text:
# Émile Pierre De la Montagne
Émile Pierre De la Montagne (Antwerpen, 22 oktober 1873 - Elsene 1956) was een Belgische schilder.

## Leven
Emile-Pierre De la Montagne was bekend om zijn genretaferelen, bloemen en wandschilderingen. Hij kreeg zijn opleiding aan de academie van Antwerpen Daarna specialiseerde hij zich in monumentale kunst aan de academie van Brussel om vervolgens portretschilderen in Parijs te volgen. Tijdens de Eerste Wereldoorlog verbleef hij in Engeland en kreeg hij talrijke portretopdrachten. Als decorateur verzorgde hij wandschilderingen in het stadhuis van Antwerpen.
Op basis van correspondentie van een vriend van De la Montagne wordt beweerd dat in zijn Engelse tijd, Winston Churchill een leerling van hem is geweest.
- RKD-Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis: 20720
- Union List of Artist Names: 500042449
- Virtual International Authority File: 95958094

wikiname: nlwiki

title: Émile Pierre De la Montagne

in_language: nl

wikitext:
{{Infobox kunstenaar
| naam              = Émile Pierre De la Montagne
| afbeelding        =
| onderschrift      =
| volledige naam    =
| bijnaam           =
| pseudoniem        =
| geboren           = [[22 oktober]] [[1873]]
| geboorteplaats    = [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]
| overleden         = [[1956]]
| overlijdensplaats = [[Elsene]]
| land              = {{BE}}
| nationaliteit     = {{BE}}
| opleiding         =
| beroep            =
| signatuur         =
| leermeester       =
| leerling      =
| jaren-actief      =
| periode           =
| stijl             =
| bekende-werken    =
| RKD               = 20720
| website           =
| heraldiek         =
| heraldiek-uitleg  =
}}[[Bestand:The-terrace.jpg|miniatuur|The terrace]]
'''Émile Pierre De la Montagne''' ([[Antwerpen (stad)|Antwerpen]], [[22 oktober]] [[1873]] - [[Elsene]] [[1956]]) was een Belgische schilder.

== Leven ==
Emile-Pierre [[De la Montagne]] was bekend om zijn genretaferelen, bloemen en wandschilderingen. Hij kreeg zijn opleiding aan de [[Koninklijke Academie voor Schone Kunsten van Antwerpen|academie van Antwerpen]] Daarna specialiseerde hij zich in monumentale kunst aan de [[Koninklijke Academie voor Schone Kunsten van Brussel|academie van Brussel]] om vervolgens portretschilderen in Parijs te volgen. Tijdens de [[Eerste Wereldoorlog]] verbleef hij in [[Engeland]] en kreeg hij talrijke portretopdrachten. Als decorateur verzorgde hij wandschilderingen in het [[stadhuis van Antwerpen]]<ref>{{Citeer web|url=https://www.simonis-buunk.nl/kunstwerk/montagne-e-de-la/5144/|titel=Emile-Pierre de la Montagne|bezochtdatum=15 oktober 2015|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=simonis-buunk.nl|taal=}}</ref>.

Op basis van correspondentie van een vriend van De la Montagne wordt beweerd dat in zijn [[Engelse]] tijd, [[Winston Churchill]] een leerling van hem is geweest<ref>{{Citeer web|url=https://rkd.nl/nl/explore/artists/20720|titel=Emile Pierre De la Montagne|bezochtdatum=15 oktober 2018|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=Stichting RKD - Nederland Instituut voor Kunstgeschiedenis|taal=}}</ref>.

[[Bestand:Printemps BY EMILE PIERRE B. DE LA MONTAGNE.jpg|miniatuur|'''Printemps''' ]]

{{Appendix}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:DelaMontagne, E}}
[[Categorie:Belgisch kunstschilder]]

title: Persoonsgegevens

Geboren: Antwerpen, 22 oktober 1873

Overleden: Elsene, 1956

Geboorteland: België

Nationaliteit: België


text:
# Numazu
Numazu (Japans: 沼津市, Numazu-shi) is een stad in de prefectuur Shizuoka in Japan. Op 1 november 2000 kreeg de Numazu de status van Speciale stad.

## Demografie
Op 1 oktober 2017 had de stad 192.154 inwoners en een bevolkingsdichtheid van 1027 inwoners per km². De totale oppervlakte van deze stad is 187,10 km².

## Zustersteden
- - Kalamazoo, Michigan, Verenigde Staten
- - Yueyang, China
- - Ueda, Japan

title: Numazu

wikitext:
{{Infobox plaats in Japan
| Naam = Numazu
| Japanse naam =沼津市, ''Numazu-shi''
|Soort = Stad
| Kaart = Numazu_in_Shizuoka_Prefecture_Ja.svg
| Land = [[Japan]]
| Regio      = [[Chubu]]
| Eiland     = [[Honshu]]
| Prefectuur = [[Shizuoka (prefectuur)|Shizuoka]]
| Oppervlakte    = 187,10
| Bevolking    = 192.154
| Datum  = 1 oktober 2017
| Dichtheid    = 1027
| Burgemeester =
| Postcode =〒 410-8601
| Website =[http://www.city.numazu.shizuoka.jp Numazu]
| lat_deg = 35
| lat_min = 6
| lon_deg = 138
| lon_min = 52
| Gemeentenummer =
| Adres =
| Telefoonnummer =
| Boom =
| Bloem =
| Vogel =
| Vis =
| Andere =
| foto = Flag_of_Numazu,_Shizuoka.svg
}}
'''Numazu''' ([[Japans]]: 沼津市, ''Numazu-shi'') is een [[gemeente van Japan|stad]] in de [[Shizuoka (prefectuur)|prefectuur Shizuoka]] in Japan. Op 1 november 2000 kreeg de Numazu de status van [[Speciale steden van Japan|Speciale stad]].

== Demografie ==
Op [[1 oktober]] [[2017]] had de stad 192.154 inwoners en een bevolkingsdichtheid van 1027 inwoners per [[vierkante kilometer|km²]]. De totale oppervlakte van deze stad is 187,10 km².

==Zustersteden==
*{{US-VLAG}} - [[Kalamazoo]], [[Michigan]], [[Verenigde Staten]]
*{{CN-VLAG}} - [[Yueyang]], [[Volksrepubliek China|China]]
*{{JP-VLAG}} - [[Ueda]], [[Japan]]

==Externe link==
* {{jpn}}[http://www.city.numazu.shizuoka.jp Officiële website Numazu]

{{Navigatie prefectuur Shizuoka}}
{{Commonscat|Numazu, Shizuoka}}

[[Categorie:Stad in de prefectuur Shizuoka]]

title: Situering

Eiland: Honshu

Regio: Chubu

Prefectuur: Shizuoka

title: Algemeen

Datum: 1 oktober 2017

title: Gemeentehuis

title: Symbolen

Vlag: Foto

title: Detailkaart

Detailkaart: Situering van Numazu in de prefectuur Shizuoka

Portaal: Japan


text:
# 2e Baltische Front
Het 2e Baltische Front (Russisch: 2-й Прибалтийский фронт) was een legergroep (front) van het Rode Leger in de Tweede Wereldoorlog

## Veldslagen
Het 2e Baltische Front werd op 20 oktober 1943 opgericht als opvolger van het Brjansk Front met als nieuw doel om de Baltische Staten te bevrijden.
Van 1 tot 21 november 1943 vocht het front in het Polotsk–Vitebskoffensief. In januari - februari 1944 vocht het front in het Leningrad–Novgorodoffensief vanuit Cholm (oblast Novgorod) tegen het 16e Leger (Wehrmacht)
In het offensief bij Staraja Roessa en Novorzjev bereikte het front Ostrov (oblast Pskov), Poesjkinskije Gory en Idritsa terwijl de Duitsers zich achter de Ostwall terugtrokken.
Het 1e Stoottroepenleger van het Leningradfront viel de Duitse troepen in de rug aan bij Dno zodat ze bij Velikaja ingesloten raakten.
In juli 1944 werd het Rezjitsa–Daugavpilsoffensief uitgevoerd en met de doorbraak bij Opotsjka schoof het front 200 km op naar het westen. Bij Sebezj werd de grens met Letland bereikt en Rēzekne ingenomen.
In augustus rukte het 65 km op langs de noordelijke oever van de Westelijke Dvina en nam het spoorwegknooppunt en wegenkooppunt Madona in.
In september - oktober 1944 nam het Riga in.
Tegen 22 oktober 22 bereikte het de Oostzee bij de Memel en versperde samen met het 1e Baltische Front de Heeresgruppe Nord in de Slag om Koerland.
Tot april 1945 blokkeerden en vernietigden ze de Heeresgruppe Kurland.
Op 1 april 1945 werd het front ontbonden en troepen werden overgedragen naar het Leningradfront.

## Slagorde
Op 1 oktober 1944 bestond het 2e Baltische Front uit:
- 3e Stoottroepenleger
  - 79e legerkorps infanterie
    - 150e divisie infanterie
    - 171e divisie infanterie
    - 207e divisie infanterie

  - 100e legerkorps infanterie
    - 21e divisie garde infanterie
    - 28e divisie infanterie
    - 200e divisie infanterie
- 10e garde leger
  - 7e garde legerkorps infanterie
    - 7e divisie infanterie
    - 8e divisie infanterie
    - 119e divisie garde infanterie

  - 15e legerkorps garde infanterie
    - 29e divisie garde infanterie
    - 30e divisie garde infanterie
    - 85e divisie garde infanterie

  - 19e legerkorps garde infanterie
    - 22e divisie garde infanterie
    - 56e divisie garde infanterie
    - 65e divisie garde infanterie

  - 78e brigade tanks
- 22e Leger
  - 93e legerkorps infanterie, 219e, 379e, 391e divisies infanterie
  - 130e legerkorps infanterie: 43e divisie garde infanterie, 308e divisie infanterie
  - 37e divisie infanterie, 155FR, 118e brigade tanks
- 42e Leger
  - 110e legerkorps infanterie: 2e, 168e, 268e divisie infanterie
  - 124e legerkorps infanterie: 48e, 123e, 256e divisie infanterie
  - 118FR, 29e brigade garde tanks
- 15e Luchtleger
  - 14e korps gevechtsvliegtuigen: 4e, 148e, 293 regimenten gevechtsvliegtuigen
  - 188e divisie bommenwerpers
  - 214e divisie aanvalsvliegtuigen
  - 225e divisie aanvalsvliegtuigen
  - 284e divisie jachtbommenwerpers
  - 313e divisie jachtbommenwerpers
- reserve front
  - 5e korps tanks

## Bevelhebbers
- Kolonel-generaal Markian Popov oktober 1943 – april 1944,
- Legergeneraal Andrej Jerjomenko april 1944 – februari 1945,
- Maarschalk Leonid Govorov februari 1945 – maart 1945.

## Verliezen
Het front telde in totaal 185.260 doden of vermisten en 679.168 ziek of gewond.
In 1943 vielen 24.317 doden of vermisten en 81.277 ziek of gewond.
In 1944 vielen 121.364 doden of vermisten en 445.794 ziek of gewond.
In 1945 vielen 39.579 doden of vermisten en 152.097 ziek of gewond.
```

```

title: 2e Baltische Front

wikitext:
{{Infobox militaire eenheid
| naam = 2e Baltische Front
| afbeelding = Red Army flag (Fictitious).svg
| afbeeldingbreedte =
| onderschrift = Vlag van het Rode Leger
| begindatum = 20 oktober 1943
| einddatum = 1 april 1945
| land = [[Sovjet-Unie]]
| krijgsmachtonderdeel = [[Rode Leger (Sovjet-Unie)|Rode Leger]]
| organisatie =
| onderdeel van =
| type = [[Legergroep]]
| specialisatie =
| commandostructuur =
| aantal =
| garnizoen =
| bijnaam =
| mascotte =
| motto
| mars
| kleur =
| uitrusting =
| veldslagen = [[Beleg van Leningrad]], [[Slag om Koerland]]
| onderscheidingen =
| commandanten = [[Markian Popov]], [[Andrej Jerjomenko]], [[Leonid Govorov]]
}}
Het '''2e Baltische Front''' ([[Russisch]]: 2-й Прибалтийский фронт) was een [[legergroep]] (''front'') van het [[Rode Leger (Sovjet-Unie)|Rode Leger]] in de [[Tweede Wereldoorlog]]

== Veldslagen ==
Het 2e Baltische Front werd op 20 oktober 1943 opgericht als opvolger van het [[Brjansk Front]] met als nieuw doel om de [[Baltische Staten]] te bevrijden.

Van 1 tot 21 november 1943 vocht het front in het [[Polotsk]]–[[Vitebsk]]offensief. In januari - februari 1944 vocht het front in het [[Sint-Petersburg|Leningrad]]–[[Veliki Novgorod|Novgorod]]offensief vanuit [[Cholm (oblast Novgorod)]] tegen het [[16e Leger (Wehrmacht)]]

In het offensief bij [[Staraja Roessa]] en [[Novorzjev]] bereikte het front [[Ostrov (oblast Pskov)]], [[Poesjkinskije Gory]] en [[Idritsa]] terwijl de Duitsers zich achter de ''[[Ostwall]]'' terugtrokken.
Het [[1e Stoottroepenleger]] van het [[Leningradfront]] viel de Duitse troepen in de rug aan bij [[Dno]] zodat ze bij [[Velikaja]] ingesloten raakten.

In juli 1944 werd het [[Rēzekne|Rezjitsa]]–[[Daugavpils]]offensief uitgevoerd en met de doorbraak bij [[Opotsjka]] schoof het front 200 km op naar het westen. Bij [[Sebezj]] werd de grens met [[Letland]] bereikt en [[Rēzekne]] ingenomen.

In augustus rukte het 65 km op langs de noordelijke oever van de [[Westelijke Dvina]] en nam het spoorwegknooppunt en wegenkooppunt [[Madona (stad)|Madona]] in.

