text:
# Lijst van weg- en veldkapellen in Beekdaelen
Dit is een onvolledige lijst van veldkapellen in de gemeente Beekdaelen. Kapelletjes komen vooral in het zuiden van Nederland voor en werden dikwijls gebouwd ter verering van een heilige.
| Kapel                                            | Adres                                    | Plaats                   | Bouwperiode | Architect      | Foto                                              |
| ------------------------------------------------ | ---------------------------------------- | ------------------------ | ----------- | -------------- | ------------------------------------------------- |
| Mariakapel                                       | Nieuwenhuysstraat                        | Aalbeek                  | 1935        |                | Mariakapel Aalbeek                                |
| Onze-Lieve-Vrouw-van-het-Heilig-Hartkapel        | Nieuwenhuysstraat                        | Aalbeek                  | 1952        |                | Onze-Lieve-Vrouw-van-het-Heilig-Hartkapel Aalbeek |
| Mariakapel                                       | Ravensboschstraat                        | Arensgenhout             | 1890        |                | Mariakapel Arensgenhout                           |
| Verrezen-Christuskapel                           | Kluisstraat                              | Doenrade                 | 1926        | Guido Ancion   |                                                   |
| Kruiskapel                                       | Bekweg-Kerkstraat                        | Doenrade                 |             |                |                                                   |
| Onze-Lieve-Vrouw-van-Banneuxkapel                | Haagstraat                               | Douvergenhout            | 1962        | Smeets         | Onze-Lieve-Vrouw-van-Banneuxkapel Douvergenhout   |
| Mariakapel                                       | Bakhuisweg-Houwnasweg                    | Grijzegrubben            | 1945        |                | Mariakapel Grijzegrubben                          |
| Sint-Hubertuskapel                               | Groot Haasdal 35                         | Groot Haasdal            | 1931        |                | Sint-Hubertuskapel Groot Haasdal                  |
| Onze-Lieve-Vrouw-Sterre-der-Zeekapel             | Hellebroek                               | Hellebroek               | 1961        |                | Mariakapel Hellebroek                             |
| Mariakapel                                       | Putweg-Kleingenhoutersteeg               | Kleingenhout             | 1954        | Jos A.P. Kemps | Mariakapel Kleingenhout                           |
| Sint-Rochuskapel                                 | Klein Haasdal 3                          | Klein Haasdal            | 1934        |                | Sint-Rochuskapel Klein Haasdal                    |
| Mariakapel                                       | Klein Haasdal                            | Klein Haasdal            |             |                |                                                   |
| Mariakapel                                       | Bekerbaan 59                             | Kruis (Schimmert)        | 1937        | Jos Ritzen     | Mariakapel Kruis                                  |
| Mariakapel                                       | Nagelbeek                                | Nagelbeek                | 1957        |                | Mariakapel Nagelbeek                              |
| Mariakapel (niskapel)                            | Nutherweg, voorheen Reijmersbekerweg     | Nagelbeek, voorheen Nuth |             |                | Mariakapel Reijmersbeek                           |
| Mariakapel                                       | Bavostraat 19                            | Nuth                     |             |                |                                                   |
| Mariakapel (Fatimagrot)                          | Boompjesweg                              | Oirsbeek                 | 1946        | Frits Peutz    | Fatimagrot Oirsbeek                               |
| Christoffelkapelke                               | Kempkensweg bij 8                        | Puth                     | 2013        |                |                                                   |
| Mariakapel                                       | Bernhardstraat-Einderstraat              | Puth                     | 1990        |                |                                                   |
| Onze-Lieve-Vrouw-van-Lourdeskapel                | Pastoor Albertsstraat-Sittarderweg       | Puth                     | 1977        | R. Meekels     |                                                   |
| Mariakapel                                       | Op de Bies (Molshaag)                    | Op de Bies (Schimmert)   | 1933        |                | Mariakapel Op de Bies (Schimmert)                 |
| Kruiskapel                                       | Altaarstraat                             | Schinnen                 | 1954        |                |                                                   |
| Maria, Koningin van de Vredekapel                | Achter de Kerk (Krekelsberg)             | Schinnen                 | 1939        | H.A.A. Tummers | Mariakapel Krekelberg Schinnen                    |
| Onze-Lieve-Vrouw-van-Banneuxkapel                | Veeweg-Zandberg-Heisterbrug              | Schinnen-Heisterbrug     | 1958-59     | H. Bost        | Onze-Lieve-Vrouw-van-Banneuxkapel (Heisterbrug)   |
| Mariakapel                                       | In de Winkel-Aan 't Kapelke              | Schinveld                | 1995        |                |                                                   |
| Mariakapel                                       | 1e Koeweg-2e Koeweg (Schinveldse Bossen) | Schinveld                | 1954-56     |                |                                                   |
| Sint-Isidoruskapel                               | Landweg-Weg achter Swier                 | Swier                    | 2000        | Egbert Extra   |                                                   |
| Onze-Lieve-Vrouw-Sterre-der-Zeekapel             | Vaesrade                                 | Vaesrade                 | 1953        |                |                                                   |
| Onze-Lieve-Vrouw-van-Altijddurende-Bijstandkapel | Groeneweg-Vink                           | Vink                     |             |                | Mariakapel Vink                                   |
| Lourdesgrot Wijnandsrade                         | Opfergeltstraat                          | Wijnandsrade             | 1874        |                | Lourdesgrot Wijnandsrade                          |
| Mariakapel                                       | Wissengrachtweg                          | Wissengracht             | 1937        |                | Mariakapel Wissengracht (Hulsberg)                |
| Sint-Stefanuskapel (niskapel)                    | Wijnandsraderweg/Lieverkenszandweg       | Wijnandsrade             |             |                |                                                   |

wikitext:
Dit is een onvolledige '''lijst van veldkapellen in de gemeente [[Beekdaelen]]'''. Kapelletjes komen vooral in het zuiden van [[Nederland]] voor en werden dikwijls gebouwd ter verering van een heilige.

{| class="wikitable sortable vatop" style="width:98%; font-size:90%;"
! Kapel
! Adres
! Plaats
! Bouwperiode
! Architect
! Foto
|-
| [[Mariakapel (Aalbeek)|Mariakapel]]
| Nieuwenhuysstraat
| [[Aalbeek]]
| 1935
|
| [[Bestand:Hulsberg-Kapel Aalbekerweg-Nieuwenhuysstraat.JPG|135px|Mariakapel Aalbeek]]
|-
| [[Onze-Lieve-Vrouw-van-het-Heilig-Hartkapel (Aalbeek)|Onze-Lieve-Vrouw-van-het-Heilig-Hartkapel]]
| Nieuwenhuysstraat
| [[Aalbeek]]
| 1952
|
| [[Bestand:Hulsberg-Kapel Nieuwenhuysstraat.JPG|135px|Onze-Lieve-Vrouw-van-het-Heilig-Hartkapel Aalbeek]]
|-
| [[Mariakapel (Arensgenhout)|Mariakapel]]
| Ravensboschstraat
| [[Arensgenhout]]
| 1890
|
| [[Bestand:Arensgenhout-Kapel Ravensbos.JPG|135px|Mariakapel Arensgenhout]]
|-
| [[Verrezen-Christuskapel]]
| Kluisstraat
| [[Doenrade]]
| 1926
| [[Guido Ancion]]
|
|-
| [[Kruiskapel (Doenrade)|Kruiskapel]]
| Bekweg-Kerkstraat
| [[Doenrade]]
|
|
|
|-
| [[Onze-Lieve-Vrouw-van-Banneuxkapel (Douvergenhout)|Onze-Lieve-Vrouw-van-Banneuxkapel]]
| Haagstraat
| [[Douvergenhout]]
| 1962
| Smeets
| [[Bestand:Merkelbeek-Kapel Haagstraat (3).JPG|135px|Onze-Lieve-Vrouw-van-Banneuxkapel Douvergenhout]]
|-
| [[Mariakapel (Grijzegrubben)|Mariakapel]]
| Bakhuisweg-Houwnasweg
| [[Grijzegrubben]]
| 1945
|
| [[Bestand:Nuth-Kapel Grijzegrubben (1).JPG|135px|Mariakapel Grijzegrubben]]
|-
| [[Sint-Hubertuskapel (Groot Haasdal)|Sint-Hubertuskapel]]
| Groot Haasdal 35
| [[Groot Haasdal]]
| 1931
|
| [[Bestand:Groot Haasdal-Kapel op kruispunt.JPG|135px|Sint-Hubertuskapel Groot Haasdal]]
|-
| [[Onze-Lieve-Vrouw-Sterre-der-Zeekapel (Hellebroek)|Onze-Lieve-Vrouw-Sterre-der-Zeekapel]]
| Hellebroek
| [[Hellebroek]]
| 1961
|
| [[Bestand:Nuth-Kapel Hellebroek (1).JPG|135px|Mariakapel Hellebroek]]
|-
| [[Mariakapel (Kleingenhout)|Mariakapel]]
| Putweg-Kleingenhoutersteeg
| [[Kleingenhout]]
| 1954
| [[Jos A.P. Kemps]]
| [[Bestand:Kleingenhout-Mariakapel.jpg|135px|Mariakapel Kleingenhout]]
|-
| [[Sint-Rochuskapel (Klein Haasdal)|Sint-Rochuskapel]]
| Klein Haasdal 3
| [[Klein Haasdal]]
| 1934
|
| [[Bestand:Schimmert-Kapel Klein Haasdal.JPG|135px|Sint-Rochuskapel Klein Haasdal]]
|-
| [[Mariakapel (Klein Haasdal)|Mariakapel]]
| Klein Haasdal
| [[Klein Haasdal]]
|
|
|
|-
| [[Mariakapel (Kruis)|Mariakapel]]
| Bekerbaan 59
| [[Kruis (plaats)|Kruis]] ([[Schimmert]])
| 1937
| [[Jos Ritzen]]
| [[Bestand:Schimmert-Kapel Kruisstraat (1).JPG|135px|Mariakapel Kruis]]
|-
| [[Mariakapel (Nagelbeek)|Mariakapel]]
| Nagelbeek
| [[Nagelbeek]]
| 1957
|
| [[Bestand:Nagelbeek-Mariakapel Nagelbeek (3).jpg|135px|Mariakapel Nagelbeek]]
|-
| [[Mariakapel (Reijmersbeek)|Mariakapel]] (niskapel)
| Nutherweg, voorheen Reijmersbekerweg
| [[Nagelbeek]], voorheen [[Nuth (plaats)|Nuth]]
|
|
| [[Bestand:Nuth-Kapel nabij Kasteel Reymersbeek.JPG|135px|Mariakapel Reijmersbeek]]
|-
| [[Mariakapel (Nuth)|Mariakapel]]
| Bavostraat 19
| [[Nuth (plaats)|Nuth]]
|
|
|
|-
| [[Fatimagrot|Mariakapel (Fatimagrot)]]
| Boompjesweg
| [[Oirsbeek]]
| 1946
| [[Frits Peutz]]
| [[Bestand:Oirsbeek, Fatimagrot.jpg|135px|Fatimagrot Oirsbeek]]
|-
| [[Christoffelkapelke]]
| Kempkensweg bij 8
| [[Puth]]
| 2013
|
|
|-
| [[Mariakapel (Puth)|Mariakapel]]
| Bernhardstraat-Einderstraat
| [[Puth]]
| 1990
|
|
|-
| [[Onze-Lieve-Vrouw-van-Lourdeskapel (Puth)|Onze-Lieve-Vrouw-van-Lourdeskapel]]
| Pastoor Albertsstraat-Sittarderweg
| [[Puth]]
| 1977
| [[R. Meekels]]
|
|-
| [[Mariakapel (Op de Bies)|Mariakapel]]
| Op de Bies (Molshaag)
| [[Op de Bies]] ([[Schimmert]])
| 1933
|
| [[Bestand:Kapel Schimmert.jpg|135px|Mariakapel Op de Bies (Schimmert)]]
|-
| [[Kruiskapel (Schinnen)|Kruiskapel]]
| Altaarstraat
| [[Schinnen (plaats)|Schinnen]]
| 1954
|
|
|-
| [[Mariakapel (Krekelberg)|Maria, Koningin van de Vredekapel]]
| Achter de Kerk (Krekelsberg)
| [[Schinnen (plaats)|Schinnen]]
| 1939
| [[H.A.A. Tummers]]
| [[Bestand:Schinnen-Kapel Krekelberg (3).JPG|135px|Mariakapel Krekelberg Schinnen]]
|-
| [[Onze-Lieve-Vrouw-van-Banneuxkapel (Heisterbrug)|Onze-Lieve-Vrouw-van-Banneuxkapel]]
| Veeweg-Zandberg-Heisterbrug
| [[Schinnen (plaats)|Schinnen]]-[[Heisterbrug]]
| 1958-59
| [[H. Bost]]
| [[Bestand:Schinnen-Kapel Heisterbrug-Veeweg-Zandberg (1).JPG|135px|Onze-Lieve-Vrouw-van-Banneuxkapel (Heisterbrug)]]
|-
| [[Mariakapel (Schinveld, Laevenweide)|Mariakapel]]
| In de Winkel-Aan 't Kapelke
| [[Schinveld]]
| 1995
|
|
|-
| [[Mariakapel (Schinveld, Koeweg)|Mariakapel]]
| 1e Koeweg-2e Koeweg (Schinveldse Bossen)
| [[Schinveld]]
| 1954-56
|
|
|-
| [[Sint-Isidoruskapel (Swier)|Sint-Isidoruskapel]]
| Landweg-Weg achter Swier
| [[Swier]]
| 2000
| [[Egbert Extra]]
| [[Bestand:Zjwier-isidoruskapel2.jpg|135px]]
|-
| [[Onze-Lieve-Vrouw-Sterre-der-Zeekapel (Vaesrade)|Onze-Lieve-Vrouw-Sterre-der-Zeekapel]]
| Vaesrade
| [[Vaesrade]]
| 1953
|
|
|-
| [[Onze-Lieve-Vrouw-van-Altijddurende-Bijstandkapel (Vink)|Onze-Lieve-Vrouw-van-Altijddurende-Bijstandkapel]]
| Groeneweg-Vink
| [[Vink (Wijnandsrade)|Vink]]
|
|
| [[Bestand:Wijnandsrade-Kapel Vink (1).JPG|135px|Mariakapel Vink]]
|-
| [[Lourdesgrot Wijnandsrade]]
| Opfergeltstraat
| [[Wijnandsrade]]
| 1874
|
| [[Bestand:Lourdesgrot Wijnandsrade.jpg|135px|Lourdesgrot Wijnandsrade]]
|-
| [[Mariakapel (Wissengracht)|Mariakapel]]
| Wissengrachtweg
| [[Wissengracht]]
| 1937
|
| [[Bestand:Hulsberg-Kapel Wissengrachtweg-Hooleweg.JPG|135px|Mariakapel Wissengracht (Hulsberg)]]
|-
| [[Sint-Stefanuskapel (Wijnandsrade)|Sint-Stefanuskapel]] (niskapel)
| Wijnandsraderweg/Lieverkenszandweg
| [[Wijnandsrade]]
|
|
|
|}

