text:
# Pools-Litouws-Teutoonse Oorlog
De Pools-Litouws-Teutoonse Oorlog of de Grote Oorlog vond plaats tussen 1409 en 1411. Hierin stonden het koninkrijk Polen en het groothertogdom Litouwen tegenover de Duitse Orde. De oorlog vond zijn aanleiding in de lokale Samogitische opstand en begon toen de Teutoonse ridders Polen binnenvielen in augustus 1409. Toen geen van beide zijden klaar bleek voor een open oorlog, slaagde Wenceslaus IV van Bohemen erin een wapenstilstand van 9 maanden te bewerkstelligen. Toen de wapenstilstand eindigde in 1410, werd de Duitse Orde beslissend verslagen in de Slag bij Tannenberg, een van de grootste veldslagen in middeleeuws Europa. Het grootste deel van de Teutoonse bevelhebbers werd gedood of gevangengenomen. Hoewel ze verslagen waren, doorstonden de Teutoonse ridders het beleg van hun hoofdstad Mariënburg en leden slechts kleine territoriale verliezen door de Eerste Vrede van Thorn. Territoriale conflicten bleven echter duren tot de Vrede van Meln in 1422. De Orde zou echter nooit meer tot haar vroegere glorie terugkeren en de herstelbetaling die ze moest betalen zorgde voor interne conflicten en economische terugval in haar grondgebied. De oorlog veranderde de machtsverhoudingen in Centraal-Europa en kenmerkte de opkomst van de Pools-Litouwse Unie als de dominante macht in de regio.

## Achtergrond
In het jaar 1230 gingen de Teutoonse ridders, een ridderorde uit de kruistochten, naar het Kulmerland en lanceerden op vraag van Koenraad I, de koning van de Mazovische Slaven, de Pruisische Kruistocht tegen de heidense Pruisen. Met de hulp van de paus en de Heilige Roomse keizer veroverden en bekeerden de Teutonen de Pruisen tegen 1290 en verschoven hun aandacht naar het heidense groothertogdom Litouwen. De ridders vochten ongeveer honderd jaar in de Litouwse Kruistocht door de Litouwse landen te plunderen, vooral Samogitië aangezien het de ridders in Pruisen scheidde van hun mederidders in Lijfland. De grensgebieden veranderden in een onbewoonde wildernis, maar de ridders verkregen erg weinig grondgebied. De Litouwen gaven Samogitië eerst op tijdens de Litouwse Burgeroorlog in het Verdrag van Dubysa. Het gebied werd opgegeven om zo de hulp te verkrijgen van de Teutoonse ridders.
In 1385 stelde groothertog Jagiello voor om te trouwen met koningin Hedwig van Polen (1373-1399). Jagiello bekeerde zich tot het christendom en werd koning van Polen. Zo ontstond er dus een personele unie tussen het koninkrijk Polen en het groothertogdom Litouwen. De officiële kerstening van Litouwen zorgde ervoor dat de Teutoonse Orde geen religieuze motivering meer had voor oorlogen in dat gebied. De ridders antwoordden echter door de oprechtheid van de bekering van Jagiello in vraag te stellen. Ze brachten deze zaak zelfs voor het pauselijk hof. De territoriale conflicten over Samogitië, dat in Teutoonse handen was gevallen in 1404, bleven ondertussen bestaan. Verder maakte Polen ook aanspraak op Dobrzyń en Danzig (Gdańsk). De twee staten waren echter weinig in oorlog geweest sinds het Verdrag van Kalisz in 1343.

## Verloop

### Opstand, strijd en vredesverdrag
In mei 1409 brak er een opstand uit in het stuk van Samogitië dat in Teutoonse handen was. Litouwen steunde de opstand en de ridders dreigden ermee dat land binnen te vallen. Polen kondigde zijn steun voor de Litouwers aan en dreigde op zijn beurt om Pruisen binnen te vallen. Toen de Teutonen zich opnieuw terugkeerden uit Samogitië verklaarde de Teutoonse grootmeester Ulrich von Jungingen de oorlog aan Polen en Litouwen. Dit was op 6 augustus 1409. De ridders hoopten dat ze Polen en Litouwen apart zouden kunnen verslaan, en begonnen een inval in Groot-Polen en Koejavië. De Polen waren niet voorbereid, en de ridders brandden het kasteel van Dobrin plat, namen Bobrowniki in na een beleg van 14 dagen, veroverden Bydgoszcz (Bromberg) en plunderden verschillende dorpen. De Polen organiseerden tegenaanvallen en heroverden Bydgoszcz. Ondertussen vielen de Samogitiërs Memel Klaipėda aan. Geen van beide zijden was echter klaar voor een open oorlog.
Wenceslaus, de Heilige Roomse keizer, stemde ermee in als bemiddelaar op te treden. Op 8 oktober 1409 werd er een wapenstilstand overeengekomen; deze zou ten einde komen op 24 juni 1410. Beide zijden gebruikten deze tijd om zich beter voor te bereiden op de oorlog; ze verzamelden soldaten en deden pogingen tot onderhandelingen met andere staten. Beide zijden stuurden brieven en gezanten waarin ze elkaar beschuldigden van verschillende wandaden en bedreigingen tegen het christendom. Wenceslaus, die een geschenk van 60.000 florijnen kreeg van de Teutoonse ridders, verklaarde dat Samogitië rechtens toebehoorde aan hen en dat enkel Dobrzyń opnieuw over moest gaan op Polen. De ridders betaalden ook 300.000 dukaten aan Sigismund van Hongarije, die aanspraak maakte op het Vorstendom Moldavië, in ruil voor militaire hulp. Sigismund probeerde de Pools-Litouwse alliantie te verbreken door Vytautas een koningskroon aan te bieden; als die deze kroon aannemen, zou hij de voorwaarden van het verdrag tussen Polen en Litouwen schenden en zo spanning creëren tussen de twee staten. Ondertussen slaagde Vytautas erin een wapenstilstand te bekomen met de Lijflandse Orde.

### Strategie en mars in Pruisen
Tegen december 1409 waren Jagiello en Vytautas overeengekomen dat ze eenzelfde strategie zouden toepassen: hun legers zouden zich bij elkaar aansluiten en samen naar Mariënburg (Malbork) opmarcheren, de hoofdstad van de Teutoonse Orde. De ridders verwachtten de verenigde aanval niet en maakten zich gereed voor een dubbele invasie – een door de Polen langs de Wisła richting Danzig (Gdańsk) en door de Litouwers langs de Memel richting Ragnit (Neman). Om deze bedreiging tegen te gaan concentreerde Ulrich von Jungingen zijn soldaten in Schwetz (Świecie), een centrale locatie van waaruit zijn leger tamelijk snel kon reageren op een invasie vanuit welke richting ook. Om hun plannen geheim te houden en zo de ridders te misleiden organiseerden Jagiello en Vytautas verschillende plundertochten in de grensgebieden, waardoor de ridders gedwongen waren om in Schwetz te blijven.
De eerste fase van de veldtocht van Grunwald was het verzamelen van de Pools-Litouwse troepen bij Czerwińsk, op ongeveer 80 km van de Pruisische grens. Hier stak het geallieerde leger de Wisła over met een ponton. Dit manoeuvre, dat precisie en goede coördinatie vereiste over de multi-etnische soldaten, werd voltooid in ongeveer een week (24 tot 30 juni 1410). Na de oversteek sloten Masovische soldaten onder Ziemovit IV en Jan I zich aan bij het leger. Ze trokken daarna verder richting Mariënburg, de hoofdstad van de Teutonen, op 3 juli. Ze staken de Pruisische grens over op 9 juli. Zodra Ulrich van Jungingen de Pools-Litouwse bedoelingen begreep, liet hij 3.000 man achter in Schwertz onder Heinrich von Plauen en marcheerde zelf met het grootste deel van zijn leger naar de rivier de Drewenz (Drwęca) bij Kauernik (Kurzętnik) om daar een sterke verdedigingslinie op te zetten. Op 11 juli besloot Jagiello de rivier niet over te steken bij zo'n goed verdedigde positie. Zijn leger zou daarentegen oostwaarts gaan richting de bron van de rivier om zo zonder problemen te kunnen marcheren richting Mariënburg. Het Teutoonse leger volgde de Drewenzrivier noordwaarts, stak het over bij Löbau (Lubawa) en ging daarna parallel met het Pools-Litouwse leger oostwaarts. Dat laatste plunderde het dorp Gilgenburg (Dąbrówno). Von Jungingen was zo woedend door de wreedheden die daar begaan waren dat hij zwoer dat hij de indringers zou verslaan.

### Slag bij Tannenberg
De Slag bij Tannenberg vond plaats op 15 juli 1410 tussen de dorpen Grunwald, Tannenberg (Stębark) en Ludwigsdorf (Łodwigowo). Moderne schattingen over de getallensterktes gaan van 16.500 tot 39.000 voor het Pools-Litouwse leger en van 11.000 tot 27.000 voor de Teutonen. Het Pools-Litouwse leger bevatte soldaten van verschillende nationaliteiten en religies: de Rooms-Katholieke Pools-Litouwse troepen vochten samen met de heidense Samogitiërs, orthodoxe Roetheniërs en islamitische Tataren. Tweeëntwintig verschillende volkeren, waaronder het meeste Germaanse, sloten zich aan bij de Teutonen.
De ridders hoopten dat de Polen of Litouwen eerst zouden aanvallen en stuurden twee zwaarden, bekend als de Grunwaldzwaarden, om zo Jagiello en Vytautas 'uit te nodigen' voor een veldslag. De Litouwers vielen ook eerst aan, maar na meer dan een uur van zware gevechten sloeg de Litouwse lichte cavalerie op de vlucht. De reden voor deze aftocht – of het nu een op voorhand bedacht manoeuvre of slechts een gewone vlucht was – blijft voer voor discussie. Hierop volgden zware gevechten tussen de Poolse en Teutoonse soldaten en deze kwamen zelfs tot aan het koninklijke kamp van Jagiello. Een ridder viel zelfs Jagiello aan, maar die werd gered door de koninklijke secretaris, Zbigniew Oleśnicki. Toen de Poolse eenheden de gevechten leken te winnen, keerden de Litouwers terug naar de veldslag. Toen grootmeester von Jungingen een doorbraak door de Litouwse linies te forceren, sneuvelde hij. Omsingeld en zonder leider begonnen de Teutoonse ridders zich terug te trekken naar hun kamp in de hoop hun wagens zo te zetten dat ze hen beschermden als muren. Deze verdediging werd echter snel doorbroken en het kamp werd geplunderd. Volgens een ooggetuige stierven er toen meer ridders dan op het slagveld zelf.
De nederlaag van de Teutoonse ridders was volledig. Er sneuvelden ongeveer 8.000 soldaten in het Teutoonse leger en 14.000 van hen werden gevangengenomen. Het grootste deel van de ordeleden zelf sneuvelden, waaronder het grootste deel van de bevelhebbers. De hoogste Teutoonse officier die de slag wist te ontsnappen was Werner von Tettinger. Het grootste deel van de gevangengenomen voetsoldaten en huurlingen werden kort na de veldslag vrijgelaten. De edelmannen werden gevangen gehouden en er werd veel losgeld gevraagd voor hen.

### Beleg van Mariënburg
Na de slag treuzelden de Poolse en Litouwse troepen om de Teutoonse hoofdstad Mariënburg (Malbork) aan te vallen door drie dagen op het slagveld te blijven. Daarna marcheerden ze ernaartoe met dagmarsen van gemiddeld 15 km. De hoofdmacht bereikte het inmiddels sterk verdedigde Mariënburg pas op 26 juli. Deze vertraging gaf Heinrich von Plauen voldoende tijd om een verdediging te organiseren. De Poolse historicus Paweł Jasienica denkt dat dit met opzet gedaan werd door Jagiello, die de vernederde maar nog niet vernietigde Orde wilde behouden zodat de machtsverhoudingen tussen Polen (dat waarschijnlijk de meeste bezittingen van de Orde zou verkrijgen als ze volledig verslagen werden) en Litouwen gelijk bleven. Maar een tekort aan primaire bronnen zorgt ervoor dat er geen zekere reden kan worden gegeven.
Jagiello zond zijn troepen ondertussen naar andere Teutoonse forten. Deze gaven zich vaak over zonder veel tegenstand. Hieronder waren ook de grotere steden Danzig (Gdańsk), Thorn (Toruń) en Elbing (Elbląg). Slechts acht kastelen bleven in Teutoonse handen. De Poolse en Litouwse belegeraars van Mariënburg waren niet voorbereid op een lang beleg. Ze hadden een munitietekort, de soldaten hadden een laag moreel, en een dysenterie-epidemie was uitgebroken in het kamp. De Teutoonse ridders vroegen hun bondgenoten om hulp en Sigismund van Hongarije, Wenceslaus en de Lijflandse Orde beloofden financiële hulp en versterkingen te sturen. Het Beleg van Mariënburg werd opgeheven op 19 september. De Pools-Litouwse garnizoenen uit de bezette forten verlieten die en keerden terug naar huis. Daardoor konden de ridders de kastelen snel heroveren. Tegen het einde van oktober bleven slechts vier Teutoonse kastelen langs de grens in Poolse handen. Jagiello bracht een nieuw leger op de been en versloeg de ridders opnieuw in de Slag bij Koronowo op 10 oktober 1410. Na enkele andere gevechten besloten beide zijden om met de onderhandelingen te beginnen.