In september - oktober 1944 nam het [[Riga]] in.
Tegen 22 oktober 22 bereikte het de [[Oostzee]] bij de [[Memel (rivier)|Memel]] en versperde samen met het [[1e Baltische Front]] de ''[[Heeresgruppe Nord]]'' in de [[Slag om Koerland]].
Tot april 1945 blokkeerden en vernietigden ze de ''[[Heeresgruppe Kurland]]''.

Op 1 april 1945 werd het front ontbonden en troepen werden overgedragen naar het [[Leningradfront]].

== Slagorde ==
Op 1 oktober 1944 bestond het 2e Baltische Front uit:

*[[3e Stoottroepenleger]]
**79e [[legerkorps]] [[infanterie]]
***150e [[divisie (landmacht)|divisie]] infanterie
***171e divisie infanterie
***207e divisie infanterie
** 100e legerkorps infanterie
***21e divisie garde infanterie
***28e divisie infanterie
***200e divisie infanterie
*10e garde leger
**7e garde legerkorps infanterie
***7e divisie infanterie
***8e divisie infanterie
***119e divisie garde infanterie
**15e legerkorps garde infanterie
*** 29e divisie garde infanterie
*** 30e divisie garde infanterie
*** 85e divisie garde infanterie
**19e legerkorps garde infanterie
*** 22e divisie garde infanterie
*** 56e divisie garde infanterie
*** 65e divisie garde infanterie
**78e [[brigade]] [[tank (voertuig)|tanks]]
*22e Leger
**93e legerkorps infanterie, 219e, 379e, 391e divisies infanterie
**130e legerkorps infanterie: 43e divisie garde infanterie, 308e divisie infanterie
**37e divisie infanterie, 155FR, 118e brigade tanks
*42e Leger
**110e legerkorps infanterie: 2e, 168e, 268e divisie infanterie
**124e legerkorps infanterie: 48e, 123e, 256e divisie infanterie
**118FR, 29e brigade garde tanks
*15e Luchtleger
**14e korps [[gevechtsvliegtuig]]en: 4e, 148e, 293 regimenten gevechtsvliegtuigen
**188e divisie [[bommenwerper]]s
**214e divisie aanvalsvliegtuigen
**225e divisie aanvalsvliegtuigen
**284e divisie [[jachtbommenwerper]]s
**313e divisie jachtbommenwerpers
*[[militaire reserve|reserve]] front
**5e korps tanks

== Bevelhebbers ==
* [[Kolonel-generaal]] [[Markian Popov]] oktober 1943 – april 1944,
* [[Legergeneraal]] [[Andrej Jerjomenko]] april 1944 – februari 1945,
* [[Maarschalk]] [[Leonid Govorov]] februari 1945 – maart 1945.

== Verliezen ==
Het front telde in totaal 185.260 doden of vermisten en 679.168 ziek of gewond.
In 1943 vielen 24.317 doden of vermisten en 81.277 ziek of gewond.
In 1944 vielen 121.364 doden of vermisten en 445.794 ziek of gewond.
In 1945 vielen 39.579 doden of vermisten en 152.097 ziek of gewond.

 {{Navigatie fronten Rode Leger Tweede Wereldoorlog}}

{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=ru|titel=2-й Прибалтийский фронт|datum=20230508}}
}}

[[Categorie:Militaire eenheid van de Sovjet-Unie in de Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie:Tweede Wereldoorlog in de Baltische staten|Front]]

title: 2e Baltische Front

Oprichting: 20 oktober 1943

Ontbinding: 1 april 1945

Land: Sovjet-Unie

Krijgsmachtonderdeel: Rode Leger

Type: Legergroep

Veldslagen: Beleg van Leningrad, Slag om Koerland

Commandanten: Markian Popov, Andrej Jerjomenko, Leonid Govorov


text:
# Fallenberggroeve
De Fallenberggroeve is een voormalige Limburgse mergelgroeve in Nederlands Zuid-Limburg in de gemeente Maastricht. De groeve ligt in de westelijke dalwand van het Jekerdal en op de oostelijke helling van de Cannerberg. De groeve ligt aan de noordrand van het Cannerbos aan de Zeenendaalweg.
Op ongeveer 500 meter naar het noorden ligt de Apostelgroeve en op ongeveer 250 meter naar het zuiden ligt de ingang van de groeve Jezuïetenberg.

## Geschiedenis
De Gemeendeberg was oorspronkelijk een publieke mergelgroeve ('gemeend' betekent hier 'van de gemeenschap'; zie ook: gemene gronden). Deze veranderde in de achttiende en negentiende eeuw geleidelijk van naam: Gemeendeberg werd Veldberg en vervolgens Fallenberg.
Tussen 1704 en 1880 werd er door blokbrekers in de Fallenberggroeve kalksteen gewonnen voor de vervaardiging van mergelblokken. Het is niet duidelijk of de groeve was uitgeput of dat men de exploitatie om andere redenen heeft gestaakt. Rond 1880 kwam de verlaten groeve in bezit van de Maastrichtse jezuïeten, die toen in deze omgeving het nog bestaande landhuis "Campagne" lieten bouwen, dat diende ter ontspanning van de in de stad in opleiding zijnde priesterstudenten. Een deel van de groeve werd in de loop der jaren door studenten gedecoreerd. Dit deel van de Fallenberg heet nu Jezuïetenberg.
In november 2000 werd de ingang van de Fallenberggroeve permanent afgesloten vanwege de zeer grote instabiliteit van de groeve. Sindsdien is de groeve enkel nog te betreden via de Jezuïetenberg, maar dat kan vanwege het instortingsgevaar alleen bij extreem hoge uitzondering.

### Legende
De groeve is bekend om een verhaal waarin verteld wordt over een adellijke dame die samen met haar gezelschap bestaande uit haar twee kinderen, een gouvernante en de koetsier, en met koets en paarden en al in de groeve ging schuilen toen er zwaar onweer overkwam. Toen zij in de groeve waren stortte de groeve echter in en is er nooit meer iets van ze teruggevonden.

## Groeve
De Fallenberggroeve is onderdeel van een groter gangenstelsel en is zo verbonden met het gangenstelsel van de Jezuïetenberg dat in de Fallenberggroeve is aangelegd. Door instortingen is het grote stelsel onder de Cannerberg opgedeeld in verschillende gedeeltes, waarvan de Fallenberggroeve er een van is. De Fallenberggroeve heeft een oppervlakte van ongeveer 0,42 hectare met een ganglengte van 814 meter. De groeve heeft op bepaalde plaatsen drie verdiepingen.
De ingang van de groeve is afgesloten, maar zodanig dat vleermuizen de groeve wel kunnen gebruiken als verblijfplaats.
De beheerder van de groeve is de Stichting ir. D.C. van Schaïk.

title: Fallenberggroeve

wikitext:
[[Bestand:Maastricht-Fallenberggroeve (3).jpg|thumb|ingang van de Fallenberggroeve]]
De '''Fallenberggroeve''' is een voormalige [[Limburgse mergelgroeven|Limburgse mergelgroeve]] in Nederlands [[Zuid-Limburg (Nederland)|Zuid-Limburg]] in de gemeente [[Maastricht]]. De groeve ligt in de westelijke dalwand van het [[Jekerdal (dal)|Jekerdal]] en op de oostelijke helling van de [[Cannerberg]]. De groeve ligt aan de noordrand van het [[Cannerbos]] aan de Zeenendaalweg.

Op ongeveer 500 meter naar het noorden ligt de [[Apostelgroeve]] en op ongeveer 250 meter naar het zuiden ligt de ingang van de groeve [[Jezuïetenberg]].<ref name="ES-mst">[https://web.archive.org/web/20050525125000fw_/http://www.xs4all.nl/~estevenh/geonet/fmst.htm De Limburgse mergelgroeven]</ref>

== Geschiedenis ==
De Gemeendeberg was oorspronkelijk een publieke mergelgroeve ('gemeend' betekent hier 'van de gemeenschap'; zie ook: [[gemene gronden]]). Deze veranderde in de achttiende en negentiende eeuw geleidelijk van naam: Gemeendeberg werd Veldberg en vervolgens Fallenberg.

Tussen 1704 en 1880 werd er door [[blokbreker]]s in de Fallenberggroeve [[kalksteen]] gewonnen voor de vervaardiging van mergelblokken.<ref>[https://www.vvv.nl/activiteitenkaart/detail/c1e7aa1c-1174-4d1c-a951-0027f3910cfd Jezuïetenberg]. [https://web.archive.org/web/20191102031835/https://www.vvv.nl/activiteitenkaart/detail/c1e7aa1c-1174-4d1c-a951-0027f3910cfd Gearchiveerd] op 2 november 2019.</ref> Het is niet duidelijk of de groeve was uitgeput of dat men de exploitatie om andere redenen heeft gestaakt. Rond 1880 kwam de verlaten groeve in bezit van de Maastrichtse [[jezuïeten]], die toen in deze omgeving het nog bestaande landhuis "Campagne" lieten bouwen, dat diende ter ontspanning van de in de stad in opleiding zijnde priesterstudenten. Een deel van de groeve werd in de loop der jaren door studenten gedecoreerd. Dit deel van de Fallenberg heet nu Jezuïetenberg.<ref>{{aut|[[Ingrid Evers|I.M.H. Evers]]}}, 'Ad 3: Gemeendeberg en Bosberg', gepost op [https://forum.mestreechonline.nl/forum/mestreech-maastricht/geschiedenis-maastricht/101411-kaartje-sint-servaasbroek ''forum.mestreechonline.nl''], 12 maart 2020. [https://web.archive.org/web/20230707094544/https://forum.mestreechonline.nl/forum/mestreech-maastricht/geschiedenis-maastricht/101411-kaartje-sint-servaasbroek Gearchiveerd] op 7 juli 2023.</ref>

In november 2000 werd de ingang van de Fallenberggroeve permanent afgesloten vanwege de zeer grote instabiliteit van de groeve.<ref>Fallenberg afgesloten, SOK-Info 92, januari 2001</ref> Sindsdien is de groeve enkel nog te betreden via de Jezuïetenberg, maar dat kan vanwege het instortingsgevaar alleen bij extreem hoge uitzondering.<ref>Fallenberg afgesloten, SOK-Info 91, november 2000</ref>

=== Legende ===
De groeve is bekend om een verhaal waarin verteld wordt over een adellijke dame die samen met haar gezelschap bestaande uit haar twee kinderen, een [[gouvernante]] en de koetsier, en met koets en paarden en al in de groeve ging schuilen toen er zwaar onweer overkwam. Toen zij in de groeve waren stortte de groeve echter in en is er nooit meer iets van ze teruggevonden.<ref name="StP-19" />

== Groeve ==
De Fallenberggroeve is onderdeel van een groter gangenstelsel en is zo verbonden met het gangenstelsel van de [[Jezuïetenberg]] dat in de Fallenberggroeve is aangelegd. Door instortingen is het grote stelsel onder de Cannerberg opgedeeld in verschillende gedeeltes, waarvan de Fallenberggroeve er een van is. De Fallenberggroeve heeft een oppervlakte van ongeveer 0,42 hectare met een ganglengte van 814 meter.<ref name="StP-19">De Fallenberggroeve, Steunpilaar 19, september 2010</ref> De groeve heeft op bepaalde plaatsen drie verdiepingen.<ref name="wur425424">[http://edepot.wur.nl/425424 De ondergrondse kalksteengroeven in Zuid-Limburg]</ref>

De ingang van de groeve is afgesloten, maar zodanig dat [[vleermuizen]] de groeve wel kunnen gebruiken als verblijfplaats.

De beheerder van de groeve is de [[Stichting ir. D.C. van Schaïk]].

== Zie ook ==
* [[Vallenberggroeve]], de gelijkklinkende naam van een groeve in het [[Biebosch]] bij [[Valkenburg (Limburg)|Valkenburg]]

{{Appendix}}
{{Commonscat|Fallenberggroeve}}
{{Coor title dms|50|49|29|N|5|39|53.7|E|type:landmark}}

[[Categorie:Bouwwerk in Maastricht]]
[[Categorie:Groeve in Limburg (Nederland)]]


text:
# Durch die Wälder, durch die Auen
Durch die Wälder, durch die Auen is een West-Duitse filmkomedie uit 1956 onder regie van Georg Wilhelm Pabst.

## Verhaal
De Duitse componist Carl Maria von Weber is op weg naar Praag met zijn geliefde Caroline Brandt. Op een kasteel schrijft hij een van zijn symfonieën. De slotheer heeft een oogje op Caroline.

## Rolverdeling
| Acteur         | Personage                      |
| -------------- | ------------------------------ |
| Eva Bartok     | Caroline Brandt                |
| Peter Arens    | Carl Maria von Weber           |
| Joe Stöckel    | Treml                          |
| Rudolf Vogel   | Valerian                       |
| Karl Schönböck | Graaf Enzio von Schwarzenbrunn |
| Michael Cramer | Konrad                         |
| Carolin Reiber | Marie                          |
| Maria Stadler  | Anna                           |

title: Durch die Wälder, durch die Auen

wikitext:
{{Infobox film
| titel                      = Durch die Wälder, durch die Auen
| afbeelding                 =
| onderschrift               =
| tagline                    =
| alternatieve titel         =
| regie                      = [[Georg Wilhelm Pabst]]
| producer                   = [[Herbert O. Horn]]
| schrijver                  = [[Walter Forster]]
[[F.M. Schilder]]
[[Peter Hamel]]
[[Hans Watzlik]] (roman)
| spelers                    = [[Eva Bartok]]
[[Peter Arens]]
[[Joe Stöckel]]
| muziek                     = [[Erwin Halletz]]
[[Carl Maria von Weber]]
[[Herber Windt]]
| montage                    = [[Herbert Taschner]]
| cinematografie             = [[Kurt Grigoleit]]
| distributeur               =
| première                   = [[19 oktober]] [[1956]]
| genre                      = Komedie
| lengte                     = 98 minuten
| ratio                      =
| taal                       = [[Duits]]
| land                       = {{DE-1949-WD}}
| budget                     =
| bezoekers                  =
| opbrengst                  =
| nominaties                 =
| prijzen                    =
| voorloper                  =
| vervolg                    =
| remake                     =
| website            =
| imdb               =
| moviemeter         =
| tmdb               =
| allmovie           =
| kijkwijzer         =
| kijkwijzer_inhoud  =
}}
'''''Durch die Wälder, durch die Auen''''' is een [[Bondsrepubliek Duitsland (1949-1990)|West-Duitse]] [[filmkomedie]] uit [[1956]] onder regie van [[Georg Wilhelm Pabst]].

