text:
# Auguste Moreau
Auguste Moreau (Dijon, 22 februari 1834 - Malesherbes, 11 november 1917) was een Franse beeldhouwer.

## Biografie
Auguste Moreau was een lid van de Franse beeldhouwersfamilie Moreau uit de 19e en begin 20e eeuw. Hij was de zoon van de beeldhouwer Jean Baptiste Louis Joseph Moreau en de jongere broer van de beeldhouwers Hippolyte Moreau en Mathurin Moreau. Ook zijn kinderen Louis Auguste Moreau en François Hippolyte Moreau werden beeldhouwer.
Net zoals zijn twee broers, studeerde hij aan de "École Nationale Supérieure des Beaux-Arts" in Parijs. Moreau had een opmerkelijke artistieke aanleg. Hij wordt genoemd als een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de Art Nouveau, met sierlijke realistische en zeer gedetailleerde beelden.
Zijn werk werd voor het eerst tentoongesteld in het Parijse Salon ("Salon des artistes français") in 1861. Hij bleef er exposeren tot 1913. Daarnaast was hij ook aanwezig op de verschillende wereldtentoonstellingen van Parijs. Die hadden een belangrijke bijdrage tot zijn commercieel artistiek succes.
In tegenstelling tot zijn broers bleef Auguste eerder op de achtergrond. Hij is daarom de enige van de broers die geen officiële onderscheiding heeft ontvangen.
Hij is begraven op het kerkhof "Les Lilas" in Seine-Saint-Denis.

## Werk
Moreau vervaardigde vooral artistieke beelden in brons. Er zijn echter ook beelden in marmer, gips en spelter van hem.
Zijn geliefkoosd thema was jonge meisjes in wervelende doorschijnende kledij, omringd met bloemen en vogels. Daarnaast maakte hij ook allegorische werken en genretaferelen met cupido's en kinderen.
Verschillende van zijn werken bevinden zich in het Museum voor Schone Kunsten in Troyes en het Museum voor Schone Kunsten in Bordeaux.

## Galerij
- "Retour du Marché"
- La Liseuse (São Paulo, Pinacoteca)
- Auguste Moreau : signatuur (op Liefdespaar) Hotel Deutsches Haus, Braunschweig)
- Liefdespaar (Hotel Deutsches Haus, Braunschweig)
- Poseidon (brons)

title: Auguste Moreau

wikitext:
{{Infobox persoon Wikidata
| stopbegraafplaats = Kerkhof "Les Lilas" Seine-Saint-Denis
| leraar = Jean-Baptiste-Louis-Joseph Moreau
| vader = Jean Baptiste Louis Joseph Moreau
}}

'''Auguste Moreau''' ([[Dijon]], [[22 februari]] [[1834]] - [[Malesherbes]], [[11 november]] [[1917]])<ref>Volledige naam in de geboorteakte: Mathurin Auguste Moreau (Archives départementales de la Côte-d'Or, registres d'état civil, 1834).</ref> was een [[Frankrijk|Franse]] [[beeldhouwer]].

== Biografie ==
Auguste Moreau was een lid van de Franse [[Familie Moreau (beeldhouwers)|beeldhouwersfamilie Moreau]] uit de 19e en begin 20e eeuw. Hij was de zoon van de beeldhouwer [[Jean Baptiste Louis Joseph Moreau]]<ref>{{Citeer web |url=https://archives.cotedor.fr/v2/ark:/71137/g8a6f93b2a31684758f8e9974cc001e47/bd09c35fa3817ef2619b8dce157ca9e5/48/ZnJhZDAyMV8yMzlfNW1pMDlyMTkwXzAwNDguanBn |titel=acte de naissance d'Auguste Moreau n°114 montrant sa filiation avec le sculpteur Jean-Baptiste-Louis-Joseph Moreau |bezochtdatum=2023-11-14 |werk=les archives départementales de la Côte-d'Or |pagina's=48 |archiefdatum=2023-06-02 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20230602074216/https://archives.cotedor.fr/v2/ark:/71137/g8a6f93b2a31684758f8e9974cc001e47/bd09c35fa3817ef2619b8dce157ca9e5/48/ZnJhZDAyMV8yMzlfNW1pMDlyMTkwXzAwNDguanBn |dodeurl=ja }}.</ref> en de jongere broer van de beeldhouwers [[Hippolyte Moreau]] en [[Mathurin Moreau]]. Ook zijn kinderen [[Louis Auguste Moreau]] en [[François Moreau|François Hippolyte Moreau]] werden beeldhouwer.

Net zoals zijn twee broers, studeerde hij aan de "[[École nationale supérieure des beaux-arts|École Nationale Supérieure des Beaux-Arts]]" in [[Parijs]].<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://willox.eu/auguste-moreau.html |titel=Auguste Moreau (1834 - 1917). |bezochtdatum=2023-11-14 |werk=Willox Arts and Antiques}}</ref> Moreau had een opmerkelijke artistieke aanleg. Hij wordt genoemd als een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de [[Jugendstil|Art Nouveau]], met sierlijke realistische en zeer gedetailleerde beelden.<ref name=":0" />

Zijn werk werd voor het eerst tentoongesteld in het [[Parijse salon|Parijse Salon]] ("Salon des artistes français") in 1861. Hij bleef er exposeren tot 1913. Daarnaast was hij ook aanwezig op de verschillende [[wereldtentoonstelling]]en van Parijs. Die hadden een belangrijke bijdrage tot zijn commercieel artistiek succes.

In tegenstelling tot zijn broers bleef Auguste eerder op de achtergrond. Hij is daarom de enige van de broers die geen officiële onderscheiding heeft ontvangen.<ref>Zijn broers ontvingen verschillende medailles op universele tentoonstellingen. Mathurin werd de bekroond met de "[[Légion d'honneur]]".</ref>

Hij is begraven op het kerkhof "Les Lilas" in [[Seine-Saint-Denis]].<ref>{{Citeer web |url=https://www.landrucimetieres.fr/spip/spip.php?article389 |titel=LES LILAS (93): cimetière |datum=2006 |bezochtdatum=2023-11-14 |werk=Cimétières de France et d'ailleurs |taal=fr}}</ref>

== Werk ==
Moreau vervaardigde vooral artistieke beelden in [[brons]]. Er zijn echter ook beelden in [[marmer]], [[gips]] en [[spelter]] van hem.

Zijn geliefkoosd thema was jonge meisjes in wervelende doorschijnende kledij, omringd met bloemen en vogels. Daarnaast maakte hij ook [[Allegorie (beeldende kunst)|allegorische]] werken en genretaferelen met [[Cupido (mythologie)|cupido's]] en kinderen.<ref>{{Citeer web |url=https://www.artpage.be/sculpturs/auguste |titel=Auguste Moreau |bezochtdatum=2023-11-14 |werk=Luc's artsite - Artpage |taal=en}}</ref>

Verschillende van zijn werken bevinden zich in het Museum voor Schone Kunsten in [[Troyes]] en het Museum voor Schone Kunsten in [[Bordeaux (stad)|Bordeaux]].

== Galerij ==
<gallery>
Bestand:Veiling november 2019 Auguste Moreau.jpg|"Retour du Marché"
Bestand:Auguste Moreau - Nu.jpg|''La Liseuse (São Paulo, Pinacoteca)''
Bestand:2022-11-09 Auguste Moreau Signature Liebespaar Leuchte, Hotel Deutsches Haus, Braunschweig.jpg|Auguste Moreau : signatuur (op Liefdespaar) Hotel Deutsches Haus, Braunschweig)
Bestand:2022-11-09 Auguste Moreau Liebespaar Leuchte, Hotel Deutsches Haus, Braunschweig.jpg|Liefdespaar (Hotel Deutsches Haus, Braunschweig)
Bestand:Bronze d'Auguste Moreau.jpg|Poseidon (brons)
</gallery>

{{Appendix}}
{{Commonscat}}

{{DEFAULTSORT:Moreau, Auguste}}
[[Categorie:Frans beeldhouwer]]

title: Algemene informatie

Land: Frankrijk

Geboortenaam: Mathurin Auguste Moreau

Geboortedatum: 22 februari 1834

Geboorteplaats: Dijon

Overlijdensdatum: 11 november 1917

Overlijdensplaats: Malesherbes

title: Werk

Beroep: beeldhouwer

title: Studie

Leerling van: Jean-Baptiste-Louis-Joseph Moreau

title: Kunst

Beïnvloed door: Hippolyte François Moreau, Mathurin Moreau

title: Familie

Vader: Jean Baptiste Louis Joseph Moreau

Kinderen: François Moreau, Louis Auguste Moreau

title: Persoonlijk

Talen: Frans

Persoonlijk: handtekening


text:
# Hermann Teuber
Hermann Teuber (Dresden, 12 augustus 1894 - München, 24 oktober 1985) was een Duitse kunstschilder en graficus.

## Levensloop

### Jeugdjaren
Teuber groeide op in Dresden, Dürerstraße 89, als zoon van een kolenhandelaar die meerdere kunstenaars tot zijn klantenkring rekende. Met zijn vader, die grafiek en tekeningen verzamelde, bezocht hij regelmatig de Galerie Neue Meister. Tussen 1908 en 1914 studeerde Teuber aan de katholieke lerarenopleiding in Bautzen en daar ontstonden zijn eerste schetsboeken met landschapstekeningen. Vanaf 1914 werkte hij als hulponderwijzer in een voorstad van Dresden. Hij bezocht de avondschool van de Hochschule für Bildende Künste in Dresden en kreeg tekenles van Georg Oskar Erler. Hij bestudeerde het boek Die Kunst des Radierens van Hermann Struck en maakte zijn eerste etsen. Vanaf 1916 deed hij twee jaar dienstplicht in Frankrijk en Vlaanderen en nam als artilleriesoldaat deel aan de slag bij Cambrai (1917). Van het slagveld keerde hij terug met een gehoorbeschadiging.

### Studie in Dresden en Berlijn
In 1919 gaf hij zijn baan als onderwijzer op en begon een studie aan de kunstacademie in Dresden bij Georg Oskar Erler. Hij haalde zijn onderwijsbevoegdheid voor het hoger onderwijs en vervolgde zijn kunstopleiding aan de Kunsthochschule Berlin-Charlottenburg. Hier studeerde hij aanvankelijk grafiek (etsen) bij Hans Meid en kreeg van 1924 tot 1926 schilderles van Karl Hofer. Onder zijn medeleerlingen waren Ernst Wilhelm Nay, Hans Hubertus Graf Merveldt en Paul Berger-Bergner. In 1920 maakte hij zijn eerste litho's en illustreerde werken van Goethe en Storm.

### Vroege erkenning
In 1926 werd Teuber voor zijn verdienstelijk werk geëerd met een medaille van het Pruisische ministerie voor cultuur. Hij werkte zes maanden in Parijs en maakte landschapsstudies in Noord-Frankrijk. Voor zijn vrije werk ontving hij in 1928 de Ilgenprijs van de gemeente Dresden. In 1931 kreeg hij de Albrecht-Dürerprijs van de gemeente Neurenberg voor zijn etsen en in 1935 een atelierstipendium aan de academie in Kassel. Van 1930 tot 1935 had Teuber zijn atelier in een tuinhuis op een tuinencomplex in Berlin-Rummelsburg. Van 1935 tot 1945 was hij lid van de ateliergemeenschap Klosterstrasse in Berlijn. Tot zijn kennissenkring daar behoorden Hermann Blumenthal, Werner Gilles, Werner Heldt, Odi en Ludwig Kasper, Käthe Kollwitz, Gerhard Marcks, Herbert Tucholski en de kunsthistorici Werner Haftmann en Kurt Leonhard. In 1936 trouwde hij met Elisabeth Hachenberg. Hij won de Prix de Rome van de Pruisische Academie waarmee hij een jaar in de Villa Massimo kon werken.

### Tegenwerking door het Nazi-regime
In de late jaren dertig raakte Teuber in conflict met de nationaalsocialistische machthebbers. De Reichskulturkammer verbood in 1937 wegens 'passief verzet' een tentoonstelling met aquarellen die hij in Griekenland gemaakt had en in 1938 werden vijf van zijn werken uit openbare verzamelingen verwijderd en bestempeld als Entartete Kunst.

### Werkzaamheid in Kalkar
In 1943 verhuisde Teuber met zijn vrouw en zijn zoon Sebastian (1940) naar Kalkar, dat hij reeds kende van een bezoek in 1937. Hij betrok daar een woning aan de Kesseltor (nu: Gerd-Jansen-Platz) en werkte in het voormalige atelier van Heinrich Nauen. In 1944 werd hij wederom opgeroepen als soldaat. Kort voor het einde van de Tweede Wereldoorlog werd het ateliercomplex aan de Klosterstrasse in Berlijn volledig verwoest en gingen alle vroege werken en etsplaten verloren die hij daar achtergelaten had.
Na terugkeer uit een interneringskamp bij Chartres, waar hij zijn krijgsgevangenschap had doorgebracht, woonde Teuber van 1945 tot 1950 weer in Kalkar in Haus Neuhaus, waar ook de beeldhouwer Alfred Sabisch zijn onderkomen had. In 1947 werd zijn dochter Cordula geboren. In de armoedige jaren na de oorlog gaf hij tekenles aan de internaatsschool van het Collegium Augustinianum Gaesdonck. Hij maakte kennis met Hans en Franz Joseph van der Grinten, die kunstgeschiedenis studeerden en net begonnen waren met het verzamelen van kunst; in het begin vooral grafiek. Teuber adviseerde hen over de opbouw van hun verzameling en raadde hen aan niet slechts afzonderlijke werken van een kunstenaar te kopen maar hele werkcomplexen. Hij wees hen de weg naar Joseph Beuys en Rudolf Schoofs. Later organiseerden de gebroeders van der Grinten in hun woonplaats Kranenburg tentoonstellingen van Teubers' werk. In de collectie Van der Grinten, die tegenwoordig ondergebracht is in Museum Schloss Moyland in Bedburg-Hau, bevinden zich rond zestig werken van Teuber. Enkele van zijn schilderijen bevinden zich ook in de vaste collectie van het gemeentemuseum in Kalkar. In 1948 ontving Hermann Teuber samen met Georg Meistermann de Karl-Ernst-Osthausprijs van de gemeente Hagen.

