text:
# Stanley Hauerwas
Stanley Martin Hauerwas (Dallas, 24 juli 1940) is een Amerikaans theoloog en intellectueel. Hij is een bekend cultuurcriticus.

## Biografie
Hauerwas is afkomstig uit een arbeidersgezin en groeide op in Pleasant Grove, een arbeiderswijk nabij Dallas. Hij studeerde aan de Southwestern-universiteit, Georgetown (Texas). Aan deze universiteit, gelieerd aan de United Methodist Church, behaalde hij in 1962 Bachelor of Arts. Vervolgens studeerde hij aan de prestigieuze Yale-universiteit, New Haven (Connecticut), waar hij verschillende academische graden haalde, waaronder een doctoraat in de wijsbegeerte. Aan de Yale-universiteit ondergaat hij de invloed van de Zwitserse theoloog Karl Barth (1886-1968). Barth's theologie wordt wel dialectische theologie genoemd of ook wel de "theologie van de crisis". Zijn theologie is sterk theocentrisch en maatschappijkritisch. Daarnaast onderging Hauerwas de invloed van verschillende andere theologen en filosofen, o.a. Aristoteles, Thomas van Aquino, Søren Kierkegaard en John Howard Yoder. Na zijn studie werd hij docent en later hoogleraar ethiek aan de Universiteit van Notre Dame in Notre Dame (St. Joseph County (Indiana). Tien jaar later verruilt hij de Universiteit van Notre Dame voor Duke University, Durham (North Carolina). In 2013 ging hij met emeritaat.
In 2001 ontving Hauwerwas een eredoctoraat in godgeleerdheid aan de Universiteit van Aberdeen, Aberdeen, Schotland. In hetzelfde jaar werd hij door Time uitgeroepen tot beste theoloog van Amerika.

### Theologische positiekeuze
Hauerwas is een scherp criticaster van de twee dominerende theologische stromingen in de Verenigde Staten, de evangelicalen (Evangelicals) en de liberalen. Beide stromingen hebben volgens Hauerwas het christelijk geloof verdraaid en schade toegebracht: de evangelicalen vanwege hun geslotenheid en gerichtheid op het persoonlijke geloofsleven en de liberalen omdat zij vrij onkritisch de huidige (verlichte) inrichting van de samenleving als door God gegeven beschouwen. Beide stromingen hebben met elkaar gemeen dat zij de individuele mens als uitgangspunt nemen, in plaats van God de Heer. Voor Hauerwas belichaamt Jezus Christus een alternatieve manier van leven waar niet onze begeerten regeren maar de vrede van God. Door Zijn leven met anderen te delen, te sterven en op te staan, heeft Jezus de machten van geweld overwonnen en kunnen wij ook leven in vrede. Deze theologische zienswijze gaat uit van een kerk als gemeenschap waar men met elkaar zoekt om Jezus te volgen. Het geloof is geen individuele queeste, je bent met elkaar op weg. Als gelovige kun je niet zonder gemeenschap. In de kerk moeten deugden als nederigheid, naastenliefde, ontvankelijkheid en gulheid ontwikkeld en geoefend worden. De voornaamste taak van de kerk is om "gewoon kerk te zijn". Dat is natuurlijk een buitengewoon complexe opdracht omdat in de kerk een contrastcultuur zichtbaar moet zijn ten opzichte van de seculiere buitenwereld. Er is ruimte voor gebed, eredienst, diaconie, catechese, het lezen van de Bijbel, het breken van het brood en het delen van de beker, en dat alles moet als gemeenschap worden beleefd.
Hauerwas wordt – ondanks zijn kritiek – gezien als een vertegenwoordiger van de evangelische theologie en postliberale theologie.
Hauerwas is een aanhanger van de Christus Victor-verzoeningsleer.

### Resident Aliens
Van de vele theologische en filosofische boeken van zijn hand is het boek Resident Aliens: Life in the Christian Colony dat hij met William Henry Willimon (*1946) schreef en in 1989 verscheen het bekendste. In dit boek betoogd  hij dat christenen hun burgerschap in de hemel hebben en dat de kerk een soort kolonie van de hemel is. Wereldverzaking is daarbij geen optie: een gemeenschap die vredelievend en vredestichtend is kan moeilijk aan wereldverzaking doen, omdat dit in tegenspraak met zichzelf is. In dit boek komt de schatplichtigheid van Hauerwas aan de doperse traditie sterk naar voren.

### Politieke en maatschappelijk positiekeuze
Zijn theologische positiekeuze brengt politieke en maatschappelijke consequenties met zich mee. Vanwege zijn herwaardering van de gemeenschap komt hij regelmatig in conflict met bepaalde aspecten van het individualisme, het kapitalisme, de liberale democratie en het fundamentalisme. Al deze stromingen hebben met elkaar gemeen dat zij het individu centraal stellen en niet God en de gemeenschap. Kleine lokale gemeenschappen vormen de kern voor het verbeteren van de wereld. Hauerwas is kritisch over de Amerikaanse samenleving en bestrijdt het publieke misbruik van het christelijk geloof. Hij noemde president Donald Trump een schoolvoorbeeld van American civil religion, een aan de Amerikaanse levensstijl aangepaste vorm van christendom.
Hauerwas is een bekend criticus van het nationalisme en Amerikaans patriottisme.
Stanley Hauerwas is een pacifist, maar heeft niettemin kritiek op de term omdat daar "passief zijn" in doorklinkt. Hij noemt zichzelf eerder "peace-maker" (vredesstichter).

## Werken
- The Peaceable Kingdom: A Primer in Christian Ethics, University of Notre Dame Press, South Bend 1983 & 1991, ISBN 978-0-268-01554-1.
- Against the Nations: War and Survival in a Liberal Society, University of Notre Dame Press, South Bend 1985 en 1992, ISBN 978-0-26800-638-9.
- Suffering Presence. Theological Reflections on Medicine, the Mentally Handicapped and the Church, University of Notre Dame Press, South Bend 1986 en T.& T.Clark, 1988, ISBN 978-0-56729-142-4
- Christian Existence Today: Essays on Church, World, and Living in Between, 1988, ISBN 1-58743-022-3.
- with William H. Willimon: Resident Aliens: Life in the Christian Colony, 1989 (met William H. Willimon), ISBN 0-687-36159-1.
- A Community of Character: Toward a Constructive Christian Social Ethic, University of Notre Dame Press, South Bend 1991.
- After Christendom: How the Church Is to Behave If Freedom, Justice, and a Christian Nation Are Bad Ideas, Abingdon Press, 1991, ISBN 0-687-00929-4.
- with William H. Willimon: Preaching to Strangers: Evangelism in Today's World, Westminster John Knox Press, 1993, ISBN 978-0-664-25105-5.
- Unleashing the Scripture: Freeing the Bible from Captivity to America, 1993, ISBN 0-687-31678-2.
- Dispatches from the Front: Theological Engagements With the Secular, Duke University Press, Durham 1994 & 1995, ISBN 0-8223-1475-4.
- God, Medicine and Suffering, Eerdmans, Grand Rapids 1994, ISBN 978-0-802-80896-7.
- In Good Company : Church as Polis, University of Notre Dame Press, South Bend 1997.
- Why Narrative? : Readings in Narrative Theology, Wipf & Stock, Eugene 1997.
- Prayers Plainly Spoken, InterVarsity Press, 1999.
- with William H. Willimon: The Truth About God: The Ten Commandments in Christian Life, Abingdon Press, 1999, ISBN 978-0-687-08202-5.
- The Hauerwas Reader, uitg. John Berkman / Michael Cartwright, Duke University Press, Durham, NC 2001, ISBN 0-8223-2691-4.
- With the Grain of the Universe: The Church's Witness and Natural Theology: Being Gifford Lectures Delivered at the University of St. Andrews in 2001, Baker Book House 2001, ISBN 978-1-5874-3016-9.
- met Frank Lentricchia en Rowan Williams: Dissent from the Homeland: Essays After September 11: Essays on September 11, Duke University Press, Durham 2003, ISBN 978-0-82236-540-2
- Performing the Faith: Bonhoeffer and the Practice of Nonviolence, Wipf & Stock, Eugene 2004, ISBN 1-58743-076-2.
- The Cross-shattered Christ: Meditations on the Seven Last Words, Darton, Longman & Todd 2005
- The State of the University: Academic Knowledges and the Knowledge of God (Illuminations - Theory & Religion): Academic Knowledge and the Knowledge of God, Wiley-Blackwell 2007.
- A Cross-Shattered Church: Reclaiming the Theological Heart of Preaching, Brazos 2009.
- Christian Existence Today: Essays on Church, World, and Living in Between, Wipf & Stock, 2010, ISBN 978-1-60899-710-7
- Sunday Asylum: Being the Church in Occupied Territory, The House, Studio 2010.
- Hannah's Child - A Theologian's Memoir, Eerdmans, Grand Rapids/Cambridge 2010 en 2012, ISBN 978-0-8028-6739-1.
- Wilderness Wanderings: Probing Twentieth-Century Theology and Philosophy. Radical Traditions, SCM Press, 2011.
- Working with Words : On Learning to Speak Christian Wipf & Stock, 2011

title: Stanley Hauerwas

wikitext:
[[Bestand:Stanley Hauerwas.jpg|thumb|Stanley Hauerwas in 2015]]
'''Stanley Martin Hauerwas''' ([[Dallas (Texas)|Dallas]], [[24 juli]] [[1940]]) is een [[Verenigde Staten|Amerikaans]] [[theologie|theoloog]] en intellectueel.<ref name="Hauerwas">Ds. Adriaan Baan: [https://protestantsekerk.nl/verdieping/wie-is-stanley-hauerwas/ Wie is Stanley Hauerwas?], protestantsekerk.nl, geraadpleegd 4 januari 2023</ref> Hij is een bekend cultuurcriticus.<ref name="Hauerwas"/>

== Biografie ==
Hauerwas is afkomstig uit een arbeidersgezin en groeide op in [[Pleasant Grove (Dallas)|Pleasant Grove]], een arbeiderswijk nabij [[Dallas (Texas)|Dallas]].<ref>Stanley Hauerwas: ''Hannah's Child: A Theologian's Memoir'', Grand Rapids, MI, Wm. B Eerdmans Publishing Co., 2010, pp. 17-20</ref><ref name="Hauerwas1"/> Hij [[opleiding|studeerde]] aan de [[Southwestern-universiteit]], [[Georgetown (Texas)]]. Aan deze universiteit, gelieerd aan de [[United Methodist Church]], behaalde hij in 1962 [[Bachelor of Arts]]. Vervolgens studeerde hij aan de prestigieuze [[Yale-universiteit]], [[New Haven (Connecticut)]], waar hij verschillende [[academische graad|academische graden]] haalde, waaronder een [[Doctor of Philosophy|doctoraat in de wijsbegeerte]]. Aan de Yale-universiteit ondergaat hij de invloed van de [[Zwitserland|Zwitserse]] theoloog [[Karl Barth]] (1886-1968).<ref name="Hauerwas"/> Barth's theologie wordt wel [[dialectische theologie]] genoemd of ook wel de "theologie van de crisis". Zijn theologie is sterk theocentrisch en maatschappijkritisch. Daarnaast onderging Hauerwas de invloed van verschillende andere theologen en filosofen, o.a. [[Aristoteles]], [[Thomas van Aquino]], [[Søren Kierkegaard]] en [[John Howard Yoder]]. Na zijn studie werd hij docent en later hoogleraar ethiek aan de [[Universiteit van Notre Dame]] in [[Notre Dame (St. Joseph County (Indiana)]]. Tien jaar later verruilt hij de Universiteit van Notre Dame voor [[Duke University]], [[Durham (North Carolina)]]. In 2013 ging hij met emeritaat.

In 2001 ontving Hauwerwas een eredoctoraat in godgeleerdheid aan de [[Universiteit van Aberdeen]], [[Aberdeen]], [[Schotland]]. In hetzelfde jaar werd hij door ''[[Time (tijdschrift)|Time]]'' uitgeroepen tot beste theoloog van Amerika.<ref name="Hauerwas"/><ref name="Hauerwas1"/>

=== Theologische positiekeuze ===
Hauerwas is een scherp criticaster van de twee dominerende theologische stromingen in de Verenigde Staten, de [[Evangelisch christendom|evangelicalen]] (''Evangelicals'') en de [[vrijzinnige theologie|liberalen]].<ref name="Hauerwas"/> Beide stromingen hebben volgens Hauerwas het [[Christendom|christelijk geloof]] verdraaid en schade toegebracht: de evangelicalen vanwege hun geslotenheid en gerichtheid op het persoonlijke geloofsleven en de liberalen omdat zij vrij onkritisch de huidige ([[Verlichting (stroming)|verlichte]]) inrichting van de samenleving als door [[God (christendom)|God]] gegeven beschouwen. Beide stromingen hebben met elkaar gemeen dat zij de individuele mens als uitgangspunt nemen, in plaats van God de Heer.<ref name="Hauerwas"/> Voor Hauerwas belichaamt [[Jezus (traditioneel-christelijk)|Jezus Christus]] een alternatieve manier van leven waar niet onze begeerten regeren maar de vrede van God. Door Zijn leven met anderen te delen, te sterven en op te staan, heeft Jezus de machten van geweld overwonnen en kunnen wij ook leven in vrede. Deze theologische zienswijze gaat uit van een [[kerk (instituut)|kerk]] als [[communitarisme|gemeenschap]] waar men met elkaar zoekt om Jezus te volgen. Het geloof is geen individuele queeste, je bent met elkaar op weg.<ref name="Hauerwas"/> Als gelovige kun je niet zonder gemeenschap.<ref name="Hauerwas1">Y. van der Groot: [https://biografieportaal.nl/recensie/samenleving/stanley-hauerwas-meer-metselaar-dan-systeembouwer/ Stanley Hauerwas. Meer metselaar dan systeembouwer], Biografieportaal, 3 mei 2022, geraadpleegd 4 januari 2023</ref> In de kerk moeten deugden als nederigheid, naastenliefde, ontvankelijkheid en gulheid ontwikkeld en geoefend worden.<ref name="ND">M. Kooy: [https://www.nd.nl/geloof/geloof/745737/hauerwas-kerk-moet-karakters-vormen Hauerwas: kerk moet karakters vormen], ''Nederlands Dagblad'', 27 februari 2010, geraadpleegd 4 januari 2023</ref> De voornaamste taak van de kerk is om "gewoon kerk te zijn". Dat is natuurlijk een buitengewoon complexe opdracht omdat in de kerk een contrastcultuur zichtbaar moet zijn ten opzichte van de seculiere buitenwereld. Er is ruimte voor gebed, eredienst, diaconie, catechese, het lezen van de Bijbel, het breken van het brood en het delen van de beker, en dat alles moet als gemeenschap worden beleefd.<ref>Coen Constandse: [https://www.karlbarth.nl/kerk-hauerwas/ 'De kerk moet gewoon kerk zijn' – Wat Stanley Hauerwas daarmee bedoelt], karlbarth.nl, eerder verschenen in ''In de Waagschaal'', geraadpleegd 4 januari 2023</ref>

Hauerwas wordt – ondanks zijn kritiek – gezien als een vertegenwoordiger van de evangelische theologie en postliberale theologie.