==Verhaal==
{{Leeswaarschuwing}}
De Duitse componist [[Carl Maria von Weber]] is op weg naar [[Praag]] met zijn geliefde Caroline Brandt. Op een kasteel schrijft hij een van zijn symfonieën. De slotheer heeft een oogje op Caroline.

==Rolverdeling==
{{tabel cast}}
|-
| [[Eva Bartok]] || Caroline Brandt
|-
| [[Peter Arens]] || Carl Maria von Weber
|-
| [[Joe Stöckel]] || Treml
|-
| [[Rudolf Vogel]] || Valerian
|-
| [[Karl Schönböck]] || Graaf Enzio von Schwarzenbrunn
|-
| [[Michael Cramer (acteur)|Michael Cramer]] || Konrad
|-
| [[Carolin Reiber]] || Marie
|-
| [[Maria Stadler]] || Anna
|}

== Externe links ==
{{Standaardlinks film}}

{{Navigatie films Georg Wilhelm Pabst}}
{{DEFAULTSORT:Durch die Walder, durch die Auen}}
[[Categorie:Film uit 1956]]
[[Categorie:Duitse film]]
[[Categorie:Komische film]]
[[Categorie:Film van Georg Wilhelm Pabst]]

title: Durch die Wälder, durch die Auen

Regie: Georg Wilhelm Pabst

Producent: Herbert O. Horn

Scenario: Walter Forster · F.M. Schilder · Peter Hamel · Hans Watzlik (roman)

Hoofdrollen: Eva Bartok · Peter Arens · Joe Stöckel

Muziek: Erwin Halletz · Carl Maria von Weber · Herber Windt

Montage: Herbert Taschner

Cinematografie: Kurt Grigoleit

Première: 19 oktober 1956

Genre: Komedie

Speelduur: 98 minuten

Taal: Duits

Land: West-Duitsland


text:
# Kopijrecht
Het kopijrecht of in oude teksten (volgens de spelling Siegenbeek) kopijregt of regt van kopij, en soms ook kopierecht, was in de geschiedenis van het Nederlands auteursrecht de voorloper van het auteursrecht en de opvolger van het privilegiestelsel, dat in 1796 in Holland werd afgeschaft en vervolgens krachtens de wet van 1803 ook in de rest van de toenmalige Bataafse Republiek. De in informatierecht gespecialiseerd advocaat en hoogleraar emeritus Egbert Dommering betoogt dat het drukkersprivilege geen pre-auteursrecht is, maar een vorm van eigendomsbescherming die nog steeds voortleeft.
Het privilegiestelsel werd in de Bataafse Republiek strijdig geacht met de nieuwe orde, die werd omschreven als "de thans aangenomen grondbeginselen, volgens welke ieder Ingezeten een aanspraak heeft op de beveiliging van zijnen regtmatigen eigendom". Aan iedere boekverkoper die een origineel werk uitgaf, waarvan hij het kopijrecht had verkregen, werd het exclusief (dat wil zeggen ieder ander uitsluitend) recht toegekend, dat boek te drukken en uit te geven. In elk geval theoretisch kon de schrijver zich bij contract tegen een eventuele willekeur van de uitgever beveiligen.
Het kopijrecht erkende een "eigendomsrecht" op geschriften, dat weliswaar zijn oorsprong vond in de geestelijke arbeid van de auteurs, maar die bescherming werd niét aan de auteurs zèlf doch daarentegen enkel aan de uitgevers van hun werken verleend. In de regeling die in 1766 in Holland werd afgekondigd werden de auteurs niet eens genoemd; dat gebeurde wel in de Boekenwet 1803, waarin rekening werd gehouden met de mogelijkheid dat de uitgever zelf de "opsteller" van het geschrift was.
Volgens de wet uit 1803 werd het recht verleend aan ieder "die in de Bataafsche Republiek een oorspronkelijk werk uitgeeft, waarvan hij het gewoonlijk alzo genoemd, Regt van kopij of bezit, omdat hij zelf daarvan de opsteller is, of om niet, of voor geld, of op eene andere, mits wettige wijze, bekomen heeft".
Het kopijrecht op een werk ging over op de erfgenamen van de uitgevers en was (conform de benaming "eigendomsrecht") eeuwigdurend. Daartoe behoorde ook de uitsluitende bevoegdheid vertalingen en samenvattingen van het betreffend geschrift te publiceren.
Een werkelijk auteursrecht zou in Nederland pas worden erkend middels de Auteurswet 1817. Echter pas per 1 januari 1882, bij het in werking treden van de Auteurswet 1881, werd alle kopijrecht afgeschaft (art. 29). Het kopijrecht gold in Nederland dus in de periode van 1766/1803 tot 1882.
Sindsdien kent de problematiek rond nadruk e.d. een auteursgerichte in plaats van uitgeversgerichte benadering: de bevoegdheden die een uitgever heeft, zijn ontleend aan de rechten van de auteur, waarvan sommige, namelijk de van de exploitatierechterlijke bevoegdheden te onderscheiden morele en/of persoonlijkheidsrechterlijke bevoegdheden, zelfs ònvervreemdbaar zijn.

title: Kopijrecht

wikitext:
Het '''kopijrecht''' of in oude teksten (volgens de [[spelling]] [[Matthijs Siegenbeek|Siegenbeek]]) '''kopijregt''' of '''regt van kopij''', en soms ook '''kopierecht''', was in de geschiedenis van het Nederlands [[auteursrecht]] de voorloper van het [[auteursrecht]] en de opvolger van het [[privilegiestelsel (auteursrecht)|privilegiestelsel]], dat in 1796 in Holland werd afgeschaft en vervolgens krachtens de wet van 1803 ook in de rest van de toenmalige [[Bataafse Republiek]]. De in informatierecht gespecialiseerd [[Advocaat (beroep)|advocaat]] en [[hoogleraar]] [[Emeritaat|emeritus]] [[Egbert Dommering]] betoogt dat het drukkersprivilege geen pre-auteursrecht is, maar een vorm van eigendomsbescherming die nog steeds voortleeft.<ref>Egbert Dommering (2004) [https://www.ivir.nl/publicaties/download/lessen.PDF Lessen uit de geschiedenis van het auteursrecht] (pdf)</ref>

Het privilegiestelsel werd in de Bataafse Republiek strijdig geacht met de nieuwe orde, die werd omschreven als ''"de thans aangenomen grondbeginselen, volgens welke ieder Ingezeten een aanspraak heeft op de beveiliging van zijnen regtmatigen [[eigendom]]"''. Aan iedere boekverkoper die een origineel werk uitgaf, waarvan hij het kopijrecht had verkregen, werd het exclusief (dat wil zeggen ieder ander uitsluitend) recht toegekend, dat boek te drukken en uit te geven. In elk geval ''theoretisch'' kon de schrijver zich bij [[Overeenkomst (contract)|contract]] tegen een eventuele willekeur van de uitgever beveiligen.

Het kopijrecht erkende een ''"eigendomsrecht"'' op geschriften, dat weliswaar zijn oorsprong vond in de geestelijke arbeid van de auteurs, maar die bescherming werd ''niét'' aan de auteurs zèlf doch daarentegen enkel aan de uitgevers van hun werken verleend. In de regeling die in 1766 in Holland werd afgekondigd werden de auteurs niet eens genoemd; dat gebeurde wel in de [[Boekenwet 1803]], waarin rekening werd gehouden met de mogelijkheid dat de uitgever zelf de ''"opsteller"'' van het geschrift was.

Volgens de wet uit 1803 werd het recht verleend aan ieder ''"die in de Bataafsche Republiek een oorspronkelijk werk uitgeeft, waarvan hij het gewoonlijk alzo genoemd, Regt van kopij of bezit, omdat hij zelf daarvan de opsteller is, of [[om niet]], of voor geld, of op eene andere, mits wettige wijze, bekomen heeft".

Het kopijrecht op een werk ging over op de [[Erfgenaam|erfgenamen]] van de uitgevers en was (conform de benaming ''"eigendomsrecht"'') eeuwigdurend. Daartoe behoorde ook de uitsluitende bevoegdheid vertalingen en samenvattingen van het betreffend geschrift te publiceren.

Een werkelijk ''auteurs''recht zou in Nederland pas worden erkend middels de [[Auteurswet 1817]]. Echter pas per 1 januari 1882, bij het in werking treden van de [[Auteurswet 1881]]<ref>''Wet van 28 juni 1881, Stbl. 124, tot regeling van het auteursrecht''</ref>, werd alle ''kopijrecht'' afgeschaft (art. 29<ref>art.29 van de Auteurswet 1881 luidde: ''"Alle vroegere wettelijke bepalingen betreffende het regt van kopij, van vertaling, van uit- en opvoering zijn ingetrokken"''. Het ontbreken van een dergelijk voorschrift in de Auteurswet 1817 gaf aanleiding tot de bewering als zou het ''regt van vertaling'' dat werd toegekend in het Souverein besluit van 24 januari 1824 en dat van 24 januari 1825 ''niet'' zou zijn vervallen.</ref>). Het kopijrecht gold in Nederland dus in de periode van 1766/1803 tot 1882.

Sindsdien kent de problematiek rond nadruk e.d. een ''auteurs''gerichte in plaats van ''uitgevers''gerichte benadering: de bevoegdheden die een uitgever heeft, zijn ontleend aan de rechten van de auteur, waarvan sommige, namelijk de van de ''exploitatie''rechterlijke bevoegdheden te onderscheiden ''morele'' en/of ''persoonlijkheids''rechterlijke bevoegdheden, zelfs ònvervreemdbaar zijn.

==Literatuur (o.a.)==
* {{aut|B. van den Velden}} ''Over het kopijregt in Nederland'', uitg. 's-Gravenhage (1835).
* {{aut|N. de Ridder}} ''Eenige beschouwingen over kopierecht'', proefschr. Utrecht (1875)
* {{aut|Henri Louis de Beaufort}} ''Het auteursrecht in het Nederlandsche en internationale recht'', uitg. P.den Boer, Utrecht (1909)
* {{aut|Christiaan F.J. Schriks}} ''Het kopijrecht, 16de tot 19de eeuw - aanleidingen tot en gevolgen van boekprivileges en boekhandelsusanties, kopijrecht, verordeningen, boekenwetten en rechtspraak in het privaat-, publiek- en staatsdomein in de Nederlanden, met globale analoge ontwikkelingen in Frankrijk, Groot-Brittannië en het Heilig Roomse Rijk'', uitg. Walburg Pers, Zutphen (2004).

==Zie ook==
* [[Auteursrecht]]
* [[Copyright]]
* [[Uitgeverij]]
* [[Drukkerij]]
* [[Piraterij (intellectuele eigendomsrechten)#Roofdruk|Roofdruk]]

==Voetnoten==
{{references}}

[[Categorie:Nederlandse wetgeving]]
[[Categorie:Auteursrecht]]


text:
# Kelmis
Kelmis (Frans: La Calamine, Platdiets: Kelemis, Waals: Li Calmene) is een Duitstalige gemeente in de Belgische provincie Luik. De gemeente telt ruim 11.000 inwoners.

## Geschiedenis
Tot de opheffing van het hertogdom Limburg in 1795 hoorde het gebied van het huidige Kelmis tot de Limburgse hoogbank Montzen. Net als de rest van het hertogdom werd Kelmis bij de annexatie van de Zuidelijke Nederlanden door de Franse Republiek in 1795 opgenomen in het toen gevormde departement Ourthe. De huidige deelgemeenten Kelmis en Neu-Moresnet behoorden toen tot de gemeente Moresnet.
De deelgemeente Kelmis vormde, vanwege de aanwezigheid van de belangrijke zinkspaatmijn Vieille Montagne aldaar, onder de naam Neutraal Moresnet tussen 1815 en 1919 een neutrale zone of condominium tussen het Koninkrijk der Nederlanden (later België) en Pruisen (later Duitse Keizerrijk). Als gevolg van het verdrag van Versailles werd het gebied een Belgische gemeente onder de nieuwe naam Kalmis/La Calamine (naar kalamijn, een andere naam voor zinkspaat of smithsoniet). In tegenstelling tot de Duitse gemeenten die toen bij België werden gevoegd, maakte Kalmis deel uit van het arrondissement Luik. Pas in 1962, toen de gemeente officieel Duitstalig werd, werd ze bij het arrondissement Verviers gevoegd.
De naam van de gemeente werd in 1972 gewijzigd van "Kalmis" naar "Kelmis" (in het Frans bleef "La Calamine" ongewijzigd).
De vroegere gemeente Kelmis werd in 1977 samengevoegd met Neu-Moresnet en Hergenrath tot de (Duitstalige) fusiegemeente Kelmis.

