text:
# Alice Springs-muis
De Alice Springs-muis (Pseudomys fieldi) is een knaagdier uit het geslacht Pseudomys dat voorkomt in Australië. Zijn verspreidingsgebied besloeg oorspronkelijk het zuidwesten van het Noordelijk Territorium, het noordwesten van Zuid-Australië en het midden van West-Australië, maar in de 19e eeuw stierf hij uit op het vasteland en is hij teruggedrongen tot Bernier Island, voor de westkust van West-Australië. Later is hij heringevoerd op Doole Island en Trimouille Island. Op Bernier komt hij het meeste voor op met Spinifex bedekte duinen.
De Alice Springs-muis is een grote, ruig behaarde muis. De rug is licht geelbruin, de onderkant wit, met een geleidelijke overgang. De staart is van boven grijs en van onderen wit, met een donkere borstel op de punt. De oren zijn grijs. De kop-romplengte bedraagt 90 tot 115 mm, de staartlengte 115 tot 125 mm, de achtervoetlengte 26 tot 27 mm, de oorlengte 19 mm en het gewicht 30 tot 50 gram. Vrouwtjes hebben 0+2=4 spenen.
De soort is 's nachts actief en leeft in nesten of kleine holen. Hij eet vooral groene planten, bloemen en wat geleedpotigen en schimmels. Jongen worden tussen mei en november geboren. Na een draagtijd van 28 dagen worden er vier of vijf jongen geboren, die na 30 dagen zelfstandig zijn. Op Bernier leven deze dieren ongeveer twee jaar.
De populaties op de eilanden worden soms als een aparte soort, Pseudomys praeconis, gezien, maar onderzoek heeft aangetoond dat de uitgestorven soort van het vasteland dezelfde is als het dier dat nog steeds op Bernier voorkomt. P. fieldi staat daarom door de IUCN als "kritiek" (CR) op de Rode Lijst; P. praeconis wordt - zonder uitleg - als een aparte soort gegeven.

title: Alice Springs-muis

wikitext:
{{Taxobox zoogdier
| status            = VU
| statusbron        = 2012
| rl-id             = 18549
| orde              = [[Knaagdieren|Rodentia]] (Knaagdieren)
| familie           = [[Muridae]] (Muisachtigen)
| geslacht          = ''[[Pseudomys]]''
| w-naam            = ''Pseudomys fieldi''
| auteur            = [[Waite]]
| datum             = 1896
| haakjes           = ja
}}
De '''Alice Springs-muis''' (''Pseudomys fieldi'') is een [[knaagdieren|knaagdier]] uit het [[geslacht (biologie)|geslacht]] ''[[Pseudomys]]'' dat voorkomt in [[Australië (continent)|Australië]]. Zijn [[verspreidingsgebied]] besloeg oorspronkelijk het zuidwesten van het [[Noordelijk Territorium]], het noordwesten van [[Zuid-Australië]] en het midden van [[West-Australië]], maar in de 19e eeuw stierf hij uit op het vasteland en is hij teruggedrongen tot [[Bernier Island]], voor de westkust van West-Australië. Later is hij heringevoerd op [[Doole Island]] en [[Trimouille Island]]. Op Bernier komt hij het meeste voor op met ''[[Spinifex]]'' bedekte duinen.

De Alice Springs-muis is een grote, ruig behaarde muis. De rug is licht geelbruin, de onderkant wit, met een geleidelijke overgang. De staart is van boven grijs en van onderen wit, met een donkere borstel op de punt. De oren zijn grijs. De [[kop-romplengte]] bedraagt 90 tot 115 mm, de staartlengte 115 tot 125 mm, de achtervoetlengte 26 tot 27 mm, de oorlengte 19 mm en het gewicht 30 tot 50 gram. Vrouwtjes hebben 0+2=4 [[Speen (zoogdier)|spenen]].

De soort is 's nachts actief en leeft in nesten of kleine holen. Hij eet vooral groene planten, bloemen en wat [[geleedpotigen]] en [[schimmels]]. Jongen worden tussen mei en november geboren. Na een [[draagtijd]] van 28 dagen worden er vier of vijf jongen geboren, die na 30 dagen zelfstandig zijn. Op Bernier leven deze dieren ongeveer twee jaar.

De populaties op de eilanden worden soms als een aparte soort, ''Pseudomys praeconis'', gezien, maar onderzoek heeft aangetoond dat de uitgestorven soort van het vasteland dezelfde is als het dier dat nog steeds op Bernier voorkomt. ''P. fieldi'' staat daarom door de [[International Union for Conservation of Nature and Natural Resources|IUCN]] als "kritiek" (CR) op de [[Rode Lijst]]; ''P. praeconis'' wordt - zonder uitleg - als een aparte soort gegeven.

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/*/http://www.naturebase.net/plants_animals/pdf_files/sp_shark_bay_mouse.pdf Shark Bay Mouse op naturebase.net]

== Literatuur ==
* Menkhorst, P. & Knight, F. 2001. A Field Guide to the Mammals of Australia. South [[Melbourne]]: [[Oxford University Press]].

{{Appendix}}
{{Navigatie Pseudomys}}

[[Categorie:Dier uit het Australaziatisch gebied]]
[[Categorie:Endemisch dier uit West-Australië]]
[[Categorie:Conilurus-divisie]]
[[Categorie:IUCN-status kwetsbaar]]

title: Alice Springs-muis · IUCN-status: Kwetsbaar (2012)

Klasse: Mammalia (Zoogdieren)

Orde: Rodentia (Knaagdieren)

Familie: Muridae (Muisachtigen)

Geslacht: Pseudomys

title: Soort

Portaal: Biologie · Zoogdieren


text:
# Anomis semipallida
Anomis semipallida is een vlinder uit de familie van de spinneruilen (Erebidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1926 door Prout.

wikiname: nlwiki

title: Anomis semipallida

in_language: nl

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Anomis semipallida''
| afbeelding =
| familie = [[Spinneruilen|Erebidae]] (Spinneruilen)
| onderfamilie = [[Catocalinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Anomis]]''
| w-naam = ''Anomis semipallida''
| auteur = Prout
| datum = 1926
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Anomis semipallida''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Spinneruilen|spinneruilen (Erebidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1926 door Prout.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|12}}

[[Categorie:Anomis|semipallida]]

title: Anomis semipallida

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Erebidae (Spinneruilen)

Onderfamilie: Catocalinae

Geslacht: Anomis

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Lijst van trainers van Fortuna Sittard (vrouwen)
Deze lijst omvat de voetbalcoaches die de vrouwen van de Nederlandse club Fortuna Sittard hebben getraind van 2022 tot op heden.
| Seizoen | Trainer(s)          | Prijzen | Bijzonderheden |
| ------- | ------------------- | ------- | -------------- |
| 2022/23 | Roger Reijners      |         | 0              |
| 2023/24 | Roger Reijners      |         | 0              |
| 2024/25 | Glenda van Lieshout |         | 0              |

wikitext:
{{Zie artikel|Voor het mannenteam van de club, zie [[Lijst van trainers van Fortuna Sittard (mannen)]]}}
Deze lijst omvat de [[voetbalcoach]]es die de vrouwen van de [[Nederland]]se club '''[[Fortuna Sittard (vrouwenvoetbal)|Fortuna Sittard]]''' hebben getraind van [[2022]] tot op heden.

{| class="wikitable" style="font-size:90%;"
!Seizoen
!Trainer(s)
!Prijzen
!Bijzonderheden
|-----
| 2022/23 || rowspan=2 | {{NL-VLAG}} [[Roger Reijners]] ||  || {{0}}
|-----
| 2023/24 ||  || {{0}}
|-----
| 2024/25 || {{NL-VLAG}} [[Glenda van Lieshout]] ||  || {{0}}
|}

{{Appendix}}
{{Navigatie Fortuna Sittard (vrouwen)}}
{{Navigatie trainerslijsten Nederland}}

[[Categorie:Fortuna Sittard]]
[[Categorie:Lijsten van voetbaltrainers|Fortuna Sittard]]
[[Categorie:Lijsten van voetbaltrainers van Nederlandse clubs|Trainers]]


text:
# Der Clou
Der Clou is een winkelcentrum in Berlijn. Het winkelcentrum werd in 1988 geopend en huisvest zo'n 40 winkels.

## Ligging
De Clou is gelegen in het district Reinickendorf in het gelijknamige stadsdeel in Berlijn. Het ligt in een driehoek begrenst door de Kurt-Schumacher-Damm is het noordwesten, de Schwarnweberstrasse in het noordoosten en de Kapweg in het zuiden.

## Geschiedenis
Het winkelcentrum, naar een ontwerp van het architectenbureau Sternecker/Starr, werd geopend in 1988. In 2003 werd het winkelcentrum uitgebreid en werden de ingangen en gevels gerenoveerd. Daarnaast werd de ingang van de metro geïntegreerd in het centrum. Op 26 mei 2011 werd het centrum weer heropend na een renovatie van 3 jaar volgens plannen van de architect Elmar Rottkamp.
Als gevolg van de sluiting van de luchthaven Tegel zijn er in 2021 nieuwbouwplannen ontwikkeld om het winkelcentrum te slopen en te vervangen voor een hoogbouwappartementencomplex.

## Gebruik
Het winkelcentrum met een oppervlakte van ca. 20.500 m² biedt ruimte aan zo'n 40 winkels, verdeeld over de begane grond en de eerste verdieping. De winkels bieden onder meer voeding, meubels, kleding en elektronica. Daarnaast is er ruimte voor horeca. Naast de winkels is er 2.500 m² aan praktijkruimte en kantoren, verdeeld over 4 verdiepingen. Hoofdhuurders van het winkelcentrum zijn Rewe, Saturn, Adler en DM. Het winkelcentrum heeft een eigen parkeergarage, die ruimte biedt aan 500 auto's.

## Eigendom en beheer
In 2007 werd het winkelcentrum gekocht door Catalyst Capital van Commerz GrundbesitzInvestmentgesellschaft mbH voor een bedrag van €  70 miljoen. Later werd het verkocht aan Aroundtown Property Holdings S.A. Eind 2018 werd het beheer overgenomen door Koprian IQ Management. Nadat dit bedrijf in financiële problemen kwam werd het beheer in juli 2022 overgenomen door door Multi Development. De parkeergarage wordt beheerd door Contipark.

title: Der Clou

wikitext:
[[Bestand:Der_Clou_(Berlin)_03.jpg|miniatuur|Winkelcentrum Der Clou in Berlijn]]
'''Der Clou''' is een winkelcentrum in [[Berlijn]]. Het winkelcentrum werd in 1988 geopend en huisvest zo'n 40 winkels.

== Ligging ==
De Clou is gelegen in het district [[Reinickendorf (district)|Reinickendorf]] in het gelijknamige stadsdeel in Berlijn. Het ligt in een driehoek begrenst door de Kurt-Schumacher-Damm is het noordwesten, de Schwarnweberstrasse in het noordoosten en de Kapweg in het zuiden.

== Geschiedenis ==
Het winkelcentrum, naar een ontwerp van het architectenbureau Sternecker/Starr,<ref name=":3">{{Citeer nieuws |titel=Platzda!: Folge 12: Der Kurt-Schumacher-Platz |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/folge-12-der-kurt-schumacher-platz-6994462.html |werk=Der Tagesspiegel Online |bezochtdatum=2024-09-19 |taal=de-DE}}</ref> werd geopend in 1988. In 2003 werd het winkelcentrum uitgebreid en werden de ingangen en gevels gerenoveerd. Daarnaast werd de ingang van de [[Kurt-Schumacher-Platz (metrostation)|metro]] geïntegreerd in het centrum.<ref name=":3" /> Op 26 mei 2011 werd het centrum weer heropend na een renovatie van 3 jaar volgens plannen van de architect Elmar Rottkamp.<ref>{{Citeer web |url=https://www.welt.de/regionales/berlin/article1536629/Grosse-Plaene-fuer-die-Cite-Foch.html |titel=Bauprojekt: Große Pläne für die Cité Foch - WELT |bezochtdatum=2024-09-19 |werk=DIE WELT |taal=de}}</ref>

Als gevolg van de sluiting van de [[Flughafen Berlin-Tegel|luchthaven Tegel]] zijn er in 2021 nieuwbouwplannen ontwikkeld om het winkelcentrum te slopen en te vervangen voor een hoogbouwappartementencomplex.<ref>{{Citeer web |url=https://www.t-online.de/region/berlin/news/id_90815460/berlin-einkaufszentrum-der-clou-droht-abriss-fuer-neue-hochhaeuser.html |titel=Berliner Einkaufszentrum droht Abriss |datum=2021-09-17 |bezochtdatum=2024-09-17 |werk=www.t-online.de |taal=de}}</ref><ref>{{Citeer nieuws |titel=Abrisspläne am Kurt-Schumacher-Platz: Diesem Berliner Einkaufszentrum droht das Ende |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/abrissplaene-am-kurt-schumacher-platz-diesem-berliner-einkaufszentrum-droht-das-ende-254929.html |werk=Der Tagesspiegel Online |bezochtdatum=2024-09-17 |taal=de-DE}}</ref>

== Gebruik ==
Het winkelcentrum met een oppervlakte van ca. 20.500 m² biedt ruimte aan zo'n 40 winkels, verdeeld over de begane grond en de eerste verdieping. De winkels bieden onder meer voeding, meubels, kleding en elektronica. Daarnaast is er ruimte voor horeca. Naast de winkels is er 2.500 m² aan praktijkruimte en kantoren, verdeeld over 4 verdiepingen.<ref name=":4">{{Citeer web |url=https://multi.eu/portfolio/der-clou-berlin/ |titel=DER CLOU BERLIN - Multi Corporation |datum=2022-10-12 |bezochtdatum=2024-09-17 |werk=Multi Corporation - Driving Value |taal=en-US}}</ref> Hoofdhuurders van het winkelcentrum zijn Rewe, Saturn, Adler en DM. Het winkelcentrum heeft een eigen parkeergarage, die ruimte biedt aan 500 auto's.

