text:
# Bro en Brotorp
Bro en Brotorp (Zweeds: Bro och Brotorp) is een småort in de gemeente Norrtälje in het landschap Uppland en de provincie Stockholms län in Zweden. Het småort heeft 65 inwoners (2005) en een oppervlakte van 19 hectare. Eigenlijk bestaat het småort uit twee plaatsen: Bro en Brotorp. Het småort ligt aan het riviertje Broströmmen en wordt voornamelijk omringd door landbouwgrond en bos.

title: Bro en Brotorp

wikitext:
{{Infobox plaats in Zweden
| land = Zweden
| naam = Bro och Brotorp
| wapen=
| area = [[Uppland]]
| subarea = [[Stockholms län]]
| overigniveau = [[Norrtälje (gemeente)|Norrtälje]]
| inwoners =65<ref>{{Bronvermelding inwonertal småort Zweden/2005}}</ref>
| km2 =0,19
| hoogte =
| image =
| caption =
| mapname = Stockholm
| lat_deg =59
| lat_min =49
| lat_sec =00
| lat_dir = N
| lon_deg =18
| lon_min =44
| lon_sec =00
| lon_dir = E
}}
'''Bro en Brotorp''' (Zweeds: '''Bro och Brotorp''') is een [[småort]] in de gemeente [[Norrtälje (gemeente)|Norrtälje]] in het [[Zweedse landschappen|landschap]] [[Uppland]] en de provincie [[Stockholms län]] in [[Zweden]]. Het småort heeft 65 inwoners ([[2005]]) en een oppervlakte van 19 [[hectare]]. Eigenlijk bestaat het småort uit twee plaatsen: Bro en Brotorp. Het småort ligt aan het riviertje [[Broströmmen]] en wordt voornamelijk omringd door [[landbouwgrond]] en [[Bos (vegetatie)|bos]].

{{Appendix}}
{{Beginnetje|landen & volken|land=Zweden|2=2009|3=05|4=28}}

[[Categorie:Plaats in Stockholms län]]

title: Situering

Landschap: Uppland

Län: Stockholms län

Gemeente: Norrtälje

title: Algemeen

Portaal: Zweden


text:
# Achter het Wild Varken
Achter het Wild Varken is een straat in de binnenstad van 's-Hertogenbosch. De straat is gelegen tussen de Wolvenhoek en Achter het Verguld Harnas. De straat heeft de naam te danken aan een pand op de hoek van Achter het Wild Varken en Achter het Stadhuis. Naar verluidt was hier rond 1428 een stadsherberg te vinden, met de naam Huyze int Wilt Vercke.
In deze straat was het Posthuis op Maastricht gevestigd. Ene Johan van de Graaf kreeg op 4 april 1679 het recht om postwagens naar Maastricht te exploiteren. Hij mocht echter alleen personen vervoeren. Later, vanaf 1701, mocht hij ook brieven bezorgen. De concessie mocht hij uiteindelijk 36 jaar lang voeren.
De huizen in Achter het Wild Varken zijn bij de stadsbrand in 1463 verwoest.

wikiname: nlwiki

title: Achter het Wild Varken

in_language: nl

wikitext:
[[Bestand:Achter het Wild Varken 9 - 's-Hertogenbosch - 20109815 - RCE.jpg|thumb|Achter het Wild Varken 9]]

'''Achter het Wild Varken''' is een straat in de [[binnenstad ('s-Hertogenbosch)|binnenstad]] van [['s-Hertogenbosch]]. De straat is gelegen tussen de [[Wolvenhoek]] en [[Achter het Verguld Harnas]]. De straat heeft de naam te danken aan een pand op de hoek van Achter het Wild Varken en [[Achter het Stadhuis]]. Naar verluidt was hier rond [[1428]] een [[stadsherberg]] te vinden, met de naam ''Huyze int Wilt Vercke''.

In deze straat was het Posthuis op Maastricht gevestigd. Ene Johan van de Graaf kreeg op [[4 april]] [[1679]] het recht om postwagens naar [[Maastricht]] te exploiteren. Hij mocht echter alleen personen vervoeren. Later, vanaf [[1701]], mocht hij ook brieven bezorgen. De concessie mocht hij uiteindelijk 36 jaar lang voeren.

De huizen in Achter het Wild Varken zijn bij de [[Stadsbrand van 's-Hertogenbosch (1463)|stadsbrand]] in [[1463]] verwoest.

{{Appendix|2=
* [https://www.bossche-encyclopedie.nl/straten/Varken,%20Achter%20het%20Wild.htm www.bossche-encyclopedie.nl]
}}
{{Coor title dms|51|41|14.46|N|5|18|10.07|E|scale:3125_type:landmark_region:NL}}

[[Categorie:Straat in 's-Hertogenbosch]]


text:
# Escharella watersi
Escharella watersi is een mosdiertjessoort uit de familie van de Escharellidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1989 door Hayward & Thorpe.

title: Escharella watersi

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Escharella watersi''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Mosdiertjes|Bryozoa]] ([[Mosdiertjes]])
| klasse = [[Gymnolaemata]]
| orde = [[Cheilostomatida]]
| familie = [[Escharellidae]]
| geslacht = ''[[Escharella]]''
| w-naam = ''Escharella watersi''
| auteur = Hayward & Thorpe
| datum = 1989
| bron =
| haakjes =
| worms = 173663
}}
'''''Escharella watersi''''' is een [[mosdiertjes]][[soort]] uit de familie van de [[Escharellidae]].<ref>Bock, P. (2012). ''Escharella watersi'' Hayward & Thorpe, 1989. In: Bock, Phil; Gordon, D. (2012) World list of Bryozoa. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=173663</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1989 door Hayward & Thorpe.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|03}}

[[Categorie:Escharellidae]]

title: Escharella watersi

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Bryozoa (Mosdiertjes)

Klasse: Gymnolaemata

Orde: Cheilostomatida

Familie: Escharellidae

Geslacht: Escharella

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Mo'Jones
Mo'Jones is een band uit Sittard, geformeerd rond de broers Jan (basgitaar, zang) en Ron van der Burgt (gitaar, zang).

De groep maakt een mengeling van funk, soul, pop en Rock.
De band speelde al in het voorprogramma van Level 42 (2002) en tijdens het North Sea Jazz Festival (2003).
In 2006 speelde de band op het Pinkpop-festival in Landgraaf.

## Discografie

### Albums
| Album met eventuele hitnotering(en) in de Nederlandse Album Top 100 | Datum van verschijnen | Datum van binnenkomst | Hoogste positie | Aantal weken | Opmerkingen |
| ------------------------------------------------------------------- | --------------------- | --------------------- | --------------- | ------------ | ----------- |
| Strong man                                                          | 2002                  | -                     |                 |              |             |
| My world                                                            | 2005                  | -                     |                 |              |             |
| Middle aged angry young men                                         | 2007                  | -                     |                 |              |             |

### Singles
| Single met eventuele hitnotering(en) in de Nederlandse Top 40 | Datum van verschijnen | Datum van binnenkomst | Hoogste positie | Aantal weken | Opmerkingen                                                     |
| ------------------------------------------------------------- | --------------------- | --------------------- | --------------- | ------------ | --------------------------------------------------------------- |
| Where the sun stopped shining                                 | 2001                  | -                     |                 |              | met Beverly Skeete en Claudia Fontaine / #31 in de Mega Top 100 |
| Little love songs                                             | 2002                  | -                     |                 |              |                                                                 |
| You cannot stop me                                            | 2002                  | -                     |                 |              |                                                                 |
| Revolution                                                    | 2003                  | -                     |                 |              |                                                                 |
| How the wind blows                                            | 2003                  | -                     |                 |              | #93 in de Mega Top 100                                          |
| Always the same                                               | 2005                  | -                     |                 |              |                                                                 |
| Child                                                         | 2006                  | -                     |                 |              |                                                                 |
| Hey you                                                       | 2007                  | -                     |                 |              |                                                                 |

title: Mo'Jones

wikitext:
'''Mo'Jones''' is een band uit [[Sittard]], geformeerd rond de broers Jan (basgitaar, zang) en Ron van der Burgt (gitaar, zang).<br />
De groep maakt een mengeling van [[funk]], [[soul]], [[popmuziek|pop]] en Rock.

