text:
# Gezicht op Mariakerke
Gezicht op Mariakerke is een schilderij van Belgische kunstschilder James Ensor uit 1901. Het 54 x 67 cm grote doek hangt in het Kunstmuseum aan Zee te Oostende. Hij tekende deze omgeving in 1876 toen hij tekenlessen volgde naar het antiek en naar het levend model aan de Oostendse Academie voor Schone Kunsten. Uit die periode dateren zijn eerste schilderijtjes over de zee, het strand en duin- en polderlandschappen, zoals Duinen (rond 1876), De triomfwagen (1877), en De badkoets op het strand (1877). Een andere tekening met hetzelfde onderwerp uit 1887 wordt bewaard in het Kröller-Müller Museum. Hij realiseerde ook twee etsen met de titel Klein gezicht op Mariakerke en Groot gezicht op Mariakerke, beiden gerealiseerd in 1887. Het hier besproken schilderij zette hij in 1901 op doek. Het wordt bewaard in het Kunstmuseum aan Zee.

## Achtergrond
James Ensor, die in Oostende woonde, wandelde als kind vaak door de open duinen naar het buurdorp Mariakerke. Toen dit schilderij tot stand kwam had het duinendorp de stilte verloren door de druk van de groeiende badplaats in haar buurt. Mariakerke was tot ver in de negentiende eeuw een landbouw- en vissersdorpje. Ze verloor stukken van haar grondgebied door aanhechting bij Oostende. Zo werden de Koninklijke Stallingen en de Wellingtonrenbaan  op het grondgebied van Mariakerke gebouwd en finaal werd haar zelfstandige status in 1899 opgeheven. Hotels en villa's op de zeedijk vulden het gebied tussen beiden. Appartementsbouw zou zorgen voor verdere verstedelijking. Waren het Ensor, een kerkje en een strook duinen die een stukje verleden bewaarden?

## Een kerk en de moderniteit
Oh mooie moderniteit, wat een misdaden zijn er niet gepleegd in uw naam

schreef James Ensor reeds op het einde van de negentiende eeuw en protesteerde zo tegen de bouwwoede en de moderniteit van zijn tijd. Om die te stoppen verzette hij zich tegen het mogelijk afbreken van zijn geliefde Onze-Lieve-Vrouw-ter-Duinenkerk. Ensor bleef tot op hoge leeftijd vechten voor haar bestaan.
Duitsers die tijdens de Eerste Wereldoorlog vreesden dat de kerk een oriëntatiepunt kon zijn voor het geallieerd geschut braken haar toren af. Ensor maakte het uiteindelijke beschermingsbesluit in 1946 nog mee.

## Een eredienst voor een graf
Ensor was zo verbonden met deze plek dat hij er ook begraven wilde worden. Ensor was intussen uitgegroeid tot een gevierd kunstenaar en Oostende en de kerk waren erg geïnteresseerd om met Ensors begrafenis uit te pakken. Hij, die zo vaak de spot dreef met de katholieke kerk en nooit een kerkdienst bezocht, sloot een akkoord met de parochie en aanvaardde een kerkelijke uitvaartplechtigheid in ruil voor een grafplaats naast de kerk. Zo kreeg de stad er een toeristische plek bij en werd de Onze-Lieve-Vrouw-ter-Duinenkerk bekend als Ensorkerkje.
Het is opmerkelijk dat deze open duinenstrook als enige van de middenkust de verstedelijking heeft overleefd. Het is hoogstwaarschijnlijk te danken aan de bescherming van het kerkje en het graf van Ensor.

## Ensor en natuurbescherming
Oostende ijvert voor de "verduining" van het hele gebied rond de kerk, geïnspireerd door Ensor. In 2006 toonde men een reproductie van het schilderij Gezicht op Mariakerke aan de Oostendse gemeenteraad. Het landschap is in middels beschermd en men wil het herstellen in zijn oorspronkelijke staat. Veel is daar anno 2019 nog niet van gerealiseerd. Er lagen in Ensors tijd enkel zomervilla's en witgekalkte vissershuisjes verscholen in de duinen. Van die laatsten rest er nu nog één uit 1822 dat inmiddels is beschermd.

title: Gezicht op Mariakerke

wikitext:
[[Bestand:Vue de Mariakerke, l’église de Mariakerke, 1901, oil on canvas, 54 x 67 cm, Kunstmuseum aan Zee, Ostend.jpg|thumb|''Gezicht op Mariakerke'', 1901]]
[[Bestand:Mariakerke_graf_James_Ensor_-_OLV-ter-Duinen_12-03-2009.jpg|miniatuur|260x260px|Het graf van James Ensor bij de [[Onze-Lieve-Vrouw-ter-Duinenkerk (Mariakerke)|Onze-Lieve-Vrouw-ter-Duinenkerk]] te Mariakerke]]
'''''Gezicht op Mariakerke''''' is een [[schilderij]] van [[België|Belgische]] [[kunstschilder]] [[James Ensor]] uit 1901.<ref>{{Citeer web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/04/10/op-reis-met-vlaamse-meesters-de-man-die-de-laatste-duinenstrook/|titel=Op reis met Vlaamse meesters: De man die de laatste open duinenstrook van onze middenkust redde|bezochtdatum=2019-04-20|auteur=VRT NWS|datum=2019-04-13|werk=vrtnws.be|taal=nl|archiefurl=https://web.archive.org/web/20190414185229/https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/04/10/op-reis-met-vlaamse-meesters-de-man-die-de-laatste-duinenstrook/|archiefdatum=2019-04-14}}</ref> Het 54 x 67 cm grote doek hangt in het [[Kunstmuseum aan Zee]] te [[Oostende]]. Hij [[Tekening|tekende]] deze omgeving in 1876 toen hij tekenlessen volgde naar het [[Antieke beschavingen|antiek]] en naar het [[Model (persoon)|levend model]] aan de [[Oostende|Oostendse]] Academie voor Schone Kunsten. Uit die periode dateren zijn eerste schilderijtjes over de [[Marine (schilderkunst)|zee]], het strand en duin- en polderlandschappen, zoals ''Duinen'' (rond 1876), ''De triomfwagen'' (1877), en ''De badkoets op het strand'' (1877). Een andere tekening met hetzelfde onderwerp uit 1887 wordt bewaard in het [[Kröller-Müller Museum]].<ref>{{Citeer web|url=https://krollermuller.nl/james-ensor-gezicht-op-mariakerke|titel=Gezicht op Mariakerke|bezochtdatum=2019-04-20|werk=krollermuller.nl|taal=nl|archiefurl=https://web.archive.org/web/20190420183927/https://krollermuller.nl/james-ensor-gezicht-op-mariakerke|archiefdatum=2019-04-20}}</ref> Hij realiseerde ook twee [[Ets|etsen]] met de titel ''Klein gezicht op Mariakerke'' en ''Groot gezicht op Mariakerke'', beiden gerealiseerd in 1887.<ref>{{Citeer web|url=https://jamesensor.vlaamsekunstcollectie.be/nl/collectie/themas/stadsgezichten|titel=Stadsgezichten {{!}} James Ensor|bezochtdatum=2019-04-20|werk=jamesensor.vlaamsekunstcollectie.be}}</ref> Het hier besproken schilderij zette hij in 1901 op doek.<ref>{{Citeer web|url=http://jamesensor.vlaamsekunstcollectie.be/nl/collectie/gezicht-op-mariakerke|titel=Gezicht op Mariakerke {{!}} James Ensor|bezochtdatum=2019-04-20|werk=jamesensor.vlaamsekunstcollectie.be|archiefurl=https://web.archive.org/web/20190420183935/http://jamesensor.vlaamsekunstcollectie.be/nl/collectie/gezicht-op-mariakerke|archiefdatum=2019-04-20|dodeurl=ja}}</ref> Het wordt bewaard in het [[Kunstmuseum aan Zee]].

== Achtergrond ==
James Ensor, die in [[Oostende]] woonde, wandelde als kind vaak door de open duinen naar het buurdorp [[Mariakerke (West-Vlaanderen)|Mariakerke]]. Toen dit schilderij tot stand kwam had het duinendorp de stilte verloren door de druk van de groeiende badplaats in haar buurt. Mariakerke was tot ver in de negentiende eeuw een landbouw- en vissersdorpje. Ze verloor stukken van haar grondgebied door aanhechting bij Oostende. Zo werden de [[Koninklijke stallingen|Koninklijke Stallingen]] en de [[Wellingtonrenbaan]]  op het grondgebied van Mariakerke gebouwd en finaal werd haar zelfstandige status in 1899 opgeheven. Hotels en villa's op de zeedijk vulden het gebied tussen beiden. Appartementsbouw zou zorgen voor verdere verstedelijking. Waren het Ensor, een kerkje en een strook duinen die een stukje verleden bewaarden?
==Een kerk en de moderniteit==
<center>{{Cquote|Oh mooie moderniteit, wat een misdaden zijn er niet gepleegd in uw naam}}</center>schreef James Ensor reeds op het einde van de negentiende eeuw en protesteerde zo tegen de bouwwoede en de moderniteit van zijn tijd. Om die te stoppen verzette hij zich tegen het mogelijk afbreken van zijn geliefde [[Onze-Lieve-Vrouw-ter-Duinenkerk (Mariakerke)|Onze-Lieve-Vrouw-ter-Duinenkerk]]. Ensor bleef tot op hoge leeftijd vechten voor haar bestaan.

Duitsers die tijdens de [[Eerste Wereldoorlog]] vreesden dat de kerk een oriëntatiepunt kon zijn voor het geallieerd geschut braken haar toren af. Ensor maakte het uiteindelijke beschermingsbesluit in 1946 nog mee.
== Een eredienst voor een graf ==
Ensor was zo verbonden met deze plek dat hij er ook begraven wilde worden. Ensor was intussen uitgegroeid tot een gevierd kunstenaar en Oostende en de kerk waren erg geïnteresseerd om met Ensors begrafenis uit te pakken. Hij, die zo vaak de spot dreef met de katholieke kerk en nooit een kerkdienst bezocht, sloot een akkoord met de parochie en aanvaardde een kerkelijke uitvaartplechtigheid in ruil voor een grafplaats naast de kerk. Zo kreeg de stad er een toeristische plek bij en werd de Onze-Lieve-Vrouw-ter-Duinenkerk bekend als Ensorkerkje.

Het is opmerkelijk dat deze open duinenstrook als enige van de middenkust de verstedelijking heeft overleefd. Het is hoogstwaarschijnlijk te danken aan de bescherming van het kerkje en het graf van Ensor.
== Ensor en natuurbescherming ==
Oostende ijvert voor de "verduining" van het hele gebied rond de kerk, geïnspireerd door Ensor. In 2006 toonde men een reproductie van het schilderij ''Gezicht op Mariakerke'' aan de Oostendse gemeenteraad. Het landschap is in middels beschermd en men wil het herstellen in zijn oorspronkelijke staat. Veel is daar anno 2019 nog niet van gerealiseerd. Er lagen in Ensors tijd enkel zomervilla's en witgekalkte vissershuisjes verscholen in de duinen. Van die laatsten rest er nu nog één uit 1822 dat inmiddels is beschermd.

{{Appendix}}

[[Categorie:Werk van James Ensor]]
[[Categorie:Oostende]]
[[Categorie:Schilderij in Vlaanderen]]


text:
# Witbuikduiker
De witbuikduiker (Cephalophorus leucogaster)  is een zoogdier uit de familie van de holhoornigen (Bovidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door John Edward Gray in 1873.

wikiname: nlwiki

title: Witbuikduiker

in_language: nl

wikitext:
{{Taxobox zoogdier
| status = NT
| statusbron = 2016
| rl-id = 4141
| afbeelding = .צביון לבן-גחון (Cephalophus leucogaster) - איור של משתמש-מנחם.אל.png
| afbeeldingII = Cephalophus leucogaster.png
| afbeeldingIItekst = Leefgebied van ''Cephalophus leucogaster''
| orde = [[Evenhoevigen|Artiodactyla]] (Evenhoevigen)
| familie = [[Holhoornigen|Bovidae]] (Holhoornigen)
| geslacht = ''[[Cephalophorus]]''
| w-naam = ''Cephalophorus leucogaster''
| auteur = [[John Edward Gray|Gray]]
| datum = 1873
| haakjes = ja
| commons =
| species = Cephalophus leucogaster
}}
De '''witbuikduiker''' (''Cephalophorus leucogaster'')  is een [[Zoogdieren|zoogdier]] uit de [[familie (biologie)|familie]] van de [[Holhoornigen|holhoornigen (Bovidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door [[John Edward Gray]] in 1873.<ref>[http://www.biodiversitylibrary.org/part/58914#/summary {{aut|J.E. Gray.}} "Description of two new species of bush-buck (''Cephalophus'') from Western Africa." ''Annals and Magazine of Natural History'' (1873), ser. 4 vol. 12, blz. 42-44.]</ref>

<!-- == Voorkomen ==
De soort komt voor in [[Rainforest zone in Cameroon, S Central African Republic, Dem. Rep. Congo, Equatorial Guinea (Mbini), Gabon, Republic of Congo.]]. -->
{{Appendix}}
{{Beginnetje|biologie|2012|08|04}}

[[Categorie:Holhoornigen]]
[[Categorie:IUCN-status gevoelig]]

title: Witbuikduiker · IUCN-status: Gevoelig (2016)

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Chordata (Chordadieren)

Klasse: Mammalia (Zoogdieren)

Orde: Artiodactyla (Evenhoevigen)

Familie: Bovidae (Holhoornigen)

Geslacht: Cephalophorus

title: Soort

Portaal: Biologie · Zoogdieren


text:
# Ernobius reflexus
Ernobius reflexus is een keversoort uit de familie klopkevers (Anobiidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1863 door Mulsant & Rey.

title: Ernobius reflexus

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Ernobius reflexus''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Klopkevers|Anobiidae]] (Klopkevers)
| geslacht = ''[[Ernobius]]''
| w-naam = ''Ernobius reflexus''
| auteur = Mulsant & Rey
| datum = 1863
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Ernobius reflexus''''' is een [[kevers|keversoort]] uit de familie [[klopkevers]] (Anobiidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1863 door Mulsant & Rey.<ref>{{Brontabel|2010-Hallan}}</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|09}}

[[Categorie:Ernobius|reflexus]]

title: Ernobius reflexus

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Anobiidae (Klopkevers)

Geslacht: Ernobius

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Aproaerema africanella
Aproaerema africanella is een vlinder uit de familie tastermotten (Gelechiidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1951 door Janse.
De soort komt voor in tropisch Afrika.

title: Aproaerema africanella

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Aproaerema africanella''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| familie = [[Tastermotten|Gelechiidae]] (Tastermotten)
| geslacht = ''[[Aproaerema]]''
| w-naam = ''Aproaerema africanella''
| auteur = Janse
| datum = 1951
| haakjes = ja
| species =
| commons =
}}
'''''Aproaerema africanella''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie [[tastermotten]] (Gelechiidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1951 door Janse.