== Eigendom en beheer ==
In 2007 werd het winkelcentrum gekocht door Catalyst Capital<ref>{{Citeer web |url=https://www.iz.de/transaktionen/news/-die-catalyst-capital-hat-das-einkaufszentrum-der-clou-in...-66326 |titel=Die Catalyst Capital hat das Einkaufszentrum "Der Clou" in... |bezochtdatum=2024-09-17 |werk=https://www.iz.de |taal=de}}</ref> van Commerz GrundbesitzInvestmentgesellschaft mbH voor een bedrag van €  70 miljoen.<ref>{{Citeer web |url=https://www.seca.ch/sec/files/newsletter/pdf-news117/m_a_yearbook_2007.pdf |titel=M&A-Yearbook 2007 |achternaam=goetzpartners Corporate Finance GmbH |bezochtdatum=6-9-2024 |taal=de |archiefdatum=22-11-2009 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20091122193108/http://www.seca.ch/sec/files/newsletter/pdf-news117/M_A_Yearbook_2007.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Later werd het verkocht aan Aroundtown Property Holdings S.A. Eind 2018 werd het beheer overgenomen door Koprian IQ Management. Nadat dit bedrijf in financiële problemen kwam werd het beheer in juli 2022 overgenomen door door Multi Development.<ref name=":4"/> De parkeergarage wordt beheerd door Contipark.

== Externe link ==
* [https://derclouberlin.de/ Website van het winkelcentrum]

{{Appendix|2=
{{References}}
}}
{{Coor title dms|52|33|47.1|N|13|19|42.2|E|scale:50000_type:landmark_region:DE}}
[[Categorie:Winkelcentrum in Duitsland]]
[[Categorie:Economie in Berlijn]]
[[Categorie:Reinickendorf (district)]]


text:
# Podabrus umasakanus
Podabrus umasakanus is een keversoort uit de familie soldaatjes (Cantharidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 2002 gepubliceerd door Takahashi.

title: Podabrus umasakanus

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Podabrus umasakanus''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Soldaatjes|Cantharidae]] (Soldaatjes)
| geslacht = ''[[Podabrus]]''
| w-naam = ''Podabrus umasakanus''
| auteur = Takahashi
| datum = 2002
| haakjes =
| origineel =
}}

'''''Podabrus umasakanus''''' is een [[kevers|keversoort]] uit de familie [[soldaatjes]] (Cantharidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 2002 gepubliceerd door Takahashi.<ref>{{Brontabel|2010-Hallan}}</ref>

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|09}}

[[Categorie:Podabrus|umasakanus]]

title: Podabrus umasakanus

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Cantharidae (Soldaatjes)

Geslacht: Podabrus

title: Soort


text:
# Jan Kooi
Jan Kooi (circa 1840 – na 1884) was een korporaal van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL), afkomstig uit Ghana. Zijn naam wordt soms ook geschreven als Jan Kooij. Hij sprak zeer goed Nederlands en heeft ook een tijd in Nederland gewoond.

## Levensloop
Kooi is vermoedelijk ergens in de buurt van Elmina geboren, waar het KNIL hem rekruteerde. Er zijn geen gegevens over zijn geboorte- / overlijdensdatum bekend en waarschijnlijk is zijn (Nederlandse) naam bij aanwerving aan hem gegeven.
In 1878 werd Kooi per koninklijk besluit benoemd tot ridder 4e klasse in de Militaire Willems-Orde vanwege zijn prestaties gedurende een krijgstocht in 1877 in Atjeh (zie verder Atjehoorlog). Hij verdiende in zijn loopbaan verder nog een Eervolle Vermelding, de Atjeh-medaille 1873-1874 en het Ereteken voor Belangrijke Krijgsbedrijven. Kooi redde het leven van een zekere kapitein Baum in Atjeh in 1878 door twee Atjehers te doden, waarbij hij zelf gewond raakte. Voorts vernagelde hij tien vijandelijke kanonnen en korte tijd later redde hij tijdens een gevecht met de vijand het leven van een luitenant. Hiervoor ontving hij een beloning van 100 gulden. In 1879 wist hij, samen met twee andere Afrikaanse militairen, een aanval op een konvooi af te slaan.
Na zijn diensttijd zou Kooi in 1883 via Nederland terugkeren naar Elmina.

## Portret
Kooi is tegenwoordig vooral bekend om het portret dat Johan Conrad Leich in 1882 van hem schilderde toen hij in het Koloniaal Werfdepot te Harderwijk wachtte tot hij naar Elmina kon terugkeren. Trots draagt hij zijn vier Nederlandse dienstmedailles, waarvan de meest linkse is, Ridder van de Vierde Klasse van de Militaire Willems-Orde, die hij in 1878 ontving voor zijn dienst in de Tweede Atjeh-expeditie, onderdeel van de Atjeh-oorlog. Het portret bleef in het bezit van Leich, die het schonk aan Museum Bronbeek.
Kooi's collega's werden destijds ook geschilderd door andere Nederlandse schilders, met name Kees Pop die datzelfde jaar door Isaac Israels werd geschilderd., Eveneens als Kooi wachtte Pop tot hij naar Elmina kon terugkeren.

title: Jan Kooi

wikitext:
[[Bestand:Jan Kooi.jpg|thumb|Jan Kooi geschilderd door J.C. Leich]]
'''Jan Kooi''' (circa 1840 – na 1884) was een korporaal van het [[Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger]] (KNIL), afkomstig uit [[Ghana]]. Zijn naam wordt soms ook geschreven als '''Jan Kooij'''. Hij sprak zeer goed Nederlands en heeft ook een tijd in Nederland gewoond.

== Levensloop ==
Kooi is vermoedelijk ergens in de buurt van [[Elmina]] geboren, waar het KNIL hem rekruteerde. Er zijn geen gegevens over zijn geboorte- / overlijdensdatum bekend en waarschijnlijk is zijn (Nederlandse) naam bij aanwerving aan hem gegeven.

In 1878 werd Kooi per [[koninklijk besluit]] benoemd tot ridder 4e klasse in de [[Militaire Willems-Orde]] vanwege zijn prestaties gedurende een krijgstocht in 1877 in [[Atjeh]] (zie verder [[Atjehoorlog]]). Hij verdiende in zijn loopbaan verder nog een [[Eervolle Vermelding]], de [[Atjeh-medaille 1873-1874]] en het [[Ereteken voor Belangrijke Krijgsbedrijven]]. Kooi redde het leven van een zekere kapitein Baum in Atjeh in 1878 door twee Atjehers te doden, waarbij hij zelf gewond raakte. Voorts vernagelde hij tien vijandelijke kanonnen en korte tijd later redde hij tijdens een gevecht met de vijand het leven van een luitenant. Hiervoor ontving hij een beloning van 100 gulden. In 1879 wist hij, samen met twee andere Afrikaanse militairen, een aanval op een konvooi af te slaan.

Na zijn diensttijd zou Kooi in 1883 via Nederland terugkeren naar Elmina.

== Portret ==
Kooi is tegenwoordig vooral bekend om het portret dat [[Johan Conrad Leich]] in 1882 van hem schilderde toen hij in het [[Koloniaal Werfdepot]] te [[Harderwijk]] wachtte tot hij naar Elmina kon terugkeren. Trots draagt hij zijn vier Nederlandse dienstmedailles, waarvan de meest linkse is, Ridder van de Vierde Klasse van de Militaire Willems-Orde, die hij in 1878 ontving voor zijn dienst in de Tweede Atjeh-expeditie, onderdeel van de Atjeh-oorlog. Het portret bleef in het bezit van Leich, die het schonk aan [[Museum Bronbeek]].

Kooi's collega's werden destijds ook geschilderd door andere Nederlandse schilders, met name [[Kees Pop]] die datzelfde jaar door [[Isaac Israels]] werd geschilderd.<ref>[https://www.rijksmuseum.nl/nl/collectie/SK-A-4954 Portret van een gewonde KNIL-militair, Isaac Israels, 1882], ''[[Rijksmuseum Amsterdam|Rijksmuseum]]. [https://web.archive.org/web/20230331133457/https://www.rijksmuseum.nl/nl/collectie/SK-A-4954 Gearchiveerd] op 31 maart 2023.</ref>, Eveneens als Kooi wachtte Pop tot hij naar Elmina kon terugkeren.

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Kooi, Jan}}
[[Categorie:Ghanees persoon]]
[[Categorie:Militair in het KNIL]]
[[Categorie:Ridder in de Militaire Willems-Orde]]


text:
# Chrysichthys duttoni
Chrysichthys duttoni is een straalvinnige vissensoort uit de familie van de stekelmeervallen (Claroteidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1905 door Boulenger.

title: Chrysichthys duttoni

wikitext:
{{Taxobox straalvinnige
| titelweergave = cursief
| naam = ''Chrysichthys duttoni''
| afbeelding =
| orde = [[Siluriformes]]
| familie = [[Claroteidae]] (Stekelmeervallen)
| geslacht = ''[[Chrysichthys]]''
| w-naam = ''Chrysichthys duttoni''
| auteur = Boulenger
| datum = 1905
| haakjes =
| commons =
| species =
| rl-id = 182871
| status = LC
| statusbron = 2009
}}
'''''Chrysichthys duttoni''''' is een [[Straalvinnigen|straalvinnige]] [[vissen (dieren)|vissensoort]] uit de familie van de [[Claroteidae|stekelmeervallen (Claroteidae)]].<ref>{{Link FishBase species|genus=Chrysichthys|species=duttoni|month=02|year=2013}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1905 door Boulenger.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|02|27}}

[[Categorie:Claroteidae]]
[[Categorie:IUCN-status niet bedreigd]]

title: Chrysichthys duttoni · IUCN-status: Niet bedreigd (2009)

Stam: Chordata (Chordadieren)

Superklasse: Osteichthyes (Beenvisachtigen)

Klasse: Actinopterygii (Straalvinnigen)

Orde: Siluriformes

Familie: Claroteidae (Stekelmeervallen)

Geslacht: Chrysichthys

title: Soort

Portaal: Biologie · Vissen


text:
# Aleid van Herlaar
Aleid van Herlaar (1270/1275 - circa 1312) was een edelvrouw uit de familie Van Herlaar. Zij was vrouwe van de heerlijkheden Herlaar en Ameide.

## Levensloop
Aleid werd geboren als de dochter van de edelman Arnold van Herlaar († 1296/1298). Ze had nog een broer Dirk (†1305/1306) en zus Marina. Vader Arnold was rond 1286 heer van Ameide en de heerlijkheid Herlaar geworden nadat zijn vader Dirk van Herlaar was overleden. Arnold bezat even ten westen van het dorp Ameide het kasteel Huis Herlaar, dat tussen 1270 en 1280 door hem of zijn vader Dirk was gebouwd.

### Erfgename
Toen Arnold van Herlaar tussen 1296 en 1298 overleed, gingen zijn bezittingen naar zijn zoon Dirk. Als heer van Ameide stelde Dirk - waarschijnlijk noodgedwongen - in 1298 zijn kasteel in Ameide als open huis ter beschikking aan de Hollandse graaf Jan. Dirk overleed in 1305 of 1306 kinderloos en zijn bezittingen vererfden nu naar zijn zuster Aleid, die hierdoor vrouwe van Herlaar en Ameide werd. De heerlijkheid Herlaar was een allodiaal goed en dus haar volledig eigendom, terwijl Ameide een leengoed van het Sticht Utrecht betrof.

### Huwelijk
Aleid was ergens tussen 1285 en 1290 in het huwelijk getreden met Gerard van Loon (circa 1260 - 1323) en het echtpaar kreeg rond 1290 een zoon Gerard jr. Hierna kreeg het stel nog eens drie zonen: Dirk, Arnold en Johan. Mogelijk hadden ze ook een dochter: Agnes.
Het huwelijk tussen edelvrouw Aleid van Herlaar en ridder Gerard van Loon was in die zin opmerkelijk dat Gerard hoogstwaarschijnlijk een lagere status had dan zijn vrouw. Hij beschikte niet over eigen heerlijkheden, zoals Aleid. Om toch een geschikte huwelijkskandidaat te zijn voor de edelvrouw Aleid had hij vermoedelijk een groot vermogen. Het statusverschil tussen Aleid en Gerard uitte zich ook in de toenaam van hun kinderen: zij noemden zich niet Van Loon maar gebruikten de toenaam van hun moeder.
Nadat Aleid in 1306 de heerlijkheid Herlaar van haar broer Dirk had geërfd, droeg ze deze met de huizen Oud-Herlaar en Nieuw-Herlaar over aan haar echtgenoot Gerard, die nu dus heer van Herlaar werd. Zelf behield ze het leen van de heerlijkheid Ameide. Gerard verkocht de heerlijkheid Herlaar in 1315 aan Gerard van Horne, waarmee het oorspronkelijke stamgoed van het geslacht Van Herlaar dus in andere handen was gekomen.

