text:
# Leopold Sancke
Joseph Leopold Sancke (Brussel, 3 juni 1815 - 23 oktober 1874) was een Belgisch advocaat, rechtsgeleerde en hoogleraar.

## Levensloop
Sancke behoorde tot een familie van Duitse origine. Voorvaders hadden als kamerheer gediend bij de hertogen van Hannover. Zijn vader was de kleermaker Antoine Sancke, geboren rond 1784 in Henglarn (Westfalen) en overleden in Parijs op 5 juni 1849. Zijn moeder, Marie-Anne Maeck, overleed in 1843. Zelf trouwde hij pas in 1868, met Caroline Lantain (°Tollembeek, 1824), de ongehuwde moeder van Gustave Lantain (1854-1909) die door Sancke werd gelegitimeerd. Deze enige zoon werd jurist en rechter.
Sancke behaalde zijn diploma van doctor in de rechten aan de recent gestichte Université libre de Bruxelles en vestigde zich in 1837 als advocaat.
Hij was pas een paar jaar afgestudeerd toen hij een academische carrière aan zijn alma mater begon, waar hij voornamelijk burgerlijke rechtsprocedure doceerde, in opvolging van professor David Picard. Hij werd achtereenvolgens:
- docent op 7 juli 1841;
- buitengewoon hoogleraar op 14 januari 1850;
- gewoon hoogleraar[2] op 21 december 1854;
- deken van de rechtsfaculteit voor het jaar 1870-1871.

Zonder verdere informatie werd hij als vrijmetselaar vermeld in La Belgique maçonnique, uitgave van 1887.

## Spilthoorn en de revolutie
Het jaar 1848 was bijzonder onrustig. De Februarirevolutie in Frankrijk, die uitmondde in de Tweede Republiek, en revoluties in verschillende andere landen, beïnvloedden ook de toestand in België.
In Brussel werd de onrust onderhouden door een kleine republikeinse groep, de Association démocratique, onder meer geleid door Lucien Jottrand en Karl Marx.
Er kwam een afdeling van deze groep tot stand in Gent, onder de leiding van advocaat Karel Spilthoorn. Het doel was de revolutie te ontketenen en koning Leopold I te verjagen. De samenzwering slaagde er slechts in een aanval op België uit te voeren in Risquons-Tout, die werd afgeslagen. Spilthoorn werd opgepakt en Sancke trad op als zijn verdediger, op aandringen van een vijftigtal Gentse advocaten die er hem om vroegen. Spilthoorn werd op 21 november 1848 ter dood veroordeeld, doodstraf die werd omgezet in twintig jaar hechtenis.

title: Leopold Sancke

wikitext:
'''Joseph Leopold Sancke''' ([[Brussel (stad)|Brussel]], [[3 juni]] [[1815]] - [[23 oktober]] [[1874]]) was een Belgisch advocaat, rechtsgeleerde en hoogleraar<ref>Anekdotisch: Leopold Sancke en zijn vrouw Caroline Lantain zijn de betovergrootouders van Fanny Vlamynck (°1934), tweede vrouw van Georges Rémi beter bekend als [[Hergé]].</ref>.

==Levensloop==
Sancke behoorde tot een familie van Duitse origine. Voorvaders hadden als kamerheer gediend bij de hertogen van Hannover. Zijn vader was de kleermaker Antoine Sancke, geboren rond 1784 in [[Henglarn]] ([[Westfalen (streek)|Westfalen]]) en overleden in [[Parijs]] op 5 juni 1849. Zijn moeder, Marie-Anne Maeck, overleed in 1843. Zelf trouwde hij pas in 1868, met Caroline Lantain (°[[Tollembeek]], 1824), de ongehuwde moeder van Gustave Lantain (1854-1909) die door Sancke werd gelegitimeerd. Deze enige zoon werd jurist en rechter.

Sancke behaalde zijn diploma van doctor in de rechten aan de recent gestichte [[Université libre de Bruxelles]] en vestigde zich in 1837 als advocaat.

Hij was pas een paar jaar afgestudeerd toen hij een academische carrière aan zijn alma mater begon, waar hij voornamelijk burgerlijke rechtsprocedure doceerde, in opvolging van professor David Picard. Hij werd achtereenvolgens:
* docent op 7 juli 1841;
* buitengewoon hoogleraar op 14 januari 1850;
* gewoon hoogleraar<ref>Jules Garsou, ''Jules Anspach, Bourgmestre et Transformateur de Bruxelles (1829-1879)'', Frameries 1942, p. 24: "'' La faculté de droit était, en 1853, composée comme suit: Roussel (Encyclopédie du Droit et Droit criminel); Maynz (Droit romain et Pandectes); Fétis (Introduction historique au cours de Droit civil); Arntz (Droit civil moderne); Sancke (Procédure civile); Bastiné (Droit commercial, Droit naturel; droit public); Tielemans (Droit administratif); Orts (Économie politique)''".</ref> op 21 december 1854;
* deken van de rechtsfaculteit voor het jaar 1870-1871.

Zonder verdere informatie werd hij als vrijmetselaar vermeld in ''La Belgique maçonnique'', uitgave van 1887.

==Spilthoorn en de revolutie==
Het jaar 1848 was bijzonder onrustig. De [[Februarirevolutie (1848)|Februarirevolutie]] in Frankrijk, die uitmondde in de [[Tweede Franse Republiek|Tweede Republiek]], en revoluties in verschillende andere landen, beïnvloedden ook de toestand in België.

In Brussel werd de onrust onderhouden door een kleine republikeinse groep, de ''[[Association Démocratique, ayant pour but l’union et la fraternité de tous les peuples|Association démocratique]]'', onder meer geleid door [[Lucien Jottrand]] en [[Karl Marx]].
Er kwam een afdeling van deze groep tot stand in [[Gent]], onder de leiding van advocaat [[Karel Spilthoorn]]. Het doel was de revolutie te ontketenen en koning [[Leopold I van België|Leopold I]] te verjagen. De samenzwering slaagde er slechts in een aanval op België uit te voeren in [[Risquons-Tout]], die werd afgeslagen. Spilthoorn werd opgepakt en Sancke trad op als zijn verdediger, op aandringen van een vijftigtal Gentse advocaten die er hem om vroegen. Spilthoorn werd op 21 november 1848 ter dood veroordeeld, doodstraf die werd omgezet in twintig jaar hechtenis.

==Literatuur==
* Louis BERTRAND, ''Histoire de la démocratie et du Socialisme en Belgique'', Brussel, 1906, tome I, tweede deel, blz. 87.
* Christian DEJEAN & Charles Louis BINNEMANS, ''L'université belge: du pari au défi'', Éditions de l'Institut de sociologie Université libre de Bruxelles, Brussel, 1971, blz. 30.
*Jules GARSOU, ''Jules Anspach, Bourgmestre et Transformateur de Bruxelles (1829-1879)'', Frameries 1942, blz. 24.
* Camille HANLET, ''Les écrivains belges contemporains de langue française, 1800-1946'', 1946, blz. 445.
* Helmut ELSNER, Mikhail Aleksandrovich BAKOUNINE & Friedrich ENGELS, ''Fragmente zu internationalen demokratischen Aktivitäten um 1848'' (M. Bakunin, F. Engels, F. Mellinet u.a.), Karl-Marx-Haus, 2000.
* Lucien JOTTRAND, ''Charles-Louis Spilthoorn: événements de 1848 en Belgique'', Brussel, Imprimerie de Ch. Vanderauwera, 1872, blz. 91.
* Léon VANDERKINDERE, ''1834-1884. L'université de Bruxelles, notice historique faite à la demande du conseil d'administration'', Brussel, P. Weissenbruch, 1884, blz. 193.
* Jan DHONDT, ''Woelingen te Gent in 1848'', in: Handelingen van de Maatschappij voor Geschiedenis van de Oudheid, Gent, 1948, blz. 33-68.
* Theo LUYCKS, ''Politieke geschiedenis van België'', Brussel / Amsterdam, 1964.
* Johan DECAVELE & Christian VANDEWAL (dir.), ''De Tempel van Themis. Gent, 160 jaar gerechtsgebouw en rechtspraktijk'', Gent, 2007.

==Noten==
{{References}}

==Externe links==
* [https://gw4.geneanet.org/index.php3?b=pierke&lang=fr&m=N&v=SANCKE De familie Sancke]
* [https://web.archive.org/web/20110930053254/http://www.ulb.ac.be/facs/droit/historique.html Geschiedenis van de Rechtsfaculteit van Brussel, Leopold Sancke, deken 1870-1871.]

{{DEFAULTSORT:Sancke, Leo}}
[[Categorie:Belgisch advocaat]]
[[Categorie:Hoogleraar aan de Université libre de Bruxelles]]


text:
# Zingende gabonloofbuulbuul
De zingende gabonloofbuulbuul (Phyllastrephus scandens) is een zangvogel uit de familie Pycnonotidae (buulbuuls).

## Verspreiding en leefgebied
Deze soort komt voor in westelijk en centraal Afrika en telt twee ondersoorten:
- P. s. scandens Swainson, 1837: van Gambia en Senegal tot noordelijk Kameroen.
- P. s. orientalis (Hartlaub, 1883): van noordelijk Kameroen tot zuidelijk Zuid-Soedan, midden Oeganda, westelijk Tanzania en zuidelijk Congo-Kinshasa.

## Status
De grootte van de populatie is niet gekwantificeerd maar de soort wordt omschreven als plaatselijk algemeen. Op de Rode lijst van de IUCN heeft deze soort de status niet bedreigd.

wikiname: nlwiki

title: Zingende gabonloofbuulbuul

in_language: nl

wikitext:
{{Taxobox vogel
| status            = LC
| statusbron        = 2018
| rl-id             = 22712882
| afbeelding        = Phyllastrephus scandens.jpg
| orde              = [[Zangvogels|Passeriformes]] (Zangvogels)
| familie           = [[Buulbuuls|Pycnonotidae]] (Buulbuuls)
| geslacht          = ''[[Phyllastrephus]]'' (Loofbuulbuuls)
| w-naam            = ''Phyllastrephus scandens''
| auteur            = [[William Swainson|Swainson]]
| datum             = 1837
| haakjes           =
| afbeelding2 = Phyllastrephus scandens distribution map.png
}}
De '''zingende gabonloofbuulbuul''' (''Phyllastrephus scandens'') is een [[Zangvogels|zangvogel]] uit de [[Familie (biologie)|familie]] [[Buulbuuls|Pycnonotidae]] (buulbuuls).

==Verspreiding en leefgebied==
Deze soort komt voor in westelijk en centraal Afrika en telt twee ondersoorten:<ref>{{en}}[https://www.worldbirdnames.org/new/ Gill F, D Donsker & P Rasmussen (Eds). 2025. IOC World Bird List (v15.1).]</ref>
* ''P. s. scandens'' Swainson, 1837: van [[Gambia (land)|Gambia]] en [[Senegal]] tot noordelijk [[Kameroen]].
* ''P. s. orientalis'' (Hartlaub, 1883): van noordelijk Kameroen tot zuidelijk [[Zuid-Soedan]], midden [[Oeganda]], westelijk [[Tanzania]] en zuidelijk [[Congo-Kinshasa]].

==Status==
De grootte van de populatie is niet gekwantificeerd maar de soort wordt omschreven als plaatselijk algemeen. Op de [[Rode lijst van de IUCN]] heeft deze soort de status ''niet bedreigd''.<ref name="IUCN" />

{{Appendix}}
{{Taxonbalk}}
{{Navigatie Pycnonotidae}}

[[Categorie:Buulbuuls]]
[[Categorie:Dier uit het Afrotropisch gebied]]
[[Categorie:IUCN-status niet bedreigd]]

title: Zingende gabonloofbuulbuul · IUCN-status: Niet bedreigd (2018)

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Chordata (Chordadieren)

Klasse: Aves (Vogels)

Orde: Passeriformes (Zangvogels)

Familie: Pycnonotidae (Buulbuuls)

Geslacht: Phyllastrephus (Loofbuulbuuls)

title: Soort

Portaal: Biologie · Vogels


text:
# Episteme maculatrix
Episteme maculatrix is een vlinder uit de familie van de uilen (Noctuidae). De wetenschappelijke naam van de soort is, als Eusemia maculatrix, voor het eerst geldig gepubliceerd in 1841 door Westwood.

title: Episteme maculatrix

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Episteme maculatrix''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| familie = [[Uilen (vlinders)|Noctuidae]] (Uilen)
| onderfamilie = [[Agaristinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Episteme (geslacht)|Episteme]]''
| w-naam = ''Episteme maculatrix''
| auteur = Westwood
| datum = 1841
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}

'''''Episteme maculatrix''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Uilen (vlinders)|uilen (Noctuidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is, als ''Eusemia maculatrix'', voor het eerst geldig gepubliceerd in 1841 door Westwood.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|12}}

[[Categorie:Episteme|maculatrix]]

title: Episteme maculatrix

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Noctuidae (Uilen)

Onderfamilie: Agaristinae

Geslacht: Episteme

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Abdij van Sankt Gallen
- Abdij van Sankt Gallen
- Wapen van de abdij
- Gebieden in Zwitserland, waar de abdij tot en met de 18e eeuw wereldlijke macht over had
- De stichtskerk van het klooster (1766)
- Eén der zalen van de kloosterbibliotheek

De Abdij van Sankt Gallen is een abdij in de Zwitserse stad Sankt Gallen en is een van de Zwitserse werelderfgoederen op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. De abdij staat sinds 1983 op deze lijst.
De abdij ligt in het kanton Sankt Gallen in Oost-Zwitserland.
De benedictijner abdij van Sankt Gallen is een Karolingisch klooster. Het was vanaf de 8e eeuw tot aan de secularisatie in 1805 een van de belangrijkste kloosters in Europa. Zijn bibliotheek is een van de grootste en oudste van de wereld en bevat onschatbare manuscripten zoals de oudste architectonische tekening op perkament uit 820. Van 1755 tot 1768 is het klooster herbouwd in barokke stijl.
De kathedraal en de bibliotheek zijn dé exponenten van dit complex, die activiteiten uit de 12e eeuw weerspiegelen.
In 612 stichtte de Ierse monnik Gallus een christelijke cel aan de rivier de Steinach. Gallus is de naamgever van de abdij, de stad Sankt Gallen en het kanton Sankt Gallen. De stichter van het klooster 719 was Othmar, die werd aangezet door Karel Martel. Op een tekening van 820, het kloosterplan van Sankt Gallen, zijn de bibliotheek en de kloostertuin te zien. De tekening is geïdealiseerd. Lang werd dit beschouwd als het officiële model van een Karolingisch klooster. De kruidentuin op de tekening inspireerde velen voor de eigen tuin. In de 20e eeuw zijn er naar voorbeeld van het kloosterplan bij kerken kruidentuinen aangelegd. Het klooster was direct een centrum waar christelijke en wetenschappelijke teksten van een hoog gehalte ontstonden.