## Geografie
Kelmis ligt op enkele kilometers afstand van de Duitse stad Aken en eveneens dicht bij de Nederlands-Limburgse plaats Vaals. Het grenst aan het drielandenpunt met Nederland en Duitsland.
De aanwezigheid van een zinkmijn heeft voor een verhoogde concentratie zink in de bovengrond gezorgd. Hierdoor kennen Kelmis en Moresnet op enkele plaatsen een opvallende zinkflora. De Geul werd voor de zinkwinning gebruikt, waardoor de bovenloop van de Geul in de Nederlandse provincie Limburg eveneens een bijzondere zinkflora kent.
Tevens ligt een groot gedeelte van het Belgische deel van het Preusbos op het grondgebied van de gemeente Kelmis. Een kleiner deel van dit bos ligt net over de Belgisch-Duitse grens en een nog kleiner deel ligt in Nederland, ten zuiden van Vaals. De naam "Preusbos" betekent overigens "Grensbos" in het lokale Platdietse dialect.

## Kernen

### Deelgemeenten
| # | Naam         | Opp. (km²) | Inwoners (2020) | Inwoners per km² | NIS-code |
| - | ------------ | ---------- | --------------- | ---------------- | -------- |
| 1 | Kelmis       | 3,36       | 5.592           | 1.663            | 63040A   |
| 2 | Neu-Moresnet | 5,67       | 2.822           | 497              | 63040B   |
| 3 | Hergenrath   | 8,97       | 2.785           | 311              | 63040C   |

### Nabijgelegen kernen
Moresnet, Lontzen

## Bezienswaardigheden
- Museum Vieille Montagne, over het zinkbedrijf en de geschiedenis van Neutraal Moresnet.
- Maria-Hemelvaartkerk

Zie ook
- Lijst van beschermd erfgoed in Kelmis

## Demografische ontwikkeling

### Demografische ontwikkeling voor de fusie
- Bronnen:NIS, Opm:1930 tot en met 1970=volkstellingen, 1976 inwoneraantal op 31 december

### Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente
Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
- Bronnen:NIS, Opm:1920 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

| Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari 1992 tot heden | Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari 1992 tot heden | Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari 1992 tot heden |
| jaar                                                   | Aantal                                                 | Evolutie: 1992=index 100                               |
| ------------------------------------------------------ | ------------------------------------------------------ | ------------------------------------------------------ |
| 1992                                                   | 9.738                                                  | 100,0                                                  |
| 1993                                                   | 9.826                                                  | 100,9                                                  |
| 1994                                                   | 9.801                                                  | 100,6                                                  |
| 1995                                                   | 9.737                                                  | 100,0                                                  |
| 1996                                                   | 9.799                                                  | 100,6                                                  |
| 1997                                                   | 9.756                                                  | 100,2                                                  |
| 1998                                                   | 9.918                                                  | 101,8                                                  |
| 1999                                                   | 10.060                                                 | 103,3                                                  |
| 2000                                                   | 10.121                                                 | 103,9                                                  |
| 2001                                                   | 10.117                                                 | 103,9                                                  |
| 2002                                                   | 10.081                                                 | 103,5                                                  |
| 2003                                                   | 10.133                                                 | 104,1                                                  |
| 2004                                                   | 10.144                                                 | 104,2                                                  |
| 2005                                                   | 10.249                                                 | 105,2                                                  |
| 2006                                                   | 10.396                                                 | 106,8                                                  |
| 2007                                                   | 10.472                                                 | 107,5                                                  |
| 2008                                                   | 10.564                                                 | 108,5                                                  |
| 2009                                                   | 10.587                                                 | 108,7                                                  |
| 2010                                                   | 10.700                                                 | 109,9                                                  |
| 2011                                                   | 10.881                                                 | 111,7                                                  |
| 2012                                                   | 10.874                                                 | 111,7                                                  |
| 2013                                                   | 10.884                                                 | 111,8                                                  |
| 2014                                                   | 10.869                                                 | 111,6                                                  |
| 2015                                                   | 10.897                                                 | 111,9                                                  |
| 2016                                                   | 10.917                                                 | 112,1                                                  |
| 2017                                                   | 10.964                                                 | 112,6                                                  |
| 2018                                                   | 11.061                                                 | 113,6                                                  |
| 2019                                                   | 11.108                                                 | 114,1                                                  |
| 2020                                                   | 11.212                                                 | 115,1                                                  |
| 2021                                                   | 11.086                                                 | 113,8                                                  |
| 2022                                                   | 11.229                                                 | 115,3                                                  |
| 2023                                                   | 11.333                                                 | 116,4                                                  |
| 2024                                                   | 11.352                                                 | 116,6                                                  |
| 2025                                                   | 11.338                                                 | 116,4                                                  |

## Taal
Naast het in het onderwijs en door de plaatselijke overheid gebruikte Duits, spreekt de plaatselijke bevolking het regionale dialect Platdiets, een Limburgs dialect.
Deze gemeente was aanvankelijk officieel Franstalig, hoewel uit talentellingen bleek dat de grote meerderheid van de bevolking Duits sprak. Pas door de taalwetten van 1962 werd het een Duitstalige gemeente, met faciliteiten voor de Franstaligen. In 1977 volgde de samenvoeging met Hergenrath en Neu-Moresnet, die hetzelfde taalstatuut hadden.

## Politiek

### Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976
| Partij               | Partij                                                   | 10-10-1976 | 10-10-1976 | 10-10-1982 | 10-10-1982 | 9-10-1988 | 9-10-1988 | 9-10-1994 | 9-10-1994 | 8-10-2000 | 8-10-2000 | 8-10-2006 | 8-10-2006 | 14-10-2012 | 14-10-2012 | 14-10-2018 | 14-10-2018 | 13-10-2024 | 13-10-2024 |
| Stemmen / Zetels     | Stemmen / Zetels                                         | %          | 19         | %          | 19         | %         | 19        | %         | 21        | %         | 21        | %         | 21        | %          | 21         | %          | 21         | %          | 21         |
| -------------------- | -------------------------------------------------------- | ---------- | ---------- | ---------- | ---------- | --------- | --------- | --------- | --------- | --------- | --------- | --------- | --------- | ---------- | ---------- | ---------- | ---------- | ---------- | ---------- |
|                      | ECOLO                                                    | -          |            | 7,37       | 0          | 12,6      | 2         | 11,75     | 2         | 11,11     | 2         | 11,29     | 2         | 12,72      | 2          | 13,73      | 3          | -          |            |
|                      | SP-PFFA / KGI-ICC1 / SP-GI2 / SP-PS3 / SP4               | 35,7A      | 6          | 20,811     | 4          | 23,162    | 4         | 27,712    | 6         | 21,713    | 4         | 20,954    | 4         | 16,774     | 3          | 21,584     | 5          | 21,174     | 4          |
|                      | SP-PFFA / PFF-PRL1 / PFF-MR2                             | 35,7A      | 6          | 23,231     | 4          | 13,781    | 2         | -         |           | 7,781     | 1         | 16,632    | 3         | 38,192     | 9          | 25,882     | 5          | -          |            |
|                      | CSP-PSC1 / PSC-CSP2 / CSP3 / CSP-cdH4 / CSP-Les Engagés5 | 62,661     | 13         | 48,591     | 11         | 50,472    | 11        | 46,931    | 11        | 50,881    | 13        | 51,133    | 12        | 32,314     | 7          | 38,813     | 8          | 29,015     | 6          |
|                      | Elan                                                     | -          |            | -          |            | -         |           | -         |           | -         |           | -         |           | -          |            | -          |            | 36,06      | 8          |
|                      | NBK                                                      | -          |            | -          |            | -         |           | -         |           | -         |           | -         |           | -          |            | -          |            | 13,76      | 3          |
|                      | BNB                                                      | 1,64       |            | -          |            | -         |           | -         |           | -         |           | -         |           | -          |            | -          |            | -          |            |
|                      | GA-AC                                                    | -          |            | -          |            | -         |           | 13,61     | 2         | 8,51      | 1         | -         |           | -          |            | -          |            | -          |            |
| Totaal stemmen       | Totaal stemmen                                           | 4883       | 4883       | 5083       | 5083       | 5200      | 5200      | 4988      | 4988      | 5140      | 5140      | 5168      | 5168      | 5181       | 5181       | 5054       | 5054       | 4943       | 4943       |
| Opkomst %            | Opkomst %                                                |            |            |            |            | 94,17     | 94,17     | 92,25     | 92,25     | 91,57     | 91,57     | 90,27     | 90,27     | 86,39      | 86,39      | 85,81      | 85,81      | 83,71      | 83,71      |
| Blanco en ongeldig % | Blanco en ongeldig %                                     | 5,22       | 5,22       | 11,69      | 11,69      | 9,15      | 9,15      | 8,06      | 8,06      | 9,49      | 9,49      | 12,62     | 12,62     | 10,35      | 10,35      | 8,79       | 8,79       | 9,89       | 9,89       |

De gevormde meerderheidscoalitie wordt vet aangegeven. De grootste partij is in kleur.

## Bekende inwoners
- Wilhelm Molly (1838-1919), Duits esperantist en arts van zinkbedrijf Vieille-Montagne, woonde van 1863 tot zijn dood in Neu-Moresnet.
- Jean Fryns (1910-1965), van 1959 tot 1965 bisschop van Kindu in Belgisch-Congo, geboren in Kelmis, toen nog Neutraal Moresnet.
- Pierre Kofferschläger (1910-1960), was burgemeester van Kelmis in 1939-1940 en van 1945-1960, geboren in Neutraal-Moresnet.
- Guillaume Schyns (1923-2001), was burgemeester van Kelmis van 1965 tot 1985, geboren in Kelmis.
- Rudolf Pohl (1924-2021), Duits prelaat en musicus, overleed in Kelmis.
- Gottfried John (1942-2014), Duits acteur, woonde tot 2008 in Kelmis.
- Georges Schweden, (1944-1981), Belgisch priester in Brazilië, geboren in Kelmis.
- Eugène Rixen (1944- ), van 1998 tot 2020 bisschop van Goiás in Brazilië, geboren in Kelmis.
- Mathieu Grosch (1950- ), Belgisch politicus, was van 1991 tot 2012 burgemeester van Kelmis.
- Hein Simons (1955- ), Nederlandse zanger bekend als Heintje, woonde in zijn jeugd in Neu-Moresnet.
- Luc Walpot (1959- ), Belgisch journalist, opgegroeid in Kelmis.
- Jens Heppner (1964- ), Duits voormalig wielrenner, woont sinds jaren '90 in Kelmis en vanaf 2014 in Hergenrath.
- Luc Frank (1972- ), schepen van Kelmis van 2001 tot 2012 en burgemeester vanaf 2018.

## Mobiliteit
In de deelgemeente Hergenrath bevindt zich een station Hergenrath langs spoorlijn 37 (Luik - Aken). Daarnaast is Kelmis aangesloten op het busnetwerk van Aken.

## Sport
- RFC Union La Calamine is de voetbalclub van Kelmis.
- In 2017 was Kelmis een doorkomstplaats van de Ronde van Frankrijk.

title: Kelmis

wikitext:
{{Infobox gemeente België
| naam = Kelmis
| altnaam= ''La Calamine''
| kaart = [[Bestand:Kelmis_Liège_Belgium_Map.svg|250px]]
| kaartbijschrift = Ligging binnen het arrondissement Verviers
in de provincie Luik
| wapen = BE Kelmis COA.svg
| vlag = Flagge Kelmis.svg
| vlagartikel = Vlag van Kelmis
| gewest = Wallonië
| provincie = Luik
| arrondissement = [[Arrondissement Verviers|Verviers]]
| postcode = 4720
4721
4728
| deelgemeente = Kelmis
[[Neu-Moresnet]]
[[Hergenrath]]
| burgemeester = [[Daniel Hilligsmann]]  (Elan)
| bestuur = Elan, [[Sozialistische Partei|SP]]
| partijen = Elan
[[Christlich Soziale Partei (België)|CSP]]-Les Engagés

[[Sozialistische Partei|SP]]
NBK
| zetels = '''21'''
8
6

4
3
| netnummer = 087
| nis = 63040
| web = [https://www.kelmis.be/ Gemeente Kelmis]
| image = Kelmis - Ortsschild.jpg
| caption = Tweetalig plaatsnaambord
}}
'''Kelmis''' ([[Frans]]: ''La Calamine'', [[Platdiets]]: ''Kelemis'', [[Waals]]: ''Li Calmene'') is een [[Duitstalige Gemeenschap|Duitstalige]] [[gemeente (bestuur)|gemeente]] in de [[België|Belgische]] provincie [[Luik (provincie)|Luik]]. De gemeente telt ruim 11.000 inwoners.

== Geschiedenis ==
{{Zie ook|Zie ook [[Neutraal Moresnet]]}}
Tot de opheffing van het [[hertogdom Limburg]] in 1795 hoorde het gebied van het huidige Kelmis tot de Limburgse [[Hertogdom Limburg#Bestuurlijke indeling|hoogbank]] [[Montzen]]. Net als de rest van het hertogdom werd Kelmis bij de annexatie van de [[Zuidelijke Nederlanden]] door de [[Frankrijk|Franse Republiek]] in 1795 opgenomen in het toen gevormde departement [[Ourthe (departement)|Ourthe]]. De huidige deelgemeenten Kelmis en Neu-Moresnet behoorden toen tot de gemeente [[Moresnet]].

De deelgemeente Kelmis vormde, vanwege de aanwezigheid van de belangrijke zinkspaatmijn [[Vieille Montagne]] aldaar, onder de naam [[Neutraal Moresnet]] tussen 1815 en 1919 een neutrale zone of [[Condominium (staatsvorm)|condominium]] tussen het [[Verenigd Koninkrijk der Nederlanden|Koninkrijk der Nederlanden]] (later België) en [[Pruisen]] (later ''Duitse Keizerrijk''). Als gevolg van het [[Vrede van Versailles (1919)|verdrag van Versailles]] werd het gebied een Belgische gemeente onder de nieuwe naam ''Kalmis/La Calamine'' (naar kalamijn, een andere naam voor zinkspaat of [[smithsoniet]]). In tegenstelling tot de Duitse gemeenten die toen bij België werden gevoegd, maakte Kalmis deel uit van het [[arrondissement Luik]]. Pas in 1962, toen de gemeente officieel Duitstalig werd, werd ze bij het arrondissement Verviers gevoegd.