### Overlijden
Aleids zoon Dirk (circa 1290/1295 - circa 1354) bevestigde op 18 juni 1312 dat hij door de bisschop van Utrecht was beleend met de heerlijkheid Ameide en het Huis Herlaar. Aleid was niet aanwezig bij dit leenverhef, dus zij zal kort voordien zijn overleden.
Waarom het bezit van Aleid niet is overgegaan op haar oudste zoon Gerard jr. is niet duidelijk. Mogelijk was deze zoon al eerder overleden of hij was het klooster ingegaan en daarmee buiten beeld geraakt.

title: Aleid van Herlaar

wikitext:
{{Infobox persoon
| naam           = Aleid van Herlaar
| titulatuur     = vrouwe van Herlaar en Ameide
| geboortedatum  = 1270/1275
| sterfdatum     = circa 1312
}}

'''Aleid van Herlaar''' ([[1270]]/[[1275]] - circa [[1312]]) was een edelvrouw uit de familie [[Van Herlaar]]. Zij was [[Heer (feodalisme)|vrouwe]] van de [[Heerlijkheid (bestuursvorm)|heerlijkheden]] [[Lijst van heren en vrouwen van Herlaar|Herlaar]] en [[Ameide (plaats)|Ameide]].

== Levensloop ==
Aleid werd geboren als de dochter van de edelman Arnold van Herlaar († 1296/1298). Ze had nog een broer Dirk (†1305/1306) en zus Marina. Vader Arnold was rond 1286 heer van Ameide en de heerlijkheid Herlaar geworden nadat zijn vader Dirk van Herlaar was overleden. Arnold bezat even ten westen van het dorp Ameide het kasteel [[Huis Herlaar]], dat tussen 1270 en 1280 door hem of zijn vader Dirk was gebouwd.
=== Erfgename ===
Toen Arnold van Herlaar tussen 1296 en 1298 overleed, gingen zijn bezittingen naar zijn zoon Dirk. Als heer van Ameide stelde Dirk - waarschijnlijk noodgedwongen - in 1298 zijn kasteel in Ameide als [[Open huisverdrag|open huis]] ter beschikking aan de Hollandse graaf [[Jan I van Holland|Jan]]. Dirk overleed in 1305 of 1306 kinderloos en zijn bezittingen vererfden nu naar zijn zuster Aleid, die hierdoor vrouwe van Herlaar en Ameide werd. De heerlijkheid Herlaar was een [[Allodium|allodiaal goed]] en dus haar volledig eigendom, terwijl Ameide een [[Leen (feodalisme)|leengoed]] van het [[Sticht Utrecht]] betrof.[[Bestand:Atlas Schoemaker-KASTELEN-2605-Kastelen, Ameyden (uitsnede).jpeg|miniatuur|Het Huis Herlaar bij Ameide, eigendom van Aleid]]

=== Huwelijk ===
Aleid was ergens tussen 1285 en 1290 in het huwelijk getreden met Gerard van Loon (circa 1260<ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Aart |voornaam=Ruud |titel=Herlaar en Vught, onderzoek aan een vermoeden (4) |url=https://deheerlijkheidherlaar.nl/wp-content/uploads/2024/06/Den-Heertgang-2011-nummer-1-1.pdf |jaargang= |tijdschrift=Den Heertgang |datum=2011 |pagina's=p. 25}}</ref> - 1323) en het echtpaar kreeg rond 1290 een zoon Gerard jr. Hierna kreeg het stel nog eens drie zonen: Dirk, Arnold en Johan. Mogelijk hadden ze ook een dochter: Agnes.

Het huwelijk tussen edelvrouw Aleid van Herlaar en ridder Gerard van Loon was in die zin opmerkelijk dat Gerard hoogstwaarschijnlijk een lagere status had dan zijn vrouw. Hij beschikte niet over eigen heerlijkheden, zoals Aleid. Om toch een geschikte huwelijkskandidaat te zijn voor de edelvrouw Aleid had hij vermoedelijk een groot vermogen. Het statusverschil tussen Aleid en Gerard uitte zich ook in de toenaam van hun kinderen: zij noemden zich niet Van Loon maar gebruikten de toenaam van hun moeder.

Nadat Aleid in 1306 de heerlijkheid Herlaar van haar broer Dirk had geërfd, droeg ze deze met de huizen [[Oud-Herlaar]] en [[Nieuw-Herlaar]] over aan haar echtgenoot Gerard, die nu dus heer van Herlaar werd. Zelf behield ze het leen van de heerlijkheid Ameide. Gerard verkocht de heerlijkheid Herlaar in 1315 aan [[Gerard I van Horne|Gerard van Horne]], waarmee het oorspronkelijke stamgoed van het geslacht Van Herlaar dus in andere handen was gekomen.

=== Overlijden ===
Aleids zoon Dirk (circa 1290/1295 - circa 1354) bevestigde op 18 juni 1312 dat hij door de [[bisschop]] van Utrecht was beleend met de heerlijkheid Ameide en het Huis Herlaar. Aleid was niet aanwezig bij dit [[Leenverheffing|leenverhef]], dus zij zal kort voordien zijn overleden.

Waarom het bezit van Aleid niet is overgegaan op haar oudste zoon Gerard jr. is niet duidelijk. Mogelijk was deze zoon al eerder overleden of hij was het [[Klooster (gebouw)|klooster]] ingegaan en daarmee buiten beeld geraakt.

{{Appendix|2=
*{{Citeer boek |titel=De Herlaars |achternaam=van Doornmalen |voornaam=Alois |uitgever=Uitgeverij Verloren |datum=2019 |pagina=pp. 87, 95, 99, 102-107, 112}}
*{{Citeer tijdschrift |achternaam=Will |voornaam=Paul |titel=De herkomst van de heren van Herlaer |url=https://ameide-tienhoven.nl/wp-content/uploads/2005/12/Nieuwsblad-HVAT-2005-4-klein_Deel2.pdf |jaargang= |tijdschrift=Nieuwsblad Historische Vereniging Ameide en Tienhoven |datum=2005 |pagina's=pp. 33-34}}
{{References}}
}}
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 13e eeuw]]
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 14e eeuw]]
[[Categorie:Heer van Ameide]]
[[Categorie:Heer van Herlaar]]

title: Algemene informatie

Titulatuur: vrouwe van Herlaar en Ameide

Overleden: circa 1312


text:
# Absurd toneel
Absurd toneel (ook anti-theater of nouveau théâtre) is een toneelgenre waarin de onlogische en irrationele aspecten van het leven benadrukt worden, vaak om de doelloosheid van het leven aan te tonen. Het absurd toneel werd populair in het eerste decennium na de Tweede Wereldoorlog, gelijktijdig met de absurdistische filosofische stroming.
In het absurd toneel wordt vaak uitgegaan van realistische karakters, situaties en theatrale conventies. Tijd, plaats en identiteit zijn vaak vaag en dubbelzinnig. Veelal wordt er een droomachtige of beangstigende sfeer geschapen en vinden er herhaaldelijke of onzinnige dialogen plaats.
De oorsprong van het absurd toneel ligt eigenlijk in het absurdisme in de filosofie. Dit is een afsplitsing van het existentialisme. De absurdistische filosoof Albert Camus (1913-1960) was van mening dat het leven betekenisloos is en dat het leven daarnaast onverklaarbaar is. Toch zijn er mensen die proberen het bestaan van de mens te doorgronden en dat heeft slechts lijden tot gevolg.
Camus schreef onder andere De mythe van Sisyphus. Door middel van dat werk is zijn filosofie af te leiden, namelijk dat het leven in zijn geheel geen betekenis heeft. Pas wanneer men dat beseft, is het mogelijk om als mens een positief bestaan te leiden. Naast literatuur schreef Camus ook toneelstukken, waaronder Caligula en De rechtvaardigen. De rechtvaardigen is een absurdistisch toneelstuk van Camus. Daarin zet hij de mens neer die een absurd bestaan leidt in een zoektocht naar rechtvaardigheid en invulling van het leven.
De Franse term voor absurd toneel, nouveau théâtre, werd geïntroduceerd door de toneelcriticus Martin Esslin, die het in 1962 als titel van een boek over het onderwerp gebruikte. Esslin zag als eerste het werk van deze toneelschrijvers als een artistieke parallel met de absurdistische filosofie van Albert Camus.
Een voorganger van absurd toneel is dadaïsme (vanaf het eind van de Eerste Wereldoorlog tot ongeveer 1920). Dit is een stroming waar absurdisme vaak mee vergeleken wordt. Absurdistische theatermakers hadden dan ook veel contacten met dadaïstische en surrealistische theatermakers, zoals Tristan Tzara en Andre Breton. In dadaïstisch theater worden, net als in absurd theater, tijd en identiteit vaak onbegrijpelijk neergezet, door middel van gewelddadige en willekeurige scènes. Daarnaast wordt gebruikgemaakt van onlogisch taalgebruik, bijvoorbeeld door het door elkaar gooien van zinsbouw, en personages zijn verwisselbaar. De droomwereld is hierbij de belangrijkste inspiratiebron en er wordt ook door middel van decor geprobeerd een droomachtig effect te scheppen.
Volgens Martin Esslin zijn de vier belangrijkste absurdische toneelschrijvers Eugène Ionesco, Samuel Beckett, Jean Genet en Arthur Adamov. Andere schrijvers die vaak met het absurd theater worden geassocieerd zijn Friedrich Dürrenmatt, Fernando Arrabal, Harold Pinter, Edward Albee, André Brink en Jean Tardieu.
Eugène Ionesco (1909-1994) schreef enkele belangrijke absurdistische toneelstukken. Daarin gebruikte hij typisch absurdistische thema's, zoals zinloosheid van het leven, de dood en waanzin. Een voorbeeld van zo'n toneelstuk is De Koning sterft. Centraal staat ook in dit stuk het leven dat geen doel heeft.
Het meest bekende absurdistische toneelstuk is waarschijnlijk wel Wachten op Godot. Dit stuk is in 1952 geschreven door Samuel Beckett. Dit is een goed voorbeeld om de kenmerken van het absurdistisch toneel te verduidelijken. Het gaat over twee mannen die wachten op Godot. De communicatie tussen deze twee personen loopt erg moeizaam. Wie Godot is, is niet bekend. Ook is de tijd onbekend. Het stuk gaat over twee dagen, maar hoelang de twee al wachten blijft een raadsel. Zoals in veel absurdistische toneelstukken zijn de personages niet eenduidig: ze nemen meermaals elkaars eigenschappen over en ook wisselen ze af en toe van hoed. Een ander kenmerk is dat er veel herhaling in voorkomt. Zo lijkt de tweede dag die gespeeld wordt, heel erg veel op de eerste dag. Ook in de tekst wordt er veel herhaald. Wat het verhaal nog eens extra absurd maakt, is dat de personages de tweede dag niets meer weten van wat er de eerste dag gebeurde.

title: Absurd toneel

wikitext:
'''Absurd toneel''' (ook '''anti-theater''' of '''nouveau théâtre''') is een toneelgenre waarin de onlogische en irrationele aspecten van het leven benadrukt worden, vaak om de doelloosheid van het leven aan te tonen. Het absurd toneel werd populair in het eerste decennium na de [[Tweede Wereldoorlog]], gelijktijdig met de [[absurdisme|absurdistische]] filosofische stroming.

In het absurd toneel wordt vaak uitgegaan van realistische karakters, situaties en theatrale conventies. Tijd, plaats en identiteit zijn vaak vaag en dubbelzinnig. Veelal wordt er een droomachtige of beangstigende sfeer geschapen en vinden er herhaaldelijke of onzinnige dialogen plaats.

De oorsprong van het absurd toneel ligt eigenlijk in het absurdisme in de filosofie. Dit is een afsplitsing van het [[existentialisme]]. De absurdistische filosoof [[Albert Camus]] (1913-1960) was van mening dat het leven betekenisloos is en dat het leven daarnaast onverklaarbaar is. Toch zijn er mensen die proberen het bestaan van de mens te doorgronden en dat heeft slechts lijden tot gevolg.

Camus schreef onder andere ''[[De mythe van Sisyphus]]''. Door middel van dat werk is zijn filosofie af te leiden, namelijk dat het leven in zijn geheel geen betekenis heeft. Pas wanneer men dat beseft, is het mogelijk om als mens een positief bestaan te leiden. Naast literatuur schreef Camus ook toneelstukken, waaronder ''Caligula'' en ''De rechtvaardigen''. ''De rechtvaardigen'' is een absurdistisch toneelstuk van Camus. Daarin zet hij de mens neer die een absurd bestaan leidt in een zoektocht naar rechtvaardigheid en invulling van het leven.

De Franse term voor absurd toneel, ''nouveau théâtre'', werd geïntroduceerd door de toneelcriticus [[Martin Esslin]], die het in 1962 als titel van een boek over het onderwerp gebruikte. Esslin zag als eerste het werk van deze toneelschrijvers als een artistieke parallel met de absurdistische filosofie van Albert Camus.

Een voorganger van absurd toneel is [[dadaïsme]] (vanaf het eind van de [[Eerste Wereldoorlog]] tot ongeveer 1920). Dit is een stroming waar absurdisme vaak mee vergeleken wordt. Absurdistische theatermakers hadden dan ook veel contacten met dadaïstische en [[surrealisme|surrealistische]] theatermakers, zoals [[Tristan Tzara]] en [[Andre Breton]]. In dadaïstisch theater worden, net als in absurd theater, tijd en identiteit vaak onbegrijpelijk neergezet, door middel van gewelddadige en willekeurige scènes. Daarnaast wordt gebruikgemaakt van onlogisch taalgebruik, bijvoorbeeld door het door elkaar gooien van zinsbouw, en personages zijn verwisselbaar. De droomwereld is hierbij de belangrijkste inspiratiebron en er wordt ook door middel van decor geprobeerd een droomachtig effect te scheppen.