## Historische rijksabdij
Het grondbezit van het klooster breidde voortdurend uit door schenkingen. De abten bezaten de wereldlijke macht over een aanzienlijk deel van oostelijk Zwitserland. Ook de heerlijkheid Neuravensburg in het huidige Baden-Württemberg behoorde tot het wereldlijk gebied. In 1468 werd het graafschap Toggenburg gekocht van de vrijheren van Raron. Dit vormde een aaneengesloten geheel met de oude landerijen van de rijksabdij. Het klooster kreeg door zijn wereldlijk gebied telkens weer te maken met machtsstrijd, onder andere met de Habsburgers. De neergang van de kloostervoogdij werd duidelijk toen het kanton Appenzell zich vrij vocht van de heerschappij van het klooster. Tijdens de Reformatie in 1527 werd de abt afgezet en de macht van het klooster over het gebied afgenomen. Na de nederlaag van de reformatoren in 1531 werd het klooster weer hersteld. Geleidelijk kregen de heersende abten weer meer macht en zorgden voor een algehele terugkeer naar het rooms-katholieke geloof. Na de Franse Revolutie in 1798 en de Helvetische Republiek was het in 1805 in Sankt Gallen definitief voorbij met de uitoefening van wereldlijke macht door de Rooms-Katholieke Kerk.
Paragraaf 11 van de Reichsdeputationshauptschluss van 25 februari 1803 kende de heerlijkheid Neuravensburg toe aan de vorst van Dietrichstein voor het verlies van de heerlijkheid Tarasp in Graubünden.

## Werelderfgoed
De volgende argumenten voor opname op de werelderfgoedlijst gelden voor de abdij van Sankt Gallen:
- criterium II: grote invloed gedurende langere tijd op een cultureel gebied wat betreft architectuur, monumentale kunst en stads- of landschapsbeïnvloeding
- criterium IV: een bijzonder voorbeeld van een gebouw dat voor een belangrijke periode in de geschiedenis staat

Abdij van Sankt Gallen · Benedictijner abdij Sankt Johann in Müstair · Kastelen van Bellinzona · Oude binnenstad van Bern · Zwitserse Alpen Jungfrau-Aletsch · Monte San Giorgio · Lavaux, wijngaardterrassen · Tektonische landschap van Sardona · Rhätische Bahn in het Albula / Bernina landschap · La Chaux-de-Fonds / Le Locle, stadsplanning van horlogemakersstadjes · Prehistorische paalwoningen in de Alpen · Architecturaal werk van Le Corbusier · Oude en voorhistorische beukenbossen van de Karpaten en andere regio's van Europa
- Bibliothèque nationale de France: cb119477934 (data)
- Catàleg d'autoritats de noms i títols de Catalunya: 981058518554906706
- Gemeinsame Normdatei: 4131449-9
- Historisch woordenboek van Zwitserland: 008394
- International Standard Name Identifier: 0000 0001 2110 3496
- Library of Congress Control Number: n80144986
- Nationale Bibliotheek van Letland: 000176767
- Nationale Bibliotheek van Tsjechië: kn20050510064
- Nationale Bibliotheek van Israël: 987007263955905171
- Système universitaire de documentation: 027436055
- Virtual International Authority File: 266765811

title: Abdij van Sankt Gallen

wikitext:
{{Infobox werelderfgoed
| soort = cultuur
| afbeelding=Aerial View of the Monastry of Sankt Gallen 14.02.2008 14-48-17.JPG
| onderschrift   =Luchtfoto
| naam= Abdij van Sankt Gallen
| land={{CH}}
| regio=Europa en Noord-Amerika
| criteria=ii, iv
| UNESCO volgnr.=268
| inschrijving=1983
}}
<gallery>
StGallen asv2022-10 Fürstabtei img1.jpg|Abdij van Sankt Gallen
Coa Abbey Saint Gall.svg|[[Wapen (heraldiek)|Wapen]] van de abdij
Fuerstabtei_St_Gallen.png|Gebieden in Zwitserland, waar de abdij tot en met de 18e eeuw wereldlijke macht over had
StiftskircheSt.Gallen_(bearb_Sp).jpg|De stichtskerk van het klooster (1766)
Stiftsbibliothek_Saal_2023_1.jpg|Eén der zalen van de kloosterbibliotheek
</gallery>

De '''Abdij van Sankt Gallen''' is een abdij in de Zwitserse stad [[Sankt Gallen (stad)|Sankt Gallen]] en is een van de Zwitserse werelderfgoederen op de [[Werelderfgoedlijst]] van [[UNESCO]]. De abdij staat sinds 1983 op deze lijst.

De abdij ligt in het [[Kantons van Zwitserland|kanton]] [[Sankt Gallen (kanton)|Sankt Gallen]] in [[Zwitserland (geografie)|Oost-Zwitserland]].

De [[Benedictijnen|benedictijner]] abdij van Sankt Gallen is een [[Karolingisch]] [[klooster (gebouw)|klooster]]. Het was vanaf de 8e eeuw tot aan de secularisatie in [[1805]] een van de belangrijkste kloosters in Europa. Zijn [[Bibliotheek (algemeen)|bibliotheek]] is een van de grootste en oudste van de wereld en bevat onschatbare [[Handschrift (document)|manuscripten]] zoals de oudste architectonische tekening op [[perkament]] uit 820. Van 1755 tot 1768 is het klooster herbouwd in [[Barokke architectuur|barokke]] stijl.

De kathedraal en de bibliotheek zijn dé exponenten van dit complex, die activiteiten uit de 12e eeuw weerspiegelen.

In [[612]] stichtte de Ierse monnik [[Gallus (heilige)|Gallus]] een christelijke cel aan de rivier de Steinach. Gallus is de naamgever van de [[abdij]], de stad [[Sankt Gallen (stad)|Sankt Gallen]] en het kanton Sankt Gallen. De stichter van het klooster [[719]] was [[Odomar van Sankt Gallen|Othmar]]<ref>{{citeer web|taal=de|url=https://www.heiligenlexikon.de/BiographienO/Otmar_von_St-Gallen.html|titel=Biografie van Otmar von Sankt Gallen|website=heiligenlexikon.de|bezochtdatum=2023-12-09|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230930090120/https://www.heiligenlexikon.de/BiographienO/Otmar_von_St-Gallen.html|archiefdatum=2023-09-30}}</ref>, die werd aangezet door [[Karel Martel]]. Op een tekening van [[820]], het ''[[kloosterplan van Sankt Gallen]]'', zijn de [[Bibliotheek (algemeen)|bibliotheek]] en de [[kloostertuin]] te zien. De tekening is geïdealiseerd. Lang werd dit beschouwd als het officiële model van een Karolingisch klooster. De [[kruidentuin]] op de tekening inspireerde velen voor de eigen tuin. In de 20e eeuw zijn er naar voorbeeld van het kloosterplan bij kerken kruidentuinen aangelegd. Het klooster was direct een centrum waar christelijke en wetenschappelijke teksten van een hoog gehalte ontstonden.

== Historische rijksabdij ==
Het grondbezit van het [[Rijksabdij Sankt Gallen|klooster]] breidde voortdurend uit door schenkingen. De abten bezaten de wereldlijke macht over een aanzienlijk deel van oostelijk Zwitserland. Ook de [[heerlijkheid Neuravensburg]] in het huidige [[Baden-Württemberg]] behoorde tot het wereldlijk gebied. In 1468 werd het [[graafschap Toggenburg]] gekocht van de vrijheren van Raron. Dit vormde een aaneengesloten geheel met de oude landerijen van de rijksabdij. Het klooster kreeg door zijn wereldlijk gebied telkens weer te maken met machtsstrijd, onder andere met de [[Habsburgers]]. De neergang van de kloostervoogdij werd duidelijk toen het kanton [[Appenzell (kanton)|Appenzell]] zich vrij vocht van de heerschappij van het klooster. Tijdens de [[Reformatie]] in 1527 werd de abt afgezet en de macht van het klooster over het gebied afgenomen. Na de nederlaag van de reformatoren in 1531 werd het klooster weer hersteld. Geleidelijk kregen de heersende abten weer meer macht en zorgden voor een algehele terugkeer naar het rooms-katholieke geloof. Na de [[Franse Revolutie]] in 1798 en de [[Helvetische Republiek]] was het in 1805 in Sankt Gallen definitief voorbij met de uitoefening van wereldlijke macht door de [[Rooms-Katholieke Kerk]].

Paragraaf 11 van de [[Reichsdeputationshauptschluss]] van 25 februari 1803 kende de heerlijkheid Neuravensburg toe aan de vorst van [[Dietrichstein]] voor het verlies van de [[heerlijkheid Tarasp]] in [[Graubünden]].

== Werelderfgoed ==
De volgende argumenten voor opname op de werelderfgoedlijst gelden voor de abdij van Sankt Gallen:
* criterium II: grote invloed gedurende langere tijd op een cultureel gebied wat betreft architectuur, monumentale kunst en stads- of landschapsbeïnvloeding
* criterium IV: een bijzonder voorbeeld van een gebouw dat voor een belangrijke periode in de geschiedenis staat

{{appendix|1=alles|2=
'''Voetnoten'''
{{References}}
----
'''Externe links'''
* {{en}}[https://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=268 UNESCO informatie over de abdij]
* {{de}}[https://web.archive.org/web/20050205205845/http://www.stiftsbibliothek.ch/index.asp Bibliotheek Sankt Gallen]
* {{de}}[https://web.archive.org/web/20080212060047/http://www.cesg.unifr.ch/ Codices Electronici Sangallenses - project voor de digitalisering van de middeleeuwse handschriften]
* {{de}}[https://web.archive.org/web/20080113012831/http://www.schaetze-der-welt.de/denkmal.php?id=72 Schatten van de wereld - Het klooster van Sankt Gallen]
}}
{{Navigatie werelderfgoed Zwitserland}}
{{Commonscat|Fürstabtei St. Gallen}}
{{Coor title dms|47|25|23|N|9|22|38|E|type:landmark_region:CH}}

{{Bibliografische informatie}}

[[Categorie:Benedictijnenabdij|Sankt Gallen]]
[[Categorie:Rijksabdij|Sankt Gallen]]
[[Categorie:Land binnen het Heilige Roomse Rijk|Sankt Gallen]]
[[Categorie:Werelderfgoed in Zwitserland|Sankt Gallen]]
[[Categorie:Sankt Gallen (stad)]]
[[Categorie:Bouwwerk in Sankt Gallen (kanton)]]
[[Categorie:Klooster in Zwitserland|Sankt Gallen]]
[[Categorie:Geschiedenis van Sankt Gallen]]

title: Abdij van Sankt Gallen

Land: Zwitserland

UNESCO-regio: Europa en Noord-Amerika

Criteria: ii, iv

title: Inschrijvingsverloop

Inschrijving: 1983 (7e sessie)

Inschrijvingsverloop: UNESCO-werelderfgoedlijst


text:
# Nokesville
Nokesville is een plaats (census-designated place) in de Amerikaanse staat Virginia, en valt bestuurlijk gezien onder Prince William County.

## Demografie
Bij de volkstelling in 2000 werd het aantal inwoners vastgesteld op 1236.

## Geografie
Volgens het United States Census Bureau beslaat de plaats een oppervlakte van
24,5 km², geheel bestaande uit land. Nokesville ligt op ongeveer 55 m boven zeeniveau.

## Plaatsen in de nabije omgeving
De onderstaande figuur toont nabijgelegen plaatsen in een straal van 12 km rond Nokesville.

title: Nokesville

wikitext:
{{Infobox plaats Verenigde Staten
| naam=Nokesville
| staat=Virginia
| county=[[Prince William County (Virginia)|Prince William County]]
| bevolking=1236
| datum=2000
| oppervlak=24.5
| water=0.0
| lat_deg = 38
| lat_min = 41
| lat_sec = 54
| lon_deg = 77
| lon_min = 34
| lon_sec = 25
| hoogte=55
| code=56464
| type=CDP
| detailkaart=
}}
'''Nokesville''' is een plaats ([[census-designated place]]) in de [[Verenigde Staten|Amerikaanse]] staat [[Virginia (staat)|Virginia]], en valt bestuurlijk gezien onder [[Prince William County (Virginia)|Prince William County]].

==Demografie==
Bij de volkstelling in 2000 werd het aantal inwoners vastgesteld op 1236.<ref>{{Bronvermelding inwonertal plaats Verenigde Staten/2000}}</ref>

==Geografie==
Volgens het United States Census Bureau beslaat de plaats een [[oppervlakte]] van
24,5 km², geheel bestaande uit land. Nokesville ligt op ongeveer 55<ref>{{Bronvermelding hoogte plaats Verenigde Staten}}</ref> m boven [[zeeniveau]].