### Professoraat in Berlijn
Vanaf 1950 gaf Teuber onderricht aan de Kunsthochschule Berlin-Charlottenburg als professor voor grafische technieken. Hij hield zich in deze periode vooral bezig met kleurenlithografie. Een compositie met paarden werd in 1951 door het nationaal Olympisch comité bekroond met de eerste prijs. In 1953 kreeg hij de Corneliusprijs van de gemeente Düsseldorf en in 1954 won hij de eerste prijs in de grafiekwedstrijd van de Freunde Bildender Kunst in Berlijn.

### Late jaren in Beieren
Na zijn emeritaat in 1961 verhuisde Teuber naar Bad Heilbrunn in Beieren. Hij concentreerde zich daar vooral op het maken van lino- en houtsnedes. In 1962 kreeg hij een erediploma tijdens een internationale grafiektentoonstelling in Saigon. In 1963 was hij eregast van de Duitse Academie in Villa Massimo in Rome. In 1966 werd hij gelauwerd met het lidmaatschap van de Bayerische Akademie der Schönen Künste, die in 1975 een publicatie wijdde aan zijn etsen.
In 1972 verhuisde hij naar München, Riesstrasse 60, waar hij een atelier had op de bovenste verdieping nabij het terrein van de Olympische Spelen. In 1977 had Teuber, nadat het Oost-Duitse Künstlergilde hem de Lovis-Corinthprijs had uitgereikt, een tentoonstelling in het Kunstforum Ostdeutsche Galerie in Regensburg. Hij kreeg steeds meer moeite met zien. Zijn vrouw Elisabeth stierf op 15 februari 1979. Zijn laatste grote doeken schilderde hij tussen 1978 en 1981. Toen Teuber op 24 oktober 1985 in München overleed was hij 91 jaar oud.

## Werkbeschrijving
Teuber maakte tekeningen, aquarellen, etsen, kleurenlitho's, linosnedes, houtsnedes en schilderijen. Hij schilderde landschappen, figuur- en diervoorstellingen, interieurs en stillevens. Hij schilderde zonder veel perspectief of stofuitdrukking. Voor sommige partijen prepareerde hij de verf met fijn zand en gips tot een taaie massa die met het paletmes werd aangebracht. Als ondergrond gebruikte hij vaak schilderkarton. Zijn stijl wordt omschreven als laat-expressionistisch. Zijn verstilde composities, met veel aardkleuren en grijzen, werden wel vergeleken met die van Giorgio Morandi, hoewel daarbij opgemerkt werd dat Teubers' werk verhalender en daardoor toegankelijker is. In zijn latere werk liet hij de interieurs en de stillevens achter zich en maakte alleen nog landschappen.

## Tentoonstellingen
Solotentoonstellingen
1994 Kranenburg, Museum Katharinenhof: Hermann Teuber, 1894-1985, Zum 100. Geburtstag (cat. 195 pagina's)
1982 Berlijn, Galerie Pels-Leusden: Hermann Teuber, Retrospektive: Gemälde, Aquarelle und Graphik (cat. 36 pagina's)
1980 Ravensburg, Galerie Döbele: Hermann Teuber (cat. 44 pagina's)
1979 Reutlingen, Hans Thoma-Gesellschaft: Hermann Teuber, Gemälde - Radierungen (cat. 73 pagina's)
1977 Regensburg, Ostdeutsche Galerie: Hermann Teuber - Gemälde und Graphik (cat. 56 pagina's)
1976 Baden-Baden, Galerie Elfriede Wirnitzer: Hermann Teuber : kleine Ölbilder 1974 - 1976 (cat. 8 pagina's)
1974 München, Galerie Günther Franke Hermann Teuber (cat. 8 pagina's)
1965 Kranenburg, Museum Katharinenhof: Hermann Teuber - Gemälde, Aquarelle, Radierungen, Lithographien, Holzschnitte (cat.)
1961 Hamm, Gustav-Lübeck-Museum: Hermann Teuber: Ölbilder, Aquarelle, Zeichnungen (cat. 16 pagina's)
1960-61 Duisburg, (Aken, Wupertal, Hagen) Städtisches Kunstmuseum: Hermann Teuber (cat. 14 pagina's)
Groepstentoonstellingen
1976 Berlijn, Altes Museum: Ateliergemeinschaft Klosterstraße
1962 Wiesbaden, Nassauischer Kunstverein: Schwarz-Weiß 61
1960 Berlijn, Neue Nationalgalerie: Berlin - Ort der Freiheit für die Kunst
1959 Wiesbaden, Nassauischer Kunstverein: Deutsche Künstler aus dem Osten - Die Künstlergilde
1955 Bremen, Kunsthalle Bremen: Farbige Graphik 1955
1955 Hamburg, Kunstverein in Hamburg FG 55 (Farbige Graphik – 1955)
1953 Hamburg, Kunstverein in Hamburg: Farbige Graphik
1953 Bremen, Kunsthalle Bremen: Farbige Graphik 1953
1951 Bremen, Kunsthalle Bremen: Farbige Graphik
1939 Hamburg, Kunstverein in Hamburg: Deutsche Malerei und Plastik der Gegenwart
1936 Hamburg, Kunstverein in Hamburg: Deutsche Graphik Schau 1936
1936 Hamburg, Kunstverein in Hamburg: Malerei und Plastik in Deutschland 1936
1928 Berlijn, Kronprinzen-Palais: Zweite Ausstellung deutscher nach-impressionistischer Kunst aus Berliner Privatbesitz

wikiname: nlwiki

title: Hermann Teuber

in_language: nl

wikitext:
{{Infobox kunstenaar
| naam           = Hermann Teuber
| afbeelding     =
| onderschrift   =
| volledige naam =
| bijnaam        =
| pseudoniem     =
| geboren        = [[Dresden]], [[12 augustus]] [[1894]]
| overleden      = [[München]], [[24 oktober]] [[1985]]
| land           = {{DE}}
| nationaliteit  =
| beroep         = [[kunstschilder]], [[graficus]]
| jaren-actief   =
| periode        =
| stijl          =
| bekende-werken =
| RKD            = 232838
| website        =
}}
'''Hermann Teuber''' ([[Dresden]], [[12 augustus]] [[1894]] - [[München]], [[24 oktober]] [[1985]]) was een Duitse kunstschilder en graficus.

== Levensloop ==
=== Jeugdjaren===
Teuber groeide op in Dresden, Dürerstraße 89, als zoon van een kolenhandelaar die meerdere kunstenaars tot zijn klantenkring rekende. Met zijn vader, die grafiek en tekeningen verzamelde, bezocht hij regelmatig de [[Albertinum (Dresden)#Galerie Neue Meister|Galerie Neue Meister]]. Tussen 1908 en 1914 studeerde Teuber aan de katholieke lerarenopleiding in [[Bautzen (stad)|Bautzen]] en daar ontstonden zijn eerste schetsboeken met landschapstekeningen. Vanaf 1914 werkte hij als hulponderwijzer in een voorstad van Dresden. Hij bezocht de avondschool van de Hochschule für Bildende Künste in Dresden en kreeg tekenles van [[Georg Oskar Erler]]. Hij bestudeerde het boek ''Die Kunst des Radierens'' van [[Hermann Struck]] en maakte zijn eerste etsen. Vanaf 1916 deed hij twee jaar dienstplicht in Frankrijk en Vlaanderen en nam als artilleriesoldaat deel aan de [[slag bij Cambrai (1917)]]. Van het slagveld keerde hij terug met een gehoorbeschadiging.

=== Studie in Dresden en Berlijn ===
In 1919 gaf hij zijn baan als onderwijzer op en begon een studie aan de kunstacademie in Dresden bij Georg Oskar Erler. Hij haalde zijn onderwijsbevoegdheid voor het hoger onderwijs en vervolgde zijn kunstopleiding aan de Kunsthochschule [[Berlin-Charlottenburg]]. Hier studeerde hij aanvankelijk grafiek (etsen) bij [[Hans Meid]] en kreeg van 1924 tot 1926 schilderles van [[Karl Hofer]]. Onder zijn medeleerlingen waren [[Ernst Wilhelm Nay]], [[Hans Hubertus Graf Merveldt]] en [[Paul Berger-Bergner]]. In 1920 maakte hij zijn eerste litho's en illustreerde werken van [[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]] en [[Theodor Storm (schrijver)|Storm]].

=== Vroege erkenning ===
In 1926 werd Teuber voor zijn verdienstelijk werk geëerd met een medaille van het Pruisische ministerie voor cultuur. Hij werkte zes maanden in Parijs en maakte landschapsstudies in Noord-Frankrijk. Voor zijn vrije werk ontving hij in 1928 de Ilgenprijs van de gemeente Dresden. In 1931 kreeg hij de Albrecht-Dürerprijs van de gemeente [[Neurenberg]] voor zijn etsen en in 1935 een atelierstipendium aan de academie in Kassel. Van 1930 tot 1935 had Teuber zijn atelier in een tuinhuis op een tuinencomplex in [[Berlin-Rummelsburg]]. Van 1935 tot 1945 was hij lid van de ateliergemeenschap Klosterstrasse in Berlijn. Tot zijn kennissenkring daar behoorden [[Hermann Blumenthal]], [[Werner Gilles]], [[Werner Heldt]], [[Odi Kasper|Odi]] en [[Ludwig Kasper]], [[Käthe Kollwitz]], [[Gerhard Marcks]], [[Herbert Tucholski]] en de kunsthistorici [[Werner Haftmann]] en [[Kurt Leonhard]]. In 1936 trouwde hij met Elisabeth Hachenberg. Hij won de Prix de Rome van de Pruisische Academie waarmee hij een jaar in de [[Villa Massimo]] kon werken.

=== Tegenwerking door het Nazi-regime ===
In de late jaren dertig raakte Teuber in conflict met de nationaalsocialistische machthebbers. De [[Reichskulturkammer]] verbood in 1937 wegens 'passief verzet' een tentoonstelling met aquarellen die hij in Griekenland gemaakt had en in 1938 werden vijf van zijn werken uit openbare verzamelingen verwijderd en bestempeld als ''[[Entartete Kunst]]''.

=== Werkzaamheid in Kalkar ===
In 1943 verhuisde Teuber met zijn vrouw en zijn zoon Sebastian (1940) naar [[Kalkar]], dat hij reeds kende van een bezoek in 1937. Hij betrok daar een woning aan de Kesseltor (nu: Gerd-Jansen-Platz) en werkte in het voormalige atelier van [[Heinrich Nauen]]. In 1944 werd hij wederom opgeroepen als soldaat. Kort voor het einde van de Tweede Wereldoorlog werd het ateliercomplex aan de Klosterstrasse in Berlijn volledig verwoest en gingen alle vroege werken en etsplaten verloren die hij daar achtergelaten had.

Na terugkeer uit een interneringskamp bij [[Chartres]], waar hij zijn krijgsgevangenschap had doorgebracht, woonde Teuber van 1945 tot 1950 weer in Kalkar in Haus Neuhaus, waar ook de beeldhouwer [[Alfred Sabisch]] zijn onderkomen had. In 1947 werd zijn dochter Cordula geboren. In de armoedige jaren na de oorlog gaf hij tekenles aan de internaatsschool van het [[Collegium Augustinianum Gaesdonck]]. Hij maakte kennis met [[Hans van der Grinten|Hans]] en [[Franz Joseph van der Grinten]], die kunstgeschiedenis studeerden en net begonnen waren met het verzamelen van kunst; in het begin vooral grafiek. Teuber adviseerde hen over de opbouw van hun verzameling en raadde hen aan niet slechts afzonderlijke werken van een kunstenaar te kopen maar hele werkcomplexen. Hij wees hen de weg naar [[Joseph Beuys]] en [[Rudolf Schoofs]]. Later organiseerden de gebroeders van der Grinten in hun woonplaats [[Kranenburg (Noordrijn-Westfalen)|Kranenburg]] tentoonstellingen van Teubers' werk. In de collectie Van der Grinten, die tegenwoordig ondergebracht is in [[Slot Moyland|Museum Schloss Moyland]] in [[Bedburg-Hau]], bevinden zich rond zestig werken van Teuber. Enkele van zijn schilderijen bevinden zich ook in de vaste collectie van het gemeentemuseum in Kalkar. In 1948 ontving Hermann Teuber samen met [[Georg Meistermann]] de Karl-Ernst-Osthausprijs van de gemeente [[Hagen]].

=== Professoraat in Berlijn ===
Vanaf 1950 gaf Teuber onderricht aan de Kunsthochschule Berlin-Charlottenburg als professor voor grafische technieken. Hij hield zich in deze periode vooral bezig met kleuren[[lithografie]]. Een compositie met paarden werd in 1951 door het nationaal Olympisch comité bekroond met de eerste prijs. In 1953 kreeg hij de Corneliusprijs van de gemeente [[Düsseldorf]] en in 1954 won hij de eerste prijs in de grafiekwedstrijd van de ''Freunde Bildender Kunst'' in Berlijn.

=== Late jaren in Beieren ===
Na zijn [[emeritaat]] in 1961 verhuisde Teuber naar [[Bad Heilbrunn]] in [[Beieren]]. Hij concentreerde zich daar vooral op het maken van [[Linosnede|lino]]- en houtsnedes. In 1962 kreeg hij een erediploma tijdens een internationale grafiektentoonstelling in [[Ho Chi Minhstad|Saigon]]. In 1963 was hij eregast van de Duitse Academie in Villa Massimo in Rome. In 1966 werd hij gelauwerd met het lidmaatschap van de Bayerische Akademie der Schönen Künste, die in 1975 een publicatie wijdde aan zijn etsen.

In 1972 verhuisde hij naar München, Riesstrasse 60, waar hij een atelier had op de bovenste verdieping nabij het terrein van de Olympische Spelen. In 1977 had Teuber, nadat het Oost-Duitse Künstlergilde hem de Lovis-Corinthprijs had uitgereikt, een tentoonstelling in het Kunstforum Ostdeutsche Galerie in [[Regensburg (stad)|Regensburg]]. Hij kreeg steeds meer moeite met zien. Zijn vrouw Elisabeth stierf op 15 februari 1979. Zijn laatste grote doeken schilderde hij tussen 1978 en 1981. Toen Teuber op 24 oktober 1985 in München overleed was hij 91 jaar oud.