Volgens Martin Esslin zijn de vier belangrijkste absurdische toneelschrijvers [[Eugène Ionesco]], [[Samuel Beckett]], [[Jean Genet]] en [[Arthur Adamov]]. Andere schrijvers die vaak met het absurd theater worden geassocieerd zijn [[Friedrich Dürrenmatt]], [[Fernando Arrabal]], [[Harold Pinter]], [[Edward Albee]], [[André Brink]] en [[Jean Tardieu]].

Eugène Ionesco (1909-1994) schreef enkele belangrijke absurdistische toneelstukken. Daarin gebruikte hij typisch absurdistische thema's, zoals zinloosheid van het leven, de dood en waanzin. Een voorbeeld van zo'n toneelstuk is ''De Koning sterft''. Centraal staat ook in dit stuk het leven dat geen doel heeft.

Het meest bekende absurdistische toneelstuk is waarschijnlijk wel ''Wachten op Godot''. Dit stuk is in 1952 geschreven door Samuel Beckett. Dit is een goed voorbeeld om de kenmerken van het absurdistisch toneel te verduidelijken. Het gaat over twee mannen die [[wachten op Godot]]. De communicatie tussen deze twee personen loopt erg moeizaam. Wie Godot is, is niet bekend. Ook is de tijd onbekend. Het stuk gaat over twee dagen, maar hoelang de twee al wachten blijft een raadsel. Zoals in veel absurdistische toneelstukken zijn de personages niet eenduidig: ze nemen meermaals elkaars eigenschappen over en ook wisselen ze af en toe van hoed. Een ander kenmerk is dat er veel herhaling in voorkomt. Zo lijkt de tweede dag die gespeeld wordt, heel erg veel op de eerste dag. Ook in de tekst wordt er veel herhaald. Wat het verhaal nog eens extra absurd maakt, is dat de personages de tweede dag niets meer weten van wat er de eerste dag gebeurde.

== Zie ook ==
* [[Absurdisme]]

{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Theatre of the Absurd|datum=20051030}}
}}

[[Categorie:Theaterterminologie]]


text:
# Aedeomyia furfurea
Aedeomyia furfurea is een muggensoort uit de familie van de steekmuggen (Culicidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1923 door Enderlein.

title: Aedeomyia furfurea

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Aedeomyia furfurea''
| afbeelding =
| orde = [[Tweevleugeligen|Diptera]] (Tweevleugeligen)
| onderorde = [[Muggen|Nematocera]] (Muggen)
| familie = [[Steekmuggen|Culicidae]] (Steekmuggen)
| geslacht = ''[[Aedeomyia]]''
| w-naam = ''Aedeomyia furfurea''
| auteur = Enderlein
| datum = 1923
| haakjes = ja
| species =
| commons =
}}
'''''Aedeomyia furfurea''''' is een [[muggen]]soort uit de familie van de [[Steekmuggen|steekmuggen (Culicidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Culicidae}} </ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1923 door Enderlein.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|06|21}}

[[Categorie:Steekmuggen]]

title: Aedeomyia furfurea

Orde: Diptera (Tweevleugeligen)

Onderorde: Nematocera (Muggen)

Familie: Culicidae (Steekmuggen)

Geslacht: Aedeomyia

title: Soort


text:
# Microcyclops linjanticus
Microcyclops linjanticus is een eenoogkreeftjessoort uit de familie van de Cyclopidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1928 door Kiefer.

title: Microcyclops linjanticus

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Microcyclops linjanticus''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] ([[Geleedpotigen]])
| klasse = [[Maxillopoda]]
| onderklasse = [[Eenoogkreeftjes|Copepoda]] ([[Eenoogkreeftjes]])
| orde = [[Cyclopoida]]
| familie = [[Cyclopidae]]
| geslacht = ''[[Microcyclops]]''
| w-naam = ''Microcyclops linjanticus''
| auteur = Kiefer
| datum = 1928
| haakjes = ja
| worms = 356721
}}
'''''Microcyclops linjanticus''''' is een [[eenoogkreeftjes]]soort uit de familie van de [[Cyclopidae]].<ref>Walter, T. Chad (2012). <i>Microcyclops linjanticus</i> (Kiefer, 1928). In: Walter, T.C., Boxshall, G. (2012). World Copepoda database. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=356721</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1928 door Kiefer.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|18}}

[[Categorie:Cyclopidae]]

title: Microcyclops linjanticus

Klasse: Maxillopoda

Onderklasse: Copepoda (Eenoogkreeftjes)

Orde: Cyclopoida

Familie: Cyclopidae

Geslacht: Microcyclops

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Monomorium advena
Monomorium advena is een mierensoort uit de onderfamilie van de Myrmicinae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1957 door Brown & Wilson.

title: Monomorium advena

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Monomorium advena''
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Mieren|Formicidae]] (Mieren)
| onderfamilie = [[Myrmicinae]]
| tribus = [[Solenopsidini]]
| geslacht = ''[[Monomorium]]''
| w-naam = ''Monomorium advena''
| auteur = Brown & Wilson
| datum = 1957
| haakjes  =
| commons =
| species = Monomorium advena
}}

'''''Monomorium advena''''' is een [[Mieren|mierensoort]] uit de onderfamilie van de [[Myrmicinae]].<ref>[http://www.antwiki.org/wiki/Monomorium_advena Vermelding van de soort op Antwiki (Geraadpleegd april 2013)]. [https://web.archive.org/web/20250518100031/https://www.antwiki.org/wiki/Monomorium_advena Gearchiveerd] op 18 mei 2025.</ref><ref>[http://www.antweb.org/description.do?genus=Monomorium&name=advena&rank=species Vermelding van de soort op Antweb (Geraadpleegd april 2013)]</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1957 door Brown & Wilson.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|13}}

[[Categorie:Monomorium]]

title: Monomorium advena

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Formicidae (Mieren)

Onderfamilie: Myrmicinae

Geslachtengroep: Solenopsidini

Geslacht: Monomorium

title: Soort


text:
# Nipponomeconema mutsuense
Nipponomeconema mutsuense is een rechtvleugelig insect uit de familie sabelsprinkhanen (Tettigoniidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1983 door Yamasaki.

title: Nipponomeconema mutsuense

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Nipponomeconema mutsuense''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Rechtvleugeligen|Orthoptera]] (Rechtvleugeligen)
| familie = [[Sabelsprinkhanen|Tettigoniidae]] (Sabelsprinkhanen)
| geslacht = ''[[Nipponomeconema]]''
| w-naam = ''Nipponomeconema mutsuense''
| auteur = Yamasaki
| datum = 1983
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Nipponomeconema mutsuense''''' is een [[rechtvleugeligen|rechtvleugelig insect]] uit de familie [[sabelsprinkhanen]] (Tettigoniidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1983 door Yamasaki.

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|9999-Orthoptera}} [bezocht 15 april 2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|04|22}}

[[Categorie:Sabelsprinkhanen]]

title: Nipponomeconema mutsuense

Orde: Orthoptera (Rechtvleugeligen)

Familie: Tettigoniidae (Sabelsprinkhanen)

Geslacht: Nipponomeconema

title: Soort


text:
# Spijkers en Spijkers
Spijkers en Spijkers is een Nederlands modeontwerpersduo bestaande uit de zussen Truus en Riet Spijkers.

## Profiel
De Nederlandse zussen Truus en Riet Spijkers, geboren op 12 maart 1970 te Hardenberg, studeerden in 1993 respectievelijk 1994 af aan de Hogeschool voor de Kunsten Arnhem (tegenwoordig ArtEZ geheten) afdeling modevormgeving, en volgden in 2000 de masteropleiding aan het Fashion Institute Arnhem. In het daaropvolgende jaar toonden ze hun collectie ‘Girlfriend’ aan de internationale modepers in Parijs.
Sinds de oprichting van hun modelabel in 2000 brengt het duo jaarlijks een Spring/Summer en Autumn/Winter collectie uit met shows in Parijs, Londen en Milaan. Tijdens de 13de editie van de Amsterdam International Fashion Week in juli 2010 heeft het ontwerpersduo hun tweede lijn onder de naam SIS gepresenteerd. In november 2010 is er bij Specsavers een brillenlijn ontwikkeld met de bekende kenmerken van Spijkers en Spijkers.
In 2012 lanceerde Bavaria de door het duo ontworpen V-dress, dress for Victory, speciaal voor het EK. Samen de oprichters van Alexander McQueen en Ghizlaine Shaoui
De creaties van Spijkers en Spijkers worden verkocht in Europa, het Midden-Oosten, het Verre Oosten, Australië en de Verenigde Staten.

## Prijzen
Het ontwerpersduo won de volgende prijzen:
- Cultuurfonds Mode Stipendium 2013 (Prins Bernhard Cultuurfonds)
- Cultuurprijs Gemeente Arnhem 2011: samen met het Museum voor Moderne Kunst Arnhem voor de tentoonstelling The mirror has two faces, Reflections of 10 years Spijkers en Spijkers
- Marie Claire Prix de la Mode 2010: beste nationale modeontwerpers
- Lucern Switserland 2002: GWAND Fashion Events Lucerne Swiss Textiles Award for up-coming Design - contest / catwalk show S/S 03 collection
- Amsterdam 1997: Robijn Fashion Award 1997 - 1e prijs contest/catwalk show collection “Controversy”[1]
- Hyeres France 1996: Festival des Jeunes Createurs - contest/ catwalk show collection “Today I wear a 3-dimensional composition”
- Bodyfashion 1993: 1st prize Lingerie and Allover Design Award (Award Riet Spijkers)
- Contec 1992: 1st prize Casual Designs (Award Truus Spijkers)

title: Spijkers en Spijkers

wikitext:
'''Spijkers en Spijkers''' is een [[Nederland]]s [[mode]]ontwerpersduo bestaande uit de zussen Truus en Riet Spijkers.

== Profiel ==
De Nederlandse zussen Truus en Riet Spijkers, geboren op 12 maart [[1970]] te [[Hardenberg (stad)|Hardenberg]], studeerden in 1993 respectievelijk 1994 af aan de [[Hogeschool voor de Kunsten Arnhem]] (tegenwoordig ArtEZ geheten) afdeling modevormgeving, en volgden in 2000 de masteropleiding aan het Fashion Institute Arnhem. In het daaropvolgende jaar toonden ze hun collectie ‘Girlfriend’ aan de internationale modepers in Parijs.

Sinds de oprichting van hun modelabel in 2000 brengt het duo jaarlijks een Spring/Summer en Autumn/Winter collectie uit met shows in [[Parijs]], [[Londen]] en [[Milaan (stad)|Milaan]]. Tijdens de 13de editie van de [[Amsterdam International Fashion Week]] in juli 2010 heeft het ontwerpersduo hun tweede lijn onder de naam ''SIS'' gepresenteerd. In november 2010 is er bij [[Specsavers]] een brillenlijn ontwikkeld met de bekende kenmerken van Spijkers en Spijkers.
In 2012 lanceerde Bavaria de door het duo ontworpen V-dress, dress for Victory, speciaal voor het EK. Samen de oprichters van Alexander McQueen en Ghizlaine Shaoui

De creaties van Spijkers en Spijkers worden verkocht in [[Europa (werelddeel)|Europa]], het [[Midden-Oosten]], het [[Verre Oosten]], [[Australië (land)|Australië]] en de [[Verenigde Staten]].

== Prijzen ==
Het ontwerpersduo won de volgende prijzen:
* Cultuurfonds Mode Stipendium 2013 ([[Prins Bernhard Cultuurfonds]])
* Cultuurprijs Gemeente Arnhem 2011: samen met het Museum voor Moderne Kunst Arnhem voor de tentoonstelling ''The mirror has two faces, Reflections of 10 years Spijkers en Spijkers''
* Marie Claire Prix de la Mode 2010: beste nationale modeontwerpers
* Lucern Switserland 2002: GWAND Fashion Events Lucerne Swiss Textiles Award for up-coming Design - contest / catwalk show S/S 03 collection
* Amsterdam 1997: Robijn Fashion Award 1997 - 1e prijs contest/catwalk show collection “Controversy”<ref>[http://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/archief/article/detail/2464352/1997/11/01/Tweeling-in-mode-wint-Robijn-Award.dhtml Tweeling in mode wint Robijn Award], ''Trouw'', 1 november 1997</ref>
* Hyeres France 1996: Festival des Jeunes Createurs - contest/ catwalk show collection “Today I wear a 3-dimensional composition”
* Bodyfashion 1993: 1st prize Lingerie and Allover Design Award (Award Riet Spijkers)
* Contec 1992: 1st prize Casual Designs (Award Truus Spijkers)

== Externe link ==
* [http://www.spijkersenspijkers.com/ Officiële website]

{{appendix}}
{{Authority control}}

[[Categorie:Nederlands modeontwerper]]
[[Categorie:Tweeling]]
[[Categorie:Duo]]


text:
# Bathygobius smithi
Bathygobius smithi is een straalvinnige vissensoort uit de familie van grondels (Gobiidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1999 door Fricke.

title: Bathygobius smithi

wikitext:
{{Taxobox straalvinnige
| titelweergave = cursief
| naam = ''Bathygobius smithi''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Baarsachtigen|Perciformes]] (Baarsachtigen)
| familie = [[Gobiidae]] (Grondels)
| geslacht = ''[[Bathygobius]]''
| auteur = Fricke
| datum = 1999
| haakjes =
| worms = 277637
}}
'''''Bathygobius smithi''''' is een [[straalvinnigen|straalvinnige]] [[vissen (dieren)|vissensoort]] uit de familie van [[Gobiidae|grondels]] (Gobiidae).<ref>{{Link FishBase species|genus=Bathygobius|species=smithi|month=10|year=2011}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1999 door Fricke.