Hauerwas is een aanhanger van de [[Christus Victor|Christus Victor-verzoeningsleer]].

=== ''Resident Aliens'' ===
Van de vele theologische en filosofische boeken van zijn hand is het boek ''Resident Aliens: Life in the Christian Colony'' dat hij met [[William Henry Willimon]] (*1946) schreef en in 1989 verscheen het bekendste. In dit boek betoogd  hij dat christenen hun burgerschap in de hemel hebben en dat de kerk een soort kolonie van de hemel is.<ref>A. van der Dussen: [https://web.archive.org/web/20230105155537/https://ngk.nl/wp16/wp-content/uploads/2017/02/Dussen-Kerk-als-contrastgemeenschap-20160129.pdf De kerk als contrastgemeenschap] (pdf), Nederlands(e) Gereformeerde Kerken, januari 2016, geraadpleegd 5 januari 2023</ref> Wereldverzaking is daarbij geen optie: een gemeenschap die vredelievend en vredestichtend is kan moeilijk aan wereldverzaking doen, omdat dit in tegenspraak met zichzelf is.<ref>D. Timmer: [https://studenttheses.uu.nl/bitstream/handle/20.500.12932/20249/Een%20andere%20koning%20dan%20de%20keizer.%20Over%20de%20mogelijkheidsvoorwaarden%20voor%20een%20christelijk%20moreel%20discours.pdf Een andere koning dan de keizer] (pdf), bachelorscriptie [[Universiteit Utrecht]] 2015, p. 22</ref> In dit boek komt de schatplichtigheid van Hauerwas aan de [[Mennonieten|doperse]] traditie sterk naar voren.

=== Politieke en maatschappelijk positiekeuze ===
Zijn theologische positiekeuze brengt politieke en maatschappelijke consequenties met zich mee. Vanwege zijn herwaardering van de gemeenschap komt hij regelmatig in conflict met bepaalde aspecten van het individualisme, het kapitalisme, de [[liberale democratie]] en het [[Christelijk fundamentalisme|fundamentalisme]]. Al deze stromingen hebben met elkaar gemeen dat zij het individu centraal stellen en niet God en de gemeenschap. Kleine lokale gemeenschappen vormen de kern voor het verbeteren van de wereld. Hauerwas is kritisch over de Amerikaanse samenleving en bestrijdt het publieke misbruik van het christelijk geloof.<ref name="Hauerwas1"/> Hij noemde president [[Donald Trump]] een schoolvoorbeeld van ''American civil religion'', een aan de Amerikaanse levensstijl aangepaste vorm van christendom.<ref>S. Hauerwas: [https://www.washingtonpost.com/news/acts-of-faith/wp/2017/01/27/christians-dont-be-fooled-trump-has-deep-religious-convictions/ Christians, don't be fooled: Trump has deep religious convictions], ''The Washington Post'', 27 januari 2017, geraadpleegd 4 januari 2023</ref>

Hauerwas is een bekend criticus van het nationalisme en Amerikaans patriottisme.<ref name="Hauerwas1"/>

Stanley Hauerwas is een [[pacifisme|pacifist]], maar heeft niettemin kritiek op de term omdat daar "passief zijn" in doorklinkt. Hij noemt zichzelf eerder "peace-maker" (vredesstichter).<ref name="Hauerwas1"/>

== Werken ==
* ''The Peaceable Kingdom: A Primer in Christian Ethics'', University of Notre Dame Press, South Bend 1983 & 1991, {{ISBN|978-0-268-01554-1}}.
* ''Against the Nations: War and Survival in a Liberal Society'', University of Notre Dame Press, South Bend 1985 en 1992, {{ISBN|978-0-26800-638-9}}.
* ''Suffering Presence. Theological Reflections on Medicine, the Mentally Handicapped and the Church'', University of Notre Dame Press, South Bend 1986 en T.& T.Clark, 1988, {{ISBN|978-0-56729-142-4}}
* ''Christian Existence Today: Essays on Church, World, and Living in Between'', 1988, {{ISBN|1-58743-022-3}}.
* with William H. Willimon: ''Resident Aliens: Life in the Christian Colony'', 1989 (met William H. Willimon), {{ISBN|0-687-36159-1}}.
* ''A Community of Character: Toward a Constructive Christian Social Ethic'', University of Notre Dame Press, South Bend 1991.
* ''After Christendom: How the Church Is to Behave If Freedom, Justice, and a Christian Nation Are Bad Ideas'', Abingdon Press, 1991, {{ISBN|0-687-00929-4}}.
* with William H. Willimon: ''Preaching to Strangers: Evangelism in Today's World'', Westminster John Knox Press, 1993, {{ISBN|978-0-664-25105-5}}.
* ''Unleashing the Scripture: Freeing the Bible from Captivity to America'', 1993, {{ISBN|0-687-31678-2}}.
* ''Dispatches from the Front: Theological Engagements With the Secular'', Duke University Press, Durham 1994 & 1995, {{ISBN|0-8223-1475-4}}.
* ''God, Medicine and Suffering'', Eerdmans, Grand Rapids 1994, {{ISBN|978-0-802-80896-7}}.
* ''In Good Company : Church as Polis'', University of Notre Dame Press, South Bend 1997.
* ''Why Narrative? : Readings in Narrative Theology'', Wipf & Stock, Eugene 1997.
* ''Prayers Plainly Spoken'', InterVarsity Press, 1999.
* with William H. Willimon: ''The Truth About God: The Ten Commandments in Christian Life'', Abingdon Press, 1999, {{ISBN|978-0-687-08202-5}}.
* ''The Hauerwas Reader'', uitg. John Berkman / Michael Cartwright, Duke University Press, Durham, NC 2001, {{ISBN|0-8223-2691-4}}.
* ''With the Grain of the Universe: The Church's Witness and Natural Theology: Being Gifford Lectures Delivered at the University of St. Andrews in 2001,'' Baker Book House 2001, {{ISBN|978-1-5874-3016-9}}.
* met [[Frank Lentricchia]] en [[Rowan Williams]]: ''Dissent from the Homeland: Essays After September 11: Essays on September 11'', Duke University Press, Durham 2003, {{ISBN|978-0-82236-540-2}}
* ''Performing the Faith: Bonhoeffer and the Practice of Nonviolence'', Wipf & Stock, Eugene 2004, {{ISBN|1-58743-076-2}}.
* ''The Cross-shattered Christ: Meditations on the Seven Last Words'', Darton, Longman & Todd 2005
* ''The State of the University: Academic Knowledges and the Knowledge of God (Illuminations - Theory & Religion): Academic Knowledge and the Knowledge of God'', Wiley-Blackwell 2007.
* ''A Cross-Shattered Church: Reclaiming the Theological Heart of Preaching'', Brazos 2009.
* ''Christian Existence Today: Essays on Church, World, and Living in Between'', Wipf & Stock, 2010, {{ISBN|978-1-60899-710-7}}
* ''Sunday Asylum: Being the Church in Occupied Territory'', The House, Studio 2010.
* ''Hannah's Child - A Theologian's Memoir'', Eerdmans, Grand Rapids/Cambridge 2010 en 2012, {{ISBN|978-0-8028-6739-1}}.
* ''Wilderness Wanderings: Probing Twentieth-Century Theology and Philosophy. Radical Traditions'', SCM Press, 2011.
* ''Working with Words : On Learning to Speak Christian'' Wipf & Stock, 2011

== Literatuur ==
*A. Baan, J.M. Abrahamse: ''[https://www.kokboekencentrum.nl/boek/stanley-hauerwas/ Stanley Hauerwas. Een theologische biografie''], KokBoekencentrum, Utrecht 2022

== Zie ook ==
* [[Ecclesiologie]]
* [[Geloofsgemeenschap]]
* [[Communitarisme]]
* [[Deugdethiek]]

== Externe link ==
*{{en}} [https://theotherjournal.com/2008/09/learning-like-a-christian-an-interview-with-stanley-hauerwas/ Interview met Stanley Hauerwas]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Hauerwas, Stanley}}
[[Categorie:Methodistisch persoon]]
[[Categorie:Anglicaans persoon]]
[[Categorie:Amerikaans cultuurcriticus]]
[[Categorie:Amerikaans theoloog]]
[[Categorie:Amerikaans hoogleraar]]
[[Categorie:Amerikaans schrijver]]
[[Categorie:Amerikaans filosoof]]
[[Categorie:Amerikaans pacifist]]
[[Categorie:Evangelisch persoon]]


text:
# Poecilium abietinum
Poecilium abietinum is een keversoort uit de familie van de boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1960 door Plavilstshikov & Lurie.

wikiname: nlwiki

title: Poecilium abietinum

in_language: nl

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Poecilium abietinum''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Boktorren|Cerambycidae]] (Boktorren)
| onderfamilie = [[Cerambycinae]]
| geslacht = ''[[Poecilium]]''
| w-naam = ''Poecilium abietinum''
| auteur = Plavilstshikov & Lurie
| datum = 1960
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Poecilium abietinum''''' is een [[kevers]]oort uit de familie van de [[Boktorren|boktorren (Cerambycidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1960 door Plavilstshikov & Lurie.<ref>{{Brontabel|9999-Cerambycidae}} (bezocht 30 januari 2014)</ref>

{{Appendix}}
{{Beginnetje|biologie|2014|02|18}}

[[Categorie:Poecilium|abietinum]]

title: Poecilium abietinum

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Cerambycidae (Boktorren)

Onderfamilie: Cerambycinae

Geslacht: Poecilium

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Atambua (stad)
Atambua is de hoofdstad van het regentschap Belu op West-Timor in de provincie Oost-Nusa Tenggara, Indonesië.

## Geografie
Stad Atambua strekt zich uit tot 8,5 km van noord naar zuid en 5 km van oost naar west, en is gelegen aan de West-Timor Hoofdweg (ID: Jalan Nasional Timor Barat), die loopt van Kupang naar Motaain aan de grens van West-Timor met Oost-Timor. De stad ligt op een hoogte van 350 m boven de zeespiegel, en met temperaturen tussen de 23 en 35 graden Celsius. Rondom is de stad Atambua omgeven door heuvels zodat de stad goed beschermd is tegen harde wind. Het klimaat is het tropisch savanneklimaat met matig tot weinig regen van april tot oktober en veel regen van november tot maart. De oppervlakte van Stad Atambua is 56,2 km2 en de stad is verdeeld in de districten: Atambua Barat, Atambua Selatan, Kota Atambua. Zie ook bijgaand kaartje van Stad Atambua.

## Naam
De naam van de plaats is afgeleid van de woorden "atan" (NL: slaaf) en "buan" (NL: heks) in de lokale taal Tetum. Samen betekent het zoiets als "De slaaf van de demonen". De demonen zouden verwijzen naar de Portugese en Nederlandse koloniale heersers die hier al vroeg de dienst uitmaakten.

## Demografie
Door een toestroom van vluchtelingen uit Oost-Timor in 1999 groeide Atambua aanzienlijk in aantal. Het is nu de tweede grootste stad van West-Timor, na Kupang. Het aantal inwoners (opgave 2020) bedraagt 85.020 personen.
De meeste inwoners spreken Tetum als moedertaal. Minderheden spreken Kemak, Bunak of Uab Meto. Stad Atambua was in 1999 een van de opvangcentra voor vluchtelingen uit Oost-Timor.
Nu is de stad een multi-etnische stad, bestaande uit Timorezen, Rotinezen, Sabunezen, Florinezen, een klein aantal etnische Chinezen en immigranten uit Ambon en Bugis Macassar.
Het percentage katholieken bedraagt 77,4 %. De overige percentages zijn: 13,5 % protestant, 8,9 % moslim, 0,22 % hindoe, 0,04 % boeddhist. Opgave: 2016.
De stad is ook het bestuurscentrum van het rooms-katholieke bisdom Atambua, dat de regentschappen Belu, Malaka en Noord-Midden-Timor omvat, en met de kathedraal Santa Maria Immaculata als centraal punt.