De naam van de gemeente werd in 1972 gewijzigd van "Kalmis" naar "Kelmis" (in het Frans bleef "La Calamine" ongewijzigd).<ref>Koninklijk besluit 13.10.1972 tot wijziging van de schrijfwijze van de naam van sommige gemeenten, [http://reflex.raadvst-consetat.be/reflex/pdf/Mbbs/1972/12/20/100626.pdf ''Belgisch Staatsblad'' 20.12.1972]{{Dode link}} p. 14178</ref>

De vroegere gemeente Kelmis werd in 1977 samengevoegd met [[Neu-Moresnet]] en [[Hergenrath]] tot de (Duitstalige) fusiegemeente Kelmis.

==Geografie==
[[Bestand:KelmisView.jpg|thumb|left|Uitzicht over Kelmis]]

Kelmis ligt op enkele kilometers afstand van de [[Duitsland|Duitse]] stad [[Aken (stad)|Aken]] en eveneens dicht bij de [[Nederland]]s-[[Limburg (Nederlandse provincie)|Limburgse]] plaats [[Vaals (plaats)|Vaals]]. Het grenst aan het [[drielandenpunt (Vaals)|drielandenpunt]] met Nederland en Duitsland.

De aanwezigheid van een zinkmijn heeft voor een verhoogde concentratie zink in de bovengrond gezorgd. Hierdoor kennen Kelmis en Moresnet op enkele plaatsen een opvallende [[zinkflora]]. De [[Geul (rivier)|Geul]] werd voor de zinkwinning gebruikt, waardoor de bovenloop van de Geul in de Nederlandse provincie [[Limburg (Nederlandse provincie)|Limburg]] eveneens een bijzondere zinkflora kent.

Tevens ligt een groot gedeelte van het Belgische deel van het [[Preusbos]] op het grondgebied van de gemeente Kelmis. Een kleiner deel van dit bos ligt net over de Belgisch-Duitse grens en een nog kleiner deel ligt in Nederland, ten zuiden van [[Vaals (plaats)|Vaals]]. De naam "Preusbos" betekent overigens "Grensbos" in het lokale [[Platdiets]]e dialect.
{{clearleft}}

==Kernen==

=== Deelgemeenten ===
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
! # !! Naam !! Opp.
(km²) !! Inwoners
(2020)!! Inwoners
per km² !! NIS-code
|-
| 1 || align="left" | Kelmis || 3,36 || 5.592 || 1.663 || 63040A
|-
| 2 || align="left" | [[Neu-Moresnet]] || 5,67 || 2.822 || 497 || 63040B
|-
| 3 || align="left" | [[Hergenrath]] || 8,97 || 2.785 || 311 || 63040C
|}

===Nabijgelegen kernen===
[[Moresnet]], [[Lontzen]]

==Bezienswaardigheden==
* [[Museum Vieille Montagne]], over het zinkbedrijf en de geschiedenis van [[Neutraal Moresnet]].
* [[Maria-Hemelvaartkerk (Kelmis)|Maria-Hemelvaartkerk]]

;Zie ook
* [[Lijst van beschermd erfgoed in Kelmis]]

==Demografische ontwikkeling==
===Demografische ontwikkeling voor de fusie===
<timeline>
Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.7,0.8,0.9)
 id:e value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:550 height:373
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:6000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:250 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=
 bar:1831 text:1831
 bar:1846 text:1846
 bar:1856 text:1856
 bar:1866 text:1866
 bar:1880 text:1880
 bar:1890 text:1890
 bar:1900 text:1900
 bar:1910 text:1910
 bar:1920 text:1920
 bar:1930 text:1930
 bar:1947 text:1947
 bar:1961 text:1961
 bar:1970 text:1970
 bar:1976 text:1976

PlotData=
 color:d width:20 align:left

 bar:1831 from:0 till: 0
 bar:1846 from:0 till: 0
 bar:1856 from:0 till: 0
 bar:1866 from:0 till: 0
 bar:1880 from:0 till: 0
 bar:1890 from:0 till: 0
 bar:1900 from:0 till: 0
 bar:1910 from:0 till: 0
 bar:1920 from:0 till: 4216
 bar:1930 from:0 till: 4463
 bar:1947 from:0 till: 4149
 bar:1961 from:0 till: 4874
 bar:1970 from:0 till: 5479
 bar:1976 from:0 till: 5646

PlotData=

 bar:1831 at: 0
 bar:1846 at: 0
 bar:1856 at: 0
 bar:1866 at: 0
 bar:1880 at: 0
 bar:1890 at: 0
 bar:1900 at: 0
 bar:1910 at: 0
 bar:1920 at: 4216 fontsize:S text: 4.216 shift:(-10,5)
 bar:1930 at: 4463 fontsize:S text: 4.463 shift:(-10,5)
 bar:1947 at: 4149 fontsize:S text: 4.149 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 4874 fontsize:S text: 4.874 shift:(-10,5)
 bar:1970 at: 5479 fontsize:S text: 5.479 shift:(-10,5)
 bar:1976 at: 5646 fontsize:S text: 5.646 shift:(-10,5)

</timeline>
{{Clearleft}}
*Bronnen:NIS, Opm:1930 tot en met 1970=volkstellingen, 1976 inwoneraantal op 31 december

===Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente===
Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
<timeline>
Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.7,0.8,0.9)
 id:e value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:800 height:450
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:12000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=
 bar:1831 text:1831
 bar:1846 text:1846
 bar:1856 text:1856
 bar:1866 text:1866
 bar:1880 text:1880
 bar:1890 text:1890
 bar:1900 text:1900
 bar:1910 text:1910
 bar:1920 text:1920
 bar:1930 text:1930
 bar:1947 text:1947
 bar:1961 text:1961
 bar:1970 text:1970
 bar:1981 text:1981
 bar:1990 text:1990
 bar:2000 text:2000
 bar:2010 text:2010
 bar:2020 text:2020
 bar:2025 text:2025

PlotData=
 color:d width:20 align:left

 bar:1831 from:0 till: 0
 bar:1846 from:0 till: 0
 bar:1856 from:0 till: 0
 bar:1866 from:0 till: 0
 bar:1880 from:0 till: 0
 bar:1890 from:0 till: 0
 bar:1900 from:0 till: 0
 bar:1910 from:0 till: 0
 bar:1920 from:0 till: 0
 bar:1930 from:0 till: 6180
 bar:1947 from:0 till: 5986
 bar:1961 from:0 till: 6905
 bar:1970 from:0 till: 7942
 bar:1981 from:0 till: 8752
 bar:1990 from:0 till: 9498
 bar:2000 from:0 till: 10121
 bar:2010 from:0 till: 10700
 bar:2020 from:0 till: 11212
 bar:2025 from:0 till: 11338

PlotData=

 bar:1831 at: 0 fontsize:S text:
 bar:1846 at: 0 fontsize:S text:
 bar:1856 at: 0 fontsize:S text:
 bar:1866 at: 0 fontsize:S text:
 bar:1880 at: 0 fontsize:S text:
 bar:1890 at: 0 fontsize:S text:
 bar:1900 at: 0 fontsize:S text:
 bar:1910 at: 0 fontsize:S text:
 bar:1920 at: 0 fontsize:S text:
 bar:1930 at: 6180 fontsize:S text: 6.180 shift:(-10,5)
 bar:1947 at: 5986 fontsize:S text: 5.986 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 6905 fontsize:S text: 6.905 shift:(-10,5)
 bar:1970 at: 7942 fontsize:S text: 7.942 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 8752 fontsize:S text: 8.752 shift:(-10,5)
 bar:1990 at: 9498 fontsize:S text: 9.498 shift:(-10,5)
 bar:2000 at: 10121 fontsize:S text: 10.121 shift:(-10,5)
 bar:2010 at: 10700 fontsize:S text: 10.700 shift:(-10,5)
 bar:2020 at: 11212 fontsize:S text: 11.212 shift:(-10,5)
 bar:2025 at: 11338 fontsize:S text: 11.338 shift:(-10,5)
</timeline>
{{Clearleft}}
*Bronnen:NIS, Opm:1920 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

{| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align:right;"
|-
! colspan="3" | Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari
1992 tot heden
|-
! jaar !!width="200px"| Aantal<ref>https://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK</ref>!!width="150px"| Evolutie: 1992=index 100
|-
|1992||align="right"|{{formatnum:9738}} || 100,0
|-
|1993||align="right"|{{formatnum:9826}} || 100,9
|-
|1994||align="right"|{{formatnum:9801}} || 100,6
|-
|1995||align="right"|{{formatnum:9737}} || 100,0
|-
|1996||align="right"|{{formatnum:9799}} || 100,6
|-
|1997||align="right"|{{formatnum:9756}} || 100,2
|-
|1998||align="right"|{{formatnum:9918}} || 101,8
|-
|1999||align="right"|{{formatnum:10060}} || 103,3
|-
|2000||align="right"|{{formatnum:10121}} || 103,9
|-
|2001||align="right"|{{formatnum:10117}} || 103,9
|-
|2002||align="right"|{{formatnum:10081}} || 103,5
|-
|2003||align="right"|{{formatnum:10133}} || 104,1
|-
|2004||align="right"|{{formatnum:10144}} || 104,2
|-
|2005||align="right"|{{formatnum:10249}} || 105,2
|-
|2006||align="right"|{{formatnum:10396}} || 106,8
|-
|2007||align="right"|{{formatnum:10472}} || 107,5
|-
|2008||align="right"|{{formatnum:10564}} || 108,5
|-
|2009||align="right"|{{formatnum:10587}} || 108,7
|-
|2010||align="right"|{{formatnum:10700}} || 109,9
|-
|2011||align="right"|{{formatnum:10881}} || 111,7
|-
|2012||align="right"|{{formatnum:10874}} || 111,7
|-
|2013||align="right"|{{formatnum:10884}} || 111,8
|-
|2014||align="right"|{{formatnum:10869}} || 111,6
|-
|2015||align="right"|{{formatnum:10897}} || 111,9
|-
|2016||align="right"|{{formatnum:10917}} || 112,1
|-
|2017||align="right"|{{formatnum:10964}} || 112,6
|-
|2018||align="right"|{{formatnum:11061}} || 113,6
|-
|2019||align="right"|{{formatnum:11108}} || 114,1
|-
|2020||align="right"|{{formatnum:11212}} || 115,1
|-
|2021||align="right"|{{formatnum:11086}} || 113,8
|-
|2022||align="right"|{{formatnum:11229}} || 115,3
|-
|2023||align="right"|{{formatnum:11333}} || 116,4
|-
|2024||align="right"|{{formatnum:11352}} || 116,6
|-
|2025||align="right"|{{formatnum:11338}} || 116,4
|}

== Taal ==
Naast het in het onderwijs en door de plaatselijke overheid gebruikte [[Duits]], spreekt de plaatselijke bevolking het regionale dialect [[Platdiets]], een Limburgs dialect.

Deze gemeente was aanvankelijk officieel Franstalig, hoewel uit [[talentelling]]en bleek dat de grote meerderheid van de bevolking Duits sprak. Pas door de [[taalwet]]ten van 1962 werd het een Duitstalige gemeente, met faciliteiten voor de Franstaligen. In 1977 volgde de samenvoeging met [[Hergenrath]] en [[Neu-Moresnet]], die hetzelfde taalstatuut hadden.