De band speelde al in het voorprogramma van [[Level 42]] (2002) en tijdens het [[North Sea Jazz Festival]] (2003).

In 2006 speelde de band op het [[Pinkpop]]-festival in [[Landgraaf (gemeente)|Landgraaf]].

==Discografie==
===Albums===
{{Tabel Nederlandse Album Top 100}}
|-align=center
|align=left|''Strong man''||2002||-||||||
|-align=center
|align=left|''My world''||2005||-||||||
|-align=center
|align=left|''Middle aged angry young men''||2007||-||||||
|}

===Singles===
{{Tabel Nederlandse Single Top 40}}
|- align=center
|align=left|''Where the sun stopped shining''||2001||-|||||| met [[Beverly Skeete]] en [[Claudia Fontaine]] / #31 in de [[Single Top 100 | Mega Top 100]]
|- align=center
|align=left|''Little love songs''||2002||-||||||
|- align=center
|align=left|''You cannot stop me''||2002||-||||||
|- align=center
|align=left|''Revolution''||2003||-||||||
|- align=center
|align=left|''How the wind blows''||2003||-|||||| #93 in de Mega Top 100
|- align=center
|align=left|''Always the same''||2005||-||||||
|- align=center
|align=left|''Child''||2006||-||||||
|- align=center
|align=left|''Hey you''||2007||-||||||
|}

[[Categorie:Nederlandse band]]


text:
# Septentriopora
Septentriopora is een mosdiertjesgeslacht uit de familie van de Calloporidae en de orde Cheilostomatida. De wetenschappelijke naam ervan werd in 2006 voor het eerst geldig gepubliceerd door Kuklinski & Taylor.

## Soorten
- Septentriopora denisenkoae Kuklinski & Taylor, 2006
- Septentriopora karasi Kuklinski & Taylor, 2006
- Septentriopora nigrans (Hincks, 1882)

title: Septentriopora

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Septentriopora''
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Mosdiertjes|Bryozoa]] ([[Mosdiertjes]])
| klasse = [[Gymnolaemata]]
| orde = [[Cheilostomatida]]
| familie = [[Calloporidae]]
| taxon = [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| typesoort = ''Septentriopora nigrans'' (Hincks, 1882)
| auteur = Kuklinski & Taylor
| datum = 2006
| worms = 240934
}}
'''''Septentriopora''''' is een [[mosdiertjes]][[Geslacht (biologie)|geslacht]] uit de [[Familie (biologie)|familie]] van de [[Calloporidae]] en de [[orde (biologie)|orde]] [[Cheilostomatida]]. De wetenschappelijke naam ervan werd in 2006 voor het eerst geldig gepubliceerd door Kuklinski & Taylor.<ref>{{Aut|Kuklinski P.}} & {{Aut|Taylor P.D.}} (2006). A new genus and some cryptic species of Arctic and boreal calloporid cheilostome bryozoans. ''Journal of the Marine Biological Association of the United Kingdom'' 86: 1035-1046</ref>

== Soorten ==
* ''[[Septentriopora denisenkoae]]'' Kuklinski & Taylor, 2006
* ''[[Septentriopora karasi]]'' Kuklinski & Taylor, 2006
* ''[[Septentriopora nigrans]]'' (Hincks, 1882)

{{Appendix}}
[[Categorie:Calloporidae]]

title: Septentriopora

Familie: Calloporidae

title: Septentriopora nigrans (Hincks, 1882)


text:
# Nesty "La Mente Maestra"
Ernesto F. Padilla (Barranquitas, Puerto Rico, 5 september 1973), beter bekend als Nesty "La Mente Maestra", is een Puerto Ricaans reggaeton-producer. Hij staat getekend onder het label WY Records.

## Discografie
2005
- The Pitbulls- Alexis & Fido

2006
- Los Vaqueros - Wisin & Yandel

2007
- Los Vaqueros Wild Wild Mixes - Wisin & Yandel
- Wisin & Yandel: Los Extraterrestres - Wisin & Yandel

2008
- La Melodía De La Calle - Tony Dize
- Los Extraterrestres: Otra Dimension - Wisin & Yandel

2008
- Wisin & Yandel Presentan: La Mente Maestra - Wisin & Yandel

2009
- Welcome to the Jungle- Franco "El Gorila"
- La Revolución - Wisin & Yandel

- MusicBrainz: 7454c44f-a9c3-469c-841f-885c28c75b04

title: Nesty "La Mente Maestra"

wikitext:
{{Infobox artiest
| naam           = Ernesto F. Padilla
| afbeelding     =
| onderschrift   =
| bijnaam        =
| geboren        = [[5 september]] [[1973]]
| overleden      =
| land           = {{PR}}
| ouders         =
| expartner      =
| partner        =
| kinderen       =
| beroep         = [[Muziekproducent|Producer]], [[muzikant]], liedjesschrijver
| bijnamen       =
| genre          = [[Reggaeton]]
| jaren-actief   = [[2002]] - heden
| label          = [[Machete Music]], [[WY Records]]
| website        =
| imdb           =
}}
'''Ernesto F. Padilla''' ([[Barranquitas (plaats)|Barranquitas]], [[Puerto Rico]], [[5 september]] [[1973]]), beter bekend als '''Nesty "La Mente Maestra"''', is een [[Puerto Rico|Puerto Ricaans]] [[reggaeton]]-[[Muziekproducent|producer]]. Hij staat getekend onder het [[platenlabel|label]] [[WY Records]].

== Discografie ==
;2005
*''The Pitbulls''- [[Alexis & Fido]]

;2006
*''Los Vaqueros'' - [[Wisin & Yandel]]

;2007
*''Los Vaqueros Wild Wild Mixes'' - Wisin & Yandel
*''Wisin & Yandel: Los Extraterrestres'' - Wisin & Yandel

;2008
*''La Melodía De La Calle'' - [[Tony Dize]]
*''Los Extraterrestres: Otra Dimension'' - Wisin & Yandel

;2008
*''Wisin & Yandel Presentan: La Mente Maestra'' - Wisin & Yandel

;2009
*''Welcome to the Jungle''- [[Franco "El Gorila"]]
*''La Revolución'' - Wisin & Yandel

{{Bibliografische informatie}}

[[Categorie:Muziek in Puerto Rico]]
[[Categorie:Reggaeton]]
[[Categorie:Amerikaans muziekproducent]]

title: Algemene informatie

Geboren: 5 september 1973

Geboorteplaats: Barranquitas

Land: Puerto Rico

title: Werk

Jaren actief: 2002 - heden

Genre(s): Reggaeton

Beroep: Producer, muzikant, liedjesschrijver

Label(s): Machete Music, WY Records


text:
# Spinosauridae
De Spinosauridae vormen een onderverdeling van de Spinosauroidea, een groep uit de Theropoda, vleesetende dinosauriërs.