==Bronnen==
* Kerkgebouwen in Limburg, [https://www.kerkgebouwen-in-limburg.nl/gemeenten?city=41388 Gemeente Beekdaelen]
* Reliwiki, [https://reliwiki.nl/index.php?title=Categorie:Gemeente_Beekdaelen Gemeente Beekdaelen]
{{References}}
{{Navigatie kapellen Limburg (Nederland)}}

[[Categorie:Bouwwerk in Beekdaelen]]
[[Categorie:Lijsten van veldkapellen in Nederland|Beekdaelen]]


text:
# Strumigenys ochosa
Strumigenys ochosa is een mierensoort uit de onderfamilie van de Myrmicinae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2000 door Bolton.

wikiname: nlwiki

title: Strumigenys ochosa

in_language: nl

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Strumigenys ochosa''
| afbeelding = Strumigenys ochosa casent0102620 profile 1.jpg
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Mieren|Formicidae]] (Mieren)
| onderfamilie = [[Myrmicinae]]
| tribus = [[Dacetini]]
| geslacht = ''[[Strumigenys]]''
| w-naam = ''Strumigenys ochosa''
| auteur = Bolton
| datum = 2000
| haakjes  =
| commons = Category:Strumigenys ochosa
| species = Strumigenys ochosa
}}

'''''Strumigenys ochosa''''' is een [[Mieren|mierensoort]] uit de onderfamilie van de [[Myrmicinae]].<ref>[http://www.antwiki.org/wiki/Strumigenys_ochosa Vermelding van de soort op Antwiki (Geraadpleegd april 2013)]</ref><ref>[http://www.antweb.org/description.do?genus=Strumigenys&name=ochosa&rank=species Vermelding van de soort op Antweb (Geraadpleegd april 2013)]</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2000 door Bolton.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|13}}

[[Categorie:Strumigenys]]

title: Strumigenys ochosa

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Formicidae (Mieren)

Onderfamilie: Myrmicinae

Geslachtengroep: Dacetini

Geslacht: Strumigenys

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Aceraius laevimargo
Aceraius laevimargo is een keversoort uit de familie Passalidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1905 door Zang.

title: Aceraius laevimargo

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Aceraius laevimargo''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Passalidae]]
| geslacht = ''[[Aceraius]]''
| w-naam = ''Aceraius laevimargo''
| auteur = Zang
| datum = 1905
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Aceraius laevimargo''''' is een [[kevers|keversoort]] uit de familie [[Passalidae]]. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1905 door Zang.<ref>{{Brontabel|2010-Hallan}}</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|09}}

[[Categorie:Aceraius|laevimargo]]

title: Aceraius laevimargo

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Passalidae

Geslacht: Aceraius

title: Soort


text:
# Idaea remissa
Idaea remissa is een vlinder uit de familie van de spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1911 door Wileman.

title: Idaea remissa

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Idaea remissa''
| afbeelding =
| familie = [[Spanners|Geometridae]] (Spanners)
| onderfamilie = [[Sterrhinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Idaea]]''
| w-naam = ''Idaea remissa''
| auteur = Wileman
| datum = 1911
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Idaea remissa''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Spanners|spanners (Geometridae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1911 door Wileman.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|30}}

[[Categorie:Idaea|remissa]]

title: Idaea remissa

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Geometridae (Spanners)

Onderfamilie: Sterrhinae

Geslacht: Idaea

title: Soort


text:
# Noordbeemster
Noordbeemster is een dorp in de Nederlandse gemeente Purmerend, in de provincie Noord-Holland. Het dorp heeft 615 inwoners (2023).
Noordbeemster is het kleinste van de vier dorpen in de Beemster, hoewel het qua aantal inwoners ongeveer gelijk ligt aan Westbeemster. De naam is afgeleid van het landkavel. Langzaam groeide er een kleine kern in deze landkavel, die als vanzelf Noordbeemster werd genoemd. Noordbeemster is ontstaan als een lint van huizen en boerderijen. Daartussen ontwikkelden zich winkels, een school en een café. Het dorp heeft altijd het uiterlijk gehad van de oude buurten die in de Beemster waren ontstaan. In 1962 woonde er in het dorp zo'n 150 mensen. In 2004 waren het er 360. Nabij Noordbeemster staat de Doopsgezinde kerk ook wel Vermaning genoemd. Deze kerk is in 1784 gebouwd. In de kerk staat een Flaes orgel uit 1887. Dit orgel is het enige orgel in Nederland dat nog met de hand van lucht wordt voorzien.

title: Noordbeemster

wikitext:
{{Infobox plaats in Nederland
| naam = Noordbeemster
| detailkaart = Map NL - Beemster - Noordbeemster.png
| detailkaartbijschrift = Locatie in de Beemsterpolder
| provincie = {{NL-vlag|Noord-Holland}}
| gemeente = {{NL-vlag|Purmerend}}
| lat_deg = 52
| lat_min = 34
| lat_sec = 57
| lon_deg = 4
| lon_min = 56
| lon_sec = 12
| opp =
| inwoners =
| datum inwoners =
| dichtheid =
| web =
| bestandsnaam wapen =
| image = Noord beemster.JPG
| caption = Kruising Middenweg
| woonplaatscode = 2171
}}
'''Noordbeemster''' is een [[dorp]] in de Nederlandse gemeente [[Purmerend (gemeente)|Purmerend]], in de [[Nederlandse provincies|provincie]] [[Noord-Holland]]. Het dorp heeft {{Statistiek woonplaats Nederland inwoners|2171}} inwoners ({{Statistiek woonplaats Nederland inwoners|TXT=Year}}).

Noordbeemster is het kleinste van de vier dorpen in de [[Beemster]], hoewel het qua aantal inwoners ongeveer gelijk ligt aan [[Westbeemster]]. De naam is afgeleid van het landkavel. Langzaam groeide er een kleine kern in deze landkavel, die als vanzelf Noordbeemster werd genoemd. Noordbeemster is ontstaan als een lint van huizen en boerderijen. Daartussen ontwikkelden zich winkels, een [[schoolgebouw|school]] en een [[café]]. Het dorp heeft altijd het uiterlijk gehad van de oude buurten die in de Beemster waren ontstaan. In 1962 woonde er in het dorp zo'n 150 mensen. In 2004 waren het er 360. Nabij Noordbeemster staat de Doopsgezinde kerk ook wel Vermaning genoemd. Deze kerk is in 1784 gebouwd. In de kerk staat een Flaes [[orgel]] uit 1887. Dit orgel is het enige orgel in Nederland dat nog met de hand van lucht wordt voorzien.

==Zie ook==
* [[Lijst van rijksmonumenten in Noordbeemster]]

{{Appendix}}
{{Navigatie gemeente Purmerend}}
{{Commonscat}}
{{Coor title dms|52|34|57|N|4|56|12|E|type:city_region:NL_scale:60000}}

[[Categorie:Geografie van Purmerend]]
[[Categorie:Plaats in Noord-Holland]]

title: Situering

Provincie: Noord-Holland

Gemeente: Purmerend

Coördinaten: 52° 35′ NB, 4° 56′ OL

title: Algemeen

Woningvoorraad: 235 woningen

title: Overig

title: Detailkaart

Detailkaart:
Kaart van Noordbeemster
Locatie in de Beemsterpolder

title: Foto's

Foto's: Kruising Middenweg

Portaal: Nederland


text:
# Letland op het Junior Eurovisiesongfestival 2011
Letland nam deel aan het Junior Eurovisiesongfestival 2011 in Jerevan, Armenië. Het was de 5de deelname van het land op het Junior Eurovisiesongfestival. LTV was verantwoordelijk voor de Letse bijdrage voor de editie van 2011.

## Selectieprocedure
Eind mei kondigde LTV aan niet te zullen deelnemen aan het komende Junior Eurovisiesongfestival, maar begin september bedacht de Letse openbare omroep zich. Letland was het veertiende en laatste land dat zijn deelname aan het negende Junior Eurovisiesongfestival bevestigde. De Letten kozen hun kandidaat wederom intern. De keuze viel op Amanda Bašmakova. Zij mocht met het nummer Mēness suns Letland vertegenwoordigen in Jerevan.

## In Jerevan
In oktober werd de startvolgorde geloot. Letland trad als tweede aan, na Rusland en voor Moldavië. Aan het einde van de puntentelling stond Letland op de laatste plaats, met 31 punten.

wikitext:
{{Infobox Eurovisiepreselectie
| naam = Junior Eurovisiesongfestival
| jaar = 2011
| land = {{LV}}
| selectie = Interne selectie
| datum = 29 september 2011
| winact = [[Amanda Bašmakova]]
| winlied = ''Mēness suns''
| finale = Laatste (31 punten)
}}

'''[[Letland]]''' nam deel aan het '''[[Junior Eurovisiesongfestival 2011]]''' in [[Jerevan]], [[Armenië]]. Het was de 5de deelname van het land op het [[Junior Eurovisiesongfestival]]. [[Latvijas Televīzija|LTV]] was verantwoordelijk voor de Letse bijdrage voor de editie van 2011.

== Selectieprocedure ==
Eind mei kondigde LTV aan niet te zullen deelnemen aan het komende Junior Eurovisiesongfestival, maar begin september bedacht de Letse openbare omroep zich. Letland was het veertiende en laatste land dat zijn deelname aan het negende Junior Eurovisiesongfestival bevestigde. De Letten kozen hun kandidaat wederom intern. De keuze viel op [[Amanda Bašmakova]]. Zij mocht met het nummer ''Mēness suns'' Letland vertegenwoordigen in Jerevan.

== In Jerevan ==
In oktober werd de startvolgorde geloot. Letland trad als tweede aan, na [[Rusland]] en voor [[Moldavië (land)|Moldavië]]. Aan het einde van de puntentelling stond Letland op de laatste plaats, met 31 punten.

== Externe links ==
* [http://ltv.lv/ Officiële website LTV]

{{Navigatie Letland op het Junior Eurovisiesongfestival}}
{{Navigatie Junior Eurovisiesongfestival 2011}}

[[Categorie:Junior Eurovisiesongfestival 2011]]
[[Categorie:Letland op het Junior Eurovisiesongfestival|2011]]

title: Junior Eurovisiesongfestival 2011

Land: Letland

title: Nationale selectie

Selectieproces: Interne selectie

Datum: 29 september 2011

Artiest: Amanda Bašmakova

Lied: Mēness suns

title: Uitslag

Finale: Laatste (31 punten)


text:
# Advent of Code
De Advent of Code (letterlijk Advent van Code) is een jaarlijkse reeks programmeeruitdagingen in kerstthema. De eerste editie vond plaats in 2015. De bedenker en opsteller van de puzzels is Eric Wastl. Deelname aan de Advent of Code is gratis, maar gebruikers kunnen een vrijwillige bijdrage doen om het project te steunen.
Elke dag van de adventskalender wordt een nieuwe puzzel of uitdaging gepubliceerd, die samen een verhaal vormen rond een kerstthema. Door de puzzel op te lossen kunnen gebruikers sterren verzamelen; elke dag zijn er twee sterren te verzamelen. Als alle uitdagingen op het einde opgelost zijn, krijgen de gebruikers een ASCII-art te zien. Er zijn ook ranglijsten zodat deelnemers om ter snelst de puzzels kunnen oplossen. In tegenstelling tot een normale programmeerwedstrijd is er echter geen tijdslimiet.
Aan de start van de eerste editie op 1 december 2015 waren 80 gebruikers ingeschreven. Na twaalf uur was dat aantal gebruikers gestegen tot 4.000, en op het eind van de eerste editie hadden 52.000 gebruikers meegedaan. In de editie van 2020 namen 180.000 gebruikers deel.

title: Advent of Code

wikitext:
{{Infobox website
| naam            = Advent of Code
| url             = https://adventofcode.com/
| taal            = Engels
| registratie     = Verplicht
| oprichters      = Eric Wastl
| opgericht       = 2015
| portaal2        = Informatica
}}

De '''Advent of Code''' (letterlijk ''Advent van Code'') is een jaarlijkse reeks [[Programmeren (computer)|programmeer]]<nowiki/>uitdagingen in kerstthema.<ref>{{Citeer web|url=https://adventofcode.com/about|titel=Advent of Code|bezochtdatum=23 december 2021|achternaam=Wastl|voornaam=Eric|taal=en}}</ref> De eerste editie vond plaats in 2015. De bedenker en opsteller van de puzzels is Eric Wastl.<ref name=":0">{{Citeer nieuws|achternaam=Speed|voornaam=Richard|werk=[[The Register]]|datum=1 december 2021|titel=On the first day of Christmas, my true love gave to me... a coding puzzle and it's a doozy|bezochtdatum=23 december 2021|taal=en|url=https://www.theregister.com/2021/12/01/advent_of_code/}}</ref> Deelname aan de Advent of Code is gratis, maar gebruikers kunnen een vrijwillige bijdrage doen om het project te steunen.

