus de eerste Duitse stad waarvan alle ritten werden uitgevoerd met een tram met (gedeeltelijk) lage vloer.{{Bron?||2018|07|29}} Na het voorbeeld van Cottbus verschenen trams met een verlaagd middendeel ook in steden zoals [[Mülheim an der Ruhr|Mülheim]], [[Braunschweig (stad)|Braunschweig]], [[Tram van Bazel|Basel]], [[Tram van Göteborg|Göteborg]] en [[Tram van Tallinn|Tallinn]].

Aangezien de deelstaat Brandenburg geen middelen ter beschikking stelde voor de aankoop van nieuwe trams, begon in 2011 een nieuwe moderniseringsgolf van het wagenpark. Onder de benaming ''Langläufer ''werden in totaal vijftien KTNF6-trams vernieuwd opdat ze nog zestien extra jaar dienst kunnen doen.{{Bron?||2018|07|29}} In het raam van een planmatig groot onderhoud, kregen de trams een volledig nieuw interieur waaronder een nieuwe plafondbekleding, nieuwe zitjes, opfrissing en een nieuwe bekleding.{{Bron?||2018|07|29}} Op 25 april 2012 werd tram 135 als eerste nieuwe ''Langläufer ''ingezet.{{Bron?||2018|07|29}} Tot begin 2016 volgden met de nummers 140, 143, 138, 149 en 169 (volgorde van de verbouw{{Bron?||2018|07|29}}) vijf extra trams zodat er in februari 2016 al zes trams grondig waren gerenoveerd. De modernisering kostte 25.000 euro bovenop de normale kosten van het groot onderhoud.{{Bron?||2018|07|29}}

Op 26 september 2012 besliste de gemeenteraad over het nieuwe openbaarvervoerconcept (ÖPNV-Konzept). Deze hield in dat het traject Schmellwitz-Anger – Bonnaskenplatz in de herfst zou worden opgeheven. Aanleiding was de hierdoor verhoopte besparing van 370.000 euro per jaar.{{Bron?||2018|07|29}} Dit plan werd echter in 2015 opnieuw verworpen (zie ook [[Tram van Cottbus#Discussie over het voortbestaan van de tram (2009)|Discussie over het voortbestaan van de tram]]).

Bovendien zou het stationsplein in 2016 worden verbouwd tot een verkeersknooppunt voor tram, stads- en streekbus. In oktober 2019 is het nieuwe stationsplein geopend, tegelijkertijd werd het routenetwerk veranderd. De lijn 1 eindigt aan het Hauptbahnhof en de lijn 2 rijdt naar Jessener Straße in plaats van Sachsendorf.

== Materieel ==
{| class="wikitable center"
! style="width:10%" | Voertuigtype
! style="width:3%" | 1904
! style="width:3%" | 1910
! style="width:3%" | 1928
! style="width:3%" | 1950
! style="width:3%" | 1960
! style="width:3%" | 1970
! style="width:3%" | 1981
! style="width:3%" | 1992
! style="width:3%" | 2001
! style="width:3%" | 2007
! style="width:3%" | 2010
! style="width:3%" | 2011
|-
|Tweeassige motorwagens
|18
|22
|28
|28
|32
|32
|29
|2*
|3*
|3*
|3*
|3*
|-
|Tweeassige bijwagens
|6
|8
|8
|14
|15
|27
|38
|1*
|1*
|1*
|1*
|1*
|-
|Gelede trams
|–
|–
|–
|–
|–
|–
|22
|71
|36
|26
|24
|21
|}
<small>'''*''' historische trams, niet in reguliere dagelijkse inzet</small>

Bij Škoda zijn in 2021 en 2022 in totaal 22 nieuwe [[zesasser|zes-assige]] trams besteld.<ref>{{en}}[https://railway-news.com/germany-skoda-to-supply-an-additional-15-trams-for-cottbus/ Germany: Škoda to Supply an Additional 15 Trams for Cottbus], geraadpleegd op 2023-09-12.</ref>

== Stelplaatsen ==
=== Voormalige stelplaatsen ===
[[Bestand:054 old depot Madlow.png|miniatuur|Voormalige stelplaats Madlow]]
; Stelplaats Berliner Strasse (1903-2001)
Stelplaats voor tram en vanaf 1939 met buswerkplaats. In 1944/45 werd deze aangevuld met een lakkerij en een werkplaats voor mechaniek. Verder bevond er zich een wasinstallatie onder de open hemel die later evenwel overdekt werd. Sinds 1982 was de stelplaats nog enkel in dienst voor trams en in 2003 werd de site verkocht.
; Tramstelplaats Madlow (1927-1998)
Een kleine stelplaats voor vier kleine voertuigen, vandaar dat deze van 1971 tot 1981 gebruikt werd als buscarrosseriewerkplaats. Daarna werd de stelplaats gebruikt voor het stallen van de bovenleidingsinspectierijtuigen en voor de historische voertuigen. In 1998 werd het gebouw verkocht.

=== Huidige stelplaats ===
Sinds 26 november 1999 – stelplaats Schmellwitz
* 1993: aankoop terrein in Schmellwitz
* oktober 1995: ontsluiting van het terrein
* 20 augustus 1996: eerstesteenlegging van de eerste hoogbouw
* Na anderhalf jaar waren de tramremise, de wasinstallatie, enkele opstelsporen, het tractiestation alsook de spoorverbinding naar de eindhalte Neu-Schmellwitz voltooid.
* 26 februari 1998: feestelijke opening van de eerste bouwfase.
* 30 oktober 1998: pannenbier voor de tram- en buswerkplaats; ook de opstelruimte voor de bussen, de tankinstallatie en het grootste deel van de openluchtinfrastructuur is gereed.
* Sinds 20 november 1999 worden de bussen van hieruit ingezet.
* 26 november 1999: officiële ingebruikname van de stelplaats.
* 26 januari 2001: overdracht van de dienstgebouwen en dispatching.
Gegevens van de stelplaats Schmellwitz:
* Totale oppervlakte: 79.420 m²
* 6.115 m spoor waarvan 2.200 m voor de toegangsroute
* 3.470 m afstel- en bedrijfssporen
* 33 wissels