## Definitie
Een familie Spinosauridae is in 1915 door Ernst Stromer benoemd om Spinosaurus een plaats te geven.
De eerste definitie als clade werd in 1998 gegeven door Paul Sereno: de groep bestaande uit alle Spinosauroidea die nauwer verwant zijn aan Spinosaurus dan aan Torvosaurus. In 2004 gaf Thomas Holtz een inhoudelijk niet afwijkende definitie: de groep bevattende Spinosaurus aegyptiacus en alle soorten die dichter bij Spinosaurus staan dan bij Megalosaurus bucklandi en Allosaurus fragilis en de huismus Passer domesticus. Deze ingewikkelde definitie voorkomt dat de groep onverwacht uitgebreid zou blijken en zijn naam daardoor minder passend. In 2005 gaf Sereno een overeenkomende definitie, maar nu met Torvosaurus in plaats van Megalosaurus.
Spinosauride theropoden (Marsh, 1881) vormen een hoog gespecialiseerde clade (familie Spinosauridae (Stromer, 1915)) dinosauriërs behorende tot de clade Tetanurae (Gauthier, 1986), clade Orionides (Carrano, Benson & Sampson, 2012), clade (superfamilie) Spinosauroidea (Stromer, 1915), clade Megalosauria (Bonaparte, 1850). Onderverdelingen van de familie Spinosauridae vormen de Spinosaurinae en de Baryonychinae. De opkomst en ondergang van de groep zijn slecht bekend: alle bekende vormen komen uit één tijdperiode, het vroege en midden Krijt (Barremien - Cenomanien). Alle vormen hebben een krokodilachtige kop, vrij grote armen en zijn groot tot gigantisch. Behalve Spinosaurus, de grootste bekende theropode, behoren tot de groep ook Irritator, Suchomimus en Baryonyx.
Spinosauridae worden gekenmerkt door een krokodilachtige schedel en krokodilachtige tanden. Gebaseerd op de morfologie van de schedel en de algemene, functionele morfologie, isotoopanalyse van de fossiele beenderen, fossiele maaginhoud, en rechtstreeks bewijs van predatie, worden spinosauriden als grote, actieve predatoren beschouwd, die zich met andere dinosauriërs, pterosauriërs en vis voedden. Door de vele aanpassingen aan een leven in het water van de schedel, de nek, de achterpoten en de klauwen van de voorpoten, werd in 2014 voor Spinosaurus aegyptiacus (Stromer, 1915) een semi-aquatische levenswijze voorgesteld.

## Dentale evolutie
Tijdens het veldseizoen van de Palaeontology for Development (PALDES) Project in 2007 werden in een massief tot fijn gelaagde rode siltsteen, welke deel uitmaakt van de "Argiles de l’Irhazer" (Tiourarén Formatie, Irhazer Group, Niger), vier afzonderlijke theropode tanden ontdekt (MUPE HB-142, MUPE HB-118, MUPE HB-125 en MUPE HB-87) die gebruikt werden voor een studie van de vroege dentale evolutie bij Spinosauridae. De paleosite bevindt zich in het agrarische dorp Aderbissinat bij Agadez, Niger, ongeveer dertig km ten noorden van en stratigrafisch onder de ontsluitingen van de Tegama Group. Volgens Rauhut en López-Arbarello dateert de Tiourarén Formatie uit het Bovenste Midden-Jura. De tanden werden in associatie met het holotype GCP-CV-4229 van de basale sauropode Spinophorosaurus nigerensis Remes et al. (2009) gevonden in een laag uit het Bajociaan (ca. 170,3 tot ca. 168,3 miljoen jaar oud (Ma))-Bathoniaan (ca. 168,3 tot ca. 166,1 miljoen jaar oud) (Midden-Jura). De tandkronen zijn volledig genoeg bewaard gebleven om toe te laten verschillende kenmerken vast te stellen en om metingen te verrichten. De meeste tandknobbels zijn intact en zelfs basale gedeelten van de kronen (zonder email) bleven bewaard. Maar vergeleken met de uitstekende conservering van Spinophorosaurus nigerensis is de graad van conservatie van deze vier tanden inferieur, zodat deze waarschijnlijk aan transport door water onderhevig moeten geweest zijn alvorens zij definitief tezamen met de resten van de sauropode in sediment ingebed werden. Na meerdere analyses, zoals vergelijking met reeds beschreven tanden, discriminante (Discriminant Function Analyses(DFA)) en morfometrieke analyses van metrieke kenmerken en kladistische- en clusteranalyses van telbare kenmerken (zoals bv. het aantal tandknobbels), werden deze vier tanden aan twee taxa toegewezen. Volgens de resultaten van deze analyses vertonen drie tanden (MUPE HB-142, MUPE HB-118 en MUPE HB-125) overeenkomsten met genera van de families Megalosauridae (Huxley, 1869) en Allosauridae (Marsh, 1877). Door de afwezigheid van Allosauroidea (Marsh, 1878) in Gondwana tijdens het Midden-Jura, de morfologische gelijkenis met megalosauride tanden en het voorkomen van Afrovenator in de Tiourarén Formatie, behoren de tanden MUPE HB-118, MUPE HB-125 en MUPE HB-142 meer dan waarschijnlijk tot Afrovenator abakensis Sereno et al., 1994.
De vierde tand, MUPE HB-87, werd in het rechter acetabulum van het skelet van Spinophorosaurus nigerensis aangetroffen, en is mogelijk afkomstig van een basale spinosauride, welke dan de oudst bekende vertegenwoordiger van deze klade zou zijn. Bij basale spinosauriden vond een reductie in het aantal tandknobbels plaats (twee tot vier per mm bij Ostafrikasaurus crassiserratus Buffetaut, 2012). Serrano-Martínez et al. beschouwen dit als een van de belangrijkste kenmerken van de spinosauride dentale evolutie. MUPE HB-87 vertoont een combinatie van kenmerken die bij typische spinosauride tanden ongewoon zijn. De tandkroon is labiolinguaal matig samengedrukt, is distaal gebogen en heeft heel kleine tandknobbels op de carina. Het emailoppervlak heeft, zoals bij andere spinosauride tanden, een diep geaderde emailtextuur, maar zonder apicobasale kammen (kammen die van de top tot de basis van een tand lopen), zoals bij de meeste niet-spinosauride Tetanurae. De doorsnede en kromming van MUPE HB-87 vallen binnen de kenmerken van de ons bekende en beschreven Spinosauridae. Dit kan betekenen dat de twee types tezamen voorkomende ornamentatie bij spinosauride tanden van hoger ontwikkelde genera afzonderlijk evolueerden. Het emailoppervlak met de diep geaderde textuur zou ontstaan zijn bij de basale spinosauriden en de apicobasale kammen bij de hoger ontwikkelde genera van de klade. Deze combinatie van kenmerken zou licht kunnen werpen op de overgang van de plesiomorfe, zifodonte tanden (scherpe, lateraal samengedrukte tanden met gezaagde randen) naar tanden van typische Spinosauridae. MUPE HB-87 zou ook de theorie dat de klade Spinosauridae in Gondwana ontstond kunnen verduidelijken en ondersteunen.
Omdat ze voortdurend vervangen worden en omdat ze door de emaillaag gemakkelijk fossiliseren, zijn, zoals bij andere dinosauriërs, afzonderlijke tanden de meest voorkomende resten van spinosauriden. Typische kenmerken van spinosauride tanden, zoals bijvoorbeeld de conische vorm en de bijna cirkelvormige doorsnede, talrijke en minuscule tandknobbels (vijf tot negen tandknobbels per mm bij Baryonyx walkeri Charig & Milner (1986) en Suchomimus tenerensis Sereno et al. (1998) en vijf tot dertien tandknobbels per mm bij afzonderlijk gevonden tanden) of ongezaagde carinae (bij Spinosaurus en Irritator challengeri Martill et al., 1996) en diep geaderde emailtextuur, maken het mogelijk ze met een hoge graad van zekerheid te identificeren. Over de oorzaak van de reeks aanpassingen aan de tanden van spinosauriden, welke resulteerde in de karakteristieke morfologie, is weinig bekend. Op basis van twee tanden uit het Boven-Jura (Tithonien ?) van de Tendaguru (Tanzania) beschreef Buffetaut de mogelijke overgang in de morfologie van de tanden van de niet-spinosauride voorouder naar de vroege spinosauriden. Deze tanden hebben kammen die van top tot basis lopen, wat een typisch kenmerk is van spinosauride email-ornamentatie. Maar de vorm van deze kammen en het aantal tandknobbels leunen dichter aan tegen de kenmerken van niet-spinosauride Theropoda. Echter, de email-ornamentatie lijkt ook op dat van andere theropoden, zoals Acheroraptor, Ceratosaurus, Zapsalis, Paronychodon en Coelophysis. Dus blijft de verwantschap van deze twee tanden uit de Tendaguru onzeker.