Elke dag van de [[adventskalender]] wordt een nieuwe puzzel of uitdaging gepubliceerd, die samen een verhaal vormen rond een kerstthema. Door de puzzel op te lossen kunnen gebruikers sterren verzamelen; elke dag zijn er twee sterren te verzamelen. Als alle uitdagingen op het einde opgelost zijn, krijgen de gebruikers een [[ASCII-art]] te zien. Er zijn ook ranglijsten zodat deelnemers om ter snelst de puzzels kunnen oplossen. In tegenstelling tot een normale [[programmeerwedstrijd]] is er echter geen tijdslimiet.<ref name=":0">{{Citeer nieuws|achternaam=Speed|voornaam=Richard|werk=[[The Register]]|datum=1 december 2021|titel=On the first day of Christmas, my true love gave to me... a coding puzzle and it's a doozy|bezochtdatum=23 december 2021|taal=en|url=https://www.theregister.com/2021/12/01/advent_of_code/}}</ref>

Aan de start van de eerste editie op 1 december 2015 waren 80 gebruikers ingeschreven. Na twaalf uur was dat aantal gebruikers gestegen tot 4.000, en op het eind van de eerste editie hadden 52.000 gebruikers meegedaan. In de editie van 2020 namen 180.000 gebruikers deel.<ref>{{Citeer nieuws|achternaam=Roberts|voornaam=Siobhan|werk=MIT Technology Review|datum=17 december 2021|titel=This puzzle challenge brings joy to the world of code|uitgever=[[Massachusetts Institute of Technology]]|bezochtdatum=23 december 2021|taal=en|url=https://www.technologyreview.com/2021/12/17/1042483/puzzle-challenge-coding-christmas/}}</ref>

== Externe links ==

* [https://adventofcode.com/ Officiële website]

{{Appendix}}

[[Categorie:Programmeerwedstrijd]]

title: Advent of Code

Taal: Engels

Registratie: Verplicht

Oprichters: Eric Wastl

Link: Officiële website

Portaal: Media · Informatica


text:
# Zalmoxis heynemani
Zalmoxis heynemani is een hooiwagen uit de familie Zalmoxioidae.

title: Zalmoxis heynemani

wikitext:
{{Taxobox
| type = dier
| naam = ''Zalmoxis heynemani''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] (Geleedpotigen)
| klasse = [[Spinachtigen|Arachnida]] (Spinachtigen)
| orde = [[Hooiwagens|Opiliones]] (Hooiwagens)
| familie = [[Zalmoxioidae]]
| onderfamilie =
| geslacht = ''[[Zalmoxis (geslacht)|Zalmoxis]]''
| w-naam = ''Zalmoxis heynemani''
| auteur = Suzuki
| datum = 1977
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Zalmoxis heynemani''''' is een [[hooiwagens|hooiwagen]] uit de familie [[Zalmoxioidae]].<ref>{{Aut|Hallan J.}} (2005) [http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/Acari/Family/Zalmoxioidae.txt Zalmoxioidae] in [http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/Acari/Family/Opiliones1.htm SYNOPSIS OF THE DESCRIBED OPILIONES OF THE WORLD]</ref>

{{Appendix}}
{{Beginnetje|biologie|2012|07|13}}

[[Categorie:Zalmoxioidae]]

title: Zalmoxis heynemani

Klasse: Arachnida (Spinachtigen)

Orde: Opiliones (Hooiwagens)

Familie: Zalmoxioidae

Geslacht: Zalmoxis

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Syngamia pepitalis
Syngamia pepitalis is een vlinder uit de familie van de grasmotten (Crambidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1854 door Guenée.

title: Syngamia pepitalis

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Syngamia pepitalis''
| afbeelding =
| familie = [[Grasmotten|Crambidae]] (Grasmotten)
| onderfamilie = [[Spilomelinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Syngamia]]''
| w-naam = ''Syngamia pepitalis''
| auteur = Guenée
| datum = 1854
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Syngamia pepitalis''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Grasmotten|grasmotten (Crambidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1854 door Guenée.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|05}}

[[Categorie:Syngamia|pepitalis]]

title: Syngamia pepitalis

Familie: Crambidae (Grasmotten)

Onderfamilie: Spilomelinae

Geslacht: Syngamia

title: Soort


text:
# Al-Shabab (Dubai)
Al-Shabab Al Arabi Club was een voetbalclub uit Dubai in de Verenigde Arabische Emiraten. De club werd opgericht in 1958. In 2017 fuseerde de club met Al-Ahli FC en Dubai CSC tot Shabab Al-Ahli.

## Erelijst
Landskampioen
1989/90, 1994/95, 2007/08
Beker
Winnaar:  1980/81, 1989/90, 1993/94, 1996/97
Finalist: 1974/75,1986/87,1988/89,1998/99

## Bekende (ex-)spelers
- Marcos Assunção
- Ruud Boymans
- Ali Daei
- Denílson
- Jô
- Azizbek Haydarov
- Henrique Luvannor
- Mehrdad Oladi
- Mirjalol Qosimov
- Salem Saad
- Prince Tagoe
- Tomás De Vincenti

## Bekende (ex-)trainers
- Rinus Israël
- Marcos Paquetá
- Claude Le Roy
- Fred Rutten
- Eric Viscaal (jeugd)

title: Al-Shabab (Dubai)

wikitext:
{{Infobox voetbalclub
| naamclub             = Al-Shabab
| bijnaam              =
| volledigenaam        = Al-Shabab Al Arabi Club
| afbeelding           =
| onderschrift         =
| logo                 =
| logobreedte          =
| stamnummer           =
| oprichting           = [[1958]]
| opgeheven            = 2017 (fusie)
| plaatsnaam           = {{AE-VLAG}} [[Dubai (stad)|Dubai]], [[Verenigde Arabische Emiraten]]
| leden                =
| velden               =
| stadion              = [[Maktoum Bin Rashid Al Maktoum stadion]]
| capaciteit           = 8.011
| complex              =
| capaciteit complex   =
| voorzitter           =
| eigenaar             =
| manager              =
| trainer              =
| assistent-trainer    =
| technisch directeur  =
| algemeen directeur   =
| sponsor              =
| begroting            =
| competitie           =
| eindklassering       =
| prijzen              =
| bijzonderheden       =
| website              =
| afbeelding2          =
| geldig               =
| resultatenHuidig     =
| resultatenHistorisch =
|  pattern_la1=
|  pattern_la2=
| pattern_b2 =
|pattern_ra1=
|pattern_ra2=
|  leftarm1=FFFFFF
|  leftarm2=007819
| body1 = 007819
| body2 = FFFFFF
| rightarm1 = FFFFFF
| rightarm2 = 007819
| shorts1 = 007819
| shorts2 = FFFFFF
|socks1=007819
|socks2=FFFFFF
| vorige_seizoen       =
| volg_seizoen         =
}}
'''Al-Shabab Al Arabi Club''' was een voetbalclub uit [[Dubai (stad)|Dubai]] in de [[Verenigde Arabische Emiraten]]. De club werd opgericht in 1958. In 2017 fuseerde de club met [[Al-Ahli FC]] en [[Dubai CSC]] tot [[Shabab Al-Ahli Club|Shabab Al-Ahli]].

==Erelijst==
'''[[Liga van de Verenigde Arabische Emiraten|Landskampioen]]'''
: 1989/90, 1994/95, 2007/08
'''[[Beker van de Verenigde Arabische Emiraten|Beker]]'''
: Winnaar:  1980/81, 1989/90, 1993/94, 1996/97
: Finalist: 1974/75,1986/87,1988/89,1998/99

==Bekende (ex-)spelers==
*{{BR-VLAG}} [[Marcos dos Santos Assunção|Marcos Assunção]]
*{{NL-VLAG}} [[Ruud Boymans]]
*{{IR-VLAG}} [[Ali Daei]]
*{{BR-VLAG}} [[Denílson Martins Nascimento|Denílson]]
*{{BR-VLAG}} [[Jô]]
*{{UZ-VLAG}} [[Azizbek Haydarov]]
*{{MD-VLAG}} [[Henrique Luvannor]]
*{{IR-VLAG}} [[Mehrdad Oladi]]
*{{UZ-VLAG}} [[Mirjalol Qosimov]]
*{{AE-VLAG}} [[Salem Saad]]
*{{GH-VLAG}} [[Prince Tagoe]]
*{{AR-VLAG}} [[Tomás De Vincenti]]

==Bekende (ex-)trainers==
*{{NL-VLAG}} [[Rinus Israël]]
*{{BR-VLAG}} [[Marcos Paquetá]]
*{{FR-VLAG}} [[Claude Le Roy]]
*{{NL-VLAG}} [[Fred Rutten]]
*{{NL-VLAG}} [[Eric Viscaal]] (jeugd)

[[Categorie:Voetbalclub uit de Verenigde Arabische Emiraten]]
[[Categorie:Sport in Dubai]]

title: Al-Shabab

Naam: Al-Shabab Al Arabi Club

Plaats: Dubai, Verenigde Arabische Emiraten

Stadion: Maktoum Bin Rashid Al Maktoum stadion

Website: Officiële website

Thuis: Uit

Portaal: Voetbal


text:
# Mycetophila pumila
Mycetophila pumila is een muggensoort uit de familie van de paddenstoelmuggen (Mycetophilidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1863 door Winnertz.

title: Mycetophila pumila

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Mycetophila pumila''
| afbeelding =
| orde = [[Diptera]] (Tweevleugeligen)
| onderorde = [[Nematocera]] (Muggen)
| familie = [[Paddenstoelmuggen|Mycetophilidae]] (Paddenstoelmuggen)
| geslacht = ''[[Mycetophila]]''
| w-naam = ''Mycetophila pumila''
| auteur = [[Johannes Winnertz|Winnertz]]
| datum = 1863
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Mycetophila pumila''''' is een [[muggen]]soort uit de familie van de [[Paddenstoelmuggen|paddenstoelmuggen (Mycetophilidae)]].<ref>{{Link Fauna Europaea|id=140468|naam=''Mycetophila pumila''}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1863 door Winnertz.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|06|23}}

[[Categorie:Mycetophila|pumila]]

title: Mycetophila pumila

Orde: Diptera (Tweevleugeligen)

Onderorde: Nematocera (Muggen)

Familie: Mycetophilidae (Paddenstoelmuggen)

Geslacht: Mycetophila

title: Soort


text:
# Matthew Centrowitz
Matthew Centrowitz Jr. (Beltsville, 18 oktober 1989) is een Amerikaanse atleet, die gespecialiseerd is in de 1500 m. Hij werd bekend toen hij op dit onderdeel een bronzen medaille won op de wereldkampioenschappen in 2011. Hij nam deel aan de 1500 m op de Olympische Spelen van 2012, waar hij een vierde plaats behaalde, met 0,04 seconden achterstand op nummer drie. Een jaar later werd hij op de WK van 2013 tweede op de 1500 m. In 2016 kende hij zijn meest succesvolle seizoen tot nog toe; op de wereldindoorkampioenschappen te Portland won hij zijn eerste grote internationale kampioenschap, hij won er de 1500 m. Ook won hij een gouden medaille op de 1500 m op de Olympische Spelen in Rio de Janeiro. Hij werd de eerste Amerikaanse atleet die dit onderdeel won sinds 1908.

## Biografie
Centrowitz werd geboren in Beltsville, Maryland, hij is de zoon van Beverly Bannister en tweevoudig olympiër Matt Centrowitz, die hoofdtrainer is aan de American University. Hij won als junior een gouden medaille op de 1500 m op de Pan-Amerikaanse jeugdkampioenschappen, die werden gehouden São Paulo in 2007.

### Universiteit
Net zoals zijn vader liep Centrowitz voor de Universiteit van Oregon. In 2009 maakte Centowitz deel uit van het estafetteteam op de 4 × 1600, dat het NCAA-record brak. Samen met Andrew Wheating (3.59,60), Shadrack Kiptoo-Biwott (4.05,21) en Galen Rupp (3.58,93) haalde hij iets meer dan een seconde van het vorige record van 16.03,24 af. Centrowitz zelf liep 3.59,53. Op 29 november 2011 kondigde hij aan dat hij professioneel atleet ging worden.

### Professioneel
Zijn beslissing om professional te worden resulteerde in een sponsorcontract met Nike. Centrowitz voegde zich bij het Nike Oregon Project en wordt nog steeds getraind door Alberto Salazar.
Centrowitz versloeg in 2011 Bernard Lagat en Leo Manzano op de USATF Outdoor Championships op de 1500 m. Zijn seizoen van 2011 wordt soms omschreven als het "perfecte seizoen", hij won de NCAA-titel op de 1500 m en werd eveneens nationaal kampioen op die afstand. Hij won ook een bronzen medaille op de WK in Daegu achter Asbel Kiprop en Silas Kiplagat.
In 2012 kwalificeerde hij zich voor de WK indoor in Istanbul, Turkije, door tweede te worden op de nationale indoorkampioenschappen achter Leo Manzano en voor zijn teamgenoot Galen Rupp. Hij werd uiteindelijk zevende op de WK indoor met een tijd van 3.47,42. Op 1 juli 2012 kwalificeerde hij zich voor het Amerikaanse olympische team op de 1500 m. Hij werd vierde op de Olympische Spelen van 2012 met 4 honderdste achterstand op de derde. Zijn tijd was 3.35,17.
Op 16 augustus 2013, op de veertiende WK in Moskou, Rusland, liep Centrowitz naar een tweede plek op de 1500 m met een tijd van 3.36,78.
In 2014 verbeterde hij zijn PR op de 1500 m met bijna een seconde naar 3.31,09, hierdoor werd hij de zevende snelste Amerikaanse atleet ooit op de 1500 m.