== Lijnen ==
<gallery widths="250" heights="514">
Bestand:Tram map of Cottbus.png|Netwerkkaart (stand 2019)
Bestand:StraßenbahnGleisplanCottbus2013.png|Sporenplan (stand 2013)
</gallery>
{| class="wikitable sortable mw-datatable"
! Lijn
! class="unsortable" | Traject
! Rijtijd
! Haltes
! Frequentie maandag – vrijdag
! Frequentie zaterdag
! Frequentie zondag
|-
| align="center" style="background-color:#ECE116; color:white;" | '''1'''
| '''Schmellwitz / Chmjelow''', Anger / Najs – Nordfriedhof / Połnocny kjarchob – Bonnaskenplatz / Bonarske naměsto – Stadthalle / Měsćańska hala – Stadtpromenade / Měsćańska promenada – Görlitzer Straße/Zgórjelska droga – '''Hauptbahnhof / Głowne dwórnišćo'''
| 20 min
| 14
| 20 min
| –
| –
|-
| align="center" style="background-color:#C32B3C; color:white;" | '''2'''
|'''Sandow / Žandow''' – Am Doll / Pśi dole – Altmarkt / Stare wiki – Stadthalle / Měsćańska hala – Stadtmuseum / Měsćański muzej – Hauptbahnhof / Głowne dwórnišćo – '''Jessener Straße / Jaseńska droga'''
| 23 min
| 16
| 15 min
| 30 min
| 30 min
|-
| align="center" style="background-color:#4098DE; color:white;" | '''3'''
| '''Ströbitz / Strobice''', Hans-Sachs-Str. / H. Sachsowa droga – Stadthalle / Mešćańska hala – Marienstr./Busbahnhof / Marijina droga/Busowe dwórnišćo – Görlitzer Straße/Zgórjelska droga – Sportzentrum / Sportowy centrum – Badesee Madlow / Módłański jazor – '''Madlow / Módłej'''
| 23 min
| 16
| 15 min
| 30 min
| 30 min
|-
| align="center" style="background-color:#239537; color:white;" | '''4'''
| ('''Betriebshof Schmellwitz / Depot Chmjelow''' –) '''Neu Schmellwitz / Nowy Chmjelow''' – Zuschka / Cužka – Sportpalast / Sportowy palast – Bonnaskenplatz / Bonarske naměsto – Stadthalle / Mešćańska hala – Stadtpromenade / Měsćańska promenada – Görlitzer Straße/Zgórjelska droga – Hauptbahnhof / Głowne dwórnišćo – Gelsenkirchener Platz / Gelsenkirchenska naměsto – '''Sachsendorf / Knorawa'''
| 24 min
| 20
| 10 min
| 15 min
| 30 min
|}

Het folgende routenetwerk was geldig tot oktober 2019:
{| class="wikitable sortable mw-datatable"
! Lijn
! class="unsortable" | Traject
! Rijtijd
! Haltes
! Frequentie maandag – vrijdag
! Frequentie zaterdag
! Frequentie zondag
|-
| align="center" style="background-color:#ECE116; color:white;" | '''1'''
| '''Schmellwitz / Chmjelow''', Anger / Najsy – Nordfriedhof / Połnocny kjarchob – Bonnaskenplatz / Bonarske naměsto – Stadthalle / Mešćańska hala – Marienstr./Busbahnhof / Marijina droga/Busowe dwórnišćo – Görlitzer Straße/Zgórjelska droga – [[Station Cottbus|Hauptbahnhof]] / Głowne dwórnišćo – '''Jessener Straße / Jaseńska droga'''
| 20 min
| 14
| 20 min
| –
| –
|-
| align="center" style="background-color:#C32B3C; color:white;" | '''2'''
| '''[[Cottbus|Sandow]] / Žandow''' – Am Doll / Pśi dole – Altmarkt / Stare wiki – Stadthalle / Mešćańska hala – Stadtmuseum / Mešćański muzeum – Thiemstr./[[Station Cottbus|Hbf]] / Thiemowa droga/GŁD – Gelsenkirchener Platz / Gelsenkirchenska naměsto – '''Sachsendorf / Knorawa'''
| 23 min
| 16
| 15 min
| –
| –
|-
| align="center" style="background-color:#4098DE; color:white;" | '''3'''
| '''Ströbitz / Strobice''', Hans-Sachs-Str. / H. Sachsowa droga – Stadthalle / Mešćańska hala – Marienstr./Busbahnhof / Marijina droga/Busowe dwórnišćo – Görlitzer Straße/Zgórjelska droga – Sportzentrum / Sportowy centrum – Badesee Madlow / Módłański jazor – '''Madlow / Módłej'''
| 23 min
| 16
| 15 min
| 30 min
| 30 min
|-
| align="center" style="background-color:#239537; color:white;" | '''4'''
| ('''Betriebshof Schmellwitz / Depot Chmjelow''' –) '''Neu Schmellwitz / Nowy Chmjelow''' – Zuschka / Cužka – Sportpalast / Sportowy palast – Bonnaskenplatz / Bonarske naměsto – Stadthalle / Mešćańska hala – Stadtmuseum / Mešćański muzeum – Thiemstr./[[Station Cottbus|Hbf]] / Thiemowa droga/GŁD – Gelsenkirchener Platz / Gelsenkirchenska naměsto – '''Sachsendorf / Knorawa'''
| 24 min
| 20
| 15 min
| 15 min
| 30 min
|-
| align="center" style="background-color:#EA941E; color:white;" | '''5'''
| '''[[Cottbus|Sandow]] / Žandow''' – Am Doll / Pśi dole – Altmarkt / Stare wiki – Stadthalle / Mešćańska hala – Stadtmuseum / Mešćański muzeum – Görlitzer Straße/Zgórjelska droga – [[Station Cottbus|Hauptbahnhof]] / Głowne dwórnišćo – '''Jessener Straße / Jaseńska droga'''
| 22–23 min
| 15
| –
| 30 min
| 30 min
|}

== Discussie over het voortbestaan van de tram (2009) ==
In februari 2009 werd een advies gepubliceerd dat zich uitsprak voor de afschaffing van de tram.{{Bron?||2018|07|29}} De reden hiervoor was dat een buslijnennet makkelijker aanpasbaar was. Cottbus had in de voorbije 20 jaar een vierde van zijn inwoners verloren wat zich tevens vertaalde in de terugloop van het aantal reizigers. Bovendien bedienden enkele lijnen tegenwoordig minder dicht bevolkte wijken en waren in de komende jaren belangrijke investeringen nodig voor de vernieuwing van het rollend materieel.

Het advies leidde tot heftige discussies gezien de meerderheid van de bevolking voorstander was van het behoud van de tram. Naast petities kwam het tot talrijke beschouwingen om de tram van Cottbus aantrekkelijker te maken. Gezien bij de opheffing van de tram grote investeringen nodig zouden zijn voor de uitbreiding van de busvloot en de aanpassing van de straten en wegen voor het busverkeer, werd het effectief besparingspotentieel betwijfeld. Bovendien zou een toename van het busverkeer leiden tot een verhoogde uitstoot van [[fijnstof]] wat op zijn beurt tot Europese boetes aanleiding zou kunnen geven.

Op 31 maart 2009 werd bekend dat de opheffingsplannen van de tram van tafel waren. In de plaats daarvan werd nu intensief gedacht om het aanbod te optimaliseren (onder meer door de afschaffing van lijn 1 en de tak naar Jessener Straße van lijn 2), de aantrekkelijkheid te verhogen en daardoor dus meer reizigers naar het openbaar vervoer te bewegen. Na een nieuwe, in augustus 2010 gepubliceerde en in opdracht van de stad uitgevoerde studie, werd een uitbreiding van het tramnet richting Lausitz-Park en Klinikum als rendabel bestempeld. Vanaf december 2015 zou het lijnennet, volgens de plannen van 2009, als volgt veranderen: lijnen 2 en 3 bleven ongewijzigd, lijn 1 zou de verbinding tussen Neu-Schmellwitz en Jessener Straße verzorgen en lijn 4 zou in de spitsuren een versterkingslijn zijn tussen het stadhuis (Stadthalle) en Sachsendorf.

De opheffingsplannen voor lijn 1 tussen Bonnaskenplatz en Schmellwitz zijn momenteel{{wanneer?||2018|07|29}} echter niet langer aan de orde.