## Fylogenie en cladogram
- Spinosauroidea
  - Spinosauridae
    - Ostafrikasaurus crassiserratus[31]

    - Baryonychinae
      - Baryonyx walkeri
      - Cristatusaurus lapparenti
      - Ichthyovenator laosensis
      - Suchomimus tenerensis
      - Suchosaurus cultridens

    - Spinosaurinae
      - Irritator challengeri
      - Angaturama limai
      - Spinosaurus aegyptiacus
      - Oxalaia quilombensis

- - Spinosauridae incertae sedis
    - Siamosaurus suteethorni
    - "Sinopliosaurus" fusuiensis

Een cladogram van de klade Spinosauridae :
| Baryonychinae | \| \| Baryonyx \| \| \| \| \| \| Cristatusaurus \| \| \| \| \| \| Ichthyovenator \| \| \| \| \| \| Suchomimus \| \| \| \| \| \| Suchosaurus \| \| \| \| |
|               | \| \| Baryonyx \| \| \| \| \| \| Cristatusaurus \| \| \| \| \| \| Ichthyovenator \| \| \| \| \| \| Suchomimus \| \| \| \| \| \| Suchosaurus \| \| \| \| |
|               | Baryonyx                                                                                |
|               |                                                                                |
|               | Cristatusaurus                                                                                |
|               |                                                                                |
|               | Ichthyovenator                                                                                |
|               |                                                                                |
|               | Suchomimus                                                                                |
|               |                                                                                |
|               | Suchosaurus                                                                                |
|               |                                                                                |

|  | Baryonyx       |
|  |                |
|  | Cristatusaurus |
|  |                |
|  | Ichthyovenator |
|  |                |
|  | Suchomimus     |
|  |                |
|  | Suchosaurus    |
|  |                |

| Spinosaurinae | \| \| Irritator \| \| \| \| \| \| Angaturama \| \| \| \| \| \| Spinosaurus \| \| \| \| \| \| Oxalaia \| \| \| \| |
|               | \| \| Irritator \| \| \| \| \| \| Angaturama \| \| \| \| \| \| Spinosaurus \| \| \| \| \| \| Oxalaia \| \| \| \| |
|               | Irritator                                                                                |
|               |                                                                                |
|               | Angaturama                                                                                |
|               |                                                                                |
|               | Spinosaurus                                                                                |
|               |                                                                                |
|               | Oxalaia                                                                                |
|               |                                                                                |

|  | Irritator   |
|  |             |
|  | Angaturama  |
|  |             |
|  | Spinosaurus |
|  |             |
|  | Oxalaia     |
|  |             |

| Baryonychinae | \| \| Baryonyx \| \| \| \| \| \| Cristatusaurus \| \| \| \| \| \| Ichthyovenator \| \| \| \| \| \| Suchomimus \| \| \| \| \| \| Suchosaurus \| \| \| \| |
|               | \| \| Baryonyx \| \| \| \| \| \| Cristatusaurus \| \| \| \| \| \| Ichthyovenator \| \| \| \| \| \| Suchomimus \| \| \| \| \| \| Suchosaurus \| \| \| \| |
|               | Baryonyx                                                                                |
|               |                                                                                |
|               | Cristatusaurus                                                                                |
|               |                                                                                |
|               | Ichthyovenator                                                                                |
|               |                                                                                |
|               | Suchomimus                                                                                |
|               |                                                                                |
|               | Suchosaurus                                                                                |
|               |                                                                                |

|  | Baryonyx       |
|  |                |
|  | Cristatusaurus |
|  |                |
|  | Ichthyovenator |
|  |                |
|  | Suchomimus     |
|  |                |
|  | Suchosaurus    |
|  |                |

| Spinosaurinae | \| \| Irritator \| \| \| \| \| \| Angaturama \| \| \| \| \| \| Spinosaurus \| \| \| \| \| \| Oxalaia \| \| \| \| |
|               | \| \| Irritator \| \| \| \| \| \| Angaturama \| \| \| \| \| \| Spinosaurus \| \| \| \| \| \| Oxalaia \| \| \| \| |
|               | Irritator                                                                                |
|               |                                                                                |
|               | Angaturama                                                                                |
|               |                                                                                |
|               | Spinosaurus                                                                                |
|               |                                                                                |
|               | Oxalaia                                                                                |
|               |                                                                                |

|  | Irritator   |
|  |             |
|  | Angaturama  |
|  |             |
|  | Spinosaurus |
|  |             |
|  | Oxalaia     |
|  |             |

## Paleobiogeografie
Een mogelijke indeling is de volgende:
Fossielen van spinosauriden zijn van vele paleosites uit het Krijt van Afrika, Zuid-Amerika, Azië, Europa en Australië bekend. Maar het fossielenbestand van spinosauriden uit het Jura is beperkt tot twee tanden van twijfelachtige oorsprong uit het Boven-Jura van Tanzania en vier afzonderlijke tanden uit het Midden-Jura van Niger. De oorsprong en biogeografie van de familie Spinosauridae is nog steeds onduidelijk. Men had algemeen aangenomen dat deze klade zich vanuit Laurazië tot in Afrika verspreidde, en van Afrika tot in Zuid-Amerika. Maar recent onderzoek wees uit dat de richting van de verspreiding gecompliceerder is dan men vroeger dacht. Volgens het fossielenbestand is Spinosauridae voornamelijk een klade uit het Krijt. Maar de zustergroep Megalosauridae kwam al in het Midden-Jura voor. Buffetaut en Rauhut stelden op basis van niet met zekerheid te identificeren tanden uit het Boven-Jura van Tanzania het bestaan van spinosauriden in het Jura voor en Serrano-Martínez et al. op basis van vier afzonderlijke tanden (MUPE HB-142, MUPE HB-118, MUPE HB-125 en MUPE HB-87) uit het Midden-Jura van Niger. Omdat alle voornoemde tanden uit het Afrikaanse Jura stammen is het aannemelijk te stellen dat Spinosauridae in Gondwana ontstonden. Dit wordt ondersteund door de resten van een Australische spinosauride. Tijdens het Laat-Jura was de Australische landmassa, tezamen met de landmassa's van India en Antarctica, geïsoleerd van de rest van Gondwana. Vroege spinosauriden kunnen zich tot in Australië verspreid hebben voordat Gondwana uit elkaar viel. Na hun eerste optreden in Gondwana wordt hun verspreiding onduidelijk. Tijdens het Onder-Krijt hadden Spinosauridae zich al over de hele aardbol verspreid; fossielen werden gevonden in Afrika, Azië, Australië, Zuid-Amerika en Europa. Er bestaat de hypothese dat door de opening van de Tethys Zee Baryonychinae (Charig, 1986) in Laurazië en Spinosaurinae (Romer, 1915) in Afrika konden evolueren, en zich van daaruit tot in Zuid-Amerika konden verspreiden. Het voorkomen van gelijksoortige baryonychinen in Afrika en Europa suggereert een migratie tussen hogere en lagere breedtegraden, en verspreiding, eerder dan migratie, zou een meer waarschijnlijke verklaring zijn voor hun geografisch voorkomen. Gewoonlijk meende men dat deze verplaatsingen van Noord naar Zuid gebeurden, maar de hypothese dat Spinosauridae in Gondwana ontstonden en het voorkomen van zowel Spinosaurinae als Baryonychinae op het Iberisch Schiereiland, en, mogelijk, in Azië, maken elke conclusie over de richting van de verspreiding onzeker, of, minstens, gecompliceerder dan men eerder dacht.

title: Spinosauridae

wikitext:
{{Taxobox dinosaurus
| naam                 = Spinosauridae
| status               = Fossiel
| afbeelding           = Spinosaurus aegyptiacus.png
| afbeeldingtekst      = ''Spinosaurus aegyptiacus''
| orde                 = [[Saurischia]]
| taxon                = [[Familie (biologie)|Familie]]
| w-naam               = Spinosauridae
| auteur               = Stromer
| datum                = 1915
| commons              = Category:Spinosauridae
| species              = Spinosauridae
}}

De '''Spinosauridae''' vormen een onderverdeling van de [[Spinosauroidea]], een groep uit de [[Theropoda]], vleesetende [[dinosauriërs]].