== Werkbeschrijving ==
Teuber maakte tekeningen, aquarellen, etsen, kleurenlitho's, linosnedes, houtsnedes en schilderijen. Hij schilderde landschappen, figuur- en diervoorstellingen, interieurs en stillevens. Hij schilderde zonder veel perspectief of stofuitdrukking. Voor sommige partijen prepareerde hij de verf met fijn zand en gips tot een taaie massa die met het paletmes werd aangebracht.<ref>Stefan Rasche: ''Das Stilleben in der westdeutschen Malerei der Nachkriegszeit ...'', 1995 Münster, pp. 40-43 ISBN 3825822060</ref> Als ondergrond gebruikte hij vaak schilderkarton. Zijn stijl wordt omschreven als laat-expressionistisch. Zijn verstilde composities, met veel aardkleuren en grijzen, werden wel vergeleken met die van [[Giorgio Morandi]], hoewel daarbij opgemerkt werd dat Teubers' werk verhalender en daardoor toegankelijker is.<ref>Frankfurter Allgemeine Zeitung, 22 augustus 1994: ''Idylle nach der Eieruhr, Melancholisch: Der Maler Hermann Teuber in Kranenburg''.</ref> In zijn latere werk liet hij de interieurs en de stillevens achter zich en maakte alleen nog landschappen.

== Tentoonstellingen ==
;Solotentoonstellingen:
:1994 Kranenburg, Museum Katharinenhof: ''Hermann Teuber, 1894-1985, Zum 100. Geburtstag'' (cat. 195 pagina's)
:1982 Berlijn, Galerie Pels-Leusden: ''Hermann Teuber, Retrospektive: Gemälde, Aquarelle und Graphik'' (cat. 36 pagina's)
:1980 Ravensburg, Galerie Döbele: ''Hermann Teuber'' (cat. 44 pagina's)
:1979 Reutlingen, Hans Thoma-Gesellschaft: ''Hermann Teuber, Gemälde - Radierungen'' (cat. 73 pagina's)
:1977 Regensburg, Ostdeutsche Galerie: ''Hermann Teuber - Gemälde und Graphik'' (cat. 56 pagina's)
:1976 Baden-Baden, Galerie Elfriede Wirnitzer: ''Hermann Teuber : kleine Ölbilder 1974 - 1976'' (cat. 8 pagina's)
:1974 München, Galerie Günther Franke ''Hermann Teuber'' (cat. 8 pagina's)
:1965 Kranenburg, Museum Katharinenhof: ''Hermann Teuber - Gemälde, Aquarelle, Radierungen, Lithographien, Holzschnitte'' (cat.)
:1961 Hamm, Gustav-Lübeck-Museum: ''Hermann Teuber: Ölbilder, Aquarelle, Zeichnungen'' (cat. 16 pagina's)
:1960-61 Duisburg, (Aken, Wupertal, Hagen) Städtisches Kunstmuseum: ''Hermann Teuber'' (cat. 14 pagina's)

;Groepstentoonstellingen:
:1976 Berlijn, Altes Museum: ''Ateliergemeinschaft Klosterstraße''
:1962 Wiesbaden, Nassauischer Kunstverein: ''Schwarz-Weiß 61''
:1960 Berlijn, Neue Nationalgalerie: ''Berlin - Ort der Freiheit für die Kunst''
:1959 Wiesbaden, Nassauischer Kunstverein: ''Deutsche Künstler aus dem Osten - Die Künstlergilde''
:1955 Bremen, Kunsthalle Bremen: ''Farbige Graphik 1955''
:1955 Hamburg, Kunstverein in Hamburg ''FG 55 (Farbige Graphik – 1955)''
:1953 Hamburg, Kunstverein in Hamburg: ''Farbige Graphik''
:1953 Bremen, Kunsthalle Bremen: ''Farbige Graphik 1953 ''
:1951 Bremen, Kunsthalle Bremen: ''Farbige Graphik''
:1939 Hamburg, Kunstverein in Hamburg: ''Deutsche Malerei und Plastik der Gegenwart''
:1936 Hamburg, Kunstverein in Hamburg: ''Deutsche Graphik Schau 1936''
:1936 Hamburg, Kunstverein in Hamburg: ''Malerei und Plastik in Deutschland 1936''
:1928 Berlijn, Kronprinzen-Palais: ''Zweite Ausstellung deutscher nach-impressionistischer Kunst aus Berliner Privatbesitz''

== Literatuur ==
:Jörg Becker, et al.: ''Hermann Teuber, 1894-1985, Zum 100. Geburtstag'', 1994 Museum Schloss Moyland
:Franz Joseph van der Grinten: ''Hermann Teuber 90 Jahre alt'', in: ''Gaesdoncker Blätter'' 37e jaargang 1984, pp. 69-72
:Hans van der Grinten: ''Hermann Teuber: Radierungen'' (Reihe der bayerischen Akademie der schönen Künste 13) 1975 (52 pp)
;Gelimiteerde edities:
:Hermann Teuber: ''Tier und Landschaft: Holzschnitte'', met gedichten uitgekozen door Dieter Hoffmann, 1974 Kransberg  (250 ex)
:Hermann Teuber: ''Bilder und Worte: Holzschnitte'', 1972 Kransberg (200 ex)
;Naslagwerken:
:Ulrich Thieme, Felix Becker: ''Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler ...'', 1907-1950 Leipzig, dl 32
:Hans Vollmer: ''Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler des XX Jahrhunderts'', 1953-1962 Leipzig, dl 4
:Horst Ludwig: ''Münchner Malerei im 19. Jahrhundert'', 1978 München, dl. 6, p. 406-409
:''Allgemeines Künstlerlexikon'', 1999-2000 München, dl. 9, p. 664

== Externe links ==
* {{de}} [http://www.gaesdoncker.de/h/h0gda0ks008/index.htm Gaesdoncker.de: Hermann Teuber, biografie, afbeeldingen, literatuur]
* {{de}} [http://www.saxonia.com/galerie/999983.htm Galerie Saxonia, München: biografie Hermann Teuber]{{Dode link}}
* {{de}} [https://d-nb.info/gnd/118621432/about/html Literatuurlijst bij de Duitse nationale bibliotheek]

{{Appendix|2=
*Vertaling vanuit de Duitse versie, aangevuld met gegevens van o.a. de Duitse nationale bibliotheek
----
{{references}}
}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Teuber, Hermann}}
[[Categorie:Duits kunstschilder]]
[[Categorie:Duits graficus]]

title: Persoonsgegevens

Geboren: Dresden, 12 augustus 1894

Overleden: München, 24 oktober 1985

Geboorteland: Duitsland

Beroep(en): kunstschilder, graficus


text:
# Platycleis turanica
Platycleis turanica is een rechtvleugelig insect uit de familie sabelsprinkhanen (Tettigoniidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1930 door Zeuner.

title: Platycleis turanica

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Platycleis turanica''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Rechtvleugeligen|Orthoptera]] (Rechtvleugeligen)
| familie = [[Sabelsprinkhanen|Tettigoniidae]] (Sabelsprinkhanen)
| geslacht = ''[[Platycleis]]''
| w-naam = ''Platycleis turanica''
| auteur = Zeuner
| datum = 1930
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Platycleis turanica''''' is een [[rechtvleugeligen|rechtvleugelig insect]] uit de familie [[sabelsprinkhanen]] (Tettigoniidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1930 door Zeuner.

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|9999-Orthoptera}} [bezocht 15 april 2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|04|18}}

[[Categorie:Platycleis|turanica]]

title: Platycleis turanica

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Orthoptera (Rechtvleugeligen)

Familie: Tettigoniidae (Sabelsprinkhanen)

Geslacht: Platycleis

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Walibi en de IJskoning
Walibi en de IJskoning is een voormalige show in familiepretpark Walibi Holland in Biddinghuizen.
De show heeft gespeeld in de seizoenen 2007 en 2008. Het scenario voor deze show kwam van John Ruisch.
De show werd gespeeld door personages Walibi, Mama Lily, Splash de Olifant, Rocky de Bever en acteurs Piloot & IJskoning.

## Verhaal
Nadat de spelers het toneel zijn opgekomen, komen ze erachter dat de gevangen ijskoning is ontsnapt. Deze veroorzaakt allerlei nare dingen. Na een tijdje bevriest de ijskoning Mama Lily en Splash de Olifant. De piloot, Walibi en Rocky de Bever verzinnen een plan om de ijskoning weer te vangen. Ze gaan een kampvuur maken. Ze vragen de bezoekers om allemaal hout aan hen te geven, wat zij dan kunnen verbranden in de kooi waar de ijskoning uit ontsnapt is. Dit lukt, en de ijskoning wordt weer opgesloten in zijn kooi.

title: Walibi en de IJskoning

wikitext:
'''Walibi en de IJskoning''' is een voormalige show in [[Attractiepark|familiepretpark]] [[Walibi Holland]] in [[Biddinghuizen]].
De show heeft gespeeld in de seizoenen [[2007]] en [[2008]]. Het scenario voor deze show kwam van [[John Ruisch]].
De show werd gespeeld door personages [[Walibi (mascotte)|Walibi]], [[Mama Lily]], [[Splash de Olifant]], [[Rocky de Bever]] en acteurs Piloot & IJskoning.

== Verhaal ==
{{Leeswaarschuwing}}
Nadat de spelers het toneel zijn opgekomen, komen ze erachter dat de gevangen ''ijskoning'' is ontsnapt. Deze veroorzaakt allerlei nare dingen. Na een tijdje bevriest de ijskoning [[Mama Lily]] en [[Splash de Olifant]]. De piloot, [[Walibi (mascotte)|Walibi]] en [[Rocky de Bever]] verzinnen een plan om de ijskoning weer te vangen. Ze gaan een kampvuur maken. Ze vragen de bezoekers om allemaal hout aan hen te geven, wat zij dan kunnen verbranden in de kooi waar de ijskoning uit ontsnapt is. Dit lukt, en de ijskoning wordt weer opgesloten in zijn kooi.

== Externe links ==
* [http://www.youtube.com/watch?v=1sC4GTIXLTk&feature=related Deel 1 van de show]
* [http://www.youtube.com/watch?v=rOuwUksPSh0&feature=related Deel 2 van de show]
* [http://www.youtube.com/watch?v=qGE_ujA_qrE&feature=related Deel 3 van de show]

{{Navigatie Walibi Holland}}

[[Categorie:Show in Walibi Holland]]


text:
# Tendosphaera brembana
Tendosphaera brembana is een pissebed uit de familie Tendosphaeridae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1931 door Karl Wilhelm Verhoeff.

title: Tendosphaera brembana

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Tendosphaera brembana''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| familie = [[Tendosphaeridae]]
| klasse = [[Malacostraca]]
| orde = [[Pissebedden|Isopoda]] (Pissebedden)
| geslacht = ''[[Tendosphaera]]''
| w-naam = ''Tendosphaera brembana''
| auteur = [[Karl Wilhelm Verhoeff|Verhoeff]]
| datum = 1931
| haakjes =
| species =
| commons =
| worms = 263484
}}
'''''Tendosphaera brembana''''' is een [[pissebedden|pissebed]] uit de familie [[Tendosphaeridae]]. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1931 door [[Karl Wilhelm Verhoeff]].<ref>Schotte, M. (2010). ''Tendosphaera brembana'' Verhoeff, 1931B. In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2010). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het [[World Register of Marine Species]], te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=263484</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|15}}
[[Categorie:Tendosphaeridae]]

title: Tendosphaera brembana

Klasse: Malacostraca

Orde: Isopoda (Pissebedden)

Familie: Tendosphaeridae

Geslacht: Tendosphaera

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Ad majorem Dei gloriam
Het Latijnse spreekwoord Ad majorem Dei gloriam (vertaling: tot meerdere eer van God), afgekort AMDG, was de lievelingsspreuk van Ignatius van Loyola, de stichter van de Jezuïetenorde en is het devies van deze orde.
Deze spreuk reflecteert eigenlijk dat elke daad die niet tot het kwade leidt, verdienstelijk is voor het geestelijke leven, indien de daad gesteld is om deze reden, zelfs als deze daad normaal onbeduidend is.
AMDG is ook het motto van vele Jezuiteninstellingen over heel de wereld. Vele Jezuietenscholen vragen dan ook aan hun leerlingen om 'AMDG' op hun bladen te schrijven om aan te tonen dat ook hun schoolwerk dient 'tot de grotere glorie van God'.
Benjamin Britten schreef koormuziek onder de titel A.M.D.G., gerelateerd aan deze spreuk.

title: Ad majorem Dei gloriam

wikitext:
[[Bestand:William Holl the Younger09a.jpg|thumb|Gravue van [[Ignatius van Loyola]]]]
Het [[Latijn]]se spreekwoord '''Ad majorem Dei gloriam''' (vertaling: ''tot meerdere eer van God''), afgekort '''AMDG''', was de lievelingsspreuk van [[Ignatius van Loyola]], de stichter van de [[Jezuïeten]]orde en is het [[motto|devies]] van deze orde.

Deze spreuk reflecteert eigenlijk dat elke daad die niet tot het kwade leidt, verdienstelijk is voor het geestelijke leven, indien de daad gesteld is om deze reden, zelfs als deze daad normaal onbeduidend is.

AMDG is ook het motto van vele Jezuiteninstellingen over heel de wereld. Vele Jezuietenscholen vragen dan ook aan hun leerlingen om 'AMDG' op hun bladen te schrijven om aan te tonen dat ook hun schoolwerk dient 'tot de grotere glorie van God'.

[[Benjamin Britten]] schreef koormuziek onder de titel [[A.M.D.G.]], gerelateerd aan deze spreuk.