De soort komt voor in [[Afrotropisch gebied|tropisch Afrika]].

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|2012-DePrins-DePrins}} [bezocht 03-04-2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|04|03}}

[[Categorie:Tastermotten]]
[[Categorie:Dier uit het Afrotropisch gebied]]

title: Aproaerema africanella

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Gelechiidae (Tastermotten)

Geslacht: Aproaerema

title: Soort


text:
# Rembrandt's J'Accuse
Rembrandt's J'Accuse is een Nederlandse film uit 2008, geproduceerd door Bruno Felix, geregisseerd en geschreven door Peter Greenaway.  De film ging in première (in Nederland) op  27 november 2008.

## Verhaal
Forensisch onderzoek van Rembrandts schilderij De Nachtwacht: Greenaway behandelt de achtergrond, context en samenzwering van alle 34 afgebeelde karakters die samen een moord pleegden voor hun eigen voordeel.

title: Rembrandt's J'Accuse

wikitext:
{{Infobox film
| titel        = Rembrandt's J'Accuse
| regie        = [[Peter Greenaway]]
| producer     = [[Bruno Felix]]
| schrijver    = [[Peter Greenaway]]
| spelers      = [[Peter Greenaway]]
[[Michael Teigen]]
[[Emily Holmes]]
| distributeur = [[ContentFilm International]]
| première     = [[Rome Film Festival]], [[27 november]] [[2008]] (NL)
| muziek       = [[Marco Robino]]
| genre        = [[Documentaire]] / [[Mystery]]
| lengte       = 86 minuten
| taal         = Engels
| land         = {{NL}}
| voorloper    = ''[[Nightwatching]]''
| website            =
| imdb               =
| moviemeter         =
| tmdb               =
| allmovie           =
| kijkwijzer         =
| kijkwijzer_inhoud  =
}}
'''Rembrandt's J'Accuse''' is een [[Nederland|Nederlandse]] film uit [[2008]], geproduceerd door [[Bruno Felix]], geregisseerd en geschreven door [[Peter Greenaway]].  De film ging in première (in Nederland) op  [[27 november]] [[2008]].

==Verhaal==
[[Forensisch onderzoek]] van [[Rembrandt van Rijn|Rembrandts]] schilderij ''[[De Nachtwacht]]'': Greenaway behandelt de achtergrond, context en samenzwering van alle 34 afgebeelde karakters die samen een moord pleegden voor hun eigen voordeel.

== Externe links ==
{{Standaardlinks film}}

{{Navigatie films Peter Greenaway}}
[[Categorie:Nederlandse film]]
[[Categorie:Finse film]]
[[Categorie:Biografische film]]
[[Categorie:Documentaire]]
[[Categorie:Experimentele film]]
[[Categorie:Film uit 2008]]
[[Categorie:Film van Peter Greenaway]]

title: Rembrandt's J'Accuse

Regie: Peter Greenaway

Producent: Bruno Felix

Scenario: Peter Greenaway

Hoofdrollen: Peter Greenaway · Michael Teigen · Emily Holmes

Muziek: Marco Robino

Distributie: ContentFilm International

Première: Rome Film Festival, 27 november 2008 (NL)

Genre: Documentaire / Mystery

Speelduur: 86 minuten

Taal: Engels

Land: Nederland

Voorloper: Nightwatching


text:
# Kinetoskias uniserialis
Kinetoskias uniserialis is een mosdiertjessoort uit de familie van de Bugulidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1884 door Hincks.

title: Kinetoskias uniserialis

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Kinetoskias uniserialis''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Mosdiertjes|Bryozoa]] ([[Mosdiertjes]])
| klasse = [[Gymnolaemata]]
| orde = [[Cheilostomatida]]
| familie = [[Bugulidae]]
| geslacht = ''[[Kinetoskias]]''
| w-naam = ''Kinetoskias uniserialis''
| auteur = Hincks
| datum = 1884
| haakjes = ja
| commons =
| species =
| worms = 469245
}}
'''''Kinetoskias uniserialis''''' is een [[mosdiertjes]][[soort]] uit de familie van de [[Bugulidae]].<ref>Bock, P. (2012). <i>Kinetoskias uniserialis</i> (Hincks, 1884). In: Bock, Phil; Gordon, D. (2012) World list of Bryozoa. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=469245</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1884 door Hincks.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|03}}

[[Categorie:Bugulidae]]

title: Kinetoskias uniserialis

Stam: Bryozoa (Mosdiertjes)

Klasse: Gymnolaemata

Orde: Cheilostomatida

Familie: Bugulidae

Geslacht: Kinetoskias

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Bajterek
De Bajterek (Kazachs: Бәйтерек, Bäytterek), vertaald als grote boom, is een monument en observatietoren in Astana, Kazachstan. Dit in 1997 gebouwde monument is het symbool van Nur-Sultan en staat ook voor de overdracht van de hoofdstadsstatus van Almaty naar Astana in dat jaar.
De toren stelt een populier voor die een gouden ei omhoog haalt. Het is een verbeelding van het mythische verhaal van Samruk en de levensboom. Volgens de Perzische legende legde de magische vogel Samruk een ei in de levensboom Gaokerena. Toen Samruk wegvloog liet hij de boom schudden waardoor er zaden uit de boom vielen. Deze zaden zouden de basis zijn voor alle plantensoorten en zou de mensheid hebben genezen van al haar kwalen.
De toren is 105 meter hoog en heeft een smalle onderkant. De toren staat op een verhoogd platform. Het bestaat uit een smalle cilindrische schacht, omgeven door witte tak-achtige liggers die de top ondersteunen. De top stelt het ei voor en heeft een diameter van 22 meter.
Het observatiedek bevindt zich 97 meter boven de grond. Dit correspondeert met het jaartal 1997. In dat jaar werd Astana de hoofdstad van Kazachstan. Vanaf het platform is de stad helemaal te bekijken. Het tweede, hoger gelegen, platform is te bereiken met de trap. Daar is een handafdruk in goud te vinden van Noersoeltan Nazarbajev, de eerste president van Kazachstan. Bezoekers kunnen hun hand in zijn hand plaatsen en een wens doen.

title: Bajterek

wikitext:
{{Infobox toren
| naam          = Bajterek
| afbeelding    =
| aannemer      =
| ingenieur     =
| architect     = [[Akmurza Rustembekov]]
| ontwerp       =
| bouw          = 1996-2002
| opening       =
| locatie       = [[Astana (stad)|Astana]], [[Kazachstan]]
| eigenaar      =
| exploitant    =
| personeel     =
| bezoekers     =
| hoogte        = 105 meter
| gewicht       =
| materiaal     =
| samenstelling =
| traptreden    =
| website       =
| extra portaal =
}}

De '''Bajterek''' ([[Kazachs]]: Бәйтерек, Bäytterek), vertaald als ''grote boom'', is een monument en observatietoren in [[Astana (stad)|Astana]], [[Kazachstan]]. Dit in 1997 gebouwde monument is het symbool van Nur-Sultan en staat ook voor de overdracht van de hoofdstadsstatus van [[Almaty]] naar Astana in dat jaar.

De toren stelt een populier voor die een gouden ei omhoog haalt. Het is een verbeelding van het mythische verhaal van [[Samruk]] en de levensboom. Volgens de [[Perzische Rijk|Perzische]] legende legde de magische vogel Samruk een ei in de levensboom ''Gaokerena''. Toen Samruk wegvloog liet hij de boom schudden waardoor er zaden uit de boom vielen. Deze zaden zouden de basis zijn voor alle plantensoorten en zou de mensheid hebben genezen van al haar kwalen.

De toren is 105 meter hoog en heeft een smalle onderkant. De toren staat op een verhoogd platform. Het bestaat uit een smalle cilindrische schacht, omgeven door witte tak-achtige liggers die de top ondersteunen. De top stelt het ei voor en heeft een diameter van 22 meter.

Het observatiedek bevindt zich 97 meter boven de grond. Dit correspondeert met het jaartal 1997. In dat jaar werd Astana de hoofdstad van Kazachstan. Vanaf het platform is de stad helemaal te bekijken. Het tweede, hoger gelegen, platform is te bereiken met de trap. Daar is een handafdruk in goud te vinden van [[Noersoeltan Nazarbajev]], de eerste president van Kazachstan. Bezoekers kunnen hun hand in zijn hand plaatsen en een wens doen.

{{Commonscat||Bajterek}}
{{Coor title dms|51|7|41.88|N|71|25|49.8|E|type:landmark_scale:500_region:NL}}

[[Categorie:Bouwwerk in Astana]]

title: Algemene gegevens

Architect(en): Akmurza Rustembekov

Locatie: Astana, Kazachstan

Coördinaten: 51° 8′ NB, 71° 26′ OL

title: Technische gegevens

Hoogte: 105 meter

Portaal: Civiele techniek en bouwkunde


text:
# Troum
Troum is een Duitse muziekgroep die elektronische muziek maakt, met name drone, ambient, noise, industriële muziek en experimentele muziek.
Troum werd in 1997 in Bremen opgericht door Stefan Knappe (Baraka[H]) en Martin Gitschel (Glit[S]ch), die eerder in het trio Maeror Tri speelden. De groep gebruikt zelden samplers of computers maar ook gitaren, stemmen, accordeon, fluiten, melodica, buitenopnamen en zelfgemaakte instrumenten. Troum trad onder andere op tijdens Incubate en Phobos. De naam van de groep is het oud Duitse woord voor droom. Stefan Knappe is oprichter van Drone Records.

title: Troum

wikitext:
'''Troum''' is een [[Duitsland|Duitse]] [[muziekgroep]] die [[elektronische muziek]] maakt, met name [[Drone (muziek)|drone]], [[ambient]], [[Noise (muziek)|noise]], [[industriële muziek]] en [[experimentele muziek]].

Troum werd in 1997 in [[Bremen (stad)|Bremen]] opgericht door Stefan Knappe (''Baraka[H]'') en Martin Gitschel (''Glit[S]ch''), die eerder in het trio ''[[Maeror Tri]]'' speelden. De groep gebruikt zelden [[sampler (instrument)|sampler]]s of [[computer]]s maar ook [[Gitaar|gitaren]], [[Menselijke stem|stemmen]], [[accordeon]], [[fluit (muziekinstrument)|fluiten]], [[melodica]], buitenopnamen en zelfgemaakte instrumenten.<ref>[https://www.concertzender.nl/troum-in-popart/ Troum in Popart], [[Concertzender]]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20180417105751/http://www.darkentries.be/nl/recensies/troum-acouasme/ Recensie], Dark Entries</ref> Troum trad onder andere op tijdens [[Incubate]] en [[Phobos (muziekfestival)|Phobos]]. De naam van de groep is het oud Duitse woord voor droom. Stefan Knappe is oprichter van ''Drone Records''.

==Externe links==
* [https://web.archive.org/web/20210519032949/http://www.troum.com/ Officiële website]
* [https://www.discogs.com/artist/99918-Troum Discografie] op [[Discogs]]
{{Appendix}}

[[Categorie:Duitse band]]
[[Categorie:Ambient]]
[[Categorie:Elektronische muziek]]


text:
# Cecidomyia bisetosa
Cecidomyia bisetosa is een muggensoort uit de familie van de galmuggen (Cecidomyiidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1978 door Gagne.

title: Cecidomyia bisetosa

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Cecidomyia bisetosa''
| afbeelding =
| orde = [[Diptera]] (Tweevleugeligen)
| onderorde = [[Muggen|Nematocera]] (Muggen)
| familie = [[Galmuggen|Cecidomyiidae]] (Galmuggen)
| geslacht = ''[[Cecidomyia]]''
| w-naam = ''Cecidomyia bisetosa''
| auteur = Gagne
| datum = 1978
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Cecidomyia bisetosa''''' is een [[muggen]]soort uit de familie van de [[Galmuggen|galmuggen (Cecidomyiidae)]].<ref>Gagne, 1978, Florida Ent., 61:194.</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1978 door Gagne.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|06|21}}

[[Categorie:Cecidomyia|bisetosa]]

title: Cecidomyia bisetosa

Orde: Diptera (Tweevleugeligen)

Onderorde: Nematocera (Muggen)

Familie: Cecidomyiidae (Galmuggen)

Geslacht: Cecidomyia

title: Soort


text:
# Donovan Wisse
Donovan Wisse (Paramaribo, 21 februari 1997) is een Surinaams kickbokser. Hij is de huidige Glory-kampioen middengewicht.