{{Appendix}}
{{Beginnetje|biologie|2011|10|22}}

[[Categorie:Bathygobius|smithi]]

title: Bathygobius smithi

Orde: Perciformes (Baarsachtigen)

Familie: Gobiidae (Grondels)

Geslacht: Bathygobius

title: Soort


text:
# Lepidozona crockeri
Lepidozona crockeri is een keverslakkensoort uit de familie van de Ischnochitonidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1951 door Willett in Hertlein & Strong.

title: Lepidozona crockeri

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Lepidozona crockeri''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Weekdieren|Mollusca]] ([[Weekdieren]])
| klasse = [[Keverslakken|Polyplacophora]] ([[Keverslakken]])
| orde = [[Chitonida]]
| familie = [[Ischnochitonidae]]
| geslacht = ''[[Lepidozona]]''
| w-naam = ''Lepidozona crockeri''
| auteur = Willett in Hertlein & Strong
| datum = 1951
| haakjes = ja
| commons =
| species =
| worms = 386038
}}
'''''Lepidozona crockeri''''' is een [[keverslakken]]soort uit de familie van de [[Ischnochitonidae]].<ref>Schwabe, E. (2012). <i>Lepidozona crockeri</i> (Willett in Hertlein & Strong, 1951). Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=386038</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1951 door Willett in Hertlein & Strong.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|10}}

[[Categorie:Ischnochitonidae]]

title: Lepidozona crockeri

Stam: Mollusca (Weekdieren)

Klasse: Polyplacophora (Keverslakken)

Orde: Chitonida

Familie: Ischnochitonidae

Geslacht: Lepidozona

title: Soort


text:
# Nieuwe Feiten
Nieuwe Feiten is een Vlaams radioprogramma van Radio 1. Het wordt elke weekdag gepresenteerd door Lieven Vandenhaute.

## Geschiedenis
Het programma startte onder de naam Nieuwe Feyten, naar de eerste presentator Flip Feyten.

## Inhoud
In Nieuwe Feiten gaat Vandenhaute op zoek naar opmerkelijk nieuws van de dag.
Het programma werd in januari 2014 naar het middaguur verplaatst, waar het voorheen van 19u tot 20u stond geprogrammeerd. In 2018 werd Vandenhaute kortstondig vervangen door Jan Hautekiet en Koen Fillet, toen Vandenhaute zelf enige tijd met een knieblessure kampte.
Sinds 2018 zijn de afleveringen van het radioprogramma ook in een podcastversie beschikbaar.

## Rubrieken
Lijst van terugkerende rubrieken, die vaak eens per week, op een vaste dag terugkeren:
- Held van de Week
- Het Ontbreekwoordenboek (tot juni 2024 met Rick de Leeuw, vanaf september 2024 met Wouter Deprez)[4]
- Joeri Buiten (met Joeri Cortens)[5]
- Vraag het aan Rika (met relatie-expert Rika Ponnet)
- De ontdekking van België en Examen Vlaams met een Nederlandse correspondent (eerst Sander Van Hoorn, sinds 2023 Annelies Bontjes)
- Coucou de France, met komiek Alex Vizorek
- Coucou de Namur (vanaf 2023), met journalist Christophe Deborsu
- De Vrijdagquiz (voorheen Woensdagquiz)
- London calling, met Lia Van Bekhoven.

Terugkerende onderwerpen zijn ook taal, dieren, planten of andere concrete natuurwetenschappelijke of maatschappelijke vragen, waarvoor dan telkens een expert opgebeld wordt.
Vaak wordt ingespeeld op de actualiteit.

### Middagjournaal
Het programma Nieuwe Feiten eindigt altijd met de rubriek Middagjournaal, waarin een "boeiende gast" vijf opeenvolgende dagen in een radiocolumn van een vijftal minuten persoonlijke overwegingen ventileert, vaak humoristisch.
Bekende terugkerende gasten zijn Nico Dijkshoorn, Jovanka Steele, cabaretduo Grof Geschud, Bas Birker en Johan Terryn. In eerdere jaargangen waren dit onder andere Dominee Gremdaat en San F. Yezerskiy.

title: Nieuwe Feiten

wikitext:
{{Infobox radioprogramma
| titel        = Nieuwe Feiten
| foto         =
| onderschrift =
| presentatie  = [[Lieven Vandenhaute]]
| dj           =
| sidekick     =
| producer     =
| nieuwslezer  =
| muziekgenre  =
| type         = Nieuwsprogramma
| tijdstip     = 19u-20u (2010-2014)<br>12u-13u (2014-)
| omroep       = [[VRT]]
| radiostation = [[Radio 1 (Vlaanderen)|Radio 1]]
| periode      = 2010-
}}
'''''Nieuwe Feiten''''' is een Vlaams radioprogramma van [[Radio 1 (Vlaanderen)|Radio 1]]. Het wordt elke weekdag gepresenteerd door [[Lieven Vandenhaute]].

==Geschiedenis==
Het programma startte onder de naam [[Nieuwe Feyten]], naar de eerste presentator Flip Feyten.

==Inhoud==
In ''Nieuwe Feiten'' gaat Vandenhaute op zoek naar opmerkelijk nieuws van de dag.

Het programma werd in januari 2014 naar het middaguur verplaatst, waar het voorheen van 19u tot 20u stond geprogrammeerd.<ref name=":0" /><ref>{{Citeer web |url=https://focus.knack.be/uncategorized/nieuwe-radio1-programmatie-schenkt-meer-aandacht-aan-cultuur/ |titel=Nieuwe Radio1-programmatie schenkt meer aandacht aan cultuur |datum=2014-01-23 |bezochtdatum=2023-11-02 |werk=Focus |taal=nl-NL}}</ref> In 2018 werd Vandenhaute kortstondig vervangen door [[Jan Hautekiet]] en [[Koen Fillet]], toen Vandenhaute zelf enige tijd met een knieblessure kampte.<ref>{{Citeer web |url=https://pub.be/nl/radio-1-start-het-najaar-nieuw-en-vertrouwd/ |titel=Radio 1 start het najaar nieuw en vertrouwd |achternaam=redactie |datum=2018-08-30 |bezochtdatum=2023-11-02 |werk=PUB |taal=nl-NL}}</ref>

Sinds 2018 zijn de afleveringen van het radioprogramma ook in een podcastversie beschikbaar.

==Rubrieken==
Lijst van terugkerende rubrieken, die vaak eens per week, op een vaste dag terugkeren:
* ''Held van de Week''
* ''Het Ontbreekwoordenboek'' (tot juni 2024 met [[Rick de Leeuw]], vanaf september 2024 met [[Wouter Deprez]])<ref>{{Citeer web |url=https://www.weekvanhetnederlands.org/agenda/rick-de-leeuw-en-ruud-hendrickx-presenteren-het-grote-ontbreekwoordenboek/ |titel=Rick de Leeuw en Ruud Hendrickx presenteren ‘Het grote ontbreekwoordenboek’ {{!}} Week van het Nederlands |bezochtdatum=2023-11-02 |werk=www.weekvanhetnederlands.org}}</ref>
* ''Joeri Buiten'' (met [[Joeri Cortens]])<ref>{{Citeer web |url=https://www.natuurpunt.be/nieuws/nieuwe-rubriek-joeri-buiten-op-radio-1-nieuwe-feiten-20230110 |titel=Nieuwe rubriek 'Joeri Buiten' op Radio 1 Nieuwe Feiten |bezochtdatum=2023-11-02 |werk=Natuurpunt |taal=nl}}</ref>
* ''Vraag het aan Rika'' (met relatie-expert [[Rika Ponnet]])
* ''De ontdekking van België'' en ''Examen Vlaams'' met een Nederlandse correspondent (eerst [[Sander van Hoorn|Sander Van Hoorn]], sinds 2023 [[Annelies Bontjes]])
* ''Coucou de France'', met komiek [[Alex Vizorek]]
* ''Coucou de Namur'' (vanaf 2023), met journalist [[Christophe Deborsu]]
* De ''Vrijdagquiz'' (voorheen ''Woensdagquiz'')
* ''London calling'', met [[Lia van Bekhoven|Lia Van Bekhoven]].
Terugkerende onderwerpen zijn ook taal, dieren, planten of andere concrete natuurwetenschappelijke of maatschappelijke vragen, waarvoor dan telkens een expert opgebeld wordt.
Vaak wordt ingespeeld op de actualiteit.

=== Middagjournaal ===
Het programma ''Nieuwe Feiten'' eindigt altijd met de rubriek ''Middagjournaal'', waarin een "boeiende gast"<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20140123_00943398 |titel=Radio 1 maakt nieuw logo en opvolger van ‘Joos’ bekend |datum=2014-01-23 |bezochtdatum=2023-11-02 |werk=Het Nieuwsblad |taal=nl-BE}}</ref> vijf opeenvolgende dagen in een [[radiocolumn]] van een vijftal minuten persoonlijke overwegingen ventileert, vaak humoristisch.

Bekende terugkerende gasten zijn [[Nico Dijkshoorn]], [[Jovanka Steele]], cabaretduo [[Grof Geschud]], [[Bas Birker]] en [[Johan Terryn]]. In eerdere jaargangen waren dit onder andere [[Dominee Gremdaat]] en [[San F. Yezerskiy]].

== Externe link ==
* [https://radio1.be/programmagids/nieuwe-feiten Officiële website]

{{Appendix}}
[[Categorie:Radioprogramma van Radio 1 (Vlaanderen)]]
[[Categorie:Vlaamse podcast]]

title: Nieuwe Feiten

Presentatie: Lieven Vandenhaute

Type programma: Nieuwsprogramma

title: Uitzendingen

Omroep: VRT

Zender: Radio 1

Portaal: Media


text:
# Santa Maria della Vittoria
De Basilica di Santa Maria della Vittoria is een kleine basiliek in Rome. De kerk staat aan de Via Venti Settembre.
De bouw van de kerk startte in 1605 en de kerk werd gewijd aan de heilige Paulus. Na de katholieke overwinning in de Slag op de Witte Berg in 1620 werd de kerk gewijd aan de maagd Maria. Het gebouw is ontworpen door barokarchitect Carlo Maderno.
De kerk is vooral beroemd vanwege het beeld dat Gian Lorenzo Bernini voor deze kerk maakte, de zogenaamde Extase van Teresa. Het beeld wordt beschouwd als een van zijn meesterwerken.
De Santa Maria della Vittoria is het enige kerkgebouw in Rome voorkomend in de film Angels & Demons, waarvan de originele locatie is gebruikt bij de opnames.

## Titelkerk
- 2006-heden: Seán Patrick O'Malley, aartsbisschop van Boston. Eerder was de kerk lang titelkerk van de vooraanstaande kardinaal Giuseppe Siri.