==Plaatsen in de nabije omgeving==
De onderstaande figuur toont nabijgelegen [[woonplaats|plaatsen]] in een [[Straal (wiskunde)|straal]] van 12 km rond Nokesville.
{{Afbeelding label begin|image=Blank map.svg|position= relative| float=left|width=400|caption=Plaatsen in de omgeving}}
{{Afbeelding label|x=0.5|y=0.5|scale=400|text=[[Bestand:Map pointer black.svg|20px|Nokesville]]'''Nokesville'''}}
{{Afbeelding label|x=0.664|y=0.139|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|18px|Plaats met 11337 inwoners (2000)]][[Bull Run (Virginia)|Bull Run]] (11 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.347|y=0.098|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|14px|Plaats met 4382 inwoners (2000)]][[Gainesville (Virginia)|Gainesville]] (11 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.478|y=0.267|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|16px|Plaats met 8620 inwoners (2000)]][[Linton Hall (Virginia)|Linton Hall]] (6 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.799|y=0.157|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|12px|Plaats met 3411 inwoners (2000)]][[Loch Lomond (Virginia)|Loch Lomond]] (12 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.817|y=0.279|scale=400|text=[[Bestand:Dot-yellow.svg|20px|Plaats met 35135 inwoners (2000)]][[Manassas (Virginia)|Manassas]] (10 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.744|y=0.106|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|16px|Plaats met 7719 inwoners (2000)]][[Sudley (Virginia)|Sudley]] (12 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.751|y=0.143|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|16px|Plaats met 7493 inwoners (2000)]][[West Gate (Virginia)|West Gate]] (12 km)}}
{{Afbeelding label eind}}{{Clearleft}}

== Externe link ==
* {{Link city-data.com|Nokesville|Virginia}}

{{Appendix}}
{{Coor title dms|38|41|54|N|77|34|25|W|region:US_type:city(1236)_scale:50000}}

[[Categorie:Plaats in Virginia]]

title: Situering

County: Prince William County

Type plaats: Census-designated place

Staat: Virginia

title: Algemeen

- water: 0,0 km²

title: Overig

Portaal: Verenigde Staten


text:
# Andropolia
Andropolia is een geslacht van motten van de familie Noctuidae.

## Soorten
- Andropolia aedon Grote, 1880
- Andropolia contacta Walker, 1856
- Andropolia diversilineata Grote
- Andropolia extincta Smith, 1900
- Andropolia ochracea Smith, 1900
- Andropolia olga Smith, 1911
- Andropolia olorina Grote, 1876
- Andropolia sansar Strecker, 1898
- Andropolia theodori (Grote, 1878)

## Voormalige soorten
- Andropolia dispar is nu Fishia dispar (Smith, 1900)
- Andropolia lichena is nu Aseptis lichena (Barnes & McDunnough, 1912)
- Andropolia pallifera is nu Apamea pallifera (Grote, 1877)

title: Andropolia

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam =
| status =
| statusbron =
| afbeelding      = Andropolia theodori.jpg
| afbeeldingtekst = ''[[Andropolia theodori]]''
| superfamilie    = [[Noctuoidea]]
| familie         = [[Uilen (vlinders)|Noctuidae]] (Uilen)
| onderfamilie    = [[Acronictinae]]
| taxon           = [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| auteur = [[Augustus Radcliffe Grote|Grote]]
| datum  = 1895
| haakjes =
| origineel =
}}

'''''Andropolia''''' is een [[Geslacht (biologie)|geslacht]] van [[Nachtvlinder (dier)|motten]] van de familie [[Uilen (vlinders)|Noctuidae]].

== Soorten ==
*''[[Andropolia aedon]]'' Grote, 1880
*''[[Andropolia contacta]]'' Walker, 1856
*''[[Andropolia diversilineata]]'' Grote
*''[[Andropolia extincta]]'' Smith, 1900
*''[[Andropolia ochracea]]'' Smith, 1900
*''[[Andropolia olga]]'' Smith, 1911
*''[[Andropolia olorina]]'' Grote, 1876
*''[[Andropolia sansar]]'' Strecker, 1898
*''[[Andropolia theodori]]'' (Grote, 1878)

== Voormalige soorten ==

* ''Andropolia dispar'' is nu ''[[Andropolia dispar|Fishia dispar]]'' (Smith, 1900)
* ''Andropolia lichena'' is nu ''[[Aseptis lichena]]'' (Barnes & McDunnough, 1912)
* ''Andropolia pallifera'' is nu ''[[Andropolia pallifera|Apamea pallifera]]'' (Grote, 1877)

== Referenties ==

* [http://www.nic.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/noctuoidea/noctuidae/xyleninae/andropolia/index.html ''Andropolia''] bij Markku Savela's ''Lepidoptera en enkele andere levensvormen''
* [https://www.nhm.ac.uk/jdsml/research-curation/projects/butmoth/GenusList3.dsml?searchPageURL=index.dsml&SUPERFAMIL=&FAMILYqtype=starts+with&FAMILY=noctuidae&SUBFAMILYqtype=starts+with&SUBFAMILY=&TRIBEqtype=starts+with&TRIBE=&SUBTRIBEqtype=starts+with&SUBTRIBE=&GENUSqtype=starts+with&GENUS=&AUTHORqtype=starts+with&AUTHOR=&YEARqtype=equals&YEAR=&sort=GENUS Natural History Museum Lepidoptera geslacht database]

[[Categorie:Andropolia| ]]

title: Andropolia

Superfamilie: Noctuoidea

Onderfamilie: Acronictinae

title: Geslacht


text:
# Karl Eduard Nobiling
Karl Eduard Nobiling (Kolno nabij Międzychód, 10 april 1848 — Berlijn, 10 september 1878) pleegde op 2 juni 1878 in Berlijn een moordaanslag op de Duitse keizer Wilhelm I. Nobiling schoot met een schrootflint vanuit Unter den Linden op de keizer die voorbijreed in een open auto. Deze werd daarop zwaargewond. Aansluitend poogde Nobiling zelfmoord te plegen en verwondde zich daarbij levensgevaarlijk. Hij overleed enkele maanden later aan zijn verwondingen.
Nobiling was een student politieke wetenschappen en landbouw, die later, waarschijnlijk uit vertwijfeling over zijn persoonlijke situatie tot zijn daad besloot. Een politieke achtergrond geldt als uitgesloten.
De aanslag was de tweede in een maand. Op 11 mei had Max Hödel een aanslag uitgevoerd op vrijwel dezelfde plek. Direct gevolg van Nobilings aanslag was dat de keizer de kroonprins tot zijn plaatsvervanger benoemde. Wilhelm I was door zijn verwondingen niet in staat te regeren. Hij zou zich pas in december 1878 weer met regeringszaken gaan bemoeien. Een ander gevolg was het politieke gewin voor Otto von Bismarck. Deze presenteerde Nobiling onterecht als een socialist om duidelijk te maken hoe gevaarlijk de socialisten voor de bestaande orde waren. De aanslagen van Hödel en Nobiling hebben daarom een niet onbelangrijke rol gespeeld in de totstandkoming van en besluiten tot de Socialistenwet. Deze wet moest socialistische organisaties wettelijke mogelijkheden ontnemen om publiek werkzaam te zijn.

title: Karl Eduard Nobiling

wikitext:
[[Bestand:Karl_Eduard_Nobiling.png|thumb|Karl Eduard Nobiling]]
'''Karl Eduard Nobiling''' (Kolno nabij [[Międzychód]], [[10 april]] [[1848]] — [[Berlijn]], [[10 september]] [[1878]]) pleegde op 2 juni [[1878]] in [[Berlijn]] een moordaanslag op de Duitse keizer [[Wilhelm I van Duitsland|Wilhelm I]]. Nobiling schoot met een schrootflint vanuit ''[[Unter den Linden]]'' op de keizer die voorbijreed in een open auto. Deze werd daarop zwaargewond. Aansluitend poogde Nobiling zelfmoord te plegen en verwondde zich daarbij levensgevaarlijk. Hij overleed enkele maanden later aan zijn verwondingen.

Nobiling was een student politieke wetenschappen en landbouw, die later, waarschijnlijk uit vertwijfeling over zijn persoonlijke situatie tot zijn daad besloot. Een politieke achtergrond geldt als uitgesloten.

De aanslag was de tweede in een maand. Op 11 mei had [[Max Hödel]] een aanslag uitgevoerd op vrijwel dezelfde plek. Direct gevolg van Nobilings aanslag was dat de keizer de kroonprins tot zijn plaatsvervanger benoemde. Wilhelm I was door zijn verwondingen niet in staat te regeren. Hij zou zich pas in december 1878 weer met regeringszaken gaan bemoeien. Een ander gevolg was het politieke gewin voor [[Otto von Bismarck]]. Deze presenteerde Nobiling onterecht als een socialist om duidelijk te maken hoe gevaarlijk de socialisten voor de bestaande orde waren. De aanslagen van Hödel en Nobiling hebben daarom een niet onbelangrijke rol gespeeld in de totstandkoming van en besluiten tot de ''Socialistenwet''. Deze wet moest socialistische organisaties wettelijke mogelijkheden ontnemen om publiek werkzaam te zijn.

[[categorie:Duits terrorist|Nobiling]]
[[categorie:Geschiedenis van Berlijn|Nobiling]]
[[Categorie:Duits crimineel|Nobiling]]


text:
# Pelodera par
Pelodera par is een rondwormensoort. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1962 door Andrássy.

title: Pelodera par

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Pelodera par''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Rondwormen|Nematoda]] ([[Rondwormen]])
| klasse =
| orde =
| familie =
| geslacht = ''[[Pelodera]]''
| w-naam = ''Pelodera par''
| auteur = Andrássy
| datum = 1962
| haakjes =
| commons =
| species =
| worms = 584047
}}
'''''Pelodera par''''' is een [[rondwormen]]soort.<ref>Vanaverbeke, J. (2012). <i>Pelodera par</i> Andrássy, 1962. In: Deprez, T. et al. (2005). NeMys. World list of free-living nematodes. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=584047</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1962 door Andrássy.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|15}}

[[Categorie:Rhabditida]]

title: Pelodera par

Stam: Nematoda (Rondwormen)

Geslacht: Pelodera

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Keizersbolwerk (Vlissingen)
Het Keizersbolwerk in Vlissingen is een vestingwerk uit 1548 dat in de Franse tijd werd uitgebreid waarbij het haar huidige vorm kreeg. Als zogenoemde 'Waterpoort' is het Keizersbolwerk de enige intacte stadspoort die nog rest in Vlissingen. Boven op het Keizersbolwerk staat sinds 1894 het standbeeld van zeeheld Michiel de Ruyter en sinds 1891 een vuurtoren voor de scheepvaart op de Westerschelde.

## Bouw
Het Keizersbolwerk is gebouwd tijdens de regeerperiode van keizer Karel V aan wie het haar naam dankt. De Lage Landen maakten destijds deel uit van het Spaanse rijk en halverwege de 16de eeuw dreigde er oorlog tussen de Spanjaarden enerzijds en de Engelsen en Fransen anderzijds. Besloten werd de Westerschelde te versterken en zo te beschermen tegen aanvallen vanuit zee. Maria van Hongarije, landvoogdes namens Keizer Karel, gaf opdracht tot de bouw van Fort Rammekens dat in 1547 werd voltooid en liet ook de haventoegang van Vlissingen versterken.
De bouw van het Keizersbolwerk werd in 1548 voltooid en is ontworpen door Donato de Boni di Pellezuoli; een Italiaans ingenieur in Spaanse dienst die ook Fort Rammekens ontwierp. Het bolwerk bestond destijds uit een soort rondeel dat was voorzien van een poort die toegang gaf tot de stad. Vanuit deze Waterpoort verliet keizer Karel V op 15 september 1556 Nederlands grondgebied om zich voorgoed in Spanje te vestigen. Ook zijn zoon en opvolger Philips II vertrok enkele jaren later (1559) vanuit de Vlissingse Waterpoort naar Spanje.

## Bouw kazematten
In de Franse tijd, die in Vlissingen van 1795 tot 1814 duurde, is het Keizersbolwerk fors uitgebreid en ontstond het huidige bouwwerk. Voordien bestond het bolwerk uit een plein binnen een stenen omwalling waar ruimte was voor onder meer een wachthuis en een magazijn. Op last van Napoleon werden er dertien kazematten in het bolwerk gebouwd en ontstond de smalle doorgang vanaf het Roeiershoofd naar het Beursplein. Het Keizersbolwerk werd voorzien van een 'bomvrije' dakconstructie wat inhield dat de gewelfde kazematten aan de bovenzijde werden afgedekt met aarde. Het Plan du bastion XI avec ses casemates werd voltooid in 1811 (zie de sluitsteen boven de poort). Pas toen aan het begin van de 20e eeuw de boulevard ontstond is het Keizersbolwerk voor het eerst van een wegdek voorzien.
De eerste kazemat aan linkerzijde (vanaf de landkant gezien) werd gebruikt als wachtlokaal waar nieuwkomers zich moesten melden. De overige kazematten waren in gebruik als opslag. Tegenwoordig worden enkele kazematten nog steeds als opslag gebruikt door het Belgisch en Nederlands Loodswezen. In de eerste kazemat aan de rechterkant (vanaf de landzijde gezien) was de garnizoensbakkerij gevestigd. De twee reusachtige gemetselde ovens konden elk 300 broden bevatten. Per etmaal konden er 4800 broden worden gebakken in de bakkerij. De garnizoensbakkerij is tot het einde van 1907 in gebruik geweest en werd in december van dat jaar definitief gesloten. De broden voor militairen in Vlissingen en Middelburg kwamen sindsdien uit Bergen op Zoom.

## Torpedobatterij
Tijdens de Tweede Wereldoorlog kreeg het Keizersbolwerk opnieuw een militaire bestemming. Vanaf 1942 bouwden de Duitse bezetters langs de kust van Noorwegen tot aan de Frans-Spaanse grens de Atlantikwall. Vlissingen vormde als Verteidigungsbereich een belangrijke schakel in deze verdedigingslinie. Op de kop van het Roeiershoofd werd in de loop van 1943 een torpedobatterij gebouwd die torpedo's kon afvuren waarvan middels een draadverbinding de koers nog kon worden gecorrigeerd na de lancering. De torpedo's lagen opgeslagen in de kazematten. In de doorgang en op het Roeiershoofd was smalspoor aangelegd om de torpedo's te verplaatsen. De torpedobatterij is tijdens de geallieerde amfibische aanval op Vlissingen in de vroege ochtend van 1 november 1944 opgeblazen.

title: Keizersbolwerk (Vlissingen)

wikitext:
[[Bestand:1110 Gang Keizersbolwerk 448989.JPG|thumb|De gang door het Keizersbolwerk gezien vanaf de landzijde.]]
Het '''Keizersbolwerk''' in [[Vlissingen]] is een [[Vesting (verdedigingswerk)|vestingwerk]] uit [[1548]] dat in de [[Franse tijd in Nederland|Franse tijd]] werd uitgebreid waarbij het haar huidige vorm kreeg. Als zogenoemde 'Waterpoort' is het Keizersbolwerk de enige intacte [[stadspoort]] die nog rest in Vlissingen. Boven op het Keizersbolwerk staat sinds [[1894]] het [[Standbeeld Michiel de Ruyter (Vlissingen)|standbeeld van zeeheld Michiel de Ruyter]] en sinds [[1891]] een [[Vuurtoren van Vlissingen|vuurtoren]] voor de scheepvaart op de [[Westerschelde]].