### Wereldindoor- en olympisch kampioen
Op 20 maart 2016 werd Centrowitz wereldindoorkampioen op de 1500 m. Hij werd dat indoorseizoen niet verslagen.
Op 20 augustus 2016 deed Centrowitz mee aan de Olympische Spelen in Rio, waar hij de 1500 m won in 3.50,00. De wedstrijd werd heel afwachtend gelopen, met de eerste 800 m in 2.16,59, waardoor er een ongewone trage eindtijd werd geregistreerd. Centrowitz liep zijn laatste ronde in 50,6 seconden. Hij was de eerste Amerikaanse atleet die dit loopnummer wist te winnen sinds Mel Sheppard op de Olympische Spelen van 1908.
Vijf jaar later nam Centrowitz deel aan de Olympische Spelen van Tokio, die vanwege de coronapandemie een jaar waren uitgesteld. In zijn serie, de langzaamste van de drie, wist hij zich met 3.41,12 gemakkelijk te kwalificeren voor de volgende ronde. Zijn halve finale ging echter heel wat sneller en ondanks het feit dat hij ditmaal met 3.33,69 zijn beste seizoentijd liep, finishte hij slechts als negende, onvoldoende om de finale te halen. Hierdoor was hij dus ook niet in staat om zijn olympische titel van 2016 te verdedigen.

## Titels
- Olympisch kampioen 1500 m - 2016
- Wereldindoorkampioen 1500 m - 2015
- NCAA-kampioen 1500 m - 2011
- Amerikaans kampioen 1500 m - 2011, 2013, 2015, 2016, 2018
- Amerikaans indoorkampioen 1500 m - 2016
- Amerikaans indoorkampioen 1 Eng. mijl - 2015

## Persoonlijke records
Baan
| Onderdeel   | Prestatie | Datum             | Plaats       |
| ----------- | --------- | ----------------- | ------------ |
| 800 m       | 1.44,62   | 13 juni 2015      | New York     |
| 1000 m      | 2.16,67   | 25 augustus 2016  | Lausanne     |
| 1500 m      | 3.30,40   | 17 juli 2015      | Monaco       |
| 1 Eng. mijl | 3.49,26   | 24 juli 2021      | Portland     |
| 3000 m      | 8.20,09   | 28 april 2006     | Philadelphia |
| 2 Eng. mijl | 8.41,55   | 15 juni 2007      | Greensboro   |
| 5000 m      | 13.00,39  | 10 september 2019 | Beaverton    |

Indoor
| Onderdeel   | Prestatie | Datum            | Plaats      |
| ----------- | --------- | ---------------- | ----------- |
| 800 m       | 1.47,82   | 3 maart 2013     | Albuquerque |
| 1000 m      | 2.17,00   | 7 februari 2015  | Boston      |
| 1500 m      | 3.36,65   | 16 februari 2013 | New York    |
| 1 Eng. mijl | 3.50,63   | 20 februari 2016 | New York    |
| 3000 m      | 7.40,74   | 5 februari 2016  | Portland    |
| 2 Eng. mijl | 8.21,07   | 11 februari 2017 | New York    |

Weg
| Onderdeel    | Prestatie | Datum            | Plaats          |
| ------------ | --------- | ---------------- | --------------- |
| 5 km         | 13.53     | 6 november 2021  | New York        |
| 10 km        | 30.05     | 24 november 2011 | Mesa            |
| 10 Eng. mijl | 50.39     | 8 april 2018     | Washington D.C. |

## Palmares

### 1500 m
- 2007:  Pan Amerikaanse Jeugdkamp. - 3.56,63
- 2011:  NCAA-kamp. - 3.42,54
- 2011:  Amerikaanse kamp. - 3.47,63
- 2011:  WK - 3.36,08
- 2012: 7de WK indoor - 3.47,42
- 2012: 4de OS - 3.35,17
- 2013:  Amerikaanse kamp. - 3.45,17
- 2013:  WK - 3.36,78
- 2015:  Amerikaanse kamp. - 3.37,25
- 2015: 8ste WK - 3.36,13
- 2016:  Amerikaanse indoorkamp. - 3.44,33
- 2016:  Amerikaanse kamp. - 3.34,09
- 2016:  WK indoor - 3.44,22
- 2016:  OS - 3.50,00
- 2018:  Amerikaanse kamp. - 3.43,37
- 2019: 8ste WK - 3.32,81
- 2021: 9e in ½ fin. OS - 3.33,69

### 1 Eng. mijl
- 2015:  Amerikaanse indoorkamp. - 4.01,40

1896: Teddy Flack ·
1900: Charles Bennett ·
1904: Jim Lightbody ·
1908: Mel Sheppard ·
1912: Arnold Jackson ·
1920: Albert Hill ·
1924: Paavo Nurmi ·
1928: Harri Larva ·
1932: Luigi Beccali ·
1936: Jack Lovelock ·
1948: Henry Eriksson ·
1952: Josy Barthel ·
1956: Ron Delany ·
1960: Herb Elliott ·
1964: Peter Snell ·
1968: Kipchoge Keino ·
1972: Pekka Vasala ·
1976: John Walker ·
1980: Sebastian Coe ·
1984: Sebastian Coe ·
1988: Peter Rono ·
1992: Fermín Cacho ·
1996: Noureddine Morceli ·
2000: Noah Ngeny ·
2004: Hicham El Guerrouj ·
2008: Asbel Kiprop ·
2012: Taoufik Makhloufi ·
2016: Matthew Centrowitz ·
2020: Jakob Ingebrigtsen ·
2024: Cole Hocker

title: Matthew Centrowitz

wikitext:
{{Infobox atletiek
| afbeelding = Matthew Centrowitz Rio 2016.jpg
| afbeeldingbreedte = 250
| onderschrift = Matthew Centrowitz in actie tijdens de OS in Rio de Janeiro, 2016.
| naam = Matthew Centrowitz Jr.
| bijnaam =
| geboortedatum = 18 oktober 1989
| geboorteplaats = [[Beltsville]], [[Maryland]]
| overlijdensdatum =
| overlijdensplaats =
| nationaliteit = {{US}}
| lengte = 1,75 m
| gewicht = 60 kg
| discipline = middellange afstand
| trainer = [[Alberto Salazar]]
| 1etitel = NCAA-kampioen 1500 m 2011
| OS = 2012, 2016, 2020
| extra =
}}
'''Matthew Centrowitz Jr.''' ([[Beltsville]], [[18 oktober]] [[1989]]) is een [[Verenigde Staten|Amerikaanse]] [[atleet]], die gespecialiseerd is in de [[1500 meter (atletiek)|1500 m]]. Hij werd bekend toen hij op dit onderdeel een bronzen [[medaille]] won op de [[Wereldkampioenschappen atletiek 2011|wereldkampioenschappen in 2011]]. Hij nam deel aan de 1500 m op de [[Olympische Zomerspelen 2012|Olympische Spelen van 2012]], waar hij een vierde plaats behaalde, met 0,04 seconden achterstand op nummer drie. Een jaar later werd hij op de [[Wereldkampioenschappen atletiek 2013|WK van 2013]] tweede op de 1500 m. In 2016 kende hij zijn meest succesvolle seizoen tot nog toe; op de [[Wereldkampioenschappen indooratletiek 2016|wereldindoorkampioenschappen te Portland]] won hij zijn eerste grote internationale kampioenschap, hij won er de 1500 m. Ook won hij een [[Atletiek op de Olympische Zomerspelen 2016 – 1500 meter mannen|gouden medaille op de 1500 m]] op de [[Olympische Zomerspelen 2016|Olympische Spelen in Rio de Janeiro]]. Hij werd de eerste Amerikaanse atleet die dit onderdeel won sinds 1908.

== Biografie ==
Centrowitz werd geboren in Beltsville, Maryland, hij is de zoon van Beverly Bannister en tweevoudig olympiër [[Matt Centrowitz]], die hoofdtrainer is aan de [[American University]]. Hij won als junior een gouden medaille op de 1500 m op de Pan-Amerikaanse jeugdkampioenschappen, die werden gehouden [[São Paulo (stad)|São Paulo]] in 2007.

=== Universiteit ===
Net zoals zijn vader liep Centrowitz voor de [[Universiteit van Oregon]]. In 2009 maakte Centowitz deel uit van het estafetteteam op de 4 × 1600, dat het [[National Collegiate Athletic Association (Verenigde Staten)|NCAA]]-record brak. Samen met [[Andrew Wheating]] (3.59,60), [[Shadrack Kiptoo-Biwott]] (4.05,21) en [[Galen Rupp]] (3.58,93) haalde hij iets meer dan een seconde van het vorige record van 16.03,24 af. Centrowitz zelf liep 3.59,53. Op 29 november 2011 kondigde hij aan dat hij professioneel atleet ging worden.

=== Professioneel ===
Zijn beslissing om professional te worden resulteerde in een sponsorcontract met [[Nike (merk)|Nike]]. Centrowitz voegde zich bij het Nike Oregon Project en wordt nog steeds getraind door [[Alberto Salazar]].

Centrowitz versloeg in 2011 [[Bernard Lagat]] en [[Leo Manzano]] op de USATF Outdoor Championships op de 1500 m. Zijn seizoen van 2011 wordt soms omschreven als het "perfecte seizoen", hij won de NCAA-titel op de 1500 m en werd eveneens nationaal kampioen op die afstand. Hij won ook een bronzen medaille op de [[Wereldkampioenschappen atletiek 2011|WK in Daegu]] achter [[Asbel Kiprop]] en [[Silas Kiplagat]].

In 2012 kwalificeerde hij zich voor de [[Wereldkampioenschappen indooratletiek 2012|WK indoor in Istanbul]], [[Turkije]], door tweede te worden op de nationale indoorkampioenschappen achter [[Leo Manzano]] en voor zijn teamgenoot [[Galen Rupp]]. Hij werd uiteindelijk zevende op de WK indoor met een tijd van 3.47,42. Op 1 juli 2012 kwalificeerde hij zich voor het Amerikaanse olympische team op de 1500 m. Hij werd vierde op de [[Olympische Zomerspelen 2012|Olympische Spelen van 2012]] met 4 honderdste achterstand op de derde. Zijn tijd was 3.35,17.

Op 16 augustus 2013, op de veertiende [[Wereldkampioenschappen atletiek 2013|WK in Moskou]], [[Rusland]], liep Centrowitz naar een tweede plek op de 1500 m met een tijd van 3.36,78.

In 2014 verbeterde hij zijn PR op de 1500 m met bijna een seconde naar 3.31,09, hierdoor werd hij de zevende snelste Amerikaanse atleet ooit op de 1500 m.

=== Wereldindoor- en olympisch kampioen ===
[[Bestand:MatthewCentrowitzSemiFinale1500mRio2°016.jpg|thumb|Matthew Centrowitz tijdens de halve finales van de 1500 m in Rio 2016]]
Op 20 maart 2016 werd Centrowitz [[Wereldkampioenschappen indooratletiek 2016|wereldindoorkampioen]] op de 1500 m. Hij werd dat indoorseizoen niet verslagen.

Op 20 augustus 2016 deed Centrowitz mee aan de Olympische Spelen in Rio, waar hij de 1500 m won in 3.50,00. De wedstrijd werd heel afwachtend gelopen, met de eerste 800 m in 2.16,59, waardoor er een ongewone trage eindtijd werd geregistreerd. Centrowitz liep zijn laatste ronde in 50,6 seconden. Hij was de eerste Amerikaanse atleet die dit loopnummer wist te winnen sinds [[Mel Sheppard]] op de [[Olympische Zomerspelen 1908|Olympische Spelen van 1908]].

Vijf jaar later nam Centrowitz deel aan de [[Olympische Zomerspelen 2020|Olympische Spelen van Tokio]], die vanwege de [[coronapandemie]] een jaar waren uitgesteld. In zijn serie, de langzaamste van de drie, wist hij zich met 3.41,12 gemakkelijk te kwalificeren voor de volgende ronde. Zijn halve finale ging echter heel wat sneller en ondanks het feit dat hij ditmaal met 3.33,69 zijn beste seizoentijd liep, finishte hij slechts als negende, onvoldoende om de finale te halen. Hierdoor was hij dus ook niet in staat om zijn olympische titel van 2016 te verdedigen.