== Politiek ==
=== Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 ===
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! style="text-align:left;" colspan="2"| Partij!! colspan="2"| 10-10-1976<ref>[http://www.ibzdgip.fgov.be/result/nl/main.html 1976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken]. [https://web.archive.org/web/20220110143258/http://www.ibzdgip.fgov.be/result/nl/main.html Gearchiveerd] op 10 januari 2022.</ref>!! colspan="2"| 10-10-1982!! colspan="2"| 9-10-1988!! colspan="2"| 9-10-1994!! colspan="2"| 8-10-2000!! colspan="2"| 8-10-2006<ref>{{Citeer web |url=http://elections2006.wallonie.be/Site_Internet_RW/fr/local_wallonia/home.html |titel=Gegevens 2006: elections2006.wallonie.be: |bezochtdatum=2013-01-26 |archiefdatum=2018-01-09 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180109062818/http://elections2006.wallonie.be/Site_Internet_RW/fr/local_wallonia/home.html |dodeurl=ja }}</ref>!!colspan="2"|[[Belgische lokale verkiezingen 2012|14-10-2012]]<ref>[http://elections2012.wallonie.be/results/fr/com/results/results_tab_CGM63040.html Gegevens 2012: elections2012.wallonie.be]. [https://web.archive.org/web/20130728122208/http://elections2012.wallonie.be/results/fr/com/results/results_tab_CGM63040.html Gearchiveerd] op 28 juli 2013.</ref>!!colspan="2"|[[Belgische lokale verkiezingen 2018|14-10-2018]]!!colspan="2"|[[Belgische lokale verkiezingen 2024|13-10-2024]]
|-
!! style="text-align:left;" colspan="2"| Stemmen / Zetels !!%!!19!!%!!19!!%!!19!!%!!21!!%!!21!!%!!21!!%!!21!!%!!21!!%!!21
|-
|style="width: 3px" bgcolor=green |
| style="text-align:left;"| [[ECOLO]]||-|| ||7,37||0||12,6||2||11,75||2||11,11||2||11,29||2||12,72||2||13,73||3||-||
|-
|style="width: 3px" bgcolor=red |
| style="text-align:left;"| SP-PFFA / KGI-ICC1 / SP-GI2 / SP-PS3 / SP4||rowspan="2"|35,7A||rowspan="2"|6||20,811||4||23,162||4||27,712||6||21,713||4||20,954||4||16,774||'''3'''||21,584||'''5'''||21,174||'''4'''
|-
|style="width: 3px" bgcolor=blue |
| style="text-align:left;"| SP-PFFA / PFF-PRL1 / PFF-MR2||23,231||4||13,781||2||-|| ||7,781||1||16,632||3||style="background-color:blue;color:white"|38,192||style="background-color:blue;color:white"|'''9'''||25,882||5||-||
|-
|style="width: 3px" bgcolor=orange |
| style="text-align:left;"| CSP-PSC1 / PSC-CSP2 / CSP3 / CSP-cdH4 / CSP-Les Engagés5||style="background-color:orange"|62,661||style="background-color:orange"|'''13'''||style="background-color:orange"|48,591||style="background-color:orange"|'''11'''||style="background-color:orange"|50,472||style="background-color:orange"|'''11'''||style="background-color:orange"|46,931||style="background-color:orange"|'''11'''||style="background-color:orange"|50,881||style="background-color:orange"|'''13'''||style="background-color:orange"|51,133||style="background-color:orange"|'''12'''||32,314||7||style="background-color:orange"|38,813||style="background-color:orange"|'''8'''||29,015||6
|-
|style="width: 3px" bgcolor=lightblue|
| style="text-align:left;"| Elan||-|| ||-|| ||-|| ||-|| ||-|| ||-|| ||-|| ||-|| ||style="background-color:lightblue"|36,06||style="background-color:lightblue"|'''8'''
|-
|style="width: 3px" bgcolor=aqua|
| style="text-align:left;"| [[Neue Bewegung Kelmis|NBK]]||-|| ||-|| ||-|| ||-|| ||-|| ||-|| ||-|| ||-|| ||13,76||3
|-
|style="width: 3px" bgcolor=lightgray |
| style="text-align:left;"| BNB||1,64||||-|| ||-|| ||-|| ||-|| ||-|| ||-|| ||-|| ||-||
|-
|style="width: 3px" bgcolor=lightgray |
| style="text-align:left;"| GA-AC||-|| ||-|| ||-|| ||13,61||2||8,51||1||-|| ||-|| ||-|| ||-||
|-
! style="text-align:left;" colspan="2"|{{nowrap|Totaal stemmen}} !!colspan="2"|4883!!colspan="2"| 5083!!colspan="2"|5200!!colspan="2"|4988!!colspan="2"|5140!!colspan="2"|5168!!colspan="2"|5181!!colspan="2"|5054!!colspan="2"|4943
|-
! style="text-align:left;" colspan="2"|Opkomst % !!colspan="2"| !!colspan="2"| !!colspan="2"|94,17!!colspan="2"|92,25!!colspan="2"|91,57!!colspan="2"|90,27!!colspan="2"|86,39!!colspan="2"|85,81!!colspan="2"|83,71
|-
! style="text-align:left;" colspan="2"|Blanco en ongeldig %!!colspan="2"|5,22!!colspan="2"| 11,69!!colspan="2"|9,15!!colspan="2"|8,06!!colspan="2"|9,49!!colspan="2"|12,62!!colspan="2"|10,35!!colspan="2"|8,79!!colspan="2"|9,89
|}
De gevormde meerderheidscoalitie wordt '''vet''' aangegeven. De grootste partij is in kleur.

== Bekende inwoners ==
[[Bestand:La Calamine - Jean Fryns - 01.jpg|thumb|Beeld Jean Fryns naast de [[Maria-Hemelvaartkerk (Kelmis)|kerk]] in Kelmis.]]
{{Zie ook|[[Lijst van burgemeesters en commissarissen van Neutraal Moresnet]]}}
* [[Wilhelm Molly]] (1838-1919), Duits [[esperantist]] en arts van zinkbedrijf [[Vieille-Montagne]], woonde van 1863 tot zijn dood in Neu-Moresnet.
* [[Jean Fryns]] (1910-1965), van 1959 tot 1965 bisschop van [[Bisdom Kindu|Kindu]] in [[Belgisch-Congo]], geboren in Kelmis, toen nog [[Neutraal Moresnet]].
* [[Pierre Kofferschläger]] (1910-1960), was burgemeester van Kelmis in 1939-1940 en van 1945-1960, geboren in Neutraal-Moresnet.
* [[Guillaume Schyns]] (1923-2001), was burgemeester van Kelmis van 1965 tot 1985, geboren in Kelmis.
* [[Rudolf Pohl]] (1924-2021), Duits prelaat en musicus, overleed in Kelmis.
* [[Gottfried John]] (1942-2014), Duits acteur, woonde tot 2008 in Kelmis.
* [[Georges Schweden]], (1944-1981), Belgisch priester in Brazilië, geboren in Kelmis.
* [[Eugène Rixen]] (1944- ), van 1998 tot 2020 bisschop van [[Bisdom Goiás|Goiás]] in Brazilië, geboren in Kelmis.
* [[Mathieu Grosch]] (1950- ), Belgisch politicus, was van 1991 tot 2012 burgemeester van Kelmis.
* [[Hein Simons]] (1955- ), Nederlandse zanger bekend als ''Heintje'', woonde in zijn jeugd in Neu-Moresnet.
* [[Luc Walpot]] (1959- ), Belgisch journalist, opgegroeid in Kelmis.
* [[Jens Heppner]] (1964- ), Duits voormalig wielrenner, woont sinds jaren '90 in Kelmis en vanaf 2014 in Hergenrath.
* [[Luc Frank]] (1972- ), schepen van Kelmis van 2001 tot 2012 en burgemeester vanaf 2018.

== Mobiliteit ==
In de deelgemeente [[Hergenrath]] bevindt zich een [[station Hergenrath]] langs [[spoorlijn 37]] (Luik - Aken). Daarnaast is Kelmis aangesloten op het busnetwerk van [[ASEAG|Aken]].

==Literatuur==
* Philip Dröge: ''Moresnet, Opkomst en ondergang van een vergeten buurlandje''. Houten/Antwerpen: Uitgeverij Unieboek/Het Spectrum, 2016; 271 blz., {{ISBN|978-9-00034-960-9}}.

==Sport==
* [[RFC Union La Calamine]] is de voetbalclub van Kelmis.
* In 2017 was Kelmis een doorkomstplaats van de [[Ronde van Frankrijk]].

== Externe link ==
*[https://www.kelmis.be/ Website van de gemeente]

{{Appendix}}
{{Commonscat}}
{{Navigatie gemeente Kelmis}}
{{Navigatie gemeenten Duitstalige Gemeenschap}}
{{Navigatie provincie Luik}}
{{Coor title dms|50|42|58|N|6|0|51.01|E|type:city}}

[[Categorie:Plaats in de Duitstalige Gemeenschap]]
[[Categorie:Kelmis| ]]

title: Geografie

Gewest: Wallonië

Provincie: Luik

Arrondissement: Verviers

title: Bevolking (bron: Statbel)

title: Politiek en bestuur

Burgemeester: Daniel Hilligsmann (Elan)

Bestuur: Elan, SP

title: Economie

title: Overige informatie

Postcode · 4720 · 4721 · 4728: Deelgemeente · Kelmis · Neu-Moresnet · Hergenrath

Politiezone: Weser-Göhl

Hulpverleningszone: DG

title: Detailkaart

Detailkaart: Ligging binnen het arrondissement Verviers · in de provincie Luik

title: Foto's

Foto's: Tweetalig plaatsnaambord

Portaal: België


text:
# Callerebia shallada
Callerebia shallada is een vlinder uit de onderfamilie Satyrinae van de familie Nymphalidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1880 door Lang.

title: Callerebia shallada

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Callerebia shallada''
| titelweergave = cursief
| afbeelding = ParalasaShallada118 1b.jpg
| familie = [[Nymphalidae]]
| onderfamilie = [[Satyrinae]]
| geslacht = ''[[Callerebia]]''
| w-naam = ''Callerebia shallada''
| auteur = Lang
| datum = 1880
| haakjes = ja
| commons = Category:Callerebia shallada
| species =
}}

'''''Callerebia shallada''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de onderfamilie [[Satyrinae]] van de familie [[Nymphalidae]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1880 door Lang.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|01}}

[[Categorie:Callerebia|shallada]]

title: Callerebia shallada

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Nymphalidae

Onderfamilie: Satyrinae

Geslacht: Callerebia

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Horné Obdokovce
Horné Obdokovce (Hongaars: Felsőbodok) is een Slowaakse gemeente in de regio Nitra, en maakt deel uit van het district Topoľčany.
Horné Obdokovce telt 1.576 inwoners.

title: Horné Obdokovce

wikitext:
{{Infobox plaats in Slowakije
| naam = Horné Obdokovce
| coa =
| flag =
| area = [[Nitra (regio)|Nitra]]
| subarea = [[Okres Topoľčany|Topoľčany]]
| NUTS = 4542938
| oppervlakte = 22,89
| postcode = 956 08
| netnummer = 0 38
| hoogte = 181
| kenteken = TO
| image = Kaplnka, Horne Obdokovce - celkový pohľad.JPG
| www = hobdokovce.sk
| lat_deg = 48
| lat_min = 29
| lat_sec = 45
| lat_dir = N
| lon_deg = 18
| lon_min = 2
| lon_sec = 58
| lon_dir = E
}}
'''Horné Obdokovce''' ([[Hongaars]]: ''Felsőbodok'') is een [[Slowaakse gemeente]] in de regio [[Nitra (regio)|Nitra]], en maakt deel uit van het district [[Okres Topoľčany|Topoľčany]].
Horné Obdokovce telt {{Inwonertallen Slowaakse gemeentes|POP=4542938}} inwoners.

{{Commonscat}}
{{Beginnetje|landen & volken|land=Slowakije|2011|06|25}}

[[Categorie:Gemeente in Topoľčany]]

title: Situering

Regio: Nitra

District: Topoľčany

Coördinaten: 48° 30′ NB, 18° 3′ OL

title: Algemeen

title: Overig

Kenteken: TO

title: Foto's

Portaal: Slowakije


text:
# LazyTown
LazyTown (originele titel LatiBær) is een IJslandse kinderserie voor televisie die in België op de zender Ketnet wordt uitgezonden en zowel in België als in Nederland via de kabel op de zender Boomerang te zien was. De serie, die werd geproduceerd in 2004 en uit 35 afleveringen bestaat, is gericht op kinderen tussen de 4 en 8 jaar. Reguliere beelden worden in LazyTown gecombineerd met zowel tekenfilmbeelden (reguliere animatie) als digitale animatie.
Het idee voor de serie is afkomstig van Magnús Scheving, die eveneens de rol van held Sportacus vertolkt. Scheving werd ooit tweede op het wereldkampioenschap aerobics en probeert door middel van de serie kinderen zin te laten krijgen in sport, beweging en goede voeding.
De serie is in het Engels opgenomen maar in het Nederlands nagesynchroniseerd.

## Verhaal
De serie speelt zich af in een stad genaamd LazyTown, waarvan de naam is afgeleid van het Engelse woord "lazy" (lui). De algemene luiheid komt al snel tot een eind wanneer Sportacus en zijn vriendin met felroze haren, Stephanie opduiken. Al snel is in LazyTown niets meer te zien van luiheid. Eén persoon verstoort echter dit beeld: Robbie Rotten. Hij wil simpelweg van zijn rust genieten en lekker luieren. Daarom probeert hij steeds weer met allerlei trucs en (altijd makkelijk herkenbare) verkleedpartijen om van Sportacus verlost te worden. Tegen deze held maakt hij keer op keer geen enkele kans.

## Cast

### Echte personen
| Personage                    | Gespeeld door                                                  | Vlaamse stem                                | Nederlandse stem |
| ---------------------------- | -------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------- | ---------------- |
| Sportacus                    | Magnús Scheving                                                | Sam Verhoeven                               | Jürgen Theuns    |
| Stephanie                    | Julianna Rose Mauriello (seizoen 1–2) Chloe Lang (seizoen 3–4) | Wanda Joosten (seizoen 1, zang seizoen 1–2) | Elaine Hakkaart  |
| Robbie Rotten (Rotte Robbie) | Stefán Karl Stefánsson                                         | Door Van Boeckel                            | Paul Disbergen   |

### Poppen
| Personage                     | Bespeeld door         | Vlaamse stem                 | Nederlandse stem            |
| ----------------------------- | --------------------- | ---------------------------- | --------------------------- |
| Burgemeester Milford (Berend) | David Matthew Feldman | Sam Verhoeven                | Just Meijer                 |
| Bessie (Beppie)               | Julie Westwood        | Door Van Boeckel (seizoen 1) | Marjolein Algera            |
| Ziggy                         | Guðmundur Þór Kárason | Sam Verhoeven (seizoen 1)    | Dieter Jansen (seizoen 1–3) |
| Stingy (Vrekkie)              | Jodi Eichelberger     | Sam Verhoeven                | Danny Houtkooper            |
| Trixie                        | Sarah Burgess         | Wanda Joosten                | Melise de Winter            |
| Pixel                         | Ron Binion            | Door Van Boeckel             | Juliann Ubbergen            |

De achtjarige Stephanie is naast de heren Sportacus en Robbie Rotten de enige "echte" persoon in de serie. Alle andere personen in LazyTown zijn handpoppen.
Met de single "Bing Bang (Time To Dance)" bereikten de fictieve helden in 2006 de vierde plaats in de UK Singles Chart. De serie LazyTown is inmiddels al uitgezonden in 103 landen, waaronder in de Verenigde Staten door Nick Jr. en Viacom-onderdeel Noggin, in Latijns-Amerika door Discovery Kids en in het Verenigd Koninkrijk door Nick Jr. en BBC-onderdeel CBeebies. Sinds december 2014 is de Nederlandstalige versie toegevoegd aan Netflix, waarmee de serie ook on-demand beschikbaar is.

title: LazyTown

wikitext:
{{Infobox televisieprogramma
| titel        = LazyTown
| afbeelding   = Sportacus 1.jpg
| onderschrift = Sportacus, een van de personages in LazyTown
| genre        =
| speelduur    = ca. 30 minuten
| bedenker     = [[Magnús Scheving]]
| producer     =
| presentatie  =
| regie        =
| schrijver    =
| muziek       = [[Máni Svavarsson]]
| land         = {{IS}}
| taal         = [[Engels]], [[Nederlands]] (nagesynchroniseerd)
| netwerk      =
| zender       = {{BE-VLAG}} [[Ketnet]]
{{NL-VLAG}} [[Jetix]], [[Boomerang (zender)|Boomerang]], [[Z@ppelin]]
| start        = [[16 augustus]] [[2004]]
| einde        = [[13 oktober]] [[2014]]
| afleveringen = 104
| seizoenen    = 4
| website      = http://www.lazytown.com
| imdb         = 0396991
| tv_com       =
}}
'''LazyTown''' (originele titel ''LatiBær'') is een [[IJsland]]se kinderserie voor televisie die in [[België]] op de zender [[Ketnet]] wordt uitgezonden en zowel in België als in [[Nederland]] via de kabel op de zender [[Boomerang (zender)|Boomerang]] te zien was. De serie, die werd geproduceerd in 2004 en uit 35 afleveringen bestaat, is gericht op kinderen tussen de 4 en 8 jaar. Reguliere beelden worden in LazyTown gecombineerd met zowel [[tekenfilm]]beelden (reguliere animatie) als [[digitale animatie]].