## Biografie
Wisse groeide op in zijn geboortestad Paramaribo. Op negenjarige leeftijd begon hij met het beoefenen van vechtsport en werd hij getraind door zijn vader, eerst met boksen en daarna stapte hij over naar het kickboksen. Een jaar later sloot hij zich aan bij de sportschool Simson Gym van Angelo Simson, waar hij negen jaar heeft getraind. Hierna richtte hij zijn eigen team op, Team Wisse, en traint hij met coach Jervin Watson. Ook traint hij deels in Wassenaar bij de sportschool Kickboxing Fearless van Dave Davis.

## Carrière
Wisse werd in 2016 uitgenodigd om op Nederlandse evenementen te vechten, wat het begin was van zijn profcarrière. In april 2017 vocht hij bij de organisatie WFL tegen Jay Overmeer en won unaniem op punten. In mei 2018 vocht hij bij Enfusion tegen Muhammed Balli en won op knock-out in de eerste ronde.
Op 29 september 2018 maakte Wisse zijn debuut bij Glory in Amsterdam tegen Kevin van Heeckeren en won middels een unanieme jurybeslissing. In december 2018 leed hij het eerste verlies in zijn profcarrière tegen Ertugrul Bayrak op basis van een verdeelde jurybeslissing. Vervolgens won hij van Matěj Peňáz op knock-out in de tweede ronde. In 2019 won Wisse achtereenvolgens van de Tunesische Nederlander Yousri Belgaroui, de voormalig Glory-kampioen Jason Wilnis en de Braziliaan César Almeida.
Op 4 september 2021 werd Wisse de Glory-wereldkampioen in de middengewichtklasse (tot 85 kg) in Rotterdam Ahoy door Yousri Belgaroui opnieuw te verslaan, ditmaal middels een technische knock-out in de derde ronde.
Wisse domineerde het jaar 2023 binnen het kampioenschap van Glory Kickboxing door drie keer te winnen en zijn titel in het middengewicht te verdedigen. In 2023 was hij voor de vierde keer wereldkampioen in de competitie van Glory. De organisatie riep hem na afloop van het jaar uit tot Fighter of the Year 2023.

title: Donovan Wisse

wikitext:
{{Infobox gevechtssporter
| naam              = Donovan Wisse
| afbeelding        =
| onderschrift      =
| volledigenaam     =
| bijnaam           = The Dreamchaser
| geboren           = [[Paramaribo]], [[21 februari]] [[1997]]
| overleden         =
| nationaliteit     = {{SR}}
| lengte            = 1,88 m
| gewicht           = 85 kg
| vechtstyle        = [[Kickboksen]]
| jarenactief       = 2016–heden
| team              = Kickboxing Fearless
| trainer           =
| website           =
| discipline        = [[Kickboksen]]
| totaal            = 21
| gewonnen          = 20
| winko             = 10
| verloren          = 1
| verliesko         =
| onbeslist         =
| gestaakt          =
| extra portaal     = Suriname
}}
'''Donovan Wisse''' ([[Paramaribo]], [[21 februari]] [[1997]]) is een [[Suriname (hoofdbetekenis)|Surinaams]] [[Kickboksen|kickbokser]]. Hij is de huidige [[Glory (kickboksen)|Glory]]-kampioen middengewicht.

== Biografie ==
Wisse groeide op in zijn geboortestad [[Paramaribo]]. Op negenjarige leeftijd begon hij met het beoefenen van vechtsport en werd hij getraind door zijn vader, eerst met [[boksen]] en daarna stapte hij over naar het [[kickboksen]]. Een jaar later sloot hij zich aan bij de sportschool Simson Gym van [[Angelo Simson]], waar hij negen jaar heeft getraind. Hierna richtte hij zijn eigen team op, Team Wisse, en traint hij met coach Jervin Watson. Ook traint hij deels in [[Wassenaar (gemeente)|Wassenaar]] bij de sportschool Kickboxing Fearless van Dave Davis.<ref>[https://www.omroepwest.nl/sport/4682168/kickbokser-wisse-is-een-perfectionist-constant-bezig-met-het-analyseren-van-andere-vechters Kickbokser Wisse is een perfectionist: 'Constant bezig met het analyseren van andere vechters'], omroepwest.nl, 10 februari 2023.</ref>

==Carrière==
Wisse werd in 2016 uitgenodigd om op Nederlandse evenementen te vechten, wat het begin was van zijn profcarrière. In april 2017 vocht hij bij de organisatie [[World Fighting League|WFL]] tegen Jay Overmeer en won unaniem op punten. In mei 2018 vocht hij bij Enfusion tegen Muhammed Balli en won op knock-out in de eerste ronde.

Op 29 september 2018 maakte Wisse zijn debuut bij [[Glory (kickboksen)|Glory]] in [[Amsterdam]] tegen Kevin van Heeckeren en won middels een unanieme jurybeslissing. In december 2018 leed hij het eerste verlies in zijn profcarrière tegen Ertugrul Bayrak op basis van een verdeelde jurybeslissing. Vervolgens won hij van Matěj Peňáz op knock-out in de tweede ronde. In 2019 won Wisse achtereenvolgens van de Tunesische Nederlander [[Yousri Belgaroui]], de voormalig Glory-kampioen [[Jason Wilnis]] en de Braziliaan [[César Almeida]].

Op 4 september 2021 werd Wisse de Glory-wereldkampioen in de middengewichtklasse (tot 85 kg) in [[Rotterdam Ahoy]] door Yousri Belgaroui opnieuw te verslaan, ditmaal middels een technische knock-out in de derde ronde.<ref>Waterkant, [https://www.waterkant.net/suriname/2021/09/04/donovan-wisse-wint-en-is-wereldkampioen-namens-suriname/ Donovan Wisse wint en is wereldkampioen namens Suriname], 4 september 2021. [https://web.archive.org/web/20220706232027/https://www.waterkant.net/suriname/2021/09/04/donovan-wisse-wint-en-is-wereldkampioen-namens-suriname/ Gearchiveerd] op 6 juli 2022.</ref>

Wisse domineerde het jaar 2023 binnen het kampioenschap van Glory Kickboxing door drie keer te winnen en zijn titel in het middengewicht te verdedigen. In 2023 was hij voor de vierde keer wereldkampioen in de competitie van Glory. De organisatie riep hem na afloop van het jaar uit tot Fighter of the Year 2023.<ref>Parbode, 'Donovan Wisse: Fighter of the Year 2023', pagina 11, april 2024</ref>

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Wisse, Donovan}}
[[Categorie:Surinaams kickbokser]]
[[Categorie:Nederlands kickbokser]]

title: Persoonlijke gegevens

Bijnaam: The Dreamchaser

Geboren: Paramaribo, 21 februari 1997

Nationaliteit: Suriname

Gewicht: 85 kg

title: Sportieve gegevens

Discipline: Kickboksen

Team: Kickboxing Fearless

title: Gevechtsstatistieken Kickboksen

Portaal: Sport · Suriname


text:
# Bedeng Ss
Bedeng Ss is een bestuurslaag in het regentschap Rejang Lebong van de provincie Bengkulu, Indonesië. Bedeng Ss telt 1196 inwoners (volkstelling 2010).

title: Bedeng Ss

wikitext:
{{Infobox plaats in Indonesië
| soort          = Dorp
| naam           = Bedeng Ss
| inwoners       = 1196
| datum inwoners = 2010
| provincie      = [[Bengkulu (provincie)|Bengkulu]]
| regentschap    = [[Rejang Lebong]]
| onderdistrict  = [[Kota Padang (onderdistrict)|Kota Padang]]
| eiland         =
| tijdzone       =
| code desa      = 1702020010
| mapname        =
| lat_deg        =
| lat_min        =
| lat_sec        =
| lon_deg        =
| lon_min        =
| lon_sec        =
| image          =
| caption        =
}}
'''Bedeng Ss''' is een bestuurslaag in het [[Regentschap (Indonesië)|regentschap]] [[Rejang Lebong]] van de [[Provincies van Indonesië|provincie]] [[Bengkulu (provincie)|Bengkulu]], [[Indonesië]]. Bedeng Ss telt 1196 inwoners (volkstelling 2010).

{{Appendix|2=
* Resultaten van de volkstelling (2010), Badan Pusat Statistik, [https://web.archive.org/web/20121202090212/http://bps.go.id/eng/download_file/Population_of_Indonesia_by_Village_2010.pdf Population_of_Indonesia_by_Village]
}}
{{Beginnetje|landen & Volken|land=Indonesië|2=2013|3=06|4=15}}

[[Categorie:Plaats in Bengkulu]]

title: Situering

Provincie: Bengkulu

Regentschap of · stadsgemeente: Rejang Lebong

Onderdistrict: Kota Padang

title: Algemeen

title: Overig

Portaal: Indonesië


text:
# Mycomya aluco
Mycomya aluco is een muggensoort uit de familie van de paddenstoelmuggen (Mycetophilidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1984 door Vaisanen.

title: Mycomya aluco

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Mycomya aluco''
| afbeelding =
| orde = [[Diptera]] (Tweevleugeligen)
| onderorde = [[Muggen|Nematocera]] (Muggen)
| familie = [[Paddenstoelmuggen|Mycetophilidae]] (Paddenstoelmuggen)
| geslacht = ''[[Mycomya]]''
| w-naam = ''Mycomya aluco''
| auteur = Vaisanen
| datum = 1984
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Mycomya aluco''''' is een [[muggen]]soort uit de familie van de [[Paddenstoelmuggen|paddenstoelmuggen (Mycetophilidae)]].<ref>Vaisanen, 1984, Acta Zool. Fenn., 177:108.</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1984 door Vaisanen.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|06|21}}

[[Categorie:Mycomya|aluco]]

title: Mycomya aluco

Familie: Mycetophilidae (Paddenstoelmuggen)

Geslacht: Mycomya

title: Soort


text:
# Coenodomus hampsoni
Coenodomus hampsoni is een vlinder uit de familie van de snuitmotten (Pyralidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1931 door West.

title: Coenodomus hampsoni

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Coenodomus hampsoni''
| afbeelding =
| familie = [[Snuitmotten|Pyralidae]] (Snuitmotten)
| onderfamilie = [[Epipaschiinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Coenodomus]]''
| w-naam = ''Coenodomus hampsoni''
| auteur = West
| datum = 1931
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Coenodomus hampsoni''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Snuitmotten|snuitmotten (Pyralidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1931 door West.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|06}}

[[Categorie:Snuitmotten]]

title: Coenodomus hampsoni

Familie: Pyralidae (Snuitmotten)

Onderfamilie: Epipaschiinae

Geslacht: Coenodomus

title: Soort


text:
# Kronborg
Kronborg is een slot bij Helsingør op het Deense eiland Seeland. Het kasteel ligt op een landtong, waar de Sont op zijn smalst is. Het Zweedse Helsingborg ligt op niet meer dan vier kilometer afstand. Het stamt hoofdzakelijk uit de renaissance; het interieur dateert uit de renaissance en de barok. Het kasteel werd in 2000 op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO geplaatst.

## Geschiedenis
De Deense koning Erik VII bouwde hier rond 1420 het eerste fort en ging hier de Sonttol heffen op langsvarende schepen. Het fort van strategisch en symbolisch belang heeft sindsdien op diverse momenten een cruciale rol gespeeld in de geschiedenis van Noord-Europa.
Op 25 september 1629 woedde een grote brand en alleen de muren van Kronborg bleven staan. Christiaan IV gaf vrijwel direct de opdracht aan de Vlaam Hans van Steenwinckel de Jonge, om het kasteel te herstellen in de oorspronkelijke vorm.
Vanaf 1658 tot 1660 was Kronborg bezet door Zweden. Het kasteel werd hierbij zwaar beschoten en geplunderd. Onder Frederik III en Christiaan V werden de vestingwerken uitgebreid, waaronder de Kronværk (Kroonwerk) Poort. De buitenste verdedigingswerken werden aanzienlijk uitgebreid onder Frederik IV, maar het kasteel zelf werd ook gerestaureerd en verbouwd.
Het huidige bouwwerk gaat terug tot eind 16e eeuw, met – na de ontwikkeling van kanonnen – een laatste grote uitbreiding eind 17e eeuw. De Vlamingen Anthonis van Obbergen en Hans Hendrik van Paesschen waren de bouwmeesters van het renaissancekasteel, met beeldhouwwerken door Gert van Groningen.
Oorspronkelijk werd het kasteel Krogen genoemd. De naam "Kronborg" kwam in 1577 in zwang.

## Trivia
De plaats van handeling in Shakespeares Hamlet, geschreven in 1600, is kasteel Elsinore, oftewel Kronborg. Het toneelstuk wordt regelmatig opgevoerd op de binnenplaats, op de wallen en op andere locaties in de vesting. De eerste keer was op de 200e sterfdag van Shakespeare in 1816. Soldaten van het fort speelden mee als acteurs.