## Nasleep
De Eerste Vrede van Thorn werd getekend op 1 februari 1411. De ridders gaven het land rond Dobrzyń op, en eveneens hun aanspraken op Samogitië tijdens het leven van Jagiello en Vytautas. Er zouden echter nog twee oorlogen komen (de Hongeroorlog van 1414 en de Pools-Teutoonse Oorlog van 1422) vooraleer het Verdrag van Melno de territoriale conflicten zou oplossen. De Polen en Litouwers waren er niet in geslaagd om de militaire overwinning om te zetten in territoriale of diplomatische aanwinsten. De Vrede van Thorn zorgde er echter wel voor dat de Teutoonse ridders veel herstelbelasting moesten betalen, waarvan ze nooit meer zouden herstellen. Ze moesten een schadevergoeding in zilver betalen, geschat op tien keer de jaarlijkse inkomst van de koning van Engeland, die ze moesten betalen in vier jaar. De ridders gingen zware leningen aan om te kunnen betalen. Zo confisqueerden ze goud en zilver van kerken en verhoogden de belastingen. De grote Pruisische steden, Danzig en Thorn kwamen in opstand tegen deze belastingverhogingen. De nederlaag bij Tannenberg zorgde ervoor dat de ridders nog maar weinig mankracht hadden om hun overgebleven gebieden te beschermen. Aangezien zowel Polen als Litouwen nu christelijke landen waren, was het voor de ridders moeilijk om nieuwe kruisvaarders te rekruteren. De Teutoonse grootmeesters moesten daarom vertrouwen op huurlingen, wat erg duur was voor hun al lege schatkist. De interne conflicten, economische achteruitgang en belastingverhogingen leidden tot onrust en de stichting van de Pruisische Bond in 1441. Dat leidde op zijn beurt tot een aantal conflicten die hun hoogtepunt bereikten in de Dertienjarige Oorlog.

title: Pools-Litouws-Teutoonse Oorlog

wikitext:
{{Infobox militair conflict
| conflict    =Pools-Litouws-Teutoonse Oorlog
| partof      =de [[Kruistocht]]
| afbeelding  =Matejko Battle of Grunwald.jpg
| onderschrift=''[[Slag bij Grunwald]]'' door [[Jan Matejko]] (1878)
| date        =6 augustus 1409 – 1 februari 1411
| place       =[[Duitse Ordestaat]]
| result      =[[Eerste Vrede van Thorn]]
Verval van de [[Duitse Orde]]
| status      =
| combatant1  =[[Duitse Orde]]
[[Terra Mariana]]
 [[Hertogdom Pommeren]]
[[Koninkrijk Denemarken]]
[[Hertogdom Oels]]
[[Heilige Roomse Rijk]]
| combatant2  =[[Koninkrijk Polen (1385-1569)|Koninkrijk Polen]]
[[Groothertogdom Litouwen]]
[[Hussieten]]
| commander1  =[[Ulrich van Jungingen]] †
[[Hendrik de Oudere van Plauen|Hendrik van Plauen]]
| commander2  =[[Wladislaus II Jagiello]]
[[Vytautas de Grote]]
| units1      =
| units2      =
| strength1   =
| strength2   =
| strength3   =
| casualties1 =
| casualties2 =M
| casualties3 =
| notes       =
| campaignbox =
}}

De '''Pools-Litouws-Teutoonse Oorlog''' of de '''Grote Oorlog''' vond plaats tussen [[1409]] en [[1411]]. Hierin stonden het [[Koninkrijk Polen (1385-1569)|koninkrijk Polen]] en het [[groothertogdom Litouwen]] tegenover de [[Duitse Orde]]. De oorlog vond zijn aanleiding in de lokale [[Samogitië|Samogitische]] opstand en begon toen de Teutoonse ridders Polen binnenvielen in augustus 1409. Toen geen van beide zijden klaar bleek voor een open oorlog, slaagde [[Wenceslaus (rooms-koning)|Wenceslaus IV van Bohemen]] erin een wapenstilstand van 9 maanden te bewerkstelligen. Toen de wapenstilstand eindigde in [[1410]], werd de [[Duitse Orde]] beslissend verslagen in de [[Slag bij Tannenberg (1410)|Slag bij Tannenberg]], een van de grootste veldslagen in middeleeuws Europa. Het grootste deel van de Teutoonse bevelhebbers werd gedood of gevangengenomen. Hoewel ze verslagen waren, doorstonden de Teutoonse ridders het [[Beleg van Mariënburg|beleg van hun hoofdstad Mariënburg]] en leden slechts kleine territoriale verliezen door de [[Eerste Vrede van Thorn]]. Territoriale conflicten bleven echter duren tot de Vrede van Meln in [[1422]]. De Orde zou echter nooit meer tot haar vroegere glorie terugkeren en de [[herstelbetaling]] die ze moest betalen zorgde voor interne conflicten en economische terugval in haar grondgebied. De oorlog veranderde de machtsverhoudingen in Centraal-Europa en kenmerkte de opkomst van de Pools-Litouwse Unie als de dominante macht in de regio.

==Achtergrond==
[[Bestand:Map of the Grand Duchy of Lithuania (pink) and the Crown of the Kingdom of Poland (red) in 1386 - 1434.png|thumb|Polen en Litouwen (1386-1434)]]

In het jaar [[1230]] gingen de [[Teutoonse ridders]], een [[Militaire orde|ridderorde]] uit de [[kruistochten]], naar het [[Kulmerland]] en lanceerden op vraag van Koenraad I, de koning van de [[Hertogdom Mazovië|Mazovische]] [[Slavische volkeren|Slaven]], de [[Pruisische Kruistocht]] tegen de [[heidendom|heidense]] [[Pruisen (volk)|Pruisen]]. Met de hulp van de paus en de [[Lijst van Rooms-Duitse koningen en keizers|Heilige Roomse keizer]] veroverden en bekeerden de Teutonen de Pruisen tegen 1290 en verschoven hun aandacht naar het heidense [[groothertogdom Litouwen]]. De ridders vochten ongeveer honderd jaar in de [[Litouwse Kruistocht]] door de Litouwse landen te plunderen, vooral [[Samogitië]] aangezien het de ridders in Pruisen scheidde van hun [[Lijflandse Orde|mederidders in Lijfland]]. De grensgebieden veranderden in een onbewoonde wildernis, maar de ridders verkregen erg weinig grondgebied. De Litouwen gaven Samogitië eerst op tijdens de Litouwse Burgeroorlog in het Verdrag van Dubysa. Het gebied werd opgegeven om zo de hulp te verkrijgen van de Teutoonse ridders.

In [[1385]] stelde groothertog [[Wladislaus II Jagiello|Jagiello]] voor om te trouwen met koningin [[Hedwig van Polen (1373-1399)]]. Jagiello bekeerde zich tot het christendom en werd koning van Polen. Zo ontstond er dus een [[personele unie]] tussen het koninkrijk Polen en het groothertogdom Litouwen. De officiële kerstening van Litouwen zorgde ervoor dat de Teutoonse Orde geen religieuze motivering meer had voor oorlogen in dat gebied. De ridders antwoordden echter door de oprechtheid van de bekering van Jagiello in vraag te stellen. Ze brachten deze zaak zelfs voor het [[pauselijk hof]]. De territoriale conflicten over Samogitië, dat in Teutoonse handen was gevallen in 1404, bleven ondertussen bestaan. Verder maakte Polen ook aanspraak op Dobrzyń en Danzig ([[Gdańsk]]). De twee staten waren echter weinig in oorlog geweest sinds het [[Verdrag van Kalisz (1343)|Verdrag van Kalisz]] in [[1343]].

== Verloop ==
=== Opstand, strijd en vredesverdrag ===
In mei [[1409]] brak er een opstand uit in het stuk van Samogitië dat in Teutoonse handen was. Litouwen steunde de opstand en de ridders dreigden ermee dat land binnen te vallen. Polen kondigde zijn steun voor de Litouwers aan en dreigde op zijn beurt om Pruisen binnen te vallen. Toen de Teutonen zich opnieuw terugkeerden uit Samogitië verklaarde de Teutoonse grootmeester [[Ulrich von Jungingen]] de oorlog aan Polen en Litouwen. Dit was op 6 augustus 1409. De ridders hoopten dat ze Polen en Litouwen apart zouden kunnen verslaan, en begonnen een inval in [[Groot-Polen (historische regio)|Groot-Polen]] en [[Koejavië]]. De Polen waren niet voorbereid, en de ridders brandden het kasteel van [[Dobrzyń nad Wisłą|Dobrin]] plat, namen [[Bobrowniki (Koejavië-Pommeren)|Bobrowniki]] in na een beleg van 14 dagen, veroverden [[Bydgoszcz]] (Bromberg) en plunderden verschillende dorpen. De Polen organiseerden tegenaanvallen en heroverden Bydgoszcz. Ondertussen vielen de Samogitiërs Memel [[Klaipėda (stad)|Klaipėda]] aan. Geen van beide zijden was echter klaar voor een open oorlog.

[[Wenceslaus (rooms-koning)|Wenceslaus]], de Heilige Roomse keizer, stemde ermee in als bemiddelaar op te treden. Op 8 oktober 1409 werd er een wapenstilstand overeengekomen; deze zou ten einde komen op 24 juni [[1410]]. Beide zijden gebruikten deze tijd om zich beter voor te bereiden op de oorlog; ze verzamelden soldaten en deden pogingen tot onderhandelingen met andere staten. Beide zijden stuurden brieven en gezanten waarin ze elkaar beschuldigden van verschillende wandaden en bedreigingen tegen het christendom. Wenceslaus, die een geschenk van 60.000 [[gouden florijn|florijnen]] kreeg van de Teutoonse ridders, verklaarde dat Samogitië rechtens toebehoorde aan hen en dat enkel Dobrzyń opnieuw over moest gaan op Polen. De ridders betaalden ook 300.000 [[dukaten]] aan [[Sigismund van Hongarije]], die aanspraak maakte op het [[Vorstendom Moldavië]], in ruil voor militaire hulp. Sigismund probeerde de Pools-Litouwse alliantie te verbreken door [[Vytautas de Grote|Vytautas]] een koningskroon aan te bieden; als die deze kroon aannemen, zou hij de voorwaarden van het verdrag tussen Polen en Litouwen schenden en zo spanning creëren tussen de twee staten. Ondertussen slaagde Vytautas erin een wapenstilstand te bekomen met de [[Lijflandse Orde]].

===Strategie en mars in Pruisen ===
[[Bestand:Grunwald 1410.png|thumb|Kaart met daarop de legerbewegingen tijdens de veldtocht van Grunwald]]

Tegen december 1409 waren Jagiello en Vytautas overeengekomen dat ze eenzelfde strategie zouden toepassen: hun legers zouden zich bij elkaar aansluiten en samen naar [[Slot Mariënburg (Malbork)|Mariënburg]] ([[Malbork]]) opmarcheren, de hoofdstad van de Teutoonse Orde. De ridders verwachtten de verenigde aanval niet en maakten zich gereed voor een dubbele invasie – een door de Polen langs de [[Wisła (rivier)|Wisła]] richting Danzig ([[Gdańsk]]) en door de Litouwers langs de [[Memel (rivier)|Memel]] richting Ragnit ([[Neman (stad)|Neman]]). Om deze bedreiging tegen te gaan concentreerde Ulrich von Jungingen zijn soldaten in Schwetz ([[Świecie]]), een centrale locatie van waaruit zijn leger tamelijk snel kon reageren op een invasie vanuit welke richting ook. Om hun plannen geheim te houden en zo de ridders te misleiden organiseerden Jagiello en Vytautas verschillende plundertochten in de grensgebieden, waardoor de ridders gedwongen waren om in Schwetz te blijven.

De eerste fase van de veldtocht van Grunwald was het verzamelen van de Pools-Litouwse troepen bij [[Czerwińsk (Pommeren)|Czerwińsk]], op ongeveer 80 km van de Pruisische grens. Hier stak het geallieerde leger de [[Wisła (rivier)|Wisła]] over met een [[ponton]]. Dit manoeuvre, dat precisie en goede coördinatie vereiste over de multi-etnische soldaten, werd voltooid in ongeveer een week (24 tot 30 juni 1410). Na de oversteek sloten Masovische soldaten onder [[Ziemovit IV van Mazovië|Ziemovit IV]] en [[Jan I van Warschau|Jan I]] zich aan bij het leger. Ze trokken daarna verder richting Mariënburg, de hoofdstad van de Teutonen, op 3 juli. Ze staken de Pruisische grens over op 9 juli. Zodra Ulrich van Jungingen de Pools-Litouwse bedoelingen begreep, liet hij 3.000 man achter in Schwertz onder [[Hendrik de Oudere van Plauen|Heinrich von Plauen]] en marcheerde zelf met het grootste deel van zijn leger naar de rivier de Drewenz ([[Drwęca]]) bij Kauernik ([[Kurzętnik]]) om daar een sterke verdedigingslinie op te zetten. Op 11 juli besloot Jagiello de rivier niet over te steken bij zo'n goed verdedigde positie. Zijn leger zou daarentegen oostwaarts gaan richting de bron van de rivier om zo zonder problemen te kunnen marcheren richting Mariënburg. Het Teutoonse leger volgde de Drewenzrivier noordwaarts, stak het over bij Löbau ([[Lubawa]]) en ging daarna parallel met het Pools-Litouwse leger oostwaarts. Dat laatste plunderde het dorp Gilgenburg ([[Dąbrówno (gemeente)|Dąbrówno]]). Von Jungingen was zo woedend door de wreedheden die daar begaan waren dat hij zwoer dat hij de indringers zou verslaan.

===Slag bij Tannenberg===
{{Zie hoofdartikel|Slag bij Tannenberg (1410)}}
[[Bestand:Battle of Tannenberg.jpg|thumb|De slag zoals hij afgebeeld wordt in de Berner Chronik]]

De [[Slag bij Tannenberg (1410)|Slag bij Tannenberg]] vond plaats op 15 juli 1410 tussen de dorpen [[Grunwald (gemeente)|Grunwald]], [[Stębark|Tannenberg]] (Stębark) en Ludwigsdorf (Łodwigowo). Moderne schattingen over de getallensterktes gaan van 16.500 tot 39.000 voor het Pools-Litouwse leger en van 11.000 tot 27.000 voor de Teutonen. Het Pools-Litouwse leger bevatte soldaten van verschillende nationaliteiten en religies: de [[Rooms-Katholieke Kerk|Rooms-Katholieke]] Pools-Litouwse troepen vochten samen met de heidense [[Samogitië]]rs, [[Oosters-orthodoxe kerken|orthodoxe]] Roetheniërs en [[islamitische]] [[Tataren]]. Tweeëntwintig verschillende volkeren, waaronder het meeste Germaanse, sloten zich aan bij de Teutonen.