{{commonscat}}
[[Categorie:Latijnse uitdrukking]]
[[Categorie:Jezuïeten]]


text:
# Anatole urichi
Anatole urichi is een vlinder uit de familie van de prachtvlinders (Riodinidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1972 door May.

title: Anatole urichi

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Anatole urichi''
| afbeelding =
| familie = [[Prachtvlinders|Riodinidae]] (Prachtvlinders)
| onderfamilie = [[Riodininae]]
| tribus = [[Nymphidiini]]
| geslacht = ''[[Anatole (geslacht)|Anatole]]''
| auteur = May
| datum = 1972
| haakjes = ja
}}
'''''Anatole urichi''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Prachtvlinders|prachtvlinders (Riodinidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1972 door May.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|01}}

[[Categorie:Prachtvlinders]]

title: Anatole urichi

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Riodinidae (Prachtvlinders)

Onderfamilie: Riodininae

Geslachtengroep: Nymphidiini

Geslacht: Anatole

title: Soort


text:
# Stadhuis van Schoonhoven
Het stadhuis van Schoonhoven is een stadhuis gelegen aan de 'Haven' in het centrum van de stad Schoonhoven, in de Nederlandse provincie Zuid-Holland.
Het stadhuis bezit een 50 klokken tellend carillon. Het oorspronkelijk in gotische stijl uitgevoerde gebouw dateert uit de 15e eeuw maar werd tijdens restauraties in 1776 en 1927 sterk gewijzigd, waardoor van het oorspronkelijke karakter weinig over is.
Voor het stadhuis ligt een overkluizing en een stervormig mozaïek in het plaveisel, vermoedelijk een oude gerechtsplaats. Deze zijn net als het stadhuis aangewezen als rijksmonument.
- Het raadhuis in de 18e eeuw, met gotische ramen
- Het raadhuis in 1913, voor de restauratie, met 19e-eeuwse schuiframen
- Overkluizing
- Mozaïek

title: Stadhuis van Schoonhoven

wikitext:
{{Infobox gebouw
| naam          = Stadhuis van Schoonhoven
| afbeelding    = RM33440 Schoonhoven - Haven 41.jpg
| onderschrift  = Stadhuis in 2011
| locatie       = Haven 37-41, Schoonhoven
| oorspronkelijke functie = Waag
| gebruik       = Trouwlocatie
| start         =
| gereed        = 15e eeuw
| opening       =
| sluiting      =
| verbouwing    = 1776 en 1927
| status        =
| bouwstijl     =
| monumentstatus= Rijksmonument
| monumentnummer= 33440
| architect     =
| eigenaar      =
}}
Het '''stadhuis van Schoonhoven''' is een stadhuis gelegen aan de 'Haven' in het centrum van de stad [[Schoonhoven]], in de [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]]se provincie [[Zuid-Holland]].

Het stadhuis bezit een 50 klokken tellend [[beiaard|carillon]]. Het oorspronkelijk in gotische stijl uitgevoerde gebouw dateert uit de 15e eeuw maar werd tijdens restauraties in 1776 en 1927 sterk gewijzigd, waardoor van het oorspronkelijke karakter weinig over is.

Voor het stadhuis ligt een overkluizing en een stervormig mozaïek in het plaveisel, vermoedelijk een oude gerechtsplaats. Deze zijn net als het stadhuis aangewezen als [[rijksmonument]].

<gallery widths="160" heights="160">
Bestand:Prent van de voorgevel - Schoonhoven - 20198279 - RCE.jpg|Het raadhuis in de 18e eeuw, met gotische ramen
Bestand:Voorgevel - Schoonhoven - 20198223 - RCE.jpg|Het raadhuis in 1913, voor de restauratie, met 19e-eeuwse schuiframen
Bestand:RM33550 Schoonhoven - Haven (damoverkluizing).jpg|Overkluizing
Bestand:RM33551 Schoonhoven - Haven.jpg|Mozaïek
</gallery>

{{Coor title dms|51|56|43.03|N|4|51|7.29|E|region:NL_scale:781}}

[[Categorie:Rijksmonument in Schoonhoven]]
[[Categorie:Bouwwerk in Schoonhoven]]
[[Categorie:Gemeentehuis in Nederland|Schoonhoven]]

title: Locatie

Locatie: Haven 37-41, Schoonhoven

Adres: Haven 41

Coördinaten: 51° 57′ NB, 4° 51′ OL

title: Status en tijdlijn

Oorspr. functie: Waag

Huidig gebruik: Trouwlocatie

Bouw gereed: 15e eeuw

title: Erkenning

Monumentstatus: Rijksmonument

Portaal: Civiele techniek en bouwkunde


text:
# Dilyta subclavata
Dilyta subclavata is een vliesvleugelig insect uit de familie van de Figitidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1869 door Forster.

title: Dilyta subclavata

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Dilyta subclavata''
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| onderorde =
| familie = [[Figitidae]]
| geslacht = ''[[Dilyta]]''
| w-naam = ''Dilyta subclavata''
| auteur = Forster
| datum = 1869
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Dilyta subclavata''''' is een [[Vliesvleugeligen|vliesvleugelig insect]] uit de familie van de [[Figitidae]].<ref>{{Link Fauna Europaea|id=80500|naam=''Dilyta subclavata''}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1869 door Forster.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|07|06}}

[[Categorie:Figitidae]]

title: Dilyta subclavata

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Figitidae

Geslacht: Dilyta

title: Soort


text:
# Scarturus vinogradovi
Scarturus vinogradovi is een zoogdier uit de familie van de jerboa's (Dipodidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Argyropulo in 1941.

title: Scarturus vinogradovi

wikitext:
{{Taxobox zoogdier
| naam = ''Scarturus vinogradovi''
| titelweergave = cursief
| status = LC
| statusbron = 2019
| rl-id = 860
| afbeelding =
| orde = [[Knaagdieren|Rodentia]] (Knaagdieren)
| familie = [[Jerboa's|Dipodidae]] (Jerboa's)
| geslacht = ''[[Scarturus]]''
| w-naam = ''Scarturus vinogradovi''
| auteur = Argyropulo
| datum = 1941
| haakjes = ja
}}
'''''Scarturus vinogradovi''''' is een [[Zoogdieren|zoogdier]] uit de [[familie (biologie)|familie]] van de [[Jerboa's|jerboa's (Dipodidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Argyropulo in 1941.
<!-- == Voorkomen ==
De soort komt voor in [[S Kazakhstan, E Uzbekistan, and Kyrgyzstan (see Shenbrot, 1993]]. -->
{{Appendix}}
{{Beginnetje|biologie|2012|08|05}}

[[Categorie:Jerboa's]]
[[Categorie:IUCN-status niet bedreigd]]

title: Scarturus vinogradovi · IUCN-status: Niet bedreigd (2019)

Stam: Chordata (Chordadieren)

Klasse: Mammalia (Zoogdieren)

Orde: Rodentia (Knaagdieren)

Familie: Dipodidae (Jerboa's)

Geslacht: Scarturus

title: Soort

Portaal: Biologie · Zoogdieren


text:
# John Cockerill
John Cockerill (Haslington, 3 augustus 1790 – Warschau, 19 juni 1840) was een Brits industrieel, die in België een industrieel imperium opbouwde.

## Biografie
Zijn ouders waren William Cockerill en Betty Cockrel (later Cockerill, een van de vele varianten van deze familienaam). Zijn vader, die verbannen was uit Engeland, had daar machines gebouwd waarmee wol werd gekaard en gesponnen en had daarmee een fortuin vergaard. In 1797 had hij een fabriek in Verviers in het huidige België (toen nog onder het bewind van Napoleon Bonaparte).
In 1813 namen John en diens broer James, die in Luik reeds een fabriek hadden, de activiteiten over van hun vader.

## Werk

### Modernisering van staalindustrie
In 1817 kregen ze van koning Willem I de gelegenheid de Luikse staalindustrie te moderniseren. De geologische rijkdommen, nodig voor die industrie, ijzererts, steenkool en kalksteen waren in de bodem aanwezig. Ze kochten het voormalige kasteel van de prins-bisschop van Luik in Seraing en bouwden er de eerste hoogovens op cokes - in plaats van houtskool -, gebruikmakend van de steenkool die in de regio werd gewonnen, zie voor de bedrijfsgeschiedenis ook Société John Cockerill.
De gebroeders Cockerill introduceerden daarmee de massaproductie van ijzer en staal, niet alleen de ruwe producten maar ook machines, schepen, locomotieven en spoorwegmaterieel.
In 1825 verkocht James Cockerill zijn aandeel in de fabrieken aan de Koning Willem I. Vanaf 1828 werden hij en zijn broer James actief in de looderts in de buurt van de Mijnzetel van Blieberg. Na 1830 leverde het bedrijf Cockerill de rails en locomotieven voor de eerste spoorwegen van het toen onafhankelijke België en van het Europese vasteland.

### Crisis
In 1838 vormde hij het eerste grote geïntegreerde industriële complex met hoogovens, staalgieterij, walserijen, smederijen en constructiewerkplaatsen, aan de oevers van de Maas, ontsloten door een eigen haven en via spoorwegen verbonden met nabijgelegen erts- en kolenmijnen.
Hij kwam rond die tijd echter in een financiële crisis terecht toen het vertrouwen van de investeerders in zijn onderneming wegviel. Ontgoocheld besloot hij om in Rusland opnieuw te beginnen. In Sint-Petersburg liep hij tyfus op. Op de terugweg verergerde zijn toestand zodanig dat hij in Warschau werd opgenomen. Daar stierf hij op 19 juni 1840, 49 jaar oud.

### Voortbestaan
In 1844 opende het Cockerill concern op een gehuurd terrein langs de Schelde in Antwerpen een scheepswerf op de plaats van de vroegere werf van Bonaparte. In 1866 wordt een nieuwe werf opgericht op een aangekocht perceel aan het Kattendijkdok. De werf verhuist uiteindelijk in 1873 naar Hoboken. Cockerill Yards ging in 1982 failliet.
De Cockerill-fabrieken bleven evenwel verder bestaan als naamloze vennootschap; in 1850 werd de fabriek in Seraing zelfs de grootste ter wereld. Gedurende meer dan een eeuw zou Cockerill een centrale plaats innemen in de economie van de Luikse regio. Na de Tweede Wereldoorlog zou na een aantal fusies in de Waalse staalindustrie, in 1981 de groep Cockerill-Sambre ontstaan, die in 1999 tot de Usinor-groep toetrad en in 2002 tot de Arcelor-groep. Cockerill behoort nu tot ArcelorMittal na overname door de Indische industrieel Lakshimi Mittal. Door een nieuwe crisis in 2008 moest de warme fase in Seraing sluiten. In december 2016 dynamiteerde men hoogoven 6.
De machineconstructie werd afgesplitst in 1999 en heet nu CMI (Cockerill Maintenance & Ingénierie). Op 16 mei 2019 werd, als eerbetoon aan zijn stichter, de naam opnieuw gewijzigd naar John Cockerill.

## Eerbetoon
Op initiatief van Gustave Pastor werden in 1867 de stoffelijke resten Cockerill uit Warschau gerepatrieerd en kreeg hij in 1871 een markant monument op de Place Communale van Seraing. De beeldengroep van de hand van Armand Cattier werd het jaar nadien in aangepaste vorm gerepliceerd op het Brusselse Luxemburgplein. Cockerills assen liggen sinds 1947 begraven aan de voet van het monument in Seraing.

title: John Cockerill

wikitext:
{{Infobox ondernemer
| afbeelding         = John Cockerill Industrieller.jpg
| naam               = John Cockerill
| bijnaam            =
| geboortedatum      = [[3 augustus]] [[1790]]
| geboorteplaats     = [[Haslington]]
| overlijddatum      = [[19 juni]] [[1840]]
| overlijdensplaats  = [[Warschau]]
| opleiding          =
| school             =
| positie            =
| beroep             = Staal[[magnaat]]
| bedrijven          = [[John Cockerill (bedrijf)|S.A. John Cockerill]]
| titel(s)           =
| overige bedrijven  =
}}
[[Bestand:John Cockerill - statue and tomb.jpg|thumb|Standbeeld van John Cockerill voor het stadhuis van [[Seraing]] (2007)]]
'''John Cockerill''' ([[Haslington]], [[3 augustus]] [[1790]] – [[Warschau]], [[19 juni]] [[1840]]) was een [[Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Ierland|Brits]] industrieel, die in [[België]] een industrieel imperium opbouwde.

== Biografie ==
Zijn ouders waren [[William Cockerill]] en Betty Cockrel (later Cockerill, een van de vele varianten van deze familienaam). Zijn vader, die verbannen was uit Engeland, had daar machines gebouwd waarmee wol werd [[Spinnen (textiel)|gekaard]] en gesponnen en had daarmee een fortuin vergaard. In 1797 had hij een [[machinefabriek|fabriek]] in [[Verviers]] in het huidige [[België]] (toen nog onder het bewind van [[Napoleon Bonaparte]]).

In [[1813]] namen John en diens broer [[Charles James Cockerill|James]], die in [[Stad Luik|Luik]] reeds een fabriek hadden, de activiteiten over van hun vader.

== Werk ==
=== Modernisering van staalindustrie ===
[[Bestand:Locomotive build plates.JPG|thumb|Bouwplaat van Cockerill op een [[diesellocomotief]]]]
In [[1817]] kregen ze van [[Willem I der Nederlanden|koning Willem I]] de gelegenheid de Luikse [[Staal (legering)|staalindustrie]] te moderniseren. De geologische rijkdommen, nodig voor die industrie, ijzererts, steenkool en kalksteen waren in de bodem aanwezig. Ze kochten het voormalige kasteel van de [[prinsbisdom Luik|prins-bisschop van Luik]] in [[Seraing]] en bouwden er de eerste [[hoogoven]]s op [[cokes]] - in plaats van [[houtskool]] -, gebruikmakend van de [[steenkool]] die in de regio werd gewonnen, zie voor de bedrijfsgeschiedenis ook [[John Cockerill (bedrijf)|Société John Cockerill]].

De gebroeders Cockerill introduceerden daarmee de massaproductie van [[IJzer (element)|ijzer]] en [[Staal (legering)|staal]], niet alleen de ruwe producten maar ook [[machine]]s, [[schip (transportmiddel)|schepen]], [[locomotief (spoorwegmaterieel)|locomotieven]] en [[Rollend materieel|spoorwegmaterieel]].

In [[1825]] verkocht James Cockerill zijn aandeel in de fabrieken aan de [[Willem I der Nederlanden|Koning Willem I]]. Vanaf 1828 werden hij en zijn broer James actief in de looderts in de buurt van de [[Mijnzetel van Blieberg]]. Na [[1830]] leverde het bedrijf Cockerill de [[Rail (spoorwegen)|rails]] en locomotieven voor de eerste [[spoorweg]]en van het toen onafhankelijke België en van het Europese vasteland.