## Video
- Kronborg

title: Kronborg

wikitext:
{{Infobox werelderfgoed
| soort          = cultuur
| afbeelding     = Kronborg 002.JPG
| naam           = Kronborg
| land           = {{DK-VLAG}} [[Denemarken]]
| regio          = Europa en Noord-Amerika
| criteria       = iv
| UNESCO volgnr. = 696
| inschrijving   = 2000
| mapname        = Denemarken
| lat_deg        = 56
| lat_min        = 2
| lat_sec        = 20
| lon_deg        = 12
| lon_min        = 37
| lon_sec        = 15
}}
'''Kronborg''' is een [[kasteel|slot]] bij [[Helsingør]] op het [[Denemarken|Deense]] eiland [[Seeland (eiland)|Seeland]]. Het kasteel ligt op een landtong, waar de [[Sont]] op zijn smalst is. Het [[Zweden|Zweedse]] [[Helsingborg (stad)|Helsingborg]] ligt op niet meer dan vier kilometer afstand. Het stamt hoofdzakelijk uit de [[renaissance]]; het interieur dateert uit de renaissance en de [[Barok (stijlperiode)|barok]]. Het kasteel werd in 2000 op de [[Werelderfgoedlijst#Denemarken|Werelderfgoedlijst]] van de [[UNESCO]] geplaatst.

== Geschiedenis ==
De Deense koning [[Erik VII van Denemarken|Erik VII]] bouwde hier rond 1420 het eerste fort en ging hier de [[Sonttol]] heffen op langsvarende schepen. Het fort van strategisch en symbolisch belang heeft sindsdien op diverse momenten een cruciale rol gespeeld in de geschiedenis van Noord-Europa.

Op 25 september 1629 woedde een grote brand en alleen de muren van Kronborg bleven staan. [[Christiaan IV van Denemarken|Christiaan IV]] gaf vrijwel direct de opdracht aan de Vlaam [[Hans van Steenwinckel de Jonge]], om het kasteel te herstellen in de oorspronkelijke vorm.

Vanaf 1658 tot 1660 was Kronborg bezet door Zweden. Het kasteel werd hierbij zwaar beschoten en geplunderd. Onder [[Frederik III van Denemarken|Frederik III]] en [[Christiaan V van Denemarken|Christiaan V]] werden de vestingwerken uitgebreid, waaronder de Kronværk (Kroonwerk) Poort. De buitenste verdedigingswerken werden aanzienlijk uitgebreid onder [[Frederik IV van Denemarken|Frederik IV]], maar het kasteel zelf werd ook gerestaureerd en verbouwd.

Het huidige bouwwerk gaat terug tot eind 16e eeuw, met – na de ontwikkeling van kanonnen – een laatste grote uitbreiding eind 17e eeuw. De Vlamingen [[Anthonis van Obbergen]] en [[Hans Hendrik van Paesschen]] waren de bouwmeesters van het renaissancekasteel, met beeldhouwwerken door [[Gert van Groningen]].

Oorspronkelijk werd het kasteel Krogen genoemd. De naam "Kronborg" kwam in 1577 in zwang.

[[Bestand:According to a legend linked to Arthurian myth, a Danish king known as Ogier the Dane, was taken to Avalon by Morgan le Fay. He returned to rescue France from danger, then travelled Kronborg castle, where he - panoramio.jpg|miniatuur|none|[[Holger de Deen (sprookje)|Holger de Deen]] in de kelder van het kasteel]]

== Trivia ==
De plaats van handeling in [[William Shakespeare|Shakespeares]] ''[[Hamlet (hoofdbetekenis)|Hamlet]]'', geschreven in 1600, is kasteel Elsinore, oftewel Kronborg. Het toneelstuk wordt regelmatig opgevoerd op de binnenplaats, op de wallen en op andere locaties in de vesting. De eerste keer was op de 200e sterfdag van Shakespeare in 1816. Soldaten van het fort speelden mee als acteurs.

== Video ==
<gallery widths="270" heights="150" style="font-size:85%">
028 Kronborg i sol, 16 sek .webm|Kronborg
</gallery>

== Externe links ==
* {{da}}{{en}} [https://kongeligeslotte.dk/en/palaces-and-gardens/kronborg-castle.html Website van Kronborg]
* {{en}} [https://whc.unesco.org/en/list/696 Site van UNESCO]

{{Commonscat|Kronborg}}
{{Navigatie werelderfgoed Denemarken}}

{{Coor title dms|56|2|20|N|12|37|15|E|type:landmark_scale:10000}}

{{Bibliografische informatie}}

[[Categorie:Kasteel in Denemarken|Kronborg]]
[[Categorie:Werelderfgoed in Denemarken]]
[[Categorie:Bouwwerk in Helsingør]]

title: Kronborg

Land: Denemarken

Coördinaten: 56° 2′ NB, 12° 37′ OL

UNESCO-regio: Europa en Noord-Amerika

Criteria: iv

title: Inschrijvingsverloop

title: Kaart

Kaart:
Kronborg (Denemarken) · Kronborg
UNESCO-werelderfgoedlijst


text:
# Regio Rivierenland
De Regio Rivierenland is een intergemeentelijk samenwerkingsverband van acht gemeenten in de Nederlandse provincie Gelderland: Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel. De Regio Rivierenland werd opgericht in 1986 en komt exact overeen met COROP-gebied Zuidwest-Gelderland. Sinds 2006 wordt het samenwerkingsverband wettelijk geregeld via de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr).
Geografisch omvat de Regio Rivierenland de Betuwe, de Tielerwaard, de Culemborgerwaard, de Bommelerwaard en het westelijk deel van het Land van Maas en Waal. Het Waterschap Rivierenland omvat een groter verzorgingsgebied dan het samenwerkingsverband tussen de genoemde acht gemeenten. Het waterschap omvat namelijk ook het stroomgebied van de Waal, Rijn en Nederrijn in de regio Arnhem–Nijmegen, plus delen van de aangrenzende provincies Zuid-Holland, Noord-Brabant en Utrecht. De woningmarktregio Woongaard is eveneens groter dan de Regio Rivierenland: deze omvat ook de gemeenten Altena, Gorinchem, Molenlanden, Hardinxveld-Giessendam en Vijfheerenlanden.
Oost-Groningen · Delfzijl en omgeving · Overig Groningen · Noord-Friesland · Zuidwest-Friesland · Zuidoost-Friesland · Noord-Drenthe · Zuidoost-Drenthe · Zuidwest-Drenthe · Noord-Overijssel · Zuidwest-Overijssel · Twente · Veluwe · Achterhoek · Arnhem/Nijmegen · Zuidwest-Gelderland · Utrecht · Kop van Noord-Holland · Alkmaar en omgeving · IJmond · Agglomeratie Haarlem · Zaanstreek · Groot-Amsterdam · Het Gooi en Vechtstreek · Agglomeratie Leiden en Bollenstreek	 · Agglomeratie 's-Gravenhage · Delft en Westland · Oost-Zuid-Holland · Groot-Rijnmond · Zuidoost-Zuid-Holland · Zeeuws-Vlaanderen · Overig Zeeland · West-Noord-Brabant · Midden-Noord-Brabant · Noordoost-Noord-Brabant · Zuidoost-Noord-Brabant · Noord-Limburg · Midden-Limburg · Zuid-Limburg · Flevoland

title: Regio Rivierenland

wikitext:
{{Infobox regio
| naam           = Rivierenland
| altnaam        = Zuidwest-Gelderland
| soort          = Regio
| land           = [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]]
| landvlag       = {{NL-VLAG}}
| kaart          = [[File:Regio_indeling_Gelderland.svg|250px]]
| kaartbijschrift= Kaart intergemeentelijke samenwerkingen in [[Gelderland]] en grensgemeenten in 2016.
{{Legenda|lightsteelblue|Regio Rivierenland}}
| provincie      = {{NL-vlag|Gelderland}}
| COROP          = Zuidwest-Gelderland
| gemeenten      = [[Buren (gemeente)|Buren]], [[Culemborg]], [[Maasdriel]], [[Neder-Betuwe (gemeente)|Neder-Betuwe]], [[Tiel]], [[West Betuwe|West Betuwe]], [[West Maas en Waal|West Maas en Waal]], [[Zaltbommel (gemeente)|Zaltbommel]]
| km2            =
| oppervlakland  =
| oppervlakwater =
| inwoners       =
| census         =
| dichtheid      =
| volkslied      =
| talen          =
| flag           =
| vlagartikel    =
| website        =
| extra portaal  = Regio
| extra portaal2 =
| image          = AgeSexPyramid 2023 Zuidwest-Gelderland.svg
| caption        = Bevolkingspiramide
}}
De '''Regio Rivierenland''' is een [[intergemeentelijke samenwerking|intergemeentelijk samenwerkingsverband]] van acht gemeenten in de [[Nederland]]se [[provincie]] [[Gelderland]]: [[Buren (gemeente)|Buren]], [[Culemborg]], [[Maasdriel]], [[Neder-Betuwe (gemeente)|Neder-Betuwe]], [[Tiel]], [[West Betuwe]], [[West Maas en Waal]] en [[Zaltbommel (gemeente)|Zaltbommel]].<ref>[https://www.regiorivierenland.nl/ website regio Rivierenland]</ref> De Regio Rivierenland werd opgericht in 1986 en komt exact overeen met [[COROP]]-gebied '''Zuidwest-Gelderland'''. Sinds 2006 wordt het samenwerkingsverband wettelijk geregeld via de [[Wet gemeenschappelijke regelingen]] (Wgr).

Geografisch omvat de Regio Rivierenland de [[Betuwe]], de [[Tielerwaard]], de Culemborgerwaard, de [[Bommelerwaard]] en het westelijk deel van het [[Land van Maas en Waal]]. Het [[waterschap Rivierenland (Nederland)|Waterschap Rivierenland]] omvat een groter verzorgingsgebied dan het samenwerkingsverband tussen de genoemde acht gemeenten. Het waterschap omvat namelijk ook het stroomgebied van de Waal, Rijn en Nederrijn in de regio Arnhem–Nijmegen, plus delen van de aangrenzende provincies [[Zuid-Holland]], [[Noord-Brabant]] en [[Utrecht (provincie)|Utrecht]]. De woningmarktregio Woongaard is eveneens groter dan de Regio Rivierenland: deze omvat ook de gemeenten [[Altena (Nederlandse gemeente)|Altena]], [[Gorinchem]], [[Molenlanden]], [[Hardinxveld-Giessendam]] en [[Vijfheerenlanden (gemeente)|Vijfheerenlanden]].

{{Appendix}}
{{Navigatie COROP-gebieden Nederland}}
{{Coor title dms|51|53|0|N|5|18|0|E|type:adm2nd}}
[[Categorie:Geografie van Gelderland]]
[[Categorie:Regio van Nederland]]
[[Categorie:NUTS-3-regio]]

title: Geografie

Provincie: Gelderland

title: Foto's

Foto's: Bevolkingspiramide


text:
# Keden (Pedan)
Keden is een bestuurslaag in het regentschap Klaten van de provincie Midden-Java, Indonesië. Keden telt 4105 inwoners (volkstelling 2010).

title: Keden (Pedan)

wikitext:
{{Infobox plaats in Indonesië
| soort          = Dorp
| naam           = Keden
| inwoners       = 4105
| datum inwoners = 2010
| provincie      = [[Midden-Java]]
| regentschap    = [[Klaten (regentschap)|Klaten]]
| onderdistrict  = [[Pedan]]
| eiland         =
| tijdzone       =
| code desa      = 3310140006
| mapname        =
| lat_deg        =
| lat_min        =
| lat_sec        =
| lon_deg        =
| lon_min        =
| lon_sec        =
| image          =
| caption        =
}}
'''Keden''' is een bestuurslaag in het [[Regentschap (Indonesië)|regentschap]] [[Klaten (regentschap)|Klaten]] van de [[Provincies van Indonesië|provincie]] [[Midden-Java]], [[Indonesië]]. Keden telt 4105 inwoners (volkstelling 2010).

{{Appendix|2=
* Resultaten van de volkstelling (2010), Badan Pusat Statistik, [https://web.archive.org/web/20121202090212/http://bps.go.id/eng/download_file/Population_of_Indonesia_by_Village_2010.pdf Population_of_Indonesia_by_Village]
}}
{{Beginnetje|landen & Volken|land=Indonesië|2=2013|3=06|4=20}}

[[Categorie:Plaats in Midden-Java]]

title: Situering

Provincie: Midden-Java

Regentschap of · stadsgemeente: Klaten

Onderdistrict: Pedan

title: Algemeen

title: Overig


text:
# Tektoniek
Tektoniek (van het Grieks tektonikós: bouwwerk) is het geheel aan bewegingen en vervormingen (zoals breuken en plooien) in het vaste oppervlak van een planeet (de korst). De term wordt ook gebruikt voor het vakgebied binnen de geologie dat dit proces bestudeert.
Tektoniek bestudeert de processen, mechanismen en krachten die geleid hebben tot vervormingen in de korst. De bestudering van de vervormingen zelf valt onder de structurele geologie. De natuurkundige achtergrond van tektoniek wordt bestudeerd door de continuümmechanica.
Sinds de jaren zestig worden op Aarde de meeste tektonische verschijnselen verklaard met de theorie van de platentektoniek. Op andere hemellichamen in het zonnestelsel komt dit niet voor en worden vervormingen van de planeetkorst met andere mechanismen verklaard.

## Mechanische achtergrond
Tektonische processen zijn altijd het gevolg van mechanische spanningen in de korst. Spanning leidt tot de deformatie van het materiaal waar de spanning op werkt. In een planeetkorst kan deformatie zowel bros (discontinu) als ductiel/plastisch van karakter zijn, afhankelijk van materiaaleigenschappen en de druk en temperatuur waaronder het materiaal zich bevindt.
Er kunnen twee typen spanning onderscheiden worden: rekspanning en compressieve spanning. De eerste leidt tot uitrekking van materiaal, de tweede tot compressie van materiaal.
In de korst van een planeet kunnen op veel manieren mechanische spanningen ontstaan. Hieronder staan een aantal processen die voor spanningen kunnen zorgen. De meeste van deze processen hebben betrekking op de Aarde, maar werken ook op sommige andere terrestrische planeten.