De ridders hoopten dat de Polen of Litouwen eerst zouden aanvallen en stuurden twee zwaarden, bekend als de Grunwaldzwaarden, om zo Jagiello en Vytautas 'uit te nodigen' voor een veldslag. De Litouwers vielen ook eerst aan, maar na meer dan een uur van zware gevechten sloeg de Litouwse lichte cavalerie op de vlucht. De reden voor deze aftocht – of het nu een op voorhand bedacht manoeuvre of slechts een gewone vlucht was – blijft voer voor discussie. Hierop volgden zware gevechten tussen de Poolse en Teutoonse soldaten en deze kwamen zelfs tot aan het koninklijke kamp van Jagiello. Een ridder viel zelfs Jagiello aan, maar die werd gered door de koninklijke secretaris, [[Zbigniew Oleśnicki (kardinaal)|Zbigniew Oleśnicki]]. Toen de Poolse eenheden de gevechten leken te winnen, keerden de Litouwers terug naar de veldslag. Toen grootmeester von Jungingen een doorbraak door de Litouwse linies te forceren, sneuvelde hij. Omsingeld en zonder leider begonnen de Teutoonse ridders zich terug te trekken naar hun kamp in de hoop hun wagens zo te zetten dat ze hen beschermden als muren. Deze verdediging werd echter snel doorbroken en het kamp werd geplunderd. Volgens een ooggetuige stierven er toen meer ridders dan op het slagveld zelf.

De nederlaag van de Teutoonse ridders was volledig. Er sneuvelden ongeveer 8.000 soldaten in het Teutoonse leger en 14.000 van hen werden gevangengenomen. Het grootste deel van de ordeleden zelf sneuvelden, waaronder het grootste deel van de bevelhebbers. De hoogste Teutoonse officier die de slag wist te ontsnappen was Werner von Tettinger. Het grootste deel van de gevangengenomen voetsoldaten en huurlingen werden kort na de veldslag vrijgelaten. De edelmannen werden gevangen gehouden en er werd veel losgeld gevraagd voor hen.

===Beleg van Mariënburg===
{{Zie hoofdartikel|Beleg van Mariënburg (1410)}}
[[Bestand:Panorama of Malbork Castle, part 4.jpg|thumb|Het [[Slot Mariënburg (Malbork)|slot van Mariënburg]], de hoofdstad van de Teutoonse ridders]]

Na de slag treuzelden de Poolse en Litouwse troepen om de Teutoonse hoofdstad Mariënburg ([[Malbork]]) aan te vallen door drie dagen op het slagveld te blijven. Daarna marcheerden ze ernaartoe met dagmarsen van gemiddeld 15 km. De hoofdmacht bereikte het inmiddels sterk verdedigde Mariënburg pas op 26 juli. Deze vertraging gaf Heinrich von Plauen voldoende tijd om een verdediging te organiseren. De Poolse historicus Paweł Jasienica denkt dat dit met opzet gedaan werd door Jagiello, die de vernederde maar nog niet vernietigde Orde wilde behouden zodat de machtsverhoudingen tussen Polen (dat waarschijnlijk de meeste bezittingen van de Orde zou verkrijgen als ze volledig verslagen werden) en Litouwen gelijk bleven. Maar een tekort aan primaire bronnen zorgt ervoor dat er geen zekere reden kan worden gegeven.

Jagiello zond zijn troepen ondertussen naar andere Teutoonse forten. Deze gaven zich vaak over zonder veel tegenstand. Hieronder waren ook de grotere steden Danzig ([[Gdańsk]]), Thorn ([[Toruń]]) en Elbing ([[Elbląg (stad)|Elbląg]]). Slechts acht kastelen bleven in Teutoonse handen. De Poolse en Litouwse belegeraars van Mariënburg waren niet voorbereid op een lang beleg. Ze hadden een munitietekort, de soldaten hadden een laag moreel, en een [[dysenterie]]-epidemie was uitgebroken in het kamp. De Teutoonse ridders vroegen hun bondgenoten om hulp en [[Keizer Sigismund|Sigismund van Hongarije]], [[Wenceslaus (rooms-koning)|Wenceslaus]] en de [[Lijflandse Orde]] beloofden financiële hulp en versterkingen te sturen. Het Beleg van Mariënburg werd opgeheven op 19 september. De Pools-Litouwse garnizoenen uit de bezette forten verlieten die en keerden terug naar huis. Daardoor konden de ridders de kastelen snel heroveren. Tegen het einde van oktober bleven slechts vier Teutoonse kastelen langs de grens in Poolse handen. Jagiello bracht een nieuw leger op de been en versloeg de ridders opnieuw in de [[Slag bij Koronowo]] op 10 oktober 1410. Na enkele andere gevechten besloten beide zijden om met de onderhandelingen te beginnen.

==Nasleep==
{{Zie hoofdartikel|Eerste Vrede van Thorn}}
[[Bestand:Peace of Torun 1411.jpg|thumb|Eerste Vrede van Thorn]]

De [[Eerste Vrede van Thorn]] werd getekend op 1 februari [[1411]]. De ridders gaven het land rond [[Dobrzyń nad Wisłą|Dobrzyń]] op, en eveneens hun aanspraken op [[Samogitië]] tijdens het leven van Jagiello en Vytautas. Er zouden echter nog twee oorlogen komen (de [[Hongeroorlog]] van [[1414]] en de [[Pools-Teutoonse Oorlog (1422)|Pools-Teutoonse Oorlog]] van [[1422]]) vooraleer het [[Verdrag van Melno]] de territoriale conflicten zou oplossen. De Polen en Litouwers waren er niet in geslaagd om de militaire overwinning om te zetten in territoriale of diplomatische aanwinsten. De Vrede van Thorn zorgde er echter wel voor dat de Teutoonse ridders veel herstelbelasting moesten betalen, waarvan ze nooit meer zouden herstellen. Ze moesten een schadevergoeding in zilver betalen, geschat op tien keer de jaarlijkse inkomst van de [[koning van Engeland]], die ze moesten betalen in vier jaar. De ridders gingen zware leningen aan om te kunnen betalen. Zo confisqueerden ze goud en zilver van kerken en verhoogden de belastingen. De grote Pruisische steden, Danzig en Thorn kwamen in opstand tegen deze belastingverhogingen. De nederlaag bij Tannenberg zorgde ervoor dat de ridders nog maar weinig mankracht hadden om hun overgebleven gebieden te beschermen. Aangezien zowel Polen als Litouwen nu christelijke landen waren, was het voor de ridders moeilijk om nieuwe kruisvaarders te rekruteren. De Teutoonse grootmeesters moesten daarom vertrouwen op huurlingen, wat erg duur was voor hun al lege schatkist. De interne conflicten, economische achteruitgang en belastingverhogingen leidden tot onrust en de stichting van de [[Pruisische Bond]] in [[1441]]. Dat leidde op zijn beurt tot een aantal conflicten die hun hoogtepunt bereikten in de [[Dertienjarige Oorlog]].

{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Polish-Lithuanian-Teutonic War|oldid=914711014|datum=20190908}}
{{References}}
}}

[[Categorie:Krijgsgeschiedenis van Polen]]
[[Categorie:Geschiedenis van Litouwen]]
[[Categorie:Oorlog in de 15e eeuw]]
[[Categorie:Oorlog in Europa]]
[[Categorie:Oost-Pruisen]]
[[Categorie:Geschiedenis van Ermland-Mazurië]]
[[Categorie:1410-1419]]

title: Onderdeel van de Kruistocht

Onderdeel van de Kruistocht: Slag bij Grunwald door Jan Matejko (1878)

Datum: 6 augustus 1409 – 1 februari 1411

Locatie: Duitse Ordestaat

Resultaat: Eerste Vrede van Thorn · Verval van de Duitse Orde

title: Strijdende partijen

Koninkrijk Polen · Groothertogdom Litouwen · Hussieten

title: Leiders en commandanten

Ulrich van Jungingen † · Hendrik van Plauen: Wladislaus II Jagiello · Vytautas de Grote


text:
# Online Egyptological Bibliography
De Online Egyptological Bibliography (OEB) is een online database van titelgegevens en samenvattingen van (gedrukte) vakpublicaties in de egyptologie, uitgegeven door het Griffith Institute, Oxford.
De OEB is de opvolger van de Annual Egyptological Bibliography (AEB), die in druk verscheen tot en met 2001.

## Annual Egyptological Bibliography
Bij de oprichting in 1947 van de International Association of Egyptologists (IAE) was een van de doelen het bijhouden van een complete index van de relevante vakliteratuur, als hulpmiddel voor egyptologisch onderzoek. Jozef M.A. Janssen, werkzaam aan de Universiteit Leiden, kreeg de opdracht jaarlijks een lijst van titels met samenvattingen te publiceren. Het eerste deel verscheen in 1948. Deel 1 (1947) tot en met 30 (1976) werden uitgegeven door Brill, deel 31 (1977) tot en met 35 (1981) door Aris & Phillips Ltd.
Na het overlijden van Janssen in 1963 werd M.S.G.H. Heerma van Voss Editor van de AEB, met hulp van een aantal medewerkers. Hij werd opgevolgd door Jac.J. Janssen (1967-1978), L.M.J. Zonhoven (1979-1984) en W. Hovestreydt (1984-2008).
In de jaren ’80 werd er ook jaarlijks een deel Preliminary Egyptological Bibliography uitgegeven.
Vanwege bezuinigingen bij de Universiteit Leiden werd de AEB in 1992 ondergebracht bij het Nederlands Instituut voor het Nabije Oosten (NINO). Deel 36 (1982) tot en met 53 (2001) werden door het NINO uitgegeven.
De digitalisering van de bibliografische data door Hovestreydt en H.S. van den Berg maakte de uitgave in 2001 van de cd-rom Egyptological bibliography 1822-1997 mogelijk (met alle data uit de AEB 1947-1997 plus C. Beinlich's Bibliographie Altägypten 1822-1947). In 2007 werd de digitalisering verder doorgevoerd met de AEB Online-website. Hoewel de titels nu vaker dan eens per jaar konden worden toegevoegd, bleef de naam “Annual Egyptological bibliography” gehandhaafd.

## Verhuizing naar Oxford
Met ingang van 2009 ging de AEB over naar de Universiteit van Oxford en werd hernoemd tot Online Egyptological Bibliography. Er worden geen gedrukte delen meer uitgegeven. Alle bibliografische gegevens die verzameld waren door het Duitse project Aigyptos werden in 2011 toegevoegd.

wikiname: nlwiki

title: Online Egyptological Bibliography

in_language: nl

wikitext:
{{Infobox website
| naam            = Online Egyptological Bibliography
| logo            =
| screenshot      = OEB-screenshot-Edinburgh.jpg
| onderschrift    = Screenshot (header)
| type            = bibliografische database
| taal            = Engels, Frans, Duits
| registratie     = abonnement
| gebruikers      = [[Egyptoloog|egyptologen]]
| eigenaar        = [[Griffith Institute]], [[Universiteit van Oxford]]
| auteur          = [[Griffith Institute]] i.s.m. [[International Association of Egyptologists]] en [[Universiteit Heidelberg]]
| opgericht       =
| oprichters      =
| status          = actief
| locatie         =
| programmeertaal =
| alexa           =
| url             = http://oeb.griffith.ox.ac.uk/
}}

De '''Online Egyptological Bibliography''' (OEB) is een online database van titelgegevens en samenvattingen van (gedrukte) vakpublicaties in de [[egyptologie]], uitgegeven door het [[Griffith Institute]], Oxford.
De OEB is de opvolger van de ''Annual Egyptological Bibliography'' (AEB), die in druk verscheen tot en met 2001.

==Annual Egyptological Bibliography==
Bij de oprichting in 1947 van de [[International Association of Egyptologists|International Association of Egyptologists (IAE)]]<ref>In ''Jaarbericht Ex Oriente Lux'' No. 10 (1945-1948) staat een verslag van de eerste bijeenkomst van de IAE (18-23 augustus 1947 in Kopenhagen), met beschrijving van de doelen en voorgenomen activiteiten.</ref> was een van de doelen het bijhouden van een complete index van de relevante vakliteratuur, als hulpmiddel voor egyptologisch onderzoek. [[Jozef Marie Antoon Janssen|Jozef M.A. Janssen]], werkzaam aan de [[Universiteit Leiden]], kreeg de opdracht jaarlijks een lijst van titels met samenvattingen te publiceren. Het eerste deel verscheen in 1948. Deel 1 (1947) tot en met 30 (1976) werden uitgegeven door [[Koninklijke Brill NV|Brill]], deel 31 (1977) tot en met 35 (1981) door Aris & Phillips Ltd.

Na het overlijden van Janssen in 1963 werd [[Matthieu Heerma van Voss|M.S.G.H. Heerma van Voss]] ''Editor'' van de AEB, met hulp van een aantal medewerkers. Hij werd opgevolgd door [[Jac.J. Janssen]] (1967-1978), L.M.J. Zonhoven (1979-1984) en W. Hovestreydt (1984-2008).

In de jaren ’80 werd er ook jaarlijks een deel ''Preliminary Egyptological Bibliography'' uitgegeven.

Vanwege bezuinigingen bij de Universiteit Leiden werd de AEB in 1992 ondergebracht bij het [[Nederlands Instituut voor het Nabije Oosten|Nederlands Instituut voor het Nabije Oosten (NINO)]]. Deel 36 (1982) tot en met 53 (2001) werden door het NINO uitgegeven.

De digitalisering van de bibliografische data door Hovestreydt en H.S. van den Berg maakte de uitgave in 2001 van de cd-rom ''Egyptological bibliography 1822-1997'' mogelijk (met alle data uit de AEB 1947-1997 plus C. Beinlich's ''Bibliographie Altägypten 1822-1947''). In 2007 werd de digitalisering verder doorgevoerd met de ''AEB Online''-website. Hoewel de titels nu vaker dan eens per jaar konden worden toegevoegd, bleef de naam “''Annual'' Egyptological bibliography” gehandhaafd.

==Verhuizing naar Oxford==
Met ingang van 2009 ging de AEB over naar de [[Universiteit van Oxford]] en werd hernoemd tot ''Online Egyptological Bibliography''. Er worden geen gedrukte delen meer uitgegeven. Alle bibliografische gegevens die verzameld waren door het Duitse project ''Aigyptos'' werden in 2011 toegevoegd.