== Titels ==
* Olympisch kampioen 1500 m - 2016
* Wereldindoorkampioen 1500 m - 2015
* NCAA-kampioen 1500 m - 2011
* Amerikaans kampioen 1500 m - 2011, 2013, 2015, 2016, 2018
* Amerikaans indoorkampioen 1500 m - 2016
* Amerikaans indoorkampioen 1 Eng. mijl - 2015

== Persoonlijke records ==
;Baan
{| class="wikitable"
!Onderdeel
!Prestatie
!Datum
!Plaats
|-
|800 m
|1.44,62
|13 juni 2015
|[[New York (stad)|New York]]
|-
|1000 m
|2.16,67
|25 augustus 2016
|[[Lausanne (stad)|Lausanne]]
|-
|1500 m
|3.30,40
|17 juli 2015
|[[Monaco]]
|-
|1 Eng. mijl
|3.49,26
|24 juli 2021
|[[Portland (Oregon)|Portland]]
|-
|3000 m
|8.20,09
|28 april 2006
|[[Philadelphia (Pennsylvania)|Philadelphia]]
|-
|2 Eng. mijl
|8.41,55
|15 juni 2007
|[[Greensboro (North Carolina)|Greensboro]]
|-
|5000 m
|13.00,39
|10 september 2019
|[[Beaverton (Oregon)|Beaverton]]
|}

;Indoor
{| class="wikitable"
!Onderdeel
!Prestatie
!Datum
!Plaats
|-
|800 m
|1.47,82
|3 maart 2013
|[[Albuquerque (stad)|Albuquerque]]
|-
|1000 m
|2.17,00
|7 februari 2015
|[[Boston]]
|-
|1500 m
|3.36,65
|16 februari 2013
|[[New York (stad)|New York]]
|-
|1 Eng. mijl
|3.50,63
|20 februari 2016
|[[New York (stad)|New York]]
|-
|3000 m
|7.40,74
|5 februari 2016
|[[Portland (Oregon)|Portland]]
|-
|2 Eng. mijl
|8.21,07
|11 februari 2017
|[[New York (stad)|New York]]
|}

;Weg
{| class="wikitable"
!Onderdeel
!Prestatie
!Datum
!Plaats
|-
|5 km
|13.53
|6 november 2021
|[[New York (stad)|New York]]
|-
|10 km
|30.05
|24 november 2011
|[[Mesa (Arizona)|Mesa]]
|-
|10 Eng. mijl
|50.39
|8 april 2018
|[[Washington D.C.]]
|}

== Palmares ==
=== 1500 m ===
*2007: {{goud}} Pan Amerikaanse Jeugdkamp. - 3.56,63
*2011: {{goud}} NCAA-kamp. - 3.42,54
*2011: {{goud}} Amerikaanse kamp. - 3.47,63
*2011: {{brons}} [[Wereldkampioenschappen atletiek 2011|WK]] - 3.36,08
*2012: 7de [[Wereldkampioenschappen indooratletiek 2012|WK indoor]] - 3.47,42
*2012: 4de [[Atletiek op de Olympische Zomerspelen 2012|OS]] - 3.35,17
*2013: {{goud}} Amerikaanse kamp. - 3.45,17
*2013: {{zilver}} [[Wereldkampioenschappen atletiek 2013|WK]] - 3.36,78
*2015: {{goud}} Amerikaanse kamp. - 3.37,25
*2015: 8ste [[Wereldkampioenschappen atletiek 2015|WK]] - 3.36,13
*2016: {{goud}} Amerikaanse indoorkamp. - 3.44,33
*2016: {{goud}} Amerikaanse kamp. - 3.34,09
*2016: {{goud}} [[Wereldkampioenschappen indooratletiek 2016|WK indoor]] - 3.44,22
*2016: {{goud}} [[Atletiek op de Olympische Zomerspelen 2016|OS]] - 3.50,00
*2018: {{goud}} Amerikaanse kamp. - 3.43,37
*2019: 8ste [[Wereldkampioenschappen atletiek 2019|WK]] - 3.32,81
*2021: 9e in ½ fin. [[Atletiek op de Olympische Zomerspelen 2020|OS]] - 3.33,69

=== 1 Eng. mijl ===
*2015: {{goud}} Amerikaanse indoorkamp. - 4.01,40

{{Appendix|2=
* {{Link IAAF naam|id=14234521}}
}}

{{Commonscat}}
{{Navigatie olympisch kampioen|inhoud=
{{Navigatie olympisch kampioen/atletiek 1500m mannen}}
}}

{{DEFAULTSORT:Centrowitz, Matthew}}
[[Categorie:Amerikaans atleet]]
[[Categorie:Amerikaans olympisch kampioen]]
[[Categorie:Amerikaans middellangeafstandsloper]]

title: Matthew Centrowitz

Volledige naam: Matthew Centrowitz Jr.

Geboortedatum: 18 oktober 1989

Geboorteplaats: Beltsville, Maryland

Nationaliteit: Verenigde Staten

Gewicht: 60 kg

title: Sportieve informatie

Discipline: middellange afstand

Trainer/coach: Alberto Salazar

Eerste titel: NCAA-kampioen 1500 m 2011

Portaal: Atletiek


text:
# Veturius magdalenae
Veturius magdalenae is een keversoort uit de familie Passalidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2005 door Boucher.

title: Veturius magdalenae

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Veturius magdalenae''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Passalidae]]
| geslacht = ''[[Veturius]]''
| w-naam = ''Veturius magdalenae''
| auteur = Boucher
| datum = 2005
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Veturius magdalenae''''' is een [[kevers|keversoort]] uit de familie [[Passalidae]]. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2005 door Boucher.<ref>{{Brontabel|2010-Hallan}}</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|09}}

[[Categorie:Veturius|magdalenae]]

title: Veturius magdalenae

Geslacht: Veturius

title: Soort


text:
# Wollie sapiens
Wollie sapiens (Engels: The Other Human Race) is een sciencefictionroman uit 1964 van de Amerikaanse schrijver H. Beam Piper. De roman werd in 1964 uitgebracht door Avon Books onder de titel The Other Human Race en in 1976 heruitgegeven door Ace Books onder de titel Fuzzy Sapiens.

## Verhaal
Jack Holloway leeft eenzaam in de wildernis van de planeet Zarathustra die eigendom is van de Chartered Zarathustra Company (onder Victor Grego), die koloniale buitenposten installeerde en waardevolle "zonnestenen" delft. Holloway geraakt bevriend met een klein pelswezentje die hij "Little Fuzzy" noemt en die hem in contact met zijn familie en stam brengt.

title: Wollie sapiens

wikitext:
{{Infobox boek
| naam            = Wollie sapiens
| afbeelding      =
| onderschrift    =
| cover-op-enwp   =
| orig titel      = ''The Other Human Race'', ''Fuzzy Sapiens''
| auteur          = [[H. Beam Piper]]
| vertaler        = Pon Ruiter
| voorwoord       =
| kaftontwerp     =
| illustraties    =
| land            = {{US}}
| taal            = Nederlands
| originele taal  = Engels
| reeks           = [[Scala SF]]
| onderwerp       =
| genre           = [[Sciencefiction]]
| uitgever        = Scala
| originele uitgever = Avon Books
| uitgiftedatum   = 1976
| uitgiftedatum origineel = 1964
| medium          = [[pocketboek]]
| paginas         =
| grootte         =
| gewicht         =
| oplage          =
| isbn            = 90-6221-481-9
| isbntoelichting =
| issn            =
| film            =
| voorafgegaan    =
| vervolg         =
| vorigeboek      =
| volgendeboek    =
| extra portaal   = Sciencefiction
}}
'''''Wollie sapiens''''' ([[Engels]]: '''''The Other Human Race''''') is een [[sciencefiction]]roman uit 1964 van de [[Verenigde Staten|Amerikaanse]] schrijver [[H. Beam Piper]]. De roman werd in 1964 uitgebracht door ''Avon Books'' onder de titel ''The Other Human Race'' en in 1976 heruitgegeven door ''Ace Books'' onder de titel ''Fuzzy Sapiens''.

== Verhaal ==
{{Leeswaarschuwing}}
Jack Holloway leeft eenzaam in de wildernis van de planeet Zarathustra die eigendom is van de ''Chartered Zarathustra Company'' (onder Victor Grego), die koloniale buitenposten installeerde en waardevolle "zonnestenen" delft. Holloway geraakt bevriend met een klein pelswezentje die hij "Little Fuzzy" noemt en die hem in contact met zijn familie en stam brengt.

{{Opvolging
| lijst = [[Scala SF]]
H. Beam Piper
''Wollie sapiens''
| vorige = [[Robert Silverberg]]
''[[Het boek der schedelen]]''
| volgende = [[James White (schrijver)|James White]]
''[[De buitenste duisternis]]''
}}

{{Appendix|2=
* {{en}}[http://www.isfdb.org/cgi-bin/title.cgi?3046 ''The Other Human Race'' in de 'Internet Speculative Fiction Database']
* [http://www.deboekenplank.nl/naslag/aut/p/piper_h.htm H. Beam Piper op 'De Boekenplank']
}}

[[Categorie:Sciencefictionroman]]
[[Categorie:Engelse literatuur (Verenigde Staten)]]
[[Categorie:Roman uit 1964]]

title: Wollie sapiens

Oorspronkelijke titel: The Other Human Race, Fuzzy Sapiens

Auteur(s): H. Beam Piper

Vertaler: Pon Ruiter

Land: Verenigde Staten

Taal: Nederlands

Oorspronkelijke taal: Engels

Reeks/serie: Scala SF

Genre: Sciencefiction

Uitgever: Scala

Oorspronkelijke uitgever: Avon Books

Medium: pocketboek

Portaal: Literatuur · Sciencefiction


text:
# Paraclinus grandicomis
Paraclinus grandicomis is een straalvinnige vissensoort uit de familie van slijmvissen (Labrisomidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1911 door Rosén.

title: Paraclinus grandicomis

wikitext:
{{Taxobox straalvinnige
| titelweergave = cursief
| naam = ''Paraclinus grandicomis''
| afbeelding = Paraclinus grandicomis - pone.0010676.g148.png
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Baarsachtigen|Perciformes]] (Baarsachtigen)
| familie = [[Slijmvissen|Labrisomidae]] (Slijmvissen)
| geslacht = ''[[Paraclinus]]''
| auteur = Rosén
| datum = 1911
| haakjes = ja
| origineel = ''Auchenopterus grandicomis''  Rosén, 1911
| worms = 282023
|status=LC|statusbron=2007|rl-id=47144544}}
'''''Paraclinus grandicomis''''' is een [[straalvinnigen|straalvinnige]] [[vissen (dieren)|vissensoort]] uit de familie van [[slijmvissen]] (Labrisomidae).<ref>{{Link FishBase species|genus=Paraclinus|species=grandicomis|month=10|year=2011}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1911 door Rosén.

{{Appendix}}
{{Beginnetje|biologie|2011|10|22}}

[[Categorie:Slijmvissen]]

title: Paraclinus grandicomis · IUCN-status: Niet bedreigd (2007)

Stam: Chordata (Chordadieren)

Superklasse: Osteichthyes (Beenvisachtigen)

Klasse: Actinopterygii (Straalvinnigen)

Orde: Perciformes (Baarsachtigen)

Familie: Labrisomidae (Slijmvissen)

Geslacht: Paraclinus

title: Soort

Portaal: Biologie · Vissen


text:
# Argyresthia ruidosa
Argyresthia ruidosa is een vlinder uit de familie van de pedaalmotten (Argyresthiidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1940 gepubliceerd door Braun.

title: Argyresthia ruidosa

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Argyresthia ruidosa''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| familie = [[Pedaalmotten|Argyresthiidae]] (Pedaalmotten)
| geslacht = ''[[Argyresthia]]''
| w-naam = ''Argyresthia ruidosa''
| auteur = Braun
| datum = 1940
| haakjes =
}}

'''''Argyresthia ruidosa''''' is een [[Vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[pedaalmotten]] (Argyresthiidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1940 gepubliceerd door Braun.

{{Appendix}}

[[Categorie:Pedaalmotten]]

title: Argyresthia ruidosa

Familie: Argyresthiidae (Pedaalmotten)

Geslacht: Argyresthia

title: Soort


text:
# Mani (profeet)
Mani (Perzisch: مانی Māni, Syrisch: ܡܐܢܝ Chinees 摩尼 Móní, Latijn, Manes Grieks: Μάνης) (ca. 216–276) was de grondlegger van het manicheïsme, een  religie waarbij de verwerving van gnosis centraal stond. Het ontstond korte tijd na andere religieuze bewegingen waarin gnosis eveneens  centraal stond, zoals de gnostiek, hermetisme en ongeveer gelijktijdig met het mandeïsme. Mani heeft meerdere invloeden in zijn leer verwerkt, maar in de eenentwintigste eeuw is er consensus op het vakgebied dat de belangrijkste wortels van het manicheïsme in de christelijke gnosis liggen.
In de uitgave van de   Keulse Mani-Codex wordt gesteld dat het manicheïsme beschouwd kan worden 'als de belangrijkste uitdrukkingsvorm van de gnostiek.'

## Leven
Mani werd in 216 n. Chr. geboren in Mardīnū, in de buurt van Seleukia-Ktesifon, in Mesopotamië. Dit was toen een deel van het Parthische rijk.
Hij was de zoon van Iraanse (Parthen) ouders: zijn vader, Pattikios, kwam uit Hamadan; zijn moeder was van de adellijke familie van de Kamsaragan. Vermoedelijk was zijn moedertaal Middel-Perzisch of Syrisch. Volgens sommige bronnen zou hij een getalenteerd kind zijn geweest.
In de Keulse Mani-Codex, een geschrift uit eind vierde of begin vijfde eeuw, wordt vermeld dat hij zijn jeugd doorbracht bij een joods-christelijke groepering van baptisten, de Elchasaieten. Hij las de heilige boeken Puran en Kural en begon reeds op jonge leeftijd met prediken.
Op 24-jarige leeftijd ervoer Mani hoe zijn hogere Ik "ontwaakte" en brak hij met de Elchasaieten; dit hogere Ik was verbonden met een hoger geestelijk wezen dat aan Mani een bepaalde macht verleende. Volgens biografische aantekeningen door al-Biruni, opgeslagen in de 10e-eeuwse encyclopedie Fihrist van Ibn al-Nadim, kreeg Mani in zijn jeugd een visioen van een geest die hij later de Syzygos of Tweeling noemde. Deze zou hem de waarheden van de religie hebben geleerd. Sindsdien beschouwde Mani zichzelf als de parakleet uit het Nieuwe Testament: de Vertrooster, die door Jezus was voorzegd:
"Ik heb jullie nog veel meer te zeggen, maar jullie kunnen het nog niet verdragen. De Geest van de waarheid zal jullie, wanneer hij komt, de weg wijzen naar de volle waarheid. Hij zal niet namens zichzelf spreken, maar hij zal zeggen wat hij hoort en jullie bekendmaken wat komen gaat. Door jullie bekend te maken wat hij van mij heeft, zal hij mij eren. Alles wat van de Vader is, is van mij — daarom heb ik gezegd dat hij alles wat hij jullie bekend zal maken van mij heeft." (Johannes 16:12-15)
Op latere leeftijd kwam Mani met de conclusie dat verlossing kon worden bereikt door middel van educatie, vegetarisme, vasten en kuisheid. Hij zag zichzelf als de laatste profeet. De andere profeten waren Seth, Noach, Abraham, Sem, Nikotheos, Henoch, Zarathustra, Boeddha en Jezus. Mani presenteerde zichzelf als een verlosser en apostel van Jezus Christus. Hij werd onder meer door Marcion en Bardesanes geïnspireerd. Hij schreef zeven heilige boeken in het Syrisch (Oostaramees) en één, de Shaburagan, in het Middelperzisch. Mani overhandigde 9 april 243 sjah Sjapoer I zijn Shaburagan. Zijn belangrijkste boek was het (semi-canonieke) geïllustreerde Arjang (Ardhang, Het Beeld).
De zeven canonieke geschriften van Mani zijn:
- Het Levende (of: Grote) Evangelie
- De Schat des Levens
- De Pragmateia
- Het Boek van de Mysteriën
- Het Boek van de Reuzen
- De Brieven
- De Psalmen en Gebeden

Gedurende deze periode bestond er grote concurrentie om de politieke en sociale macht tussen religieuze groepen, zoals de christenen en het zoroastrisme. Mani’s religie had minder aanhangers dan deze twee religies, maar onder de aanhangers bevonden zich wel enkele hoge politieke figuren. Met de hulp van het Perzische Rijk stuurde Mani missionarissen naar onder andere India en Egypte. Mani zou zelf ook in de periode 241-243 India hebben bezocht en er een tijdje hebben gewoond. Enkele religieuze schilderijen in Bamyan worden aan hem toegeschreven. Tevens zou Mani naar de Indusvallei zijn gevaren en de boeddhistische koning tot zijn religie hebben bekeerd.
Mani slaagde er echter niet in om ook de volgende generatie voor zich te winnen. Uiteindelijk werd hij, tijdens de regering van Bahram I, door aanhangers van het zoroastrisme onder leiding van hoofdpriester Kartir Hangirpe naar de gevangenis van Gondesjapoer gestuurd, waar hij zesentwintig dagen later zou zijn overleden. Veel van zijn volgelingen vluchtten naar India en China. Sisinnios volgde Mani op als hoofd van de manichese kerk met haar zetel in Babylon.
Hoewel Mani’s originele geschriften verloren zijn geraakt, zijn enkele stukken bewaard gebleven in onder andere het Koptisch.
Augustinus was tien jaar lang aanhanger van Mani, maar verwierp toen zijn leer als ketters in zijn boek Contra Faustum Manichaeum.