== Literatuur ==
* Mario Schatz & Ulrich Thomsch, ''Straßenbahn in Cottbus'', Verlag Kenning, 2003, {{ISBN|3-933613-58-2}}.

== Externe links ==
* [http://www.cottbusverkehr.de/ Officiële website van het vervoerbedrijf Cottbusverkehr]
* [http://www.tram-cottbus.de/ Website met informatie over het voertuigenpark, beeldmateriaal en netplannen]

{{Commonscat|Trams in Cottbus}}
{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Straßenbahn Cottbus|oldid=157604916|datum=20160916}}
{{References}}
}}
{{Navigatie tramsteden Duitsland}}

[[Categorie:Tramlijn in Duitsland|Cottbus]]
[[Categorie:Cottbus]]

title: Basisgegevens

Locatie: Cottbus, Brandenburg, Duitsland

Vervoerssysteem: Tram

Aantal lijnen: 4 (3 in het weekend)

Aantal voertuigen: 21 KTNF6 Tatratrams

Spoorwijdte: 1000 (meterspoor) mm

Uitvoerder(s): Cottbusverkehr GmbH

title: Netwerkkaart

Netwerkkaart: Netwerkkaart van de Tram van Cottbus

Portaal: Openbaar vervoer


text:
# Aulonocara ethelwynnae
Aulonocara ethelwynnae is een straalvinnige vissensoort uit de familie van de cichliden (Cichlidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1987 door Meyer, Riehl & Zetzsche.

title: Aulonocara ethelwynnae

wikitext:
{{Taxobox straalvinnige
| titelweergave = cursief
| naam = ''Aulonocara ethelwynnae''
| afbeelding =
| orde = [[Perciformes]]
| familie = [[Cichlidae]] ([[Cichliden]])
| geslacht = ''[[Aulonocara]]''
| w-naam = ''Aulonocara ethelwynnae''
| auteur = Meyer, Riehl & Zetzsche
| datum = 1987
| haakjes =
| commons =
| species = Aulonocara ethelwynnae
|status=NT|statusbron=2018|rl-id=61060}}
'''''Aulonocara ethelwynnae''''' is een [[Straalvinnigen|straalvinnige]] [[vissen (dieren)|vissensoort]] uit de familie van de [[Cichliden|cichliden (Cichlidae)]].<ref>{{Link FishBase species|genus=Aulonocara|species=ethelwynnae|month=02|year=2013}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1987 door Meyer, Riehl & Zetzsche.
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|02|27}}

[[Categorie:Aulonocara|ethelwynnae]]

title: Aulonocara ethelwynnae · IUCN-status: Gevoelig (2018)

Stam: Chordata (Chordadieren)

Superklasse: Osteichthyes (Beenvisachtigen)

Klasse: Actinopterygii (Straalvinnigen)

Orde: Perciformes

Familie: Cichlidae (Cichliden)

Geslacht: Aulonocara

title: Soort

Portaal: Biologie · Vissen


text:
# Elasmopus hooheno
Elasmopus hooheno is een vlokreeftensoort uit de familie van de Maeridae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1970 door J.L. Barnard.

title: Elasmopus hooheno

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Elasmopus hooheno''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] ([[Geleedpotigen]])
| klasse = [[Malacostraca]]
| orde = [[Amphipoda]]
| familie = [[Maeridae]]
| geslacht = ''[[Elasmopus]]''
| w-naam = ''Elasmopus hooheno''
| auteur = J.L. Barnard
| datum = 1970
| haakjes =
| commons =
| species =
| worms = 531674
}}
'''''Elasmopus hooheno''''' is een [[vlokreeften]]soort uit de familie van de [[Maeridae]].<ref>Lowry, J. (2012). <i>Elasmopus hooheno</i> J.L. Barnard, 1970. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=531674</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1970 door J.L. Barnard.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|21}}

[[Categorie:Maeridae]]

title: Elasmopus hooheno

Klasse: Malacostraca

Orde: Amphipoda

Familie: Maeridae

Geslacht: Elasmopus

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Pachynematus pumilio
Pachynematus pumilio is een vliesvleugelig insect uit de familie van de bladwespen (Tenthredinidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1903 door Konow.

title: Pachynematus pumilio

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Pachynematus pumilio''
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| onderorde =
| familie  = [[Echte bladwespen|Tenthredinidae]] (Echte bladwespen)
| geslacht = ''[[Pachynematus]]''
| auteur = Konow
| datum = 1903
| haakjes =
}}
'''''Pachynematus pumilio''''' is een [[Vliesvleugeligen|vliesvleugelig insect]] uit de familie van de [[Bladwespen|bladwespen (Tenthredinidae)]].<ref>{{Link Fauna Europaea|id=355043|naam=''Pachynematus pumilio''}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1903 door Konow.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|07|06}}

[[Categorie:Pachynematus|pumilio]]

title: Pachynematus pumilio

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Tenthredinidae (Echte bladwespen)

Geslacht: Pachynematus

title: Soort


text:
# Abraham Rademaker
Abraham Rademaker (Lisse, 1676/'77 – Haarlem, 21 januari 1735) was een Nederlands kunstschilder, tekenaar, prentenmaker en -handelaar. Hij produceerde vooral topografisch getinte tekeningen en schilderde landschappen. Bepaalde gebouwen en landschappen konden ook op bestelling geleverd worden.
Zijn vader, Frederik Rademaker, was glazenmaker. Abraham was getrouwd met Maria Rosekrans en hij was onkerkelijk.
In zijn jeugd was hij altyt bezig met tekenen (...) met zulk een taei gedult en ongemeene naerstigheit, dat hy heele maenden achtereen in huis zat, zonder uitgaen. Hij leerde zichzelf het vak, zonder leermeester, en Naeulyks was hy dezelve kundig, schappen met grootsche Gebouwen, aerdige Ruinen, fraeie Beeltjes en Beesten, en ook wel met allerlei Vogelen, te versieren.
Zijn werk vond in de 18e eeuw gretig aftrek, daar er vele verzamelaars waren van topografische afbeeldingen. Terwijl in de 17e eeuw vooral stadsbeschrijvingen en -gezichten populair waren, legde men in de 18e eeuw de nadruk op kastelen, buitenplaatsen en ruïnes in het buitengebied. Vooral de sinds 1725 uitgegeven boeken met prenten van zijn hand waren populair. Daartoe behoort het Cabinet der Neederlandse Oudheeden en gesigten vervat in drie hondert konst plaaten. Uiteindelijk heeft hij ongeveer 700 kastelen getekend.
De particulieren verkochten uiteindelijk deze prenten weer en via omwegen kwam veel werk van hem gedurende de 19e en 20e eeuw uiteindelijk in openbare museumcollecties terecht.
In 1750 werd zijn levensbeschrijving opgenomen in De nieuwe schouburg der Nederlantsche Kunstschilders en schilderessen, samengesteld door Jan van Gool.
- Bibliothèque nationale de France: cb149723826 (data)
- Biografisch Portaal: 30495668
- Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren: rade027
- Gemeinsame Normdatei: 132345692
- International Standard Name Identifier: 0000 0000 6663 3418
- KulturNav: c3b7f770-cbf7-463a-9a79-22cce3249128
- Library of Congress Control Number: nr98040393
- Nationale Bibliotheek van Tsjechië: mzk2008453566
- Nationale Bibliotheek van Israël: 987007289356005171
- Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 07188341X
- RKD-Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis: 65367
- Système universitaire de documentation: 118437488
- Union List of Artist Names: 500032675
- Virtual International Authority File: 61821865
- WorldCat: E39PBJwCThyDRpVgtdRYF3Krv3