=== Crisis ===
[[Bestand:John Cockerill Co.JPG|thumb|Maatschappij]]
In [[1838]] vormde hij het eerste grote geïntegreerde industriële complex met hoogovens, [[staalgieterij]], [[walserij]]en, [[smederij]]en en constructiewerkplaatsen, aan de oevers van de [[Maas]], ontsloten door een eigen [[haven]] en via spoorwegen verbonden met nabijgelegen [[Erts (mineraal)|erts]]- en [[kolenmijn]]en.

Hij kwam rond die tijd echter in een financiële crisis terecht toen het vertrouwen van de investeerders in zijn onderneming wegviel. Ontgoocheld besloot hij om in [[Rusland]] opnieuw te beginnen. In [[Sint-Petersburg]] liep hij tyfus op. Op de terugweg verergerde zijn toestand zodanig dat hij in [[Warschau]] werd opgenomen. Daar stierf hij op 19 juni 1840, 49 jaar oud.

=== Voortbestaan ===
In [[1844]] opende het Cockerill concern op een gehuurd terrein langs de Schelde in [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]] een scheepswerf op de plaats van de vroegere werf van Bonaparte. In 1866 wordt een nieuwe werf opgericht op een aangekocht perceel aan het Kattendijkdok. De werf verhuist uiteindelijk in 1873 naar [[Hoboken (Antwerpen)|Hoboken]]. [[Cockerill Yards]] ging in [[1982]] failliet.

De Cockerill-fabrieken bleven evenwel verder bestaan als [[naamloze vennootschap]]; in [[1850]] werd de fabriek in [[Seraing]] zelfs de grootste ter wereld. Gedurende meer dan een eeuw zou Cockerill een centrale plaats innemen in de economie van de Luikse regio. Na de [[Tweede Wereldoorlog]] zou na een aantal [[fusie (economie)|fusies]] in de Waalse staalindustrie, in [[1981]] de groep ''[[Cockerill-Sambre]]'' ontstaan, die in [[1999]] tot de [[Usinor]]-groep toetrad en in [[2002]] tot de [[Arcelor]]-groep. Cockerill behoort nu tot [[ArcelorMittal]] na overname door de Indische industrieel [[Lakshmi Mittal|Lakshimi Mittal]]. Door een nieuwe crisis in 2008 moest de warme fase in Seraing sluiten. In december 2016 dynamiteerde men hoogoven 6.

De machineconstructie werd afgesplitst in 1999 en heet nu [[Cockerill Maintenance & Ingénierie|CMI]] (Cockerill Maintenance & Ingénierie). Op 16 mei 2019 werd, als eerbetoon aan zijn stichter, de naam opnieuw gewijzigd naar John Cockerill.

== Eerbetoon ==
Op initiatief van Gustave Pastor werden in 1867 de stoffelijke resten Cockerill uit [[Warschau]] gerepatrieerd en kreeg hij in 1871 een [[Monument voor John Cockerill (Seraing)|markant monument]] op de ''Place Communale'' van Seraing. De beeldengroep van de hand van [[Armand Cattier]] werd het jaar nadien [[Monument voor John Cockerill (Brussel)|in aangepaste vorm gerepliceerd]] op het Brusselse [[Luxemburgplein]]. Cockerills assen liggen sinds 1947 begraven aan de voet van het monument in Seraing.

== Zie ook ==
* [[Eugenio Barsanti]]

== Literatuur ==
* Suzy Pasleau, ''John Cockerill. Itinéraire d’un géant industriel'', 1992, {{ISBN|2871140871}}
* Bart Vanacker, ''John Cockerill. Keizer van de industriële revolutie'', 2022, {{ISBN|9089249834}}

{{DEFAULTSORT:Cockerill, John}}
[[Categorie:Belgisch ondernemer]]
[[Categorie:Zuid-Nederlands ondernemer (voor 1830)]]

title: Persoonlijke informatie

Geboren: 3 augustus 1790

Geboorteplaats: Haslington

Overlijdensplaats: Warschau

Beroep: Staalmagnaat

Bedrijf: S.A. John Cockerill

Portaal: Economie


text:
# Risiocnemis calceata
Risiocnemis calceata is een libellensoort uit de familie van de Breedscheenjuffers (Platycnemididae), onderorde juffers (Zygoptera).
De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1991 door Hämäläinen.

title: Risiocnemis calceata

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Risiocnemis calceata''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Libellen|Odonata]] (Libellen)
| onderorde = [[Juffers|Zygoptera]] (Juffers)
| familie = [[Breedscheenjuffers (familie)|Platycnemididae]] (Breedscheenjuffers)
| geslacht = ''[[Risiocnemis]]''
| w-naam = ''Risiocnemis calceata''
| auteur = Hämäläinen
| datum = 1991
| haakjes =
| commons =
}}
'''''Risiocnemis calceata''''' is een [[libellen]]soort uit de familie van de [[Breedscheenjuffers (familie)|Breedscheenjuffers]] (Platycnemididae), onderorde [[juffers]] (Zygoptera).<ref>{{en}} [https://web.archive.org/web/20101028100057/http://www.pugetsound.edu/academics/academic-resources/slater-museum/biodiversity-resources/dragonflies/world-odonata-list/ World Odonata List; 25-04-2011]</ref>

De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1991 door Hämäläinen.

{{appendix}}
{{Beginnetje|biologie|2011|10|29}}

{{DEFAULTSORT:Risiocnemis calceata}}
[[Categorie:Breedscheenjuffers]]

title: Risiocnemis calceata

Orde: Odonata (Libellen)

Onderorde: Zygoptera (Juffers)

Familie: Platycnemididae (Breedscheenjuffers)

Geslacht: Risiocnemis

title: Soort


text:
# Padang Mancang
Padang Mancang is een bestuurslaag in het regentschap Aceh Barat van de provincie Atjeh, Indonesië. Padang Mancang telt 487 inwoners (volkstelling 2010).

title: Padang Mancang

wikitext:
{{Infobox plaats in Indonesië
| soort          = Dorp
| naam           = Padang Mancang
| inwoners       = 487
| datum inwoners = 2010
| provincie      = [[Atjeh]]
| regentschap    = [[Aceh Barat]]
| onderdistrict  = [[Kaway XVI]]
| eiland         =
| tijdzone       =
| code desa      = 1107080035
| mapname        =
| lat_deg        =
| lat_min        =
| lat_sec        =
| lon_deg        =
| lon_min        =
| lon_sec        =
| image          =
| caption        =
}}
'''Padang Mancang''' is een bestuurslaag in het [[Regentschap (Indonesië)|regentschap]] [[Aceh Barat]] van de [[Provincies van Indonesië|provincie]] [[Atjeh]], [[Indonesië]]. Padang Mancang telt 487 inwoners (volkstelling 2010).

{{Appendix|2=
* Resultaten van de volkstelling (2010), Badan Pusat Statistik, [https://web.archive.org/web/20121202090212/http://bps.go.id/eng/download_file/Population_of_Indonesia_by_Village_2010.pdf Population_of_Indonesia_by_Village]
}}
{{Beginnetje|landen & Volken|land=Indonesië|2=2013|3=06|4=12}}

[[Categorie:Plaats in Atjeh]]

title: Situering

Provincie: Atjeh

Regentschap of · stadsgemeente: Aceh Barat

Onderdistrict: Kaway XVI

title: Algemeen

title: Overig

Portaal: Indonesië


text:
# Hendrik Willem Stenvers
Hendrik Willem Stenvers (Deventer, 16 februari 1889 – Zeist, 26 augustus 1973) was een Nederlandse neuroloog uit Utrecht.
Stenvers verrichtte tussen 1901 en 1921 pionierswerk op het gebied van neuroradiologie met in het bijzonder opnametechnieken. Zo heeft hij een speciale techniek ontwikkeld om met Röntgenfoto's opnames te maken van het zogenaamde brughoekgebied, een gebied in de schedel achter het oor, om een bepaalde tumor op te sporen. Deze foto wordt dan ook de opname volgens Stenvers genoemd, en was algemeen in gebruik totdat de CT-scan dit onderzoek overnam. Hij promoveerde in Utrecht.

## Prijs
- 1970: Röntgen-Plakette, Remscheid
- 1973: Officier in de Orde van Oranje Nassau[1]

- International Standard Name Identifier: 0000 0000 8560 0005
- Nationale Bibliotheek van Tsjechië: mub2010601426
- Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 072368314
- Système universitaire de documentation: 225155974
- Virtual International Authority File: 123656079
- WorldCat: E39PBJd3RmgXKDHrhQcw7kpMfq

title: Hendrik Willem Stenvers

wikitext:
'''Hendrik Willem Stenvers''' ([[Deventer]], [[16 februari]] [[1889]] – [[Zeist]], [[26 augustus]] [[1973]]) was een [[Nederland]]se [[neuroloog]] uit [[Utrecht (stad)|Utrecht]].

Stenvers verrichtte tussen [[1901]] en [[1921]] pionierswerk op het gebied van [[neuroradiologie]] met in het bijzonder opnametechnieken. Zo heeft hij een speciale techniek ontwikkeld om met Röntgenfoto's opnames te maken van het zogenaamde brughoekgebied, een gebied in de schedel achter het oor, om een bepaalde tumor op te sporen. Deze foto wordt dan ook de opname volgens Stenvers genoemd, en was algemeen in gebruik totdat de CT-scan dit onderzoek overnam. Hij promoveerde in Utrecht.

== Prijs ==
* 1970: Röntgen-Plakette, [[Remscheid]]
* 1973: Officier in de [[Orde van Oranje Nassau]]<ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/2.02.32/invnr/896ED.9/file/00166368.PDF Kanselarij der Nederlandse Orden: Index gedecoreerden, Achternaam: Stenvers]</ref>

{{Appendix|2=
{{References}}
}}
{{Beginnetje|geneeskunde|2007|05|08}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Stenvers, Hendrik Willem}}
[[Categorie:Nederlands neuroloog]]


text:
# Bašelj
Bašelj is een plaats in Slovenië en maakt deel uit van de gemeente Preddvor in de NUTS-3-regio Osrednjeslovenska. De plaats telde 484 inwoners op 1 januari 2020.

title: Bašelj

wikitext:
{{Infobox plaats in Slovenië
| land = Slovenië
| naam = Bašelj
| superarea = [[Gorenjska]]
| area = [[Osrednjeslovenska]]
| gemeente = [[Preddvor]]
| postcode = 4205 Preddvor
| hoogte = 552,9
| lat_deg = 46
| lat_min = 18
| lat_sec = 55.52
| lat_dir = N
| lon_deg = 14
| lon_min = 24
| lon_sec = 5.54
| lon_dir = E
| image = Baselj.jpg
| caption =
}}
'''Bašelj''' is een plaats in [[Slovenië]] en maakt deel uit van de gemeente [[Preddvor]] in de [[Nomenclatuur van territoriale eenheden voor de statistiek|NUTS-3]]-regio [[Osrednjeslovenska]]. {{Inwonertal|soort=zin}}

{{Appendix}}
{{Coor title dms|46|18|55.52|N|14|24|5.54|E|type:city_region:SI}}
{{Beginnetje|landen & volken|land=Slovenië|2=2008|3=10|4=25}}

<!--Bašelj-->

{{DEFAULTSORT:Baselj}}
[[Categorie:Plaats in Preddvor]]

title: Situering

Historische regio: Gorenjska

Statistische regio: Osrednjeslovenska

Gemeente: Preddvor

title: Algemeen

Oppervlakte: 6,43 vierkante kilometer

title: Overig

Postcode: 4205 Preddvor

title: Foto's

Portaal: Zuidoost-Europa


text:
# Andrologie
Andrologie is een geneeskundig specialisme dat zich bezighoudt met ziekten van mannen (in tegenstelling tot gynaecologie). De term 'andrologie' is afgeleid van het Oudgriekse ἀνήρ (anēr), genitivus ἀνδρός (andros) dat 'man' betekent. Andrologen zijn artsen die gespecialiseerd zijn in de diagnose en behandeling van aandoeningen die specifiek bij mannen voorkomen.
Er is een zekere overlapping met het vakgebied van de urologie.

## Geschiedenis van andrologie
Andrologie als specialiteit ontstond pas in de jaren '70 van de twintigste eeuw, nadat de aandacht voor de reproductieve gezondheid van vrouwen sterk was toegenomen. Pas later realiseerde men zich dat ook mannen problemen kunnen hebben met hun voortplanting en seksualiteit. Het duurde nog enkele jaren voordat de eerste andrologieklinieken werden opgericht.

## Gebieden van expertise
Andrologen zijn getraind in de diagnose en behandeling van een breed scala aan aandoeningen die specifiek bij mannen voorkomen. Enkele voorbeelden van aandoeningen waarop andrologen zich richten zijn:
- Onvruchtbaarheid: Dit is een veelvoorkomend probleem bij mannen en kan verschillende oorzaken hebben.
- Erectiestoornissen: Dit zijn problemen met het krijgen of behouden van een erectie. Erectiestoornissen kunnen het gevolg zijn van verschillende factoren, waaronder hormonale problemen, vaataandoeningen, neurologische problemen en psychologische problemen.
- Testosterondeficiëntie: Dit is een aandoening waarbij het lichaam te weinig testosteron produceert. Dit kan leiden tot verschillende symptomen, zoals vermoeidheid, verminderd libido en spierzwakte.
- Andere aandoeningen: Andrologen richten zich ook op andere aandoeningen die specifiek bij mannen voorkomen, zoals zaadbalkanker, prostaatkanker en aandoeningen van de penis.

## Preventieve zorg in andrologie
Andrologen richten zich niet alleen op de diagnose en behandeling van aandoeningen bij mannen, maar ook op preventieve zorg. Mannen kunnen bijvoorbeeld advies krijgen over gezonde leefgewoonten, zoals regelmatig bewegen en een uitgebalanceerd dieet. Andrologen kunnen ook screenings en testen uitvoeren om aandoeningen in een vroeg stadium op te sporen, zoals prostaatkanker. Verder kunnen andrologen ook voorlichting geven over seksuele gezondheid en anticonceptie. Door middel van preventieve zorg kan de gezondheid van mannen worden bevorderd en kunnen ernstige aandoeningen worden voorkomen.