## Mani's Mythe
Mani had een eigen speculatieve, ingewikkelde versie van de gnostische mythe met als uitgangspunt een absoluut dualisme: het goede (God, 'Vader der Grootheid') tegenover het kwade (Hylè, de slechte materie). Het rijk van God heeft vier wezenskenmerken: zuiverheid, licht, kracht en wijsheid. De Grote Vader verblijft in vijf 'woningen': verstand, denken, inzicht, gedachte en overleg, ook de 'ledematen van God' of elementen (lucht, licht, wind, water en vuur) genoemd. De vader wordt omgeven door twaalf aeonen (werelden), die gelijkmatig over de vier windstreken zijn verdeeld.
In het rijk van duisternis heerst een koning, Asaqlun (Sakla, 'dwaas'), over de boze materie. Dat rijk bestaat eveneens uit vijf gebieden (duister verstand, denken etc.) of vijf elementen (rook, donkerheid, wind, water en vuur). Eens komt de koning der duisternis aan de grens van zijn rijk en vangt een glimp op van het lichtrijk, wordt jaloers en valt aan. De Vader der Grootheid roept uit zichzelf de Moeder des Levens (de grote Geest) op en zij brengt de Eerste Mens (eerstgeboren Zoon van God, de Oermens, Adam Qadmaya) voort. De Oermens heeft vijf zonen.
De Oermens wordt verslagen en zijn vijfvoudige wapenrusting (vijf 'ledematen'van het licht, 'de Levende Ziel', parthenos, anima) wordt door de boze machten (archonten) verslonden. De Oermens keert terug naar het lichtrijk, maar zijn ziel blijft achter in de materie. Het doel is nu de 'androgynie' van de Oermens te herstellen. De Vader komt de Oermens te hulp. Hij roept de Geliefde der Lichten, de Grote Bouwmeester en de Levende Geest tot aanzijn, welke laatste, net als de Oermens vijf zonen heeft. De Levende Geest voert de Oermens terug naar het lichtrijk. Om het achtergebleven licht te redden schept de Levende Geest tien hemelen en acht aarden: de kosmos.
Om de lichtsubstantie te verlossen uit de materie komt de Derde Gezant (Tertius Legatus, Ambassadeur) met zijn Lichtjonkvrouw (vertegenwoordigd door Twaalf Maagden) tot aanzijn. Hij wil dat de boze machten het licht loslaten, dat ze verslonden hebben. De mannelijke archonten bewaren het licht in hun zaad, de vrouwelijke in hun baarmoeder. Bij het zien van de Maagden laten de mannelijke archonten hun zaad in zee en op aarde vallen. Uit zee komt een monster tevoorschijn dat door de Adamas van het Licht wordt getemd. Uit de aarde komen vijf bomen voort en uit hen al het plantaardige leven. De vrouwelijke archonten worden opgewonden bij het zien van de naakte Derde gezant en laten hun foetussen op aarde vallen, die de vruchten van de vijf bomen eten, die voortkwamen uit het zaad van de mannelijke archonten. De foetussen paren met elkaar en uit hen komen alle dieren voort. Het licht zit dus in de planeten- en dierenwereld. De Derde Gezant roept de Zuil der Heerlijkheid (Kolom der Glorie, de Nieuwe Mens) tot aanzijn. In deze vuurstroom stijgen en dalen lichtengelen op en neer. De archonten worden bang en scheppen  naar het beeld van de Derde Gezant de eerste mensen: Adam en Eva (Gehmurd en Murdiyanag). De mens stamt dus af van boze machten, de archonten, maar zijn geest komt van het lichtrijk. De mens weet dat niet en is geestelijk blind en doof. De tot aanzijn geroepen lichtgestalte Jezus (Jezus de Glans) brengt daarom de ware gnosis (kennis). Jezus de Lichtglans roept de Licht-Nous (intelligentie) tot aanzijn en deze zendt de Apostel van het Licht uit, die in elke generatie verschijnt. De Nous redt de Psychè uit de Hylè.
Ten slotte komt de eindtijd met de Grote Oorlog tussen de machten van het licht en de duisternis. Door Mani's voorschriften te volgen worden lichtdelen bevrijd. De zielen worden geoordeeld en de uitverkorenen stijgen ten hemel. De wereld vergaat in een wereldbrand, die 1468 jaren duurt. De boze materie met haar slachtoffers wordt in een bolvormige kluit (bolos) opgesloten in een kuil en afgedekt met een steen.

## Nederlandse titels in druk beschikbaar
- J. van Oord, De Keulse Mani-Codex, In de Pelikaan, ISBN 978-90-716-0816-2
- Mani's lichtschat, Rozekruis Pers, ISBN 978-90-673-2190-7
- Mani - de gave van het licht, Rozekruis Pers, Symposionreeks 13, ISBN 978-90-673-2313-0

title: Mani (profeet)

wikitext:
{{Infobox persoon
| naam           = Mani
| afbeelding     = Mani, the prophet.jpg
| onderschrift   = Mani, stichter van het manicheïsme
| volledigenaam  = [[Perzisch|(Fa)]]: '''<big>مانی</big>''', [[Syrisch|(Sy)]]: '''<big>ܡܐܢܝ</big>'''
| geboortedatum  = 14 april 216
| geboorteplaats = Mardīnū, bij [[Seleucië aan de Tigris|Seleukia]]-[[Ctesiphon|Ktesifon]], ([[Mesopotamië]], toen bij het [[Parthische Rijk|Parthische rijk]])
| sterfdatum     = 14 februari 276 of 26 februari 277
| sterfplaats    = [[Gondesjapoer]], ([[Sassaniden|Sassanidische rijk]])
| nationaliteit  =
| beroep         = [[Profeet]], filosoof
| bekendvan      =
| religie        = [[Manicheïsme]]
| politiek       =
| zieook         =
| website        =
| portaal        =
}}

'''Mani''' ([[Perzisch]]: مانی ''Māni'', [[Syrisch]]: ܡܐܢܝ [[Chinese talen|Chinees]] 摩尼 ''Móní,'' [[Latijn]], ''Manes'' [[Grieks]]: Μάνης) (ca. 216–276) was de grondlegger van het [[manicheïsme]], een  [[religie]] waarbij de verwerving van [[gnosis]] centraal stond. Het ontstond korte tijd na andere religieuze bewegingen waarin gnosis eveneens  centraal stond, zoals de [[gnostiek]], [[hermetisme]] en ongeveer gelijktijdig met het [[mandeïsme]]. Mani heeft meerdere invloeden in zijn leer verwerkt, maar in de eenentwintigste eeuw is er consensus op het vakgebied dat de belangrijkste wortels van het manicheïsme in de christelijke gnosis liggen.
In de uitgave van de  '' [[Keulse Mani-Codex]]'' wordt gesteld dat het manicheïsme beschouwd kan worden 'als de belangrijkste uitdrukkingsvorm van de gnostiek.'<ref>De Keulse Mani-Codex, Johannes van Oort & Gilles Quispel, In de Pelikaan, Amsterdam, 2005, blz. 62</ref>

== Leven ==
Mani werd in [[216]] n. Chr. geboren in Mardīnū, in de buurt van [[Seleucië aan de Tigris|Seleukia]]-[[Ctesiphon|Ktesifon]], in [[Mesopotamië]]. Dit was toen een deel van het [[Parthische Rijk|Parthische rijk]].

Hij was de zoon van [[Iraanse volkeren|Iraanse]] ([[Parthische Rijk|Parthen]]) ouders: zijn vader, Pattikios,<ref>De Keulse Mani-Codex, Johannes van Oort & Gilles Quispel, In de Pelikaan, Amsterdam, 2005, blz. 213</ref> kwam uit [[Hamadan]]; zijn moeder was van de adellijke familie van de Kamsaragan. Vermoedelijk was zijn moedertaal Middel-Perzisch of Syrisch. Volgens sommige bronnen zou hij een getalenteerd kind zijn geweest.

In de [[Keulse Mani-Codex]], een geschrift uit eind vierde of begin vijfde eeuw, wordt vermeld dat hij zijn jeugd doorbracht bij een joods-christelijke groepering van baptisten, de [[Elchasaieten]].<ref>De jeugd van Mani bij joods-christelijke baptistische groeperingen wordt algemeen aanvaard. De opmerking in de Keulse Mani-codex dat dit bij de Elchasaieten zou zijn wordt op het vakgebied betwist. Luttikhuizen heeft in meerdere essays over de Elchasaieten betoogd dat dit niet aannemelijk is.</ref> Hij las de heilige boeken [[Puran]] en [[Kural]] en begon reeds op jonge leeftijd met prediken.
Op 24-jarige leeftijd ervoer Mani hoe zijn hogere Ik "ontwaakte" en brak hij met de Elchasaieten; dit hogere Ik was verbonden met een hoger [[geest (hoofdbetekenis)|geestelijk]] wezen dat aan Mani een bepaalde macht verleende. Volgens biografische aantekeningen door [[al-Biruni]], opgeslagen in de 10e-eeuwse encyclopedie ''Fihrist'' van [[Ibn al-Nadim]], kreeg Mani in zijn jeugd een [[visioen]] van een geest die hij later de ''Syzygos'' of ''Tweeling'' noemde. Deze zou hem de waarheden van de religie hebben geleerd. Sindsdien beschouwde Mani zichzelf als de [[parakleet]] uit het [[Nieuwe Testament]]: de Vertrooster, die door Jezus was voorzegd:

:"Ik heb jullie nog veel meer te zeggen, maar jullie kunnen het nog niet verdragen. De Geest van de waarheid zal jullie, wanneer hij komt, de weg wijzen naar de volle waarheid. Hij zal niet namens zichzelf spreken, maar hij zal zeggen wat hij hoort en jullie bekendmaken wat komen gaat. Door jullie bekend te maken wat hij van mij heeft, zal hij mij eren. Alles wat van de Vader is, is van mij — daarom heb ik gezegd dat hij alles wat hij jullie bekend zal maken van mij heeft." ([[Evangelie volgens Johannes|Johannes]] 16:12-15)

Op latere leeftijd kwam Mani met de conclusie dat [[verlossing]] kon worden bereikt door middel van educatie, [[vegetarisme]], vasten en [[kuisheid]]. Hij zag zichzelf als de laatste profeet. De andere profeten waren [[Seth (persoon)|Seth]], [[Noach]], [[Abraham (hoofdbetekenis)|Abraham]], [[Sem (persoon)|Sem]], [[Nikotheos]], [[Henoch]], [[Zarathustra]], [[Gautama Boeddha|Boeddha]] en [[Jezus (traditioneel-christelijk)|Jezus]].<ref>Bevan, A. A. (1930). "Manichaeism". ''Encyclopaedia of Religion and Ethics, Volume VIII'' Ed. James Hastings. London</ref> Mani presenteerde zichzelf als een verlosser en apostel van Jezus Christus. Hij werd onder meer door [[Marcion van Sinope|Marcion]] en [[Bardaisan|Bardesanes]] geïnspireerd. Hij schreef zeven heilige boeken in het [[Syrisch]] (Oostaramees) en één, de Shaburagan, in het [[Perzisch|Middelperzisch]]. Mani overhandigde 9 april 243 [[sjah]] [[Sjapoer I]] zijn Shaburagan. Zijn belangrijkste boek was het (semi-canonieke) geïllustreerde ''[[Arjang (boek)|Arjang]]'' (Ardhang, Het Beeld).

De zeven canonieke geschriften van Mani zijn:
* Het Levende (of: Grote) Evangelie
* De Schat des Levens
* De Pragmateia
* Het Boek van de Mysteriën
* Het Boek van de Reuzen
* De Brieven
* De Psalmen en Gebeden

Gedurende deze periode bestond er grote concurrentie om de politieke en sociale macht tussen religieuze groepen, zoals de [[christenen]] en het [[zoroastrisme]]. Mani’s religie had minder aanhangers dan deze twee religies, maar onder de aanhangers bevonden zich wel enkele hoge politieke figuren. Met de hulp van het [[Perzische Rijk]] stuurde Mani [[missionaris]]sen naar onder andere [[India]] en [[Egypte (land)|Egypte]]. Mani zou zelf ook in de periode 241-243 India hebben bezocht en er een tijdje hebben gewoond. Enkele religieuze schilderijen in [[Bamyan (stad)|Bamyan]] worden aan hem toegeschreven. Tevens zou Mani naar de [[Indusbeschaving|Indusvallei]] zijn gevaren en de boeddhistische koning tot zijn religie hebben bekeerd.