## Geschiedenis
Atambua werd in oktober 1916 door de Nederlanders gesticht, nadat ze verhuisd waren uit Atapupu. Atambua werd van 1942 tot 1943 korte tijd bezet door het Japanse keizerlijke leger. Ze plantten veel bomen, die te zien zijn in Hutan Jati Nenuk. Na de onafhankelijkheid ging de eerste president van Indonesië, Soekarno naar Atambua en liet er meer bomen planten in de plaats die nu Lapangan Umum heet. De meest opvallende boom, die daar is geplant, is de banyanboom. In september 1999 arriveerden hier meer dan 250.000 vluchtelingen uit Oost-Timor, na hun stem voor onafhankelijkheid en het daaropvolgende geweld. Nog in 2002 verbleven er naar schatting 60.000 vluchtelingen in kampen.

## Transport
Het lokale transport wordt met name door minibussen (ID: bemo, mikrolet) uitgevoerd. Zo zijn er vier routes die het centrum van Atambua met het buitengebied verbinden.
Ook kan men gebruik maken van de motorfiets-taxi (ID: ojek). Deze volgt echter geen vaste route.
Voor het interlokale transport zijn er vooral de intercitybussen. Zij verbinden Atambua met de steden Kefamenanu (afstand: 87 km), Soë (afstand: 179 km) en Kupang (afstand: 289 km), en met het dorp Mota'ain aan de grens met Oost-Timor (afstand: 36 km).
Verder is er een luchthaven in Atambua, A.A. Bere Tallo Airport, ongeveer 5 kilometer van het stadscentrum. IATA-code: ABU. Dagelijkse vluchten, voornamelijk van en naar Kupang, worden verzorgd door de maatschappijen Susi Air, Wings Air en Trans Nusa. Atambua heeft twee zeehavens: de haven Atapupu voor vracht en olie en de veerboothaven Teluk Gurita voor passagiers. Zo zijn er veerdiensten tussen Atambua en Kalabahi (eiland Alor), tussen Atambua en Wini en tussen Atambua en Kupang.

## Toerisme
Het regentschap Belu biedt tal van toeristische mogelijkheden, zowel aan de kust als in het binnenland: Kolam Susuk in het dorp Dualaus, het Oefuik strand, het Pasir Putih strand, cultuur (ceremoniële plaatsen, graven, forten, natuurlijke grotten), traditionele dansen, natuur (bijvoorbeeld Fulan Fehan), religieuze zaken (zoals: de Maria Lourdes-grot, de oude kerk van Nualain, de kathedraal), en excursies naar diverse ambachten annex winkel. Het toerisme trekt niet alleen lokale, maar ook buitenlandse toeristen aan, vooral Oost-timorezen. De lokale overheid bevordert het verder uitbouwen van het toerisme.

## Bekende inwoners van Atambua
- Jacques Pessers (1896-1961), apostolisch vicaris van Atambua, van 1937 tot 1957
- Theodorus van den Tillaart (1909-1991), bisschop van bisdom Atambua, van 1961 tot 1984

- Regentschap Belu en zijn districten.
- Meo krijgsman, district Atambua.

title: Atambua (stad)

wikitext:
{{Infobox plaats in Indonesië
| bestandsnaam vlag =
| naam= Atambua
| wapen =
| motto =
| inwoners = 85.020<ref>[https://web.archive.org/web/20121202090212/http://bps.go.id/eng/download_file/Population_of_Indonesia_by_Village_2010.pdf Population by village], bps.go.id (gearchiveerd)</ref>
| datum inwoners = 2020
| oppervlakte =
| kaart = [[Bestand:Roads on West Timor v3.png|260px]]
| provincie = [[Oost-Nusa Tenggara]]
| regentschap = [[Belu (regentschap)|Belu]]
| eiland = [[Timor]]
| tijdzone =
| etnisch =
| religie = 77,4 % katholiek, 13,5 % protestant, 8,9 % moslim, overigen: 0,26 %
| taal =
| burgemeester =
| website =
| lat_deg = 9
| lat_min = 06
| lon_deg = 124
| lon_min = 54
}}

'''Atambua''' is de hoofdstad van het regentschap [[Belu (regentschap)|Belu]] op [[West-Timor]] in de provincie [[Oost-Nusa Tenggara]], [[Indonesië]].

[[Bestand:Peta Kota Atambua.png|thumb|350px|Kaart van Stad Atambua en haar districten (ID: kecamatan) en subdistricten (ID: kelurahan).]]

== Geografie ==
Stad Atambua strekt zich uit tot 8,5 km van noord naar zuid en 5 km van oost naar west, en is gelegen aan de West-Timor Hoofdweg (ID: Jalan Nasional Timor Barat), die loopt van [[Kupang (stadsgemeente)|Kupang]] naar [[Motaain]] aan de grens van West-Timor met [[Oost-Timor]]. De stad ligt op een hoogte van 350 m boven de zeespiegel, en met temperaturen tussen de 23 en 35 graden Celsius. Rondom is de stad Atambua omgeven door heuvels zodat de stad goed beschermd is tegen harde wind. Het klimaat is het tropisch savanneklimaat met matig tot weinig regen van april tot oktober en veel regen van november tot maart. De oppervlakte van Stad Atambua is 56,2 km2 en de stad is verdeeld in de districten: Atambua Barat, Atambua Selatan, Kota Atambua.<ref name="atam">[https://id.wikipedia.org/w/index.php?title=Atambua&oldid=14020683 id.wikipedia.org; artikel Atambua op 23 juli 2008]</ref> Zie ook bijgaand kaartje van Stad Atambua.

== Naam ==
De naam van de plaats is afgeleid van de woorden "atan" (NL: slaaf) en "buan" (NL: heks) in de lokale taal Tetum. Samen betekent het zoiets als "De slaaf van de demonen". De demonen zouden verwijzen naar de Portugese en Nederlandse koloniale heersers die hier al vroeg de dienst uitmaakten.<ref>[https://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Atambua&oldid=40830055 de.wikipedia.org; artikel Atambua op 21 mei 2008]</ref>

== Demografie ==
Door een toestroom van vluchtelingen uit Oost-Timor in 1999 groeide Atambua aanzienlijk in aantal. Het is nu de tweede grootste stad van West-Timor, na Kupang. Het aantal inwoners (opgave 2020) bedraagt 85.020 personen.

De meeste inwoners spreken Tetum als moedertaal. Minderheden spreken Kemak, Bunak of Uab Meto. Stad Atambua was in 1999 een van de opvangcentra voor vluchtelingen uit Oost-Timor.

Nu is de stad een multi-etnische stad, bestaande uit Timorezen, Rotinezen, Sabunezen, Florinezen, een klein aantal etnische Chinezen en immigranten uit Ambon en Bugis Macassar.

Het percentage [[Katholieke Kerk in Indonesië|katholieken]] bedraagt 77,4 %. De overige percentages zijn: 13,5 % [[protestant]], 8,9 % [[moslim]], 0,22 % [[hindoe]], 0,04 % [[boeddhist]]. Opgave: 2016.
De stad is ook het bestuurscentrum van het rooms-katholieke [[bisdom Atambua]], dat de regentschappen Belu, Malaka en Noord-Midden-Timor omvat, en met de [[kathedraal]] [[Kathedraal van Atambua|Santa Maria Immaculata]] als centraal punt.<ref name="atam" />

== Geschiedenis ==
Atambua werd in oktober 1916 door de Nederlanders gesticht, nadat ze verhuisd waren uit [[Atapupu]]. Atambua werd van 1942 tot 1943 korte tijd bezet door het Japanse keizerlijke leger. Ze plantten veel bomen, die te zien zijn in Hutan Jati Nenuk. Na de onafhankelijkheid ging de eerste president van Indonesië, [[Soekarno]] naar Atambua en liet er meer bomen planten in de plaats die nu Lapangan Umum heet. De meest opvallende boom, die daar is geplant, is de banyanboom. In september 1999 arriveerden hier meer dan 250.000 vluchtelingen uit Oost-Timor, na hun stem voor onafhankelijkheid en het daaropvolgende geweld. Nog in 2002 verbleven er naar schatting 60.000 vluchtelingen in kampen.<ref name="atam" />

== Transport ==
Het lokale transport wordt met name door minibussen (ID: bemo, mikrolet) uitgevoerd. Zo zijn er vier routes die het centrum van Atambua met het buitengebied verbinden.
Ook kan men gebruik maken van de motorfiets-taxi (ID: ojek). Deze volgt echter geen vaste route.

Voor het interlokale transport zijn er vooral de intercitybussen. Zij verbinden Atambua met de steden [[Kefamenanu]] (afstand: 87 km), [[Soë]] (afstand: 179 km) en Kupang (afstand: 289 km), en met het dorp Mota'ain aan de grens met Oost-Timor (afstand: 36 km).

Verder is er een luchthaven in Atambua, A.A. Bere Tallo Airport, ongeveer 5 kilometer van het stadscentrum. IATA-code: ABU. Dagelijkse vluchten, voornamelijk van en naar Kupang, worden verzorgd door de maatschappijen Susi Air, Wings Air en Trans Nusa. Atambua heeft twee zeehavens: de haven Atapupu voor vracht en olie en de veerboothaven Teluk Gurita voor passagiers. Zo zijn er veerdiensten tussen Atambua en Kalabahi (eiland Alor), tussen Atambua en Wini en tussen Atambua en Kupang.<ref name="atam" />

== Toerisme ==
Het regentschap Belu biedt tal van toeristische mogelijkheden, zowel aan de kust als in het binnenland: Kolam Susuk in het dorp Dualaus, het Oefuik strand, het Pasir Putih strand, cultuur (ceremoniële plaatsen, graven, forten, natuurlijke grotten), traditionele dansen, natuur (bijvoorbeeld Fulan Fehan), religieuze zaken (zoals: de Maria Lourdes-grot, de oude kerk van Nualain, de kathedraal), en excursies naar diverse ambachten annex winkel. Het toerisme trekt niet alleen lokale, maar ook buitenlandse toeristen aan, vooral Oost-timorezen. De lokale overheid bevordert het verder uitbouwen van het toerisme.<ref name="atam" />

== Bekende inwoners van Atambua ==
* [[Jacques Pessers]] (1896-1961), [[Apostolisch Vicariaat|apostolisch vicaris]] van [[Atambua (plaats)|Atambua]], van 1937 tot 1957
* [[Theodorus van den Tillaart]] (1909-1991), [[bisschop]] van [[bisdom Atambua]], van 1961 tot 1984

<gallery widths="180" heights="180">
Regency Belu and its districts (West Timor) v3.png|Regentschap Belu en zijn districten.
Meo-voorvechter te Atamboea op Midden-Timor, KITLV 4972.tiff|Meo krijgsman, district Atambua.
</gallery>

{{Appendix}}

[[Categorie:West-Timor]]
[[Categorie:Regentschap of stadsgemeente in Oost-Nusa Tenggara]]

title: Situering

Eiland: Timor

Provincie: Oost-Nusa Tenggara

Regentschap of · stadsgemeente: Belu

Coördinaten: 9° 6′ ZB, 124° 54′ OL

title: Algemeen

title: Overig

Portaal: Indonesië


text:
# Coby Miller
Coby Miller (Ackerman, 19 oktober 1976) is een Amerikaanse sprinter. Zijn beste prestatie is het winnen van een zilveren medaille op de Olympische Spelen op het onderdeel 4 x 100 m estafette.
Achtereenvolgens studeerde hij aan de Louisville (1995), Meridian CC (1997), Auburn (2000). In Auburn raakte hij in aanraking met atletiek, maar daarvoor deed hij een rugby wegens het gebrek aan een atletiekgroep op zijn school.
Zijn eerste succes behaalde hij in 1999 met het winnen van een gouden medaille op de Universiade. Hij versloeg met 20,32 seconden in Palma de Mallorca de Nederlander Patrick van Balkom (20,57 s) en de Griek Christos Magos. Een jaar later werd hij op de Olympische Spelen van Sydney zevende op de 200 m in 20,35 seconden.
In 2004 beleefde hij een sterk jaar. Op de Amerikaanse Olympische selectiewedstrijden werd hij vierde op de 100 m. Op de Olympische Spelen van Athene in 2004 maakte hij onderdeel uit van de 4 x 100 mestafetteploeg met zijn teamgenoten Shawn Crawford, Justin Gatlin en Maurice Greene. De Amerikaanse ploeg won met 38,08 s een zilveren medaille achter de Britse ploeg (goud) en voor Nigeriaanse ploeg (brons). Op de Nacht van de Atletiek in Heusden-Zolder toonde hij zijn overwicht op de 100 m door Churandy Martina van de Nederlandse Antillen en de Australiër Patrick Johnson achter zich te laten.

## Titels
- Amerikaans kampioen 200 m (indoor) - 2001
- NCAA kampioen (indoor) 200 m - 2000

## Persoonlijke records
| Onderdeel | Prestatie | Datum           | Plaats |
| --------- | --------- | --------------- | ------ |
| 100 m     | 9,95 s    | 12 oktober 2003 | Abuja  |
| 200 m     | 20,25 s   | 10 juni 2002    | Athene |

## Palmares

### 100 meter
Kampioenschappen
- 2000: 4e Grand Prix Finale - 10,52 s
- 2002: 6e Grand Prix Finale - 10,21 s

Golden League-podiumplekken
- 2002:  ISTAF – 10,07 s
- 2002:  Weltklasse Zürich – 10,00 s

### 200 meter
Kampioenschappen
- 1999:  Universiade - 20,32 s
- 2000: 7e OS - 20,35 s

Golden League-podiumplek
- 2002:  Memorial Van Damme

### Estafette 4 x 100 m
- 2004:  OS - 38,03 s

title: Coby Miller

wikitext:
{{Infobox atletiek
| afbeelding =
| onderschrift =
| naam = Coby Miller
| bijnaam =
| geboortedatum = [[19 oktober]] [[1976]]
| geboorteplaats = [[Ackerman (Mississippi)|Ackerman]]
| overlijdensdatum =
| overlijdensplaats =
| lengte = 1,75 m
| gewicht = 84 kg
| discipline = sprint
| trainer = Donald Quarry
| 1etitel = NCAA indoorkampioen 200 m 2000
| OS = 2000, 2004
| extra =
}}
'''Coby Miller''' ([[Ackerman (Mississippi)|Ackerman]], [[19 oktober]] [[1976]]) is een [[Verenigde Staten|Amerikaanse]] sprinter. Zijn beste prestatie is het winnen van een zilveren medaille op de [[Olympische Spelen]] op het onderdeel [[4 x 100 meter estafette|4 x 100 m estafette]].