{{Appendix|1=alles|2=
* [http://oeb.griffith.ox.ac.uk Online Egyptological Bibliography]
* J. Baines, "Willem Hovestreydt and the Annual/Online Egyptological Bibliography: an Appreciation". In: A. Weber, M. Grünhagen, L. Rees, J. Moje (eds.), ''Akhet Neheh. Studies in Honour of Willem Hovestreydt on Occasion of his 75th Birthday'' (GHP Egyptology, Vol. 33). Golden House Publications, 2020.
----
{{References}}
}}

[[Categorie:Egyptische oudheid]]
[[Categorie:Universiteit van Oxford]]

title: Online Egyptological Bibliography

Type: bibliografische database

Taal: Engels, Frans, Duits

Registratie: abonnement

Gebruikers: egyptologen

Eigenaar: Griffith Institute, Universiteit van Oxford

Auteur(s): Griffith Institute i.s.m. International Association of Egyptologists en Universiteit Heidelberg

Status: actief

Link: Officiële website

Portaal: Media


text:
# Areopaguristes hummi
Areopaguristes hummi is een tienpotigensoort uit de familie van de Diogenidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1955 door Wass.

title: Areopaguristes hummi

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Areopaguristes hummi''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] (Geleedpotigen)
| klasse = [[Malacostraca]] (Hogere kreeftachtigen)
| orde = [[Tienpotigen|Decapoda]] (Tienpotigen)
| familie = [[Diogenidae]]
| geslacht = ''[[Areopaguristes]]''
| w-naam = ''Areopaguristes hummi''
| auteur = Wass
| datum = 1955
| haakjes = ja
| worms = 520653
| origineel = ''Paguristes hummi''
| synoniem = * ''Stratiotes hummi''  (Wass, 1955)
}}
'''''Areopaguristes hummi''''' is een [[tienpotigen]]soort uit de familie van de [[Diogenidae]].<ref>McLaughlin, P. (2012). <i>Areopaguristes hummi</i> (Wass, 1955). In: Lemaitre, R.; McLaughlin, P. (2012) World Paguroidea & Lomisoidea database. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=520653</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1955 door Wass.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|22}}

[[Categorie:Diogenidae]]

title: Areopaguristes hummi

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Malacostraca (Hogere kreeftachtigen)

Orde: Decapoda (Tienpotigen)

Familie: Diogenidae

Geslacht: Areopaguristes

title: Synoniemen

Portaal: Biologie


text:
# Marie-Thérèse Figueur
Marie-Thérèse Figueur (Talmay, 17 januari 1774 – Parijs, 16 januari 1861) was een Franse soldaat. Ze vocht zowel met als tegen de revolutionairen en in de napoleontische oorlogen.

## Biografie

### Vroege jaren
Marie-Thérèse Figueur werd geboren in een dorp in de omgeving van Dijon en werd al op negenjarige leeftijd een wees. Hierop kwam ze terecht bij haar oom die als officier diende bij de Franse infanterie. Na de Franse Revolutie vocht Figueur samen met haar oom aan de kant van de royalisten. Ze wist zich meteen te onderscheiden in de strijd als een onverschrokken soldaat, maar ook als iemand die zich niks aantrok van de sociale conventies. In het leger verkreeg ze ook de bijnaam Madame Sans-Gêne.

### In revolutionaire dienst
Het royalistische leger waar Figueur in vocht werd verslagen door de revolutionairen en nadat ze een tijdje in gevangenschap had gezeten meldde ze zich aan voor het revolutionaire leger. Vervolgens was ze als cavaleriesoldaat aanwezig bij het Beleg van Toulon waar ze gewond raakte. Na de slag werd haar onderdeel naar Castres gestuurd waar ze een training volgde tot dragonder. Figueur diende vervolgens in het Leger van de Oostelijke Pyreneeën waarmee ze tegen de Spanjaarden vocht in de Pyreneeënoorlog.
In 1796 huwde ze met een soldaat die bij de Franse huzaren zat. Toen hij weer onder de wapenen werd geroepen ging Figueur samen met hem het leger in, onder de naam Sansgene. Ze was betrokken bij de invasie van Zwitserland en in 1799 werd ze naar Italië gestuurd waar ze in de Slag bij Genola vocht.

### Soldaat in de Grande Armée
Figueur kreeg in 1800 toestemming om met pensioen te gaan en ze kreeg een toelage van 200 francs. Ze genoot niet lang van haar pensioen en meldde zich in 1802 weer aan bij het leger. Ze had voor korte tijd een betrekking als bediende voor Hortense de Beauharnais, maar keerde terug naar haar eenheid. Vervolgens vocht ze mee in de militaire campagnes in Duitsland en Spanje. In het Beleg van Burgos werd ze door de Engelsen gevangen genomen en getransporteerd naar Engeland. Ze kon pas in 1814 terugkeren naar Frankrijk toen Napoleon was verslagen.
Ze diende weer onder Napoleon in de Honderd Dagen, maar miste de Slag bij Waterloo. Wel diende ze als brancardier bij de laatste gevechten rondom Parijs in 1815.

### Latere leven
Na de oorlog opende Figueur een restaurant en huwde ze met een oude jeugdvriend waarvan ze had gedacht dat die al enige jaren dood was. In 1842 schreef ze een autobiografie en in 1861 overleed ze op 86-jarige leeftijd.
- Library of Congress Control Number: nr97018206
- Système universitaire de documentation: 154108499
- Virtual International Authority File: 68961374

title: Marie-Thérèse Figueur

wikitext:
{{Infobox militair persoon
| afbeelding       = Marie-Thérèse Figueur.jpg
| geboortedatum    = [[17 januari]] [[1774]]
| geboorteplaats   = [[Talmay]] ([[Koninkrijk Frankrijk|Frankrijk]])
| eenheid          = 8ste Huzaren
15de Dragonders
| naam             = Marie-Thérèse Figueur
| sterfdatum       = [[16 januari]] [[1861]]
| sterfplaats      = [[Parijs]] ([[Tweede Franse Keizerrijk|Frankrijk]])
| onderschrift     = Marie-Thérèse Figueur, anonieme schilder
| dienstjaren      = 1793-1800, 1803-1805, 1809/10-1814, 1815
| partij           = {{FR-VLAG}} [[Eerste Franse Republiek]]
{{FR-VLAG}} [[Eerste Franse Keizerrijk]]
| onderscheidingen = [[Sint-Helenamedaille]]
| veldslagen       = [[Franse revolutionaire en napoleontische oorlogen]]
}}'''Marie-Thérèse Figueur''' ([[Talmay]], [[17 januari]] [[1774]] – [[Parijs]], [[16 januari]] [[1861]]) was een [[Frankrijk|Franse]] soldaat. Ze vocht zowel met als tegen de revolutionairen en in de [[Franse revolutionaire en napoleontische oorlogen|napoleontische oorlogen]].

== Biografie ==
=== Vroege jaren ===
Marie-Thérèse Figueur werd geboren in een dorp in de omgeving van [[Dijon]] en werd al op negenjarige leeftijd een wees. Hierop kwam ze terecht bij haar oom die als officier diende bij de Franse infanterie. Na de [[Franse Revolutie]] vocht Figueur samen met haar oom aan de kant van de [[royalisten]]. Ze wist zich meteen te onderscheiden in de strijd als een onverschrokken soldaat, maar ook als iemand die zich niks aantrok van de sociale conventies. In het leger verkreeg ze ook de bijnaam ''Madame Sans-Gêne.''<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://historycollection.com/marie-therese-figueur-fought-across-europe-under-her-own-name/ |titel=Marie-Thérèse Figueur Fought Across Europe… Under Her Own Name |achternaam=Redd |voornaam=Wyatt |datum=2018-05-13 |bezochtdatum=2023-02-17 |werk=History Collection |taal=en-US|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230217125932/https://historycollection.com/marie-therese-figueur-fought-across-europe-under-her-own-name/|archiefdatum=2023-02-17}}</ref>

=== In revolutionaire dienst ===
Het royalistische leger waar Figueur in vocht werd verslagen door de revolutionairen en nadat ze een tijdje in gevangenschap had gezeten meldde ze zich aan voor het revolutionaire leger. Vervolgens was ze als [[cavalerie]]soldaat aanwezig bij het [[Beleg van Toulon]] waar ze gewond raakte. Na de slag werd haar onderdeel naar [[Castres (Tarn)|Castres]] gestuurd waar ze een training volgde tot [[dragonder]]. Figueur diende vervolgens in het Leger van de Oostelijke Pyreneeën waarmee ze tegen de Spanjaarden vocht in de [[Pyreneeënoorlog]].<ref name=":0" />

In 1796 huwde ze met een soldaat die bij de Franse [[huzaren]] zat. Toen hij weer onder de wapenen werd geroepen ging Figueur samen met hem het leger in, onder de naam Sansgene. Ze was betrokken bij de invasie van [[Zwitserland]] en in 1799 werd ze naar Italië gestuurd waar ze in de [[Slag bij Genola]] vocht.<ref name=":0" />

=== Soldaat in de Grande Armée ===
Figueur kreeg in 1800 toestemming om met pensioen te gaan en ze kreeg een toelage van 200 francs. Ze genoot niet lang van haar pensioen en meldde zich in 1802 weer aan bij het leger. Ze had voor korte tijd een betrekking als bediende voor [[Hortense de Beauharnais]], maar keerde terug naar haar eenheid. Vervolgens vocht ze mee in de militaire campagnes in Duitsland en Spanje. In het [[Beleg van Burgos]] werd ze door de Engelsen gevangen genomen en getransporteerd naar Engeland. Ze kon pas in 1814 terugkeren naar Frankrijk toen [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] was verslagen.<ref name=":0" />

Ze diende weer onder Napoleon in de [[Honderd Dagen (1815)|Honderd Dagen]], maar miste de [[Slag bij Waterloo]]. Wel diende ze als brancardier bij de laatste gevechten rondom [[Parijs]] in 1815.<ref name=":0" />

=== Latere leven ===
Na de oorlog opende Figueur een restaurant en huwde ze met een oude jeugdvriend waarvan ze had gedacht dat die al enige jaren dood was. In 1842 schreef ze een [[autobiografie]] en in 1861 overleed ze op 86-jarige leeftijd.<ref name=":0" />

{{Appendix}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Figueur, Marie-Therese}}
[[Categorie:Frans militair]]
[[Categorie:Persoon in de Franse revolutionaire oorlogen]]
[[Categorie:Frans militair in de napoleontische oorlogen]]

title: Marie-Thérèse Figueur

Geboren: 17 januari 1774 · Talmay (Frankrijk)

Overleden: 16 januari 1861 · Parijs (Frankrijk)

Land/zijde: Eerste Franse Republiek · Eerste Franse Keizerrijk

Eenheid: 8ste Huzaren · 15de Dragonders

Onderscheidingen: Sint-Helenamedaille


text:
# Adolfo Tunesi
Adolfo Tunesi (Cento, 27 augustus 1887 - Bologna, 29 november 1964) was een Italiaans turner.
Tunesi won tijdens de Olympische Zomerspelen van 1912 de gouden medaille in de landenwedstrijd en de bronzen medaille op de meerkamp.

## Resultaten

### Olympische Zomerspelen
| Jaar | Plaats    | Resultaten                           |
| ---- | --------- | ------------------------------------ |
| 1912 | Stockholm | in de landenwedstrijd in de meerkamp |

1904: Grieb, Hess, Heida, Kassell, Lenhart, Reckeweg ·
1908: Åsbrink, Bertilsson, Cedercrona, Cervin, Degermark, Folcker, Forssman, Granfelt, Hårleman, Hellsten, Höjer, Holmberg, Holmberg, Holmberg, Jahnke, Jarlén, Johnsson, Johnsson, von Kantzow, Landberg, Lanner, Ljung, Moberg, Norberg, Norberg, Norberg, Norling, Norling, Olson, Peterson, Rosén, Rosenquist, Sjöblom, Sörvik, Sörvik, Svensson, Vingqvist, Widforss ·
1912: Bianchi, Boni, Braglia, Domenichelli, Fregosi, Gollini, Loi, Maiocco, Mangiante, Mangiante, Mazzarocchi, Romano, Salvi, Savorini, Tunesi, Zampori, Zanolini, Zorzi ·
1920: Andreoli, Bellotto, Bianchi, Bonatti, Cambiaso, Contessi, Costigliolo, Costigliolo, Domenichelli, Ferrari, Fregosi, Ghiglione, Levati, Loi, Lucchetti, Maiocco, Mandrini, Mangiante, Marovelli, Mastromarino, Paris, Pastorini, Roselli, Salvi, Tubino, Zampori, Zorzi ·
1924: Cambiaso, Lertora, Lucchetti, Maiocco, Mandrini, Martino, Paris, Zampori ·
1928: Grieder, Güttinger, Hänggi, Mack, Miez, Pfister, Steinemann, Wezel ·
1932: Capuzzo, Guglielmetti, Lertora, Neri, Tognini ·
1936: Beckert, Frey, Schwarzmann, Stadel, Stangl, Steffens, Volz, Winter ·
1948: Aaltonen, Huhtanen, Laitinen, Rove, Saarvala, Salmi, Savolainen, Teräsvirta ·
1952: Beljakov, Berdijev, Korolkov, Leonkin, Moeratov, Perelman, Sjaginjan, Tsjoekarin ·
1956: Azarjan, Moeratov, Sjachlin, Stolbov, Titov, Tsjoekarin ·
1960: Aihara, Endo, Mitsukuri, Ono, Takemoto, Tsurumi ·
1964: Endo, Hayata, Mitsukuri, Ono, Tsurumi, Yamashita ·
1968: Endo, S. Kato, T. Kato, Kenmotsu, Nakayama, Tsukahara ·
1972: Kasamatsu, Kato, Kenmotsu, Nakayama, Okamura, Tsukahara ·
1976: Fujimoto, Igarashi, Kajiyama, Kato, Kenmotsu, Tsukahara ·
1980: Andrianov, Azarjan, Ditjatin, Makoets, Markelov, Tkatsjov ·
1984: Conner, Daggett, Gaylord, Hartung, Johnson, Vidmar ·
1988: Artemov, Bilozertsjev, Gogoladze, Charkow, Ljoekin, Novikov ·
1992: Belenki, Korobtsjinski, Misjoetin, Sjaripov, Tsjerbo, Voropajev ·
1996: Sergei Charkow, Krjoekov, Nemov, Podgorny, Troesj, Vasilenko, Voropajev ·
2000: Huang, Li, Xiao, Xing, Yang, Zheng ·
2004: Kashima, Mizutori, Nakano, Tomita, Tsukahara, Yoneda ·
2008: Chen, Huang, Li, Xiao, Yang, Zou ·
2012: Chen, Feng, Guo, Zhang, Zou ·
2016: Katō, Shirai, Tanaka, Uchimura, Yamamuro ·
2020: Abljazin, Beljavskij, Dalalojan, Nagorny ·
2024: Hashimoto, Kaya, Oka, Sugino, Tanigawa

title: Adolfo Tunesi

wikitext:
{{Infobox sporter
| afbeelding        =
| onderschrift      =
| naam              =
| bijnaam           =
| geboortedatum     = [[27 augustus]] [[1887]]
| geboorteplaats    = [[Cento (Italië)|Cento]]
| geboorteland      =
| overlijdensdatum  = [[29 november]] [[1964]]
| overlijdensplaats = [[Bologna (stad)|Bologna]]
| nationaliteit     = {{IT}}
| lengte            =
| gewicht           =
| discipline        = [[Bestand:Gymnastics (artistic) pictogram.svg|20px|left|Pictogram turnen]] [[Turnen]]
| onderdeel         =
| trainer           =
| club              =
| graduatie         =
| 1etitel           =
| OS                = 1912
| PS                =
| extra             =
| debuut            =
| carrière-einde    =
| prestaties        = Olympische Spelen: [[Bestand:Gold medal.svg|16px|Gouden medaille]] (1912)
Olympische Spelen: [[Bestand:Bronze medal.svg|16px|Bronzen medaille]] (1912)
}}

'''Adolfo Tunesi''' ([[Cento (Italië)|Cento]], [[27 augustus]] [[1887]] - [[Bologna (stad)|Bologna]], [[29 november]] [[1964]]) was een [[Italië|Italiaans]] [[turnen|turner]].