## Behandelingsopties in andrologie
De behandeling van aandoeningen in andrologie kan variëren van medicatie en hormoontherapie tot chirurgische ingrepen. Bij erectiestoornissen kunnen medicijnen zoals sildenafil en tadalafil worden voorgeschreven om de bloedstroom naar de penis te verhogen en zo de erectie te verbeteren. In geval van een testosterontekort kan hormoontherapie worden voorgeschreven om het testosteronniveau te verhogen. Chirurgische ingrepen kunnen nodig zijn bij aandoeningen zoals prostaatkanker en zaadbalkanker, waarbij de prostaat of zaadballen gedeeltelijk of volledig worden verwijderd.

title: Andrologie

wikitext:
'''Andrologie''' is een [[geneeskunde|geneeskundig]] specialisme dat zich bezighoudt met ziekten van mannen (in tegenstelling tot [[gynaecologie]]). De term 'andrologie' is afgeleid van het [[Oudgrieks]]e ἀνήρ (''anēr''), genitivus ἀνδρός (''andros'') dat '[[man (geslacht)|man]]' betekent. Andrologen zijn artsen die gespecialiseerd zijn in de diagnose en behandeling van aandoeningen die specifiek bij mannen voorkomen.

Er is een zekere overlapping met het vakgebied van de [[urologie]].

== Geschiedenis van andrologie ==
Andrologie als specialiteit ontstond pas in de jaren '70 van de twintigste eeuw, nadat de aandacht voor de reproductieve gezondheid van vrouwen sterk was toegenomen. Pas later realiseerde men zich dat ook mannen problemen kunnen hebben met hun voortplanting en seksualiteit. Het duurde nog enkele jaren voordat de eerste andrologieklinieken werden opgericht.

== Gebieden van expertise ==
Andrologen zijn getraind in de diagnose en behandeling van een breed scala aan aandoeningen die specifiek bij mannen voorkomen. Enkele voorbeelden van aandoeningen waarop andrologen zich richten zijn:

* [[Onvruchtbaarheid]]: Dit is een veelvoorkomend probleem bij mannen en kan verschillende oorzaken hebben.
* Erectiestoornissen: Dit zijn problemen met het krijgen of behouden van een erectie. Erectiestoornissen kunnen het gevolg zijn van verschillende factoren, waaronder hormonale problemen, vaataandoeningen, neurologische problemen en psychologische problemen.
* Testosterondeficiëntie: Dit is een aandoening waarbij het lichaam te weinig [[testosteron]] produceert. Dit kan leiden tot verschillende symptomen, zoals vermoeidheid, verminderd libido en spierzwakte.
* Andere aandoeningen: Andrologen richten zich ook op andere aandoeningen die specifiek bij mannen voorkomen, zoals [[zaadbalkanker]], [[prostaatkanker]] en aandoeningen van de [[penis]].

== Preventieve zorg in andrologie ==
Andrologen richten zich niet alleen op de diagnose en behandeling van aandoeningen bij mannen, maar ook op preventieve zorg. Mannen kunnen bijvoorbeeld advies krijgen over gezonde leefgewoonten, zoals regelmatig bewegen en een uitgebalanceerd dieet. Andrologen kunnen ook screenings en testen uitvoeren om aandoeningen in een vroeg stadium op te sporen, zoals prostaatkanker. Verder kunnen andrologen ook voorlichting geven over seksuele gezondheid en [[anticonceptie]]. Door middel van preventieve zorg kan de gezondheid van mannen worden bevorderd en kunnen ernstige aandoeningen worden voorkomen.

== Behandelingsopties in andrologie ==
De behandeling van aandoeningen in andrologie kan variëren van medicatie en hormoontherapie tot chirurgische ingrepen. Bij erectiestoornissen kunnen medicijnen zoals [[sildenafil]] en [[tadalafil]] worden voorgeschreven om de bloedstroom naar de penis te verhogen en zo de erectie te verbeteren. In geval van een testosterontekort kan hormoontherapie worden voorgeschreven om het testosteronniveau te verhogen. Chirurgische ingrepen kunnen nodig zijn bij aandoeningen zoals prostaatkanker en zaadbalkanker, waarbij de prostaat of zaadballen gedeeltelijk of volledig worden verwijderd.

{{Beginnetje|geneeskunde|2=2005|3=03|4=20}}

[[Categorie:Andrologie| ]]


text:
# Gangeshaai
De Gangeshaai (Glyphis gangeticus) is een haai uit de familie van de requiemhaaien.

## Kenmerken
Deze haai heeft opvallend kleine ogen, wat wijst op een aanpassing aan het leven in troebel water, waarbij zicht een ondergeschikte rol speelt bij het opsporen van prooien. Op grond van het weinige materiaal en vergelijking met andere verwante soorten wordt geschat dat deze haai bij een lengte van 187 centimeter volwassen wordt en een maximale lengte kan bereiken van 204 cm. De Gangeshaai is waarschijnlijk levendbarend en de jongen zijn tussen de 56 en 61 cm lang als ze ter wereld komen.

## Natuurlijke leefomgeving
De Gangeshaai kwam voor in de rivier de Hooghly, Ganges-delta, West-Bengalen en India. Het is een haai met een zeer verborgen leefwijze die zich ophoudt in riviermondingen in zowel zoet, zout als brak water. De soort kan makkelijk worden verward met de stierhaai die ook in dit habitattype kan voorkomen, maar een veel grotere verspreiding over de wereld heeft.

## Vondstgeschiedenis
Van de Gangeshaai zijn slechts drie museumexemplaren bekend (Musée national d'histoire naturelle, Parijs; Humboldt Museum, Berlijn en het Zoölogisch Survey of India, Calcutta). De vangsten dateren uit de 19e eeuw. Tussen 1867 en 1996 is geen enkele bevestigde vangst. In 2001 werd een exemplaar gevangen op 84 kilometer afstand van zee in de rivier de Hooghly en op grond van een foto van de kaak gedetermineerd. In februari 2016 werd op de vismarkt aan het Sassoondok in Mumbai, India, door onderzoekers een 266 cm lang vrouwelijk exemplaar aangetroffen.

### Rode Lijst
Als deze haai niet al uitgestorven is, komt hij voor in een zeer beperkt gebied waar zijn habitat wordt bedreigd door steeds toenemende menselijke activiteit zoals overbevissing, waterverontreiniging en de bouw van dammen en stuwen. Daarom staat de Gangeshaai als ernstig bedreigd op de internationale Rode Lijst van de IUCN.

## Synoniemen
- Carcharhinus gangeticus - (Müller & Henle, 1839)[2]
- Carcharias gangeticus - Müller & Henle, 1839[2]
- Eulamia gangetica - (Müller & Henle), 1839[2]
- Platypodon gangeticus - (Müller & Henle), 1839[2]

Gangeshaai (Glyphis gangeticus) · Noordelijke rivierhaai (Glyphis garricki) · Speertandhaai (Glyphis glyphis) · Siamese haai (Glyphis siamensis)

title: Gangeshaai

wikitext:
{{Taxobox
| status            = CR
| statusbron        = 2021
| rl-id             = 169473392
| afbeelding        = Carcharias_gangeticus_by_muller_and_henle.png
| afbeeldingtekst   =
| rijk              = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam              = [[Chordadieren|Chordata]] (Chordadieren)
| klasse            = [[Kraakbeenvissen|Chondrichthyes]] (Kraakbeenvissen)
| onderklasse       = [[Haaien en roggen|Elasmobranchii]] (Haaien en roggen)
| orde              = [[Grondhaaien|Carcharhiniformes]] (Grondhaaien)
| familie           = [[Requiemhaaien|Carcharhinidae]] (Requiemhaaien)
| geslacht          = ''[[Glyphis]]''
| w-naam            = ''Glyphis gangeticus''
| auteur            = [[Johannes Peter Müller|Müller]] & [[Friedrich Gustav Jakob Henle|Henle]]
| datum             = 1839
| bron =<ref name="C3069">{{Brontabel|C3069}}</ref>
| haakjes           = ja
| afbeeldingII      = Glyphis gangeticus_distmap.png
| afbeeldingIItekst = Verspreiding
| commons           = Category:Glyphis gangeticus
| species           = Glyphis gangeticus
}}
De '''Gangeshaai'''<ref>{{Brontabel|43454}}</ref> (''Glyphis gangeticus'') is een [[Haaien|haai]] uit de [[Familie (biologie)|familie]] van de [[requiemhaaien]].

==Kenmerken==
Deze haai heeft opvallend kleine ogen, wat wijst op een aanpassing aan het leven in troebel water, waarbij zicht een ondergeschikte rol speelt bij het opsporen van prooien. Op grond van het weinige materiaal en vergelijking met andere verwante soorten wordt geschat dat deze haai bij een lengte van 187 centimeter volwassen wordt en een maximale lengte kan bereiken van 204 cm. De Gangeshaai is waarschijnlijk [[viviparie|levendbarend]] en de jongen zijn tussen de 56 en 61 cm lang als ze ter wereld komen.<ref name="IUCN" /><ref name="Fishbase1">{{Link FishBase species|genus=Glyphis|species=gangeticus|month=nov.|year=2010}}</ref>

==Natuurlijke leefomgeving==
De Gangeshaai kwam voor in de rivier de [[Hooghly (rivier)|Hooghly]], [[Ganges (rivier)|Ganges]]-delta, [[West-Bengalen]] en [[India]].<ref>{{Citeer boek |titel=Encyclopedie Van Het Dierenrijk |achternaam=Marcon |uitgever=Atrium |datum=1983 |isbn=90-6113-334-3}}</ref> Het is een haai met een zeer verborgen leefwijze die zich ophoudt in riviermondingen in zowel zoet, zout als brak water. De soort kan makkelijk worden verward met de [[stierhaai]] die ook in dit habitattype kan voorkomen, maar een veel grotere verspreiding over de wereld heeft.

== Vondstgeschiedenis ==
Van de Gangeshaai zijn slechts drie museumexemplaren bekend (Musée national d'histoire naturelle, Parijs; [[Museum für Naturkunde|Humboldt Museum]], Berlijn en het Zoölogisch Survey of India, Calcutta). De vangsten dateren uit de 19e eeuw. Tussen 1867 en 1996 is geen enkele bevestigde vangst. In 2001 werd een exemplaar gevangen op 84 kilometer afstand van zee in de rivier de Hooghly en op grond van een foto van de kaak gedetermineerd. In februari 2016 werd op de vismarkt aan het Sassoondok in [[Mumbai]], India, door onderzoekers een 266 cm lang vrouwelijk exemplaar aangetroffen.<ref name="JFB">https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/jfb.13619. [https://web.archive.org/web/20210308100711/https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/jfb.13619 Gearchiveerd] op 8 maart 2021.</ref>

=== Rode Lijst ===
Als deze haai niet al uitgestorven is, komt hij voor in een zeer beperkt gebied waar zijn habitat wordt bedreigd door steeds toenemende menselijke activiteit zoals [[overbevissing]], [[waterverontreiniging]] en de bouw van [[Dam (waterkering)|dam]]men en [[stuwdam|stuwen]]. Daarom staat de Gangeshaai als ernstig bedreigd op de internationale Rode Lijst van de [[International Union for Conservation of Nature and Natural Resources|IUCN]].<ref name="IUCN" />

==Synoniemen==
*''Carcharhinus gangeticus'' - ([[Johannes Peter Müller|Müller]] & [[Friedrich Gustav Jakob Henle|Henle]], 1839)<ref name="C3069"/>
*''Carcharias gangeticus'' - Müller & Henle, 1839<ref name="C3069"/>
*''Eulamia gangetica'' - (Müller & Henle), 1839<ref name="C3069"/>
*''Platypodon gangeticus'' - (Müller & Henle), 1839<ref name="C3069"/>

{{Appendix}}
{{Navigatie Glyphis}}

[[Categorie:Requiemhaaien]]
[[Categorie:IUCN-status kritiek]]

title: Gangeshaai · IUCN-status: Kritiek (2021)

Klasse: Chondrichthyes (Kraakbeenvissen)

Onderklasse: Elasmobranchii (Haaien en roggen)

Orde: Carcharhiniformes (Grondhaaien)

Familie: Carcharhinidae (Requiemhaaien)

Geslacht: Glyphis

title: Soort


text:
# Rudisociaria expeditana
Rudisociaria expeditana is een vlinder uit de familie bladrollers (Tortricidae). De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1883 door Snellen.
De soort komt voor in Europa.

title: Rudisociaria expeditana

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Rudisociaria expeditana''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| familie = [[Bladrollers|Tortricidae]] (Bladrollers)
| geslacht = ''[[Rudisociaria]]''
| w-naam = ''Rudisociaria expeditana''
| auteur = Snellen
| datum = 1883
| haakjes = ja
| species =
| commons =
}}
'''''Rudisociaria expeditana''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie [[bladrollers]] (Tortricidae). De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1883 door Snellen.

De soort komt voor in [[Europa (werelddeel)|Europa]].

{{Appendix|2=
* {{Link Fauna Europaea|id=438581|naam=''Rudisociaria expeditana''}}
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|03|21}}

[[Categorie:Bladrollers]]
[[Categorie:Dier uit het Palearctisch gebied]]

title: Rudisociaria expeditana

Familie: Tortricidae (Bladrollers)

Geslacht: Rudisociaria

title: Soort


text:
# Lipotriches zeae
Lipotriches zeae is een vliesvleugelig insect uit de familie Halictidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1985 door Wu.

title: Lipotriches zeae

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Lipotriches zeae''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Halictidae]]
| onderfamilie = [[Nomiinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Lipotriches]]''
| w-naam = ''Lipotriches zeae''
| auteur = Wu
| datum = 1985
| haakjes = ja
| species =
| commons =
}}
'''''Lipotriches zeae''''' is een [[vliesvleugeligen|vliesvleugelig]] [[insecten|insect]] uit de familie [[Halictidae]]. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1985 door Wu.<ref>{{Brontabel|2008-ITIS}}</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|17}}

[[Categorie:Lipotriches|zeae]]

title: Lipotriches zeae

Familie: Halictidae

Onderfamilie: Nomiinae

Geslacht: Lipotriches

title: Soort


text:
# Grijpstra & De Gier (televisieserie)
Grijpstra & De Gier is een Nederlandse televisieserie, gebaseerd op de boeken van Janwillem van de Wetering. De serie is begonnen op 19 maart 2004. Grijpstra & De Gier is opgenomen in Zaandam.
Vanaf 19 april 2007 wordt de serie ook uitgezonden in Vlaanderen, door VTM.