### Tektonische regimes
Als gevolg van opgewekte mechanische spanningen kunnen drie soorten tektonische regimes in de korst voorkomen:
- Bij compressieve spanning zal sprake zijn van overschuivingstektoniek. De korst beweegt naar elkaar toe en verdikt in zulke gebieden. Er ontstaan plooien en opschuivingen. Dit leidt tot gebergtevorming.
- Bij rekspanning zal sprake zijn van extensietektoniek. De korst beweegt uit elkaar en verdunt in zulke gebieden. Er ontstaan afschuivingen en slenken. Uiteindelijk kunnen riften ontstaan.
- Bij schuifspanning zal sprake zijn van zijspanningstektoniek. De korst beweegt "langs elkaar". Er ontstaan zijschuivingen en zogenaamde pull apart basins. Voorbeelden zijn de Dode Zee of het Baikalmeer.

## Platentektoniek
In de Aarde ontstaan tektonische spanningen vooral door een proces dat platentektoniek genoemd wordt. De Aarde kan op grond van natuurkundige eigenschappen verdeeld worden in een aantal lagen. De buitenste laag is de lithosfeer, die behalve de korst ook een deel van de mantel beslaat. De lithosfeer is relatief koud en heeft daardoor een relatief hoge weerstand tegen deformatie. Onder de lithosfeer bevindt zich de asthenosfeer, een warme, makkelijk deformeerbare laag. De grens tussen de lithosfeer en de asthenosfeer is het vlak (de isotherm) waar de temperatuur precies 1350°C is. De asthenosfeer deformeert ("stroomt") makkelijk, zodat ze op grote schaal mechanisch als een vloeistof kan worden beschouwd.
In de Aarde werken vanwege convectiestroming in de asthenosfeer krachten op de lithosfeer. Deze zorgen ervoor dat stukken lithosfeer, die tektonische platen genoemd worden, ten opzichte van elkaar kunnen bewegen. De beweging van deze platen vormt op Aarde de belangrijkste factor die het tektonische regime bepaalt. Waar twee platen naar elkaar bewegen heerst compressieve spanning in de lithosfeer; waar twee platen uit elkaar bewegen rekspanning. Als twee platen langs elkaar bewegen zal dit voor schuifspanning zorgen.

### Divergente plaatgrenzen
Waar twee platen uit elkaar bewegen spreekt men van een divergente plaatgrens. Op zulke plekken heersen rekspanningen in de lithosfeer, die voor extensietektoniek zorgen. De lithosfeer wordt hier dunner, zodat de hete asthenosfeer minder diep ligt. Wanneer de verdunning lang genoeg doorgaat kan de asthenosfeer aan het oppervlak komen om daar te stollen als nieuwe lithosfeer. Zo groeien de tektonische platen aan weerszijden van een convergente plaatsgrens aan. Dit proces wordt spreiding genoemd.

### Convergente plaatgrenzen
Plekken waar twee platen naar elkaar toe bewegen worden convergente plaatgrenzen genoemd. Hier heerst compressiespanning in de lithosfeer en zal overschuivingstektoniek plaatsvinden. Op sommige plekken beweegt een plaat onder de andere, om vervolgens in de aardmantel te zinken. Deze plekken worden subductiezones genoemd en het de mantel in bewegen van een plaat heet subductie.
Langs een subductiezone zal de subducerende plaat naar beneden gedrukt worden en ombuigen als gevolg van de overrijdende plaat. De depressies die zo ontstaan worden voorlandbekkens genoemd.
Waar de platen tegen elkaar aan bewegen zal de lithosfeer verdikken, een proces dat orogenese wordt genoemd. Hierbij ontstaan gebergtegordels.

## Isostasie
Omdat de Aardse asthenosfeer op grote tijdschaal als een vloeistof kan stromen, geldt voor de bovenliggende lithosfeer het principe van isostasie.

### Tektonische isostasie
Volgens het principe van isostasie "drijft" de lithosfeer dan wel op de ondergelegen asthenosfeer, maar door verschillen in dikte (Airy-isostasie) of dichtheid (Prattisostasie) bevindt de asthenosfeer zich niet op alle punten even diep. De diepte van de onderkant van de lithosfeer wordt (wanneer er geen andere krachten werken) bepaald door het isostatisch evenwicht. Dit evenwicht houdt in dat op een willekeurig genomen referentiehoogte de druk, die wordt veroorzaakt door het gewicht van de zich erboven bevindende gesteentekolom (de zogenaamde lithostatische druk), overal gelijk is. Wanneer de lithosfeer dunner wordt, zal opwaartse beweging plaatsvinden; wanneer ze dikker wordt zal ze dieper wegzakken in de asthenosfeer.
Dit dunner worden kan bijvoorbeeld als gevolg van de verwijdering van materiaal aan de bovenkant (denudatie: bijvoorbeeld door erosie, maar ook door bijvoorbeeld het afsmelten van een ijskap). Door compressie, zoals bij de vorming van gebergten, zal de lithosfeer dikker worden en verder in de asthenosfeer wegzakken. Een voorbeeld van een dichtheidsverschil is het verschil tussen continentale en oceanische lithosfeer. Het tweede type is dichter en zal daarom dieper liggen.
Met het principe van isostasie kan bijvoorbeeld berekend worden hoeveel de tektonische daling zal zijn wanneer er een dikke laag sediment wordt afgezet, een ijskap op een continent komt te liggen of door overschuivingen de korst dikker wordt. Op vergelijkbare manier kan worden berekend hoeveel de tektonische opheffing van de bodem zal zijn wanneer er sediment weg erodeert, een ijskap smelt of de korst door afschuivingen dunner wordt. Ook het zeeniveau heeft invloed: hoe hoger de zeespiegel hoe groter het gewicht van de kolom materiaal die op de asthenosfeer drukt. Natuurlijke processen als erosie, sedimentatie, vergletsjering, klimaatverandering of veranderingen van het zeeniveau kunnen daarom een grote invloed op tektonische spanningen in de Aarde hebben.

### Thermische isostasie
Omdat met de temperatuur van gesteente de dichtheid verandert, kunnen temperatuursveranderingen het isostatisch evenwicht beïnvloeden.
De warmtestroom uit het binnenste der Aarde is niet overal gelijk. Op sommige plekken wordt de aardkorst daardoor meer verwarmd dan op andere, en zet daarom uit. Dit kan tot spanningen leiden. Wordt een bepaald deel van de lithosfeer opgewarmd dan zal ze uitzetten en zal de lithosfeer omhoog bewegen om het isostatisch evenwicht te herstellen. De grootste warmte-anomalieën bevinden zich boven divergente plaatgrenzen en zogenaamde mantelpluimen, de laatsten worden hotspots genoemd. Grootschalig vulkanisme gaat daarom vaak gepaard met tektonische opheffing. Op dezelfde manier zal tektonische daling plaatsvinden wanneer het vulkanisme ten einde is en de lithosfeer weer afkoelt.
Een speciaal geval is de oceanische lithosfeer. Deze wordt gevormd door vulkanisme bij de mid-oceanische ruggen, maar zal van de ruggen af steeds kouder worden. Vanwege het isostatisch evenwicht liggen de ruggen hoger dan de rest van oceanische bekkens. De afkoeling van een stuk oceanische lithosfeer zal na de vorming door kunnen gaan totdat de afkoeling gelijk is met de warmtestroom van onderen, uit het binnenste van de Aarde. Uit berekeningen blijkt dat dit het geval is na ongeveer 40 miljoen jaar.
De thermische processen die de isostasie beïnvloeden blijken meestal veel minder snel te verlopen de tektonische. De twee kunnen echter niet los gezien worden. Wanneer de lithosfeer door afschuivingen en bekkenvorming dunner wordt, zal de hete asthenosfeer omhoog bewegen om het isostatisch evenwicht te herstellen. Daardoor zal de lithosfeer opwarmen.

## Andere invloeden op tektoniek

### Inslagen
Op Aarde kunnen de meeste tektonische verschijnselen verklaard worden met behulp van de platentektoniek. Dit maakt onze planeet geologisch actiever dan bijna alle andere hemellichamen in het zonnestelsel met een vaste korst. Op de meeste andere planeten en manen domineert de inslagtektoniek, de vervorming van de korst als gevolg van inslagen van objecten uit de ruimte. Op Aarde maken inslagen maar een erg klein deel uit van de dynamica van de korst.

### Thermische relaxatie
Als een planeetkorst afkoelt, zal de ze enigszins krimpen. Als de korst opwarmt, zal ze uitzetten. Dit zorgt voor mechanische spanning.

### Getijden
Op hemellichamen in een baan om een ander lichaam werken getijdenkrachten, veroorzaakt door het zwaartekrachtsveld van dat lichaam. Op de Jupitermaan Io wordt de tektoniek bepaald door spanningen die worden veroorzaakt door het zwaartekrachtsveld van Jupiter. Op de meeste andere hemellichamen zijn deze krachten veel minder invloedrijk. De Aarde ondervindt getijdenkrachten van de Maan.

### Veranderingen in rotatiesnelheid
Sommige planeten, waaronder de Aarde, hebben in het verleden veranderingen in de rotatieperiode ondergaan. Zo neemt men aan dat de planeet Mercurius in het begin van haar bestaan veel sneller rond haar as draaide dat thans het geval is. Daardoor zou de vorm van Mercurius van een afgeplatte bol naar een meer gewone bolvorm gegaan zijn. De evenaarsgebieden hebben zich hierdoor samengetrokken, waardoor opschuivingsbreuken ontstonden. De poolgebieden hebben daarentegen hun oppervlakte vergroot, waardoor er slenken ontstonden. Op de gematigde breedte ontstonden ten slotte noordoost- en noordwestgerichte horizontaalverschuivingen. Van deze laatste vindt men inderdaad sporen terug op Mercurius.

### Viskeuze relaxatie
Soms kunnen er door viskeuze relaxatie, dat wil zeggen door het langzaam omlaagslibben van materiaal, ook spanningen ontstaan. Zo is er op de Saturnusmaan Tethys een grote inslag geweest die de 400 km grote Odysseus-inslagkrater deed ontstaan. Met de tijd heeft de vloer van de krater zich door viskeuze relaxatie aangepast zodat de hoogte van de kraterbodem nu dezelfde hoogte is als deze van het omliggende gebied. Door deze viskeuze relaxatie zouden er zich echter ook spanningen hebben voorgedaan in de rest van de korst waardoor zich rondom de krater een reusachtige kloof vormde. Deze slenk, Ithaca Chasma strekt zich nu over driekwart van het maanoppervlak uit.

title: Tektoniek

wikitext:
{{Zie artikel|Zie [[Tecktonik]] voor het artikel over de, in de jaren 00 opgekomen, dansstijl.}}
[[Bestand:San Andreas.jpg|thumb|250px|De [[San Andreas Fault]] in [[Californië]] is het gevolg van tektonische [[zijschuiving]].]]
'''Tektoniek''' (van het [[Grieks]] ''tektonikós'': bouwwerk) is het geheel aan bewegingen en [[Geodynamica#Geologische deformatie|vervormingen]] (zoals [[Breuk (geologie)|breuken]] en [[Plooi (geologie)|plooien]]) in het vaste oppervlak van een [[planeet]] (de [[planeetkorst|korst]]). De term wordt ook gebruikt voor het [[vakgebied]] binnen de [[geologie]] dat dit proces bestudeert.

Tektoniek bestudeert de processen, mechanismen en krachten die geleid hebben tot vervormingen in de korst. De bestudering van de vervormingen zelf valt onder de [[structurele geologie]]. De natuurkundige achtergrond van tektoniek wordt bestudeerd door de [[continuümmechanica]].

Sinds de [[1960-1969|jaren zestig]] worden op [[Aarde (planeet)|Aarde]] de meeste tektonische verschijnselen verklaard met de theorie van de [[platentektoniek]]. Op andere hemellichamen in het [[zonnestelsel]] komt dit niet voor en worden vervormingen van de planeetkorst met andere mechanismen verklaard.

== Mechanische achtergrond ==
{{Zie hoofdartikel|continuümmechanica}}
Tektonische processen zijn altijd het gevolg van [[mechanische spanning]]en in de korst. Spanning leidt tot de [[Deformatie (geologie)|deformatie]] van het materiaal waar de spanning op werkt. In een planeetkorst kan deformatie zowel [[brosse deformatie|bros]] (discontinu) als [[ductiele deformatie|ductiel/plastisch]] van karakter zijn, afhankelijk van materiaaleigenschappen en de [[Druk (grootheid)|druk]] en [[temperatuur]] waaronder het materiaal zich bevindt.

Er kunnen twee typen spanning onderscheiden worden: [[rekspanning]] en [[compressieve spanning]]. De eerste leidt tot [[uitrekking]] van materiaal, de tweede tot [[compressie (natuurkunde)|compressie]] van materiaal.

In de korst van een planeet kunnen op veel manieren mechanische spanningen ontstaan. Hieronder staan een aantal processen die voor spanningen kunnen zorgen. De meeste van deze processen hebben betrekking op de Aarde, maar werken ook op sommige andere [[terrestrische planeet|terrestrische planeten]].

[[Bestand:Compression-coupe.jpg|thumb|350px|[[Experiment]]ele [[Deformatie (geologie)|deformatie]] in zandlaagjes door [[compressie (geologie)|compressie]]. Er zijn zowel [[overschuiving]]en als [[plooi (geologie)|plooien]] te zien.]]