Tunesi won tijdens de [[Turnen op de Olympische Zomerspelen 1912|Olympische Zomerspelen van 1912]] de gouden medaille in de landenwedstrijd en de bronzen medaille op de meerkamp.

== Resultaten ==
=== Olympische Zomerspelen ===
{| class="wikitable"
! Jaar
! Plaats
! Resultaten
|-
|[[Turnen op de Olympische Zomerspelen 1912|1912]]||{{SE-VLAG}} [[Stockholm]]||[[Bestand:Gold medal.svg|16px|Gouden medaille]] in de landenwedstrijd
[[Bestand:Bronze medal.svg|16px|Bronzen medaille]] in de meerkamp
|}

{{Appendix|2=
* {{Link SRO-profiel|id=tu/adolfo-tunesi-1}}
}}

{{Navigatie olympisch kampioen|inhoud=
{{Navigatie olympisch kampioen/turnen team heren}}
}}

{{DEFAULTSORT:Tunesi, Adolfo}}
[[Categorie:Italiaans gymnast]]
[[Categorie:Italiaans olympisch kampioen]]

title: Persoonlijke informatie

Geboortedatum: 27 augustus 1887

Geboorteplaats: Cento

Overlijdensdatum: 29 november 1964

Overlijdensplaats: Bologna

Nationaliteit: Italië

title: Sportieve informatie

Discipline: Turnen

title: Belangrijkste prestaties

Belangrijkste prestaties: Olympische Spelen: (1912) · Olympische Spelen: (1912)

Portaal: Sport


text:
# Cuthona tina
Cuthona tina is een slakkensoort uit de familie van de Cuthonidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1957 door Er. Marcus.

title: Cuthona tina

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Cuthona tina''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Weekdieren|Mollusca]] ([[Weekdieren]])
| klasse = [[Slakken|Gastropoda]] (Slakken)
| orde = [[Nudibranchia]]
| familie = [[Cuthonidae]]
| geslacht = ''[[Cuthona]]''
| w-naam = ''Cuthona tina''
| auteur = Er. Marcus
| datum = 1957
| haakjes = ja
| commons =
| species =
| worms = 532258
}}
'''''Cuthona tina''''' is een [[slakken|slakkensoort]] uit de familie van de [[Cuthonidae]].<ref>Rosenberg, G. (2012). <i>Cuthona tina</i> (Er. Marcus, 1957). Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=532258</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1957 door Er. Marcus.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|09}}

[[Categorie:Cuthonidae]]

title: Cuthona tina

Stam: Mollusca (Weekdieren)

Klasse: Gastropoda (Slakken)

Orde: Nudibranchia

Familie: Cuthonidae

Geslacht: Cuthona

title: Soort


text:
# Acicula benoiti
Acicula benoiti is een slakkensoort uit de familie van de Aciculidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1864 door Bourguignat.

title: Acicula benoiti

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Acicula benoiti''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Weekdieren|Mollusca]] (Weekdieren)
| klasse = [[Slakken|Gastropoda]] (Slakken)
| familie = [[Aciculidae]]
| geslacht = ''[[Acicula]]''
| w-naam = ''Acicula benoiti''
| auteur = Bourguignat
| datum = 1864
| haakjes = ja
| commons =
| species =
| rl-id = 156820
| status = VU
| statusbron = 2011
}}
'''''Acicula benoiti''''' is een [[slakken|slakkensoort]] uit de familie van de [[Aciculidae]].<ref>{{Link Fauna Europaea|id=421418|naam=''Acicula benoiti''}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1864 door Bourguignat.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|06|29}}

[[Categorie:Aciculidae]]
[[Categorie:IUCN-status kwetsbaar]]

title: Acicula benoiti · IUCN-status: Kwetsbaar (2011)

Familie: Aciculidae

Geslacht: Acicula

title: Soort


text:
# Richard Heuberger
Richard Franz Joseph Heuberger (Graz, 18 juni 1850 – Wenen, 28 oktober 1914) was een Oostenrijks componist van opera's, operettes en balletten, muziekcriticus, en muziekpedagoog.

## Werken
Opera
- Abenteuer einer Neujahrsnacht (1886)
- Manuel Venegas (1889), herzien als Mirjam, oder Das Maifest (1894)
- Barfüssele (1905)

Operette
- Der Opernball (1898)
- Ihre Excellenz (1899), herzien als  Eine entzückende Frau
- Der Sechsuhrzug (1900)
- Das Baby (1902)
- Der Fürst von Düsterstein (1909)
- Don Quixote (1910)

Ballet
- Die Lautenschlägerin (1896)
- Struwwelpeter (1897)

- Bibsys: 2080994
- Biblioteca Nacional de España: XX1309428
- Bibliothèque nationale de France: cb14843646m (data)
- Catàleg d'autoritats de noms i títols de Catalunya: 981058510170106706
- CiNii: DA09463121
- Gemeinsame Normdatei: 118550470
- International Standard Name Identifier: 0000 0001 1067 7961
- Library of Congress Control Number: n84152907
- Nationale Bibliotheek van Letland: 000163769
- MusicBrainz: 8a54977a-2d07-44ab-9a3c-112fa9545e28
- Bibliotheek van het Japanse parlement: 00961705
- Nationale Bibliotheek van Tsjechië: jn19990003472
- Nationale bibliotheek van Australië: 35719646
- Nationale Bibliotheek van Israël: 987007278670005171
- Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 086216457
- Réseau des bibliothèques de Suisse occidentale: 02-A012310801
- Istituto Centrale per il Catalogo Unico: LO1V152304
- LIBRIS: 308981
- SNAC: w6km046n
- Système universitaire de documentation: 080076963
- Trove: 1057000
- Virtual International Authority File: 64274345
- WorldCat: E39PBJwCTk7r3RJCyr6CCTC84q

title: Richard Heuberger

wikitext:
{{Infobox componist
| naam           = Richard Heuberger
| afbeelding     = Heubergerphoto.gif
| onderschrift   = Richard Heuberger
| volledige naam = Richard Franz Joseph Heuberger
| bijnaam        =
| geboren        = [[18 juni]] [[1850]]
| overleden      = [[28 oktober]] [[1914]]
| land           = {{AT}}
| religie        =
| jaren actief   =
| stijl          = opera's, operettes en balletten
| nevenberoep    =
| instrument     =
| leraren        =
| leerlingen     =
| werken         =
| handtekening   =
| website        =
}}
'''Richard Franz Joseph Heuberger''' ([[Graz]], [[18 juni]] [[1850]] – [[Wenen]], [[28 oktober]] [[1914]]) was een [[Oostenrijks]] [[componist]] van [[Opera (muziek)|opera]]'s, [[operette]]s en balletten, muziekcriticus, en muziekpedagoog.

==Werken==
'''Opera'''
*''Abenteuer einer Neujahrsnacht'' (1886)
*''Manuel Venegas'' (1889), herzien als ''Mirjam, oder Das Maifest'' (1894)
*''Barfüssele'' (1905)

'''Operette'''
*''Der Opernball'' (1898)
*''Ihre Excellenz'' (1899), herzien als  ''Eine entzückende Frau''
*''Der Sechsuhrzug'' (1900)
*''Das Baby'' (1902)
*''Der Fürst von Düsterstein'' (1909)
*''Don Quixote'' (1910)

'''Ballet'''
*''Die Lautenschlägerin'' (1896)
*''Struwwelpeter'' (1897)

{{Bibliografische informatie}}
{{DEFAULTSORT:Heuberger, Richard}}

[[Categorie:Oostenrijks componist]]

title: Richard Heuberger

Volledige naam: Richard Franz Joseph Heuberger

Overleden: 28 oktober 1914

Land: Oostenrijk

Stijl: opera's, operettes en balletten


text:
# Vorstendom Blankenburg
Blankenburg was een tot de Neder-Saksische Kreits behorend vorstendom binnen het Heilige Roomse Rijk.
De burcht Blankenburg is sinds 1123 bekend. Op de burcht werd in 1128 de ministeriaal Poppo van Blankenburg vermeld als graaf in de oostelijke Harz-gouw. Na de val van hertog Hendrik de Leeuw van Saksen werden de graven vazal van het bisdom Halberstadt. Sinds 1167 bezat de graaf ook de burcht Regenstein.
In 1202 en 1344 werden de burchten Blankenburg en Regenstein vermeld als lenen van het hertogdom Brunswijk-Lüneburg. In de dertiende en veertiende eeuw was het graafschap verdeeld onder de takken Blankenburg, Regenstein en Heimburg, maar in het midden van de veertiende eeuw werd alles weer herenigd door de tak Heimburg.
Na het uitsterven van de graven in 1599 vielen de lenen van Halberstadt aan Julius van Brunswijk-Wolfenbüttel als bisschop van Halberstadt. De laatste bisschop beleende de graaf van Tettenbach in 1626 met Regenstein. In 1690 kwam Regenstein aan het keurvorstendom Brandenburg, de rechtsopvolger van het bisdom Halberstadt.
Blankenburg zelf bleef bij Brunswijk-Wolfenbüttel. Nadat dit huis in 1634 was uitgestorven, bleef het met dit land verbonden onder de nieuwe dynastie, die sinds 1546 in Dannenberg regeerde.
In 1690 ontstond er een linie Brunswijk-Blankenburg toen het graafschap aan Lodewijk Rudolf kwam, een jongere zoon van hertog Anton Ulrich.
In 1707 werd het graafschap tot vorstendom verheven. Toen Lodewijk Rudolf in 1731 zijn oudere broer, August Willem van Brunswijk-Wolfenbüttel, in Brunswijk-Wolfenbüttel opvolgde, werd Blankenburg weer met dat land herenigd. Het bleef echter tot 1806 een afzonderlijke rijksstand.
Samen met Brunswijk maakte Blankenburg van 1807 tot 1813 deel uit van het koninkrijk Westfalen en werd het door het Congres van Wenen in 1815 gerestaureerd.
In 1945 werd Blankenburg door de geallieerden losgemaakt van Brunswijk en bij de Sovjet-zone gevoegd, waardoor het nu niet bij Neder-Saksen hoort maar bij Saksen-Anhalt.

title: Vorstendom Blankenburg

wikitext:
[[Bestand:Herzogtum Braunschweig 1789.png|thumb|300px|Vorstendom Blankenburg (rood rechtsonder)]]
'''Blankenburg''' was een tot de [[Neder-Saksische Kreits]] behorend vorstendom binnen het [[Heilige Roomse Rijk]].
[[Afbeelding:Blankenburg-Regenstein.PNG|thumb|1,4: Regenstein; 2,3: Blankenburg]]
De burcht [[Blankenburg (Harz)|Blankenburg]] is sinds 1123 bekend. Op de burcht werd in 1128 de ministeriaal Poppo van Blankenburg vermeld als graaf in de oostelijke Harz-gouw. Na de val van hertog [[Hendrik de Leeuw]] van Saksen werden de graven vazal van het [[vorstendom Halberstadt|bisdom Halberstadt]]. Sinds 1167 bezat de graaf ook de burcht [[Regenstein]].

In 1202 en 1344 werden de burchten Blankenburg en Regenstein vermeld als lenen van het hertogdom [[Brunswijk-Lüneburg]]. In de dertiende en veertiende eeuw was het graafschap verdeeld onder de takken Blankenburg, Regenstein en Heimburg, maar in het midden van de veertiende eeuw werd alles weer herenigd door de tak Heimburg.

Na het uitsterven van de graven in 1599 vielen de lenen van Halberstadt aan [[Julius van Brunswijk-Wolfenbüttel]] als bisschop van Halberstadt. De laatste bisschop beleende de graaf van Tettenbach in 1626 met Regenstein. In 1690 kwam Regenstein aan het keurvorstendom Brandenburg, de rechtsopvolger van het bisdom Halberstadt.

Blankenburg zelf bleef bij Brunswijk-Wolfenbüttel. Nadat dit huis in 1634 was uitgestorven, bleef het met dit land verbonden onder de nieuwe dynastie, die sinds 1546 in Dannenberg regeerde.

In 1690 ontstond er een linie Brunswijk-Blankenburg toen het graafschap aan [[Lodewijk Rudolf van Brunswijk-Wolfenbüttel|Lodewijk Rudolf]] kwam, een jongere zoon van hertog [[Anton Ulrich van Brunswijk-Wolfenbüttel (1633-1714)|Anton Ulrich]].

In 1707 werd het graafschap tot vorstendom verheven. Toen Lodewijk Rudolf in 1731 zijn oudere broer, [[August Willem van Brunswijk-Wolfenbüttel]], in Brunswijk-Wolfenbüttel opvolgde, werd Blankenburg weer met dat land herenigd. Het bleef echter tot 1806 een afzonderlijke rijksstand.