Achtereenvolgens studeerde hij aan de ''Louisville'' (1995), ''Meridian CC'' (1997), ''Auburn'' (2000). In Auburn raakte hij in aanraking met atletiek, maar daarvoor deed hij een rugby wegens het gebrek aan een atletiekgroep op zijn school.

Zijn eerste succes behaalde hij in [[1999]] met het winnen van een gouden medaille op de Universiade. Hij versloeg met 20,32 seconden in [[Palma de Mallorca]] de Nederlander [[Patrick van Balkom]] (20,57 s) en de [[Griekenland|Griek]] [[Christos Magos]]. Een jaar later werd hij op de [[Olympische Zomerspelen 2000|Olympische Spelen van Sydney]] zevende op de [[200 meter (atletiek)|200 m]] in 20,35 seconden.

In [[2004]] beleefde hij een sterk jaar. Op de Amerikaanse Olympische selectiewedstrijden werd hij vierde op de 100 m. Op de [[Olympische Zomerspelen 2004|Olympische Spelen van Athene]] in [[2004]] maakte hij onderdeel uit van de 4 x 100 mestafetteploeg met zijn teamgenoten [[Shawn Crawford]], [[Justin Gatlin]] en [[Maurice Greene (atleet)|Maurice Greene]]. De Amerikaanse ploeg won met 38,08 s een zilveren medaille achter de Britse ploeg (goud) en voor Nigeriaanse ploeg (brons). Op de Nacht van de Atletiek in [[Heusden-Zolder]] toonde hij zijn overwicht op de 100 m door Churandy Martina van de Nederlandse Antillen en de Australiër Patrick Johnson achter zich te laten.

== Titels ==
* Amerikaans kampioen 200 m (indoor) - 2001
* NCAA kampioen (indoor) 200 m - 2000

== Persoonlijke records ==
{| class="wikitable"
! Onderdeel
! Prestatie
! Datum
! Plaats
|-
|100 m
|9,95 s
|12 oktober 2003
|[[Abuja]]
|-
|200 m
|20,25 s
|10 juni 2002
|[[Athene (stad)|Athene]]
|}

== Palmares ==
=== 100 meter ===
;Kampioenschappen
* 2000: 4e Grand Prix Finale - 10,52 s
* 2002: 6e Grand Prix Finale - 10,21 s

;Golden League-podiumplekken
*2002: {{goud}} [[ISTAF]] – 10,07 s
*2002: {{goud}} [[Weltklasse Zürich]] – 10,00 s

=== 200 meter ===
;Kampioenschappen
* 1999: {{goud}} Universiade - 20,32 s
* 2000: 7e OS - 20,35 s

;Golden League-podiumplek
*2002: {{goud}} [[Memorial Van Damme]]

=== Estafette 4 x 100 m ===
* 2004: {{zilver}} OS - 38,03 s

{{Appendix|2=
* {{Link IAAF naam|id=137075}}
* {{Link SRO-profiel|id=mi/coby-miller-1}}
* {{en}} [http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/olympics_2004/athletics/results/3532500.stm Uitslagen van Coby Miller]
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20080307031624/http://www.usatf.org/athletes/bios/oldBios/2005/Miller_Coby.asp Biografie op de website van USA Track & Field]
}}

{{DEFAULTSORT:Miller, Coby}}
[[Categorie:Amerikaans atleet]]
[[Categorie:Amerikaans olympisch deelnemer]]
[[Categorie:Amerikaans sprinter (atletiek)]]

title: Coby Miller

Volledige naam: Coby Miller

Geboortedatum: 19 oktober 1976

Geboorteplaats: Ackerman

Gewicht: 84 kg

title: Sportieve informatie

Discipline: sprint

Trainer/coach: Donald Quarry

Eerste titel: NCAA indoorkampioen 200 m 2000

Portaal: Atletiek


text:
# Rita gogra
Rita gogra is een straalvinnige vissensoort uit de familie van de stekelmeervallen (Bagridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1839 door Sykes.

title: Rita gogra

wikitext:
{{Taxobox straalvinnige
| titelweergave = cursief
| naam = ''Rita gogra''
| afbeelding = Phractocephalus gogra Sykes.jpg
| orde = [[Siluriformes]]
| familie = [[Bagridae]] (Stekelmeervallen)
| geslacht = ''[[Rita (geslacht)|Rita]]''
| w-naam = ''Rita gogra''
| auteur = Sykes
| datum = 1839
| haakjes = ja
| commons = Category:Rita gogra
| species =
|status=LC|statusbron=2010|rl-id=172375}}
'''''Rita gogra''''' is een [[Straalvinnigen|straalvinnige]] [[vissen (dieren)|vissensoort]] uit de familie van de [[Bagridae|stekelmeervallen (Bagridae)]].<ref>{{Link FishBase species|genus=Rita|species=gogra|month=02|year=2013}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1839 door Sykes.

{{Appendix}}

{{beginnetje|biologie|2013|02|28}}
[[Categorie:Bagridae]]

title: Rita gogra · IUCN-status: Niet bedreigd (2010)

Stam: Chordata (Chordadieren)

Superklasse: Osteichthyes (Beenvisachtigen)

Klasse: Actinopterygii (Straalvinnigen)

Orde: Siluriformes

Familie: Bagridae (Stekelmeervallen)

Geslacht: Rita

title: Soort

Portaal: Biologie · Vissen


text:
# Mitromorpha azorensis
Mitromorpha azorensis is een slakkensoort uit de familie van de Mitromorphidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2001 door Mifsud.

title: Mitromorpha azorensis

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Mitromorpha azorensis''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Weekdieren|Mollusca]] ([[Weekdieren]])
| klasse = [[Slakken|Gastropoda]] (Slakken)
| clade1 = [[Neogastropoda]]
| familie = [[Mitromorphidae]]
| geslacht = ''[[Mitromorpha]]''
| w-naam = ''Mitromorpha azorensis''
| auteur = Mifsud
| datum = 2001
| haakjes =
| commons =
| species =
| worms = 181079
}}
'''''Mitromorpha azorensis''''' is een [[slakken|slakkensoort]] uit de familie van de [[Mitromorphidae]].<ref>Gofas, S. (2012). <i>Mitromorpha azorensis</i> Mifsud, 2001. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=181079</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2001 door Mifsud.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|09}}

[[Categorie:Mitromorphidae]]

title: Mitromorpha azorensis

Stam: Mollusca (Weekdieren)

Klasse: Gastropoda (Slakken)

Clade: Neogastropoda

Familie: Mitromorphidae

Geslacht: Mitromorpha

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Lilian Drescher
Lilian Drescher (Caracas, 23 mei 1965) is een in Venezuela geboren tennisspeelster uit Zwitserland.
In 1984 kwam Drescher voor Zwitserland uit op de Olympische Zomerspelen van Los Angeles, waarbij ze de kwartfinale haalde. In datzelfde jaar won zij het WTA-toernooi van Japan.
In 1984 en 1985 speelde Drescher acht partijen voor Zwitserland op de Fed Cup.
Na haar actieve tennisloopbaan trad zij in het huwelijk met de Griekse tennistrainer Nikos Kelaidis.

title: Lilian Drescher

wikitext:
{{Infobox tennisspeler
| naam=Lilian Drescher
| afbeelding=
| onderschrift=
| bijnaam=
| nationaliteit= {{CH}}
| geboorteplaats= [[Caracas]], Venezuela<ref name="TF">Zie haar profiel op tennisforum</ref>
| verblijfplaats=
| lengte= 1,63 m<ref name="TF" />
| gewicht=
| profdebuut=
| met pensioen=
| slaghand=
| coach=
| Enkeloverwinningen= 1 WTA, 0 ITF
| Enkelhoogstepositie=50e (18 februari 1985)
| Olympische Spelen    = kwartfinale (1984)
| AustralianOpen=1e ronde (1983, 1987)
| Roland Garros=2e ronde (1986)
| Wimbledon=2e ronde (1985)
| USOpen=2e ronde (1985)
| Dubbeloverwinningen=  0 WTA, 0 ITF
| Dubbelhoogstepositie=85e (21 december 1986)
| AustralianOpen_dubbel=
| Roland Garros_dubbel=2e ronde (1985)
| Wimbledon_dubbel=1e ronde (1984, 1987)
| USOpen_dubbel=2e ronde (1986)
| updated= }}

'''Lilian Drescher''' ([[Caracas]], 23 mei 1965) is een in Venezuela geboren [[tennis]]speelster uit Zwitserland.

In 1984 kwam Drescher voor Zwitserland uit op de [[Tennis op de Olympische Zomerspelen 1984 (vrouwen)|Olympische Zomerspelen]] van Los Angeles, waarbij ze de kwartfinale haalde.<ref>[https://www.olympedia.org/athletes/902137 Olympedia]––profiel. [https://web.archive.org/web/20210917050637/https://www.olympedia.org/athletes/902137 Gearchiveerd] op 17 september 2021.</ref> In datzelfde jaar won zij het [[WTA-toernooi van Japan]].<ref>{{en}}[https://www.itftennis.com/en/tournament/tokyo/jpn/1984/w-wt-jpn-02a-1984 Tokyo 1984], ITF. [https://web.archive.org/web/20240404181005/https://www.itftennis.com/en/tournament/tokyo/jpn/1984/w-wt-jpn-02a-1984/draws-and-results Gearchiveerd] op 4 april 2024.</ref>

In 1984 en 1985 speelde Drescher acht partijen voor Zwitserland op de Fed Cup.<ref>Fed Cup-profiel</ref>

Na haar actieve tennisloopbaan trad zij in het huwelijk met de Griekse tennistrainer Nikos Kelaidis.

==Externe links==
{{Standaardlinks tennisser|commons=no}}
* {{en}}[https://www.tennisforum.com/threads/biographies-of-female-tennis-players.497314/post-25392002 Profiel van Lilian Drescher] op tennisforum.com
{{Commonscatkleinwd|align=left}}
{{Appendix|1=bron}}
{{DEFAULTSORT:Kelaidis, Lilian}}
[[Categorie:Zwitsers tennisser]]
[[Categorie:Zwitsers olympisch deelnemer]]

title: Persoonlijke informatie

Nationaliteit: Zwitserland

Geboorteplaats: Caracas, Venezuela

Totaal prijzengeld: 114.401 US dollar

Profiel: (en) WTA-site

title: Enkelspel

Titels: 1 WTA, 0 ITF

Olympische Spelen: kwartfinale (1984)

Enkelspel: Grandslamresultaten

title: Dubbelspel

Titels: 0 WTA, 0 ITF

Dubbelspel: Grandslamresultaten

Portaal: Tennis


text:
# Koruthaialos rubecula
Koruthaialos rubecula is een vlinder uit de familie van de dikkopjes (Hesperiidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1882 door Plötz.

title: Koruthaialos rubecula

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Koruthaialos rubecula''
| afbeelding = Narrow-banded Velvet Bob (40641625771).jpg
| afbeelding2 = KoruthaialosRubecula 790 1 Fitch.png
| familie = [[Dikkopjes|Hesperiidae]] (Dikkopjes)
| onderfamilie = [[Hesperiinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Koruthaialos]]''
| w-naam = ''Koruthaialos rubecula''
| auteur = Plötz
| datum = 1882
| haakjes = ja
}}
'''''Koruthaialos rubecula''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Dikkopjes|dikkopjes (Hesperiidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1882 door Plötz.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|02}}

[[Categorie:Hesperiinae]]

title: Koruthaialos rubecula

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Hesperiidae (Dikkopjes)

Onderfamilie: Hesperiinae

Geslacht: Koruthaialos

title: Soort


text:
# Station Nordstrand
Station Nordstrand  is een station in Nordstrand, een stadsdeel in het zuidoosten van Oslo. Het station, geopend in 1880, ligt aan Østfoldbanen. Het stationsgebouw dateert uit 1895 en is een ontwerp van Paul Due.
Nordstrand wordt bediend door lijn L2 de stoptrein tussen Skøyen en Ski

title: Station Nordstrand

wikitext:
{{Infobox spoorwegstation Noorwegen
| naam             = Station Nordstrand
| afbeelding       = Nordstrand_stasjon.JPG
| onderschrift     = Foto:Jan-Tore Egge
| plaats           = Oslo-Nordstrand {{NO}}
| stationscode     =
| type             =
| opening          = [[1880]]
| sluiting         =
| heropening       =
| hersluiting      =
| perronsporen     = 2
| lijnen           = [[Spoorlijn Oslo - Kornsjø|Østfoldbanen]]
| exploitant       =
| aantalreizigers  =
| kaart            =
| volgend station  = [[Station Ljan|Ljan]]
| vorig station    = [[Station Oslo-Centraal|Oslo-S]]
| lijnen trein     = L2
| lijnen bus       =
| lijnen metro     =
| positiekaartnaam = Noorwegen
| lat_deg          = 59
| lat_min          = 51
| lat_sec          = 49
| lat_dir          = N
| lon_deg          = 10
| lon_min          = 47
| lon_sec          = 8
| lon_dir          = E
}}
'''Station Nordstrand'''  is een [[spoorwegstation|station]] in Nordstrand, een stadsdeel in het zuidoosten van [[Oslo]]. Het station, geopend in 1880, ligt aan [[Østfoldbanen]]. Het stationsgebouw dateert uit 1895 en is een ontwerp van [[Paul Due]].