1. ↑  RKDartists; geraadpleegd op: 15 oktober 2016; RKDartists-identificatiecode: 65367.

title: Abraham Rademaker

wikitext:
{{Infobox auteur
| naam              = Abraham Rademaker
| afbeelding        = Tako Hajo Jelgersma and Cornelis van Noorde - Abraham Rademaker.jpg
| onderschrift      = Abraham Rademaker, door C. van Noorde, getekend omstreeks 1770.
| citaat            =
| volledige naam    = Abraham Rademaker
| pseudoniem        =
| beter-bekend-als  =
| bijnaam           =
| genoemd           =
| geboren           = [[1676]]/'77
| overleden         = [[21 januari]] [[1735]]
| land              = [[Bestand:Prinsenvlag.svg|20px|border]] [[Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden]]
| beroep            =
| jaren-actief      = 1697-1735
| genre             =
| stroming          =
| invloeden         =
| thema             =
| bekende-werken    =
| uitgeverij        =
| onderscheiding    =
| dbnl              = rade027
| handtekening      =
| website           =
| lijst             =
| ander portaal     = Kunst & cultuur
| portaal2          =
| portaal3          =
}}
'''Abraham Rademaker''' ([[Lisse]], [[1676]]/'77 – [[Haarlem]], [[21 januari]] [[1735]]) was een [[Nederland]]s [[kunstschilder]], [[tekenaar]], [[Prentkunst|prentenmaker]] en -handelaar. Hij produceerde vooral topografisch getinte tekeningen en schilderde landschappen. Bepaalde gebouwen en landschappen konden ook op bestelling geleverd worden.

Zijn vader, Frederik Rademaker, was glazenmaker. Abraham was getrouwd met Maria Rosekrans en hij was onkerkelijk.

In zijn jeugd was hij ''altyt bezig met tekenen (...) met zulk een taei gedult en ongemeene naerstigheit, dat hy heele maenden achtereen in huis zat, zonder uitgaen''. Hij leerde zichzelf het vak, zonder leermeester, en ''Naeulyks was hy dezelve kundig, schappen met grootsche Gebouwen, aerdige Ruinen, fraeie Beeltjes en Beesten, en ook wel met allerlei Vogelen, te versieren''.

[[Bestand:Marepoort - Rademaker.jpg|thumb|left|300px|Gravure uit de achttiende eeuw van de tweede [[Marepoort]] te [[Leiden]] door Abraham Rademaker. De poort was toen al afgebroken.]]
Zijn werk vond in de 18e eeuw gretig aftrek, daar er vele verzamelaars waren van topografische afbeeldingen. Terwijl in de 17e eeuw vooral stadsbeschrijvingen en -gezichten populair waren, legde men in de 18e eeuw de nadruk op kastelen, buitenplaatsen en ruïnes in het buitengebied. Vooral de sinds [[1725]] uitgegeven boeken met prenten van zijn hand waren populair. Daartoe behoort het ''Cabinet der Neederlandse Oudheeden en gesigten vervat in drie hondert konst plaaten''. Uiteindelijk heeft hij ongeveer 700 kastelen getekend.

[[Bestand:Boelenham.jpg|thumb|Kasteel [[Boelenham]] in oude glorie, door Abraham Rademaker tussen 1697-1735.]]
De particulieren verkochten uiteindelijk deze prenten weer en via omwegen kwam veel werk van hem gedurende de 19e en 20e eeuw uiteindelijk in openbare museumcollecties terecht.

In [[1750]] werd zijn levensbeschrijving opgenomen in ''De nieuwe schouburg der Nederlantsche Kunstschilders en schilderessen'', samengesteld door [[Jan van Gool]].

{{Appendix|1=Bronnen|2=
* [https://www.xs4all.nl/~kalden/auth/RademakerLKJ.htm Enkele schetsen en biografie]
* Willem Beelaerts van Blokland en Charles Dumas, ''De kasteeltekeningen van Abraham Rademaker'', ISBN 90 400 9114 5
}}
{{Bibliografische informatie}}
{{commonscat|Abraham Rademaker}}

{{DEFAULTSORT:Rademaker, Abraham}}
[[Categorie:Nederlands kunstschilder]]
[[Categorie:Nederlands tekenaar]]
[[Categorie:Persoon in de Nederlanden in de 18e eeuw]]

title: Algemene informatie

Volledige naam: Abraham Rademaker

Geboorteplaats: Lisse

Overleden: 21 januari 1735

Overlijdensplaats: Haarlem

title: Werk


text:
# Diptilon bivittata
Diptilon bivittata is een beervlinder uit de familie van de spinneruilen (Erebidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1864 door Walker.

title: Diptilon bivittata

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Diptilon bivittata''
| afbeelding =
| familie = [[Spinneruilen|Erebidae]] (Spinneruilen)
| onderfamilie = [[Beervlinders|Arctiinae]] (Beervlinders)
| tribus =
| geslacht = ''[[Diptilon]]''
| w-naam = ''Diptilon bivittata''
| auteur = Walker
| datum = 1864
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Diptilon bivittata''''' is een [[Beervlinders|beervlinder]] uit de familie van de [[Spinneruilen|spinneruilen (Erebidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1864 door Walker.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|07}}

[[Categorie:Diptilon]]

title: Diptilon bivittata

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Erebidae (Spinneruilen)

Onderfamilie: Arctiinae (Beervlinders)