== Definitie ==
Een familie Spinosauridae is in 1915 door [[Ernst Stromer]] benoemd om ''[[Spinosaurus]]'' een plaats te geven.

De eerste definitie als [[clade]] werd in 1998 gegeven door [[Paul Sereno]]: de groep bestaande uit alle Spinosauroidea die nauwer verwant zijn aan ''Spinosaurus'' dan aan ''[[Torvosaurus]]''. In [[2004]] gaf [[Thomas Holtz]] een inhoudelijk niet afwijkende definitie: de groep bevattende ''[[Spinosaurus]] aegyptiacus'' en alle soorten die dichter bij ''Spinosaurus'' staan dan bij ''[[Megalosaurus]] bucklandi'' en ''[[Allosaurus]] fragilis'' en de [[huismus]] ''Passer domesticus''. Deze ingewikkelde definitie voorkomt dat de groep onverwacht uitgebreid zou blijken en zijn naam daardoor minder passend. In 2005 gaf Sereno een overeenkomende definitie, maar nu met ''Torvosaurus'' in plaats van ''Megalosaurus''.

Spinosauride [[Theropoda|theropoden]] (Marsh, 1881) vormen een hoog gespecialiseerde [[clade]] ([[familie (biologie)|familie]] Spinosauridae (Stromer, 1915)) dinosauriërs behorende tot de clade [[Tetanurae]] (Gauthier, 1986), clade [[Orionides]] (Carrano, Benson & Sampson, 2012), clade ([[superfamilie (biologie)|superfamilie]]) [[Spinosauroidea]] (Stromer, 1915), clade [[Megalosauria]] (Bonaparte, 1850). Onderverdelingen van de familie Spinosauridae vormen de [[Spinosaurinae]] en de [[Baryonychinae]]. De opkomst en ondergang van de groep zijn slecht bekend: alle bekende vormen komen uit één tijdperiode, het vroege en midden [[Krijt (periode)|Krijt]] ([[Barremien]] - [[Cenomanien]]). Alle vormen hebben een krokodilachtige kop, vrij grote armen en zijn groot tot gigantisch. Behalve ''Spinosaurus'', de grootste bekende theropode, behoren tot de groep ook ''[[Irritator]]'', ''[[Suchomimus]]'' en ''[[Baryonyx]]''.

Spinosauridae worden gekenmerkt door een krokodilachtige schedel en krokodilachtige tanden.<ref name="Charig1997">Charig, A.J. and Milner, A.C. 1997. "''Baryonyx walkeri'', a fish-eating dinosaur from the Wealden of Surrey". ''Bulletin of the Natural History Museum of London (Geology)'' '''53''': 11–70</ref><ref name="Sereno1998">Sereno, P.C., Beck, A.L., Dutheil, D.B., Gado, B., Larsson, H.C.E., Lyon, G.H., Marcot, J.D., Rauhut, O.W.M., Sadleir, R.W., Sidor, C.A., Varricchio, D.J., Wilson, G.P., and Wilson, J.A. 1998. "A long-snouted predatory dinosaur from Africa and the evolution of spinosaurids". ''Science'' '''282''': 1298–1302</ref><ref name="Sues2002">Sues, H.D., Frey, E., Martill, D.M., and Scott, D.M. 2002. "''Irritator challengeri'', a spinosaurid (Dinosauria: Theropoda) from the Lower Cretaceous of Brazil". ''Journal of Vertebrate Paleontology'' '''22''': 535–547</ref> Gebaseerd op de [[morfologie (biologie)|morfologie]] van de schedel en de algemene, functionele morfologie,<ref>Rayfield, E.J., Milner, A.C., Xuan, V.B., and Young, P.G. 2007. "Functional morphology of spinosaur “crocodile-mimic” dinosaurs". ''Journal of Vertebrate Paleontology'' '''27''': 892–901</ref> [[isotoop]]analyse van de [[fossiel]]e beenderen,<ref>Amiot, R., Buffetaut, E., Lécuyer, C., Wang, X., Boudad, L., Ding, Z., Fourel, F., Hutt, S., Martineau, F., Medeiros, M.A., Mo, J., Simon, L., Suteethorn, V., Sweetman, S., Tong, H., Zhang, F., and Zhou, Z. 2010. "Oxygen isotope evidence for semi-aquatic habits among spinosaurid theropods". ''Geology'' '''38''': 139–142</ref> fossiele maaginhoud,<ref name="Charig1997" /> en rechtstreeks bewijs van [[predatie]],<ref>Buffetaut, E., Martill, D.M., and Escuillié, F. 2004. "Pterosaurs as part of a spinosaur diet". ''Nature'' '''430''': 33</ref> worden spinosauriden als grote, actieve [[predator]]en beschouwd, die zich met andere dinosauriërs, [[pterosauriërs]] en vis voedden. Door de vele aanpassingen aan een leven in het water van de schedel, de nek, de achterpoten en de klauwen van de voorpoten, werd in 2014 voor ''Spinosaurus aegyptiacus'' (Stromer, 1915) een [[waterdier|semi-aquatische]] levenswijze voorgesteld.<ref>Ibrahim, N., Sereno, P.C., Dal Sasso, C., Maganuco, S., Fabbri, M., Martill, D.M., Zouhri, S., Myhrvold, N., and Iurino, D.A. 2014. "Semiaquatic adaptations in a giant predatory dinosaur". ''Science'' '''345''': 1613–1616</ref>