Mani slaagde er echter niet in om ook de volgende generatie voor zich te winnen. Uiteindelijk werd hij, tijdens de regering van [[Bahram I]], door aanhangers van het [[zoroastrisme]] onder leiding van hoofdpriester [[Kartir]] Hangirpe naar de gevangenis van [[Gondesjapoer]] gestuurd, waar hij zesentwintig dagen later zou zijn overleden. Veel van zijn volgelingen vluchtten naar India en [[China]]. Sisinnios volgde Mani op als hoofd van de manichese kerk met haar zetel in [[Babylon (stad)|Babylon]].

Hoewel Mani’s originele geschriften verloren zijn geraakt, zijn enkele stukken bewaard gebleven in onder andere het [[Koptisch (taal)|Koptisch]].

[[Augustinus van Hippo|Augustinus]] was tien jaar lang aanhanger van Mani, maar verwierp toen zijn leer als ketters in zijn boek ''Contra Faustum Manichaeum''.

== Mani's Mythe ==
Mani had een eigen speculatieve, ingewikkelde versie van de gnostische mythe met als uitgangspunt een absoluut dualisme: het goede (God, 'Vader der Grootheid') tegenover het kwade (Hylè, de slechte materie). Het rijk van God heeft vier wezenskenmerken: zuiverheid, licht, kracht en wijsheid. De Grote Vader verblijft in vijf 'woningen': verstand, denken, inzicht, gedachte en overleg, ook de 'ledematen van God' of elementen (lucht, licht, wind, water en vuur) genoemd. De vader wordt omgeven door twaalf aeonen (werelden), die gelijkmatig over de vier windstreken zijn verdeeld.

In het rijk van duisternis heerst een koning, Asaqlun (Sakla, 'dwaas'), over de boze materie. Dat rijk bestaat eveneens uit vijf gebieden (duister verstand, denken etc.) of vijf elementen (rook, donkerheid, wind, water en vuur). Eens komt de koning der duisternis aan de grens van zijn rijk en vangt een glimp op van het lichtrijk, wordt jaloers en valt aan. De Vader der Grootheid roept uit zichzelf de Moeder des Levens (de grote Geest) op en zij brengt de Eerste Mens (eerstgeboren Zoon van God, de Oermens, Adam Qadmaya) voort. De Oermens heeft vijf zonen.
De Oermens wordt verslagen en zijn vijfvoudige wapenrusting (vijf 'ledematen'van het licht, 'de Levende Ziel', parthenos, anima) wordt door de boze machten (archonten) verslonden. De Oermens keert terug naar het lichtrijk, maar zijn ziel blijft achter in de materie. Het doel is nu de 'androgynie' van de Oermens te herstellen. De Vader komt de Oermens te hulp. Hij roept de Geliefde der Lichten, de Grote Bouwmeester en de Levende Geest tot aanzijn, welke laatste, net als de Oermens vijf zonen heeft. De Levende Geest voert de Oermens terug naar het lichtrijk. Om het achtergebleven licht te redden schept de Levende Geest tien hemelen en acht aarden: de kosmos.

Om de lichtsubstantie te verlossen uit de materie komt de Derde Gezant (Tertius Legatus, Ambassadeur) met zijn Lichtjonkvrouw (vertegenwoordigd door Twaalf Maagden) tot aanzijn. Hij wil dat de boze machten het licht loslaten, dat ze verslonden hebben. De mannelijke archonten bewaren het licht in hun zaad, de vrouwelijke in hun baarmoeder. Bij het zien van de Maagden laten de mannelijke archonten hun zaad in zee en op aarde vallen. Uit zee komt een monster tevoorschijn dat door de Adamas van het Licht wordt getemd. Uit de aarde komen vijf bomen voort en uit hen al het plantaardige leven. De vrouwelijke archonten worden opgewonden bij het zien van de naakte Derde gezant en laten hun foetussen op aarde vallen, die de vruchten van de vijf bomen eten, die voortkwamen uit het zaad van de mannelijke archonten. De foetussen paren met elkaar en uit hen komen alle dieren voort. Het licht zit dus in de planeten- en dierenwereld. De Derde Gezant roept de Zuil der Heerlijkheid (Kolom der Glorie, de Nieuwe Mens) tot aanzijn. In deze vuurstroom stijgen en dalen lichtengelen op en neer. De archonten worden bang en scheppen  naar het beeld van de Derde Gezant de eerste mensen: Adam en Eva (Gehmurd en Murdiyanag). De mens stamt dus af van boze machten, de archonten, maar zijn geest komt van het lichtrijk. De mens weet dat niet en is geestelijk blind en doof. De tot aanzijn geroepen lichtgestalte Jezus (Jezus de Glans) brengt daarom de ware gnosis (kennis). Jezus de Lichtglans roept de Licht-Nous (intelligentie) tot aanzijn en deze zendt de Apostel van het Licht uit, die in elke generatie verschijnt. De Nous redt de Psychè uit de Hylè.

Ten slotte komt de [[eindtijd]] met de Grote Oorlog tussen de machten van het licht en de duisternis. Door Mani's voorschriften te volgen worden lichtdelen bevrijd. De zielen worden geoordeeld en de uitverkorenen stijgen ten hemel. De wereld vergaat in een wereldbrand, die 1468 jaren duurt. De boze materie met haar slachtoffers wordt in een bolvormige kluit (bolos) opgesloten in een kuil en afgedekt met een steen.<ref>De Keulse Mani-Codex, Johannes van Oort & Gilles Quispel, In de Pelikaan, Amsterdam, 2013, blz. 62-81</ref>

== Bronnen ==
Tot ver in de 20e eeuw was er maar weinig over Mani’s leven bekend. In 1969 werd in boven-Egypte een in het [[Oudgrieks]] geschreven codex gevonden, die op ''ca.'' 400 gedateerd wordt. Deze codex combineert een [[hagiografie|hagiografische]] vertelling van Mani’s leven met informatie over zijn religie en leer. Deze codex, de Keulse Mani-Codex, wordt nu bewaard in de [[Universiteit van Keulen]].

== Nederlandse titels in druk beschikbaar ==
* J. van Oord, De Keulse Mani-Codex, In de Pelikaan, {{ISBN|978-90-716-0816-2}}
* Mani's lichtschat, [[Rozekruis Pers]], {{ISBN|978-90-673-2190-7}}
* Mani - de gave van het licht, Rozekruis Pers, Symposionreeks 13, {{ISBN|978-90-673-2313-0}}

{{Appendix|1=Externe links|2=
* {{en}} [http://depts.washington.edu/silkroad/exhibit/religion/manichaeism/manichaeism.html Manichaeist art – Washington University]
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20051018172257/http://www.ritmanlibrary.nl/c/p/h/bel_14.html "Mani and Manichaeism in the J. R. Ritman Library"]
* {{en}} [https://essenes.net/new/Manibio.html Mani-Hiya, ''The Paraclete and Apostle of Light'']
'''Literatuur'''
* {{en}} [[Amin Maalouf]], ''The Gardens of Light'' [Les Jardins de Lumière], translated from French by Dorothy S. Blair, 242 p. (Interlink Publishing Group, New York, 2007). {{ISBN|1-56656-248-1}}
'''Verwijzingen'''
{{References}}
}}

[[Categorie:Manicheïsme]]
[[Categorie:Profeet]]
[[Categorie:Persoon in de 3e eeuw]]

title: Algemene informatie

Volledige naam: (Fa): مانی, (Sy): ܡܐܢܝ

Geboren: 14 april 216 · Mardīnū, bij Seleukia-Ktesifon, (Mesopotamië, toen bij het Parthische rijk)

Overleden: 14 februari 276 of 26 februari 277 · Gondesjapoer, (Sassanidische rijk)

Religie: Manicheïsme

Beroep(en): Profeet, filosoof


text:
# Pholisora
Pholisora is een geslacht van vlinders van de familie dikkopjes (Hesperiidae), uit de onderfamilie Pyrginae.

## Soorten
- P. catullus (Fabricius, 1793)
- P. gracielae MacNeill, 1970
- P. libya (Scudder, 1878)
- P. mejicanus (Reakirt, 1866)

title: Pholisora

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam            = ''Pholisora''
| titelweergave   = cursief
| afbeelding      =
| afbeeldingtekst =
| onderorde       =
| familie         = [[Dikkopjes|Hesperiidae]] (Dikkopjes)
| onderfamilie    = [[Pyrginae]]
| taxon           = [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| auteur          =
| datum           =
}}

'''''Pholisora''''' is een geslacht van [[vlinders]] van de familie [[dikkopjes]] (Hesperiidae), uit de onderfamilie Pyrginae.

== Soorten ==
*''[[Pholisora catullus|P. catullus]]'' (Fabricius, 1793)
*''[[Pholisora gracielae|P. gracielae]]'' MacNeill, 1970
*''[[Pholisora libya|P. libya]]'' (Scudder, 1878)
*''[[Pholisora mejicanus|P. mejicanus]]'' (Reakirt, 1866)

[[Categorie:Pyrginae]]

title: Pholisora

Familie: Hesperiidae (Dikkopjes)

Onderfamilie: Pyrginae

title: Geslacht


text:
# Constantine John Phipps
Constantine John Phipps (19 mei 1744 - Luik, 10 oktober 1792), later tweede baron Mulgrave, was een Engelse marineofficier en ontdekkingsreiziger.
Phipps had samen met onder meer Joseph Banks gestudeerd aan Eton College, maar was al jong, in januari 1759, in dienst gekomen van de marine. Hij diende aanvankelijk onder zijn oom Augustus Hervey, en had ten tijde van zijn ontdekkingsreis de rang van kapitein. In 1766 had hij met Banks een wetenschappelijke tocht naar Newfoundland gemaakt.
In 1773 hoorde Phipps over een door de marine georganiseerde ontdekkingstocht, en kreeg op eigen verzoek hierover de leiding. Zijn opdracht was even eenvoudig als onuitvoerbaar: Hij moest bij Spitsbergen noordwaarts varen tot aan de Noordpool. Hij had hiervoor de beschikking over twee schepen: de H.M. Racehorse onder zijn eigen commando en de H.M. Carcass onder Skeffington Lutwidge (1737-1814). Als gidsen in de Arctische zeeën diende een tweetal walvisvaarders. Tijdens de reis zouden wetenschappelijk waarnemingen worden gedaan.
Op 4 juni van dat jaar vertrok de expeditie vanaf de monding van de Theems. Op 28 juni kwam Spitsbergen in zicht. Vanaf 5 juli maakte het ijs de tocht noordwaarts moeilijk, en op 9 juli werd 80°36'N bereikt. Hij voer oostwaarts ten noorden van Spitsbergen, hopend op een opening in de 'muur van ijs', maar vond er geen. Daarna werd er tijd besteed aan onderzoek van het land en de zee. Op 18 juli werd een nieuwe poging ondernomen, en op 27 juli kwam hij tot het noordelijkste punt van de expeditie, op 80°48'N.
Rond 31 juli realiseerde men zich dat men opgesloten dreigde te raken in het ijs. Om te ontsnappen hakte de bemanning een kanaal door het ijs naar het westen. Als alternatief werden er ook boten klaargemaakt, waarmee men indien nodig naar een Nederlandse walvisvaardersnederzetting kon varen, maar op 10 augustus kwamen de schepen vrij uit het ijs, en op 25 september waren ze terug in Engeland.
Een bekend verhaal is dat twee schepelingen van de Carcass op een nacht uit het schip slopen, en ontdekt werden terwijl ze vochten met een ijsbeer. Ze werden teruggeroepen, maar een van hen, een jongen van 14, bleef vechten met de beer tot deze door een schot vanaf het schip werd weggejaagd. Hij verklaarde dat hij de beer had willen doden om de huid aan zijn vader te geven. De reden dat dit verhaal zo bekend is geworden, is dat de betreffende jongen de later beroemde zeeheld Horatio Nelson was.
Onder de ontdekkingen van de expeditie is de ivoormeeuw (Pagophila eburnea), terwijl Phipps ook de eerste was die een uitgebreide beschrijving gaf van een ijsbeer, en het dier de binomiale naam (Thalarctus maritimus, tegenwoordig Ursus maritimus) gaf.
Phipps diende ook als parlementslid, in 1768 voor Lincoln en in 1777 voor Huntingdon, en was vanaf 1775 baron Mulgrave.

title: Constantine John Phipps

wikitext:
[[Bestand:Constantine John Phipps.jpg|thumb|300px|Constantine John Phipps (Ozias Humphry, ca. 1779, National Maritime Museum, Londen)]]
'''Constantine John Phipps''' ([[19 mei]] [[1744]] - [[Luik (stad)|Luik]], [[10 oktober]] [[1792]]), later tweede baron Mulgrave, was een Engelse marineofficier en ontdekkingsreiziger.

Phipps had samen met onder meer [[Joseph Banks]] gestudeerd aan [[Eton College]], maar was al jong, in januari 1759, in dienst gekomen van de [[Marine (strijdmacht)|marine]]. Hij diende aanvankelijk onder zijn oom [[Augustus Hervey]], en had ten tijde van zijn ontdekkingsreis de rang van [[kapitein (rang)|kapitein]]. In 1766 had hij met Banks een wetenschappelijke tocht naar [[Newfoundland]] gemaakt.

In [[1773]] hoorde Phipps over een door de marine georganiseerde ontdekkingstocht, en kreeg op eigen verzoek hierover de leiding. Zijn opdracht was even eenvoudig als onuitvoerbaar: Hij moest bij [[Spitsbergen (archipel)|Spitsbergen]] noordwaarts varen tot aan de [[Noordpool]]. Hij had hiervoor de beschikking over twee schepen: de H.M. ''Racehorse'' onder zijn eigen commando en de H.M. ''Carcass'' onder [[Skeffington Lutwidge]] (1737-1814). Als gidsen in de Arctische zeeën diende een tweetal [[walvisvaarder]]s. Tijdens de reis zouden wetenschappelijk waarnemingen worden gedaan.