Geslacht: Diptilon

title: Soort


text:
# Lijst van Nederlandse troonopvolgers
Dit is een lijst van Nederlandse troonopvolgers. Deze lijst bevat alle personen die sinds de totstandkoming van het Koninkrijk der Nederlanden op 16 maart 1815 eerste in de lijn van de troonopvolging hebben gestaan. Personen die de troon effectief hebben bestegen staan vetgedrukt.
| Erfgenamen                                         | Familierelatie tot de monarch | Werd erfgenaam   | Werd erfgenaam                 | Erfgenaam tot    | Erfgenaam tot                    | Volgende in de opvolging                     | Monarch          |
| Erfgenamen                                         | Familierelatie tot de monarch | Datum            | Reden                          | Datum            | Reden                            | Volgende in de opvolging                     | Monarch          |
| -------------------------------------------------- | ----------------------------- | ---------------- | ------------------------------ | ---------------- | -------------------------------- | -------------------------------------------- | ---------------- |
| Willem, Prins van Oranje (1815-1840)               | oudste zoon                   | 16 maart 1815    | vader werd koning              | 7 oktober 1840   | vader afgetreden, werd koning    | Prins Frederik, 1815–1817, broer             | Willem I         |
| Willem, Prins van Oranje (1815-1840)               | oudste zoon                   | 16 maart 1815    | vader werd koning              | 7 oktober 1840   | vader afgetreden, werd koning    | Prins Willem, 1817–1840, zoon                | Willem I         |
| Willem, Prins van Oranje (1840-1849)               | oudste zoon                   | 7 oktober 1840   | vader werd koning              | 17 maart 1849    | vader overleden, werd koning     | Prins Willem, 1840–1849, zoon                | Willem II        |
| Willem, Prins van Oranje                           | oudste zoon                   | 17 maart 1849    | vader werd koning              | 11 juni 1879     | overleden                        | Prins Maurits, 1849–1850, broer              | Willem III       |
| Willem, Prins van Oranje                           | oudste zoon                   | 17 maart 1849    | vader werd koning              | 11 juni 1879     | overleden                        | Prins Hendrik, 1850–1851, oom                | Willem III       |
| Willem, Prins van Oranje                           | oudste zoon                   | 17 maart 1849    | vader werd koning              | 11 juni 1879     | overleden                        | Prins Alexander, 1851–1879, broer            | Willem III       |
| Alexander, Prins van Oranje                        | jongste zoon                  | 11 juni 1879     | broer overleden                | 21 juni 1884     | overleden                        | Prins Frederik, 1879–1881, oudoom            | Willem III       |
| Alexander, Prins van Oranje                        | jongste zoon                  | 11 juni 1879     | broer overleden                | 21 juni 1884     | overleden                        | Prinses Wilhelmina, 1881–1884, zuster        | Willem III       |
| Prinses Wilhelmina                                 | oudste dochter                | 21 juni 1884     | broer overleden                | 23 november 1890 | vader overleden, werd koningin   | Sophie, 1884–1890, tante                     | Willem III       |
| Sophie, Groothertogin van Saksen-Weimar & Eisenach | tante                         | 23 november 1890 | nicht werd koningin            | 23 maart 1897    | overleden                        | Karel-August, 1890–1894, zoon                | Wilhelmina       |
| Sophie, Groothertogin van Saksen-Weimar & Eisenach | tante                         | 23 november 1890 | nicht werd koningin            | 23 maart 1897    | overleden                        | Willem Ernst, 1894–1897, kleinzoon           | Wilhelmina       |
| Willem Ernst van Saksen-Weimar-Eisenach            | achterneef                    | 23 maart 1897    | grootmoeder (Sophie) overleden | 30 april 1909    | dochter koningin geboren         | Bernhard, 1897–1900, broer                   | Wilhelmina       |
| Willem Ernst van Saksen-Weimar-Eisenach            | achterneef                    | 23 maart 1897    | grootmoeder (Sophie) overleden | 30 april 1909    | dochter koningin geboren         | Marie, 1900–1909, tante                      | Wilhelmina       |
| Prinses Juliana                                    | oudste dochter                | 30 april 1909    | geboren                        | 4 september 1948 | moeder afgetreden, werd koningin | Willem Ernst, 1909–1922, achterneef          | Wilhelmina       |
| Prinses Juliana                                    | oudste dochter                | 30 april 1909    | geboren                        | 4 september 1948 | moeder afgetreden, werd koningin | Geen tweede in troonopvolging, 1922-1938     | Wilhelmina       |
| Prinses Juliana                                    | oudste dochter                | 30 april 1909    | geboren                        | 4 september 1948 | moeder afgetreden, werd koningin | Prinses Beatrix, 1938–1948, dochter          | Wilhelmina       |
| Prinses Beatrix                                    | oudste dochter                | 4 september 1948 | moeder werd koningin           | 30 april 1980    | moeder afgetreden, werd koningin | Prinses Irene, 1948–1964, zuster             | Juliana          |
| Prinses Beatrix                                    | oudste dochter                | 4 september 1948 | moeder werd koningin           | 30 april 1980    | moeder afgetreden, werd koningin | Prinses Margriet, 1964–1967, zuster          | Juliana          |
| Prinses Beatrix                                    | oudste dochter                | 4 september 1948 | moeder werd koningin           | 30 april 1980    | moeder afgetreden, werd koningin | Prins Willem-Alexander, 1967–1980, zoon      | Juliana          |
| Willem-Alexander, Prins van Oranje                 | oudste zoon                   | 30 april 1980    | moeder werd koningin           | 30 april 2013    | moeder afgetreden, werd koning   | Prins Friso, 1980–2003, broer                | Beatrix          |
| Willem-Alexander, Prins van Oranje                 | oudste zoon                   | 30 april 1980    | moeder werd koningin           | 30 april 2013    | moeder afgetreden, werd koning   | Prinses Catharina-Amalia, 2003–2013, dochter | Beatrix          |
| Catharina-Amalia, Prinses van Oranje               | oudste dochter                | 30 april 2013    | vader werd koning              | Huidige          | Huidige                          | Prinses Alexia, 2013–heden, zuster           | Willem-Alexander |

title: Lijst van Nederlandse troonopvolgers

wikitext:
Dit is een '''lijst van Nederlandse troonopvolgers'''. Deze lijst bevat alle personen die sinds de totstandkoming van het [[Koninkrijk der Nederlanden]] op 16 maart 1815 eerste in de lijn van de troonopvolging hebben gestaan. Personen die de troon effectief hebben bestegen staan vetgedrukt.