Samen met Brunswijk maakte Blankenburg van 1807 tot 1813 deel uit van het [[koninkrijk Westfalen]] en werd het door het [[Congres van Wenen]] in 1815 gerestaureerd.

In 1945 werd Blankenburg door de geallieerden losgemaakt van Brunswijk en bij de [[Sovjet-bezettingszone in Duitsland|Sovjet-zone]] gevoegd, waardoor het nu niet bij [[Neder-Saksen]] hoort maar bij [[Saksen-Anhalt]].

[[Categorie:Historisch vorstendom|Blankenb]]
[[Categorie:Historisch land in Duitsland|Blankenburg]]
[[Categorie:Geschiedenis van Saksen-Anhalt]]


text:
# Dinotrema reductum
Dinotrema reductum is een vliesvleugelig insect uit de familie van de schildwespen (Braconidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1962 door Tobias.

title: Dinotrema reductum

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Dinotrema reductum''
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| onderorde =
| familie = [[Schildwespen|Braconidae]] (Schildwespen)
| geslacht = ''[[Dinotrema]]''
| w-naam = ''Dinotrema reductum''
| auteur = Tobias
| datum = 1962
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Dinotrema reductum''''' is een [[Vliesvleugeligen|vliesvleugelig insect]] uit de familie van de [[Schildwespen|schildwespen (Braconidae)]].<ref>{{Link Fauna Europaea|id=340519|naam=''Dinotrema reductum''}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1962 door Tobias.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|07|06}}

[[Categorie:Dinotrema|reductum]]

title: Dinotrema reductum

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Braconidae (Schildwespen)

Geslacht: Dinotrema

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Anagrus raygilli
Anagrus raygilli is een vliesvleugelig insect uit de familie Mymaridae. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2000 door Triapitsyn.

title: Anagrus raygilli

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Anagrus raygilli''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Mymaridae]]
| geslacht = ''[[Anagrus]]''
| w-naam = ''Anagrus raygilli''
| auteur = Triapitsyn
| datum = 2000
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Anagrus raygilli''''' is een [[Vliesvleugeligen|vliesvleugelig insect]] uit de familie [[Mymaridae]]. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2000 door Triapitsyn.

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|9999-Chalcidoidea}}
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|05|17}}

[[Categorie:Anagrus|raygilli]]

title: Anagrus raygilli

Familie: Mymaridae

Geslacht: Anagrus

title: Soort


text:
# Station Sabadell Sud
Sabadell Sud is een treinstation in het zuiden van Sabadell, gelegen op lijn 4 en lijn 12 van Rodalies Barcelona.
Het huidige station werd in 1973 geopend en is het enige bovengrondse station in Sabadell. Het werd gebouwd ter vervanging van de voormalige goederenterminal en bestaat uit twee sporen en drie perrons, die ook voor mindervaliden toegankelijk zijn via twee liften.

## Lijnen
| Eindbestemming                                | Vorig station      | Lijn | Volgend station | Eindbestemming   |
| --------------------------------------------- | ------------------ | ---- | --------------- | ---------------- |
| Sant Vicenç de Calders Vilafranca del Penedès | Barberà del Vallès |      | Sabadell Centre | Terrassa Manresa |
| L'Hospitalet de Llobregat                     | Barberà del Vallès |      | Sabadell Centre | Lleida Pirineus  |

title: Station Sabadell Sud

wikitext:
{{Infobox station
| naam = Sabadell Sud
| afb_links = [[Bestand:Cercanias Logo.svg|19px]]
| afb_rechts =
| afbeelding = Estació Sabadell Sud.JPG
| onderschrift = Ingang station Sabadell Sud
| plaats = [[Sabadell]]
| stationscode =
| zone = 2C
| sluiting =
| heropening =
| perrons =
| lijnen = [[Bestand:R4 barcelona.svg|18px]] [[Bestand:R12 Rodalies de Catalunya.svg|18px]]
| exploitant =
| aantalreizigers =
| kaart =
| positiekaartnaam = Spanje
| lat_deg = 41
| lat_min = 31
| lat_sec = 43
| lat_dir = N
| lon_deg = 2
| lon_min = 6
| lon_sec = 19
| lon_dir = E
}}
'''Sabadell Sud''' is een [[Spoorwegstation|treinstation]] in het zuiden van [[Sabadell]], gelegen op [[Lijn 4 (Rodalies Barcelona)|lijn 4]] en lijn 12 van [[Rodalies Barcelona]].

Het huidige station werd in 1973 geopend en is het enige bovengrondse station in Sabadell. Het werd gebouwd ter vervanging van de voormalige goederenterminal en bestaat uit twee sporen en drie perrons, die ook voor mindervaliden toegankelijk zijn via twee liften.<ref>{{Cite web|url=http://www.trenscat.com/renfe/sabadellsud_ct.html | title=Sabadell Sud |consulta=19 abril 2018| |language=ca|editor=trenscat.cat |date=}}</ref>

== Lijnen ==
{| class="wikitable"
|+ Lijnen van de Rodalies vanaf dit station
! Eindbestemming !! Vorig station !! Lijn !! Volgend station !! Eindbestemming
|- align=center
| '''[[Station Sant Vicenç de Calders|Sant Vicenç de Calders]]'''
'''[[Station Vilafranca del Penedès|Vilafranca del Penedès]]''' || [[Station Barberà del Vallès|Barberà del Vallès]] || [[Bestand:R4 barcelona.svg|20px]] || [[Station Sabadell Centre|Sabadell Centre]] || '''[[Station Terrassa|Terrassa]]'''
'''[[Station Manresa|Manresa]]'''
|- align=center
| '''[[Station L'Hospitalet de Llobregat|L'Hospitalet de Llobregat]]'''|| [[Station Barberà del Vallès|Barberà del Vallès]] || [[Bestand:R12 Rodalies de Catalunya.svg|20px]] || [[Station Sabadell Centre|Sabadell Centre]] || '''[[Station Lleida Pirineus|Lleida Pirineus]]'''
|}

{{Appendix}}
{{Coor title dms|41|31|43.3|N|2|6|19.44|E|scale:3125_type:railwaystation}}

[[Categorie:Spoorwegstation in Catalonië|Sabadell Sud]]

title: Voorstadsdienst(en)

Lijn: Richting · Volgend station

title: Ligging

Plaats: Sabadell

Ligging: Station Sabadell Sud (Spanje) · Station Sabadell Sud

Portaal: Openbaar vervoer


text:
# Sawah (Muara Pinang)
Sawah is een bestuurslaag in het regentschap Empat Lawang van de provincie Zuid-Sumatra, Indonesië. Sawah telt 2207 inwoners (volkstelling 2010).

title: Sawah (Muara Pinang)

wikitext:
{{Infobox plaats in Indonesië
| soort          = Dorp
| naam           = Sawah
| inwoners       = 2207
| datum inwoners = 2010
| provincie      = [[Zuid-Sumatra]]
| regentschap    = [[Empat Lawang]]
| onderdistrict  = [[Muara Pinang]]
| eiland         =
| tijdzone       =
| code desa      = 1611010006
| mapname        =
| lat_deg        =
| lat_min        =
| lat_sec        =
| lon_deg        =
| lon_min        =
| lon_sec        =
| image          =
| caption        =
}}
'''Sawah''' is een bestuurslaag in het [[Regentschap (Indonesië)|regentschap]] [[Empat Lawang]] van de [[Provincies van Indonesië|provincie]] [[Zuid-Sumatra]], [[Indonesië]]. Sawah telt 2207 inwoners (volkstelling 2010).

{{Appendix|2=
* Resultaten van de volkstelling (2010), Badan Pusat Statistik, [https://web.archive.org/web/20121202090212/http://bps.go.id/eng/download_file/Population_of_Indonesia_by_Village_2010.pdf Population_of_Indonesia_by_Village]
}}
{{Beginnetje|landen & Volken|land=Indonesië|2=2013|3=06|4=15}}

[[Categorie:Plaats in Zuid-Sumatra]]

title: Situering

Provincie: Zuid-Sumatra

Regentschap of · stadsgemeente: Empat Lawang

Onderdistrict: Muara Pinang

title: Algemeen

title: Overig

Portaal: Indonesië


text:
# Eutanygaster tabascensis
Eutanygaster tabascensis is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de gewone sluipwespen (Ichneumonidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Morley in 1913.

title: Eutanygaster tabascensis

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Eutanygaster tabascensis''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie= [[Gewone sluipwespen|Ichneumonidae]] (Gewone sluipwespen)
| geslacht = ''[[Eutanygaster]]''
| w-naam = ''Eutanygaster tabascensis''
| auteur = Morley
| datum = 1913
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Eutanygaster tabascensis''''' is een [[insecten|insect]] dat behoort tot de orde [[vliesvleugeligen]] (Hymenoptera) en de familie van de [[Gewone sluipwespen|gewone sluipwespen (Ichneumonidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Morley in 1913.

{{Beginnetje|biologie|2012|09|24}}

[[Categorie:Gewone sluipwespen]]

title: Eutanygaster tabascensis

Familie: Ichneumonidae (Gewone sluipwespen)

Geslacht: Eutanygaster

title: Soort


text:
# Megacera vittata
Megacera vittata is een keversoort uit de familie boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1835 door Audinet-Serville.

title: Megacera vittata

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Megacera vittata''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Boktorren|Cerambycidae]] (Boktorren)
| geslacht = ''[[Megacera]]''
| w-naam = ''Megacera vittata''
| auteur = [[Jean Guillaume Audinet Serville|Audinet-Serville]]
| datum = 1835
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Megacera vittata''''' is een [[kevers|keversoort]] uit de familie [[boktorren]] (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1835 door Audinet-Serville.<ref>{{Brontabel|2010-Hallan}}</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|09}}

[[Categorie:Boktorren]]

title: Megacera vittata

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Cerambycidae (Boktorren)

Geslacht: Megacera

title: Soort


text:
# Unplugged (Neil Young)
Unplugged is een livealbum van de Canadese singer-songwriter Neil Young. De nummers op het album zijn opgenomen op 7 februari 1993 als onderdeel van het televisieprogramma MTV Unplugged. Het werd ook uitgebracht op VHS.

## Tracklist
Alle muziek en teksten zijn geschreven door Neil Young.
| Nr. | Titel                          | Duur |
| --- | ------------------------------ | ---- |
| 1.  | The old laughing lady          | 5:15 |
| 2.  | Mr. Soul                       | 3:54 |
| 3.  | World on a string              | 3:02 |
| 4.  | Pocahontas                     | 5:06 |
| 5.  | Stringman                      | 4:01 |
| 6.  | Like a hurricane               | 4:44 |
| 7.  | The needle and the damage done | 2:52 |
| 8.  | Helpless                       | 5:48 |
| 9.  | Harvest moon                   | 5:20 |
| 10. | Transformer man                | 3:36 |
| 11. | Unknown legend                 | 4:47 |
| 12. | Look out for my love           | 5:57 |
| 13. | Long may you run               | 5:22 |
| 14. | From Hank to Hendrix           | 5:51 |

Tijdens het optreden speelde hij ook nog de volgende nummers:
- Dreamin' man
- Sample and hold
- War of man
- Winterlong

title: Unplugged (Neil Young)

wikitext:
{{Infobox muziekalbum
| titel = Unplugged
| soort = Livealbum
| artiest = [[Neil Young]]
| opname = 7 februari 1993
| jaar = [[:Categorie:Muziekalbum uit 1993|1993]]
| datum = [[15 juni]]
| genre = [[Rock]]
| duur = 65:35
| label = [[Reprise Records|Reprise]]
| producer = [[David Briggs (muziekproducent)|David Briggs]]
| chronologie1 = [[Neil Young]]
| vorige album = [[:Categorie:Muziekalbum uit 1993|1993]]
 ''[[Lucky thirteen]]''
| volgende album = [[:Categorie:Muziekalbum uit 1994|1994]]
 ''[[Sleeps with angels (album van Neil Young)|Sleeps with angels]]''
}}

'''''Unplugged''''' is een livealbum van de Canadese [[singer-songwriter]] [[Neil Young]]. De nummers op het album zijn opgenomen op 7 februari 1993 als onderdeel van het televisieprogramma ''[[MTV Unplugged]]''. Het werd ook uitgebracht op [[VHS (video)|VHS]].