=== Tektonische regimes ===
Als gevolg van opgewekte mechanische spanningen kunnen drie soorten tektonische regimes in de korst voorkomen:
*Bij compressieve spanning zal sprake zijn van '''[[overschuivingstektoniek]]'''. De korst beweegt naar elkaar toe en [[korstverdikking|verdikt]] in zulke gebieden. Er ontstaan [[plooi (geologie)|plooien]] en [[opschuiving]]en. Dit leidt tot [[gebergtevorming]].
*Bij rekspanning zal sprake zijn van '''[[extensietektoniek]]'''. De korst beweegt uit elkaar en [[korstverdunning|verdunt]] in zulke gebieden. Er ontstaan [[afschuiving (breuk)|afschuivingen]] en [[slenk (geologie)|slenken]]. Uiteindelijk kunnen [[rift]]en ontstaan.
*Bij [[schuifspanning]] zal sprake zijn van '''[[zijspanningstektoniek]]'''. De korst beweegt "langs elkaar". Er ontstaan [[zijschuiving]]en en zogenaamde [[pull apart basin]]s. Voorbeelden zijn de [[Dode Zee]] of het [[Baikalmeer]].

== Platentektoniek ==
{{Zie hoofdartikel|platentektoniek}}
[[Bestand:Oceanic spreading nl.svg|thumb|350px|Schematische voorstelling van [[platentektoniek]]. [[Convectie]]stroming in de [[aardmantel]] drijft bewegingen van [[tektonische plaat|tektonische platen]] in de [[lithosfeer]] aan.]]
In de Aarde ontstaan tektonische spanningen vooral door een proces dat platentektoniek genoemd wordt. De Aarde kan op grond van natuurkundige eigenschappen verdeeld worden in een aantal lagen. De buitenste laag is de [[lithosfeer]], die behalve de korst ook een [[lithosferische mantel|deel van de mantel]] beslaat. De lithosfeer is relatief koud en heeft daardoor een relatief hoge weerstand tegen deformatie. Onder de lithosfeer bevindt zich de [[asthenosfeer]], een warme, makkelijk deformeerbare laag. De grens tussen de lithosfeer en de asthenosfeer is het vlak (de [[isotherm]]) waar de temperatuur precies 1350[[Celsius|°C]] is. De asthenosfeer deformeert ("stroomt") makkelijk, zodat ze op grote schaal mechanisch als een vloeistof kan worden beschouwd.

In de Aarde werken vanwege [[convectie]]stroming in de asthenosfeer krachten op de lithosfeer. Deze zorgen ervoor dat stukken lithosfeer, die [[tektonische plaat|tektonische platen]] genoemd worden, ten opzichte van elkaar kunnen bewegen. De beweging van deze platen vormt op Aarde de belangrijkste factor die het tektonische regime bepaalt. Waar twee platen naar elkaar bewegen heerst compressieve spanning in de lithosfeer; waar twee platen uit elkaar bewegen rekspanning. Als twee platen langs elkaar bewegen zal dit voor [[schuifspanning]] zorgen.

=== Divergente plaatgrenzen ===
Waar twee platen uit elkaar bewegen spreekt men van een [[divergente plaatgrens]]. Op zulke plekken heersen rekspanningen in de lithosfeer, die voor extensietektoniek zorgen. De lithosfeer wordt hier dunner, zodat de hete asthenosfeer minder diep ligt. Wanneer de verdunning lang genoeg doorgaat kan de asthenosfeer aan het oppervlak komen om daar te stollen als nieuwe lithosfeer. Zo groeien de tektonische platen aan weerszijden van een convergente plaatsgrens aan. Dit proces wordt [[oceanische spreiding|spreiding]] genoemd.

=== Convergente plaatgrenzen ===
Plekken waar twee platen naar elkaar toe bewegen worden [[convergente plaatgrens|convergente plaatgrenzen]] genoemd. Hier heerst compressiespanning in de lithosfeer en zal overschuivingstektoniek plaatsvinden. Op sommige plekken beweegt een plaat onder de andere, om vervolgens in de aardmantel te zinken. Deze plekken worden [[subductiezone]]s genoemd en het de mantel in bewegen van een plaat heet [[subductie]].

Langs een subductiezone zal de subducerende plaat naar beneden gedrukt worden en ombuigen als gevolg van de [[overrijdende plaat]]. De depressies die zo ontstaan worden [[voorlandbekken]]s genoemd.

Waar de platen tegen elkaar aan bewegen zal de lithosfeer verdikken, een proces dat [[orogenese]] wordt genoemd. Hierbij ontstaan [[gebergte (aardrijkskunde)|gebergte]]gordels.

== Isostasie ==
{{Zie ook|Voor meer informatie, zie het artikel [[isostasie]].}}
Omdat de Aardse asthenosfeer op grote tijdschaal als een vloeistof kan stromen, geldt voor de bovenliggende lithosfeer het principe van isostasie.

[[Bestand:Isostatic equilibrium NL.svg|thumb|400px|Isostatisch evenwicht wil zeggen dat de [[lithostatische druk]] van de gesteentekolom op verschillende plekken gelijk is. In de figuur zijn drie situaties afgebeeld: 1 = [[gebergte (aardrijkskunde)|gebergte]] of [[plateau (geografie)|plateau]]; 2 = volledig gevuld [[bekken (geologie)|bekken]]; 3 = onvolledig gevuld bekken. De uitgeschreven formules rechts geven de lithostatische druk in de drie situaties, waarbij '''h''' de hoogte van een deel van de kolom is, '''g''' de [[zwaartekrachtsversnelling]]; '''ρL''' de dichtheid van de lithosfeer; '''ρA''' de dichtheid van de asthenosfeer; '''ρS''' de dichtheid van sediment in het bekken; '''ρW''' de dichtheid van zeewater en '''P''' de lithostatische druk.]]

=== Tektonische isostasie ===
Volgens het principe van isostasie "drijft" de lithosfeer dan wel op de ondergelegen asthenosfeer, maar door verschillen in dikte ([[Airy-isostasie]]) of [[dichtheid (natuurkunde)|dichtheid]] ([[Prattisostasie]]) bevindt de asthenosfeer zich niet op alle punten even diep. De diepte van de onderkant van de lithosfeer wordt (wanneer er geen andere krachten werken) bepaald door het isostatisch evenwicht. Dit evenwicht houdt in dat op een willekeurig genomen referentiehoogte de druk, die wordt veroorzaakt door het gewicht van de zich erboven bevindende gesteentekolom (de zogenaamde [[lithostatische druk]]), overal gelijk is. Wanneer de lithosfeer dunner wordt, zal opwaartse beweging plaatsvinden; wanneer ze dikker wordt zal ze dieper wegzakken in de asthenosfeer.

Dit dunner worden kan bijvoorbeeld als gevolg van de verwijdering van materiaal aan de bovenkant ([[denudatie]]: bijvoorbeeld door [[erosie]], maar ook door bijvoorbeeld het afsmelten van een [[ijskap]]). Door compressie, zoals bij de vorming van gebergten, zal de lithosfeer dikker worden en verder in de asthenosfeer wegzakken. Een voorbeeld van een dichtheidsverschil is het verschil tussen [[continentale korst|continentale]] en [[oceanische lithosfeer]]. Het tweede type is dichter en zal daarom dieper liggen.

Met het principe van isostasie kan bijvoorbeeld berekend worden hoeveel de [[tektonische daling]] zal zijn wanneer er een dikke laag sediment wordt afgezet, een ijskap op een continent komt te liggen of door overschuivingen de korst dikker wordt. Op vergelijkbare manier kan worden berekend hoeveel de [[tektonische opheffing]] van de bodem zal zijn wanneer er sediment weg [[erosie|erodeert]], een ijskap smelt of de korst door afschuivingen dunner wordt. Ook het [[zeeniveau]] heeft invloed: hoe hoger de zeespiegel hoe groter het gewicht van de kolom materiaal die op de asthenosfeer drukt. Natuurlijke processen als erosie, [[sedimentatie]], vergletsjering, [[klimaatverandering]] of veranderingen van het zeeniveau kunnen daarom een grote invloed op tektonische spanningen in de Aarde hebben.

=== Thermische isostasie ===
Omdat met de temperatuur van gesteente de dichtheid verandert, kunnen temperatuursveranderingen het isostatisch evenwicht beïnvloeden.

De [[warmtestroom]] uit het binnenste der Aarde is niet overal gelijk. Op sommige plekken wordt de aardkorst daardoor meer verwarmd dan op andere, en zet daarom uit. Dit kan tot spanningen leiden. Wordt een bepaald deel van de lithosfeer opgewarmd dan zal ze uitzetten en zal de lithosfeer omhoog bewegen om het isostatisch evenwicht te herstellen. De grootste warmte-anomalieën bevinden zich boven [[divergente plaatgrens|divergente plaatgrenzen]] en zogenaamde [[mantelpluim]]en, de laatsten worden [[hotspot (geologie)|hotspots]] genoemd. Grootschalig vulkanisme gaat daarom vaak gepaard met tektonische opheffing. Op dezelfde manier zal tektonische daling plaatsvinden wanneer het vulkanisme ten einde is en de lithosfeer weer afkoelt.

Een speciaal geval is de oceanische lithosfeer. Deze wordt gevormd door vulkanisme bij de [[mid-oceanische rug]]gen, maar zal van de ruggen af steeds kouder worden. Vanwege het isostatisch evenwicht liggen de ruggen hoger dan de rest van oceanische bekkens. De afkoeling van een stuk oceanische lithosfeer zal na de vorming door kunnen gaan totdat de afkoeling gelijk is met de warmtestroom van onderen, uit het binnenste van de Aarde. Uit berekeningen blijkt dat dit het geval is na ongeveer 40 miljoen jaar.

De thermische processen die de isostasie beïnvloeden blijken meestal veel minder snel te verlopen de tektonische. De twee kunnen echter niet los gezien worden. Wanneer de lithosfeer door afschuivingen en bekkenvorming dunner wordt, zal de hete asthenosfeer omhoog bewegen om het isostatisch evenwicht te herstellen. Daardoor zal de lithosfeer opwarmen.

== Andere invloeden op tektoniek ==
=== Inslagen ===
{{Zie hoofdartikel|inslagtektoniek}}
Op Aarde kunnen de meeste tektonische verschijnselen verklaard worden met behulp van de platentektoniek. Dit maakt onze planeet geologisch actiever dan bijna alle andere hemellichamen in het [[zonnestelsel]] met een vaste korst. Op de meeste andere planeten en manen domineert de inslagtektoniek, de vervorming van de korst als gevolg van [[Inslagproces (aardwetenschappen)|inslagen]] van objecten uit de ruimte. Op Aarde maken inslagen maar een erg klein deel uit van de dynamica van de korst.

=== Thermische relaxatie ===
Als een planeetkorst afkoelt, zal de ze enigszins krimpen. Als de korst opwarmt, zal ze uitzetten. Dit zorgt voor mechanische spanning.

=== Getijden ===
Op hemellichamen in een baan om een ander lichaam werken [[getijdenkracht]]en, veroorzaakt door het [[zwaartekrachtsveld]] van dat lichaam. Op de [[Jupiter (planeet)|Jupitermaan]] [[Io (maan)|Io]] wordt de tektoniek bepaald door spanningen die worden veroorzaakt door het zwaartekrachtsveld van Jupiter. Op de meeste andere hemellichamen zijn deze krachten veel minder invloedrijk. De Aarde ondervindt getijdenkrachten van de [[Maan]].

=== Veranderingen in rotatiesnelheid ===
Sommige planeten, waaronder de [[Aarde (planeet)|Aarde]], hebben in het verleden veranderingen in de [[rotatieperiode]] ondergaan. Zo neemt men aan dat de planeet [[Mercurius (planeet)|Mercurius]] in het begin van haar bestaan veel sneller rond haar [[rotatieas|as]] draaide dat thans het geval is. Daardoor zou de vorm van Mercurius van een afgeplatte bol naar een meer gewone bolvorm gegaan zijn. De evenaarsgebieden hebben zich hierdoor samengetrokken, waardoor [[Opschuiving|opschuivingsbreuken]] ontstonden. De poolgebieden hebben daarentegen hun oppervlakte vergroot, waardoor er [[Slenk (geologie)|slenken]] ontstonden. Op de gematigde breedte ontstonden ten slotte noordoost- en noordwestgerichte [[horizontaalverschuiving]]en. Van deze laatste vindt men inderdaad sporen terug op Mercurius.

=== Viskeuze relaxatie ===
Soms kunnen er door [[viskeuze relaxatie]], dat wil zeggen door het langzaam omlaagslibben van materiaal, ook spanningen ontstaan. Zo is er op de Saturnusmaan [[Tethys (maan)|Tethys]] een grote inslag geweest die de 400 km grote [[Odysseus (inslagkrater)|Odysseus]]-[[inslagkrater]] deed ontstaan. Met de tijd heeft de vloer van de krater zich door viskeuze relaxatie aangepast zodat de hoogte van de kraterbodem nu dezelfde hoogte is als deze van het omliggende gebied. Door deze viskeuze relaxatie zouden er zich echter ook spanningen hebben voorgedaan in de rest van de korst waardoor zich rondom de krater een reusachtige kloof vormde. Deze slenk, Ithaca Chasma strekt zich nu over driekwart van het maanoppervlak uit.