Nordstrand wordt bediend door lijn L2 de stoptrein tussen [[station Skøyen|Skøyen]] en [[station Ski|Ski]]

==Externe link==
*[http://www.banenor.no/no/Jernbanen/Stasjonssok/-N-/Nordstrand// Station op Jernbaneverket (Noors)]{{Dode link}}

{{Coor title dms|59|51|49|N|10|47|8|E|region:NO_type:city}}
[[Categorie:Spoorwegstation in Oslo|Nordstrand]]

title: Algemeen

Afkorting: NST

title: Geschiedenis

title: Stationsbouw

Architect(en): Paul Due

title: Spoorlijn(en)

Lijn: Richting · Volgend station

title: Treindienst(en)

title: Ligging

Plaats: Oslo-Nordstrand Noorwegen

Ligging: Station Nordstrand (Noorwegen) · Station Nordstrand

Portaal: Openbaar vervoer · Noorwegen


text:
# The Cardinal
The Cardinal is een Amerikaanse dramafilm uit 1963 onder regie van Otto Preminger. Het scenario is gebaseerd op dat uit de gelijknamige roman uit 1950 van de Amerikaanse auteur Henry Morton Robinson.

## Verhaal
Stephen Fermoyle is een Ierse Amerikaan uit Boston die het van een eenvoudige katholieke priester brengt tot de deken van het College van Kardinalen. Fermoyle maakt verschillende geloofscrises door, eerst in zijn parochie in Boston en later als kardinaal in het Vaticaan.

## Rolverdeling
| Acteur             | Personage                |
| ------------------ | ------------------------ |
| Tom Tryon          | Stephen Fermoyle         |
| Carol Lynley       | Mona / Regina Fermoyle   |
| Dorothy Gish       | Celia                    |
| Maggie McNamara    | Florrie                  |
| Bill Hayes         | Frank                    |
| Cameron Prud'Homme | Din                      |
| Cecil Kellaway     | Monseigneur Monaghan     |
| Loring Smith       | Cornelius J. Deegan      |
| John Saxon         | Benny Rampell            |
| James Hickman      | Pastoor Lyons            |
| Berenice Gahm      | Mevrouw Rampell          |
| John Huston        | Glennon                  |
| Jose Duvall        | Ramon Gongaro            |
| Peter MacLean      | Pastoor Callahan         |
| Robert Morse       | Bobby                    |
| Billy Reed         | Ceremoniemeester         |
| Pat Henning        | Hercule Menton           |
| Burgess Meredith   | Pastoor Ned Halley       |
| Jill Haworth       | Lalage Menton            |
| Russ Brown         | Dr. Heller               |
| Raf Vallone        | Kardinaal Quarenghi      |
| Tullio Carminati   | Kardinaal Giacobbi       |
| Ossie Davis        | Pastoor Gillis           |
| Francesco Mancini  | Ceremoniemeester         |
| Dino Di Luca       | Italiaanse kardinaal     |
| Donald Hayne       | Pastoor Eberling         |
| Chill Wills        | Monseigneur Whittle      |
| Arthur Hunnicutt   | Sheriff Dubrow           |
| Doro Merande       | Vrouw                    |
| Patrick O'Neal     | Cecil Turner             |
| Murray Hamilton    | Lafe                     |
| Romy Schneider     | Annemarie                |
| Peter Weck         | Kurt von Hartman         |
| Rudolf Forster     | Dronkenman op het bal    |
| Josef Meinrad      | Kardinaal Innitzer       |
| Dagmar Schmedes    | Mevrouw Walter           |
| Erik Frey          | Seyss-Inquart            |
| Josef Krastel      | Bediende van Von Hartman |
| Matthias Fuchs     | Pastoor Neidermoser      |
| Vilma Degischer    | Zuster Wilhelmina        |
| Wolfgang Degischer | Duitse majoor            |
| Jürgen Wilke       | Luitenant                |
| Wilma Lipp         | Soliste                  |
| Eric van Nuys      |                          |
| Stefan Skodler     |                          |

## Prijzen en nominaties
| Jaar | Prijs         | Categorie               | Genomineerde(n)               | Uitslag     |
| ---- | ------------- | ----------------------- | ----------------------------- | ----------- |
| 1963 | Oscars        | Beste regie             | Otto Preminger                | Genomineerd |
| 1963 | Oscars        | Beste mannelijke bijrol | John Huston                   | Genomineerd |
| 1963 | Oscars        | Beste camerawerk        | Leon Shamroy                  | Genomineerd |
| 1963 | Oscars        | Beste productieontwerp  | Lyle R. Wheeler Gene Callahan | Genomineerd |
| 1963 | Oscars        | Beste kostuumontwerp    | Donald Brooks                 | Genomineerd |
| 1963 | Oscars        | Beste montage           | Louis R. Loeffler             | Genomineerd |
| 1963 | Golden Globes | Beste dramafilm         | Otto Preminger                | Gewonnen    |
| 1963 | Golden Globes | Beste mannelijke bijrol | John Huston                   | Gewonnen    |

title: The Cardinal

wikitext:
{{Infobox film
| titel              = ''The Cardina''l
''De kardinaal''
| afbeelding         = The_cardinal.jpg
| onderschrift       = Aanplakbiljet voor ''The Cardinal''
| regie              = [[Otto Preminger]]
| producer           = [[Otto Preminger]]
[[Martin C. Schute]]
| schrijver          = [[Robert Dozier]]
[[Henry Morton Robinson]] (roman)
| spelers            = [[Tom Tryon]]
[[Carol Lynley]]
[[Dorothy Gish]]
| muziek             = [[Jerome Moross]]
| montage            = [[Louis R. Loeffler]]
| cinematografie     = [[Leon Shamroy]]
| distributeur       = [[Columbia Pictures]]
| première           = [[12 december]] [[1963]]
| genre              = Drama
| lengte             = 175 minuten
| ratio              =
| taal               = [[Engels]]
[[Duits]]
[[Latijn]]
| land               = {{US}}
| budget             =
| bezoekers          =
| opbrengst          = $ 11.170.588
| nominaties         = 6
| prijzen            = 2
| voorloper          =
| vervolg            =
| remake             =
| website            =
| imdb               =
| moviemeter         =
| tmdb               =
| allmovie           =
| kijkwijzer         =
| kijkwijzer_inhoud  =
}}
'''''The Cardinal''''' is een [[Verenigde Staten|Amerikaanse]] [[dramafilm]] uit [[film in 1963|1963]] onder regie van [[Otto Preminger]]. Het scenario is gebaseerd op dat uit de gelijknamige roman uit [[1950]] van de Amerikaanse auteur [[Henry Morton Robinson]].

== Verhaal ==
{{leeswaarschuwing}}
Stephen Fermoyle is een [[Ierland (land)|Ierse]] [[Verenigde Staten|Amerikaan]] uit [[Boston]] die het van een eenvoudige [[Rooms-Katholieke Kerk|katholieke]] priester brengt tot de [[deken van het College van Kardinalen]]. Fermoyle maakt verschillende geloofscrises door, eerst in zijn [[Parochie (Kerk)|parochie]] in Boston en later als [[kardinaal (geestelijke)|kardinaal]] in het [[Vaticaanstad|Vaticaan]].

==Rolverdeling==
{{Tabel cast}}
|-
|{{SortNaam|Tom|Tryon}}||Stephen Fermoyle
|-
|{{SortNaam|Carol|Lynley}}||Mona / Regina Fermoyle
|-
|{{SortNaam|Dorothy|Gish}}||Celia
|-
|{{SortNaam|Maggie|McNamara}}||Florrie
|-
|{{SortNaam|Bill|Hayes}}||Frank
|-
|{{SortNaam|Cameron|Prud'Homme}}||Din
|-
|{{SortNaam|Cecil|Kellaway}}||Monseigneur Monaghan
|-
|{{SortNaam|Loring|Smith}}||Cornelius J. Deegan
|-
|{{SortNaam|John|Saxon}}||Benny Rampell
|-
|[[James Hickman (acteur)|James Hickman]]||Pastoor Lyons
|-
|{{SortNaam|Berenice|Gahm}}||Mevrouw Rampell
|-
|{{SortNaam|John|Huston|John Huston (regisseur)}}||Glennon
|-
|{{SortNaam|Jose|Duvall}}||Ramon Gongaro
|-
|{{SortNaam|Peter|MacLean}}||Pastoor Callahan
|-
|{{SortNaam|Robert|Morse}}||Bobby
|-
|{{SortNaam|Billy|Reed}}||Ceremoniemeester
|-
|{{SortNaam|Pat|Henning}}||Hercule Menton
|-
|{{SortNaam|Burgess|Meredith}}||Pastoor Ned Halley
|-
|{{SortNaam|Jill|Haworth}}||Lalage Menton
|-
|{{SortNaam|Russ|Brown}}||Dr. Heller
|-
|{{SortNaam|Raf|Vallone}}||Kardinaal Quarenghi
|-
|{{SortNaam|Tullio|Carminati}}||Kardinaal Giacobbi
|-
|{{SortNaam|Ossie|Davis}}||Pastoor Gillis
|-
|{{SortNaam|Francesco|Mancini}}||Ceremoniemeester
|-
|{{SortNaam|Dino|Di Luca}}||Italiaanse kardinaal
|-
|{{SortNaam|Donald|Hayne}}||Pastoor Eberling
|-
|{{SortNaam|Chill|Wills}}||Monseigneur Whittle
|-
|{{SortNaam|Arthur|Hunnicutt}}||Sheriff Dubrow
|-
|{{SortNaam|Doro|Merande}}||Vrouw
|-
|{{SortNaam|Patrick|O'Neal}}||Cecil Turner
|-
|{{SortNaam|Murray|Hamilton}}||Lafe
|-
|{{SortNaam|Romy|Schneider}}||Annemarie
|-
|{{SortNaam|Peter|Weck}}||Kurt von Hartman
|-
|{{SortNaam|Rudolf|Forster}}||Dronkenman op het bal
|-
|{{SortNaam|Josef|Meinrad}}||Kardinaal Innitzer
|-
|{{SortNaam|Dagmar|Schmedes}}||Mevrouw Walter
|-
|{{SortNaam|Erik|Frey}}||Seyss-Inquart
|-
|{{SortNaam|Josef|Krastel}}||Bediende van Von Hartman
|-
|{{SortNaam|Matthias|Fuchs}}||Pastoor Neidermoser
|-
|{{SortNaam|Vilma|Degischer}}||Zuster Wilhelmina
|-
|{{SortNaam|Wolfgang|Degischer}}||Duitse majoor
|-
|{{SortNaam|Jürgen|Wilke}}||Luitenant
|-
|{{SortNaam|Wilma|Lipp}}||Soliste
|-
|{{SortNaam|Eric van|Nuys}}||
|-
|{{SortNaam|Stefan|Skodler}}||
|}

==Prijzen en nominaties==
{| class="wikitable"
!Jaar
!Prijs
!Categorie
!Genomineerde(n)
!Uitslag
|-
| rowspan="8"|[[1963]] ||rowspan="6"|[[Oscar (filmprijs)|Oscars]] || [[Oscar voor beste regisseur|Beste regie]] || [[Otto Preminger]] || {{Tabelcel genomineerd}}
|-
| [[Oscar voor beste mannelijke bijrol|Beste mannelijke bijrol]] || [[John Huston (regisseur)|John Huston]]|| {{Tabelcel genomineerd}}
|-
| [[Oscar voor beste camerawerk|Beste camerawerk]] || [[Leon Shamroy]]|| {{Tabelcel genomineerd}}
|-
| Beste productieontwerp || [[Lyle R. Wheeler]]
[[Gene Callahan]]|| {{Tabelcel genomineerd}}
|-
| Beste kostuumontwerp ||[[Donald Brooks]]|| {{Tabelcel genomineerd}}
|-
| Beste montage || [[Louis R. Loeffler]]|| {{Tabelcel genomineerd}}
|-
| rowspan="2"|[[Golden Globe]]s || Beste dramafilm || [[Otto Preminger]] || {{Tabelcel gewonnen}}
|-
| Beste mannelijke bijrol || [[John Huston (regisseur)|John Huston]]|| {{Tabelcel gewonnen}}
|}
== Externe links ==
{{Standaardlinks film}}

{{Navigatie films Otto Preminger}}

{{DEFAULTSORT:Cardinal, The}}
[[Categorie:Film uit 1963]]
[[Categorie:Amerikaanse film]]
[[Categorie:Dramafilm]]
[[Categorie:Film van Otto Preminger]]

title: The Cardinal · De kardinaal

Regie: Otto Preminger

Producent: Otto Preminger · Martin C. Schute

Scenario: Robert Dozier · Henry Morton Robinson (roman)

Hoofdrollen: Tom Tryon · Carol Lynley · Dorothy Gish

Muziek: Jerome Moross

Montage: Louis R. Loeffler

Cinematografie: Leon Shamroy

Distributie: Columbia Pictures

Première: 12 december 1963

Genre: Drama

Speelduur: 175 minuten

Taal: Engels · Duits · Latijn

Land: Verenigde Staten


text:
# Nygmia puli
Nygmia puli is een donsvlinder uit de familie van de spinneruilen (Erebidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1994 door Schintlmeister.

title: Nygmia puli

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Nygmia puli''
| afbeelding = Nygmia puli (Lymantriidae- Nygmininae) (5641266685).jpg
| familie = [[Spinneruilen|Erebidae]] (Spinneruilen)
| onderfamilie = [[Donsvlinders|Lymantriinae]] (Donsvlinders)
| tribus =
| geslacht = ''[[Nygmia]]''
| w-naam = ''Nygmia puli''
| auteur = Schintlmeister
| datum = 1994
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Nygmia puli''''' is een [[Donsvlinders|donsvlinder]] uit de familie van de [[Spinneruilen|spinneruilen (Erebidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1994 door Schintlmeister.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|07}}

[[Categorie:Nygmia|puli]]

title: Nygmia puli

Familie: Erebidae (Spinneruilen)

Onderfamilie: Lymantriinae (Donsvlinders)

Geslacht: Nygmia

title: Soort


text:
# Moustajon
Moustajon is een gemeente in het Franse departement Haute-Garonne (regio Occitanie) en telt 180 inwoners (1999). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Saint-Gaudens.