== Tracklist ==
{{tracklist
| all_writing = [[Neil Young]]
| title1 = [[The old laughing lady]]
| length1 = 5:15
| title2 = [[Mr. Soul (Neil Young)|Mr. Soul]]
| length2 = 3:54
| title3 = World on a string
| length3 = 3:02
| title4 = [[Pocahontas (Neil Young)|Pocahontas]]
| length4 = 5:06
| title5 = Stringman
| length5 = 4:01
| title6 = [[Like a hurricane]]
| length6 = 4:44
| title7 = [[The needle and the damage done]]
| length7 = 2:52
| title8 = [[Helpless (Neil Young)|Helpless]]
| length8 = 5:48
| title9 = [[Harvest moon (single van Neil Young)|Harvest moon]]
| length9 = 5:20
| title10 = Transformer man
| length10 = 3:36
| title11 = [[Unknown legend]]
| length11 = 4:47
| title12 = [[Look out for my love]]
| length12 = 5:57
| title13 = [[Long may you run (single van The Stills-Young Band)|Long may you run]]
| length13 = 5:22
| title14 = [[From Hank to Hendrix]]
| length14 = 5:51
}}

Tijdens het optreden speelde hij ook nog de volgende nummers:

* ''Dreamin' man''
* ''[[Sample and hold (Neil Young)|Sample and hold]]''
* ''[[War of man]]''
* ''Winterlong''

{{Navigatie Neil Young}}

[[Categorie:Muziekalbum uit 1993]]
[[Categorie:Muziekalbum van Neil Young]]
[[Categorie:Muziekalbum uitgegeven door Reprise Records]]

title: Unplugged

Opgenomen: 7 februari 1993

Genre: Rock

Label(s): Reprise

Producent(en): David Briggs

title: Neil Young

1993 · Lucky thirteen: 1993 · Unplugged · 1994 · Sleeps with angels

Neil Young: (en) Allmusic-pagina · (en) Discogs-pagina · (en) MusicBrainz-pagina ·

Portaal: Muziek


text:
# Cantharocnemis strandi
Cantharocnemis strandi is een keversoort uit de familie van de boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1933 door Plavilstshikov.

title: Cantharocnemis strandi

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Cantharocnemis strandi''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Boktorren|Cerambycidae]] (Boktorren)
| onderfamilie = [[Prioninae]]
| geslacht = ''[[Cantharocnemis]]''
| w-naam = ''Cantharocnemis strandi''
| auteur = Plavilstshikov
| datum = 1933
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Cantharocnemis strandi''''' is een [[kevers]]oort uit de familie van de [[Boktorren|boktorren (Cerambycidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1933 door Plavilstshikov.<ref>{{Brontabel|9999-Cerambycidae}} (bezocht 30 januari 2014)</ref>

{{Appendix}}
{{Beginnetje|biologie|2014|02|16}}

[[Categorie:Cantharocnemis|strandi]]

title: Cantharocnemis strandi

Onderfamilie: Prioninae

Geslacht: Cantharocnemis

title: Soort


text:
# Acarologie
Acarologie (van het Griekse ἀκαρί / ἄκαρι, akari: een soort mijt; en -λογία, -logia: "wetenschap") is de studie van mijten en teken, dieren van de orde Acarina. Het is een deelgebied van de arachnologie, een subdiscipline van de zoölogie.
Een zoöloog die gespecialiseerd is in acarologie wordt een acaroloog genoemd. Omdat veel leden van Acarina een parasitaire levenswijze hebben, en omdat veel teken ziekten kunnen overbrengen, zijn veel acarologen tevens parasitoloog of medisch microbioloog.
Sinds 1963 wordt ongeveer eens in de vier jaar ergens ter wereld een internationaal acarologie-congres georganiseerd.

title: Acarologie

wikitext:
[[Bestand:Acariens terrestres N110 w1150 (9472521506).jpg|miniatuur|Pagina uit een Frans acarologisch handboek uit circa 1855]]
'''Acarologie''' (van het Griekse ἀκαρί / ἄκαρι, akari: een soort mijt; en -λογία, -logia: "wetenschap") is de studie van [[Acari (mijt)|mijten en teken]], dieren van de orde [[Acarina]]. Het is een deelgebied van de [[arachnologie]], een subdiscipline van de [[zoölogie]].

Een zoöloog die gespecialiseerd is in acarologie wordt een ''acaroloog'' genoemd. Omdat veel leden van [[Acarina]] een [[Parasiet|parasitaire]] levenswijze hebben, en omdat veel teken ziekten kunnen overbrengen, zijn veel acarologen tevens [[Parasitologie|parasitoloog]] of [[Medische microbiologie|medisch microbioloog]].

Sinds 1963 wordt ongeveer eens in de vier jaar ergens ter wereld een internationaal acarologie-congres georganiseerd.<ref>{{en}}[http://www.acarology.org/ica/ Acarology.org]. [https://web.archive.org/web/20230307031159/http://www.acarology.org/ica/ Gearchiveerd] op 7 maart 2023.</ref>

== Externe links ==
* {{en}}[https://www.nhm.ac.uk/hosted_sites/acarology/ Internationale website over acarologie]
* {{en}}[https://www.nhm.ac.uk/hosted_sites/acarology/saas/saa.html Systematic & Applied Acarology]: internationaal acarologisch tijdschrift, verschijnt driemaal per jaar
* {{en}}[http://www1.montpellier.inra.fr/CBGP/acarologia/index.php Acarologia]: internationaal acarologisch tijdschrift, verschijnt viermaal per jaar
* {{en}}[https://www.springer.com/journal/10493 Experimental and Applied Acarology]: wetenschappelijk maandblad over acarologie
* {{en}}[https://www.tandfonline.com/loi/taca20 International Journal of Acarology]: internationaal acarologisch tijdschrift, verschijnt achtmaal per jaar

{{Appendix}}

{{Navigatie biologie}}

[[Categorie:Zoölogie]]
[[Categorie:Spinachtigen]]


text:
# Protracheoniscus nivalis
Protracheoniscus nivalis is een pissebed uit de familie Trachelipodidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1936 door Karl Wilhelm Verhoeff.

title: Protracheoniscus nivalis

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Protracheoniscus nivalis''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| familie = [[Trachelipodidae]]
| klasse = [[Malacostraca]]
| orde = [[Pissebedden|Isopoda]] (Pissebedden)
| geslacht = ''[[Protracheoniscus]]''
| w-naam = ''Protracheoniscus nivalis''
| auteur = [[Karl Wilhelm Verhoeff|Verhoeff]]
| datum = 1936
| haakjes =
| species =
| commons =
| worms = 262676
}}
'''''Protracheoniscus nivalis''''' is een [[pissebedden|pissebed]] uit de familie [[Trachelipodidae]]. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1936 door [[Karl Wilhelm Verhoeff]].<ref>Schotte, M. (2010). ''Protracheoniscus nivalis'' Verhoeff, 1936D. In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2010). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het [[World Register of Marine Species]], te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=262676</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|15}}
[[Categorie:Trachelipodidae]]

title: Protracheoniscus nivalis

Klasse: Malacostraca

Orde: Isopoda (Pissebedden)

Familie: Trachelipodidae

Geslacht: Protracheoniscus

title: Soort


text:
# Acrogomphus malayanus
Acrogomphus malayanus is een libellensoort uit de familie van de rombouten (Gomphidae), onderorde echte libellen (Anisoptera).
De soort staat op de Rode Lijst van de IUCN als gevoelig, beoordelingsjaar 2007.
De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1925 door Laidlaw.

title: Acrogomphus malayanus

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Acrogomphus malayanus''
| titelweergave = cursief
| status = NT
| rl-id = 163808
| statusbron = 2019
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Libellen|Odonata]] (Libellen)
| onderorde = [[Echte libellen|Anisoptera]] (Echte libellen)
| familie = [[Rombouten (familie)|Gomphidae]] (Rombouten)
| geslacht = ''[[Acrogomphus]]''
| w-naam = ''Acrogomphus malayanus''
| auteur = [[Harry Hyde Laidlaw, Jr.|Laidlaw]]
| datum = 1925
| haakjes =
| commons =
}}
'''''Acrogomphus malayanus''''' is een [[libellen]]soort uit de familie van de [[Rombouten (familie)|rombouten]] (Gomphidae), onderorde [[echte libellen]] (Anisoptera).<ref>{{en}} [https://www.pugetsound.edu/academics/academic-resources/slater-museum/biodiversity-resources/dragonflies/world-odonata-list/ World Odonata List; 25-04-2011]. [https://web.archive.org/web/20130728190152/https://www.pugetsound.edu/academics/academic-resources/slater-museum/biodiversity-resources/dragonflies/world-odonata-list/ Gearchiveerd] op 28 juli 2013.</ref>

De soort staat op de [[Rode Lijst van de IUCN]] als gevoelig, beoordelingsjaar 2007.<ref name="IUCN"/>

De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1925 door [[Harry Hyde Laidlaw, Jr.|Laidlaw]].

{{appendix}}
{{Beginnetje|biologie|2011|10|29}}

{{DEFAULTSORT:Acrogomphus malayanus}}
[[Categorie:Rombouten]]
[[Categorie:IUCN-status gevoelig]]

title: Acrogomphus malayanus · IUCN-status: Gevoelig (2019)

Orde: Odonata (Libellen)

Onderorde: Anisoptera (Echte libellen)

Familie: Gomphidae (Rombouten)

Geslacht: Acrogomphus

title: Soort


text:
# Andrés Palop
Andrés Palop Cervera (L'Alcúdia, 22 oktober 1973) is een Spaans voormalig doelman in het betaald voetbal. Hij werd in 2002 met Valencia landskampioen en won in 2004 de UEFA Cup. Ook met Sevilla won hij in 2006 en 2007 de UEFA Cup. Hij maakte deel uit van de Spaanse selectie die in 2008 Europees kampioen werd.

## Clubvoetbal
Palop keepte van 1995 tot 1997 bij Valencia B en vervolgens twee seizoenen bij streekgenoot Villarreal CF, waarmee hij in 1998 promoveerde naar de Primera División. Vanaf 1999 was Palop tweede doelman bij Valencia CF. In zijn periode bij Los Chés won hij in zijn reserverol in zowel 2002 als 2004 het Spaanse landskampioenschap, de UEFA Cup in 2004 en de Europese Supercup in 2004.
In 2005 vertrok Palop naar Sevilla FC, waar hij eerste doelman werd. In 2006 veroverde hij voor de tweede keer de UEFA Cup en de Europese Supercup, ditmaal als basiskracht. In zowel de UEFA Cup-finale tegen Middlesbrough FC (4-0) als de Supercup-wedstrijd tegen FC Barcelona (3-0) hield Palop de nul. Op 15 maart 2007 kwam hij in de achtste finale van de UEFA Cup tegen FC Sjachtar Donetsk voor een hoekschop mee naar voren en kopte hij in de blessuretijd de 2-2 binnen. Omdat de heenwedstrijd eerder ook in 2-2 eindigde, forceerde Palop met zijn doelpunt een verlenging, waarin Sevilla alsnog met 3-2 won. In de UEFA Cup-finale op 16 mei 2007 in Glasgow stopte hij in de beslissende strafschoppenserie tegen Espanyol drie penalty's, waardoor Sevilla het toernooi voor het tweede jaar op rij won. Op 1 juni 2013 speelde hij zijn laatste wedstrijd voor Sevilla FC, dat in eigen huis Valencia CF versloeg met 4-3 cijfers. Na de wedstrijd namen de supporters afscheid van Palop, die acht seizoenen onder de lat stond bij Sevilla. Op een groot scherm werden Palop's mooiste momenten getoond.
Op 3 juni 2013 werd bekend dat Palop een eenjarig contract had getekend bij het Duitse Bayer Leverkusen, dat zich geplaatst had voor de Champions League. Hij fungeerde als doublure voor de 20-jarige Bernd Leno. Hij volgde Michael Rensing op als tweede doelman, die naar Fortuna Düsseldorf vertrok De destijds 40-jarige Palop stopte aan het eind van het seizoen 2013/2014 met het spelen van betaald voetbal.

### Statistieken
| seizoen | club             | land               | competitie         | wed. | goals |
| ------- | ---------------- | ------------------ | ------------------ | ---- | ----- |
| 1997/98 | Villarreal CF    | Vlag van Spanje    | Segunda División A | 39   | 0     |
| 1998/99 | Villarreal CF    | Vlag van Spanje    | Primera División   | 35   | 0     |
| 1999/00 | Valencia CF      | Vlag van Spanje    | Primera División   | 15   | 0     |
| 2000/01 | Valencia CF      | Vlag van Spanje    | Primera División   | 1    | 0     |
| 2001/02 | Valencia CF      | Vlag van Spanje    | Primera División   | 7    | 0     |
| 2002/03 | Valencia CF      | Vlag van Spanje    | Primera División   | 9    | 0     |
| 2003/04 | Valencia CF      | Vlag van Spanje    | Primera División   | 0    | 0     |
| 2004/05 | Valencia CF      | Vlag van Spanje    | Primera División   | 11   | 0     |
| 2005/06 | Sevilla FC       | Vlag van Spanje    | Primera División   | 36   | 0     |
| 2006/07 | Sevilla FC       | Vlag van Spanje    | Primera División   | 34   | 0     |
| 2007/08 | Sevilla FC       | Vlag van Spanje    | Primera División   | 31   | 0     |
| 2008/09 | Sevilla FC       | Vlag van Spanje    | Primera División   | 35   | 0     |
| 2009/10 | Sevilla FC       | Vlag van Spanje    | Primera División   | 33   | 0     |
| 2010/11 | Sevilla FC       | Vlag van Spanje    | Primera División   | 20   | 0     |
| 2011/12 | Sevilla FC       | Vlag van Spanje    | Primera División   | 13   | 0     |
| 2012/13 | Sevilla FC       | Vlag van Spanje    | Primera División   | 16   | 0     |
| 2013/14 | Bayer Leverkusen | Vlag van Duitsland | Bundesliga         | 0    | 0     |
| Totaal: |                  |                    |                    | 335  | 0     |

## Nationaal elftal
Palop behoorde tot de selectie van Spanje voor het Europees kampioenschap voetbal 2008 als derde doelman achter Iker Casillas en José Manuel Reina. Hij kwam tijdens het toernooi niet in actie.

## Erelijst
Valencia
UEFA Cup
2003/04
- UEFA Super Cup

2004
- La Liga

2001/02
 Sevilla
- UEFA Cup

2006, 2007
- UEFA Super Cup

2006, finalist 2007
- Copa del Rey

2006/07, 2009/10
- Supercopa de España

2007, finalist 2010
 Spanje
- Europees kampioenschap voetbal

2008
1 Casillas  ·
2 Albiol ·
3 Navarro ·
4 Marchena ·
5 Puyol ·
6 Iniesta ·
7 Villa ·
8 Xavi ·
9 Torres ·
10 Fàbregas ·
11 Capdevila ·
12 Cazorla ·
13 Palop ·
14 Alonso ·
15 Ramos ·
16 García ·
17 Güiza ·
18 Arbeloa ·
19 Senna ·
20 Juanito ·
21 Silva ·
22 De la Red ·
23 Reina ·
Coach: Aragonés

title: Andrés Palop

wikitext:
{{Infobox voetballer
| spelernaam                  = Andrés Palop
| afbeelding                  = AndresPalop.jpg
| volledigenaam               = Andrés Palop Cervera
| geboortedatum               = [[22 oktober]] [[1973]]
| geboortestad                = [[L'Alcúdia]]
| geboorteland                = {{ES}}
| lengte                      = 184
| gewicht                     = 75
| been                        = Rechts
| gestopt                     = 2014
| huidigeclub                 =
| rugnummer                   =
| positie                     = [[Doelman (voetbal)|Doelman]]
| contracttot                 =
| jeugdteams                  = {{ES-VLAG}} [[Valencia CF|Valencia]]
| seizoen                     = 1993–1997
1993–1994
1994–1995
1997–2005
1997–1999
2005–2013
2013–2014
| club                        = {{ES-VLAG}} [[Valencia CF Mestalla|Valencia B]]
 →{{ES-VLAG}} Oliva
 →{{ES-VLAG}} Gimnástico
{{ES-VLAG}} [[Valencia CF|Valencia]]
 →{{ES-VLAG}} [[Villarreal CF|Villarreal]]
{{ES-VLAG}} [[Sevilla CF|Sevilla]]
{{DE-VLAG}} [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]]
| wedstr(goals)               = 68 (0)

43 (0)
74 (0)
217 (0)
0 (0)
| interlandjaren              =
| interlandteam               =
| interlandwedstrijden(goals) =
| trainersjaren               = 2015–2016
2018–2019
| getraindeclubs              = {{ES-VLAG}} [[CD Alcoyano|Alcoyano]]
{{ES-VLAG}} [[UD Ibiza|Ibiza]]
| erelijstjaren               =
| erelijst                    =
| medailles                   =
| clubupdate                  = 27 november 2024
| landupdate                  = 27 november 2024
}}
'''Andrés Palop Cervera''' ([[L'Alcúdia]], [[22 oktober]] [[1973]]) is een [[Spanje|Spaans]] voormalig [[doelman (voetbal)|doelman]] in het [[betaald voetbal]]. Hij werd in 2002 met Valencia landskampioen en won in 2004 de [[UEFA Cup]]. Ook met Sevilla won hij in 2006 en 2007 de UEFA Cup. Hij maakte deel uit van de Spaanse selectie die in [[Europees kampioenschap voetbal 2008|2008]] Europees kampioen werd.