== Bouw ==
Het Keizersbolwerk is gebouwd tijdens de regeerperiode van [[keizer Karel V]] aan wie het haar naam dankt. De [[Lage Landen]] maakten destijds deel uit van het Spaanse rijk en halverwege de 16de eeuw dreigde er oorlog tussen de [[Spanjaarden]] enerzijds en de [[Engeland|Engelsen]] en [[Fransen]] anderzijds. Besloten werd de [[Westerschelde]] te versterken en zo te beschermen tegen aanvallen vanuit zee. [[Maria van Hongarije (1505-1558)|Maria van Hongarije]], [[landvoogd]]es namens Keizer Karel, gaf opdracht tot de bouw van [[Fort Rammekens]] dat in [[1547]] werd voltooid en liet ook de haventoegang van Vlissingen versterken.

De bouw van het Keizersbolwerk werd in [[1548]] voltooid en is ontworpen door [[Donato de Boni di Pellizuoli|Donato de Boni di Pellezuoli]]; een [[Italianen|Italiaans]] ingenieur in Spaanse dienst die ook Fort Rammekens ontwierp. Het bolwerk bestond destijds uit een soort [[Rondeel (vesting)|rondeel]] dat was voorzien van een poort die toegang gaf tot de stad. Vanuit deze Waterpoort verliet keizer Karel V op [[15 september]] [[1556]] Nederlands grondgebied om zich voorgoed in [[Spanje]] te vestigen. Ook zijn zoon en opvolger [[Filips II van Spanje|Philips II]] vertrok enkele jaren later ([[1559]]) vanuit de Vlissingse Waterpoort naar Spanje.

== Bouw kazematten ==
[[Bestand:Vlissingen-Keizersbolwerk-garnizoensbakkerij-bezoekers-ro2828.jpg|thumb|De garnizoensbakkerij in het binnenste van het Keizersbolwerk.]]
In de Franse tijd, die in Vlissingen van [[1795]] tot [[1814]] duurde, is het Keizersbolwerk fors uitgebreid en ontstond het huidige bouwwerk. Voordien bestond het bolwerk uit een plein binnen een stenen omwalling waar ruimte was voor onder meer een wachthuis en een magazijn. Op last van [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] werden er dertien [[kazemat]]ten in het bolwerk gebouwd en ontstond de smalle doorgang vanaf het Roeiershoofd naar het Beursplein. Het Keizersbolwerk werd voorzien van een 'bomvrije' dakconstructie wat inhield dat de gewelfde kazematten aan de bovenzijde werden afgedekt met aarde. Het ''Plan du bastion XI avec ses casemates'' werd voltooid in [[1811]] (zie de sluitsteen boven de poort). Pas toen aan het begin van de [[20e eeuw]] de boulevard ontstond is het Keizersbolwerk voor het eerst van een wegdek voorzien.

De eerste kazemat aan linkerzijde (vanaf de landkant gezien) werd gebruikt als wachtlokaal waar nieuwkomers zich moesten melden. De overige kazematten waren in gebruik als opslag. Tegenwoordig worden enkele kazematten nog steeds als opslag gebruikt door het Belgisch en [[Nederlands Loodswezen BV|Nederlands Loodswezen]]. In de eerste kazemat aan de rechterkant (vanaf de landzijde gezien) was de garnizoensbakkerij gevestigd. De twee reusachtige gemetselde ovens konden elk 300 broden bevatten. Per etmaal konden er 4800 broden worden gebakken in de bakkerij. De garnizoensbakkerij is tot het einde van [[1907]] in gebruik geweest en werd in december van dat jaar definitief gesloten<ref>Zie: [http://zoeken.krantenbankzeeland.nl/index.php?page=4&mod=krantresultaat&q=garnizoensbakkerij&datering=&krant=&qt=paragraaf&pagina=&sort=datum+asc%2Ckrant+asc%2Cpagina+asc&paragraaf=40&doc=24&p=2&paragraaf=43&y=1809 ''Zierikzeesche Nieuwsbode'', 17 oktober 1907, p. 2]{{dode link|datum=september 2017 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>. De broden voor militairen in Vlissingen en [[Middelburg (Zeeland)|Middelburg]] kwamen sindsdien uit [[Bergen op Zoom]].

== Torpedobatterij ==
[[Bestand:Maquette van de Torpedo-lanceerbunker op het Westerhoofd in Vlissingen met accessoires.jpg|thumb|Maquette van de torpedobatterij. Collectie: [[Zeeuws maritiem muZEEum]].]]
Tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]] kreeg het Keizersbolwerk opnieuw een militaire bestemming. Vanaf 1942 bouwden de Duitse bezetters langs de kust van [[Noorwegen]] tot aan de Frans-Spaanse grens de [[Atlantikwall]]. Vlissingen vormde als Verteidigungsbereich een belangrijke schakel in deze verdedigingslinie. Op de kop van het Roeiershoofd werd in de loop van [[1943]] een torpedobatterij gebouwd die [[Torpedo (wapen)|torpedo's]] kon afvuren waarvan middels een draadverbinding de koers nog kon worden gecorrigeerd na de lancering. De torpedo's lagen opgeslagen in de kazematten. In de doorgang en op het Roeiershoofd was smalspoor aangelegd om de torpedo's te verplaatsen. De torpedobatterij is tijdens de geallieerde amfibische aanval op Vlissingen in de vroege ochtend van [[1 november]] [[1944]] opgeblazen.

== Literatuur ==
* R.J.W. den Broeder. 'De Napoleontische architectuur', in: ''Den Spiegel'', jrg 6 (1988), nr 4 (okt), p. 9-11.
* J.J. den Hollander en H. Sakkers. ''Walcheren, een fotografisch document, Duitse oorlogsfotografie 1940-1944'', uitgave Joh. den Hollander, Middelburg, 1991.
* Hans Sakkers. ''Vesting Vlissingen. Een veranderende vormgeving door de eeuwen heen'', Stichting Bunkerbehoud, Middelburg, 2004.

== Zie ook ==
* [https://www.archieven.nl/index.php/result-modonly?mivast=124&miadt=124&mizig=0&miview=lst&milang=nl&micols=1&mires=0&mizk_alle=keizersbolwerk Het Keizersbolwerk in het gemeentearchief Vlissingen.]
* {{Link rijksmonument|id=448989|label=Informatie over rijksmonument 448989 op KICH}}.
* [http://beeldbank.zeeuwsebibliotheek.nl/component/option,com_memorix/task,result/searchplugin,eenvoudig/Itemid,2/ Het Keizersbolwerk in de Beeldbank Zeeland].

<gallery widths="180" heights="180">
Zicht op het hoofd van het Keizersbolwerk - Vlissingen - 20379780 - RCE.jpg|Zicht op het Keizersbolwerk in de jaren 70
Keizersbolwerk_(Vlissingen).JPG|Keizersbolwerk van zeezijde
Vlissingen02.JPG|Havenlicht
Vlissingen05.JPG|Standbeeld Michiel de Ruyter
</gallery>

{{Appendix}}
{{Coor title dms|51|26|22.86|N|3|34|30.53|E|scale:6250}}

[[Categorie:Bouwwerk in Vlissingen]]
[[Categorie:Vestingwerk in Nederland]]
[[Categorie:Rijksmonument in Vlissingen]]


text:
# Hippomolgus cognatus
Hippomolgus cognatus is een eenoogkreeftjessoort uit de familie van de Clausidiidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1967 door Humes & Ho.

title: Hippomolgus cognatus

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Hippomolgus cognatus''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] (Geleedpotigen)
| klasse = [[Hexanauplia]]
| onderklasse = [[Eenoogkreeftjes|Copepoda]] (Eenoogkreeftjes)
| orde = [[Cyclopoida]]
| familie = [[Clausidiidae]]
| geslacht = ''[[Hippomolgus]]''
| auteur = Humes & Ho
| datum = 1967
| haakjes =
| worms = 352361

}}
'''''Hippomolgus cognatus''''' is een [[eenoogkreeftjes]]soort uit de familie van de [[Clausidiidae]].<ref>Walter, T. Chad (2012). <i>Hippomolgus cognatus</i> Humes & Ho, 1967. In: Walter, T.C., Boxshall, G. (2012). World Copepoda database. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=352361</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1967 door Humes & Ho.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|18}}

[[Categorie:Clausidiidae]]

title: Hippomolgus cognatus

Klasse: Hexanauplia

Onderklasse: Copepoda (Eenoogkreeftjes)

Orde: Cyclopoida

Familie: Clausidiidae

Geslacht: Hippomolgus

title: Soort


text:
# Notoxus bicoronatus
Notoxus bicoronatus is een keversoort uit de familie snoerhalskevers (Anthicidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1869 door Bedel.

title: Notoxus bicoronatus

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Notoxus bicoronatus''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Snoerhalskevers|Anthicidae]] (Snoerhalskevers)
| geslacht = ''[[Notoxus]]''
| w-naam = ''Notoxus bicoronatus''
| auteur = Bedel
| datum = 1869
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Notoxus bicoronatus''''' is een [[kevers|keversoort]] uit de familie [[snoerhalskevers]] (Anthicidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1869 door Bedel.<ref>{{Brontabel|2010-Hallan}}</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|07}}

[[Categorie:Notoxus|bicoronatus]]

title: Notoxus bicoronatus

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Anthicidae (Snoerhalskevers)

Geslacht: Notoxus

title: Soort


text:
# Carabas
Carabas is een 20e-eeuwse buitenplaats in het Nederlandse dorp Rockanje, provincie Zuid-Holland. De buitenplaats geniet voornamelijk bekendheid vanwege de door architect Pieter Verhagen ontworpen tuin.

## Geschiedenis
Begin 20e eeuw kochten veel Rotterdamse welgestelden grond voor een buitenhuisje op Voorne-Putten, waar ze in alle rust konden recreëren. Zij schakelden bekende architecten in om de nieuwe buitenhuizen te ontwerpen. Zo ontwierp de Rotterdamse architect en stedenbouwkundige Pieter Verhagen in 1927 voor G.J. Lycklama à Nijeholt een nieuw buitenhuis voor een locatie aan de rand van het dorp Rockanje. Op aanraden van Lycklama kocht Verhagen datzelfde jaar een stuk grond van drie hectare langs de duinrand.
Op het perceel dat Verhagen had aangekocht, heeft vermoedelijk ooit het Huis te Rooswijck gestaan. Toen Verhagen het perceel kocht stond er alleen de huidige 18e-eeuwse boerderij. Als groot liefhebber van de natuur hield Verhagen in zijn stedenbouwkundige ontwerpen altijd rekening met het landschap en gaf ruimte aan groenvoorzieningen; zijn nieuwe buiten was voor hem vooral een plek om zijn persoonlijke ideeën over tuinarchitectuur in de praktijk te kunnen brengen. Hij gaf zijn buiten de naam Carabas.
Na de Tweede Wereldoorlog werd het terrein uitgebreid met de aankoop van grond aan de noordzijde.
In 1950 overleed Verhagen. Hij werd begraven in Rockanje op de gemeentelijke begraafplaats waarvan hij zelf het ontwerp had gemaakt. Zijn erfgenamen hielden na zijn dood de tuin van Carabas zo veel mogelijk in ere.

## Ontwerp
Voor Verhagen was het belangrijk dat er een goede verhouding was tussen de tuin, de natuur en de bebouwing. Parallel aan de zuidzijde van de bestaande boerderij werden door hem drie achter elkaar liggende tuinen aangelegd: een zaaituin, een zomertuin en een wintertuin, met daarachter het bos. Dit veroorzaakt een logische opeenvolging van cultuur (namelijk: de zaaituin) naar natuur (namelijk: het bos). Omdat Verhagen van mening was dat een tuin op zichzelf hoorde te staan, bouwde hij een muur tussen het huis en de tuin. In de tuin gaf hij twaalf vaste planten een prominente rol; hij noemde deze planten de 'twaalf apostelen'.
In het bos werd een vijver gegraven die door een duinrel werd voorzien van water. Verder was er nog een grote boomgaard aanwezig. Aan de noordzijde van de boerderij kwam een moestuin: hier werden groenten gekweekt die vervolgens op de veiling werden verkocht. Het idee van de ‘boerentuin’ was voor hem een belangrijk uitgangspunt.

## Naamgeving
Het buiten van Verhagen droeg de naam Carabas. Dit komt vermoedelijk door zijn neefjes en nichtjes die hem een keer uitmaakten voor ‘de markies van Carabas’ toen hij hen vol trots zijn buiten liet zien.
Mogelijk verwijst de naam ook nog naar de sierkalebassen die in de tuin werden geteeld.

title: Carabas

wikitext:
{{Infobox gebouw
| naam                    = Carabas
| afbeelding              = Overzicht achtergevel boerderij - Rockanje - 20358477 - RCE.jpg
| onderschrift            =
| locatie                 = [[Rockanje]]
| oorspronkelijke functie = boerderij
| gebruik                 = buitenhuis met tuin
| start                   = 1927
| gereed                  =
| opening                 =
| sluiting                =
| verbouwing              =
| status                  =
| bouwstijl               =
| monumentstatus          =
| monumentnummer          =
| architect               = Pieter Verhagen
| eigenaar                =
}}
'''Carabas''' is een 20e-eeuwse [[buitenplaats]] in het [[Nederland]]se dorp [[Rockanje]], provincie [[Zuid-Holland]]. De buitenplaats geniet voornamelijk bekendheid vanwege de door architect [[Pieter Verhagen]] ontworpen tuin.