## Verhaalformule
Grijpstra & De Gier zit niet zo vast aan zijn verhaalformule als Baantjer, maar heeft toch enkele terugkerende punten:
1. Er wordt een lijk gevonden, of er wordt een misdaad (bijvoorbeeld mishandeling) gepleegd.
2. Er wordt een broodje gegeten bij Fred.
3. Grijpstra en De Gier zitten bij 'gevonden voorwerpen' in het bureau te drummen, de commissaris (of een ander) komt erbij.
4. Grijpstra en De Gier praten samen op de veerpont.

En tussendoor worden natuurlijk de verdachten verhoord en familieleden ondervraagd.
Elke week heeft Grijpstra 'problemen' met zijn vrouw. Hij vergeet iets mee te nemen/te kopen, of komt een dag of meer niet (op tijd) thuis. Hij moet het dan goedmaken.
In de seizoenen 1 t/m 3 sjanste Hetty geregeld met Rinus de Gier. Ze helpt hem (graag) en knipoogt naar hem. Ze krijgen nooit een echte relatie. Mede doordat Hetty uiteindelijk vertrok en vervangen werd door Jazz. Na het plotse vertrek van Jazz is Puk de derde baliemedewerker.
Cardozo probeert zich geliefd te maken door elke keer hulp aan te bieden, wat af en toe lukt, en waar hij ook af en toe succes mee boekt.

## Rolverdeling per seizoen
Legenda
 = Hoofdrol
 = Bijrol
 = Geen rol
| Jack Wouterse                | Henk Grijpstra     | 13 | 13 | 10 | 10 | 46 |
| Roef Ragas                   | Rinus de Gier      | 13 | 13 | 10 |    | 36 |
| Waldemar Torenstra           | Rinus de Gier      |    |    |    | 10 | 10 |
| Jasper van Overbruggen       | Simon Cardozo      | 13 | 13 | 10 | 10 | 46 |
| Lex van Delden               | Commissaris        | 13 | 13 | 10 | 10 | 46 |
| Anniek Pheifer               | Hetty Mulder       | 13 | 13 | 2  |    | 28 |
| Manoushka Zeegelaar-Breeveld | Juliana Wilson     |    |    | 8  |    | 8  |
| Frans de Wit                 | Fred               | 13 | 13 | 10 | 10 | 46 |
| Annick Boer                  | Puk                |    |    |    | 10 | 10 |
| Judy Doorman                 | patholoog          |    | 1  | 5  |    | 6  |
| Sabrina van Halderen         | patholoog          |    | 2  |    | 3  | 5  |
| Ricky Koole                  | Elise van Landzaat |    |    |    | 4  | 4  |

## Bekende lijken/gastrollen
Net zoals in Baantjer komen er in Grijpstra & De Gier bekende acteurs en actrices voor in gastrollen. Voorbeelden zijn Monic Hendrickx, Robine van der Meer, Chris Tates, Hajo Bruins, Pierre Bokma, Raymond Thiry, Bram van der Vlugt, Tom Jansen, Eva van de Wijdeven, Susan Visser, Caya de Groot, Bracha van Doesburgh en Koen Wouterse. In de zevende aflevering verscheen er een 'bekend lijk', oftewel een BN'er die het lijk speelt: Adèle Bloemendaal.

## Seizoenen
Een seizoen van Grijpstra & De Gier bestaat uit circa 13 of 10 afleveringen. Terwijl er in Baantjer altijd een lijk wordt gevonden aan het begin van een aflevering, is dat bij Grijpstra & De Gier niet altijd het geval. Soms is er een vermissing, of moet het duo een zaak van mishandeling oplossen.
- Seizoen 1: 19 maart 2004 t/m 21 mei 2004
- Seizoen 2: 4 maart 2005 t/m 22 april 2005
- Seizoen 3: 1 september 2006 t/m 15 december 2006
- Seizoen 4: 23 februari 2007 t/m 27 april 2007

## Afleveringen
Lijst van afleveringen van Grijpstra & De Gier

## Vaste personages

### Henk Grijpstra
(Jack Wouterse – 2004-2007).
Hij is de hoofdpersoon. Grijpstra heeft een slecht huwelijk en logeert daarom soms stiekem bij De Gier. Op het bureau zeurt hij weleens over zijn vrouw. Hij is stiekem jaloers op de alleenstaande De Gier. Door zijn collega's wordt hij aangesproken door 'adjudant'. Na een aantal afleveringen wordt duidelijk dat hij al jaren geen contact heeft met zijn drugsverslaafde zoon. Grijpstra heeft het niet zo nauw met de regels en is soms wat agressief tegen verdachten. Hij heeft een soort vriendschap met een straathondje dat hij regelmatig voert. In aflevering Stille Razernij raakt hij in de problemen wanneer hij een twaalfjarig jongetje slaat dat vuurwerk naar het hondje gooit.
Familieleden:
- Vrouw: Mevrouw Grijpstra (onzichtbaar personage).

### Rinus de Gier
(Roef Ragas – 2004-2006) , (Waldemar Torenstra – 2007).
Hij is Grijpstra's werkpartner. Hij is niet getrouwd en heeft thuis alleen een kat om voor te zorgen. De Gier is stiekem jaloers op de getrouwde Grijpstra. In de aflevering Een Klassiek Geval (2004) wordt hij door een vrouw, Loreen (Hadewych Minis), gestalkt. Zijn vader heeft hem en zijn moeder in de steek gelaten toen hij een kind was; in aflevering De Terugkeer (2005) komt hij hem voor het eerst in jaren weer tegen. Zijn vader gebruikt hem echter om een Nederlands paspoort voor een illegale Colombiaanse vriendin te krijgen.
Al vanaf het begin van de serie is duidelijk dat De Gier in het geheim verliefd is op Hetty; hier werd steeds op ingespeeld bij gesprekken tussen de twee. Tot een echte relatie kwam het niet, maar in aflevering Nachtwerk (2005) hadden ze een onenightstand. De daarop volgende relatie was van korte duur: in de volgende aflevering, Eenzame Hoogte (2006), speelde De Giers bindingsangst op en gingen hij en Hetty uit elkaar.
In seizoen 4 (2007) krijgt de Gier een relatie met Elise van Landzaat (Ricky Koole) een vrouwelijke OVJ. Haar vader Frits van Landzaat
(Krijn ter Braak) is advocaat en helpt zijn dochter met veel zaken van het OM.
In augustus 2006 werd bekend dat Roef Ragas na seizoen 4 zou stoppen met de serie; hij werd opgevolgd door Waldemar Torenstra. In een interview vertelde Ragas dat hij vertrok omdat hij zich niet prettig voelde in het strakke format van de serie.
Familieleden:
- Vader: Cor de Gier (Hans Veerman, 2005).

### Simon Cardozo
(Jasper van Overbruggen – 2004-2007).
Hij is de 'jonge hond' op het bureau. Cardozo is een slimme rechercheur, maar zijn theorietjes werken soms op de zenuwen van Grijpstra en De Gier. Daarom maken ze weleens vervelende opmerkingen tegen hem, maar hij negeert dat. In aflevering Nachtwerk (2005) wordt Cardozo ernstig gewond naar het ziekenhuis gebracht nadat hij beschoten is. Het lijkt erop dat hij zich te diep in duistere zaakjes heeft gestort; er wordt xtc in zijn bloed gevonden en in zijn zak vindt men het wapen waarmee in dezelfde aflevering een moord werd gepleegd. Zijn vriendin Annemarie Terbrugge (Toncy van Eersel) geeft Grijpstra de schuld; het zou komen door zijn constante lullige opmerkingen richting Cardozo, die zich hierom zou willen bewijzen tegenover zijn collega's.

### Hetty Mulder
(Anniek Pheifer – 2004-2006).
Receptioniste Hetty is de enige vrouw op het bureau. Bijna iedereen daar heeft wel een oogje op haar, maar ze trekt meestal op met Cardozo (als gewone vriendin). Halverwege seizoen 1 blijkt er iets met Hetty aan de hand te zijn. De Gier ontdekt dat ze stiekem een callgirl is. Iemand chanteert haar ermee, en dwingt haar met dossiers te knoeien. Ook blijkt ze in het verleden seksueel misbruikt te zijn door haar stiefvader, Henk Faanhoff. Als die na 8 jaar uit de gevangenis komt en prompt wordt doodgeschoten (aflevering Welkom Thuis!), zijn Hetty en haar zus Carla de mogelijke daders. Aan het einde van deze aflevering vertrekt ze uit het bureau, maar in de eerste aflevering van het tweede seizoen, Uit Naam der Liefde (2005) keert ze weer terug. In aflevering Machteloos (2005) wordt ze ontvoerd, maar weer gevonden.
In de aflevering Nachtwerk (2005) begint Hetty een relatie met De Gier, die al jaren heimelijk verliefd op haar is. Echter, in de volgende aflevering, Eenzame Hoogte (2006) gaan ze weer uit elkaar wanneer De Giers bindingsangst opspeelt. Hetty neemt hierna ontslag. Ze wordt eerst opgevolgd door ene Hans (Benjamin de Wit), maar deze vertrekt al snel weer, waarna permanente opvolgster Jazz zich aandient, gespeeld door Manoushka Zeegelaar Breeveld.
Familieleden:
- Zus: Carla Coninckx (Maartje Remmers, 2004).
- Stiefvader: Henk Faanhoff (Matthias Maat, 2004).

### Juliana 'Jazz' Wilson
(Manoushka Zeegelaar Breeveld – 2006)
De Surinaamse Jazz verschijnt voor het eerst in de derde aflevering van het vierde seizoen, Dodelijk toeval (2006). Ze is de alleenstaande moeder van twee jonge kinderen, Miles en Martin, die in haar eerste aflevering op het bureau blijven wanneer hun school staakt. Jazz heeft ook nog een oom, Charles, die medicijnman is. Zij laat hem De Giers stervende kat Olivier genezen, wat lijkt te werken. Alleen ontdekt De Gier later dat hij een andere kat heeft meegekregen.
In seizoen 4 was er een nieuwe baliemedewerker. Het is niet bekendgemaakt waarom Jazz opeens weg was.
(in de laatste aflevering van seizoen 3 (De afrekening) is haar zoon ontvoerd; misschien heeft ze daarom ontslag genomen!?)
Familieleden:
- Oom: Charles (2006)
- Zoon: Miles Wilson (Nigel Person, 2006)
- Zoon: Martin Wilson (Elijah Maartens, 2006)

### Puk
(Annick Boer – 2007).
Puk is na Jazz de derde baliemedewerker. Puk werkt al langer bij de politie maar werkte eerst op een andere afdeling. In seizoen 4 komt ze het team van Grijpstra & De Gier versterken.

### Commissaris
(Lex van Delden – 2004-2007).
De commissaris weet uit ervaring dat je de regels soms moet buigen. Hij heeft reumatiek; in de aflevering Een Vallende Ster (2004) moeten Grijpstra en De Gier hem daarom thuis bezoeken.

### Fred
(Frans de Wit – 2004-2007).
Fred heeft een broodjeszaak waar Grijpstra en De Gier vaak eten. Zijn rol valt te vergelijken met die van Lowietje in Baantjer, al krijgt Grijpstra niet, zoals De Cock in Baantjer, ideeën door terloopse opmerkingen van Fred.

### Het hondje
(Jip – 2004-2005).
Dit zwerfhondje komt regelmatig voor in de serie; Grijpstra heeft er een goede vriendschap mee en voert het regelmatig.

title: Grijpstra & De Gier (televisieserie)

wikitext:
{{Infobox televisieprogramma
| titel        = Grijpstra & De Gier
| afbeelding   =
| onderschrift =
| genre        = Politie
| speelduur    = 60 minuten
| bedenker     =
| producer     =
| spelers      = [[Jack Wouterse]]
[[Waldemar Torenstra]] (2007)
[[Roef Ragas]] (2004-2006)
[[Jasper van Overbruggen]]
[[Annick Boer]] (2007)
[[Anniek Pheifer]] (2004-2006)
[[Lex van Delden (acteur)|Lex van Delden]]
[[Frans de Wit (acteur)|Frans de Wit]]
| regie        =
| schrijver    =
| muziek       =
| land         = {{NL}}
| taal         = [[Nederlands]]
| netwerk      = [[RTL 4]]
| start        = [[19 maart]] [[2004]]
| einde        = [[27 april]] [[2007]]
| seizoenen    = 4
| afleveringen = [[Lijst van afleveringen van Grijpstra & De Gier|46]] ([[2007]])
| website      = http://www.rtl.nl/programma/grijpstraendegier/
| imdb         = 0385421
| tv_com       =
}}
'''Grijpstra & De Gier''' is een [[Nederland]]se [[televisieserie]], gebaseerd op de [[Grijpstra en De Gier (boek)|boeken]] van [[Janwillem van de Wetering]]. De serie is begonnen op [[19 maart]] [[2004]]. ''Grijpstra & De Gier'' is opgenomen in [[Zaandam (hoofdbetekenis)|Zaandam]].

Vanaf [[19 april]] [[2007]] wordt de serie ook uitgezonden in [[Vlaanderen]], door [[VTM]].

== Verhaalformule ==
''Grijpstra & De Gier'' zit niet zo vast aan zijn verhaalformule als ''[[Baantjer (televisieserie)|Baantjer]]'', maar heeft toch enkele terugkerende punten:

# Er wordt een lijk gevonden, of er wordt een misdaad (bijvoorbeeld [[mishandeling]]) gepleegd.
# Er wordt een broodje gegeten bij Fred.
# Grijpstra en De Gier zitten bij 'gevonden voorwerpen' in het bureau te drummen, de commissaris (of een ander) komt erbij.
# Grijpstra en De Gier praten samen op de [[veerboot|veerpont]].

En tussendoor worden natuurlijk de verdachten verhoord en familieleden ondervraagd.

Elke week heeft Grijpstra 'problemen' met zijn vrouw. Hij vergeet iets mee te nemen/te kopen, of komt een dag of meer niet (op tijd) thuis. Hij moet het dan goedmaken.

In de seizoenen 1 t/m 3 sjanste Hetty geregeld met Rinus de Gier. Ze helpt hem (graag) en knipoogt naar hem. Ze krijgen nooit een echte relatie. Mede doordat Hetty uiteindelijk vertrok en vervangen werd door Jazz. Na het plotse vertrek van Jazz is Puk de derde baliemedewerker.