{|class="wikitable"
! rowspan="2" |Erfgenamen
! rowspan="2" |Familierelatie tot de monarch
! colspan="2" |Werd erfgenaam
! colspan="2" |Erfgenaam tot
! rowspan="2" |Volgende in de opvolging
! rowspan="2" |Monarch
|-
! Datum
! Reden
! Datum
! Reden
|-
|rowspan="2" |'''[[Willem II der Nederlanden|Willem, Prins van Oranje (1815-1840)]]
|rowspan="2" |oudste zoon
|rowspan="2" |16 maart 1815
|rowspan="2" |vader werd koning
|rowspan="2" |7 oktober 1840
|rowspan="2" |vader afgetreden,
 werd koning
|[[Frederik van Oranje-Nassau (1797-1881)|Prins Frederik]], {{nowrap|1815–1817}}, broer
|rowspan="2" |[[Willem I der Nederlanden|Willem I]]
|-
| '''[[Willem III der Nederlanden|Prins Willem]]''', {{nowrap|1817–1840}}, zoon
|-
| '''[[Willem III der Nederlanden|Willem, Prins van Oranje (1840-1849)]]'''
| oudste zoon
| 7 oktober 1840
| vader werd koning
| 17 maart 1849
| vader overleden,
 werd koning
| [[Willem van Oranje-Nassau (1840-1879)|Prins Willem]], {{nowrap|1840–1849}}, zoon
| [[Willem II der Nederlanden|Willem II]]
|-
|rowspan="3" | [[Willem van Oranje-Nassau (1840-1879)|Willem, Prins van Oranje]]
|rowspan="3" | oudste zoon
|rowspan="3" | 17 maart 1849
|rowspan="3" | vader werd koning
|rowspan="3" | 11 juni 1879
|rowspan="3" | overleden
| [[Maurits van Oranje-Nassau (1843-1850)|Prins Maurits]], {{nowrap|1849–1850}}, broer
|rowspan="6" | [[Willem III der Nederlanden|Willem III]]
|-
| [[Hendrik van Oranje-Nassau|Prins Hendrik]], {{nowrap|1850–1851}}, oom
|-
| [[Alexander van Oranje-Nassau (1851-1884)|Prins Alexander]], {{nowrap|1851–1879}}, broer
|-
|rowspan="2" | [[Alexander van Oranje-Nassau (1851-1884)|Alexander, Prins van Oranje]]
|rowspan="2" | jongste zoon
|rowspan="2" | 11 juni 1879
|rowspan="2" | broer overleden
|rowspan="2" | 21 juni 1884
|rowspan="2" | overleden
| [[Frederik van Oranje-Nassau (1797-1881)|Prins Frederik]], {{nowrap|1879–1881}}, oudoom
|-
| '''[[Wilhelmina der Nederlanden|Prinses Wilhelmina]]''', {{nowrap|1881–1884}}, zuster
|-
| '''[[Wilhelmina der Nederlanden|Prinses Wilhelmina]]'''
| oudste dochter
| 21 juni 1884
| broer overleden
| 23 november 1890
| vader overleden,
 werd koningin
| [[Sophie van Oranje-Nassau|Sophie]], {{nowrap|1884–1890}}, tante
|-
|rowspan="2" | [[Sophie van Oranje-Nassau|Sophie, Groothertogin van Saksen-Weimar & Eisenach]]
|rowspan="2" | tante
|rowspan="2" | 23 november 1890
|rowspan="2" | nicht werd koningin
|rowspan="2" | 23 maart 1897
|rowspan="2" | overleden
| [[Karel August Willem Nicolaas van Saksen-Weimar-Eisenach|Karel-August]], {{nowrap|1890–1894}}, zoon
| rowspan="7" | [[Wilhelmina der Nederlanden|Wilhelmina]]
|-
| [[Willem Ernst van Saksen-Weimar-Eisenach|Willem Ernst]], {{nowrap|1894–1897}}, kleinzoon
|-
|rowspan="2" | [[Willem Ernst van Saksen-Weimar-Eisenach]]
|rowspan="2" | achterneef
|rowspan="2" | 23 maart 1897
|rowspan="2" | grootmoeder (Sophie) overleden
|rowspan="2" | 30 april 1909
|rowspan="2" | dochter koningin geboren
| [[Bernard van Saksen-Weimar-Eisenach|Bernhard]], {{nowrap|1897–1900}}, broer
|-
| [[Marie Anna Alexandrine Sophie van Saksen-Weimar-Eisenach|Marie]], 1900–1909, tante
|-
|rowspan="3" | '''[[Juliana der Nederlanden|Prinses Juliana]]'''
|rowspan="3" | oudste dochter
|rowspan="3" | 30 april 1909
|rowspan="3" | geboren
|rowspan="3" | 4 september 1948
|rowspan="3" | moeder afgetreden,
 werd koningin
| [[Willem Ernst van Saksen-Weimar-Eisenach|Willem Ernst]], {{nowrap|1909–1922}}, achterneef
|-
| Geen tweede in troonopvolging, {{nowrap|1922-1938}}
|-
| '''[[Beatrix der Nederlanden|Prinses Beatrix]]''', {{nowrap|1938–1948}}, dochter
|-
|rowspan="3" | '''[[Beatrix der Nederlanden|Prinses Beatrix]]'''
|rowspan="3" | oudste dochter
|rowspan="3" | 4 september 1948
|rowspan="3" | moeder werd koningin
|rowspan="3" | 30 april 1980
|rowspan="3" | moeder afgetreden,
 werd koningin
| [[Irene der Nederlanden|Prinses Irene]], {{nowrap|1948–1964}}, zuster
|rowspan="3" | [[Juliana der Nederlanden|Juliana]]
|-
| [[Margriet der Nederlanden|Prinses Margriet]], {{nowrap|1964–1967}}, zuster
|-
| '''[[Willem-Alexander der Nederlanden|Prins Willem-Alexander]]''', {{nowrap|1967–1980}}, zoon
|-
|rowspan="2" | '''[[Willem-Alexander der Nederlanden|Willem-Alexander, Prins van Oranje]]'''
|rowspan="2" | oudste zoon
|rowspan="2" | 30 april 1980
|rowspan="2" | moeder werd koningin
|rowspan="2" | 30 april 2013
|rowspan="2" | moeder afgetreden,
 werd koning
| [[Friso van Oranje-Nassau van Amsberg|Prins Friso]], {{nowrap|1980–2003}}, broer
|rowspan="2" | [[Beatrix der Nederlanden|Beatrix]]
|-
| [[Catharina-Amalia der Nederlanden|Prinses Catharina-Amalia]], {{nowrap|2003–2013}}, dochter
|-
| [[Catharina-Amalia der Nederlanden|Catharina-Amalia, Prinses van Oranje]]
| oudste dochter
| 30 april 2013
| vader werd koning
|style="text-align: center;" colspan="2" |''Huidige''
| [[Alexia der Nederlanden|Prinses Alexia]], {{nowrap|2013–heden}}, zuster
| [[Willem-Alexander der Nederlanden|Willem-Alexander]]
|}

[[Categorie:Koning der Nederlanden|*Lijst van Nederlandse troonopvolgers]]
[[Categorie:Lijsten van Nederlandse personen|Troonopvolger]]


text:
# South Hinksey
South Hinksey is een civil parish in het bestuurlijke gebied South Oxfordshire, in het Engelse graafschap Oxfordshire met 393 inwoners.

title: South Hinksey

wikitext:
{{Infobox plaats in Engeland
| naam  = South Hinksey
| soort = ''[[Civil parish]]''
| map_type = Oxfordshire
| region     = [[South East England]]
| graafschap = [[Oxfordshire]]
| district   = [[South Oxfordshire]]
| latitude = 51.736 | longitude = -1.264
| oppervlakte   = 3,4319
| jaar          = 2011
| inwoneraantal = 393
| dichtheid     = 115
| post_town = OXFORD
| postcode = OX1
| netnummer = 01865
| os_grid_reference = SP5004
| ONS-code = E04012135
| image   = South_Hinksey,_Oxfordshire.jpg
| caption = Straat in South Hinksey
}}

'''South Hinksey''' is een ''[[civil parish]]'' in het [[district (Engeland)|bestuurlijke gebied]] [[South Oxfordshire]], in het [[Engeland|Engelse]] [[Stedelijke en niet-stedelijke graafschappen van Engeland|graafschap]] [[Oxfordshire]] met 393 inwoners.

{{Beginnetje|landen & volken|land=Engeland|2=2010|3=8|4=5}}

[[Categorie:Civil parish in Oxfordshire]]

title: Situering

Regio: South East England

Graafschap: Oxfordshire

District: South Oxfordshire

title: Algemeen

title: Overig

Post town: OXFORD

title: Foto's

Foto's: Straat in South Hinksey

Portaal: Verenigd Koninkrijk


text:
# Muleta
De muleta (ook la capa) is een half-cirkelvormige doek van zware rode flanel, gedrapeerd om een houten stok, waarmee een matador (meestal in het laatste deel van een stierengevecht) de stier uitdaagt.

## Gebruik
Het gebruik van de muleta bij het stierengevecht werd in 1726 geïntroduceerd door de beroemde Spaanse torero Francisco Romero (1700-1763). De toreador gebruikt de muleta om de stier te lokken; de stier komt af op de wapperende bewegingen en niet de kleur van de muleta, aangezien runderen kleurenblind zijn.

## Trivia
- In het Nederlands is de zegswijze "Dat werkt als een rode lap op een stier" afgeleid van het gebruik van de muleta.

title: Muleta

wikitext:
[[Image:Bull attacks matador.jpg|right|300px|thumb|Een torero in actie met de muleta]]
De '''muleta''' (ook la capa) is een half-cirkelvormige doek van zware rode [[flanel]], gedrapeerd om een houten stok, waarmee een [[matador (beroep)|matador]] (meestal in het laatste deel van een [[stierenvechten|stierengevecht]]) de [[stier (rund)|stier]] uitdaagt.