- Interieur
- Extase van de heilige Theresa

Sant'Agnese fuori le mura ·
Sant'Agnese in Agone ·
Sant'Agostino ·
Sant'Alberto Magno ·
Basilica di Santa Anastasia ·
Sant'Andrea al Quirinale ·
Sant'Andrea delle Fratte ·
Sant'Andrea della Valle ·
Sant'Andrea in Via Flaminia ·
Sant'Angela Merici ·
Santi Angeli Custodi a Città Giardino ·
Sant'Anselmo all'Aventino ·
Sant'Antonio da Padova all'Esquilino ·
Sant'Antonio da Padova in Via Tuscolana ·
Sant’Antonio di Padova a Circonvallazione Appia ·
Sant'Antonio in Campo Marzio ·
Sant'Apollinare alle Terme Neroniane-Alessandrine ·
Sant'Atanasio ·
Sant'Atanasio a Via Tiburtina ·
Santi Aquila e Priscilla ·
Santa Balbina ·
San Bernardo alle Terme ·
Santi Bonifacio e Alessio ·
San Callisto ·
San Camillo de Lellis ·
San Carlo ai Catinari ·
San Carlo al Corso ·
Basiliek van Santa Cecilia in Trastevere ·
San Cesareo in Palatio ·
Santa Chiara a Vigna Clara ·
San Clemente ·
San Corbiniano ·
Santi Cosma e Damiano in Via Sacra ·
San Crisogono ·
Santa Croce in Gerusalemme ·
Santa Croce in Via Flaminia ·
Sacro Cuore di Cristo Re ·
Sacro Cuore di Gesù ·
Sacro Cuore di Gesù agonizzante a Vitinia ·
Dio Padre Misericordioso ·
Santi XII Apostoli ·
San Domenico di Guzman ·
Santi Domenico e Sisto ·
Sant'Elena fuori Porta Prenestina ·
Sant'Eligio dei Ferrari ·
Sant'Emerenziana a Tor Fiorenza ·
Sant'Eugenio ·
Sant'Eusebio ·
Santi Fabiano e Venanzio a Villa Fiorelli ·
San Felice da Cantalice a Centocelle ·
Santa Francesca Romana ·
San Francesco a Ripa ·
San Francesco di Paola ai Monti ·
Friezenkerk ·
San Frumenzio ai Prati Fiscali ·
Il Gesù ·
Gesù Divino Lavoratore ·
San Giacomo in Augusta ·
San Gioacchino ai Prati di Castello ·
Santi Gioacchino e Anna al Tuscolano ·
San Giovanni a Porta Latina ·
San Giovanni Bosco in via Tuscolana ·
San Giovanni Crisostomo a Monte Sacro Alto ·
San Giovanni dei Fiorentini ·
Santi Giovanni e Paolo ·
Santi Giovanni Evangelista e Petronio ·
San Giovanni Maria Vianney ·
San Girolamo dei Croati ·
San Giuliano Martire ·
San Giustino ·
Gran Madre di Dio ·
San Gregorio Magno al Celio ·
San Gregorio Magno alla Magliana Nuova ·
San Gregorio VII ·
Sant'Ignazio ·
Sint-Jan van Lateranen ·
Sint-Juliaan-der-Vlamingen ·
San Leonardo da Porto Maurizio ·
San Leone I ·
San Liborio ·
San Lorenzo in Damaso ·
San Lorenzo in Lucina ·
San Lorenzo in Panisperna ·
San Luca a Via Prenestina ·
San Luigi dei Francesi ·
Santuario della Madonna del Divino Amore ·
Madonna dell'Archetto -
Santi Marcellino e Pietro ·
San Marcello al Corso ·
San Marco ·
Santa Maria ai Monti ·
Santa Maria Ausiliatrice in Via Tuscolana ·
Santa Maria Consolatrice al Tiburtino ·
Santa Maria degli Angeli e dei Martiri ·
Santa Maria dei Miracoli en Santa Maria in Montesanto ·
Santa Maria dell'Anima ·
Santa Maria della Pace ·
Santa Maria della Salute a Primavalle ·
Santa Maria della Scala ·
Santa Maria della Vittoria ·
Santa Maria delle Grazie a Via Trionfale ·
Santa Maria del Popolo ·
Santa Maria del Suffragio ·
Santa Maria di Monserrato ·
Santa Maria Domenica Mazzarello ·
Santa Maria Goretti ·
Santa Maria Immacolata a Grottarossa ·
Santa Maria in Aquiro ·
Santa Maria in Aracoeli ·
Santa Maria in Campitelli ·
Santa Maria in Cappella ·
Santa Maria in Domnica ·
Santa Maria in Transpontina ·
Santa Maria in Trastevere ·
Santa Maria in Trivio ·
Santa Maria in Vallicella ·
Santa Maria in Via ·
Santa Maria in Via Lata ·
Santa Maria Liberatrice a Monte Testaccio ·
Santa Maria Madre della Providenza a Monte Verde ·
Santa Maria Madre del Redentore a Tor Bella Monaca ·
Basiliek van Santa Maria Maggiore ·
Santa Maria Regina degli Apostoli alla Montagnola ·
Santa Maria Regina Mundi a Torre Spaccata ·
Santa Maria sopra Minerva ·
Santa Beata Maria Vergine Addolorata a piazza Buenos Aires ·
San Martino ai Monti ·
Natività di Nostro Signore Gesù Cristo a Via Gallia ·
Santi Nereo e Achilleo ·
San Nicola in Carcere ·
Santissimo Nome di Maria al Foro Traiano ·
Nostra Signora del Sacro Cuore ·
Ognissanti in Via Appia Nuova ·
Sant'Onofrio ·
Sint-Pancratiusbasiliek ·
Pantheon (Rome) ·
San Patrizio ·
Sint-Anna in Lateranen ·
Sint-Paulus buiten de Muren ·
Sint-Pietersbasiliek ·
Santi Pietro e Paolo a Via Ostiense ·
San Pietro in Montorio ·
San Pietro in Vincoli ·
Santa Prassede ·
Preziosissimo Sangue di Nostro Signore Gesù Cristo ·
Santa Prisca ·
Santa Pudenziana ·
Santi Quattro Coronati ·
Santi Quirico e Giulitta ·
Santissimo Redentore e Sant'Alfonso in Via Merulana ·
Santa Sabina ·
San Salvatore in Lauro ·
Sint-Sebastiaan buiten de Muren ·
San Silvestro in Capite ·
Santi Simone e Giuda Taddeo a Torre Angela ·
Sixtijnse Kapel ·
Santa Sofia a Via Boccea ·
Santa Susanna ·
Tempietto van San Pietro in Montorio ·
Santa Teresa al Corso d’Italia ·
Trinità dei Monti ·
Sant’Ugo ·
Beata Vergine Maria del Monte Carmelo a Mostacciano ·
Basilica di San Vitale

title: Santa Maria della Vittoria

wikitext:
{{Infobox kerk
| naam              = Santa Maria della Vittoria
| afbeelding        = Santa Maria della Vittoria in Rome - Front.jpg
| onderschrift      = Voor- en zijgevel van de Santa Maria della Vittoria
| plaats            = [[Rome (stad)|Rome]]
| bouwjaar          = 1605 - 1620
| renovatie         =
| sloopjaar         =
| opgedragen        = [[Maria (moeder van Jezus)|Heilige Maria]]
| begraafplaats     =
| periode           =
| architect         = [[Carlo Maderno]]
| titelkardinaal    = [[Seán Patrick O'Malley]], [[aartsbisschop]]
| bouwmethode       = [[Barokarchitectuur|Barok]]
| bouwmateriaal     =
| afmeting          = 35 m lang<br />19 m breed
| toren             =
| vrijstaande klokkentoren =
| klokkentoren      =
| portaal           =
| koor              =
| schip             =
| preekstoel        =
| doopvont          =
| altaar            =
| zitplaatsen       =
| diverse           =
}}

De '''Basilica di Santa Maria della Vittoria''' is een kleine [[basiliek]] in [[Rome (stad)|Rome]]. De kerk staat aan de [[Via Venti Settembre]].

De bouw van de kerk startte in 1605 en de kerk werd gewijd aan de heilige [[Paulus (apostel)|Paulus]]. Na de katholieke overwinning in de [[Slag op de Witte Berg]] in 1620 werd de kerk gewijd aan de maagd Maria. Het gebouw is ontworpen door barokarchitect [[Carlo Maderno]].

De kerk is vooral beroemd vanwege het beeld dat [[Gian Lorenzo Bernini]] voor deze kerk maakte, de zogenaamde [[Extase van Teresa]]. Het beeld wordt beschouwd als een van zijn meesterwerken.

De Santa Maria della Vittoria is het enige kerkgebouw in Rome voorkomend in de film [[Angels & Demons]], waarvan de originele locatie is gebruikt bij de opnames.

== Titelkerk ==
* 2006-heden: [[Seán Patrick O'Malley]], [[aartsbisschop]] van [[Boston (Massachusetts)|Boston]]. Eerder was de kerk lang titelkerk van de vooraanstaande kardinaal [[Giuseppe Siri]].

<gallery widths="200" heights="300">
Bestand:Santa Maria della Vittoria in Rome - Interior.jpg|Interieur
Bestand:Ecstasy of St. Teresa HDR.jpg|Extase van de heilige Theresa
</gallery>

{{Navigatie kerken Rome}}
{{Commons|Santa Maria della Vittoria}}
{{Coor title dms|41|54|17|N|12|29|39|E|region:IT_type:landmark}}

[[Categorie:Titelkerk|Maria della Vittoria]]
[[Categorie:Barokkerk|Maria della Vittoria]]
[[Categorie:Kerkgebouw in Rome|Maria della Vittoria]]

title: Santa Maria della Vittoria

Plaats: Rome

Gewijd aan: Heilige Maria

title: Architectuur

Architect(en): Carlo Maderno

Bouwmethode: Barok

Afmeting: 35 m lang · 19 m breed

title: Kerkprovincie

Titulair kardinaal: Seán Patrick O'Malley, aartsbisschop

Kerkprovincie: Officiële website · (en) Atlas Obscura-pagina ·

Portaal: Christendom


text:
# Machimus decipiens
Machimus decipiens is een vliegensoort uit de familie van de roofvliegen (Asilidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1980 door Theodor.

title: Machimus decipiens

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Machimus decipiens''
| afbeelding =
| orde = [[Diptera]] (Tweevleugeligen)
| onderorde = [[Vliegen (dieren)|Brachycera]] (Vliegen)
| familie = [[Roofvliegen|Asilidae]] (Roofvliegen)
| geslacht = ''[[Machimus]]''
| w-naam = ''Machimus decipiens''
| auteur = Theodor
| datum = 1980
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Machimus decipiens''''' is een [[Vliegen (dieren)|vliegen]]soort uit de familie van de [[Roofvliegen|roofvliegen (Asilidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Asilidae}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1980 door Theodor.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|28}}

[[Categorie:Machimus|decipiens]]

title: Machimus decipiens

Onderorde: Brachycera (Vliegen)

Familie: Asilidae (Roofvliegen)

Geslacht: Machimus

title: Soort


text:
# Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2002
De Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2002 (Wiv 2002) vormde tot 1 mei 2018 het wettelijke kader voor de Nederlandse geheime diensten, met name de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD). De wet regelde de bijzondere bevoegdheden van deze diensten en het toezicht door de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD).
Deze wet werd per 1 mei 2018 vervangen door de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017, die op 1 september 2017 al deels in werking trad.

## Algemeen
De Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) uit 2002 was de opvolger van de oude Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten uit 1987. Voordien werden de taken van de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD), de Buitenlandse Inlichtingendienst (BID) en de militaire inlichtingendiensten, alsmede hun onderlinge samenwerking geregeld door een als 'Vertrouwelijk' geclassificeerd koninklijk besluit uit 1949, dat pas in 1972 gepubliceerd werd.
Met de invoering in 2002 van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten werd de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD) omgedoopt tot Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD). De BVD was voorheen alleen bevoegd op het gebied van binnenlandse veiligheid, het verzamelen van inlichtingen uit en over het buitenland werd gedaan door de Inlichtingendienst Buitenland (IDB). Deze dienst werd na heftige interne twisten in 1994 opgeheven. De buitenlandse inlichtingentaak werd uiteindelijk overgedragen aan de BVD, die daarmee tot een gecombineerde inlichtingen- en veiligheidsdienst werd, wat in de nieuwe naam tot uitdrukking werd gebracht.
Met de nieuwe wet werd tegelijk de naam van de Militaire Inlichtingendienst (MID) veranderd in Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD), om daarmee ook de militaire veiligheidstaak van deze dienst weer te geven. Bovendien nam de nieuwe MIVD een deel van de buitenlandse inlichtingentaak van de opgeheven IDB over.
De civiele AIVD en de militaire MIVD kregen met de nieuwe Wiv allebei dezelfde bijzondere bevoegdheden voor het verrichten van onderzoek en het vergaren van inlichtingen, zij het elk gericht op hun eigen specifieke taken. Deze worden hieronder nader genoemd.
Daarnaast regelde de wet nog de functie van Coördinator Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten, de jaarlijkse verslaglegging, de geheimhouding, bewaring en de interne en externe uitwisseling van gegevens, alsmede het recht op inzage daarvan.

## Bijzondere bevoegdheden
Op basis van de Wiv 2002 waren zowel de AIVD als de MIVD bevoegd tot:
- Het observeren en volgen van personen, al dan niet met behulp van apparatuur (art. 20)
- Het onder een dekmantel verzamelen van informatie en het beschermen van nationale belangen (art. 21)
- Het doorzoeken van besloten plaatsen en gesloten voorwerpen, al dan niet met behulp van technische hulpmiddelen. Hiertoe is toestemming van de minister van Binnenlandse Zaken, resp. Defensie vereist (art. 22).
- Het heimelijk openen van brieven e.d., maar alleen na verkregen toestemming van de rechtbank Den Haag (art. 23).
- Het binnendringen in een "geautomatiseerd werk", al dan niet met behulp van technische hulpmiddelen, valse signalen, valse sleutels of valse hoedanigheid. Hiertoe is toestemming van de minister van Binnenlandse Zaken, resp. Defensie vereist (art. 24).
- Het gericht aftappen, ontvangen, opnemen en afluisteren van elke vorm van gesprek of telecommunicatie. Ook dit mag alleen met toestemming van de betrokken minister (art. 25).
- Het afluisteren van niet-kabelgebonden telecommunicatie die zijn oorsprong of bestemming in andere landen heeft. Hiervoor is geen toestemming van een minister vereist, maar wel voor het op namen, nummers en trefwoorden doorzoeken ervan. Dit laatste geldt eveneens voor niet-kabelgebonden communicatie waarbij verzender en ontvanger zich in Nederland bevinden (art. 26 & 27).
- Het bij telecomaanbieders opvragen van de verkeers- en abonneegegevens (naam, adres e.d.) van een bepaalde gebruiker. Hiervoor is geen toestemming van een minister vereist en de betreffende bedrijven zijn verplicht om de gevraagde gegevens te verstrekken (art. 28 & 29).