== Clubvoetbal ==
Palop keepte van 1995 tot 1997 bij [[Valencia B]] en vervolgens twee seizoenen bij streekgenoot [[Villarreal CF]], waarmee hij in 1998 promoveerde naar de [[Primera División]]. Vanaf 1999 was Palop tweede doelman bij Valencia CF. In zijn periode bij ''Los Chés'' won hij in zijn reserverol in zowel 2002 als 2004 het [[Primera División|Spaanse landskampioenschap]], de [[UEFA Cup]] in 2004 en de [[Europese Supercup]] in 2004.

In 2005 vertrok Palop naar Sevilla FC, waar hij eerste doelman werd. In 2006 veroverde hij voor de tweede keer de UEFA Cup en de Europese Supercup, ditmaal als basiskracht. In zowel de UEFA Cup-finale tegen [[Middlesbrough FC]] (4-0) als de Supercup-wedstrijd tegen [[FC Barcelona]] (3-0) hield Palop de nul. Op [[15 maart]] [[2007]] kwam hij in de achtste finale van de UEFA Cup tegen [[FC Sjachtar Donetsk]] voor een hoekschop mee naar voren en kopte hij in de [[blessuretijd]] de 2-2 binnen. Omdat de heenwedstrijd eerder ook in 2-2 eindigde, forceerde Palop met zijn doelpunt een [[verlenging]], waarin Sevilla alsnog met 3-2 won. In de UEFA Cup-finale op 16 mei 2007 in Glasgow stopte hij in de beslissende strafschoppenserie tegen [[Espanyol]] drie penalty's, waardoor Sevilla het toernooi voor het tweede jaar op rij won. Op 1 juni 2013 speelde hij zijn laatste wedstrijd voor [[Sevilla FC]], dat in eigen huis [[Valencia CF]] versloeg met 4-3 cijfers. Na de wedstrijd namen de supporters afscheid van Palop, die acht seizoenen onder de lat stond bij Sevilla. Op een groot scherm werden Palop's mooiste momenten getoond.

Op 3 juni 2013 werd bekend dat Palop een eenjarig contract had getekend bij het Duitse [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]], dat zich geplaatst had voor de [[UEFA Champions League|Champions League]]. Hij fungeerde als doublure voor de 20-jarige [[Bernd Leno]]. Hij volgde [[Michael Rensing]] op als tweede doelman, die naar [[Fortuna Düsseldorf]] vertrok De destijds 40-jarige Palop stopte aan het eind van het seizoen 2013/2014 met het spelen van betaald voetbal.

=== Statistieken ===
{| class="wikitable"
! seizoen !! club<ref>[https://web.archive.org/web/20100819010536/http://www.vi.nl/Spelers/Speler/Andrs-Palop-Cervera.htm VI - Andrés Palop]</ref> !! land !! competitie !! wed. !! goals
|-
| 1997/98 || [[Villarreal CF]] || {{ES-VLAG}} || [[Segunda División A]] || 39 || 0
|-
| 1998/99 || Villarreal CF || {{ES-VLAG}} || [[Primera División]] || 35 || 0
|-
| 1999/00 || [[Valencia CF]] || {{ES-VLAG}} || Primera División || 15 || 0
|-
| 2000/01 || Valencia CF || {{ES-VLAG}} || Primera División || 1 || 0
|-
| 2001/02 || Valencia CF || {{ES-VLAG}} || Primera División || 7 || 0
|-
| 2002/03 || Valencia CF || {{ES-VLAG}} || Primera División || 9 || 0
|-
| 2003/04 || Valencia CF || {{ES-VLAG}} || Primera División || 0 || 0
|-
| 2004/05 || Valencia CF || {{ES-VLAG}} || Primera División || 11 || 0
|-
| 2005/06 || [[Sevilla FC]] || {{ES-VLAG}} || Primera División || 36 || 0
|-
| 2006/07 || Sevilla FC || {{ES-VLAG}} || Primera División || 34 || 0
|-
| 2007/08 || Sevilla FC || {{ES-VLAG}} || Primera División || 31 || 0
|-
| 2008/09 || Sevilla FC || {{ES-VLAG}} || Primera División || 35 || 0
|-
| 2009/10 || Sevilla FC || {{ES-VLAG}} || Primera División || 33 || 0
|-
| 2010/11 || Sevilla FC || {{ES-VLAG}} || Primera División || 20 || 0
|-
| 2011/12 || Sevilla FC || {{ES-VLAG}} || Primera División || 13 || 0
|-
| 2012/13 || Sevilla FC || {{ES-VLAG}} || Primera División || 16 || 0
|-
| 2013/14 ||[[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]] || {{DE-VLAG}} ||[[Bundesliga (mannenvoetbal Duitsland)|Bundesliga]] || 0 || 0
|-
| '''Totaal:''' || || || || 335 || 0
|}

== Nationaal elftal ==
Palop behoorde tot de selectie van [[Spaans voetbalelftal (mannen)|Spanje]] voor het [[Europees kampioenschap voetbal 2008]] als derde doelman achter [[Iker Casillas]] en [[José Manuel Reina]]. Hij kwam tijdens het toernooi niet in actie.

==Erelijst==
'''{{ES-VLAG}} Valencia
: '''[[UEFA Cup]]
: 2003/04
* '''[[UEFA Super Cup]]
: 2004
* '''[[La Liga]]
: 2001/02

'''{{ES-VLAG}} Sevilla
*'''[[UEFA Cup]]
:[[Finale UEFA Cup 2006|2006]], [[Finale UEFA Cup 2007|2007]]
* '''[[UEFA Super Cup]]
: 2006, finalist 2007
*'''[[Copa del Rey]]
: 2006/07, 2009/10
*'''[[Supercopa de España]]
: 2007, finalist 2010

'''{{ES-VLAG}} Spanje
*'''[[Europees kampioenschap voetbal mannen|Europees kampioenschap voetbal]]
: 2008

{{Appendix}}
{{Navigatie selectie voetbalelftal Spanje EK 2008}}

{{DEFAULTSORT:Palop, Andres}}
[[Categorie:Spaans voetballer]]

title: Persoonlijke informatie

Volledige naam: Andrés Palop Cervera

Geboortedatum: 22 oktober 1973

Geboorteplaats: L'Alcúdia, Spanje

Been: Rechts

Positie: Doelman

title: Clubinformatie

Clubinformatie: Voetbalcarrière geëindigd in 2014

title: Senioren *

Seizoen: Club · W 0(G)

Valencia B · → Oliva · → Gimnástico · Valencia · → Villarreal · Sevilla · Bayer Leverkusen · 68 (0) · 43 (0) · 74 (0) · 217 (0) · 0 (0)

title: Getrainde teams

Alcoyano · Ibiza

Getrainde teams:
* Bijgewerkt op 27 november 2024
** Bijgewerkt op 27 november 2024

Portaal: Voetbal


text:
# Amegilla disrupta
Amegilla disrupta is een vliesvleugelig insect uit de familie bijen en hommels (Apidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1920 door Cockerell.

title: Amegilla disrupta

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Amegilla disrupta''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Bijen en hommels|Apidae]] (Bijen en hommels)
| onderfamilie = [[Apinae]]
| tribus = [[Anthophorini]]
| geslacht = ''[[Amegilla]]''
| w-naam = ''Amegilla disrupta''
| auteur = Cockerell
| datum = 1920
| haakjes = ja
| species =
| commons =
}}
'''''Amegilla disrupta''''' is een [[vliesvleugeligen|vliesvleugelig]] [[insecten|insect]] uit de familie [[bijen en hommels]] (Apidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1920 door Cockerell.<ref>{{Brontabel|2008-ITIS}}</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|16}}

[[Categorie:Amegilla|disrupta]]

title: Amegilla disrupta

Familie: Apidae (Bijen en hommels)

Onderfamilie: Apinae

Geslachtengroep: Anthophorini

Geslacht: Amegilla

title: Soort


text:
# Paramegalonychus paludicola
Paramegalonychus paludicola is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1975 door Basilewsky.

title: Paramegalonychus paludicola

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Paramegalonychus paludicola''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Loopkevers|Carabidae]] (Loopkevers)
| onderfamilie = [[Platyninae]]
| geslacht = ''[[Paramegalonychus]]''
| w-naam = ''Paramegalonychus paludicola''
| auteur = [[Pierre Basilewsky|Basilewsky]]
| datum = 1975
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Paramegalonychus paludicola''''' is een [[kevers|kever]]soort uit de familie van de [[Loopkevers|loopkevers (Carabidae)]].<ref>Anichtchenko A. et al., (editors): [https://carabidae.org/search?rank=0&text=Paramegalonychus+paludicola Carabidae of the World] (bezocht: 20 tot 28 maart 2013)</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1975 door Basilewsky.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|29}}

[[Categorie:Loopkevers]]

title: Paramegalonychus paludicola

Familie: Carabidae (Loopkevers)

Onderfamilie: Platyninae

Geslacht: Paramegalonychus

title: Soort


text:
# Rozemarijn Ammerlaan
Rozemarijn Ammerlaan (Delft, 4 januari 2000) is een Nederlands voormalig wielrenster. Ze kwam in 2020 en 2021 uit voor de wielerploeg NXTG Racing. Ammerlaan won in 2018 de individuele tijdrit op het wereldkampioenschap wielrennen voor junior vrouwen. In september 2021 maakte ze bekend (voorlopig) te stoppen met wielrennen.

## Belangrijkste resultaten
2018
 Nederlands kampioenschap individuele tijdrit, junior vrouwen
 Wereldkampioenschap individuele tijdrit, junior vrouwen
2e etappe Watersley Ladies Challenge, individuele tijdrit, junior vrouwen
Chrono des Nations, individuele tijdrit, junior vrouwen

## Triatlon
Na haar professionele wieler carrière startte Rozemarijn met triatlon waarbij ze haar eerste individuele triatlon in Delft meteen won.

title: Rozemarijn Ammerlaan

wikitext:
{{Infobox wielrenner
| naam          = Rozemarijn Ammerlaan
| afbeelding    = 2019 LottoBelgiumTour Rozemarijn Ammerlaan.jpg
| onderschrift  = Rozemarijn Ammerlaan in 2019
| bijnaam       =
| geboortedatum = [[4 januari]] [[2000]]
| geboortestad  = [[Delft]]
| geboorteland  = {{NL}}
| lengte        =
| gewicht       =
| ploeg         = ''gestopt na 2021''
| jaren         = 2020-2021
| vorigeploegen = [[NXTG Racing]]
| specialisatie =
}}
'''Rozemarijn Ammerlaan''' ([[Delft]], [[4 januari]] [[2000]]) is een [[Nederland|Nederlands]] voormalig [[Wielersport|wielrenster]]. Ze kwam in 2020 en 2021 uit voor de wielerploeg [[NXTG Racing]]. Ammerlaan won in [[Wereldkampioenschappen wielrennen 2018|2018]] de individuele tijdrit op het [[Lijst van wereldkampioenen tijdrit junioren vrouwen|wereldkampioenschap wielrennen]] voor junior vrouwen. In september 2021 maakte ze bekend (voorlopig) te stoppen met wielrennen.<ref>[https://wos.nl/nieuws/artikel/rozemarijn-ammerlaan-stopt-met-wielrennen Rozemarijn Ammerlaan stopt met wielrennen] [[Stichting WOS|WOS.nl]], 24 september 2021</ref>

== Belangrijkste resultaten ==
;2018
:[[Bestand:Jersey dutchflag.svg|25px]] Nederlands kampioenschap individuele tijdrit, junior vrouwen
:[[Bestand:MaillotMundialCrono.PNG|25px]] [[Wereldkampioenschappen wielrennen 2018#Vrouwen junioren|Wereldkampioenschap individuele tijdrit]], junior vrouwen
:2e etappe Watersley Ladies Challenge, individuele tijdrit, junior vrouwen
:[[Chrono des Nations]], individuele tijdrit, junior vrouwen

== Triatlon ==
Na haar professionele wieler carrière startte Rozemarijn met triatlon waarbij ze haar eerste individuele triatlon in Delft meteen won. <ref>{{Citeer web |url=https://results.sporthive.com/events/7202275455175856640 |titel=MYLAPS Sporthive Event Results |bezochtdatum=2025-06-05 |werk=results.sporthive.com}}</ref>{{Appendix|2=
*[http://www.dewielersite.net/db2/wielersite/coureurfiche.php?coureurid=148326 profiel op de wielersite]
*[https://www.procyclingstats.com/rider/rozemarijn-ammerlaan profiel op procyclingstats]
*[https://www.cyclebase.nl/?lang=en&page=renner&jrg=0&discipline=1&id=66444 profiel op cyclebase]
{{References}}
}}

{{DEFAULTSORT:Ammerlaan, Rozemarijn}}
[[Categorie:Nederlands wielrenner]]

title: Persoonlijke informatie

Geboortedatum: 4 januari 2000

Geboorteplaats: Delft, Nederland

title: Sportieve informatie

Huidige ploeg: gestopt na 2021

title: Ploegen

NXTG Racing

Portaal: Wielersport