## Geografie
De oppervlakte van Moustajon bedraagt 2,3 km², de bevolkingsdichtheid is 78,3 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Moustajon met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).

title: Moustajon

wikitext:
{{Infobox gemeente Frankrijk
| plaatsnaam = Moustajon
| wapen =
| kaart =
| regio = [[Occitanie]]
| departement = [[Haute-Garonne]] (31)
| depnr = 31
| arrondissement = [[Arrondissement Saint-Gaudens|Saint-Gaudens]]
| kanton = [[Kanton Bagnères-de-Luchon|Bagnères-de-Luchon]]
| jaar = 1999
| inwoners = 180
| dichtheid = 78,3
| oppervlakte = 2,3
| water =
| latitudeGraden = 42
| latitudeMinuten = 49
| latitudeSeconden = 0
| longitudeGraden = 0
| longitudeMinuten = 36
| longitudeSeconden = 0
| E of W = E
| ol of wl = O.L.
| code = 31394
| postcode = 31110
| netnummer =
| hoogteligging = 605 - 1708
| aangrenzende gemeenten =
| burgemeester =
| website =
| image = Moustajon village.JPG
| caption = Gezicht op Moustajon
}}
'''Moustajon''' is een gemeente in het [[Frankrijk|Franse]] departement [[Haute-Garonne]] (regio [[Occitanie]]) en telt 180 inwoners (1999). De plaats maakt deel uit van het arrondissement [[Arrondissement Saint-Gaudens|Saint-Gaudens]].

== Geografie ==
De oppervlakte van Moustajon bedraagt 2,3 km², de bevolkingsdichtheid is 78,3 inwoners per km².

{{Detailkaart Franse gemeente|id=31394}}

== Demografie ==
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: [[Institut national de la statistique et des études économiques/Definities|INSEE-tellingen]]).<br />
{{Grafiek inwonertal gemeente Frankrijk|id=31394}}
<!-- Bron: Frans bureau voor statistiek. Cijfers inwoneraantal volgens de definitie "population sans doubles comptes" -->

== Externe links ==
* {{Link INSEE|id=31394}}

{{Commonscat}}
{{Coor title dms|42|49|0|N|0|36|0|E|type:adm2nd_scale:25000_region:FR}}

[[Categorie:Gemeente in Haute-Garonne]]

title: Situering

Regio: Occitanie

Departement: Haute-Garonne (31)

Arrondissement: Saint-Gaudens

Kanton: Bagnères-de-Luchon

Coördinaten: 42° 49′ NB, 0° 36′ OL

title: Algemeen

Oppervlakte: 2,3 km²

title: Overig

title: Detailkaart

Detailkaart: · Locatie in Frankrijk Haute-Garonne

title: Foto's

Foto's: Gezicht op Moustajon

Portaal: Frankrijk


text:
# Controle
Controle is een begrip met meerdere betekenissen, afhankelijk van de context. Het is bijvoorbeeld de toezicht op de juiste werking van een toestel, op het naleven van de voorschriften, op het al of niet aanwezig zijn van een fout. Controle is ook de mate van beheersing. Een ingrijpende mate van bemoeienis wordt ook controle genoemd.
Een controle is een instrument dat te allen tijde gevoerd kan worden, voortdurend of periodiek. Verder is controle vaak ten behoeve van de veiligheid of voorkomen van fouten.

## Controlerende macht
Volgens het idee van de trias politica bestaat macht uit de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht. Alle drie deze machten zijn uit op de controle over burgers. Omdat deze machten gescheiden zijn en intern worden gecontroleerd, is de controle gelegitimeerd. De politie heeft de uitvoerende macht en kan burgers controleren door bijvoorbeeld preventief te fouilleren of toezicht uit te voeren middels camera's voor verkeerstoezicht.

## "100%-controle"
Sinds 2003 werden op Schiphol de zogenaamde 100%-controles uitgevoerd. Deze controles worden gedaan op vluchten naar bepaalde streken waar een hoge percentage kans op bolletjesslikkers is. De Hoge Raad maakte in 2007 een eind aan deze hoogst omstreden controles, waarbij reizigers 'in de lichaamsholtes' bevoeld worden.

title: Controle

wikitext:
'''Controle''' is een begrip met meerdere betekenissen, afhankelijk van de context. Het is bijvoorbeeld de toezicht op de juiste werking van een toestel, op het naleven van de voorschriften, op het al of niet aanwezig zijn van een fout. Controle is ook de mate van beheersing. Een ingrijpende mate van bemoeienis wordt ook controle genoemd.

Een controle is een instrument dat te allen tijde gevoerd kan worden, voortdurend of [[periodiek (tijd)|periodiek]]. Verder is controle vaak ten behoeve van de veiligheid of voorkomen van fouten.

==Controlerende macht==
Volgens het idee van de [[trias politica]] bestaat macht uit de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht. Alle drie deze machten zijn uit op de controle over burgers. Omdat deze machten gescheiden zijn en intern worden gecontroleerd, is de controle gelegitimeerd. De politie heeft de uitvoerende macht en kan burgers controleren door bijvoorbeeld preventief te [[fouilleren]] of [[cameratoezicht|toezicht uit te voeren middels camera's]] voor verkeerstoezicht.

=="100%-controle"==
Sinds 2003 werden op Schiphol de zogenaamde 100%-controles uitgevoerd. Deze controles worden gedaan op vluchten naar bepaalde streken waar een hoge percentage kans op [[bolletjesslikker]]s is. De Hoge Raad maakte in 2007 een eind aan deze hoogst omstreden controles, waarbij reizigers 'in de lichaamsholtes' bevoeld worden.

==Externe link==
*[https://www.art1.nl/artikel/7757-Omstreden_100_controles_Schiphol_onwettig Omstreden 100% controles Schiphol onwettig], Art.1, kenniscentrum discriminatie Nederland

[[Categorie:Testen]]


text:
# Iranoleon septimus
Iranoleon septimus is een insect uit de familie van de mierenleeuwen (Myrmeleontidae), die tot de orde netvleugeligen (Neuroptera) behoort.
Iranoleon septimus is voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Hölzel in 1972.

title: Iranoleon septimus

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Iranoleon septimus''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Netvleugeligen|Neuroptera]] (Netvleugeligen)
| familie = [[Mierenleeuwen|Myrmeleontidae]] (Mierenleeuwen)
| onderfamilie = [[Myrmeleontinae]]
| tribus = [[Myrmecaelurini]]
| subtribus =
| geslacht = ''[[Iranoleon]]''
| ondergeslacht =
| w-naam = ''Iranoleon septimus''
| auteur = Hölzel
| datum = 1972
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Iranoleon septimus''''' is een [[Insecten|insect]] uit de familie van de [[mierenleeuwen]] (Myrmeleontidae), die tot de orde [[netvleugeligen]] (Neuroptera) behoort.

''Iranoleon septimus'' is voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Hölzel in 1972.<ref>[http://lacewing.tamu.edu/Species-Catalogue/scspeciesgenusresults.cfm?gencriteria=beginswith&genus=Iranoleon&Criteria=AND&speccriteria=beginswith&species=septimus {{aut|Oswald, J. D.}} (2007). Neuropterida Species of the World. Version 2.0.]</ref>

{{Appendix}}
{{Beginnetje|Biologie|2011|12|27}}

[[Categorie:Mierenleeuwen]]

title: Iranoleon septimus

Orde: Neuroptera (Netvleugeligen)

Familie: Myrmeleontidae (Mierenleeuwen)

Onderfamilie: Myrmeleontinae

Geslachtengroep: Myrmecaelurini

Geslacht: Iranoleon

title: Soort


text:
# Canariola quinonesi
Canariola quinonesi is een rechtvleugelig insect uit de familie sabelsprinkhanen (Tettigoniidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2010 door Llucià-Pomares & Iñiguez Yarza.
1. ↑  (en) Canariola quinonesi op de IUCN Red List of Threatened Species.

title: Canariola quinonesi

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Canariola quinonesi''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Rechtvleugeligen|Orthoptera]] (Rechtvleugeligen)
| familie = [[Sabelsprinkhanen|Tettigoniidae]] (Sabelsprinkhanen)
| geslacht = ''[[Canariola]]''
| w-naam = ''Canariola quinonesi''
| auteur = Llucià-Pomares & Iñiguez Yarza
| datum = 2010
| haakjes =
| species =
| commons =
| rl-id = 44710734
| status = DD
| statusbron = 2015
}}
'''''Canariola quinonesi''''' is een [[rechtvleugeligen|rechtvleugelig insect]] uit de familie [[sabelsprinkhanen]] (Tettigoniidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2010 door Llucià-Pomares & Iñiguez Yarza.

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|9999-Orthoptera}} [bezocht 15 april 2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|04|18}}

[[Categorie:Sabelsprinkhanen]]
[[Categorie:IUCN-status onzeker]]

title: Canariola quinonesi · IUCN-status: Onzeker (2015)

Orde: Orthoptera (Rechtvleugeligen)

Familie: Tettigoniidae (Sabelsprinkhanen)

Geslacht: Canariola

title: Soort


text:
# Mount Gretna
Mount Gretna is een plaats (borough) in de Amerikaanse staat Pennsylvania, en valt bestuurlijk gezien onder Lebanon County.

## Demografie
Bij de volkstelling in 2000 werd het aantal inwoners vastgesteld op 242.
In 2006 is het aantal inwoners door het United States Census Bureau geschat op 235, een daling van 7 (-2,9%).

## Geografie
Volgens het United States Census Bureau beslaat de plaats een oppervlakte van
0,4 km², geheel bestaande uit land.

## Plaatsen in de nabije omgeving
De onderstaande figuur toont nabijgelegen plaatsen in een straal van 12 km rond Mount Gretna.

title: Mount Gretna

wikitext:
{{Infobox plaats Verenigde Staten
| naam=Mount Gretna
| staat=Pennsylvania
| county=[[Lebanon County (Pennsylvania)|Lebanon County]]
| bevolking=235
| datum=2006
| oppervlak=0.4
| water=0.0
| lat_deg = 40
| lat_min = 14
| lat_sec = 47
| lon_deg = 76
| lon_min = 28
| lon_sec = 22
| hoogte=
| code=51568
| type=borough
| detailkaart=
| image = Hallofphilosophy.jpg
}}
'''Mount Gretna''' is een plaats ([[borough]]) in de [[Verenigde Staten|Amerikaanse]] staat [[Pennsylvania]], en valt bestuurlijk gezien onder [[Lebanon County (Pennsylvania)|Lebanon County]].

== Demografie ==
Bij de volkstelling in 2000 werd het aantal inwoners vastgesteld op 242.<ref>{{Bronvermelding inwonertal plaats Verenigde Staten/2000}}</ref>
In 2006 is het aantal inwoners door het [[United States Census Bureau]] geschat op 235,<ref>{{Bronvermelding inwonertal plaats Verenigde Staten/2006}}</ref> een daling van 7 (-2,9%).

== Geografie ==
Volgens het United States Census Bureau beslaat de plaats een [[oppervlakte]] van
0,4 km², geheel bestaande uit land.