Cardozo probeert zich geliefd te maken door elke keer hulp aan te bieden, wat af en toe lukt, en waar hij ook af en toe succes mee boekt.

==Rolverdeling per seizoen==

'''Legenda'''
: {{Kleurvierkant|#DDA0DD}} = Hoofdrol
: {{Kleurvierkant|#9BCB65}} = Bijrol
: {{Kleurvierkant|lightgrey}} = Geen rol
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center;"
|-"
! rowspan=2 | Acteur
! rowspan=2 | Personage
! colspan="9" | Aantal afleveringen
|-
! S1
! S2
! S3
! S4
! style="width:10%;" | Totaal
|-
| [[Jack Wouterse]]
| Henk Grijpstra
| style="background:#DDA0DD;" | 13
| style="background:#DDA0DD;" | 13
| style="background:#DDA0DD;" | 10
| style="background:#DDA0DD;" | 10
|46
|-
| [[Roef Ragas]]
| Rinus de Gier
| style="background:#DDA0DD;" | 13
| style="background:#DDA0DD;" | 13
| style="background:#DDA0DD;" | 10
|style="background-color:lightgrey;" |
|36
|-
|[[Waldemar Torenstra]]
|Rinus de Gier
|style="background-color:lightgrey;" |
|style="background-color:lightgrey;" |
|style="background-color:lightgrey;" |
|style="background:#DDA0DD;" | 10
|10
|-
| [[Jasper van Overbruggen]]
| Simon Cardozo
| style="background:#DDA0DD;" | 13
| style="background:#DDA0DD;" | 13
| style="background:#DDA0DD;" | 10
| style="background:#DDA0DD;" | 10
|46
|-
| [[Lex van Delden (acteur)|Lex van Delden]]
| Commissaris
| style="background:#DDA0DD;" | 13
| style="background:#DDA0DD;" | 13
| style="background:#DDA0DD;" | 10
| style="background:#DDA0DD;" | 10
|46
|-
| [[Anniek Pheifer]]
| Hetty Mulder
| style="background:#DDA0DD;" | 13
| style="background:#DDA0DD;" | 13
| style="background:#DDA0DD;" | 2
| style="background-color:lightgrey;" |
|28
|-
| [[Manoushka Zeegelaar-Breeveld]]
| Juliana Wilson
| style="background-color:lightgrey;" |
| style="background-color:lightgrey;" |
| style="background:#DDA0DD;" | 8
| style="background-color:lightgrey;" |
|8
|-
| [[Frans de Wit (acteur)|Frans de Wit]]
| Fred
| style="background:#9BCB65;" | 13
| style="background:#9BCB65;" | 13
| style="background:#9BCB65;" | 10
| style="background:#9BCB65;" | 10
|46
|-
| [[Annick Boer]]
| Puk
| style="background-color:lightgrey;" |
| style="background-color:lightgrey;" |
| style="background-color:lightgrey;" |
| style="background:#9BCB65;" | 10
|10
|-
| [[Judy Doorman]]
| patholoog
| style="background-color:lightgrey;" |
| style="background:#9BCB65;" | 1
| style="background:#9BCB65;" | 5
| style="background-color:lightgrey;" |
|6
|-
| [[Sabrina van Halderen]]
| patholoog
| style="background-color:lightgrey;" |
| style="background:#9BCB65;" | 2
| style="background-color:lightgrey;" |
| style="background:#9BCB65;" | 3
|5
|-
| [[Ricky Koole]]
| Elise van Landzaat
| style="background-color:lightgrey;" |
| style="background-color:lightgrey;" |
| style="background-color:lightgrey;" |
| style="background:#9BCB65;" | 4
|4
|}

== Bekende lijken/gastrollen==
Net zoals in ''Baantjer'' komen er in ''Grijpstra & De Gier'' bekende [[acteur|acteurs en actrices]] voor in gastrollen. Voorbeelden zijn [[Monic Hendrickx]], [[Robine van der Meer]], [[Chris Tates]], [[Hajo Bruins]], [[Pierre Bokma]], [[Raymond Thiry]], [[Bram van der Vlugt]], [[Tom Jansen (acteur)|Tom Jansen]], [[Eva van de Wijdeven]], [[Susan Visser]], [[Caya de Groot]], [[Bracha van Doesburgh]] en [[Koen Wouterse]]. In de zevende aflevering verscheen er een 'bekend lijk', oftewel een [[Bekende Nederlander|BN'er]] die het lijk speelt: [[Adèle Bloemendaal]].

== Seizoenen ==
Een seizoen van ''Grijpstra & De Gier'' bestaat uit circa 13 of 10 afleveringen. Terwijl er in ''Baantjer'' altijd een lijk wordt gevonden aan het begin van een aflevering, is dat bij ''Grijpstra & De Gier'' niet altijd het geval. Soms is er een vermissing, of moet het duo een zaak van mishandeling oplossen.

* '''Seizoen 1''': [[19 maart]] [[2004]] t/m [[21 mei]] [[2004]]
* '''Seizoen 2''': [[4 maart]] [[2005]] t/m [[22 april]] [[2005]]
* '''Seizoen 3''': [[1 september]] [[2006]] t/m [[15 december]] [[2006]]
* '''Seizoen 4''': [[23 februari]] [[2007]] t/m [[27 april]] [[2007]]

== Afleveringen ==
''[[Lijst van afleveringen van Grijpstra & De Gier]]''

== Vaste personages ==
{{Leeswaarschuwing}}

=== Henk Grijpstra ===
([[Jack Wouterse]] – 2004-2007).

Hij is de hoofdpersoon. Grijpstra heeft een slecht huwelijk en logeert daarom soms stiekem bij De Gier. Op het bureau zeurt hij weleens over zijn vrouw. Hij is stiekem jaloers op de alleenstaande De Gier. Door zijn collega's wordt hij aangesproken door 'adjudant'. Na een aantal afleveringen wordt duidelijk dat hij al jaren geen contact heeft met zijn drugsverslaafde zoon. Grijpstra heeft het niet zo nauw met de regels en is soms wat agressief tegen verdachten. Hij heeft een soort vriendschap met een straat[[hond]]je dat hij regelmatig voert. In aflevering ''Stille Razernij'' raakt hij in de problemen wanneer hij een twaalfjarig jongetje slaat dat [[vuurwerk]] naar het hondje gooit.

Familieleden:
* Vrouw: '''Mevrouw Grijpstra''' ([[onzichtbaar personage]]).

=== Rinus de Gier ===
([[Roef Ragas]] – 2004-2006) , ([[Waldemar Torenstra]] – 2007).

Hij is Grijpstra's werkpartner. Hij is niet getrouwd en heeft thuis alleen een [[kat (dier)|kat]] om voor te zorgen. De Gier is stiekem jaloers op de getrouwde Grijpstra. In de aflevering ''Een Klassiek Geval'' (2004) wordt hij door een vrouw, Loreen ([[Hadewych Minis]]), gestalkt. Zijn vader heeft hem en zijn moeder in de steek gelaten toen hij een kind was; in aflevering ''De Terugkeer'' (2005) komt hij hem voor het eerst in jaren weer tegen. Zijn vader gebruikt hem echter om een [[Nederland]]s paspoort voor een illegale [[Colombia]]anse vriendin te krijgen.

Al vanaf het begin van de serie is duidelijk dat De Gier in het geheim verliefd is op Hetty; hier werd steeds op ingespeeld bij gesprekken tussen de twee. Tot een echte relatie kwam het niet, maar in aflevering ''Nachtwerk'' (2005) hadden ze een [[onenightstand]]. De daarop volgende relatie was van korte duur: in de volgende aflevering, ''Eenzame Hoogte'' (2006), speelde De Giers bindingsangst op en gingen hij en Hetty uit elkaar.

In seizoen 4 (2007) krijgt de Gier een relatie met Elise van Landzaat (Ricky Koole) een vrouwelijke OVJ. Haar vader Frits van Landzaat
(Krijn ter Braak) is advocaat en helpt zijn dochter met veel zaken van het OM.

In [[augustus (maand)|augustus]] [[2006]] werd bekend dat Roef Ragas na seizoen 4 zou stoppen met de serie; hij werd opgevolgd door Waldemar Torenstra. In een interview vertelde Ragas dat hij vertrok omdat hij zich niet prettig voelde in het strakke format van de serie.

Familieleden:
* Vader: '''Cor de Gier''' ([[Hans Veerman (acteur)|Hans Veerman]], 2005).

=== Simon Cardozo ===
([[Jasper van Overbruggen]] – 2004-2007).

Hij is de 'jonge hond' op het bureau. Cardozo is een slimme rechercheur, maar zijn theorietjes werken soms op de zenuwen van Grijpstra en De Gier. Daarom maken ze weleens vervelende opmerkingen tegen hem, maar hij negeert dat. In aflevering ''Nachtwerk'' (2005) wordt Cardozo ernstig gewond naar het ziekenhuis gebracht nadat hij beschoten is. Het lijkt erop dat hij zich te diep in duistere zaakjes heeft gestort; er wordt [[3,4-methyleendioxymethamfetamine|xtc]] in zijn bloed gevonden en in zijn zak vindt men het wapen waarmee in dezelfde aflevering een moord werd gepleegd. Zijn vriendin Annemarie Terbrugge ([[Toncy van Eersel]]) geeft Grijpstra de schuld; het zou komen door zijn constante lullige opmerkingen richting Cardozo, die zich hierom zou willen bewijzen tegenover zijn collega's.

=== Hetty Mulder ===
([[Anniek Pheifer]] – 2004-2006).

Receptioniste Hetty is de enige vrouw op het bureau. Bijna iedereen daar heeft wel een oogje op haar, maar ze trekt meestal op met Cardozo (als gewone vriendin). Halverwege seizoen 1 blijkt er iets met Hetty aan de hand te zijn. De Gier ontdekt dat ze stiekem een [[prostitutie|callgirl]] is. Iemand chanteert haar ermee, en dwingt haar met dossiers te knoeien. Ook blijkt ze in het verleden [[seksueel misbruik]]t te zijn door haar stiefvader, Henk Faanhoff. Als die na 8 jaar uit de [[gevangenis]] komt en prompt wordt doodgeschoten (aflevering ''Welkom Thuis!''), zijn Hetty en haar zus Carla de mogelijke daders. Aan het einde van deze aflevering vertrekt ze uit het bureau, maar in de eerste aflevering van het tweede seizoen, ''Uit Naam der Liefde'' (2005) keert ze weer terug. In aflevering ''Machteloos'' (2005) wordt ze ontvoerd, maar weer gevonden.

In de aflevering ''Nachtwerk'' (2005) begint Hetty een relatie met De Gier, die al jaren heimelijk verliefd op haar is. Echter, in de volgende aflevering, ''Eenzame Hoogte'' (2006) gaan ze weer uit elkaar wanneer De Giers bindingsangst opspeelt. Hetty neemt hierna ontslag. Ze wordt eerst opgevolgd door ene Hans ([[Benjamin de Wit]]), maar deze vertrekt al snel weer, waarna permanente opvolgster Jazz zich aandient, gespeeld door [[Manoushka Zeegelaar Breeveld]].

Familieleden:
* Zus: '''Carla Coninckx''' ([[Maartje Remmers]], 2004).
* Stiefvader: '''Henk Faanhoff''' ([[Matthias Maat]], 2004).

=== Juliana 'Jazz' Wilson ===
([[Manoushka Zeegelaar Breeveld]] – 2006)

De [[Suriname|Surinaamse]] Jazz verschijnt voor het eerst in de derde aflevering van het vierde seizoen, ''Dodelijk toeval'' (2006). Ze is de alleenstaande moeder van twee jonge kinderen, Miles en Martin, die in haar eerste aflevering op het bureau blijven wanneer hun school staakt. Jazz heeft ook nog een oom, Charles, die medicijnman is. Zij laat hem De Giers stervende kat Olivier genezen, wat lijkt te werken. Alleen ontdekt De Gier later dat hij een andere kat heeft meegekregen.

In seizoen 4 was er een nieuwe baliemedewerker. Het is niet bekendgemaakt waarom Jazz opeens weg was.
(in de laatste aflevering van seizoen 3 (''De afrekening'') is haar zoon ontvoerd; misschien heeft ze daarom ontslag genomen!?)

Familieleden:

* Oom: '''Charles''' (2006)
* Zoon: '''Miles Wilson''' ([[Nigel Person]], 2006)
* Zoon: '''Martin Wilson''' ([[Elijah Maartens]], 2006)

=== Puk ===
([[Annick Boer]] – 2007).

Puk is na Jazz de derde baliemedewerker. Puk werkt al langer bij de politie maar werkte eerst op een andere afdeling. In seizoen 4 komt ze het team van Grijpstra & De Gier versterken.

=== Commissaris ===
([[Lex van Delden (acteur)|Lex van Delden]] – 2004-2007).

De commissaris weet uit ervaring dat je de regels soms moet buigen. Hij heeft [[Reumatoïde artritis|reumatiek]]; in de aflevering ''Een Vallende Ster'' (2004) moeten Grijpstra en De Gier hem daarom thuis bezoeken.

=== Fred ===
([[Frans de Wit (acteur)|Frans de Wit]] – 2004-2007).

Fred heeft een [[brood]]jeszaak waar Grijpstra en De Gier vaak eten. Zijn rol valt te vergelijken met die van Lowietje in ''Baantjer'', al krijgt Grijpstra niet, zoals De Cock in ''Baantjer'', ideeën door terloopse opmerkingen van Fred.

=== Het hondje ===
(Jip – 2004-2005).

Dit zwerfhondje komt regelmatig voor in de serie; Grijpstra heeft er een goede vriendschap mee en voert het regelmatig.

{{Navigatie Grijpstra en De Gier}}

[[Categorie:Nederlandse politieserie]]
[[Categorie:Programma van RTL 7]]
[[Categorie:Grijpstra en De Gier| televisie]]

title: Grijpstra & De Gier

Genre: Politie

Speelduur per afl.: 60 minuten

Hoofdrollen: Jack Wouterse · Waldemar Torenstra (2007) · Roef Ragas (2004-2006) · Jasper van Overbruggen · Annick Boer (2007) · Anniek Pheifer (2004-2006) · Lex van Delden · Frans de Wit

Land van oorsprong: Nederland

Taal: Nederlands

title: Uitzendingen

Netwerk of omroep: RTL 4