Het uitoefenen van al deze bevoegdheden is gebonden aan een reeks van voorwaarden die in de wet nader worden genoemd. De meer ingrijpende opsporingsbevoegdheden staan buiten de inlichtingendienst bekend als Bijzondere opsporingsbevoegdheden. Bovendien is de uitoefening van deze bijzondere bevoegdheden alleen geoorloofd als de benodigde gegevens niet of niet tijdig via openbare informatiebronnen verzameld kunnen worden.
Wanneer een onderzoek plaatsvindt naar data, moet de AIVD bovendien toestemming krijgen van de beheerder van die gegevens, tenzij het gaat om politie, justitie, douane en telecomaanbieders. Deze zijn tot medewerking verplicht.
Een onderzoek kan verder alleen worden gestart door middel van een opdracht van de Minister van Binnenlandse zaken, hoewel bij inlichtingenwerving met betrekking tot het buitenland daarnaast de premier en de ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie betrokken kunnen worden voor het bepalen van de onderwerpen van het onderzoek.
Voor het uitoefenen van bovenstaande bevoegdheden hebben medewerkers toegang tot alle plaatsen die nodig zijn om bijv. "observatie- en registratiemiddelen" aan te brengen. De ambtenaren van de AIVD en de MIVD bezitten geen bevoegdheid tot het opsporen van strafbare feiten en dragen geen wapens.
Toestemming voor uitoefening van de bijzondere bevoegdheden mag alleen worden gegeven als sprake is van:
- Noodzakelijkheid (de methode is nodig voor de inlichtingen- of veiligheidstaak)
- Proportionaliteit (de middelen staan in verhouding tot het te bereiken doel)
- Subsidiariteit (het doel kan niet met minder zware middelen bereikt worden)

In 2010 liet het ministerie van Binnenlandse Zaken mede namens het ministerie van Defensie aan de Tweede Kamer weten dat er in het jaar 2009 in totaal 1078 taps zijn uitgezet door de AIVD en 53 door de MIVD. Daarbij is niet duidelijk gemaakt of het hierbij gaat om telefoon- of internettaps, dan wel of gebruik is gemaakt van microfoons om gesprekken op te vangen.

## Taken van de AIVD
Voor de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) noemt de wet de volgende taken, die ook wel worden aangeduid met de letter waaronder ze in artikel 6 genoemd worden:
- A-taak: Het verrichten van onderzoek naar organisaties en personen die aanleiding geven tot het ernstige vermoeden dat zij een gevaar vormen voor de democratische rechtsorde, de veiligheid van de staat of voor andere gewichtige belangen van de staat;
- B-taak: Het verrichten van veiligheidsonderzoeken naar kandidaten voor vertrouwensfuncties (deze taak is apart uitgewerkt in de Wet veiligheidsonderzoeken);
- C-taak: Het bevorderen van beveiligingsmaatregelen, waaronder maatregelen ter beveiliging van die onderdelen van overheid en bedrijfsleven die van vitaal belang zijn voor de instandhouding van het maatschappelijk leven;
- D-taak: Het verrichten van onderzoek naar andere landen ten aanzien van onderwerpen die door de minister-president, de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de minister van Defensie gezamenlijk zijn aangewezen.
- E-taak: Dreigings- en risico-analyses opstellen met betrekking tot personen, zaken en plaatsen van het rijk.

## Taken van de MIVD
Voor de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) noemt de wet de volgende taken, die ook wel worden aangeduid met de letter waaronder zij in art. 7 worden opgesomd:
- A-taak: Inlichtingen verzamelen over het militaire potentieel van andere landen, om het eigen leger beter te kunnen inrichten en benutten.
- B-taak: Veiligheidsonderzoeken doen naar kandidaten voor vertrouwelijke functies bij Defensie en toeleveranciers van Defensie.
- C-taak: Informatie verzamelen ter preventie van activiteiten die de veiligheid of de paraatheid van de krijgsmacht schaden (ook wel aangeduid als de veiligheids- of contra-inlichtingentaak).
- D-taak: Maatregelen nemen om de veiligheid en de paraatheid van de krijgsmacht te beschermen, waaronder de beveiliging van geheime militaire informatie.
- E-taak: Het doen van onderzoek betreffende andere landen en thema's die door de regering zijn aangewezen. Het gaat daarbij om onderwerpen met een militaire relevantie, of ook over gebieden waar het Nederlandse leger als vredesmacht wordt ingezet (of ingezet zou kunnen worden).
- F-taak: Dreigingsanalyses opstellen met betrekking tot personen, zaken en plaatsen die van militair belang zijn.

## Commissie van Toezicht
Op basis van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten is de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) ingesteld. Deze bestaat uit drie leden, waaronder een voorzitter, die door de Tweede Kamer worden benoemd. De CTIVD houdt toezicht op de rechtmatigheid van de uitvoering van de Wiv en de Wet veiligheidsonderzoeken (Wvo).
Op basis van deze wetten toetst de Commissie zowel het handelen van de AIVD als van de MIVD en beschikt daarbij over verregaande bevoegdheden. Zo mag de Commissie zelfstandig de archieven en systemen van de beide diensten inzien, hun gebouwen betreden en hun medewerkers ondervragen. Daarmee was de CTIVD in die tijd een van de best geëquipeerde toezichthouders ter wereld.
Over door de Commissie gedane onderzoeken worden openbare toezichtsrapporten opgesteld. Bovendien wordt elk jaar een verslag van de werkzaamheden uitgebracht aan beide kamers van de Staten-Generaal. Dit verslag is openbaar, maar heeft ook een geheime bijlage die alleen door de leden van de Tweede Kamercommissie voor de Inlichtingen- en veiligheidsdiensten gelezen mag worden. De beoordelingen van de CTIVD zijn echter niet bindend voor de beide geheime diensten.

## Herzieningspoging
Na de aanslagen in Madrid in 2004 en Londen in 2005 kwam de regering in 2006 met een voorstel om de Wiv 2002 aan te passen, met name om onderzoek naar terrorisme en het delen van informatie te vergemakkelijken. De Tweede Kamer stemde hier mee in, maar in de Eerste Kamer rezen bezwaren die na een kritisch advies van het College bescherming persoonsgegevens alleen nog maar toenamen. Daarop trok de regering het wijzigingsvoorstel in 2011 weer in.

## NSO
Voor de technische uitvoering van de bevoegdheid tot het afluisteren van niet-kabelgebonden communicatie werd in 2003 de Nationale Sigint Organisatie (NSO) opgericht. Het was de bedoeling dat dit op termijn een zelfstandige dienst zou worden, maar omdat daarvoor eerst de Wiv gewijzigd diende te worden, is de NSO voorlopig een zelfstandig onderdeel van de MIVD dat mede voor de AIVD werkt.
In 2012 werd echter besloten dat de NSO begin 2014 zal opgaan in de nieuw te vormen Joint Sigint Cyber Unit (JSCU). Ook daarvoor is een wijziging van de Wiv nodig. Bovendien staat de huidige wet alleen het afluisteren van niet-kabelgebonden communicatie toe, aangezien ten tijde van het opstellen van de Wiv al het international verkeer op zeker moment via draadloze verbindingen verliep.
Tegenwoordig verloopt dit nagenoeg volledig via ondergrondse en onderzeese glasvezelkabels, die veel moeilijker zijn af te tappen. Om die reden adviseerde de Commissie van Toezicht in december 2011 om onderzoek te doen naar of en onder welke voorwaarden ook het aftappen van kabelgebonden communicatie kan worden toegestaan.

## Evaluatie
Dit advies werd door de minister van defensie overgenomen, waarna per 1 februari 2013 de Evaluatiecommissie Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2002 werd ingesteld. Deze staat onder leiding van C.W.M. Dessens en naar hem ook wel de Commissie Dessens genoemd. De commissie onderzoekt of de Wiv goed heeft gefunctioneerd en met name wordt gekeken of de bevoegdheden van de beide diensten toereikend zijn, mede gezien de ontwikkelingen op het gebied van de informatietechnologie (internet).
Nog voordat het onderzoek van de commissie Dessens gepubliceerd was, werd in november 2013 bekend dat het Ministerie van Defensie voor 17 miljoen euro apparatuur van het Israëlische bedrijf NICE Systems heeft besteld om grootschalig ook kabelgebonden telefoon- en internetverkeer te kunnen opvangen en verwerken.
Het verslag van de Commissie Dessens verscheen op 2 december 2013 en bepleitte zowel verruiming van de bevoegdheden als versterking van het toezicht. De commissie adviseert om de AIVD en de MIVD voortaan ook de bevoegdheid te geven om kabelgebonden internet- en telefonieverkeer ongericht te doorzoeken. Hiervoor zal dan wel een expliciete toestemming van de minister nodig moeten zijn en zal ook de toezichthoudende CTIVD activiteiten moeten kunnen laten stopzetten. Vanwege het toegenomen wantrouwen jegens de activiteiten van geheime diensten, moet daartegenover wel een grotere mate van "sturing toezicht en transparantie" staan.

wikitext:
{{Infobox wet
| afbeelding        =
| onderschrift      =
| citeertitel       = Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2002
| titel             = Wet van 7 februari 2002, houdende regels met betrekking tot de inlichtingen- en veiligheidsdiensten alsmede wijziging van enkele wetten
| afkorting         = Wiv 2002
| soort             = [[Wet in formele zin]]
| toepassingsgebied = {{NL}}
| rechtsgebied      = Openbare orde en veiligheidsrecht
| status            = Ingetrokken
| amendeert         =
| grondslag         =
| indiening         = 17 februari 1998
| indiener          = de [[Nederlandse regering|regering]] ([[kabinet-Kok I]])
| lagerhuis         = [[Tweede Kamer der Staten-Generaal|Tweede Kamer]]
| datumlagerhuis    = 3 juli 2001
| hogerhuis         = [[Eerste Kamer der Staten-Generaal|Eerste Kamer]]
| datumhogerhuis    = 5 februari 2001
| ondertekening     = 7 februari 2002
| publicatiedatum   = 26 maart 2002
| publicatieblad    = [[Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden|''Stb.'']] 2002, 148
| inwerkingtreding  = 29 mei 2002
| intrekking        = 1 mei 2018
| voorganger        = [[Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 1987]]
| opvolger          = [[Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017]]
| laatste_wijziging = https://wetten.overheid.nl/BWBR0013409/informatie
| website           = https://wetten.overheid.nl/BWBR0013409/volledig
}}
De '''Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2002 (Wiv 2002)''' vormde tot 1 mei 2018 het wettelijke kader voor de Nederlandse [[geheime dienst]]en, met name de [[Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst]] (AIVD) en de [[Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst]] (MIVD). De wet regelde de bijzondere bevoegdheden van deze diensten en het toezicht door de [[Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten]] (CTIVD).

Deze wet werd per 1 mei 2018 vervangen door de [[Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017]], die op 1 september 2017 al deels in werking trad.

== Algemeen ==
De Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) uit 2002 was de opvolger van de oude Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten uit 1987. Voordien werden de taken van de [[Binnenlandse Veiligheidsdienst]] (BVD), de [[Buitenlandse Inlichtingendienst]] (BID) en de militaire inlichtingendiensten, alsmede hun onderlinge samenwerking geregeld door een als 'Vertrouwelijk' geclassificeerd [[koninklijk besluit]] uit 1949, dat pas in 1972 gepubliceerd werd.

Met de invoering in 2002 van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten werd de [[Binnenlandse Veiligheidsdienst]] (BVD) omgedoopt tot [[Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst]] (AIVD). De BVD was voorheen alleen bevoegd op het gebied van binnenlandse veiligheid, het verzamelen van inlichtingen uit en over het buitenland werd gedaan door de [[Inlichtingendienst Buitenland]] (IDB). Deze dienst werd na heftige interne twisten in 1994 opgeheven. De buitenlandse inlichtingentaak werd uiteindelijk overgedragen aan de BVD, die daarmee tot een gecombineerde inlichtingen- en veiligheidsdienst werd, wat in de nieuwe naam tot uitdrukking werd gebracht.

Met de nieuwe wet werd tegelijk de naam van de [[Militaire Inlichtingendienst (Nederland)|Militaire Inlichtingendienst]] (MID) veranderd in [[Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst]] (MIVD), om daarmee ook de militaire veiligheidstaak van deze dienst weer te geven. Bovendien nam de nieuwe MIVD een deel van de buitenlandse inlichtingentaak van de opgeheven IDB over.

De civiele AIVD en de militaire MIVD kregen met de nieuwe Wiv allebei dezelfde bijzondere bevoegdheden voor het verrichten van onderzoek en het vergaren van inlichtingen, zij het elk gericht op hun eigen specifieke taken. Deze worden hieronder nader genoemd.

Daarnaast regelde de wet nog de functie van [[Coördinator Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten]], de jaarlijkse verslaglegging, de geheimhouding, bewaring en de interne en externe uitwisseling van gegevens, alsmede het recht op inzage daarvan.<ref>Zie de [http://wetten.overheid.nl/BWBR0013409/geldigheidsdatum_14-03-2013 tekst van de Wiv]</ref>

== Bijzondere bevoegdheden ==
Op basis van de Wiv 2002 waren zowel de AIVD als de MIVD bevoegd tot:
* Het observeren en volgen van personen, al dan niet met behulp van apparatuur (art. 20)
* Het onder een dekmantel verzamelen van informatie en het beschermen van nationale belangen (art. 21)
* Het doorzoeken van besloten plaatsen en gesloten voorwerpen, al dan niet met behulp van technische hulpmiddelen. Hiertoe is toestemming van de minister van Binnenlandse Zaken, resp. Defensie vereist (art. 22).
* Het heimelijk openen van brieven e.d., maar alleen na verkregen toestemming van de [[rechtbank Den Haag]] (art. 23).
* Het binnendringen in een "geautomatiseerd werk", al dan niet met behulp van technische hulpmiddelen, valse signalen, valse sleutels of valse hoedanigheid. Hiertoe is toestemming van de minister van Binnenlandse Zaken, resp. Defensie vereist (art. 24).
* Het gericht aftappen, ontvangen, opnemen en afluisteren van elke vorm van gesprek of telecommunicatie. Ook dit mag alleen met toestemming van de betrokken minister (art. 25).
* Het afluisteren van niet-kabelgebonden telecommunicatie die zijn oorsprong of bestemming in andere landen heeft. Hiervoor is geen toestemming van een minister vereist, maar wel voor het op namen, nummers en trefwoorden doorzoeken ervan. Dit laatste geldt eveneens voor niet-kabelgebonden communicatie waarbij verzender en ontvanger zich in Nederland bevinden (art. 26 & 27).
* Het bij telecomaanbieders opvragen van de [[metadata|verkeers-]] en [[abonnee]]gegevens (naam, adres e.d.) van een bepaalde gebruiker. Hiervoor is geen toestemming van een minister vereist en de betreffende bedrijven zijn verplicht om de gevraagde gegevens te verstrekken (art. 28 & 29).