== Plaatsen in de nabije omgeving ==
De onderstaande figuur toont nabijgelegen [[woonplaats|plaatsen]] in een [[Straal (wiskunde)|straal]] van 12 km rond Mount Gretna.
{{Afbeelding label begin|image=Blank map.svg|position= relative| float=left|width=400|caption=Plaatsen in de omgeving}}
{{Afbeelding label|x=0.5|y=0.5|scale=400|text=[[Bestand:Map pointer black.svg|20px|Mount Gretna]]'''Mount Gretna'''}}
{{Afbeelding label|x=0.373|y=0.152|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|14px|Plaats met 4518 inwoners (2000)]][[Annville (Pennsylvania)|Annville]] (10 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.146|y=0.368|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|10px|Plaats met 2415 inwoners (2000)]][[Campbelltown (Pennsylvania)|Campbelltown]] (10 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.495|y=0.121|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|10px|Plaats met 2148 inwoners (2000)]][[Cleona (Pennsylvania)|Cleona]] (10 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.698|y=0.389|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|12px|Plaats met 3486 inwoners (2000)]][[Cornwall (Pennsylvania)|Cornwall]] (6 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.666|y=0.104|scale=400|text=[[Bestand:Dot-yellow.svg|20px|Plaats met 24461 inwoners (2000)]][[Lebanon (Pennsylvania)|Lebanon]] (11 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.697|y=0.154|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|10px|Plaats met 2145 inwoners (2000)]][[Lebanon South (Pennsylvania)|Lebanon South]] (11 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.743|y=0.850|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|14px|Plaats met 4784 inwoners (2000)]][[Manheim (Pennsylvania)|Manheim]] (11 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.519|y=0.491|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|6px|Plaats met 360 inwoners (2000)]][[Mount Gretna Heights (Pennsylvania)|Mount Gretna Heights]] (1 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.115|y=0.244|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|16px|Plaats met 7096 inwoners (2000)]][[Palmyra (Pennsylvania)|Palmyra]] (12 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.591|y=0.127|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|10px|Plaats met 2301 inwoners (2000)]][[Pleasant Hill (Pennsylvania)|Pleasant Hill]] (10 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.616|y=0.361|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|8px|Plaats met 529 inwoners (2000)]][[Quentin (Pennsylvania)|Quentin]] (5 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.484|y=0.490|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|6px|Plaats met 329 inwoners (2000)]][[Timber Hills (Pennsylvania)|Timber Hills]] (1 km)}}
{{Afbeelding label eind}}{{Clearleft}}

== Externe link ==
* {{Link city-data.com|Mount-Gretna|Pennsylvania}}

{{Appendix}}
{{Coor title dms|40|14|47|N|76|28|22|W|region:US_type:city(242)_scale:50000}}

[[Categorie:Plaats in Pennsylvania]]

title: Situering

County: Lebanon County

Type plaats: Borough

Staat: Pennsylvania

title: Algemeen

Oppervlakte: 0,4 km²

- land: 0,4 km²

- water: 0,0 km²

title: Overig

title: Foto's

Portaal: Verenigde Staten


text:
# Platygaster nigra
Platygaster nigra is een vliesvleugelig insect uit de familie van de Platygastridae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1834 door Nees.

title: Platygaster nigra

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Platygaster nigra''
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| onderorde =
| familie = [[Platygastridae]]
| geslacht = ''[[Platygaster]]''
| w-naam = ''Platygaster nigra''
| auteur = Nees
| datum = 1834
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Platygaster nigra''''' is een [[Vliesvleugeligen|vliesvleugelig insect]] uit de familie van de [[Platygastridae]].<ref>{{Link Fauna Europaea|id=82594|naam=''Platygaster nigra''}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1834 door Nees.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|07|06}}

[[Categorie:Platygaster|nigra]]

title: Platygaster nigra

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Platygastridae

Geslacht: Platygaster

title: Soort


text:
# Paregle mystacea
Paregle mystacea is een vliegensoort uit de familie van de bloemvliegen (Anthomyiidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1900 door Coquillett.

title: Paregle mystacea

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Paregle mystacea''
| afbeelding =
| orde = [[Diptera]] (Tweevleugeligen)
| onderorde = [[Vliegen (dieren)|Brachycera]] (Vliegen)
| familie = [[Bloemvliegen|Anthomyiidae]] (Bloemvliegen)
| geslacht = ''[[Paregle]]''
| w-naam = ''Paregle mystacea''
| auteur = Coquillett
| datum = 1900
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Paregle mystacea''''' is een [[Vliegen (dieren)|vliegen]]soort uit de familie van de [[Bloemvliegen|bloemvliegen (Anthomyiidae)]].<ref>Huckett, in Stone et al., 1965, Catalog of the Diptera of America north of Mexico, p. 855.</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1900 door Coquillett.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|06|14}}

[[Categorie:Bloemvliegen]]

title: Paregle mystacea

Orde: Diptera (Tweevleugeligen)

Onderorde: Brachycera (Vliegen)

Familie: Anthomyiidae (Bloemvliegen)

Geslacht: Paregle

title: Soort


text:
# Cleptelmis addenda
Cleptelmis addenda is een keversoort uit de familie beekkevers (Elmidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1907 gepubliceerd door Henry Clinton Fall.

title: Cleptelmis addenda

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Cleptelmis addenda''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Beekkevers|Elmidae]] (Beekkevers)
| geslacht = ''[[Cleptelmis]]''
| w-naam = ''Cleptelmis addenda''
| auteur = [[Henry Clinton Fall|Fall]]
| datum = 1907
| haakjes = ja
| origineel =
}}

'''''Cleptelmis addenda''''' is een [[kevers|keversoort]] uit de familie [[beekkevers]] (Elmidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1907 gepubliceerd door [[Henry Clinton Fall]].<ref>{{Brontabel|2010-Hallan}}</ref>

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|07}}

[[Categorie:Beekkevers]]

title: Cleptelmis addenda

Familie: Elmidae (Beekkevers)

Geslacht: Cleptelmis

title: Soort


text:
# Acanthozoon plehni
Acanthozoon plehni is een platworm (Platyhelminthes). De worm is tweeslachtig. De soort leeft in het zoute water.
Het geslacht Acanthozoon, waarin de platworm wordt geplaatst, wordt tot de familie Pseudocerotidae gerekend. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1902 door Laidlaw.

title: Acanthozoon plehni

wikitext:
{{Taxobox
| type            = dier
| naam            = ''Acanthozoon plehni''
| titelweergave   = cursief
| afbeelding      =
| afbeeldingtekst =
| rijk            = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| onderrijk       = [[Eumetazoa]] (Orgaandieren)
| stam            = [[Platwormen|Platyhelminthes]] (Platwormen)
| onderstam       = [[Rhabditophora]]
| orde            = [[Polycladida]]
| familie         = [[Pseudocerotidae]]
| geslacht        = ''[[Acanthozoon]]''
| auteur          = Laidlaw
| datum           = 1902
| haakjes         = ja
| worms           = 483927
}}

'''''Acanthozoon plehni''''' is een [[platwormen|platworm]] (Platyhelminthes). De worm is [[Tweeslachtigheid|tweeslachtig]]. De soort leeft in het zoute water.

Het geslacht ''[[Acanthozoon]]'', waarin de platworm wordt geplaatst, wordt tot de familie [[Pseudocerotidae]] gerekend. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1902 door Laidlaw.

{{Appendix|2=
*Tyler, S. (2010). [http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=483927 ''Acanthozoon plehni'' (Laidlaw, 1902)] geraadpleegd via het [[World Register of Marine Species]].
}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|05}}

{{DEFAULTSORT:Acanthozoon plehni}}
[[Categorie:Rhabditophora]]

title: Acanthozoon plehni

Onderrijk: Eumetazoa (Orgaandieren)

Stam: Platyhelminthes (Platwormen)

Onderstam: Rhabditophora

Orde: Polycladida

Familie: Pseudocerotidae

Geslacht: Acanthozoon

title: Soort


text:
# Cyprideis salebrosa
Cyprideis salebrosa is een mosselkreeftjessoort uit de familie van de Cytherideidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1963 door van den Bold.

title: Cyprideis salebrosa

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Cyprideis salebrosa''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] ([[Geleedpotigen]])
| klasse = [[Ostracoda]] (Mosselkreeftjes)
| orde = [[Podocopida]]
| familie = [[Cytherideidae]]
| geslacht = ''[[Cyprideis]]''
| w-naam = ''Cyprideis salebrosa''
| auteur = van den Bold
| datum = 1963
| haakjes =
| commons =
| species =
| worms = 394909
}}
'''''Cyprideis salebrosa''''' is een [[mosselkreeftjes]]soort uit de familie van de [[Cytherideidae]].<ref>Brandão, S. (2013). <i>Cyprideis salebrosa</i> van den Bold, 1963. In: Brandão, S. N.; Angel, M. V.; Karanovic, I. (2013) World Ostracoda Database. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=394909</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1963 door van den Bold.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|17}}

[[Categorie:Cytherideidae]]

title: Cyprideis salebrosa

Klasse: Ostracoda (Mosselkreeftjes)

Orde: Podocopida

Familie: Cytherideidae

Geslacht: Cyprideis

title: Soort


text:
# Eucnephalia
Eucnephalia is een geslacht van vliegen (Brachycera) uit de familie van de sluipvliegen (Tachinidae). De wetenschappelijke naam van het geslacht is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1892 door Townsend.

title: Eucnephalia

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Eucnephalia''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Tweevleugeligen|Diptera]] (Tweevleugeligen)
| onderorde = [[Vliegen (dieren)|Brachycera]] (Vliegen)
| familie = [[Sluipvliegen|Tachinidae]] (Sluipvliegen)
| taxon = [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| w-naam = ''Eucnephalia''
| auteur = Townsend
| datum = 1892
| commons =
| species =
}}
'''''Eucnephalia''''' is een [[Geslacht (biologie)|geslacht]] van [[Vliegen (dieren)|vliegen (Brachycera)]] uit de familie van de [[sluipvliegen|sluipvliegen (Tachinidae)]]. De wetenschappelijke naam van het geslacht is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1892 door Townsend.<ref>{{Brontabel|2012-James}}</ref>

<!--== Soorten ==
De volgende soorten zijn bij het geslacht ingedeeld:
-->
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|02|02}}

[[Categorie:Sluipvliegen]]

title: Eucnephalia

Familie: Tachinidae (Sluipvliegen)

title: Geslacht


text:
# Mantitheus pekinensis
Mantitheus pekinensis is een keversoort uit de familie Vesperidae. De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1889 gepubliceerd door Leon Fairmaire.

title: Mantitheus pekinensis

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Mantitheus pekinensis''
| titelweergave = cursief
| afbeelding = Mantitheus pekinensis.JPG
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Vesperidae]]
| onderfamilie = [[Philinae]]
| geslacht = ''[[Mantitheus]]''
| w-naam = ''Mantitheus pekinensis''
| auteur = [[Leon Fairmaire|Fairmaire]]
| datum = 1889
| haakjes =
| origineel =
}}

'''''Mantitheus pekinensis''''' is een [[kevers]]oort uit de familie [[Vesperidae]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1889 gepubliceerd door [[Leon Fairmaire]].<ref>{{Brontabel|9999-Cerambycidae}} (bezocht 30 januari 2014)</ref>

{{Appendix}}
{{Beginnetje|biologie|2014|02|18}}

[[Categorie:Vesperidae]]

title: Mantitheus pekinensis

Familie: Vesperidae

Onderfamilie: Philinae

Geslacht: Mantitheus

title: Soort


text:
# Klarna
Klarna Bank AB, gewoonlijk Klarna genoemd, is een Zweeds fintech-bedrijf dat online financiële diensten levert. Klarna Bank AB en Klarna Holding AB zijn onderdelen uit van Klarna Group plc.

## Activiteiten
In 2005 werd Kreditor opgericht door drie ondernemers , maar in 2010 werd de naam gewijzigd in Klarna. Het is een 'Koop nu, betaal later'-dienstverlener. Klarna levert betalingsverwerkingsdiensten voor de e-commercesector en beheert winkelclaims en klantbetalingen. Het bedrijf heeft ruim 5000 medewerkers, waarvan de meesten werkzaam zijn op de hoofdkantoren in Stockholm en Berlijn.
In 2021 ging ongeveer 40% van alle e-commerceverkopen in Zweden via Klarna. In 2024 verwerkte Klarna Group ongeveer US$ 100 miljard aan online-verkopen. In het eerste kwartaal van 2025 telde het bedrijf 724.000 winkeliers als klant en maakten 100 miljoen klanten gebruik van Klarna's diensten. Het was actief in 26 landen.
De inkomsten van Klarna bestaan uit een vergoeding van de winkeliers, een percentage van circa 2,75% van het bedrag wat Klarna tijdelijk voorschiet, rente-inkomsten en verder brengt het kosten in rekening als de klant niet op tijd de kortstondige lening terugbetaald. Belangrijke kostenposten van Klarna zijn de verwerkingskosten van de transactie, de rentekosten en kredietverliezen als de klant in gebreke blijft.
In 2021 was het bedrijf het meest waardevolle particuliere technologiebedrijf van Europa, met een geschatte waarde van US$ 45,6 miljard. Hun waardering werd echter teruggebracht tot US$ 6,7 miljard in 2022, na moeilijkheden om extra investeringen van buitenaf aan te trekken.

### Regulering
In Groot-Brittannië is Klarna actief in de snelgroeiende sector voor achteraf betalen, die bekritiseerd wordt omdat het consumenten aanmoedigt om zichzelf in onaflosbare schulden te brengen. In februari 2021 kondigde de Britse regering aan dat de sector onderworpen zou zijn aan regulering van de Britse Financial Conduct Authority.
In Zweden werd in 2014 een groot aantal klachten over Klarna naar het Zweedse Consumentenagentschap gestuurd. Veel klanten hadden aanmaningskosten en bedreigingen over incasso ontvangen zonder dat ze een correcte factuur hadden ontvangen. Er werd gespeculeerd of dit een onethisch bedrijfsmodel was, aangezien het bedrijf geld verdiende met deze herinneringskosten en Klarna ook een dochteronderneming had die zich bezighield met het innen van schulden. Het Zweedse consumentenbureau vond ook een reden om te onderzoeken hoe Klarna kredietkosten in rekening bracht voor gedeeltelijke betalingen. Het jaar daarvoor zei medeoprichter Niklas Adalberth in een presentatie tijdens de startupconferentie Arctic15: "Dat is een van onze inkomstenstromen [...] de beste klant is degene die niet direct betaalt, maar daadwerkelijk een herinnering [krijgt] en daarna ook nog een incasso omdat we de juridische kosten erbij kunnen optellen."
In Duitsland oordeelde de rechtbank van Bremerhaven in 2022 dat Klarna voor een herinnering per e-mail geen vast tarief van € 1,20 kon eisen, omdat Klarna geen kosten daarvoor had ingediend.
In april 2025 deed de rechtbank Midden-Nederland uitspraak in vijf zaken tegen verschillende achterafbetaaldiensten, waaronder Klarna, over de rente-, aanmanings- en incassokosten die de klanten in rekening worden gebracht. Achteraf betalen is gratis en deze vorm wordt wettelijk ook niet gezien als een consumentenkrediet of lening. Als de incassokosten een onderdeel zijn van het verdienmodel van de aanbieder, zoals bij Klarna, dan is er sprake van een lening. Bij het aangaan van een lening moet dan worden gewaarschuwd dat 'geld lenen geld kost' en moet moeten vooraf worden gecontroleerd of iemand genoeg verdient om de schuld te kunnen aflossen. Klarna doet dat niet waardoor het niet aan de voorwaarden voor een krediet heeft voldaan, en daardoor vervallen de extra kosten die in rekening zijn gebracht.