Het idee voor de serie is afkomstig van [[Magnús Scheving]], die eveneens de rol van [[held]] ''Sportacus'' vertolkt. Scheving werd ooit tweede op het wereldkampioenschap [[aerobics]] en probeert door middel van de serie kinderen zin te laten krijgen in sport, beweging en goede voeding.<ref>{{Citeer web|werk=The Telegraph|taal=en|titel=LazyTown superhero Magnus Scheving on a health mission|datum=2009-01-09|url=https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/mediatechnologyandtelecoms/media/4209769/LazyTown-superhero-Magnus-Scheving-on-a-health-mission.html|archiefurl=https://web.archive.org/web/20180823110126/https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/mediatechnologyandtelecoms/media/4209769/LazyTown-superhero-Magnus-Scheving-on-a-health-mission.html|archiefdatum=2018-08-23}}</ref>

De serie is in het Engels opgenomen maar in het Nederlands nagesynchroniseerd.

== Verhaal ==
De serie speelt zich af in een stad genaamd LazyTown, waarvan de naam is afgeleid van het [[Engels]]e woord "lazy" (''lui''). De algemene luiheid komt al snel tot een eind wanneer Sportacus en zijn vriendin met felroze haren, Stephanie opduiken. Al snel is in LazyTown niets meer te zien van luiheid. Eén persoon verstoort echter dit beeld: Robbie Rotten. Hij wil simpelweg van zijn rust genieten en lekker luieren. Daarom probeert hij steeds weer met allerlei trucs en (altijd makkelijk herkenbare) verkleedpartijen om van Sportacus verlost te worden. Tegen deze held maakt hij keer op keer geen enkele kans.

== Cast ==
=== Echte personen ===
{| class="wikitable"
! Personage
! Gespeeld door
! Vlaamse stem
! Nederlandse stem
|-
| Sportacus || [[Magnús Scheving]] || [[Sam Verhoeven]] || [[Jürgen Theuns]]
|-
| Stephanie || [[Julianna Rose Mauriello]] (seizoen 1–2)
 [[Chloe Lang]] (seizoen 3–4) || [[Wanda Joosten]] (seizoen 1, zang seizoen 1–2) || [[Elaine Hakkaart]]
|-
| Robbie Rotten (Rotte Robbie) || [[Stefán Karl Stefánsson]] || [[Door Van Boeckel]] || [[Paul Disbergen]]
|}

=== Poppen ===
{| class="wikitable"
! Personage
! Bespeeld door
! Vlaamse stem
! Nederlandse stem
|-
| Burgemeester Milford (Berend) || [[David Matthew Feldman]] || [[Sam Verhoeven]] || [[Just Meijer]]
|-
| Bessie (Beppie) || [[Julie Westwood]] || [[Door Van Boeckel]] (seizoen 1) || [[Marjolein Algera]]
|-
| Ziggy || [[Guðmundur Þór Kárason]] || Sam Verhoeven (seizoen 1) || [[Dieter Jansen]] (seizoen 1–3)
|-
| Stingy (Vrekkie) || [[Jodi Eichelberger]] || Sam Verhoeven || [[Danny Houtkooper]]
|-
| Trixie || [[Sarah Burgess]] || [[Wanda Joosten]] || [[Melise de Winter]]
|-
| Pixel || [[Ron Binion]] || Door Van Boeckel || [[Juliann Ubbergen]]
|}

De achtjarige Stephanie is naast de heren Sportacus en Robbie Rotten de enige "echte" persoon in de serie. Alle andere personen in LazyTown zijn [[Poppenkast|handpoppen]].

Met de single "Bing Bang (Time To Dance)" bereikten de fictieve helden in 2006 de vierde plaats in de [[UK Singles Chart]]. De serie LazyTown is inmiddels al uitgezonden in 103 landen, waaronder in de [[Verenigde Staten]] door [[Nick Jr. (Verenigde Staten)|Nick Jr.]] en [[Viacom]]-onderdeel ''Noggin'', in [[Latijns-Amerika]] door [[Discovery Channel|Discovery Kids]] en in het [[Verenigd Koninkrijk]] door Nick Jr. en [[British Broadcasting Corporation|BBC]]-onderdeel [[CBeebies]]. Sinds december 2014 is de Nederlandstalige versie toegevoegd aan Netflix, waarmee de serie ook on-demand beschikbaar is.

== Externe link ==
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20180520091215/http://lazytown.com/ LazyTown Officieel]

{{Appendix}}
[[Categorie:Media in IJsland|LazyTown]]
[[Categorie:Jeugdserie|LazyTown]]

title: LazyTown

Speelduur per afl.: ca. 30 minuten

Bedenker: Magnús Scheving

Muziek: Máni Svavarsson

Land van oorsprong: IJsland

Taal: Engels, Nederlands (nagesynchroniseerd)

title: Uitzendingen

Start: 16 augustus 2004

Einde: 13 oktober 2014

Zender: Ketnet · Jetix, Boomerang, Z@ppelin


text:
# Dicosmoecus gilvipes
Dicosmoecus gilvipes is een schietmot uit de familie Limnephilidae. De soort komt voor in het Nearctisch gebied.

title: Dicosmoecus gilvipes

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Dicosmoecus gilvipes''
| afbeelding = Dicosmoecus gilvipes 164831753.jpg
| afbeelding2 = Northern case-maker caddisfly larva, Dicosmoecus gilvipes (14079371492).jpg
| orde = [[Trichoptera]] (Schietmotten)
| familie = [[Limnephilidae]]
| geslacht = ''[[Dicosmoecus]]''
| w-naam = ''Dicosmoecus gilvipes''
| auteur = HA Hagen
| datum = 1875
| haakjes = ja
}}
'''''Dicosmoecus gilvipes''''' is een [[Schietmotten|schietmot]] uit de familie [[Limnephilidae]]. De soort komt voor in het [[Nearctisch gebied]].

{{Beginnetje|biologie|2=2011|3=06|4=21}}

[[Categorie:Schietmot uit het Nearctisch gebied]]
[[Categorie:Limnephilidae]]

title: Dicosmoecus gilvipes

Orde: Trichoptera (Schietmotten)

Familie: Limnephilidae

Geslacht: Dicosmoecus

title: Soort


text:
# Scaeosopha incantata
Scaeosopha incantata is een vlinder uit de familie van de prachtmotten (Cosmopterigidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1928 door Meyrick.

title: Scaeosopha incantata

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Scaeosopha incantata''
| afbeelding =
| familie = [[Prachtmotten|Cosmopterigidae]] (Prachtmotten)
| onderfamilie =
| tribus =
| geslacht = ''[[Scaeosopha]]''
| w-naam = ''Scaeosopha incantata''
| auteur = Meyrick
| datum = 1928
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Scaeosopha incantata''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Prachtmotten|prachtmotten (Cosmopterigidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1928 door Meyrick.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|31}}

[[Categorie:Prachtmotten]]

title: Scaeosopha incantata

Familie: Cosmopterigidae (Prachtmotten)

Geslacht: Scaeosopha

title: Soort


text:
# Disersus dasycolus
Disersus dasycolus is een keversoort uit de familie beekkevers (Elmidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1987 gepubliceerd door Spangler & Santiago.

title: Disersus dasycolus

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Disersus dasycolus''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Beekkevers|Elmidae]] (Beekkevers)
| geslacht = ''[[Disersus]]''
| w-naam = ''Disersus dasycolus''
| auteur = Spangler & Santiago
| datum = 1987
| haakjes =
| origineel =
}}

'''''Disersus dasycolus''''' is een [[kevers|keversoort]] uit de familie [[beekkevers]] (Elmidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1987 gepubliceerd door Spangler & Santiago.<ref>{{Brontabel|2010-Hallan}}</ref>

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|07}}

[[Categorie:Beekkevers]]

title: Disersus dasycolus

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Elmidae (Beekkevers)

Geslacht: Disersus

title: Soort


text:
# BMW Viercilinder
De BMW Viercilinder (Duits: BMW Vierzylinder, BMW-Turm of BMW-Hochhaus) is de hoofdvestiging en herkenningsteken van de Bayerische Motoren Werke AG in München.
De BMW Viercilinder is tussen 1968 en 1972, stipt voor de Olympische Zomerspelen 1972, voltooid en het jaar erop, op 18 mei 1973 officieel geopend. Het is 101 meter hoog en staat direct naast het Olympiapark en is daardoor een bezienswaardigheid van moderne architectuur in München geworden. Het gebouw is ontworpen door architect Karl Schwanzer.
De BMW Viercilinder staat in de buurt van de fabriek, BMW Welt en het BMW Museum.

title: BMW Viercilinder

wikitext:
{{Infobox toren
| naam          = BMW Viercilinder<br>''BMW Vierzylinder''
| afbeelding    = Bmw-hochhaus_1.jpg
| onderschrift  = Blik vanaf de Olympiatoren
| architect     = [[Karl Schwanzer]]
| bouw          = [[1968]]-[[1972]]
| opening       = [[18 mei]] [[1973]]
| locatie       = naast het [[Olympiapark (München)|Olympiapark]]
| eigenaar      = [[BMW]]
| hoogte        = 101 m
| mapname       = München
| lat_deg       = 48
| lat_min       = 10
| lat_sec       = 37
| lat_dir       = N
| lon_deg       = 11
| lon_min       = 33
| lon_sec       = 36
| lon_dir       = E
}}
De '''BMW Viercilinder''' ([[Duits]]: '''BMW Vierzylinder''', '''BMW-Turm''' of '''BMW-Hochhaus''') is de hoofdvestiging en herkenningsteken van de [[BMW|Bayerische Motoren Werke AG]] in [[München]].

De BMW Viercilinder is tussen 1968 en 1972, stipt voor de [[Olympische Zomerspelen 1972]], voltooid en het jaar erop, op [[18 mei]] [[1973]] officieel geopend. Het is 101 meter hoog en staat direct naast het [[Olympiapark (München)|Olympiapark]] en is daardoor een bezienswaardigheid van moderne architectuur in München geworden. Het gebouw is ontworpen door architect [[Karl Schwanzer]].

De BMW Viercilinder staat in de buurt van de fabriek, [[BMW Welt]] en het [[BMW Museum]].

== Externe link ==
* {{de}}[http://www.7er.com/modelle/bmw_hochhaus.php BMW 7er Seite]

{{Commonscat|BMW Tower}}
{{Coor title dms|48|10|37|N|11|33|36|E|type:landmark_region:DE}}

[[Categorie:Bouwwerk in München]]
[[Categorie:BMW]]

title: Algemene gegevens

Architect(en): Karl Schwanzer

Locatie: naast het Olympiapark

Eigenaar: BMW

title: Technische gegevens

Technische gegevens: BMW Viercilinder (München) · BMW Viercilinder

Portaal: Civiele techniek en bouwkunde


text:
# Epitetracnemus comis
Epitetracnemus comis is een vliesvleugelig insect uit de familie Encyrtidae. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1987 door Noyes & Ren.

title: Epitetracnemus comis

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Epitetracnemus comis''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Encyrtidae]]
| geslacht = ''[[Epitetracnemus]]''
| w-naam = ''Epitetracnemus comis''
| auteur = Noyes & Ren
| datum = 1987
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Epitetracnemus comis''''' is een [[Vliesvleugeligen|vliesvleugelig insect]] uit de familie [[Encyrtidae]]. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1987 door Noyes & Ren.