==Geschiedenis==
Begin 20e eeuw kochten veel [[Rotterdam|Rotterdamse]] welgestelden grond voor een buitenhuisje op [[Voorne-Putten]], waar ze in alle rust konden recreëren. Zij schakelden bekende architecten in om de nieuwe buitenhuizen te ontwerpen. Zo ontwierp de Rotterdamse architect en stedenbouwkundige Pieter Verhagen in 1927 voor G.J. Lycklama à Nijeholt een nieuw buitenhuis voor een locatie aan de rand van het dorp Rockanje. Op aanraden van Lycklama kocht Verhagen datzelfde jaar een stuk grond van drie hectare langs de duinrand.
[[Bestand:Overzicht voorgevel en linker zijgevel boerderij - Rockanje - 20358476 - RCE.jpg|thumb|Voorgevel en linker zijgevel van de boerderij]]
Op het perceel dat Verhagen had aangekocht, heeft vermoedelijk ooit het Huis te Rooswijck gestaan. Toen Verhagen het perceel kocht stond er alleen de huidige 18e-eeuwse boerderij. Als groot liefhebber van de natuur hield Verhagen in zijn [[Stedenbouwkunde|stedenbouwkundige]] ontwerpen altijd rekening met het landschap en gaf ruimte aan groenvoorzieningen; zijn nieuwe buiten was voor hem vooral een plek om zijn persoonlijke ideeën over [[Landschapsarchitectuur|tuinarchitectuur]] in de praktijk te kunnen brengen. Hij gaf zijn buiten de naam Carabas.

Na de [[Nederland in de Tweede Wereldoorlog|Tweede Wereldoorlog]] werd het terrein uitgebreid met de aankoop van grond aan de noordzijde.

In 1950 overleed Verhagen. Hij werd begraven in Rockanje op de gemeentelijke begraafplaats waarvan hij zelf het ontwerp had gemaakt. Zijn erfgenamen hielden na zijn dood de tuin van Carabas zo veel mogelijk in ere.

==Ontwerp==
Voor Verhagen was het belangrijk dat er een goede verhouding was tussen de tuin, de natuur en de bebouwing. Parallel aan de zuidzijde van de bestaande boerderij werden door hem drie achter elkaar liggende tuinen aangelegd: een zaaituin, een zomertuin en een wintertuin, met daarachter het [[Bos (vegetatie)|bos]]. Dit veroorzaakt een logische opeenvolging van cultuur (namelijk: de zaaituin) naar natuur (namelijk: het bos). Omdat Verhagen van mening was dat een tuin op zichzelf hoorde te staan, bouwde hij een muur tussen het huis en de tuin. In de tuin gaf hij twaalf vaste planten een prominente rol; hij noemde deze planten de 'twaalf apostelen'.<ref>{{Citeer web |url=https://nvtl.nl/wp-content/uploads/2021/05/Carabas-scaled.jpg |titel=Tuin Carabas, Rockanje |werk=Nederlandse Vereniging voor Tuin- en Landschapsarchitectuur}}</ref>

In het bos werd een vijver gegraven die door een [[Duinrel (watergang)|duinrel]] werd voorzien van water. Verder was er nog een grote [[boomgaard]] aanwezig. Aan de noordzijde van de boerderij kwam een [[Groentetuin|moestuin]]: hier werden groenten gekweekt die vervolgens op de veiling werden verkocht. Het idee van de ‘boerentuin’ was voor hem een belangrijk uitgangspunt.

==Naamgeving==
Het buiten van Verhagen droeg de naam Carabas. Dit komt vermoedelijk door zijn neefjes en nichtjes die hem een keer uitmaakten voor ‘[[De gelaarsde kat|de markies van Carabas]]’ toen hij hen vol trots zijn buiten liet zien.

Mogelijk verwijst de naam ook nog naar de [[Kalebas|sierkalebassen]] die in de tuin werden geteeld.

{{Appendix|2=
*{{Citeer boek | auteur =  Marinke Steenhuis | datum = 2000 | titel = Kastelen en buitenplaatsen in Zuid-Holland | hoofdstuk = Carabas in Rockanje | uitgever = Walburg Pers| plaats = Zutphen | ISBN = | NUR = | pagina's = pp. 376-381| taal = | URL = | bezochtdatum = }}
{{references}}
}}
{{Commonscat|Carabas (Rockanje)}}
{{Coor title dms|51|52|46.3|N|4|03|16.8|E|type:landmark}}
[[Categorie:Bouwwerk in Voorne aan Zee]]

title: Locatie

Locatie: Rockanje

Coördinaten: 51° 53′ NB, 4° 3′ OL

title: Status en tijdlijn

Oorspr. functie: boerderij

Huidig gebruik: buitenhuis met tuin

title: Bouwinfo

Architect: Pieter Verhagen

Portaal: Civiele techniek en bouwkunde


text:
# Psyche (Morisot)
Psyche, originele Franse titel: La Psyché, is een schilderij van de impressionistische Franse kunstschilderes Berthe Morisot (1841-1895) uit 1876, olieverf op linnen, 65 x 54 cm groot. In het werk koppelt ze het thema van een vrouw die haar toilet maakt aan het mythische motief van Psyche. Het werk is in het bezit van de Museo Nacional Thyssen-Bornemisza te Madrid.

## Context
Vrouwen die hun toilet maakten waren veelvuldig het onderwerp van Morisots schilderijen. Van de acht schilderijen die ze in 1876 maakte hadden er vier dat thema, waaronder Psyche. Samen met Jonge vrouw die haar gezicht poedert (1876) stelde ze het werk tentoon op de derde impressionistententoonstelling van 1877. Jonge vrouw die haar gezicht poedert werd tijdens de tentoonstelling gekocht door de verzamelaar en mecenas Ernest Hoschedé. Toen het later werd geveild schafte Mary Cassatt het werk aan, die sterke verwantschap voelde met Morisots thema's en stijl.

## Afbeelding
Morisots Psyche toont een jonge vrouw die naar zichzelf kijkt in een grote spiegel. Een kleedspiegel als die op het schilderij heet in het Frans een psyché. Hij is geplaatst tussen twee ramen en het hele tafereel baadt daarmee in het licht. De jonge vrouw is helemaal verzonken in de aanschouwing van zichzelf. Ze lijkt zich uit te kleden, maakt een sluiting aan de achterkant van haar korset los, een mouwtje glijdt al over haar schouder.
Zoals altijd brengt Morisot de penseelstreken uiterst losjes aan. Streepjes en spikkeltjes tekenen het patroon van de vloerbedekking. Attributen, zoals spiegel en de sofa rechts, zijn opvallend onscherp weergegeven. De grote spiegel met de hoge lijst, die door de bovenkant van het schilderij wordt afgesneden, geeft als het ware een schilderij in een schilderij te zien, eveneens in een vaagheid die doet denken aan de ballerina's van Edgar Degas.

## Psyche
Met het verlenen van de titel Psyche liet Morisot haar schilderij de puur objectieve omschrijving overstijgen. De titel is een verwijzing naar de mythe van Psyche en Amor. Psyche was zo mooi dat ze bang was dat niemand met haar durfde trouwen. De Goden hadden haar echter voorbeschikt voor een onsterfelijke God, die Amor blijkt te zijn, maar die ze als sterfelijk wezen niet mocht aanschouwen. Toen ze hem echter toch stiekem probeerde te zien verboden de Goden de verbintenis. Na een reeks van beproevingen, opgelegd door een jaloerse Venus, verviel ze in een duivelse slaap. Uiteindelijk kreeg de verliefd geworden Amor echter alsnog toestemming om haar te trouwen. Toen hij haar aanraakte met zijn pijlen onderging ze een metamorfose en werd ze opgenomen in het rijk der onsterfelijken.
Het symbool van Psyche en haar metamorfose was de vlinder, als zinnebeeld van de onsterfelijke maar ook onveranderlijke ziel, die van de ene gedaante in de andere overging. Vaak werd het symbool in de negentiende eeuw ook afgebeeld als een jonge vrouw met vleugels, waarvan in Morisots schilderij iets terug is te zien in de houding van de armen.

## Huwelijk
De verbinding tussen Morisots schilderij en de mythe van Psyche lijkt op het eerste gezicht ver te zoeken. De afgebeelde vrouw komt niet echt over als een figuur uit de Griekse mythologie. Ook van Amor is geen spoor te bekennen. Toch was het beeld in de tijd dat het werk geschilderd werd nauw verbonden met de maakster. Morisot was in 1874 in het huwelijk getreden met Eugène Manet, jongere broer van de kunstschilder Édouard. Daarmee was ze net aan een nieuwe fase in haar leven beginnen. Met alle macht probeerde ze het bestaan als echtgenote en later als moeder te verenigen met het kunstenaarschap, hetgeen haar veel moeite kostte.
Als in zoveel van haar werken probeert Morisot in haar werk de diepere vrouwelijke 'psyche' te treffen. Ze had de overtuiging dat vrouwelijke kunstenaars daar beter toe in staat waren dan mannen. In 1890 schreef ze in haar dagboek: 'De waarheid is dat onze kracht in het gevoel ligt, in intuïtie, in onze blik, die fijnzinniger is dan van mannen. We kunnen iets berekenen, als we maar niet alles bederven door gemaaktheid, pedanterie en sentimentaliteit. Ik zou graag willen blijven werken tot ik sterf. Ik zou willen dat anderen het me niet zo moeilijk maakten'.
Kunsthistorica Whitney Chadwick schreef in 1990 over Psyche: 'schilderijen als deze appelleren normaliter aan de conventionele associatie tussen vrouwen en spiegels en aan de notie dat ijdelheid hen 'eigen' is. Morisots schilderij daarentegen kan beschouwd worden als een voor die tijd gedurfde emancipatoire en sympathieke weergave van vrouwelijk zelfbewustzijn en ontluikende vrouwelijke seksualiteit'.

title: Psyche (Morisot)

wikitext:
{{Infobox schilderij
| afbeelding = El espejo de vestir.jpg
| titel      = ''La psyché''<br />(''Psyche'')
| kunstenaar = [[Berthe Morisot]]
| jaar       = In fases, [[1876]]
| type       = [[Olieverf]]schilderij op linnen
| hoogte     = 65
| breedte    = 54
| diameter   =
| plaats     = [[Madrid (stad)|Madrid]]
| museum     = [[Museo Thyssen-Bornemisza]]
}}

'''''Psyche''''', originele [[Frans]]e titel: '''''La Psyché''''', is een schilderij van de [[impressionisme|impressionistische]] [[Frankrijk|Franse]] kunstschilderes [[Berthe Morisot]] (1841-1895) uit 1876, [[olieverf]] op linnen, 65 x 54 cm groot. In het werk koppelt ze het thema van een vrouw die haar toilet maakt aan het [[Mythe|mythische]] motief van [[Psyche (mythologie)|Psyche]]. Het werk is in het bezit van de [[Museo Thyssen-Bornemisza|Museo Nacional Thyssen-Bornemisza]] te [[Madrid (stad)|Madrid]].

== Context ==
Vrouwen die hun toilet maakten waren veelvuldig het onderwerp van Morisots schilderijen. Van de acht schilderijen die ze in 1876 maakte hadden er vier dat thema, waaronder ''Psyche''. Samen met ''Jonge vrouw die haar gezicht poedert'' (1876) stelde ze het werk tentoon op de derde impressionistententoonstelling van 1877. ''Jonge vrouw die haar gezicht poedert'' werd tijdens de tentoonstelling gekocht door de verzamelaar en [[mecenas]] [[Ernest Hoschedé]]. Toen het later werd geveild schafte [[Mary Cassatt]] het werk aan, die sterke verwantschap voelde met Morisots thema's en stijl.

== Afbeelding ==
Morisots ''Psyche'' toont een jonge vrouw die naar zichzelf kijkt in een grote spiegel. Een kleedspiegel als die op het schilderij heet in het Frans een [[Psyché (kleedspiegel)|psyché]]. Hij is geplaatst tussen twee ramen en het hele tafereel baadt daarmee in het licht. De jonge vrouw is helemaal verzonken in de aanschouwing van zichzelf. Ze lijkt zich uit te kleden, maakt een sluiting aan de achterkant van haar [[korset]] los, een mouwtje glijdt al over haar schouder.

Zoals altijd brengt Morisot de penseelstreken uiterst losjes aan. Streepjes en spikkeltjes tekenen het patroon van de vloerbedekking. Attributen, zoals spiegel en de sofa rechts, zijn opvallend onscherp weergegeven. De grote spiegel met de hoge lijst, die door de bovenkant van het schilderij wordt afgesneden, geeft als het ware een schilderij in een schilderij te zien, eveneens in een vaagheid die doet denken aan de ballerina's van [[Edgar Degas]].

== Psyche ==
Met het verlenen van de titel ''Psyche'' liet Morisot haar schilderij de puur objectieve omschrijving overstijgen. De titel is een verwijzing naar de mythe van [[Psyche (mythologie)|Psyche]] en [[Cupido (mythologie)|Amor]]. Psyche was zo mooi dat ze bang was dat niemand met haar durfde trouwen. De Goden hadden haar echter voorbeschikt voor een onsterfelijke God, die Amor blijkt te zijn, maar die ze als sterfelijk wezen niet mocht aanschouwen. Toen ze hem echter toch stiekem probeerde te zien verboden de Goden de verbintenis. Na een reeks van beproevingen, opgelegd door een jaloerse [[Venus (mythologie)|Venus]], verviel ze in een duivelse slaap. Uiteindelijk kreeg de verliefd geworden Amor echter alsnog toestemming om haar te trouwen. Toen hij haar aanraakte met zijn pijlen onderging ze een [[Metamorfose (mythologie)|metamorfose]] en werd ze opgenomen in het rijk der onsterfelijken.

[[Bestand:Morisot jeune femme se poudrant.jpg|thumb|''Jonge vrouw die haar gezicht poedert'', samen met ''Psyche'' tentoongesteld, gekocht door [[Mary Cassatt|Cassatt]]]]
Het symbool van Psyche en haar metamorfose was de vlinder, als zinnebeeld van de onsterfelijke maar ook onveranderlijke ziel, die van de ene gedaante in de andere overging. Vaak werd het symbool in de negentiende eeuw ook afgebeeld als een jonge vrouw met vleugels, waarvan in Morisots schilderij iets terug is te zien in de houding van de armen.

== Huwelijk ==
De verbinding tussen Morisots schilderij en de mythe van Psyche lijkt op het eerste gezicht ver te zoeken. De afgebeelde vrouw komt niet echt over als een figuur uit de Griekse mythologie. Ook van Amor is geen spoor te bekennen. Toch was het beeld in de tijd dat het werk geschilderd werd nauw verbonden met de maakster. Morisot was in 1874 in het huwelijk getreden met Eugène Manet, jongere broer van de kunstschilder [[Édouard Manet|Édouard]]. Daarmee was ze net aan een nieuwe fase in haar leven beginnen. Met alle macht probeerde ze het bestaan als echtgenote en later als moeder te verenigen met het kunstenaarschap, hetgeen haar veel moeite kostte.