### Privacy
In februari 2020 meldde Der Spiegel dat het autofill-hulpmiddel van Klarna aan iedereen toeliet persoonlijke informatie op te vragen, zoals telefoongegevens, adresgegevens en geboortedata, op basis van enkel het e-mailadres en de postcode van een klant.
In oktober 2020 stuurde Klarna per ongeluk een marketing-e-mail naar mensen die hun contactgegevens nooit aan Klarna hadden bekendgemaakt. Dit leidde tot een onderzoek door het Information Commissioner's Office in Groot-Brittannië.
Gedurende een korte periode in mei 2021 konden gebruikers met hun eigen inloggegevens de gegevens van andere gebruikers bekijken. Klarna beweert dat gebruikersinformatie willekeurig werd vrijgegeven en dat deze blootstellingen alleen niet-gevoelige gegevens bevatten. Gebruikers beweerden echter dat ze adressen, telefoonnummers en betalingsgegevens van andere mensen konden bekijken.
Identiteitsdieven hebben Klarna gebruikt om fraude te plegen. Ze maakten misbruik van Klarna's 'koop nu, betaal later'-plan om aankopen te doen met een kleine vooruitbetaling op een gestolen rekening, die goederen te ruilen tegen een veel hogere prijs en vervolgens betalingen te ontwijken. Het bedrijf beweert dat zijn fraudecontroles net zo streng zijn als die van banken.
In maart 2022 heeft de Zweedse Autoriteit voor Privacybescherming (Integritetsskyddsmyndigheten) heeft Klarna een boete van 7,5 miljoen kronen opgelegd wegens tekortkomingen in haar privacyverklaring en de omgang met persoonlijke gegevens. Klarna verklaarde dat het tegen de beslissing in beroep zou gaan voor verdere verduidelijking van de richtlijnen.

title: Klarna

wikitext:
{{Infobox bedrijf
| logo           = Klarna_Logo_black.svg
| oprichting     = 2005
| locatie        = [[Stockholm]]
| werknemers     = 5441 (2022)
| sector         = Financiën
| industrie      =
| website        = {{URL|https://klarna.com/}}
}}

'''Klarna Bank AB''', gewoonlijk '''Klarna''' genoemd, is een [[Zweden|Zweeds]] [[Financiële technologie|fintech]]-bedrijf dat online financiële diensten levert. Klarna Bank AB en Klarna Holding AB zijn onderdelen uit van Klarna Group plc.

== Activiteiten ==
In 2005 werd Kreditor opgericht door drie ondernemers , maar in 2010 werd de naam gewijzigd in Klarna. Het is een [[Krediet|'Koop nu, betaal later']]-dienstverlener. Klarna levert betalingsverwerkingsdiensten voor de e-commercesector en beheert winkelclaims en klantbetalingen. Het bedrijf heeft ruim 5000 medewerkers, waarvan de meesten werkzaam zijn op de hoofdkantoren in [[Stockholm]] en [[Berlijn]].

In 2021 ging ongeveer 40% van alle [[Electronic commerce|e-commerceverkopen]] in Zweden via Klarna. In 2024 verwerkte Klarna Group ongeveer US$ 100 miljard aan online-verkopen. In het eerste kwartaal van 2025 telde het bedrijf 724.000 winkeliers als klant en maakten 100 miljoen klanten gebruik van Klarna's diensten.<ref name="KL1Q25">{{citeer web|url=https://investors.klarna.com/financials/quarterly-results/default.aspx |titel=First Quarter 2025 Results |taal=en |werk=Klarna Group plc |datum=2025-05-19 |bezochtdatum=2025-05-20}}</ref> Het was actief in 26 landen.

De inkomsten van Klarna bestaan uit een vergoeding van de winkeliers, een percentage van circa 2,75% van het bedrag wat Klarna tijdelijk voorschiet, rente-inkomsten en verder brengt het kosten in rekening als de klant niet op tijd de kortstondige lening terugbetaald.<ref name="KL1Q25"/> Belangrijke kostenposten van Klarna zijn de verwerkingskosten van de transactie, de rentekosten en kredietverliezen als de klant in gebreke blijft.<ref name="KL1Q25"/>

In 2021 was het bedrijf het meest waardevolle particuliere technologiebedrijf van Europa, met een geschatte waarde van US$ 45,6 miljard. Hun waardering werd echter teruggebracht tot US$ 6,7 miljard in 2022, na moeilijkheden om extra investeringen van buitenaf aan te trekken.

== Controverse ==
=== Regulering ===
In Groot-Brittannië is Klarna actief in de snelgroeiende sector voor achteraf betalen, die bekritiseerd wordt omdat het consumenten aanmoedigt om zichzelf in onaflosbare schulden te brengen. In februari 2021 kondigde de Britse regering aan dat de sector onderworpen zou zijn aan regulering van de Britse Financial Conduct Authority.

In Zweden werd in 2014 een groot aantal klachten over Klarna naar het Zweedse Consumentenagentschap gestuurd. Veel klanten hadden aanmaningskosten en bedreigingen over incasso ontvangen zonder dat ze een correcte factuur hadden ontvangen. Er werd gespeculeerd of dit een onethisch bedrijfsmodel was, aangezien het bedrijf geld verdiende met deze herinneringskosten en Klarna ook een dochteronderneming had die zich bezighield met het innen van schulden. Het Zweedse consumentenbureau vond ook een reden om te onderzoeken hoe Klarna kredietkosten in rekening bracht voor gedeeltelijke betalingen. Het jaar daarvoor zei medeoprichter Niklas Adalberth in een presentatie tijdens de startupconferentie Arctic15: "Dat is een van onze inkomstenstromen [...] de beste klant is degene die niet direct betaalt, maar daadwerkelijk een herinnering [krijgt] en daarna ook nog een incasso omdat we de juridische kosten erbij kunnen optellen."

In Duitsland oordeelde de rechtbank van [[Bremerhaven]] in 2022 dat Klarna voor een herinnering per e-mail geen vast tarief van € 1,20 kon eisen, omdat Klarna geen kosten daarvoor had ingediend.

In april 2025 deed de rechtbank Midden-Nederland uitspraak in vijf zaken tegen verschillende achterafbetaaldiensten, waaronder Klarna, over de rente-, aanmanings- en incassokosten die de klanten in rekening worden gebracht.<ref name="NOS25">{{citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2565596-achterafbetaaldienst-klarna-verdient-aan-incassokosten-oordeelt-rechter |titel=Achterafbetaaldienst Klarna verdient aan incassokosten, oordeelt rechter |werk=NOS | datum=2025-04-30| bezochtdatum=2025-05-20}}</ref> Achteraf betalen is gratis en deze vorm wordt wettelijk ook niet gezien als een consumentenkrediet of lening. Als de incassokosten een onderdeel zijn van het verdienmodel van de aanbieder, zoals bij Klarna, dan is er sprake van een lening.<ref name="NOS25"/> Bij het aangaan van een lening moet dan worden gewaarschuwd dat 'geld lenen geld kost' en moet moeten vooraf worden gecontroleerd of iemand genoeg verdient om de schuld te kunnen aflossen. Klarna doet dat niet waardoor het niet aan de voorwaarden voor een krediet heeft voldaan, en daardoor vervallen de extra kosten die in rekening zijn gebracht.<ref name="NOS25"/>

=== Privacy ===
In februari 2020 meldde [[Der Spiegel]] dat het autofill-hulpmiddel van Klarna aan iedereen toeliet persoonlijke informatie op te vragen, zoals telefoongegevens, adresgegevens en geboortedata, op basis van enkel het e-mailadres en de postcode van een klant.

In oktober 2020 stuurde Klarna per ongeluk een marketing-e-mail naar mensen die hun contactgegevens nooit aan Klarna hadden bekendgemaakt. Dit leidde tot een onderzoek door het Information Commissioner's Office in Groot-Brittannië.

Gedurende een korte periode in mei 2021 konden gebruikers met hun eigen inloggegevens de gegevens van andere gebruikers bekijken. Klarna beweert dat gebruikersinformatie willekeurig werd vrijgegeven en dat deze blootstellingen alleen niet-gevoelige gegevens bevatten. Gebruikers beweerden echter dat ze adressen, telefoonnummers en betalingsgegevens van andere mensen konden bekijken.

[[Identiteitsfraude|Identiteitsdieven]] hebben Klarna gebruikt om [[fraude]] te plegen. Ze maakten misbruik van Klarna's 'koop nu, betaal later'-plan om aankopen te doen met een kleine vooruitbetaling op een gestolen rekening, die goederen te ruilen tegen een veel hogere prijs en vervolgens betalingen te ontwijken. Het bedrijf beweert dat zijn fraudecontroles net zo streng zijn als die van banken.

In maart 2022 heeft de Zweedse Autoriteit voor Privacybescherming (''{{Lang|sv|Integritetsskyddsmyndigheten}}'') heeft Klarna een boete van 7,5 miljoen [[Zweedse kroon|kronen]] opgelegd wegens tekortkomingen in haar privacyverklaring en de omgang met persoonlijke gegevens. Klarna verklaarde dat het tegen de beslissing in beroep zou gaan voor verdere verduidelijking van de richtlijnen.

{{Appendix|1=|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia |taal=en |titel=Klarna}}
{{References}}
}}

[[Categorie:Zweedse bank]]
[[Categorie:E-commercebedrijf]]
[[Categorie:Betalingssysteem]]
[[Categorie:Krediet]]

title: Klarna

Oprichter(s): Sebastian Siemiatkowski, Niklas Adalberth

Land: Zweden

Hoofdkantoor: Stockholm

Sector: Financiën

Portaal: Economie


text:
# Heidrunea lobrita
Heidrunea lobrita is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de Trechaleidae.
Het dier behoort tot het geslacht Heidrunea. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1994 door Antonio D. Brescovit & Höfer.

title: Heidrunea lobrita

wikitext:
{{Taxobox spin
| naam            = ''Heidrunea lobrita''
| titelweergave   = cursief
| afbeelding      =
| afbeeldingtekst =
| familie         = [[Trechaleidae]]
| geslacht        = ''[[Heidrunea]]''
| w-naam          = ''Heidrunea lobrita''
| taxon           = [[Soort]]
| auteur          = [[Antonio D. Brescovit]] & Höfer
| datum           = 1994
| haakjes         =
}}
'''''Heidrunea lobrita''''' is een [[spinnen (dieren)|spinnen]][[soort]] in de taxonomische indeling van de [[Trechaleidae]].<ref>{{aut|Platnick, Norman I.}} (2010): [http://research.amnh.org/entomology/spiders/catalog/ The world spider catalog], version 10.5. ''American Museum of Natural History''. [https://web.archive.org/web/20090312050907/http://research.amnh.org:80/entomology/spiders/catalog/ Gearchiveerd] op 12 maart 2009.</ref>

Het dier behoort tot het geslacht ''[[Heidrunea]]''. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1994 door [[Antonio D. Brescovit]] & Höfer.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|10|19}}

[[Categorie:Trechaleidae]]

title: Heidrunea lobrita

Klasse: Arachnida (Spinachtigen)

Orde: Araneae (Spinnen)

Familie: Trechaleidae

Geslacht: Heidrunea

title: Soort


text:
# Trigonostoma thysthlon
Trigonostoma thysthlon is een slakkensoort uit de familie van de Cancellariidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1987 door Petit & Harasewych.

title: Trigonostoma thysthlon

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Trigonostoma thysthlon''
| afbeelding = Trigonostoma thysthlon.JPG
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Weekdieren|Mollusca]] ([[Weekdieren]])
| klasse = [[Slakken|Gastropoda]] (Slakken)
| clade1 = [[Neogastropoda]]
| familie = [[Cancellariidae]]
| geslacht = ''[[Trigonostoma]]''
| w-naam = ''Trigonostoma thysthlon''
| auteur = Petit & Harasewych
| datum = 1987
| haakjes =
| commons =
| species =
| worms = 464845
}}
'''''Trigonostoma thysthlon''''' is een [[slakken|slakkensoort]] uit de familie van de [[Cancellariidae]].<ref>Bouchet, P. (2012). <i>Trigonostoma thysthlon</i> Petit & Harasewych, 1987. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=464845</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1987 door Petit & Harasewych.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|09}}

[[Categorie:Cancellariidae]]

title: Trigonostoma thysthlon

Familie: Cancellariidae

Geslacht: Trigonostoma

title: Soort


text:
# Dasyhelea albidipes
Dasyhelea albidipes is een muggensoort uit de familie van de knutten (Ceratopogonidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1918 door Santos Abreu.

title: Dasyhelea albidipes

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Dasyhelea albidipes''
| afbeelding =
| orde = [[Diptera]] (Tweevleugeligen)
| onderorde = [[Nematocera]] (Muggen)
| familie = [[Knutten|Ceratopogonidae]] (Knutten)
| geslacht = ''[[Dasyhelea]]''
| w-naam = ''Dasyhelea albidipes''
| auteur = Santos Abreu
| datum = 1918
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Dasyhelea albidipes''''' is een [[muggen]]soort uit de familie van de [[Knutten|knutten (Ceratopogonidae)]].<ref>{{Link Fauna Europaea|id=131691|naam=''Dasyhelea albidipes''}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1918 door Santos Abreu.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|06|23}}

[[Categorie:Dasyhelea|albidipes]]

title: Dasyhelea albidipes

Onderorde: Nematocera (Muggen)

Familie: Ceratopogonidae (Knutten)

Geslacht: Dasyhelea

title: Soort