== Dentale evolutie ==
Tijdens het veldseizoen van de Palaeontology for Development (PALDES) Project<ref>Ortega, F., Fierro, I., Chiappe, L., Dantas, P., Escaso, F., Gasulla, J.M.,
López, E., Marín-Ferrer, J.M., Molina, A., Pomares, A., Ribeiro, B., Sanz, J.L., Tent-Manclús, J.E., Amadou, O., and Maga, A. 2009. Paldes Project and The Vertebrate Paleontology Heritage Of Niger Country. In: N.E. Jalil (ed.), First International Congress on North African Vertebrate Palaeontology (NAVEP1), 49–51. Marrakech, Morocco.</ref> in 2007 werden in een massief tot fijn gelaagde rode [[siltsteen]], welke deel uitmaakt van de "Argiles de l’Irhazer" (Tiourarén Formatie, Irhazer Group, [[Niger (land)|Niger]]), vier afzonderlijke [[Theropoda|theropode]] tanden ontdekt (MUPE<ref>Museo Paleontológico de Elche, Alicante, Spain.</ref> HB-142, MUPE HB-118, MUPE HB-125 en MUPE HB-87) die gebruikt werden voor een studie van de vroege dentale evolutie bij Spinosauridae. De paleosite bevindt zich in het agrarische dorp Aderbissinat bij [[Agadez (stad)|Agadez]], Niger, ongeveer dertig km ten noorden van en [[stratigrafie|stratigrafisch]] onder de [[ontsluiting (geologie)|ontsluitingen]] van de Tegama Group. Volgens Rauhut en López-Arbarello<ref>Rauhut, O.W.M. and López-Arbarello, A. 2009. Considerations on the age of the Tiouarén Formation (Iullemmeden Basin, Niger, Africa): Implications for Gondwanan Mesozoic terrestrial vertebrate faunas. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology 271: 259–267.</ref> dateert de Tiourarén Formatie uit het Bovenste Midden-Jura. De tanden werden in associatie met het [[holotype]] '''GCP-CV-4229''' van de basale [[Sauropoda|sauropode]] ''[[Spinophorosaurus]] nigerensis'' Remes et al. (2009)<ref>Remes, K., Ortega, F., Fierro, I., Joger, U., Kosma, R., Marin Ferrer, J.M., Ide, O.A., and Maga, A. 2009. A new basal sauropod dinosaur from the Middle Jurassic of Niger and the early evolution of Sauropoda. PLoS ONE 4 (9): e6924.</ref> gevonden in een laag uit het [[Bajocien|Bajociaan]] (ca. 170,3 tot ca. 168,3 miljoen jaar oud ([[Ma (tijd)|Ma]]))-[[Bathonien|Bathoniaan]] (ca. 168,3 tot ca. 166,1 miljoen jaar oud) ([[Jura (periode)|Midden-Jura]]). De tandkronen zijn volledig genoeg bewaard gebleven om toe te laten verschillende kenmerken vast te stellen en om metingen te verrichten. De meeste tandknobbels zijn intact en zelfs basale gedeelten van de kronen (zonder email) bleven bewaard. Maar vergeleken met de uitstekende conservering van ''Spinophorosaurus nigerensis'' is de graad van conservatie van deze vier tanden inferieur, zodat deze waarschijnlijk aan transport door water onderhevig moeten geweest zijn alvorens zij definitief tezamen met de resten van de [[Sauropoda|sauropode]] in sediment ingebed werden. Na meerdere analyses, zoals vergelijking met reeds beschreven tanden, discriminante (Discriminant Function Analyses(DFA)) en [[morfometrie]]ke<ref>Morfometrie is het verrichten van metingen van de vormen van organismen.</ref> analyses van metrieke kenmerken en [[kladistiek|kladistische]]- en clusteranalyses van telbare kenmerken (zoals bv. het aantal tandknobbels), werden deze vier tanden aan twee [[taxon|taxa]] toegewezen. Volgens de resultaten van deze analyses vertonen drie tanden (MUPE HB-142, MUPE HB-118 en MUPE HB-125) overeenkomsten met [[geslacht (biologie)|genera]] van de families [[Megalosauridae]] (Huxley, 1869) en [[Allosauridae]] (Marsh, 1877). Door de afwezigheid van [[Allosauroidea]] (Marsh, 1878) in [[Gondwana (continent)|Gondwana]] tijdens het Midden-Jura, de morfologische gelijkenis met megalosauride tanden en het voorkomen van ''[[Afrovenator]]'' in de Tiourarén Formatie<ref>Sereno, P.C., Wilson, J.A., Larsson, H.C.E., Dutheil, D.B., and Sues, H.D. 1994. Early Cretaceous dinosaurs from the Sahara. Science 266: 267–271.</ref>, behoren de tanden MUPE HB-118, MUPE HB-125 en MUPE HB-142 meer dan waarschijnlijk tot ''[[Afrovenator]] abakensis'' Sereno et al., 1994.
[[Bestand:Spinosaurid tooth MUPE HB-87 in distal (D1), lingual (D2), mesial (D3), and labial (D4 + D5) views. Middle-Jurassic of the Tiourarén Formation, Irhazer Group, Niger. After Serrano-Martinez et al., 2015.jpg|thumb|links|800px|Spinosauride tand (MUPE HB-87) uit het Midden-Jura van de Tiourarén Formatie, Irhazer Group, Argiles de l’Irhazer, Niger. [[Distaal (anatomie)|Distaal]] (D1), linguaal (D2), [[mediaal]] (D3) en labiaal aanzicht (D4 + D5). Naar Serrano-Martinez et al., 2015.]]
De vierde tand, MUPE HB-87, werd in het rechter acetabulum<ref>Het acetabulum of heupgewricht is de komvormige gewrichtsholte aan de zijkant van het heupbeen (ilium) waarin de kop van het dijbeen (femur) roteert. Het acetabulum wordt gevormd door drie beenderen: het os ilium (darmbeen), het os ischium (zitbeen) en het os pubis (schaambeen).</ref> van het skelet van ''Spinophorosaurus nigerensis'' aangetroffen, en is mogelijk afkomstig van een basale spinosauride, welke dan de oudst bekende vertegenwoordiger van deze [[klade]] zou zijn. Bij basale spinosauriden vond een reductie in het aantal tandknobbels plaats (twee tot vier per mm bij ''[[Ostafrikasaurus]] crassiserratus'' Buffetaut, 2012). Serrano-Martínez et al.<ref name="Serrano2015">Serrano-Martínez, A., Ortega, F., Scisio, L., Tent-Manclús, J.E., Fierro Bandera, I., and Knoll, F. 2015. New theropod remains from the Tiourarén Formation (?Middle Jurassic, Niger) and their bearing on the dental evolution in basal tetanurans. Proceedings of the Geologists’ Association. 126: 107–128.</ref> beschouwen dit als een van de belangrijkste kenmerken van de spinosauride dentale evolutie. MUPE HB-87 vertoont een combinatie van kenmerken die bij typische spinosauride tanden ongewoon zijn. De tandkroon is labiolinguaal matig samengedrukt, is distaal gebogen en heeft heel kleine tandknobbels op de carina. Het emailoppervlak heeft, zoals bij andere spinosauride tanden, een diep geaderde emailtextuur, maar zonder apicobasale kammen (kammen die van de top tot de basis van een tand lopen), zoals bij de meeste niet-spinosauride [[Tetanurae]]. De doorsnede en kromming van MUPE HB-87 vallen binnen de kenmerken van de ons bekende en beschreven Spinosauridae. Dit kan betekenen dat de twee types tezamen voorkomende ornamentatie bij spinosauride tanden van hoger ontwikkelde genera afzonderlijk evolueerden. Het emailoppervlak met de diep geaderde textuur zou ontstaan zijn bij de basale spinosauriden en de apicobasale kammen bij de hoger ontwikkelde [[geslacht (biologie)|genera]] van de klade. Deze combinatie van kenmerken zou licht kunnen werpen op de overgang van de [[plesiomorfie|plesiomorfe]], zifodonte tanden (scherpe, [[lateraal (anatomie)|lateraal]] samengedrukte tanden met gezaagde randen) naar tanden van typische Spinosauridae. MUPE HB-87 zou ook de theorie dat de klade Spinosauridae in Gondwana ontstond kunnen verduidelijken en ondersteunen.