Als in zoveel van haar werken probeert Morisot in haar werk de diepere vrouwelijke 'psyche' te treffen. Ze had de overtuiging dat vrouwelijke kunstenaars daar beter toe in staat waren dan mannen. In 1890 schreef ze in haar dagboek: 'De waarheid is dat onze kracht in het gevoel ligt, in intuïtie, in onze blik, die fijnzinniger is dan van mannen. We kunnen iets berekenen, als we maar niet alles bederven door gemaaktheid, pedanterie en sentimentaliteit. Ik zou graag willen blijven werken tot ik sterf. Ik zou willen dat anderen het me niet zo moeilijk maakten'.

Kunsthistorica Whitney Chadwick schreef in 1990 over ''Psyche'': 'schilderijen als deze appelleren normaliter aan de conventionele associatie tussen vrouwen en spiegels en aan de notie dat ijdelheid hen 'eigen' is. Morisots schilderij daarentegen kan beschouwd worden als een voor die tijd gedurfde emancipatoire en sympathieke weergave van vrouwelijk zelfbewustzijn en ontluikende vrouwelijke seksualiteit'.

== Literatuur en bronnen ==
* Karin H. Grimme: ''Impressionisme''. Taschen, Keulen, 2010, blz. 58-59. {{ISBN|9-783836-525701}}
* Whitney Chadwick: ''Women, Art and Society'', Thames & Hudson Ltd, Londen, 1990. {{ISBN|9-780500-204054}}

== Externe links ==
* {{en}}[http://www.museothyssen.org/en/thyssen/ficha_obra/910 Psyche op de website van Museo Nacional Thyssen-Bornemisza]
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20160304185358/http://www.museothyssen.org/microsites/prensa/2011/Berthe-Morisot/NP_Berthe_Morisot_INGLES.pdf Berthe Morisot: the woman impressionist]

{{Navigatie Oeuvre Berthe Morisot}}

[[Categorie:Werk van Morisot]]
[[Categorie:Schilderij in Madrid]]

title: La psyché · (Psyche)

Kunstenaar: Berthe Morisot

Jaar: In fases, 1876

Techniek: Olieverfschilderij op linnen

Museum: Museo Thyssen-Bornemisza

Locatie: Madrid

Portaal: Kunst & Cultuur


text:
# Hopperia americana
Hopperia americana is een rondwormensoort uit de familie van de Comesomatidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1984 door Pastor de Ward.

title: Hopperia americana

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Hopperia americana''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Rondwormen|Nematoda]] ([[Rondwormen]])
| klasse = [[Chromadorea]]
| orde = [[Araeolaimida]]
| familie = [[Comesomatidae]]
| geslacht = ''[[Hopperia]]''
| w-naam = ''Hopperia americana''
| auteur = Pastor de Ward
| datum = 1984
| haakjes =
| worms = 229959
}}
'''''Hopperia americana''''' is een [[rondwormen]]soort uit de familie van de [[Comesomatidae]].<ref>Vanaverbeke, J. (2012). <i>Hopperia americana</i>. In: Deprez, T. et al. (2005). NeMys. World list of free-living nematodes. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=229959</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1984 door Pastor de Ward.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|14}}

[[Categorie:Araeolaimida]]

title: Hopperia americana

Klasse: Chromadorea

Orde: Araeolaimida

Familie: Comesomatidae

Geslacht: Hopperia

title: Soort


text:
# Metrichia arizonensis
Metrichia arizonensis is een schietmot uit de familie Hydroptilidae. De soort komt voor in het Nearctisch gebied.

title: Metrichia arizonensis

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Metrichia arizonensis''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Trichoptera]] (Schietmotten)
| familie = [[Hydroptilidae]]
| geslacht = ''[[Metrichia]]''
| w-naam = ''Metrichia arizonensis''
| auteur = OS Flint
| datum = 1972
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Metrichia arizonensis''''' is een [[schietmotten|schietmot]] uit de familie [[Hydroptilidae]]. De soort komt voor in het [[Nearctisch gebied]].

{{Beginnetje|biologie|2=2011|3=06|4=21}}
[[Categorie:Schietmot uit het Nearctisch gebied]]

title: Metrichia arizonensis

Orde: Trichoptera (Schietmotten)

Familie: Hydroptilidae

Geslacht: Metrichia

title: Soort


text:
# Plesionika carinata
Plesionika carinata is een garnalensoort uit de familie van de Pandalidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1951 door Holthuis.

title: Plesionika carinata

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Plesionika carinata''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] ([[Geleedpotigen]])
| klasse = [[Malacostraca]]
| orde = [[Decapoda]]
| familie = [[Pandalidae]]
| geslacht = ''[[Plesionika]]''
| w-naam = ''Plesionika carinata''
| auteur = Holthuis
| datum = 1951
| haakjes =
| commons =
| species =
| worms = 240886
}}
'''''Plesionika carinata''''' is een [[garnalen]]soort uit de familie van de [[Pandalidae]].<ref>De Grave, S.; Fransen, C. (2012). ''Plesionika carinata'' Holthuis, 1951a. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=240886</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1951 door Holthuis.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|22}}

[[Categorie:Pandalidae]]

title: Plesionika carinata

Klasse: Malacostraca

Orde: Decapoda

Familie: Pandalidae

Geslacht: Plesionika

title: Soort


text:
# Laetmatophilus durbanensis
Laetmatophilus durbanensis is een vlokreeftensoort uit de familie van de Podoceridae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1916 door K.H. Barnard.

title: Laetmatophilus durbanensis

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Laetmatophilus durbanensis''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] ([[Geleedpotigen]])
| klasse = [[Malacostraca]]
| orde = [[Amphipoda]]
| familie = [[Podoceridae]]
| geslacht = ''[[Laetmatophilus]]''
| w-naam = ''Laetmatophilus durbanensis''
| auteur = K.H. Barnard
| datum = 1916
| haakjes =
| commons =
| species =
| worms = 214740
}}
'''''Laetmatophilus durbanensis''''' is een [[vlokreeften]]soort uit de familie van de [[Podoceridae]].<ref>Lowry, J. (2012). <i>Laetmatophilus durbanensis</i> K.H. Barnard, 1916. In: Lowry, J. (2012) World Amphipoda database. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=214740</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1916 door K.H. Barnard.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|21}}

[[Categorie:Podoceridae]]

title: Laetmatophilus durbanensis

Orde: Amphipoda

Familie: Podoceridae

Geslacht: Laetmatophilus

title: Soort


text:
# Thopeutica labrosetosa
Thopeutica labrosetosa is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2008 door Cassola & Brzoska.

title: Thopeutica labrosetosa

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Thopeutica labrosetosa''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Loopkevers|Carabidae]] (Loopkevers)
| onderfamilie = [[Zandloopkevers (onderfamilie)|Cicindelinae]] (Zandloopkevers)
| geslacht = ''[[Thopeutica]]''
| w-naam = ''Thopeutica labrosetosa''
| auteur = Cassola & Brzoska
| datum = 2008
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Thopeutica labrosetosa''''' is een [[kevers|kever]]soort uit de familie van de [[Loopkevers|loopkevers (Carabidae)]].<ref>Anichtchenko A. et al., (editors): [https://carabidae.org/search?rank=0&text=Thopeutica+labrosetosa Carabidae of the World] (bezocht: 20 tot 28 maart 2013)</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2008 door Cassola & Brzoska.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|28}}

[[Categorie:Thopeutica|labrosetosa]]

title: Thopeutica labrosetosa

Familie: Carabidae (Loopkevers)

Onderfamilie: Cicindelinae (Zandloopkevers)

Geslacht: Thopeutica

title: Soort


text:
# Odvar Nordli
Odvar Nordli (Tangen, 3 november 1927 – Oslo, 9 januari 2018) was een politicus voor de  Arbeiderspartij van Noorwegen. Hij diende als premier van Noorwegen van 1976 tot 1981.
Na de Tweede Wereldoorlog diende Nordli bij de Noorse brigadegroep in Duitsland, een onderdeel van het naoorlogse geallieerde bezettingsleger in Duitsland. Hij was opgeleid als boekhouder en werkte in die sector tot 1961. Van 1951 tot 1963 was hij locoburgemeester van Stange. Van 1961 tot 1981 was hij lid van het Storting, het Noorse parlement, voor Hedmark.
Nordli werd in 1971 minister van lokaal bestuur in het eerste kabinet van Trygve Bratteli. Nordli werd zelf premier in 1976. Belangrijke dossiers in zijn regeerperiode waren het NAVO-dubbelbesluit en het conflict inzake het indammen van de Alta bij Kautokeino ten behoeve van een waterkrachtcentrale. Na een verkiezingsnederlaag in 1981 nam zijn regering ontslag. Van 1981 tot 1993 werd hij gouverneur van Hedmark. Hij was ook lid van het Noors Nobelcomité van 1985 tot 1993.
Na zijn pensionering publiceerde hij verschillende boeken.
- Bibsys: 90073230
- Gemeinsame Normdatei: 1150442573
- International Standard Name Identifier: 0000 0000 3002 9470
- KulturNav: d6602daa-d10e-4d06-adc9-a4d80342cd43
- Library of Congress Control Number: n79086012
- LIBRIS: 408149
- Système universitaire de documentation: 145346447
- Virtual International Authority File: 1291808
- WorldCat: E39PBJfhb3F7kPp6htxkFtYwYP

title: Odvar Nordli

wikitext:
{{Infobox ambtsbekleder
| naam          = Odvar Nordli
| nationaliteit = Noors
| afbeelding    = Odvar Nordli 2007 04 21.jpg|rechts|250px
| opvolging2    = [[Lijst van premiers van Noorwegen|Premier van Noorwegen]]
| monarch2      = [[Olaf V van Noorwegen|Olaf V]]
| start_periode2= [[1976]]
| eind_periode2 = [[1981]]
| voorganger2   = [[Trygve Bratteli]]
| opvolger2     = [[Gro Harlem Brundtland]]
| geboren       = [[3 november]] [[1927]]
| geboren_in    = [[Tangen (Hedmark)|Tangen]]
| gestorven     = [[9 januari]] [[2018]]
| gestorven_in  = [[Oslo]]
| partner       =
| partij        = [[Arbeiderpartiet|Arbeiderspartij van Noorwegen]]
}}
'''Odvar Nordli''' ([[Tangen (Hedmark)|Tangen]], [[3 november]] [[1927]] – [[Oslo]], [[9 januari]] [[2018]]) was een politicus voor de  [[Arbeiderpartiet|Arbeiderspartij van Noorwegen]]. Hij diende als [[Lijst van premiers van Noorwegen|premier van Noorwegen]] van 1976 tot 1981.

Na de [[Tweede Wereldoorlog]] diende Nordli bij de Noorse brigadegroep in [[Duitsland]], een onderdeel van het naoorlogse geallieerde bezettingsleger in Duitsland. Hij was opgeleid als boekhouder en werkte in die sector tot 1961. Van 1951 tot 1963 was hij [[locoburgemeester]] van [[Stange (gemeente)|Stange]]. Van 1961 tot 1981 was hij lid van het [[Storting (Noorwegen)|Storting]], het Noorse parlement, voor [[Hedmark]].

Nordli werd in 1971 minister van lokaal bestuur in het eerste kabinet van [[Trygve Bratteli]]. Nordli werd zelf premier in 1976. Belangrijke dossiers in zijn regeerperiode waren het [[NAVO-dubbelbesluit]] en het conflict inzake het indammen van de [[Altaelva|Alta]] bij [[Kautokeino (plaats)|Kautokeino]] ten behoeve van een waterkrachtcentrale. Na een verkiezingsnederlaag in 1981 nam zijn regering ontslag. Van 1981 tot 1993 werd hij gouverneur van [[Hedmark]]. Hij was ook lid van het [[Noors Nobelcomité]] van 1985 tot 1993.

Na zijn pensionering publiceerde hij verschillende boeken.

{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Odvar Nordli|oldid=320087634|datum=20091025}}
{{References}}
}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Nordli, Odvar}}
[[Categorie:Premier van Noorwegen]]
[[Categorie:Noors parlementslid]]

title: Odvar Nordli

Geboren: 3 november 1927 · Tangen

Overleden: 9 januari 2018 · Oslo

Politieke partij: Arbeiderspartij van Noorwegen

Handtekening: Handtekening

title: Premier van Noorwegen

Monarch: Olaf V

Voorganger: Trygve Bratteli

Opvolger: Gro Harlem Brundtland

Portaal: Politiek


text:
# Kákics
Kákics is een plaats (község) en gemeente in het Hongaarse comitaat Baranya. Kákics telt 225 inwoners (2001).

title: Kákics

wikitext:
{{Infobox plaats in Hongarije
| land        =Hongarije
| soort       =Plaats
| naam        =Kákics
| area        =[[Baranya (comitaat)|Baranya]]
| subarea     =Sellyei
| situering3  =Dél-Dunántúl
| situeringnaam3 = [[NUTS]]-regio
| inwoners    =225
| km2         =14,89
| dichtheid   =15,11
| jaar        =2001
| vlag        =
| wapen       =
| postcode    =7958
| netnummer   =73
| kenteken    =
| lat         = 45.90420
| lon         = 17.85793
| image       =
| caption     =
}}
'''Kákics''' is een plaats (''község'') en [[Hongaarse gemeente|gemeente]] in het [[Hongarije|Hongaarse]] [[Bestuurlijke indeling van Hongarije|comitaat]] [[Baranya (comitaat)|Baranya]]. Kákics telt 225 inwoners (2001).

{{Beginnetje|landen & volken|land=Hongarije|2=2008|3=07|4=09}}
{{Coor title dms|45|54|15.12|N|17|51|28.548|E|type:city_region:HU}}

{{DEFAULTSORT:Kakics}}
[[Categorie:Plaats in Hongarije]]

title: Situering

Comitaat: Baranya

District: Sellyei

NUTS-regio: Dél-Dunántúl

title: Algemeen

title: Overig

Portaal: Hongarije


text:
# Omphax plantaria
Omphax plantaria is een vlinder uit de familie spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1858 door Guenée.
De soort komt voor in tropisch Afrika.

title: Omphax plantaria

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Omphax plantaria''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| familie = [[Spanners|Geometridae]] (Spanners)
| onderfamilie = [[Geometrinae]]
| geslacht = ''[[Omphax]]''
| w-naam = ''Omphax plantaria''
| auteur = Guenée
| datum = 1858
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Omphax plantaria''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie [[spanners]] (Geometridae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1858 door Guenée.