==Gebruik==
Het gebruik van de muleta bij het stierengevecht werd in [[1726]] geïntroduceerd door de beroemde [[Spanje|Spaanse]] [[Torero (stierenvechter)|torero]] [[Francisco Romero]] (1700-1763). De toreador gebruikt de muleta om de stier te lokken; de stier komt af op de wapperende bewegingen en niet de kleur van de muleta, aangezien [[rund]]eren [[Kleurenblindheid|kleurenblind]] zijn.

==Trivia==
*In het [[Nederlands]] is de [[zegswijze]] "Dat werkt als een rode lap op een stier" afgeleid van het gebruik van de muleta.

[[Categorie:Stierenvechten]]


text:
# Myomyrus
Myomyrus is een geslacht van straalvinnige vissen uit de familie van de tapirvissen (Mormyridae).

## Soorten
- Myomyrus macrodon Boulenger, 1898
- Myomyrus macrops Boulenger, 1914
- Myomyrus pharao Poll & Taverne, 1967

title: Myomyrus

wikitext:
{{Taxobox straalvinnige
| titelweergave = cursief
| naam = ''Myomyrus''
| afbeelding = Matériaux pour la faune du Congo (6298591245).jpg
| afbeeldingtekst = Boven ''[[Myomyrus macrodon]]'' onder ''[[Mormyrus ovis]]''
| onderklasse = [[Neopterygii]] (Nieuwvinnigen)
| infraklasse = [[Beenvissen|Teleostei]] (Beenvissen)
| superorde = [[Beentongvisachtigen|Osteoglossomorpha]] (Beentongvisachtigen)
| orde = [[Beentongvissen|Osteoglossiformes]] (Beentongvissen)
| familie = [[Mormyridae]] ([[Tapirvissen]])
| taxon = [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| w-naam = ''Myomyrus''
| auteur = [[George Albert Boulenger|Boulenger]]
| datum = 1898
| commons =
| species =
}}
'''''Myomyrus''''' is een [[Geslacht (biologie)|geslacht]] van [[Straalvinnigen|straalvinnige]] [[vissen (dieren)|vissen]] uit de [[Familie (biologie)|familie]] van de [[Tapirvissen|tapirvissen (Mormyridae)]].

== Soorten ==
* ''[[Myomyrus macrodon]]'' Boulenger, 1898
* ''[[Myomyrus macrops]]'' Boulenger, 1914
* ''[[Myomyrus pharao]]'' Poll & Taverne, 1967

[[Categorie:Tapirvissen]]

title: Myomyrus

Onderklasse: Neopterygii (Nieuwvinnigen)

Infraklasse: Teleostei (Beenvissen)

Superorde: Osteoglossomorpha (Beentongvisachtigen)

Orde: Osteoglossiformes (Beentongvissen)

Familie: Mormyridae (Tapirvissen)

title: Geslacht


text:
# Pere
Pere is een plaats (község) en gemeente in het Hongaarse comitaat Borsod-Abaúj-Zemplén. Pere telt 401 inwoners (2001).

title: Pere

wikitext:
{{Infobox plaats in Hongarije
| land        =Hongarije
| soort       =Plaats
| naam        =Pere
| area        =[[Borsod-Abaúj-Zemplén]]
| subarea     =Encsi
| situering3  =Észak-Magyarország
| situeringnaam3 = [[NUTS]]-regio
| inwoners    =401
| km2         =9,53
| dichtheid   =42,08
| jaar        =2001
| vlag        =
| wapen       =
| postcode    =3853
| netnummer   =46
| kenteken    =
| lat         = 48.28508
| lon         = 21.12141
| image       =
| caption     =
}}
'''Pere''' is een plaats (''község'') en [[Hongaarse gemeente|gemeente]] in het [[Hongarije|Hongaarse]] [[Bestuurlijke indeling van Hongarije|comitaat]] [[Borsod-Abaúj-Zemplén]]. Pere telt 401 inwoners (2001).

{{Beginnetje|landen & volken|land=Hongarije|2=2008|3=07|4=08}}
{{Coor title dms|48|17|6.288|N|21|7|17.076|E|type:city_region:HU}}

[[Categorie:Plaats in Hongarije]]

title: Situering

Comitaat: Borsod-Abaúj-Zemplén

District: Encsi

NUTS-regio: Észak-Magyarország

title: Algemeen

title: Overig

Website: Officiële website

Portaal: Hongarije


text:
# Hasan Doğan
Hasan Doğan (Kastamonu, 15 maart 1956 - Bodrum, 5 juli 2008) is de voormalige voorzitter van de Turkse voetbalbond.

## Biografie
Doğan studeerde werktuigbouwkunde op de Istanbulse Technische Universiteit die hij in 1979 afrondde. Daarna ging hij voor de Engelse taal naar een school in Engeland van 1979 tot en met 1980. Hierna werkte hij acht jaar voor Firma Beldesan, een  Turks ondernemingsbedrijf. Verder werkte hij nog in de textiel bij kledingfirma Ramsey, was hij zakenman, eigenaar van de Turkse tv-zender Kanal 24 en eigenaar van de Star Gazetesi, een Turks dagblad.
Voor dat hij in februari 2008 werd gekozen tot voorzitter van de Turkse voetbalbond, was hij lid van de multi-sports club van Besiktas, van het Turks Olympisch Comité en van de Turkse Boks Federatie.
Op 5 juli, net na het EK 2008, waar Turkije de halve finale haalde, overleed Doğan op 52-jarige leeftijd door een hartaanval tijdens een etentje met de Turkse Bondscoach Fatih Terim.

## Persoonlijk
Doğan had een vrouw genaamd Aysel Doğan en twee kinderen Zeynep en Selim.

title: Hasan Doğan

wikitext:
'''Hasan Doğan''' ([[Kastamonu (stad)|Kastamonu]], [[15 maart]] [[1956]] - [[Bodrum (stad)|Bodrum]], [[5 juli]] [[2008]]) is de voormalige voorzitter van de [[Turkse voetbalbond]].

==Biografie==
Doğan studeerde [[werktuigbouwkunde]] op de ''Istanbulse Technische Universiteit'' die hij in 1979 afrondde. Daarna ging hij voor de Engelse taal naar een school in Engeland van 1979 tot en met 1980. Hierna werkte hij acht jaar voor ''Firma Beldesan'', een  Turks ondernemingsbedrijf. Verder werkte hij nog in de [[textiel]] bij kledingfirma ''Ramsey'', was hij zakenman, eigenaar van de Turkse tv-zender ''Kanal 24'' en eigenaar van de ''Star Gazetesi'', een Turks [[dagblad]].

Voor dat hij in februari 2008 werd gekozen tot voorzitter van de [[Turkse voetbalbond]], was hij lid van de multi-sports club van [[Beşiktaş JK|Besiktas]], van het Turks Olympisch Comité en van de Turkse Boks Federatie.