Op [[4 juni]] van dat jaar vertrok de expeditie vanaf de monding van de [[Theems]]. Op 28 juni kwam [[Spitsbergen (eiland)|Spitsbergen]] in zicht. Vanaf 5 juli maakte het [[IJs (water)|ijs]] de tocht noordwaarts moeilijk, en op 9 juli werd 80°36'N bereikt. Hij voer oostwaarts ten noorden van Spitsbergen, hopend op een opening in de 'muur van ijs', maar vond er geen. Daarna werd er tijd besteed aan onderzoek van het land en de zee. Op 18 juli werd een nieuwe poging ondernomen, en op [[27 juli]] kwam hij tot het noordelijkste punt van de expeditie, op 80°48'N.

Rond 31 juli realiseerde men zich dat men opgesloten dreigde te raken in het [[IJs (water)|ijs]]. Om te ontsnappen hakte de bemanning een kanaal door het ijs naar het westen. Als alternatief werden er ook boten klaargemaakt, waarmee men indien nodig naar een Nederlandse walvisvaardersnederzetting kon varen, maar op 10 augustus kwamen de schepen vrij uit het ijs, en op 25 september waren ze terug in Engeland.

Een bekend verhaal is dat twee schepelingen van de ''Carcass'' op een nacht uit het schip slopen, en ontdekt werden terwijl ze vochten met een [[ijsbeer]]. Ze werden teruggeroepen, maar een van hen, een jongen van 14, bleef vechten met de beer tot deze door een schot vanaf het schip werd weggejaagd. Hij verklaarde dat hij de beer had willen doden om de huid aan zijn vader te geven. De reden dat dit verhaal zo bekend is geworden, is dat de betreffende jongen de later beroemde zeeheld [[Horatio Nelson]] was.

Onder de ontdekkingen van de expeditie is de [[ivoormeeuw]] (''Pagophila eburnea''), terwijl Phipps ook de eerste was die een uitgebreide beschrijving gaf van een [[ijsbeer]], en het dier de binomiale naam (''Thalarctus maritimus'', tegenwoordig ''Ursus maritimus'') gaf.

Phipps diende ook als parlementslid, in 1768 voor [[Lincoln (Lincolnshire)|Lincoln]] en in 1777 voor [[Huntingdon (Cambridgeshire)|Huntingdon]], en was vanaf 1775 baron Mulgrave.

{{Appendix|2=
* Ann Savours: A very interesting point in geography: The 1773 Phipps expedition towards the North Pole. ''Arctic'' 37:4 (1984)
}}

[[Categorie:Brits ontdekkingsreiziger|Phipps]]
[[Categorie:Ontdekkingsreiziger van het noordpoolgebied|Phipps]]


text:
# Antocha (Antocha) nebulipennis immaculata
Antocha (Antocha) nebulipennis immaculata is een ondersoort van de tweevleugelige Antocha (Antocha) nebulipennis uit de familie steltmuggen (Limoniidae). De ondersoort komt voor in het Palearctisch en Oriëntaals gebied.

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = ''Antocha (Antocha) nebulipennis immaculata''
| naam = ''Antocha (Antocha) nebulipennis immaculata''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Diptera]] (Tweevleugeligen)
| familie = [[Limoniidae]] (Steltmuggen)
| geslacht = ''[[Antocha]]''
| soort = ''[[Antocha (Antocha) nebulipennis]]''
| taxon = [[Ondersoort]]
| w-naam = ''Antocha (Antocha) nebulipennis immaculata''
| auteur = Alexander
| datum = 1938
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Antocha (Antocha) nebulipennis immaculata''''' is een ondersoort van de [[Tweevleugeligen|tweevleugelige]] ''[[Antocha (Antocha) nebulipennis]]'' uit de familie [[steltmuggen]] (Limoniidae). De ondersoort komt voor in het [[Palearctisch gebied|Palearctisch]] en [[Oriëntaals gebied]].

{{Beginnetje|biologie|2=2011|3=07|4=09}}
[[Categorie:Antocha]]
[[Categorie:Steltmug uit het Palearctisch gebied]]
[[Categorie:Steltmug uit het Oriëntaals gebied]]

Familie: Limoniidae (Steltmuggen)

Geslacht: Antocha

Soort: Antocha (Antocha) nebulipennis

title: Ondersoort


text:
# Guusje
Guusje, ook bekend als "Super Guus", is het eerste fjordenpaard dat meereed in de subtop van het Nederlandse dressuur.
Het ras waar het paard toe behoort wordt van oudsher gebruikt voor het trek- en ploegwerk op de boerderij. Eigenaresse en berijdster Jolanda Adelaar slaagde er echter in om het paard als eerste fjordenpaard van Nederland door te laten dringen tot de ZZ Licht-dressuur in de wedstrijdsport. Adelaar werd in 2008 toegelaten tot de Masterclass van NHB Deurne, waarvoor zij in 2010 slaagde. Hiermee was zij de eerste masterclassstudent die werd aangenomen met een fjordenpaard en een paard met een stokmaat onder de 1,60 m. Guusje beheerst de moeilijkste oefeningen uit de Grand Prix-dressuurproef: piaffe en passage. Adelaar mocht dit in haar Kür op muziek met Guusje demonstreren tijdens het showprogramma van de FEI-wereldbeker dressuur. Adelaar schreef en illustreerde in 2005 een rubriek over Guusje voor het ponytijdschrift Penny. In november 2006 publiceerde Adelaar het boek Guus over haar paard. Guusje heeft een fanclub met website en nieuwsbrief. Deze telt in 2009 ruim 2.500 leden.

## Kenmerken
De schofthoogte van Guusje is 1,50 m, waardoor hij zowel tot de pony's als tot de paarden gerekend kan worden. De stamboom van Guusje is onbekend. Het paard heeft weliswaar een brandmerk op de rechterbil, maar dit is onbekend en zeer onduidelijk te lezen. Ook het vermoeden dat het om een Duits fjordenbrandmerk gaat, heeft in de zoektocht naar de stamboom van het paard geen resultaat opgeleverd. Het Noorse tijdschrift Fjordhesten over fjordenpaarden wijdde er een artikel aan. Er wordt van uitgegaan dat het paard als veulen van een Duits reservaat naar Nederland is geïmporteerd. Guusjes geboortejaar is ingeschat via zijn gebit op 1994. Guusje is na de aankoop door Jolanda Adelaar gekeurd en ingeschreven bij het Nederlands Fjordenpaarden Stamboek. Guusjes stamboeknaam is "Olympic". Het paard is 100% fjord en heeft de kleur "rodblakke".

## Trainingen
Adelaar leerde het paard in 1995 en wist het paard spoedig te dresseren en reed het paard in twee jaar van B- naar de Z2-dressuur met meer dan 20 winstpunten in het Z2-dressuur. Naast dressuur reed Guusje ook L-springen en B-sgw. In 2000 werd Guusje kringkampioen in de Z2-dressuur. Het paard beheerst de piaffe, passage en kent de hoge school-oefeningen. Adelaar trad met Guusje al op op nationale en internationale paardenevenementen, waaronder tijdens de FEI-wereldbeker-dressage en als speciale gast tijdens de clinic van olympisch kampioene Anky van Grunsven in België. In 2007 was Adelaar de eerste ruiter in Nederland die met een fjordenpaard genoeg punten had om te mogen doorstromen naar het ZZ Licht-dressuur in Nederland. Sinds 2008 is Adelaar in training bij Marlies van Baalen.

title: Guusje

wikitext:
'''Guusje''', ook bekend als "Super Guus", is het eerste [[Fjord (paard)|fjordenpaard]] dat meereed in de subtop van het Nederlandse [[dressuur]].

Het ras waar het paard toe behoort wordt van oudsher gebruikt voor het trek- en ploegwerk op de boerderij. Eigenaresse en berijdster Jolanda Adelaar slaagde er echter in om het paard als eerste fjordenpaard van Nederland door te laten dringen tot de ZZ Licht-dressuur in de wedstrijdsport. Adelaar werd in 2008 toegelaten tot de Masterclass van NHB Deurne,<ref>[https://web.archive.org/web/20081226075059/http://www.horses.nl/dressuur/nieuws/8055/guusje-eerste-fjord-op-masterclass Guus eerste fjord op Masterclass], horses.nl, 10 november 2008</ref> waarvoor zij in 2010 slaagde. Hiermee was zij de eerste masterclassstudent die werd aangenomen met een fjordenpaard en een paard met een stokmaat onder de 1,60 m. Guusje beheerst de moeilijkste oefeningen uit de Grand Prix-dressuurproef: [[piaffe]] en [[passage (paard)|passage]]. Adelaar mocht dit in haar [[Kür op muziek]] met Guusje demonstreren tijdens het showprogramma van de [[FEI-wereldbeker|FEI-wereldbeker dressuur]]. Adelaar schreef en illustreerde in 2005 een rubriek over Guusje voor het ponytijdschrift ''[[Penny (tijdschrift)|Penny]]''. In november 2006 publiceerde Adelaar het boek ''Guus'' over haar paard. Guusje heeft een fanclub met website en nieuwsbrief. Deze telt in 2009 ruim 2.500 leden.

==Kenmerken==
De [[schofthoogte]] van Guusje is 1,50 m, waardoor hij zowel tot de [[pony (dier)|pony's]] als tot de paarden gerekend kan worden. De stamboom van Guusje is onbekend. Het paard heeft weliswaar een brandmerk op de rechterbil, maar dit is onbekend en zeer onduidelijk te lezen. Ook het vermoeden dat het om een Duits fjordenbrandmerk gaat, heeft in de zoektocht naar de stamboom van het paard geen resultaat opgeleverd. Het Noorse tijdschrift ''Fjordhesten'' over fjordenpaarden wijdde er een artikel aan.<ref>[https://www.superguus.com/noors.jpg Fantastiske Olympic Guusje]{{dode link|datum=september 2017 |bot=InternetArchiveBot }}, door Anne-Karin Løken in het tijdschrift ''Fjordhesten''</ref> Er wordt van uitgegaan dat het paard als veulen van een Duits reservaat naar Nederland is geïmporteerd. Guusjes geboortejaar is ingeschat via zijn gebit op 1994. Guusje is na de aankoop door Jolanda Adelaar gekeurd en ingeschreven bij het Nederlands Fjordenpaarden Stamboek. Guusjes [[stamboek]]naam is "Olympic". Het paard is 100% fjord en heeft de kleur "[[rodblakke]]".

==Trainingen==
Adelaar leerde het paard in 1995 en wist het paard spoedig te dresseren en reed het paard in twee jaar van B- naar de Z2-dressuur met meer dan 20 winstpunten in het Z2-dressuur. Naast dressuur reed Guusje ook L-springen en B-sgw. In 2000 werd Guusje kringkampioen in de Z2-dressuur. Het paard beheerst de [[piaffe]], [[passage (dressuur)|passage]] en kent de hoge school-oefeningen. Adelaar trad met Guusje al op op nationale en internationale paardenevenementen, waaronder tijdens de [[FEI-wereldbeker]]-dressage en als speciale gast tijdens de [[workshop|clinic]] van olympisch kampioene [[Anky van Grunsven]] in België.<ref name="BN DeStem">'Droompaard, -jurk en geschoren hartje', door Mariette Mulkens, ''BN DeStem'', 10 november 2006</ref> In 2007 was Adelaar de eerste ruiter in Nederland die met een fjordenpaard genoeg punten had om te mogen doorstromen naar het ZZ Licht-dressuur in Nederland. Sinds 2008 is Adelaar in training bij [[Marlies van Baalen]].

== Externe links==
* [https://www.superguus.com/ Website van Guusje]
* {{Link YouTube|id=6RoZsaDhsW0|label=Het verhaal van Super Guus verteld door Jolanda Adelaar}}
* {{Link YouTube|id=DWcBisNP2cw|label=Interview Jolanda Adelaar bij Regio22 in augustus 2009}}

{{Appendix}}

[[Categorie:Bekend paard]]
[[Categorie:Paardensport in Nederland]]


text:
# Ptinus raptor
Ptinus raptor is een keversoort uit de familie klopkevers (Ptinidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1837 gepubliceerd door Sturm.

title: Ptinus raptor

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Ptinus raptor''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Klopkevers|Ptinidae]] (Klopkevers)
| geslacht = ''[[Ptinus]]''
| w-naam = ''Ptinus raptor''
| auteur = Sturm
| datum = 1837
| haakjes =
| origineel =
}}

'''''Ptinus raptor''''' is een [[kevers|keversoort]] uit de familie [[klopkevers]] (Ptinidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1837 gepubliceerd door Sturm.<ref>{{Brontabel|2010-Hallan}}</ref>

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|04}}

[[Categorie:Ptinus|raptor]]

title: Ptinus raptor

Familie: Ptinidae (Klopkevers)

Geslacht: Ptinus

title: Soort


text:
# Oidaematophorus costatus
Oidaematophorus costatus is een vlinder uit de familie van de vedermotten (Pterophoridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1921 door Barnes & Lindsey.

title: Oidaematophorus costatus

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Oidaematophorus costatus''
| afbeelding =
| familie = [[Vedermotten|Pterophoridae]] (Vedermotten)
| onderfamilie =
| geslacht = ''[[Oidaematophorus]]''
| w-naam = ''Oidaematophorus costatus''
| auteur = Barnes & Lindsey
| datum = 1921
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Oidaematophorus costatus''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Vedermotten|vedermotten (Pterophoridae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1921 door Barnes & Lindsey.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|09}}

[[Categorie:Oidaematophorus|costatus]]

title: Oidaematophorus costatus

Familie: Pterophoridae (Vedermotten)

Geslacht: Oidaematophorus

title: Soort