De soort komt voor in [[Afrotropisch gebied|tropisch Afrika]].

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|2012-DePrins-DePrins}} [bezocht 24-3-2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|03|24}}

[[Categorie:Omphax|plantaria]]
[[Categorie:Dier uit het Afrotropisch gebied]]

title: Omphax plantaria

Familie: Geometridae (Spanners)

Onderfamilie: Geometrinae

Geslacht: Omphax

title: Soort


text:
# Zeven diakens
De zeven diakens Stefanus, Filippus, Prochorus, Nikanor, Timon, Parmenas en Nikolaüs werden door de twaalf apostelen aangesteld voor meer praktische zaken, met name de gemeenschappelijke maaltijden, om de apostelen te ontlasten. Het waren "zeven wijze mannen die goed bekendstaan en vervuld zijn van de Geest" (Handelingen 6:1-6). In Handelingen worden ze geen diakens genoemd, maar deze aanstelling wordt vaak gezien als de eerste vorm van het latere ambt diaken (Grieks: διακονος, diakonos, "dienaar" - 1 Timoteüs 3:8-13). Ze werden als deel van de zeventig discipelen gezien.
Alle zeven diakens hebben een Griekse naam en waren hellenisten, wat hen van de Aramees-sprekende Hebreeën in de oergemeente onderscheidde. Hun taak was het zorgdragen voor de gemeenschappelijke maaltijd van de gemeente en het ondersteunen van de weduwen uit de groep van Griekssprekende christenen, terwijl de geestelijke leiding van de gemeente voorbehouden bleef aan de twaalf apostelen onder leiding van Petrus. De zeven diakens dienden totdat de vroege kerk Jeruzalem ontvluchtte aan het begin van de Joodse Oorlog in 66 n.Chr.

title: Zeven diakens

wikitext:
[[Bestand:Angelico, niccolina 06.jpg|thumb|right|400px|[[Petrus]] wijdt de zeven diakens, beginnend bij Stefanus, die (rechts) aalmoezen uitdeelt — [[Fresco (schilderterm)|Fresco]] van [[Fra Angelico (schilder-frater)|Fra Angelico]] in de ''Cappella Niccolina'' van het [[Vaticaanstad|Vaticaan]] ([[Rome (stad)|Rome]])]]
De '''zeven diakens''' [[Stefanus (martelaar)|Stefanus]], [[Filippus (evangelist)|Filippus]], [[Prochorus]], [[Nikanor]], [[Timon (heilige)|Timon]], [[Parmenas]] en [[Nikolaüs]] werden door de twaalf [[apostel]]en aangesteld voor meer praktische zaken, met name de gemeenschappelijke maaltijden, om de apostelen te ontlasten. Het waren "zeven wijze mannen die goed bekendstaan en vervuld zijn van de [[Heilige Geest|Geest]]" ([[Handelingen van de apostelen|Handelingen]] 6:1-6). In Handelingen worden ze geen [[diaken]]s genoemd, maar deze aanstelling wordt vaak gezien als de eerste vorm van het latere [[Kerkelijk ambt|ambt]] diaken ([[Grieks]]: διακονος, ''diakonos'', "dienaar" - [[Eerste brief van Paulus aan Timoteüs|1 Timoteüs]] 3:8-13). Ze werden als deel van de [[zeventig discipelen]] gezien.

Alle zeven diakens hebben een Griekse naam en waren [[Hellenisme|hellenisten]], wat hen van de [[Aramees]]-sprekende [[Hebreeën (Bijbel)|Hebreeën]] in de [[Vroege christendom|oergemeente]] onderscheidde. Hun taak was het zorgdragen voor de gemeenschappelijke maaltijd van de [[Gemeente (kerk)|gemeente]] en het ondersteunen van de weduwen uit de groep van Griekssprekende christenen, terwijl de geestelijke leiding van de gemeente voorbehouden bleef aan de twaalf apostelen onder leiding van [[Petrus]]. De zeven diakens dienden totdat de vroege kerk [[Jeruzalem]] ontvluchtte aan het begin van de [[Joodse Oorlog]] in 66 n.Chr.

{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Seven Deacons|oldid=1128568291|datum=20230124}}
* Hans Conzelmann (1989): ''Geschichte des Urchristentums'', in: ''Grundrisse zum Neuen Testament 5'', Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen, {{ISBN|3525513542}}
}}

[[Categorie:Diaken]]


text:
# Julius Hermann Schultes
Julius Hermann Schultes (Wenen, 4 februari 1804 - München, 1 september 1840) was een Oostenrijks botanicus.
Schultes volgde een studie geneeskunde aan de Landshut-universiteit en hield praktijk in Wenen. Hij was coauteur van de Roemer & Schultes-editie van Systema vegetabilium met zijn vader Josef August Schultes.

title: Julius Hermann Schultes

wikitext:
{{Infobox botanicus
| naam = Julius Hermann Schultes
| afbeelding =
| onderschrift =
| volledige naam =
| geboren = [[4 februari]] [[1804]]
| overleden = [[1 september]] [[1840]]
| land = {{AT}}
| bekend van =
| afkorting = Schult.f.
}}
'''Julius Hermann Schultes''' ([[Wenen]], [[4 februari]] [[1804]] - [[München]], [[1 september]] [[1840]]) was een [[Oostenrijk]]s [[botanicus]].

Schultes volgde een studie geneeskunde aan de [[Ludwig Maximilians-Universiteit|Landshut-universiteit]] en hield praktijk in [[Wenen]]. Hij was coauteur van de Roemer & Schultes-editie van ''Systema vegetabilium''<ref>{{la}} [http://books.google.com.ar/ebooks/reader?id=1okZAAAAYAAJ&hl=nl&printsec=frontcover&output=reader Systema vegetabilium]</ref> met zijn vader [[Josef August Schultes]].

== Externe links ==
*{{en}} [https://www.ipni.org/ipni/idAuthorSearch.do?id=9289-1 Julius Hermann Schultes] in de [[International Plant Names Index]] (IPNI).
*{{de}} [https://web.archive.org/web/20131230024211/http://dingler.culture.hu-berlin.de/person/pnd/117182567 Julius Hermann Schultes] in het Polytechnisches Journal.

{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Julius Hermann Schultes|oldid=275367507|datum=20100113}}
----
{{references}}
}}
{{Bibliografische informatie}}
{{Beginnetje|biologie|2010|01|13}}

{{DEFAULTSORT:Schultes, Julius Hermann}}
[[Categorie:Oostenrijks botanicus]]

title: Julius Hermann Schultes

Geboren: 4 februari 1804

Overleden: 1 september 1840

Geboorteland: Oostenrijk

title: Toelichting

Toelichting: De bovenaangeduide standaardaanduiding, conform de database bij IPNI, kan gebruikt worden om Julius Hermann Schultes aan te duiden bij het citeren van een botanische naam. In de Index Kewensis is een lijst te vinden van door deze persoon (mede) gepubliceerde namen.


text:
# Laad en Zaad
Laad en Zaad (Laard en Zaard, of Fries: Laerd en Saerd) is een buurtschap in de gemeente Súdwest-Fryslân, in de Nederlandse provincie Friesland. De buurtschap ligt ten zuidoosten van de stad Bolsward, langs de rijksweg A7. Laad en Zaad bestaat uit een tweetal nederzettingen, ook wel beschouwd als twee aparte buurtschappen.

## Algemene geschiedenis
In 19e eeuw werden de twee al samen gemeld als Zaad en Laard. De twee lagen van oorsprong in twee verschillende gemeenten. Saard viel tot 2011 tot de gemeente Bolsward terwijl Zaard tot 2011 onder de gemeente Wymbritseradeel viel.

## Laard
Laard is de zuidelijke en oostelijke van de twee en ligt aan de doodlopende weg Laerd en Saerd en bestaat uit een drietal boerderijen.  In 1481 werd Laard vermeld als Allaerd, in 1510 als tho laerd. De naam is een verbastering van het Oudfriese woord uurð, wat later terp is geworden. Laard is daarmee waarschijnlijk ontstaan op een terp. Deze was mogelijk lang, wat mogelijk het eerste element verklaard.

## Zaard
Zaard of ook wel Saard, ligt het dichtstbij Bolsward en bestaat uit een drietal boerderijen aan de weg Laad en Zaad. In 1398 werd het vermoedelijk vermeld als Zidwaerde, maar heel zeker is het niet dat het ook echt om dezelfde plaats gaat. In 1399 werd de plaats in ieder geval zeker vermeld als  Sauwert, in 1400 als Zuwairt, in 1466 als te Saerd, in 1476 als yn Zaerdra gued en in 1478 als Saerd. De plaatsnaam zou een verbastering kunnen zijn van een bewoonde hoogte, terp (werd).
Steden: Bolsward · Hindeloopen · IJlst · Sneek · Stavoren · Workum

Dorpen en gehuchten: Abbega · Allingawier · Arum · Blauwhuis · Bozum · Breezanddijk · Britswerd · Burgwerd · Cornwerd · Dedgum · Deersum · Edens · Exmorra · Ferwoude · Folsgare · Gaast · Gaastmeer · Gauw · Goënga · Greonterp · Hartwerd · Heeg · Hemelum · Hennaard · Hichtum · Hidaard · Hieslum · Hommerts · Idsegahuizum · IJsbrechtum · Indijk · It Heidenskip · Itens · Jutrijp · Kimswerd · Kornwerderzand · Koudum · Kubaard · Loënga · Lollum · Longerhouw · Lutkewierum · Makkum · Molkwerum · Nijhuizum · Nijland · Offingawier · Oosterend · Oosterwierum · Oosthem · Oppenhuizen · Oudega · Parrega · Piaam · Pingjum · Poppingawier · Rauwerd · Rien · Roodhuis · Sandfirden · Scharl · Scharnegoutum · Schettens · Schraard · Sijbrandaburen · Terzool · Tirns · Tjalhuizum · Tjerkwerd · Uitwellingerga · Waaxens · Warns · Westhem · Wieuwerd · Witmarsum · Wolsum · Wommels · Wons · Woudsend · Zurich

Buurtschappen: Abbegaasterketting · Anneburen · Arkum · Atzeburen · Baarderburen · Baburen · Bernsterburen · De Bieren · De Blokken · De Hel · De Grits · De Kat · De Klieuw · De Polle · De Wieren · Dijksterburen · Doniaburen · Draaisterhuizen · Driehuizen · Eemswoude · Engwerd · Engwier · Exmorrazijl · Feyteburen · Flansum · Galamadammen · Gooium · Grauwe Kat · Grote Wiske · Grotewierum · Harkezijl · Hayum · Hemert · Hidaarderzijl · Hoekens · Hornsterburen · Idzega · Idserdaburen · Indijk (Bozum) · Jet · Jonkershuizen · Jousterp · Jouswerd · Kampen · Kleine Gaastmeer · Kleine Wiske · Kleiterp · Kooihuizen · Koufurderrige  · Kromwal · Koudehuizum · Laaxum · Laad en Zaad · Lippenwoude · Lytshuizen · Makkum (Bozum) · Meilahuizen · Montsamaburen · Nijeburen · Nijeklooster · Nijezijl · Oosthem (Witmarsum) · Osingahuizen · Piekezijl · Remswerd · Rijtseterp · Scharneburen · Schrok · Sieswerd · Sjungadijk · Smallebrugge · Sotterum · Speers  · Strand · Swaanwerd · Swarte Beien · Tsjerkebuorren · Vierhuizen · Viersprong · Vijfhuis · Vissersburen  · Het Vliet· Westerlittens · Wolsumerketting · Wonneburen · Ypecolsga

 Voormalige buurtschappen: Aaksens · Angterp · De Band · Barsum · De Bird · Bittens · Bloemkamp · Bootland · Bovenburen · Doniawier · Goëngamieden · Hiddum · Houw · Knossens · De Nes · Ottenburen · Sandfirderrijp · Slijp · Spijk · De Weeren

Friesland: Steden en dorpen      Nederland: Provincies · Gemeenten

title: Laad en Zaad

wikitext:
{{Infobox plaats in Nederland
| naam = Laad en Zaad
| soort = Buurtschap
| provincie = [[Friesland]]
| gemeente = [[Súdwest-Fryslân]]
| inwoners =
| datum inwoners =
| netnummer =
| postcode = 8774 / 8701
| woonplaats = [[Wolsum]] / [[Bolsward]]
| verkeersader = {{Pictogram weg Nederland A-weg|7}}
| lat_deg = 53
| lat_min = 3
| lat_sec = 10.3
| lon_deg = 5
| lon_min = 32
| lon_sec = 54
| image =
| caption =
| extra portaal = Súdwest-Fryslân
}}
'''Laad en Zaad''' (''Laard en Zaard'', of [[Westerlauwers Fries|Fries]]: ''Laerd en Saerd'') is een [[buurtschap]] in de gemeente [[Súdwest-Fryslân]], in de Nederlandse provincie [[Friesland]]. De buurtschap ligt ten zuidoosten van de stad [[Bolsward]], langs de rijksweg [[Rijksweg 7|A7]]. Laad en Zaad bestaat uit een tweetal nederzettingen, ook wel beschouwd als twee aparte buurtschappen.

==Algemene geschiedenis==
In 19e eeuw werden de twee al samen gemeld als ''Zaad en Laard''. De twee lagen van oorsprong in twee verschillende gemeenten. Saard viel tot 2011 tot de gemeente [[Bolsward (gemeente)|Bolsward]] terwijl Zaard tot 2011 onder de gemeente [[Wymbritseradeel (gemeente 1984-2010)|Wymbritseradeel]] viel.