Op 5 juli, net na het [[Europees kampioenschap voetbal 2008|EK 2008]], waar [[Turks voetbalelftal (mannen)|Turkije]] de halve finale haalde, overleed Doğan op 52-jarige leeftijd door een [[hartaanval]] tijdens een etentje met de Turkse Bondscoach [[Fatih Terim]].

==Persoonlijk==
Doğan had een vrouw genaamd ''Aysel Doğan'' en twee kinderen ''Zeynep'' en ''Selim''.

{{DEFAULTSORT:Dogan, Hasan}}
[[Categorie:Turks ondernemer]]


text:
# Kozina
Kozina is een plaats in Slovenië en maakt deel uit van de gemeente Hrpelje-Kozina in de NUTS-3-regio Obalnokraška. De plaats telde 664 inwoners op 1 januari 2020.

title: Kozina

wikitext:
{{Infobox plaats in Slovenië
| land = Slovenië
| naam = Kozina
| superarea = [[Primorska]]
| area = [[Obalnokraška]]
| gemeente = [[Hrpelje-Kozina]]
| postcode = 6240 Kozina
| hoogte = 492,7
| lat_deg = 45
| lat_min = 36
| lat_sec = 32.8
| lat_dir = N
| lon_deg = 13
| lon_min = 56
| lon_sec = 11.57
| lon_dir = E
| image =
| caption =
| foto = [[Bestand:Kozina SLO.JPG|260px]]
}}
'''Kozina''' is een plaats in [[Slovenië]] en maakt deel uit van de gemeente [[Hrpelje-Kozina]] in de [[Nomenclatuur van territoriale eenheden voor de statistiek|NUTS-3]]-regio [[Obalnokraška]]. {{Inwonertal|soort=zin}}

{{Appendix}}
{{Coor title dms|45|36|32.8|N|13|56|11.57|E|type:city_region:SI}}
{{Beginnetje|landen & volken|land=Slovenië|2=2008|3=11|4=01}}
<!--Kozina-->

[[Categorie:Plaats in Hrpelje-Kozina]]

title: Situering

Historische regio: Primorska

Statistische regio: Obalnokraška

Gemeente: Hrpelje-Kozina

title: Algemeen

Oppervlakte: 2,96 vierkante kilometer

title: Overig

Postcode: 6240 Kozina

title: Foto's

Portaal: Zuidoost-Europa


text:
# Methona confusa
Methona confusa is een vlinder uit de familie Nymphalidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1873 door Arthur Gardiner Butler.

title: Methona confusa

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Methona confusa''
| titelweergave = cursief
| afbeelding = Flickr - ggallice - Methona confusa d.jpg
| familie = [[Nymphalidae]]
| onderfamilie = [[Danainae]]
| geslacht = ''[[Methona]]''
| w-naam = ''Methona confusa''
| auteur = Butler
| datum = 1873
| haakjes =
| commons = Category:Methona confusa
| species =
}}

'''''Methona confusa''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie [[Nymphalidae]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1873 door [[Arthur Gardiner Butler]].

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|01}}

[[Categorie:Danainae]]

title: Methona confusa

Familie: Nymphalidae

Onderfamilie: Danainae

Geslacht: Methona

title: Soort


text:
# Tapejarinae
De Tapejarinae zijn een groep van uitgestorven pterosauriërs behorend tot de Pterodactyloidea.
In 2007 merkten Alexander Kellner en Diego de Almeida Campos dat Sinopterus volgens de gangbare definitie een lid was van de Tapejaridae. Er was dus behoefte aan een naam met een meer gangbare inhoud voor de directe verwanten van Tapejara wellnhoferi. Ze benoemden daarom een Tapejarinae.
De klade Tapejarinae werd gedefinieerd als de groep bestaande uit Tapejara wellnhoferi Kellner 1989 en alle soorten die nauwer verwant zijn aan Tapejara wellnhoferi dan aan Sinopterus dongi Wang & Zhou 2003.
De tapejarinen bestaan uit kleine tot middelgrote soorten uit het Krijt van Zuid-Amerika, Europa en Azië. Hun schedels hebben een hoge snuitkam en zijn typisch tandeloos. Fragmentarische resten zijn gezien als een aanwijzing dat ze het tot in het laatste Krijt uithielden; daarbij kunnen de latere Bakonydraco en Caiuajara tapejarinen zijn.
De tapejarinen omvatten soorten die toegewezen zijn aan het geslacht Huaxiapterus en verder de Tapejarini.

title: Tapejarinae

wikitext:
{{Taxobox reptiel
| naam              = Tapejarinae
| titelweergave     =
| status            = uitgestorven
| statusbron        =
| rl-id             =
| fossiel           = Vroeg- tot Laat-Krijt
| afbeelding        = Tupandactylus MN 01.jpg
| afbeeldingtekst   = ''Tupandactylus''
| superorde         =
| orde              = [[Pterosauria]]
| onderorde         = [[Pterodactyloidea]]
| familie           = [[Tapejaridae]]
| taxon             = [[Onderfamilie (biologie)|Onderfamilie]]
| w-naam            = Tapejarinae
| auteur            =
| datum             =
| haakjes           =
| typesoort         =
| afbeeldingII      =
| afbeeldingIItekst =
}}
De '''Tapejarinae''' zijn een groep van uitgestorven [[pterosauriërs]] behorend tot de [[Pterodactyloidea]].

In 2007 merkten [[Alexander Kellner]] en [[Diego de Almeida Campos]] dat ''[[Sinopterus]]'' volgens de gangbare definitie een lid was van de [[Tapejaridae]]. Er was dus behoefte aan een naam met een meer gangbare inhoud voor de directe verwanten van ''[[Tapejara (pterosauriër)|Tapejara]] wellnhoferi''. Ze benoemden daarom een Tapejarinae.

De [[klade]] Tapejarinae werd gedefinieerd als de groep bestaande uit ''Tapejara wellnhoferi'' Kellner 1989 en alle soorten die nauwer verwant zijn aan ''Tapejara wellnhoferi'' dan aan ''Sinopterus dongi'' Wang & Zhou 2003.

De tapejarinen bestaan uit kleine tot middelgrote soorten uit het [[Krijt (periode)|Krijt]] van [[Zuid-Amerika]], [[Europa (werelddeel)|Europa]] en [[Azië]]. Hun schedels hebben een hoge snuitkam en zijn typisch tandeloos. Fragmentarische resten zijn gezien als een aanwijzing dat ze het tot in het laatste Krijt uithielden; daarbij kunnen de latere ''[[Bakonydraco]]'' en ''[[Caiuajara]]'' tapejarinen zijn.

De tapejarinen omvatten soorten die toegewezen zijn aan het geslacht ''[[Huaxiapterus]]'' en verder de [[Tapejarini]].

{{Appendix|2=
'''Literatuur'''
* Kellner, A.W.A., and Campos, D.A., 2007, "Short note on the ingroup relationships of the Tapejaridae (Pterosauria, Pterodactyloidea)", ''Boletim do Museu Nacional, Nova Serie, Geologia'' '''75'''
{{References}}
}}
[[Categorie:Pterosauriërs]]

title: Tapejarinae · Status: Uitgestorven · Fossiel voorkomen: Vroeg- tot Laat-Krijt

Klasse: Reptilia (Reptielen)

Orde: Pterosauria

Onderorde: Pterodactyloidea

Familie: Tapejaridae

title: Onderfamilie

Portaal: Biologie · Herpetologie