Omdat ze voortdurend vervangen worden en omdat ze door de emaillaag gemakkelijk [[fossilisatie|fossiliseren]], zijn, zoals bij andere [[dinosauriërs]], afzonderlijke tanden de meest voorkomende resten van spinosauriden.<ref name="Currie1990">Currie, P.J., Rigby, J.K., and Sloan, R.E. 1990. Theropod teeth from the Judith River Formation of southern Alberta, Canada. In: K. Carpenter and P.J. Currie (eds.), Dinosaur Systematics: Perspectives and Approaches, 107–125. Cambridge University Press, Cambridge.</ref><ref>Bertin, T. 2010. A catalogue of material and review of the Spinosauridae. Journal of Vertebrate Paleontology 7: 1567–2158.</ref> Typische kenmerken van spinosauride tanden, zoals bijvoorbeeld de conische vorm en de bijna cirkelvormige doorsnede,<ref name="Charig1997" /><ref name="Sereno1998" /><ref name="Sues2002" /> talrijke en minuscule tandknobbels (vijf tot negen tandknobbels per mm bij ''[[Baryonyx]] walkeri'' Charig & Milner (1986) en ''[[Suchomimus]] tenerensis'' Sereno et al. (1998)<ref name="Charig1997" /><ref>Charig, A.J. and Milner, A.C. 1986. Baryonyx, a remarkable new theropod dinosaur. Nature 324: 359–361.</ref><ref>Smith, J.B., Vann, D.R., and Dodson, P. 2005. Dental morphology and variation in theropod dinosaurs: implications for the taxonomic identification of isolated teeth. The Anatomical Record 285A: 699–736.</ref><ref name="mateus2011">Mateus, O., Araújo, R., Natario, C., and Castanhinha, R. 2011. A new specimen of the theropod dinosaur Baryonyx from the early Cretaceous of Portugal and taxonomic validity of Suchosaurus. Zootaxa 2827: 54–68.</ref> en vijf tot dertien tandknobbels per mm bij afzonderlijk gevonden tanden<ref name="Ruiz2005">Ruiz-Omeñaca, J.I., Canudo, J.I., Cruzado-Caballero, J.I., Infante, P., and Moreno-Azanza, M. 2005. Baryonychine teeth (Theropoda: Spinosauridae) from the Lower Cretaceous of La Cantalera (Josa, NE Spain). Kaupia-Darmstädter Beiträge zur Naturgeschichte 14: 59–63.</ref><ref name="Hone2010">Hone, D.W.E., Xu, X., and Wang, D. 2010. A probably baryonychine tooth from the Late Cretaceous of Henan Province, China. Vertebrata Palasiatica 48: 19–26.</ref>) of ongezaagde carinae (bij Spinosaurus en ''[[Irritator]] challengeri'' Martill et al., 1996)<ref name="Sues2002" /><ref>Stromer, E. 1915. Ergebnisse der Forschungsreisen Prof. E. Stromers in den Wüsten Ägyptens. II. Wirbeltier-Reste der Baharije-Stufe (unterstes Cenoman). 3. Das Original des Theropoden Spinosaurus aegyptiacus. Abhandlungen der Königlich Bayerischen Akademie der Wissenschaften, Mathematisch-physikalische Klasse 28: 1–32.</ref> en diep geaderde emailtextuur, maken het mogelijk ze met een hoge graad van zekerheid te identificeren.<ref name="Charig1997" /><ref name="Sereno1998" /><ref>Canudo, J.I., Gasulla, J.M., Gómez-Fernández, D., Ortega, F., Sanz, J.L., and Yagüe, P. 2008. Primera evidencia de dientes aislados atribuidos a Spinosauridae (Theropoda) en al Aptiano inferior (Cretácico Inferior) de Europa: Formación Arcillas de Morella (España). Ameghiniana 45: 649–662.</ref><ref>Hendrickx, C. and Mateus, O. 2014. Abelisauridae (Dinosauria: Theropoda) from the Late Jurassic of Portugal and dentition-based phylogeny as a contribution for the identification of isolated theropod teeth. Zootaxa 3759: 1–74.</ref> Over de oorzaak van de reeks aanpassingen aan de tanden van spinosauriden, welke resulteerde in de karakteristieke [[morfologie (biologie)|morfologie]], is weinig bekend. Op basis van twee tanden uit het [[Jura (periode)|Boven-Jura]] ([[Tithonien]] ?) van de [[Tendaguru-formatie|Tendaguru]] ([[Tanzania]]) beschreef Buffetaut<ref name="Buffetaut2011">Buffetaut, E. 2011. An early spinosaurid dinosaur from the Late Jurassic of Tendaguru (Tanzania) and the evolution of spinosaurid dentition. Oryctos 10: 1–8.</ref> de mogelijke overgang in de morfologie van de tanden van de niet-spinosauride voorouder naar de vroege spinosauriden. Deze tanden hebben kammen die van top tot basis lopen, wat een typisch kenmerk is van spinosauride email-ornamentatie. Maar de vorm van deze kammen en het aantal tandknobbels leunen dichter aan tegen de kenmerken van niet-spinosauride [[Theropoda]]. Echter, de email-ornamentatie lijkt ook op dat van andere theropoden, zoals ''[[Acheroraptor]]'', ''[[Ceratosaurus]]'', ''[[Zapsalis]]'', ''[[Paronychodon]]'' en ''[[Coelophysis]]''.<ref name="Currie1990" /><ref>Madsen, J.H.J. and Welles, S.P. 2000. ''Ceratosaurus'' (Dinosauria, Theropoda): a revised osteology. Utah Geology Survey Miscellaneous Publication 00-2: 1–80.</ref><ref>Larson, D.W. and Currie, P.J. 2013. Multivariate analyses of small theropod dinosaur teeth and implications for paleoecological turnover through Time. PLoS ONE 8 (1): e54329.</ref><ref>Lisa Buckley personal communication, 2015.</ref> Dus blijft de verwantschap van deze twee tanden uit de Tendaguru onzeker.<ref name="Rauhut2011">Rauhut, O.W.R. 2011. Theropod dinosaurs from the Late Jurassic of Tendaguru (Tanzania). Special Papers in Palaeontology 86: 195–239.</ref>

== Fylogenie en cladogram ==
* [[Spinosauroidea]]
** '''Spinosauridae'''
**:*''[[Ostafrikasaurus]] crassiserratus''<ref>''[[Ostafrikasaurus]] crassiserratus'' is het [[zustergroep|zustertaxon]] van de [[onderfamilie (biologie)|onderfamilies]] [[Baryonychinae]] en [[Spinosaurinae]] : http://fossilworks.org/bridge.pl?a=taxonInfo&taxon_no=265581</ref>
*** '''[[Baryonychinae]]'''
****''[[Baryonyx]] walkeri''
****''[[Cristatusaurus]] lapparenti''
****''[[Ichthyovenator]] laosensis''
****''[[Suchomimus]] tenerensis''
**** ''[[Suchosaurus]] cultridens''
*** '''[[Spinosaurinae]]'''
****''[[Irritator]] challengeri''
****''[[Angaturama]] limai''
****''[[Spinosaurus]] aegyptiacus''
****''[[Oxalaia]] quilombensis''

** Spinosauridae ''incertae sedis''
**:*''[[Siamosaurus]] suteethorni''
**:*"[[Sinopliosaurus]]" ''fusuiensis''

Een [[cladogram]] van de [[klade]] Spinosauridae :

<center>{{clade| style=font-size:100%;line-height:100%
|label1=   '''Spinosauridae'''
   |1={{clade
      |1=  ''[[Ostafrikasaurus]]''
      |2=  ?''[[Chilantaisaurus]]''
      |3={{clade
         |label1=  [[Baryonychinae]]
         |1={{clade
            |1=  ''[[Baryonyx]]''
            |2=  ''[[Cristatusaurus]]''
            |3=  ''[[Ichthyovenator]]''
            |4=  ''[[Suchomimus]]''
            |5=  ''[[Suchosaurus]]''  }}
             }}
      |4={{clade
         |label1=  [[Spinosaurinae]]
            |1={{clade
               |1=  ''[[Irritator]]''
               |2=  ''[[Angaturama]]''
               |3=  ''[[Spinosaurus]]''
               |4=  ''[[Oxalaia]]''