==Laard==
'''Laard''' is de zuidelijke en oostelijke van de twee en ligt aan de doodlopende weg Laerd en Saerd en bestaat uit een drietal boerderijen.  In 1481 werd Laard vermeld als ''Allaerd'', in 1510 als ''tho laerd''. De naam is een verbastering van het Oudfriese woord uurð, wat later [[terp]] is geworden. Laard is daarmee waarschijnlijk ontstaan op een terp. Deze was mogelijk lang, wat mogelijk het eerste element verklaard.

==Zaard==
'''Zaard''' of ook wel S''aard'', ligt het dichtstbij Bolsward en bestaat uit een drietal boerderijen aan de weg Laad en Zaad. In 1398 werd het vermoedelijk vermeld als ''Zidwaerde'', maar heel zeker is het niet dat het ook echt om dezelfde plaats gaat. In 1399 werd de plaats in ieder geval zeker vermeld als '' Sauwert'', in 1400 als ''Zuwairt'', in 1466 als ''te Saerd'', in 1476 als ''yn Zaerdra gued'' en in 1478 als ''Saerd''. De plaatsnaam zou een verbastering kunnen zijn van een bewoonde hoogte, [[terp]] (werd).

{{Appendix|2=
* G. van Berkel & K. Samplonius (2018), ''Nederlandse plaatsnamen verklaard''
* Gildemacher, Karel F. (2007). ''Friese plaatsnamen: alle steden, dorpen en gehuchten''. Leeuwarden, Friese Pers/Noordboek.
{{References}}
}}

{{Navigatie gemeente Súdwest-Fryslân}}
{{Coor title dms|53|03|10.3|N|5|32|54|E|type:city_scale:12500_region:NL}}

[[Categorie:Geografie van Súdwest-Fryslân]]
[[Categorie:Buurtschap in Friesland]]

title: Situering

Provincie: Friesland

Gemeente: Súdwest-Fryslân

Coördinaten: 53° 3′ NB, 5° 33′ OL

title: Overig

Woonplaats (BAG): Wolsum / Bolsward

Portaal: Nederland · Súdwest-Fryslân


text:
# Dasyrhamphis nigritus
Dasyrhamphis nigritus is een vliegensoort uit de familie van de dazen (Tabanidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1794 door Fabricius.

title: Dasyrhamphis nigritus

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Dasyrhamphis nigritus''
| afbeelding =
| orde = [[Diptera]] (Tweevleugeligen)
| onderorde = [[Vliegen (dieren)|Brachycera]] (Vliegen)
| familie = [[Dazen|Tabanidae]] (Dazen)
| geslacht = ''[[Dasyrhamphis]]''
| w-naam = ''Dasyrhamphis nigritus''
| auteur = Fabricius
| datum = 1794
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Dasyrhamphis nigritus''''' is een [[vliegen (dieren)|vliegen]]soort uit de familie van de [[Dazen|dazen (Tabanidae)]].<ref>{{Link Fauna Europaea|id=66355|naam=''Dasyrhamphis nigritus''}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1794 door Fabricius.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|06|29}}

[[Categorie:Dazen]]

title: Dasyrhamphis nigritus

Orde: Diptera (Tweevleugeligen)

Onderorde: Brachycera (Vliegen)

Familie: Tabanidae (Dazen)

Geslacht: Dasyrhamphis

title: Soort


text:
# Eucalyptus erythrocorys
Eucalyptus erythrocorys is een kleine groenblijvende boom uit de mirtefamilie (Myrtaceae). De soort komt van nature voor in West-Australië. In Australië zijn de gangbare naam voor de boom de aboriginesnaam illyarrie, red-capped gum en helmet nut gum. De boom wordt 5 tot 7 meter hoog.

## Kenmerken
De boomstam heeft een gladde witte schors. De schors vervelt en verliest bruine schilfers.
De jonge blaadjes groeien tegenoverstaand in paren. De blaadjes zijn 7-13 × 3-5 cm groot, breed lancetvormig tot ovaal, gesteeld en bleekgroen tot grijs met korte stijve haren. De volwassen bladeren groeien ook tegenoverstaand in paren. Ze zijn 12-16 × 1,5-4 cm, eenkleurig donkergroen, smal tot breed lancetvormig, sikkelvormig, leerachtig en gesteeld. De nervatuur is matig opvallend tot opvallend. De zijnerven liggen in een hoek van 30° à 40° tot de middennerf.
De boom bloeit van maart tot december en rond Perth van februari tot april. Ze produceert veel nectar en weinig pollen. De knoppen zijn 40-45 × 20-25 mm groot en zittend. De okselstandige bloem staat op een platte, 10 tot 15 mm dikke, 30 mm lange stengel. Ze heeft een heeft een driebloemig scherm. Het operculum is scharlakenrood en baretvormig met vier verhoogde kruisvormige randen, gerimpeld of wratachtig en maar half zo lang maar breder dan de viertandige geribde, breed-kegelvormige bloembodem.
De vrucht is zittend, 50 x 60 mm groot, breed klokvormig, een beetje kantig, onregelmatig geribd, dik en houtig. De vruchten zijn zo talrijk dat de takken soms gaan treuren.
Het hout van de boom is lichtbruin, zacht en breekbaar. De boom niet geschikt voor bosbouwdoeleinden.

## Habitat
De boom groeit van nature op kalkhoudende grond in de tropische en subtropische kustgebieden ten noorden van Perth en van het nationaal park Kalbarri. Hij wordt voor zijn sierlijke bloemen gekweekt en weet zich aan verschillende ondergronden aan te passen. De boom groeit zowel in zanderige als zware grond en in graniethoudende leemgrond in gebieden met weinig neerslag. Hij reageert goed op een snoeibeurt.

## Taxonomie
De boom werd voor het eerst beschreven door Ferdinand von Mueller in 1860.

## Galerij
- Bloemen en bladeren
- Knoppen en opercula
- De Illyarrie in zijn habitat

... ·
E. brevistylis ·
E. camaldulensis ·
E. diversicolor (Karri) ·
E. erythrocorys ·
E. eudesmioides ·
E. globulus (Blauwe gomboom) ·
E. gomphocephala ·
E. guilfoylei ·
E. gunnii (Cidergomboom) ·
E. jacksonii ·
E. loxophleba ·
E. marginata (Jarrah) ·
E. rudis ·
E. viminalis (Suikereucalyptus) ·
E. wandoo (Wandoo) ·
...

title: Eucalyptus erythrocorys

wikitext:
{{Taxobox
| type = plant
| naam = ''Eucalyptus erythrocorys''
| titelweergave = cursief
| afbeelding = Erythrocorysbranch.jpg
| afbeeldingtekst =
| rijk = ''[[Planten|Plantae]]'' (Planten)
| stam = ''[[Embryophyta]]'' (Landplanten)
| klasse = ''[[Spermatopsida]]'' (Zaadplanten)
| clade1 = [[Bedektzadigen]]
| clade2 = [['nieuwe' Tweezaadlobbigen]]
| clade4 = [[Rosiden]]
| orde = ''[[Myrtales]]''
| familie = ''[[Myrtaceae]]'' (Mirtefamilie)
| taxon= [[Soort]]
| geslacht = ''[[Eucalyptus]]'' (Eucalyptus)
| w-naam =
| auteur = [[Ferdinand von Mueller|F.Muell.]]
| datum = 1860
| afbeelding2 = E._erythrocorys.JPG
}}

'''''Eucalyptus erythrocorys''''' is een kleine [[groenblijvend]]e [[boom (plant)|boom]] uit de [[mirtefamilie]] (''Myrtaceae''). De soort komt van nature voor in [[West-Australië]]. In Australië zijn de gangbare naam voor de boom de [[Aborigines (Australië)|aborigines]]naam ''illyarrie'', red-capped gum en helmet nut gum. De boom wordt 5 tot 7 meter hoog.

== Kenmerken ==
De boomstam heeft een gladde witte [[schors]]. De schors vervelt en verliest bruine schilfers.<ref name="Penf">{{Citeer boek|achternaam=Penfold|voornaam=A.R.|medeauteurs=Willis J.L.|datum=1961|titel=The Eucalyptys|hoofdstuk=XV|uitgever=Leonard Hill Books Ltd.|plaats = Londen|pagina's=334|taal=en}}</ref>

De jonge blaadjes groeien tegenoverstaand in paren. De blaadjes zijn 7-13 × 3-5 cm groot, breed lancetvormig tot ovaal, gesteeld en bleekgroen tot grijs met korte stijve haren. De volwassen bladeren groeien ook tegenoverstaand in paren. Ze zijn 12-16 × 1,5-4 cm, eenkleurig donkergroen, smal tot breed lancetvormig, sikkelvormig, leerachtig en gesteeld. De nervatuur is matig opvallend tot opvallend. De zijnerven liggen in een hoek van 30° à 40° tot de middennerf.<ref name="Penf" /><ref name="ANPS">{{Citeer web|url=http://anpsa.org.au/e-ery.html|titel=Eucalyptus erythrocorys|taal=en|uitgever=Australian Native Plants Society|bezochtdatum=22 juni 2019|archiefdatum=1 juli 2019|archiefurl=https://web.archive.org/web/20190701173609/http://anpsa.org.au/e-ery.html|dodeurl=ja}}</ref>

De boom bloeit van maart tot december en rond [[Perth (Australië)|Perth]] van februari tot april. Ze produceert veel nectar en weinig pollen. De knoppen zijn 40-45 × 20-25 mm groot en zittend. De okselstandige bloem staat op een platte, 10 tot 15 mm dikke, 30 mm lange [[stengel]]. Ze heeft een heeft een driebloemig scherm. Het [[operculum (bloemen)|operculum]] is scharlakenrood en baretvormig met vier verhoogde kruisvormige randen, gerimpeld of wratachtig en maar half zo lang maar breder dan de viertandige geribde, breed-kegelvormige bloembodem.<ref name="Penf" />

De vrucht is zittend, 50 x 60 mm groot, breed klokvormig, een beetje kantig, onregelmatig geribd, dik en houtig.<ref name="Penf" /> De vruchten zijn zo talrijk dat de takken soms gaan treuren.<ref name="ANPS" />

Het hout van de boom is lichtbruin, zacht en breekbaar. De boom niet geschikt voor bosbouwdoeleinden.<ref name="Penf" />

== Habitat ==
De boom groeit van nature op kalkhoudende grond in de tropische en subtropische kustgebieden ten noorden van Perth en van het [[nationaal park Kalbarri]]. Hij wordt voor zijn sierlijke bloemen gekweekt en weet zich aan verschillende ondergronden aan te passen. De boom groeit zowel in zanderige als zware grond en in graniethoudende leemgrond in gebieden met weinig neerslag.<ref name="Penf" /> Hij reageert goed op een snoeibeurt.<ref name="ANPS" />

== Taxonomie ==
De boom werd voor het eerst beschreven door [[Ferdinand von Mueller]] in 1860.<ref name="Penf" /><ref>{{Citeer web |url=http://keyserver.lucidcentral.org:8080/euclid/data/02050e02-0108-490e-8900-0e0601070d00/media/Html/Eucalyptus_erythrocorys.htm|titel=Eucalyptus erythrocorys|taal=en|uitgever=EUCLID|bezochtdatum=27 juni 2019|archiefurl=https://web.archive.org/web/20190510115137/http://keyserver.lucidcentral.org:8080/euclid/data/02050e02-0108-490e-8900-0e0601070d00/media/Html/Eucalyptus_erythrocorys.htm|archiefdatum=2019-05-10}}</ref>

== Galerij ==

<gallery>
CSIRO_ScienceImage_11601_Flowering_gum_Margaret_River_Western_Australia.jpg|Bloemen en bladeren
Eucalyptus_erythrocorys_operculum.jpg|Knoppen en opercula
Eucalyptus_erythrocorys_1c.JPG|De Illyarrie in zijn habitat
</gallery>

{{Commonscat|Eucalyptus erythrocorys}}

{{Appendix|2=
;Externe links
* [https://anpsa.org.au/index.html Australian Native Plants Society]
;Bronnen
*{{Citeer boek
| achternaam = Penfold
| voornaam = A.R.
| auteurlink =
| medeauteurs = Willis J.L.
| datum = 1961
| titel = The Eucalyptys
| hoofdstuk =
| uitgever = Leonard Hill Books Ltd.
| plaats = Londen
| ISBN =
| NUR =
| pagina's = 551
| taal = en
| URL =
| bezochtdatum =
}}
*{{Citeer boek
| achternaam = Chippendale
| voornaam = George M.
| auteurlink =
| medeauteurs = Wolf Ludek
| datum = 1981
| titel = The Natural Distribution of Eucalyptus in Australia
| hoofdstuk =
| uitgever = Australian National Parks and Wildlife Service
| plaats =
| ISBN = 0-642-89678-X
| NUR =
| pagina's = [https://archive.org/details/naturaldistribut0000chip/page/192 192]
| taal = en
| URL = https://archive.org/details/naturaldistribut0000chip
| bezochtdatum =
}}
;Referenties
{{References}}
}}

{{Navigatie Eucalyptus}}

[[Categorie:Eucalyptus|erythrocorys]]
[[Categorie:Endemische plant uit Australië]]

title: Eucalyptus erythrocorys

Rijk: Plantae (Planten)

Stam: Embryophyta (Landplanten)

Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten)

Clade:
Bedektzadigen
'nieuwe' Tweezaadlobbigen
Rosiden

Orde: Myrtales

Familie: Myrtaceae (Mirtefamilie)

Geslacht: Eucalyptus (Eucalyptus)

title: Soort


text:
# Rachiopogon rubescens
Rachiopogon rubescens is een vliegensoort uit de familie van de roofvliegen (Asilidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1914 door White.

title: Rachiopogon rubescens

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Rachiopogon rubescens''
| afbeelding =
| orde = [[Diptera]] (Tweevleugeligen)
| onderorde = [[Vliegen (dieren)|Brachycera]] (Vliegen)
| familie = [[Roofvliegen|Asilidae]] (Roofvliegen)
| geslacht = ''[[Rachiopogon]]''
| w-naam = ''Rachiopogon rubescens''
| auteur = White
| datum = 1914
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Rachiopogon rubescens''''' is een [[Vliegen (dieren)|vliegen]]soort uit de familie van de [[Roofvliegen|roofvliegen (Asilidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Asilidae}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1914 door White.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|28}}

[[Categorie:Roofvliegen]]

title: Rachiopogon rubescens

Familie: Asilidae (Roofvliegen)

Geslacht: Rachiopogon

title: Soort