Het uitoefenen van al deze bevoegdheden is gebonden aan een reeks van voorwaarden die in de wet nader worden genoemd. De meer ingrijpende opsporingsbevoegdheden staan buiten de inlichtingendienst bekend als [[Bijzondere opsporingsbevoegdheden]]. Bovendien is de uitoefening van deze bijzondere bevoegdheden alleen geoorloofd als de benodigde gegevens niet of niet tijdig via openbare informatiebronnen verzameld kunnen worden.

Wanneer een onderzoek plaatsvindt naar data, moet de AIVD bovendien toestemming krijgen van de beheerder van die gegevens, tenzij het gaat om politie, justitie, douane en telecomaanbieders. Deze zijn tot medewerking verplicht.

Een onderzoek kan verder alleen worden gestart door middel van een opdracht van de Minister van Binnenlandse zaken, hoewel bij inlichtingenwerving met betrekking tot het buitenland daarnaast de premier en de ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie betrokken kunnen worden voor het bepalen van de onderwerpen van het onderzoek.

Voor het uitoefenen van bovenstaande bevoegdheden hebben medewerkers toegang tot alle plaatsen die nodig zijn om bijv. "observatie- en registratiemiddelen" aan te brengen. De ambtenaren van de AIVD en de MIVD bezitten geen bevoegdheid tot het opsporen van [[Strafbaar feit|strafbare feiten]] en dragen geen wapens.

Toestemming voor uitoefening van de bijzondere bevoegdheden mag alleen worden gegeven als sprake is van:<ref>AIVD.nl: [https://www.aivd.nl/onderwerpen/het-werk-van-de-aivd/inhoud/hoe-komt-de-aivd-aan-inlichtingen Hoe komt de AIVD aan zijn inlichtingen]</ref>
* Noodzakelijkheid (de methode is nodig voor de inlichtingen- of veiligheidstaak)
* Proportionaliteit (de middelen staan in verhouding tot het te bereiken doel)
* Subsidiariteit (het doel kan niet met minder zware middelen bereikt worden)

In 2010 liet het ministerie van Binnenlandse Zaken mede namens het ministerie van Defensie aan de Tweede Kamer weten dat er in het jaar 2009 in totaal 1078 taps zijn uitgezet door de AIVD en 53 door de MIVD. Daarbij is niet duidelijk gemaakt of het hierbij gaat om [[Telefoontap|telefoon]]- of [[internettap]]s, dan wel of gebruik is gemaakt van microfoons om gesprekken op te vangen.<ref>[http://www.telegraaf.nl/binnenland/20438723/__Duizend_taps_bij_AIVD_in_2009__.html Ruim duizend taps bij personeel AIVD en MIVD in 2009], De Telegraaf, 28 april 2010</ref>

== Taken van de AIVD ==
Voor de [[Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst]] (AIVD) noemt de wet de volgende taken, die ook wel worden aangeduid met de letter waaronder ze in artikel 6 genoemd worden:
* '''A-taak''': Het verrichten van onderzoek naar organisaties en personen die aanleiding geven tot het ernstige vermoeden dat zij een gevaar vormen voor de democratische [[Rechtsstaat|rechtsorde]], de veiligheid van de staat of voor andere gewichtige belangen van de staat;
* '''B-taak''': Het verrichten van [[veiligheidsonderzoek|veiligheidsonderzoeken]] naar kandidaten voor vertrouwensfuncties (deze taak is apart uitgewerkt in de Wet veiligheidsonderzoeken);
* '''C-taak''': Het bevorderen van beveiligingsmaatregelen, waaronder maatregelen ter beveiliging van die onderdelen van overheid en bedrijfsleven die van vitaal belang zijn voor de instandhouding van het maatschappelijk leven;
* '''D-taak''': Het verrichten van onderzoek naar andere landen ten aanzien van onderwerpen die door de [[minister-president]], de [[ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties|minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties]] en de [[ministerie van Defensie (Nederland)|minister van Defensie]] gezamenlijk zijn aangewezen.
* '''E-taak''': Dreigings- en risico-analyses opstellen met betrekking tot personen, zaken en plaatsen van het rijk.

== Taken van de MIVD ==
Voor de [[Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst]] (MIVD) noemt de wet de volgende taken, die ook wel worden aangeduid met de letter waaronder zij in art. 7 worden opgesomd:
* '''A-taak''': Inlichtingen verzamelen over het militaire potentieel van andere landen, om het eigen leger beter te kunnen inrichten en benutten.
* '''B-taak''': Veiligheidsonderzoeken doen naar kandidaten voor vertrouwelijke functies bij Defensie en toeleveranciers van Defensie.
* '''C-taak''': Informatie verzamelen ter preventie van activiteiten die de veiligheid of de paraatheid van de krijgsmacht schaden (ook wel aangeduid als de veiligheids- of contra-inlichtingentaak).
* '''D-taak''': Maatregelen nemen om de veiligheid en de paraatheid van de krijgsmacht te beschermen, waaronder de beveiliging van geheime militaire informatie.
* '''E-taak''': Het doen van onderzoek betreffende andere landen en thema's die door de regering zijn aangewezen. Het gaat daarbij om onderwerpen met een militaire relevantie, of ook over gebieden waar het Nederlandse leger als vredesmacht wordt ingezet (of ingezet zou kunnen worden).
* '''F-taak''': Dreigingsanalyses opstellen met betrekking tot personen, zaken en plaatsen die van militair belang zijn.

== Commissie van Toezicht ==
Op basis van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten is de [[Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten]] (CTIVD) ingesteld. Deze bestaat uit drie leden, waaronder een voorzitter, die door de Tweede Kamer worden benoemd. De CTIVD houdt toezicht op de rechtmatigheid van de uitvoering van de Wiv en de Wet veiligheidsonderzoeken (Wvo).

Op basis van deze wetten toetst de Commissie zowel het handelen van de AIVD als van de MIVD en beschikt daarbij over verregaande bevoegdheden. Zo mag de Commissie zelfstandig de archieven en systemen van de beide diensten inzien, hun gebouwen betreden en hun medewerkers ondervragen. Daarmee was de CTIVD in die tijd een van de best geëquipeerde toezichthouders ter wereld.<ref name="jansen2021">R.H.T. Jansen, [https://repository.ubn.ru.nl/handle/2066/237916?_ga=2.191487151.429724145.1641718720-2074815222.1641718720 Toezicht onder de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017. Een tour de force], in: Nederlands Tijdschrift voor de Mensenrechten. NJCM-Bulletin, 46, 4, (2021), p. 4.</ref>

Over door de Commissie gedane onderzoeken worden openbare toezichtsrapporten opgesteld. Bovendien wordt elk jaar een verslag van de werkzaamheden uitgebracht aan beide kamers van de Staten-Generaal. Dit verslag is openbaar, maar heeft ook een geheime bijlage die alleen door de leden van de [[Commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten|Tweede Kamercommissie voor de Inlichtingen- en veiligheidsdiensten]] gelezen mag worden. De beoordelingen van de CTIVD zijn echter niet bindend voor de beide geheime diensten.

== Herzieningspoging ==
Na de aanslagen in [[Aanslagen in Madrid op 11 maart 2004|Madrid in 2004]] en [[Aanslagen in Londen op 7 juli 2005|Londen in 2005]] kwam de regering in 2006 met een voorstel om de Wiv 2002 aan te passen, met name om onderzoek naar [[terrorisme]] en het delen van informatie te vergemakkelijken. De Tweede Kamer stemde hier mee in, maar in de Eerste Kamer rezen bezwaren die na een kritisch advies van het [[College bescherming persoonsgegevens]] alleen nog maar toenamen. Daarop trok de regering het wijzigingsvoorstel in 2011 weer in.<ref name="jansen2021" />

== NSO ==
Voor de technische uitvoering van de bevoegdheid tot het afluisteren van niet-kabelgebonden communicatie werd in 2003 de [[Nationale Signals Intelligence Organisatie|Nationale Sigint Organisatie]] (NSO) opgericht. Het was de bedoeling dat dit op termijn een zelfstandige dienst zou worden, maar omdat daarvoor eerst de Wiv gewijzigd diende te worden, is de NSO voorlopig een zelfstandig onderdeel van de MIVD dat mede voor de AIVD werkt.

In 2012 werd echter besloten dat de NSO begin 2014 zal opgaan in de nieuw te vormen [[Joint Sigint Cyber Unit]] (JSCU). Ook daarvoor is een wijziging van de Wiv nodig. Bovendien staat de huidige wet alleen het afluisteren van niet-kabelgebonden communicatie toe, aangezien ten tijde van het opstellen van de Wiv al het international verkeer op zeker moment via draadloze verbindingen verliep.<ref name=cyberwar>[http://blog.cyberwar.nl/2013/09/project-symbolon-completed-dutch-joint.html Project Symbolon completed: the Dutch Joint SIGINT Cyber Unit (JSCU) is born], 24 september 2013</ref>

Tegenwoordig verloopt dit nagenoeg volledig via ondergrondse en onderzeese [[Optische vezel|glasvezelkabels]], die veel moeilijker zijn af te tappen. Om die reden adviseerde de [[Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten|Commissie van Toezicht]] in december 2011 om onderzoek te doen naar of en onder welke voorwaarden ook het aftappen van kabelgebonden communicatie kan worden toegestaan.<ref>[https://www.bof.nl/2011/12/29/regering-onderzoekt-internettap-voor-veiligheidsdiensten/ Regering onderzoekt internettap voor veiligheidsdiensten], 29 december 2011</ref>

== Evaluatie ==
Dit advies werd door de minister van defensie overgenomen, waarna per 1 februari 2013 de Evaluatiecommissie Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2002 werd ingesteld. Deze staat onder leiding van C.W.M. Dessens en naar hem ook wel de Commissie Dessens genoemd. De commissie onderzoekt of de Wiv goed heeft gefunctioneerd en met name wordt gekeken of de bevoegdheden van de beide diensten toereikend zijn, mede gezien de ontwikkelingen op het gebied van de informatietechnologie (internet).<ref>[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2013-4096.html Bekendmaking instelling Evaluatiecommissie], 19 februari 2013</ref>

Nog voordat het onderzoek van de commissie Dessens gepubliceerd was, werd in november 2013 bekend dat het Ministerie van Defensie voor 17 miljoen euro apparatuur van het Israëlische bedrijf NICE Systems heeft besteld om grootschalig ook kabelgebonden telefoon- en internetverkeer te kunnen opvangen en verwerken.<ref>[http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2686/Binnenland/article/detail/3541591/2013/11/09/Nederland-bestelt-een-nog-verboden-spionagesysteem.dhtml Nederland bestelt een nog verboden spionagesysteem], 9 november 2013.</ref>

Het verslag van de Commissie Dessens verscheen op 2 december 2013 en bepleitte zowel verruiming van de bevoegdheden als versterking van het toezicht. De commissie adviseert om de AIVD en de MIVD voortaan ook de bevoegdheid te geven om kabelgebonden internet- en telefonieverkeer ongericht te doorzoeken. Hiervoor zal dan wel een expliciete toestemming van de minister nodig moeten zijn en zal ook de toezichthoudende CTIVD activiteiten moeten kunnen laten stopzetten. Vanwege het toegenomen wantrouwen jegens de activiteiten van geheime diensten, moet daartegenover wel een grotere mate van "sturing toezicht en transparantie" staan.<ref>Volkskrant.nl: [http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2824/Politiek/article/detail/3555001/2013/12/02/Commissie-Dessens-geef-de-AIVD-meer-bevoegdheden.dhtml Commissie-Dessens: geef de AIVD meer bevoegdheden], 2 december 2013.</ref>

== Externe links ==
* [http://www.burojansen.nl/artikelen_item.php?id=182 Bespreking van de veranderingen in de WIV]
* [http://wetten.overheid.nl/BWBR0013409 De wetstekst van de Wiv 2002]

{{Appendix|2={{References}}}}

[[Categorie:Nederlandse formele wet|inlichtingen]]
[[Categorie:Nederlandse wet op het gebied van het openbare-orderecht|inlichtingen]]

Soort regeling: Wet in formele zin

Toepassingsgebied: Nederland

Rechtsgebied: Openbare orde en veiligheidsrecht

Status: Ingetrokken

title: Goedkeuring en inwerkingtreding

Ingediend op: 17 februari 1998 door de regering (kabinet-Kok I)

Aangenomen door: Tweede Kamer op 3 juli 2001Eerste Kamer op 5 februari 2001

Ondertekend op: 7 februari 2002

title: Geschiedenis

Wijzigingen: Externe lijst

title: Lees online

Portaal: Mens & maatschappij