{{Appendix|2=
* [https://www.nhm.ac.uk/research-curation/research/projects/chalcidoids/database/validName.dsml?index=ValidName&searchPageURL=indexValidName.dsml&Familyqtype=equals&Family=&Genusqtype=equals&Genus=Epitetracnemus&Speciesqtype=equals&Species=comis {{Ts.|Noyes, J.S.}} (2012). Universal Chalcidoidea Database. World Wide Web electronic publication. http://www.nhm.ac.uk/chalcidoids. Version as of June 2012]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|04|12}}

[[Categorie:Encyrtidae]]

title: Epitetracnemus comis

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Encyrtidae

Geslacht: Epitetracnemus

title: Soort


text:
# Nematocarcinus rotundus
Nematocarcinus rotundus is een garnalensoort uit de familie van de Nematocarcinidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1973 door Crosnier & Forest.

title: Nematocarcinus rotundus

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Nematocarcinus rotundus''
| afbeelding = Nematocarcinus rotundus (MNHN-IU-2014-22126).jpeg
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] ([[Geleedpotigen]])
| klasse = [[Malacostraca]]
| orde = [[Decapoda]]
| familie = [[Nematocarcinidae]]
| geslacht = ''[[Nematocarcinus]]''
| w-naam = ''Nematocarcinus rotundus''
| auteur = Crosnier & Forest
| datum = 1973
| haakjes =
| commons =
| species =
| worms = 158367
}}
'''''Nematocarcinus rotundus''''' is een [[garnalen]]soort uit de familie van de [[Nematocarcinidae]].<ref>Fransen, C.; De Grave, S. (2012). <i>Nematocarcinus rotundus</i> Crosnier & Forest, 1973. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=158367</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1973 door Crosnier & Forest.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|22}}

[[Categorie:Nematocarcinidae]]

title: Nematocarcinus rotundus

Klasse: Malacostraca

Orde: Decapoda

Familie: Nematocarcinidae

Geslacht: Nematocarcinus

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Sarah S. Richardson
Sarah Richardson (Washington D.C., 1980) is een Amerikaanse wetenschapsfilosoof en geschiedkundige gespecialiseerd in genderstudies.
Richardson is een dochter van Douglas Richardson en Suzanne Rodbell en een kleindochter van biochemicus en Nobelprijswinnaar Martin Rodbell en Barbara Ledermann, een vriendin van Margot Frank. Ze groeide op in Billings in Montana en in Washington D.C. Ze is getrouwd met Rich Olson, een moleculair bioloog verbonden aan de Wesleyan-universiteit, met wie ze twee kinderen heeft.
Richardson studeerde filosofie aan de Columbia-universiteit en verkreeg daar in 2002 haar BA. Daarna studeerde zij geesteswetenschappen aan de Stanford-universiteit waar zij in 2009 haar Ph.D. haalde.
Sinds 2010 doceert zij vrouwenstudies aan de Harvard-universiteit. Zij is gespecialiseerd in de wetenschapsgeschiedenis van geslacht, gender, seksualiteit en voortplanting.
In 2005 begon zij haar onderzoek voor haar proefschrift naar de seksualisering van het Y-chromosoom, wat in 2013 resulteerde in het boek Sex Itself, naar de waarschuwing van Thomas Hunt Morgan uit 1916 dat het chromosoom weliswaar belangrijk was voor de vruchtbaarheid van de man, maar niet allesbepalend was voor het geslacht.
In 2015 redigeerde zij een werk over de periode na de voltooiing van het menselijkgenoomproject, het postgenomische tijdperk.
In 2018 richtte zij het Harvard GenderSci Lab op waarin verschillende disciplines samenwerken op het gebied van geslacht en gender.
In 2021 publiceerde zij een boek waarin zij inging tegen de vermeende genetische invloed van de moeder op het kind tijdens de zwangerschap.

## Publicaties
- 2008: Revisiting Race in a Genomic Age, Rutgers University Press, met Barbara Koenig en Sandra Soo-Jin Lee
- 2013: Sex Itself. The Search for Male and Female in the Human Genome, The University of Chicago Press
- 2015: Postgenomics. Perspectives on Biology After the Genome, Duke University Press, redacteur met Hallam Stevens
- 2021: The Maternal Imprint. The Contested Science of Maternal-Fetal Effects, The University of Chicago Press

title: Sarah S. Richardson

wikitext:
{{Infobox wetenschapper
| naam           = Sarah Richardson
| afbeelding     = Sarah_richardson_photo_by_jody_christopherson-2.jpg
| onderschrift   =
| volledigenaam  =
| geboortedatum  = 1980
| geboorteplaats = [[Washington D.C.]]
| sterfdatum     =
| sterfplaats    =
| nationaliteit  = [[Verenigde Staten]]
| vakgebied      = [[Wetenschapsfilosofie]], [[wetenschapsgeschiedenis]]
| onderzoek1     =
| onderzoek2     =
| publicaties    =
| bekendvan      =
| promotor       =
| opleiding      = [[Columbia-universiteit]], [[Stanford-universiteit]]
| almamater      =
| instituten     = [[Harvard-universiteit]]
| prijzen        =
| afkorting      =
| religie        =
| hobby          =
| handtekening   =
| handtekeningpx =
| website        =
| portaal        =
| extra portaal  =
| extra portaal2 =
}}
'''Sarah Richardson''' ([[Washington D.C.]], [[1980]]) is een Amerikaanse wetenschapsfilosoof en geschiedkundige gespecialiseerd in [[genderstudies]].

Richardson is een dochter van Douglas Richardson en Suzanne Rodbell en een kleindochter van biochemicus en Nobelprijswinnaar [[Martin Rodbell]] en [[Barbara Ledermann]], een vriendin van [[Margot Frank]]. Ze groeide op in [[Billings (Montana)|Billings]] in [[Montana (staat)|Montana]] en in Washington D.C. Ze is getrouwd met Rich Olson, een moleculair bioloog verbonden aan de [[Wesleyan-universiteit]], met wie ze twee kinderen heeft.

Richardson studeerde filosofie aan de [[Columbia-universiteit]] en verkreeg daar in 2002 haar [[Bachelor of Arts|BA]]. Daarna studeerde zij [[geesteswetenschappen]] aan de [[Stanford-universiteit]] waar zij in 2009 haar [[Doctor of Philosophy|Ph.D.]] haalde.

Sinds 2010 doceert zij [[vrouwenstudies]] aan de [[Harvard-universiteit]]. Zij is gespecialiseerd in de [[wetenschapsgeschiedenis]] van [[Sekse|geslacht]], [[Gender (sekse)|gender]], [[seksualiteit]] en [[Geslachtelijke voortplanting|voortplanting]].

In 2005 begon zij haar onderzoek voor haar [[proefschrift]] naar de seksualisering van het [[Y-chromosoom]], wat in 2013 resulteerde in het boek ''Sex Itself'', naar de waarschuwing van [[Thomas Hunt Morgan]] uit 1916 dat het chromosoom weliswaar belangrijk was voor de [[vruchtbaarheid]] van de man, maar niet allesbepalend was voor het [[Sekse|geslacht]].<ref>{{aut|Thomas Hunt Morgan|Morgan, T.H.}}; {{aut|Calvin Bridges|Bridges, C.B.}} (1916): ''Sex-Linked Inheritance in Drosophila'', Press of Gibson Brothers, p. 6</ref><ref>{{aut|Richardson}} (2013): p. 7</ref>

In 2015 redigeerde zij een werk over de periode na de voltooiing van het [[menselijkgenoomproject]], het [[postgenomische tijdperk]].

In 2018 richtte zij het Harvard GenderSci Lab op waarin verschillende [[Vakwetenschap|disciplines]] samenwerken op het gebied van geslacht en gender.

In 2021 publiceerde zij een boek waarin zij inging tegen de vermeende genetische invloed van de moeder op het kind tijdens de [[zwangerschap]].

== Publicaties ==
* 2008: ''Revisiting Race in a Genomic Age'', Rutgers University Press, met Barbara Koenig en Sandra Soo-Jin Lee
* 2013: ''Sex Itself. The Search for Male and Female in the Human Genome'', The University of Chicago Press
* 2015: ''Postgenomics. Perspectives on Biology After the Genome'', Duke University Press, redacteur met Hallam Stevens
* 2021: ''The Maternal Imprint. The Contested Science of Maternal-Fetal Effects'', The University of Chicago Press

== Literatuur ==
* {{aut|Richardson, S.S.}} (2013): ''Sex Itself. The Search for Male and Female in the Human Genome'', The University of Chicago Press
* [https://scholar.harvard.edu/srichard/biocv 'Sarah S. Richardson'], GenderSci Lab

== Noten ==
{{References}}

{{Bibliografische informatie}}
{{DEFAULTSORT:Richardson, Sarah S.}}
[[Categorie:Amerikaans historicus]]
[[Categorie:Amerikaans wetenschapsfilosoof]]

title: Persoonlijke gegevens

Geboorteplaats: Washington D.C.

Nationaliteit: Verenigde Staten

title: Academische achtergrond

title: Wetenschappelijk werk

Instituten: Harvard-universiteit


text:
# Francesco Molinari-Pradelli
Francesco Molinari-Pradelli (Bologna, 4 juli 1911 – aldaar 8 augustus 1996) was een Italiaanse dirigent, gehouden voor een van de beste van zijn tijd in de traditie van de Italiaanse opera van de negentiende eeuw.

## Biografie
Molinari-Pradelli studeerde in Bologne en in Rome, en debuteerde als operadirigent in Bologne in 1937, in L'elisir d'amore. Hij dirigeerde vervolgens in heel Italië.
Na de Tweede Wereldoorlog brak hij echt door met zijn debuut aan het Teatro alla Scala in Milaan in 1946. Vervolgens werd hij permanent dirigent in Verona in 1950. Hij onderscheidde zich in Busseto in 1951, tijdens de herdenking van de vijftigste sterfdag van Giuseppe Verdi.
Hij begon vervolgens een internationale carrière, waarin hij optrad op alle grote operatonelen, onder meer in Wenen, Boedapest, Parijs, Londen, New York en San Francisco.
Hoewel hij voornamelijk wordt geassocieerd met het Italiaanse répertoire dirigeerde hij ook werken van Wolfgang Amadeus Mozart en Richard Wagner. Hij heeft talloze opnamen nagelaten.

## Geselecteerde opnamen
- Giuseppe Verdi: Simon Boccanegra - (Cetra, 1951)
- Friedrich von Flotow: Martha - (Cetra, 1953)
- Jules Massenet: Werther - (Cetra, 1953)
- Giuseppe Verdi: La traviata - (Decca, 1954)
- Giacomo Puccini: Manon Lescaut - (Decca, 1954)
- Gaetano Donizetti: L'elisir d'amore - (Decca, 1955)
- Giuseppe Verdi: La forza del destino - (Decca, 1955)
- Giacomo Puccini: Tosca - (Decca, 1959)
- Giacomo Puccini: Turandot - (EMI, 1965)
- Giacomo Puccini: La rondine - (RCA, 1966)

## Bron
- Roland Mancini & Jean-Jacques Rouveroux, Le guide de l'opéra, Fayard, 1986 ISBN 2-2130-1563-5

title: Francesco Molinari-Pradelli

wikitext:
[[Bestand:Francesco Molinari-Pradelli - Portraitphotographie, signiert.jpg|thumb|Francesco Molinari-Pradelli]]
'''Francesco Molinari-Pradelli''' ([[Bologna (stad)|Bologna]], [[4 juli]] [[1911]] – aldaar [[8 augustus]] [[1996]]) was een [[Italië|Italiaanse]] [[dirigent]], gehouden voor een van de beste van zijn tijd in de traditie van de Italiaanse [[Opera (muziek)|opera]] van de negentiende eeuw.

==Biografie==
Molinari-Pradelli studeerde in Bologne en in [[Rome (stad)|Rome]], en debuteerde als operadirigent in Bologne in [[1937]], in ''[[L'elisir d'amore]]''. Hij dirigeerde vervolgens in heel Italië.

Na de [[Tweede Wereldoorlog]] brak hij echt door met zijn debuut aan het [[Teatro alla Scala]] in [[Milaan (stad)|Milaan]] in [[1946]]. Vervolgens werd hij permanent dirigent in [[Verona (stad)|Verona]] in [[1950]]. Hij onderscheidde zich in [[Busseto]] in [[1951]], tijdens de herdenking van de vijftigste sterfdag van [[Giuseppe Verdi]].

Hij begon vervolgens een internationale carrière, waarin hij optrad op alle grote operatonelen, onder meer in [[Wenen]], [[Boedapest]], [[Parijs]], [[Londen]], [[New York (stad)|New York]] en [[San Francisco]].

Hoewel hij voornamelijk wordt geassocieerd met het Italiaanse répertoire dirigeerde hij ook werken van [[Wolfgang Amadeus Mozart]] en [[Richard Wagner]]. Hij heeft talloze opnamen nagelaten.

==Geselecteerde opnamen==
* [[Giuseppe Verdi]]: ''[[Simon Boccanegra]]'' - (Cetra, [[1951]])
* [[Friedrich von Flotow]]: ''Martha'' - (Cetra, [[1953]])
* [[Jules Massenet]]: ''[[Werther (opera)|Werther]]'' - (Cetra, [[1953]])
* [[Giuseppe Verdi]]: ''[[La traviata]]'' - (Decca, [[1954]])
* [[Giacomo Puccini]]: ''[[Manon Lescaut (Puccini)|Manon Lescaut]]'' - (Decca, [[1954]])
* [[Gaetano Donizetti]]: ''[[L'elisir d'amore]]'' - (Decca, [[1955]])
* [[Giuseppe Verdi]]: ''[[La forza del destino]]'' - (Decca, [[1955]])
* [[Giacomo Puccini]]: ''[[Tosca]]'' - (Decca, [[1959]])
* [[Giacomo Puccini]]: ''[[Turandot (opera)|Turandot]]'' - ([[EMI Music|EMI]], [[1965]])
* [[Giacomo Puccini]]: ''[[La rondine]]'' - (RCA, [[1966]])

==Bron==
*Roland Mancini & Jean-Jacques Rouveroux, ''Le guide de l'opéra'', Fayard, 1986 ISBN 2-2130-1563-5

==Externe link==
{{Link Portaal:Klassieke muziek}}
* {{en}}[https://www.answers.com/topic/francesco-molinari-pradelli?cat=entertainment Answers.com]

{{Bibliografische informatie}}
{{DEFAULTSORT:Molinari-Pradelli, Francesco}}
[[Categorie:Italiaans dirigent]]