== Zie ook ==
* [[Structurele geologie]]
* [[Planetologie]]
* [[Platentektoniek]]

{{Appendix|2=
* {{en}}Fowler, C.M.R.; 1990: ''The Solid Earth, an introduction to Global Geophysics'', Cambridge University Press, ISBN 0-521-38590-3
* {{en}}Keller, E.A.; 2001 (2e druk): ''Active Tectonics: Earthquakes, Uplift, and Landscape'', Prentice Hall, ISBN 0-13-088230-5
* {{en}}Schumm, S.A.; Dumont, J.F. & Holbrook, J.M.; 2002: ''Active Tectonics and Alluvial Rivers'', Cambridge University Press, ISBN 0-521-89058-6
* {{en}}Twiss, R.J. & Moores, E.M.; 2000: ''Structural Geology'', W.H. Freeman & co, ISBN 0-7167-2252-6
}}

[[Categorie:Structurele geologie]]
[[Categorie:Tektoniek| ]]


text:
# The Thorn Birds: The Missing Years
The Thorn Birds: The Missing Years is een tweedelige miniserie die in 1996 uitgezonden werd door CBS. Het scenario is gebaseerd op de roman "The Thorn Birds" uit 1977 van Colleen McCullough en vertelt wat er gebeurd is in de negentien jaar tussen de geboorte van Dane en de terugkeer van Ralph de Bricassart naar Australië. Deze jaren komen niet aan bod in de originele miniserie van ABC uit 1983. Richard Chamberlain was de enige acteur uit de originele miniserie die zijn rol hernam.

## Verhaal
In 1942 zijn tien jaar verstreken sinds de geboorte van Dane, de buitenechtelijke zoon van de katholieke priester Ralph de Bricassart en Meghan "Meggie" O'Neill. Nadat ze haar man, Luke O'Neill, heeft verlaten is Meggie gedwongen om Drogheda grotendeels alleen te runnen, aangezien al haar broers naar de Tweede Wereldoorlog zijn vertrokken om te vechten. Tot overmaat van ramp heeft een twee jaar durende droogte het gebied getroffen. Op een dag arriveert Luke op Drogheda en smeekt Meggie hem te vergeven. Meggie, eenzaam en op zoek naar een man om de boerderij te runnen en een vader voor haar kinderen te zijn, neemt Luke met tegenzin terug en ze raakt opnieuw zwanger.
Ondertussen gebruikt pastoor Ralph zijn kerk in Rome als toevluchtsoord voor Joodse oorlogsvluchtelingen. Nadat Ralph een deel van Mary Carsons nalatenschap gebruikt om een jonge wees naar Amerika te sturen, "straft" de Kerk hem door hem te dwingen terug te keren naar Drogheda om de nagelaten bezittingen te bewaken en de Australische overheid te overtuigen meer vluchtelingen op te nemen. Ralph arriveert onaangekondigd in Australië en Luke is niet blij hem te zien. Luke eist dat Meggie onmiddellijk met hem verhuist naar een bouwvallig hutje op de boerderij die hij gekocht heeft, alleen maar om Meggie bij Ralph weg te krijgen. Wanneer Meggie zich verzet slaat Luke haar, waardoor ze een miskraam krijgt.
Meggie besluit dat ze nooit meer met Luke samen kan zijn, maar Luke verklaart dat hij alleen is teruggekeerd voor Dane, van wie hij denkt dat hij zijn zoon is. Meggie daagt Luke voor de rechter om de voogdij over Dane te krijgen. De rechter, een protestant die bevooroordeeld is tegen Danes wens om priester te worden, kent de voogdij toe aan Luke. Meggie weigert Ralph te ruïneren door te verklaren dat Dane zijn zoon is en niet die van Luke. Ze besluit een schandaal te vermijden en confronteert Ralph met het feit dat hij meer van God houdt dan van haar en dat hij zich altijd zal inzetten voor een hoger doel. Ze heeft haar zoon opgevoed zonder te weten wie zijn vader is.
Het begint eindelijk te regenen en Ralph en Meggie doen hun best om de dieren bijeen te drijven voordat de vloed komt. Omdat ze Drogheda niet kunnen bereiken in de stortbui, zoeken de twee hun toevlucht in een kleine hut, waar een nacht vol romantiek volgt. Meggies moeder, Fee, confronteert Luke met de waarheid in een laatste poging om Dane terug te krijgen: Dane is niet zijn zoon, maar de zoon van pastoor Ralph. Luke zweert dit feit nooit te onthullen, uit angst Meggie en zijn kinderen voor altijd aan Ralph te verliezen. Luke confronteert Ralph en begint een gevecht, waarbij hij belooft dat als Ralph hem kan verslaan, hij Dane kan krijgen. Ralph verslaat Luke en verscheurd en bloedend komt Luke zijn belofte na: hij staat Ralph toe Dane terug te geven aan Meggie. Ralph troost Justine, die gelooft dat niemand van haar houdt, en keert vervolgens terug naar Rome om de oorlogsvluchtelingen te blijven helpen. Terwijl Ralph met de trein vertrekt ziet hij Meggie hem nakijken, terwijl ze de woorden "Ik hou van je" mompelt.

## Rolverdeling
| Acteur              | Personage                   | Acteur in de originele miniserie |
| ------------------- | --------------------------- | -------------------------------- |
| Richard Chamberlain | pastoor Ralph de Bricassart |                                  |
| Amanda Donohoe      | Meggie Cleary O'Neill       | Rachel Ward                      |
| Simon Westaway      | Luke O'Neill                | Bryan Brown                      |
| Julia Blake         | Fee Cleary                  | Jean Simmons                     |
| Olivia Burnette     | Justine O'Neill             | Mare Winningham                  |
| Zach English        | Dane O'Neill                | Philip Anglim                    |
| Robert Taylor       | Jack Cleary                 | Stephan W. Burns                 |
| Jack Thompson       | de rechter                  | -                                |
| Maximilian Schell   | kardinaal Vittorio          | Christopher Plummer              |

## Ontvangst
The Missing Years had veel minder succes bij de recensenten en de kijkers dan de originele miniserie. Hoewel er lof was voor de decors en de acteerprestaties, kwam er kritiek op het scenario en de vermeende inconsistenties met de originele miniserie.

## Trivia
- In tegenstelling tot het origineel, dat in Californië werd opgenomen,[1] werd The Missing Years volledig in Australië gefilmd.[2]
- De plannen van de schapenboerderij van Drogheda waren verloren gegaan en de decorbouwer was ondertussen overleden, dus de boerderij moest helemaal opnieuw opgebouwd worden op basis van beelden uit de originele miniserie.[2]

title: The Thorn Birds: The Missing Years

wikitext:
{{Infobox televisieprogramma
| titel        = The Thorn Birds: The Missing Years
| afbeelding   =
| onderschrift =
| cover-op-enwp =
| genre        = [[romantische film|romantiek]], [[dramafilm|drama]]
| speelduur    = 178 minuten
| bedenker     =
| producer     = {{lzo|Darryl Sheen|David Stevens}}
| uitvoerend   = {{lzo|Jeffrey M. Hayes|David L. Wolper|Mark Wolper}}
| productiebedrijf = {{lzo|The Wolper Organization|[[Village Roadshow Pictures Television]]|[[Warner Bros. Television]]}}
| spelers      = [[#Rolverdeling|zie ''Rolverdeling'']]
| regie        = [[Kevin James Dobson]]
| schrijver    = [[David Stevens]]
| montage      = {{lzo|Stephen Butler|Philip Reid}}
| muziek       = {{lzo|Garry McDonald|Laurie Stone}}
| camera       = Ross Berryman
| land         = {{US}}
| taal         = [[Engels]]
| locatie      = {{AU}}
| gebaseerd    = Personages uit ''The Thorn Birds'' van [[Colleen McCullough]]
| gerelateerd  = ''[[The Thorn Birds]]''
| start        = [[11 februari]] [[1996]]
| einde        = [[13 februari]] [[1996]]
| seizoenen    =
| afleveringen = 2
| netwerk      = [[CBS (televisiezender)|CBS]]
| zender       =
| website      =
| imdb         =
| tv_com       =
}}
'''''The Thorn Birds: The Missing Years''''' is een tweedelige [[miniserie]] die in 1996 uitgezonden werd door [[CBS (televisiezender)|CBS]]. Het scenario is gebaseerd op de [[roman (literatuur)|roman]] "The Thorn Birds" uit 1977 van [[Colleen McCullough]] en vertelt wat er gebeurd is in de negentien jaar tussen de geboorte van Dane en de terugkeer van Ralph de Bricassart naar [[Australië (land)|Australië]]. Deze jaren komen niet aan bod in de [[The Thorn Birds|originele miniserie]] van [[American Broadcasting Company|ABC]] uit 1983. [[Richard Chamberlain]] was de enige acteur uit de originele miniserie die zijn rol hernam.

== Verhaal ==
{{leeswaarschuwing}}
In 1942 zijn tien jaar verstreken sinds de geboorte van Dane, de buitenechtelijke zoon van de katholieke priester Ralph de Bricassart en Meghan "Meggie" O'Neill. Nadat ze haar man, Luke O'Neill, heeft verlaten is Meggie gedwongen om Drogheda grotendeels alleen te runnen, aangezien al haar broers naar de [[Tweede Wereldoorlog]] zijn vertrokken om te vechten. Tot overmaat van ramp heeft een twee jaar durende droogte het gebied getroffen. Op een dag arriveert Luke op Drogheda en smeekt Meggie hem te vergeven. Meggie, eenzaam en op zoek naar een man om de boerderij te runnen en een vader voor haar kinderen te zijn, neemt Luke met tegenzin terug en ze raakt opnieuw zwanger.

Ondertussen gebruikt pastoor Ralph zijn [[kerkgebouw|kerk]] in Rome als toevluchtsoord voor [[Joden|Joodse]] oorlogsvluchtelingen. Nadat Ralph een deel van Mary Carsons nalatenschap gebruikt om een jonge wees naar [[Verenigde Staten|Amerika]] te sturen, "straft" de [[Kerk (instituut)|Kerk]] hem door hem te dwingen terug te keren naar Drogheda om de nagelaten bezittingen te bewaken en de Australische overheid te overtuigen meer vluchtelingen op te nemen. Ralph arriveert onaangekondigd in Australië en Luke is niet blij hem te zien. Luke eist dat Meggie onmiddellijk met hem verhuist naar een bouwvallig hutje op de boerderij die hij gekocht heeft, alleen maar om Meggie bij Ralph weg te krijgen. Wanneer Meggie zich verzet slaat Luke haar, waardoor ze een miskraam krijgt.

Meggie besluit dat ze nooit meer met Luke samen kan zijn, maar Luke verklaart dat hij alleen is teruggekeerd voor Dane, van wie hij denkt dat hij zijn zoon is. Meggie daagt Luke voor de rechter om de voogdij over Dane te krijgen. De rechter, een [[protestant]] die bevooroordeeld is tegen Danes wens om [[priester]] te worden, kent de voogdij toe aan Luke. Meggie weigert Ralph te ruïneren door te verklaren dat Dane zijn zoon is en niet die van Luke. Ze besluit een schandaal te vermijden en confronteert Ralph met het feit dat hij meer van God houdt dan van haar en dat hij zich altijd zal inzetten voor een hoger doel. Ze heeft haar zoon opgevoed zonder te weten wie zijn vader is.

Het begint eindelijk te regenen en Ralph en Meggie doen hun best om de dieren bijeen te drijven voordat de vloed komt. Omdat ze Drogheda niet kunnen bereiken in de stortbui, zoeken de twee hun toevlucht in een kleine hut, waar een nacht vol romantiek volgt. Meggies moeder, Fee, confronteert Luke met de waarheid in een laatste poging om Dane terug te krijgen: Dane is niet zijn zoon, maar de zoon van pastoor Ralph. Luke zweert dit feit nooit te onthullen, uit angst Meggie en zijn kinderen voor altijd aan Ralph te verliezen. Luke confronteert Ralph en begint een gevecht, waarbij hij belooft dat als Ralph hem kan verslaan, hij Dane kan krijgen. Ralph verslaat Luke en verscheurd en bloedend komt Luke zijn belofte na: hij staat Ralph toe Dane terug te geven aan Meggie. Ralph troost Justine, die gelooft dat niemand van haar houdt, en keert vervolgens terug naar [[Rome (stad)|Rome]] om de oorlogsvluchtelingen te blijven helpen. Terwijl Ralph met de trein vertrekt ziet hij Meggie hem nakijken, terwijl ze de woorden "Ik hou van je" mompelt.

== Rolverdeling ==
{{tabel cast|kolom3=Acteur in de originele miniserie}}
|-
| {{SortNaam|Richard|Chamberlain}} || pastoor Ralph de Bricassart ||
|-
| {{SortNaam|Amanda|Donohoe}} || Meggie Cleary O'Neill || [[Rachel Ward]]
|-
| {{SortNaam|Simon|Westaway}} || Luke O'Neill || [[Bryan Brown]]
|-
| {{SortNaam|Julia|Blake}} || Fee Cleary || [[Jean Simmons]]
|-
| {{SortNaam|Olivia|Burnette}} || Justine O'Neill || [[Mare Winningham]]
|-
| {{SortNaam|Zach|English}} || Dane O'Neill || [[Philip Anglim]]
|-
| {{SortNaam|Robert|Taylor|Robert Taylor (Australisch acteur)}} || Jack Cleary || [[Stephan W. Burns]]
|-
| {{SortNaam|Jack|Thompson}} || de rechter || -
|-
| {{SortNaam|Maximilian|Schell}} || kardinaal Vittorio || [[Christopher Plummer]]
|}

== Ontvangst ==
''The Missing Years'' had veel minder succes bij de recensenten en de kijkers dan de originele miniserie. Hoewel er lof was voor de decors en de acteerprestaties, kwam er kritiek op het scenario en de vermeende inconsistenties met de originele miniserie.

== Trivia ==
* In tegenstelling tot het origineel, dat in [[Californië]] werd opgenomen,<ref name="deseret">{{citeer nieuws |url=https://www.deseret.com/1996/2/9/19224183/thorn-birds-missing-years-is-a-travesty |titel='THORN BIRDS: MISSING YEARS' IS A TRAVESTY |werk=Deseret News |voornaam=Scott D. |achternaam=Pierce |datum=1996-02-09 |taal=en}}</ref> werd ''The Missing Years'' volledig in Australië gefilmd.<ref name="latimes">{{citeer nieuws |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1996-02-11-tv-34580-story.html |titel=Back on the Ranch : 'THE MISSING YEARS': FATHER RALPH LEAVES THE VATICAN AND MEETS UP WITH MEGGIE. EXACTLY WHAT HAPPENED? |voornaam=Susan |achternaam=King |werk=[[Los Angeles Times]] |datum=1996-02-11 |taal=en}}</ref>
* De plannen van de schapenboerderij van Drogheda waren verloren gegaan en de decorbouwer was ondertussen overleden, dus de boerderij moest helemaal opnieuw opgebouwd worden op basis van beelden uit de originele miniserie.<ref name="latimes"/>

== Externe link ==
*{{Link IMDb titel}}

{{Appendix|1=alles|2=
{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=The Thorn Birds: The Missing Years|oldid=1283117582|datum=20250330}}
----
{{References}}
}}

{{DEFAULTSORT:Thorn Birds: The Missing Years, The}}
[[Categorie:Amerikaanse dramaserie]]
[[Categorie:Miniserie]]
[[Categorie:Programma van CBS]]

title: The Thorn Birds: The Missing Years

Genre: romantiek, drama

Speelduur per afl.: 178 minuten

Hoofdrollen: zie Rolverdeling

Regie: Kevin James Dobson

Scenario: David Stevens

Camera: Ross Berryman

Montage: - Stephen Butler - Philip Reid

Muziek: - Garry McDonald - Laurie Stone

Land van oorsprong: Verenigde Staten

Opnamelocatie: Australië

Gebaseerd op: Personages uit The Thorn Birds van Colleen McCullough

Gerelateerd: The Thorn Birds

title: Productie

Producent: - Darryl Sheen - David Stevens

Uitvoerend producent: - Jeffrey M. Hayes - David L. Wolper - Mark Wolper

Productiebedrijf: - The Wolper Organization - Village Roadshow Pictures Television - Warner Bros. Television

title: Uitzendingen

Start: 11 februari 1996

Einde: 13 februari 1996

Netwerk of omroep: CBS


text:
# Al-Qurnah
Al-Qurnah (Arabisch: القرنة, letterlijk "de hoek" of "de verbinding") is een stad in het zuiden van Irak, gelegen op ongeveer 74 kilometer ten noordwesten van Basra, binnen het stedelijke gebied van Nahairat. De stad ligt op de samenvloeiing van de rivieren de Tigris en de Eufraat, waar de Shatt al-Arab ontstaat.

## Geografie en naam
Al-Qurnah dankt zijn naam aan de ligging op het punt waar twee grote rivieren samenvloeien. Deze locatie is zowel strategisch als symbolisch van groot belang: het vormt het begin van de Shatt al-Arab, die vrijwel heel Zuid-Irak van Zuidwest-Iran scheidt en uitmondt in de Perzische Golf.

## Bevolking en bestuur
Al-Qurnah is de bestuurlijke zetel van het Al-Qurna District binnen de provincie Basra. De bevolking van het district bedroeg in 2018 ruim 286.000 inwoners.

## Legendarische en historische betekenis
In de lokale folklore wordt Al-Qurnah gezien als de vermoedelijke locatie van de Tuin van Eden en de Boom van de kennis van goed en kwaad uit de Bijbel. Een oude, inmiddels dode boom op de oever van de Tigris wordt als heilig beschouwd en trekt bezoekers.

## Historische gebeurtenissen
- Qurnah-ramp (1855): In mei 1855 zonken meerdere boten en vlotten die waardevolle archeologische vondsten vervoerden – onder andere afkomstig uit Khorsabad, Kuyunjik en Babylon – als gevolg van aanvallen door lokale stammen. Bijna alle artefacten gingen verloren, wat geldt als een van de ernstigste verliezen in de archeologische geschiedenis van Mesopotamië.
- Slag bij Qurna (1914): Tijdens de Mesopotamische campagne in de Eerste Wereldoorlog bevochten Britse troepen de Ottomaanse legeronderdelen nabij Al-Qurnah. Dit was belangrijk voor de verdediging van Basra en de olie-infrastructuur in de regio.

## Economie en milieu
De nabijheid van het West Qurna-olieveld, een van de grootste olievelden van Irak, heeft een aanzienlijke economische impact op het district.
Daarnaast maakt Al-Qurnah deel uit van de historische Centraal-moerassen, een deel van de Mesopotamische moerasgebieden (Ahwar). Deze moerassen zijn zwaar aangetast door drainage en ecologische veranderingen na 1991. Herstelprogramma’s zijn in gang gezet, maar het ecosysteem blijft kwetsbaar.

## Moderne ontwikkelingen
De Ba’athistische regering liet langs de rivier het Qurnah Tourist Hotel bouwen om toerisme te stimuleren. Volgens rapporten was de staat van het hotel en de omliggende infrastructuur bij het begin van de inval van 2003 slecht, met beschadigde wegen en een verwaarloosde “heilige boom”.

## Bekende personen
- Nuri Ja'far (1914–1991) Psycholoog en filosoof van het onderwijs.

title: Al-Qurnah

wikitext:
{{Infobox plaats in Irak
| arabnaam                   = القرنة
| inwoners                   = 286.000 (2018)
| land                       = [[Irak]]
}}

'''Al-Qurnah''' ([[Arabisch]]: القرنة, letterlijk "de hoek" of "de verbinding") is een stad in het zuiden van [[Irak]], gelegen op ongeveer 74 kilometer ten noordwesten van [[Basra]], binnen het stedelijke gebied van Nahairat. De stad ligt op de [[samenvloeiing]] van de rivieren de [[Tigris]] en de [[Eufraat]], waar de [[Sjatt al-Arab|Shatt al-Arab]] ontstaat.

== Geografie en naam ==
[[Bestand:Adam tree park1.jpg|miniatuur]]
Al-Qurnah dankt zijn naam aan de ligging op het punt waar twee grote rivieren samenvloeien. Deze locatie is zowel strategisch als symbolisch van groot belang: het vormt het begin van de [[Sjatt al-Arab|Shatt al-Arab]], die vrijwel heel Zuid-Irak van Zuidwest-Iran scheidt en uitmondt in de [[Perzische Golf]].

== Bevolking en bestuur ==
Al-Qurnah is de bestuurlijke zetel van het Al-Qurna District binnen de provincie Basra. De bevolking van het district bedroeg in [[2018]] ruim 286.000 inwoners.

== Legendarische en historische betekenis ==
In de lokale folklore wordt Al-Qurnah gezien als de vermoedelijke locatie van de [[Hof van Eden|Tuin van Eden]] en de [[Boom van de kennis van goed en kwaad|Boom van de kennis]] van goed en kwaad uit de [[Bijbel (christendom)|Bijbel]]. Een oude, inmiddels dode boom op de oever van de [[Tigris]] wordt als heilig beschouwd en trekt bezoekers.

== Historische gebeurtenissen ==

* [[Qurnah-ramp]] ([[1855]]): In mei 1855 zonken meerdere boten en vlotten die waardevolle archeologische vondsten vervoerden – onder andere afkomstig uit Khorsabad, Kuyunjik en Babylon – als gevolg van aanvallen door lokale stammen. Bijna alle artefacten gingen verloren, wat geldt als een van de ernstigste verliezen in de archeologische geschiedenis van [[Mesopotamië]].
* [[Slag bij Qurna]] ([[1914]]): Tijdens de [[Mesopotamische Campagne|Mesopotamische campagne]] in de [[Eerste Wereldoorlog]] bevochten Britse troepen de Ottomaanse legeronderdelen nabij Al-Qurnah. Dit was belangrijk voor de verdediging van Basra en de olie-infrastructuur in de regio.

== Economie en milieu ==
De nabijheid van het [[West-Qurna olieveld|West Qurna-olieveld]], een van de grootste olievelden van Irak, heeft een aanzienlijke economische impact op het district.

Daarnaast maakt Al-Qurnah deel uit van de historische Centraal-moerassen, een deel van de Mesopotamische moerasgebieden (Ahwar). Deze moerassen zijn zwaar aangetast door drainage en ecologische veranderingen na [[1991]]. Herstelprogramma’s zijn in gang gezet, maar het ecosysteem blijft kwetsbaar.

== Moderne ontwikkelingen ==
De Ba’athistische regering liet langs de rivier het Qurnah Tourist Hotel bouwen om toerisme te stimuleren. Volgens rapporten was de staat van het hotel en de omliggende infrastructuur bij het begin van de inval van 2003 slecht, met beschadigde wegen en een verwaarloosde “heilige boom”.

== Bekende personen ==

* [[Nuri Ja'far]] ([[1914]]–[[1991]]) [[Psycholoog]] en [[filosoof]] van het onderwijs.

title: Algemeen

Portaal: Azië


text:
# Hiantopora ferox
Hiantopora ferox is een mosdiertjessoort uit de familie van de Hiantoporidae. De wetenschappelijke naam van de soort is, als Lepralia ferox, voor het eerst geldig gepubliceerd in 1869 door MacGillivray.

title: Hiantopora ferox

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Hiantopora ferox''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Mosdiertjes|Bryozoa]] ([[Mosdiertjes]])
| klasse = [[Gymnolaemata]]
| orde = [[Cheilostomatida]]
| familie = [[Hiantoporidae]]
| geslacht = ''[[Hiantopora]]''
| w-naam = ''Hiantopora ferox''
| origineel = ''Lepralia ferox''
| auteur = MacGillivray
| datum = 1869
| haakjes = ja
| worms = 467590
}}
'''''Hiantopora ferox''''' is een [[mosdiertjes]][[soort]] uit de familie van de [[Hiantoporidae]].<ref>Bock, P. (2012). ''Hiantopora ferox'' (MacGillivray, 1869). In: Bock, Phil; Gordon, D. (2012) World list of Bryozoa. Geraadpleegd via: [http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=467590 World Register of Marine Species]</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is, als ''Lepralia ferox'', voor het eerst geldig gepubliceerd in 1869 door MacGillivray.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|03}}
[[Categorie:Hiantoporidae]]

title: Hiantopora ferox

Familie: Hiantoporidae

Geslacht: Hiantopora

title: Soort


text:
# Merijn Koek
Merijn Koek (19 juli 1990) is een Nederlandse snowboarder.
Koek kwalificeerde zich voor Sotsji 2014 door in november tijdens een Europa Cup-wedstrijd in Landgraaf vierde te worden.

title: Merijn Koek

wikitext:
{{Infobox sporter
| kopnaam           = Merijn Koek
| afbeelding        =
| onderschrift      =
| naam              = Merijn Koek
| bijnaam           =
| geboortedatum     = [[19 juli]] [[1990]]
| geboorteplaats    =
| overlijdensdatum  =
| overlijdensplaats =
| nationaliteit     = [[Nederlander]]
| lengte            =
| gewicht           =
| discipline        = [[Snowboarden]]
| onderdeel         = Snowboardcross
| trainer           = [[Edwin Spee]]
| 1etitel           =
| OS                =
| PS                = [[paralympische Winterspelen 2014|Sotsji 2014]]
| extra             =
| debuut            =
| carrière-einde    =
| prestaties        =
}}

'''Merijn Koek''' ([[19 juli]] [[1990]]) is een [[Nederland]]se [[snowboard]]er.

Koek kwalificeerde zich voor Sotsji 2014 door in november tijdens een Europa Cup-wedstrijd in Landgraaf vierde te worden.

==Externe links==
* {{nl}}[http://www.paralympisch.nl/sochi-2014/merijn-koek profiel Merijn Koek op Paralympisch.nl]

{{Beginnetje|sport|2014|02|05}}

{{DEFAULTSORT:Koek, Merijn}}
[[Categorie:Nederlands snowboarder]]
[[Categorie:Nederlands paralympisch deelnemer]]

title: Persoonlijke informatie

Naam: Merijn Koek

Nationaliteit: Nederlander

title: Sportieve informatie

Discipline: Snowboarden

Onderde(e)l(en): Snowboardcross

Trainer/coach: Edwin Spee

Paralympische Spelen: Sotsji 2014

Portaal: Sport


text:
# Paradromius arnoldii
Paradromius arnoldii is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1995 door Kabak & Komarov.

title: Paradromius arnoldii

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Paradromius arnoldii''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Loopkevers|Carabidae]] (Loopkevers)
| onderfamilie = [[Lebiinae]]
| geslacht = ''[[Paradromius]]''
| w-naam = ''Paradromius arnoldii''
| auteur = Kabak & Komarov
| datum = 1995
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Paradromius arnoldii''''' is een [[kevers|kever]]soort uit de familie van de [[Loopkevers|loopkevers (Carabidae)]].<ref>Anichtchenko A. et al., (editors): [https://carabidae.org/search?rank=0&text=Paradromius+arnoldii Carabidae of the World] (bezocht: 20 tot 28 maart 2013)</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1995 door Kabak & Komarov.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|29}}

[[Categorie:Paradromius|arnoldii]]

title: Paradromius arnoldii

Familie: Carabidae (Loopkevers)

Onderfamilie: Lebiinae

Geslacht: Paradromius

title: Soort