}} }} }} }}</center>

== Paleobiogeografie ==
[[Bestand:Palaeogeographic locations of spinosaurids (white) and the specimen of HB site (black), through time from Bajocian–Bathonian (A), Tithonian (B), Barremian−Aptian (C), and Albian−Cenomanian (D).jpg|thumb|600px|Wereldkaart met veralgemeende paleogeografische vindplaatsen van Spinosauridae (witte stippen) en van MUPE HB-87 in Aderbissinat bij Agadez, Niger (zwarte stip), tijdens het Bajociaan–Bathoniaan (A), het Tithoniaan (B), het Barremiaan−Aptiaan (C) en het Albiaan−Cenomaniaan (D). Met dank aan Ron Blakey (https://web.archive.org/web/20080630104100/http://jan.ucc.nau.edu/~rcb7/mollglobe.html), aangepast en updated door Bertin (2010).]]
Een mogelijke indeling is de volgende:
[[Fossiel]]en van spinosauriden zijn van vele paleosites uit het [[Krijt (periode)|Krijt]] van Afrika, Zuid-Amerika, Azië, Europa en Australië bekend.<ref name="Bertin2010">Bertin, T., 2010. A catalogue of material and review of the Spinosauridae. Journal of Vertebrate Paleontology 7: 1567–2158.</ref> Maar het fossielenbestand van spinosauriden uit het [[Jura (periode)|Jura]] is beperkt tot twee tanden van twijfelachtige oorsprong uit het [[Jura (periode)|Boven-Jura]] van [[Tanzania]]<ref name="Buffetaut2011" /><ref name="Rauhut2011" /> en vier afzonderlijke tanden uit het Midden-Jura van Niger.<ref name="Serrano-Martinez2015">Serrano-Martínez, A., Ortega, F., Scisio, L., Tent-Manclús, J.E., Fierro Bandera, I., and Knoll, F. 2015. New theropod remains from the Tiourarén Formation (? Middle Jurassic, Niger) and their bearing on the dental evolution in basal tetanurans. Proceedings of the Geologists’ Association. 126: 107–128.</ref> De oorsprong en biogeografie van de [[familie (biologie)|familie]] Spinosauridae is nog steeds onduidelijk. Men had algemeen aangenomen dat deze [[klade]] zich vanuit [[Laurazië]] tot in Afrika verspreidde, en van Afrika tot in Zuid-Amerika.<ref name="Buffetaut2002">Buffetaut, E. and Ouaja, M. 2002. A new specimen of Spinosaurus (Dinosauria, Theropoda) from the Lower Cretaceous of Tunisia, with remarks on the evolutionary history of the Spinosauridae. Bulletin de la Société géologique de France 173: 415–421.</ref><ref name="Machado2005">Machado, E.B. and Kellner, A.W.A. 2005. Notas sobre Spinosauridae (Theropoda, Dinosauria). Anuario do Instituto Geociências 28: 158–173.</ref> Maar recent onderzoek wees uit dat de richting van de verspreiding gecompliceerder is dan men vroeger dacht.<ref name="Buffetaut2011" /><ref name="Allain2012">Allain, R., Xaisanavong, T., Richir, P., and Khentavong, B. 2012. The first definitive Asian spinosaurid (Dinosauria: Therpoda) from the Early Cretaceous of Laos. Naturwissenschaften 99: 369–377.</ref> Volgens het fossielenbestand is Spinosauridae voornamelijk een klade uit het Krijt. Maar de [[zustergroep]] [[Megalosauridae]] kwam al in het Midden-Jura voor.<ref>Carrano, M.T., Benson, R.B., and Sampson, S.D. 2012. The phylogeny of Tetanurae (Dinosauria: Theropoda). Journal of Systematic Palaeontology 10: 211–300.</ref> Buffetaut<ref name="Buffetaut2011" /><ref>Buffetaut, E. 2008 Spinosaurid teeth from the Late Jurassic of Tendaguru, Tanzania, with remarks on the evolutionary and biogeographical history of the Spinosauridae. Documents des Laboratoires de Géologie de Lyon 164: 26–28.</ref> en Rauhut<ref name="Rauhut2011" /> stelden op basis van niet met zekerheid te identificeren tanden uit het Boven-Jura van Tanzania het bestaan van spinosauriden in het Jura voor en Serrano-Martínez et al.<ref name="Serrano-Martinez2015" /> op basis van vier afzonderlijke tanden (MUPE HB-142, MUPE HB-118, MUPE HB-125 en MUPE HB-87) uit het Midden-Jura van [[Niger (land)|Niger]]. Omdat alle voornoemde tanden uit het Afrikaanse Jura stammen is het aannemelijk te stellen dat Spinosauridae in [[Gondwana (continent)|Gondwana]] ontstonden. Dit wordt ondersteund door de resten van een [[Australië (land)|Australische]] spinosauride.<ref>Barrett, P.M., Benson, R.B., Rich, T.H., and Vickers-Rich, P. 2011. First spinosaurid dinosaur from Australia and the cosmopolitanism of Cretaceous dinosaur faunas. Biology Letters 7: 933–936.</ref> Tijdens het Laat-Jura was de Australische landmassa, tezamen met de landmassa's van [[India]] en [[Antarctica]], geïsoleerd van de rest van Gondwana. Vroege spinosauriden kunnen zich tot in Australië verspreid hebben voordat Gondwana uit elkaar viel.<ref name="Buffetaut2011" /><ref name="Allain2012" /> Na hun eerste optreden in Gondwana wordt hun verspreiding onduidelijk. Tijdens het Onder-Krijt hadden Spinosauridae zich al over de hele aardbol verspreid; [[fossiel]]en werden gevonden in [[Afrika]], [[Azië]], Australië, [[Zuid-Amerika]] en [[Europa (werelddeel)|Europa]].<ref name="Bertin2010" /> Er bestaat de hypothese dat door de opening van de [[Tethysoceaan|Tethys Zee]] [[Baryonychinae]] (Charig, 1986) in [[Laurazië]] en [[Spinosaurinae]] (Romer, 1915) in Afrika konden evolueren,<ref name="Sereno1998" /> en zich van daaruit tot in Zuid-Amerika konden verspreiden.<ref name="Machado2005" /> Het voorkomen van gelijksoortige baryonychinen in Afrika en Europa suggereert een [[migratie (dieren)|migratie]] tussen hogere en lagere [[breedtegraad|breedtegraden]], en verspreiding, eerder dan migratie, zou een meer waarschijnlijke verklaring zijn voor hun [[geografie|geografisch]] voorkomen.<ref name="mateus2011" /> Gewoonlijk meende men dat deze verplaatsingen van Noord naar Zuid gebeurden,<ref name="Ruiz2005" /><ref name="Buffetaut2002" /><ref name="Machado2005" /> maar de hypothese dat Spinosauridae in Gondwana ontstonden en het voorkomen van zowel Spinosaurinae als Baryonychinae op het [[Iberisch Schiereiland]], en, mogelijk, in Azië,<ref name="Hone2010" /><ref name="Bertin2010" /><ref name="Allain2012" /><ref>Hasegawa, Y., Tanaka, G., Takakuwa, Y., and Koike, S. 2010. Fine sculptures
on a tooth of Spinosaurus (Dinosauria, Theropoda) from Morocco. Bulletin of Gunma Museum of Natural History 14: 11–20.</ref><ref>Alonso, A. and Canudo, J.I. 2015. On the spinosaurid theropod teeth from the early Barremian (Early Cretaceous) Blesa Formation (Spain). Historical Biology, [published online].</ref> maken elke conclusie over de richting van de verspreiding onzeker, of, minstens, gecompliceerder dan men eerder dacht.

==Bibliografie==
* Serrano-Martínez, A., Vidal, D., Sciscio, L., Ortega, F., and Knoll, F. 2016. Isolated theropod teeth from the Middle Jurassic of Niger and the early dental evolution of Spinosauridae. Acta Palaeontologica Polonica 61 (2): 403–415
* Carlos Roberto A. Candeiro; Stephen L. Brusatte & André Luis de Souza, 2017, "Spinosaurid Dinosaurs from the Early Cretaceous of North Africa and Europe: Fossil Record, Biogeography and Extinction", ''Anuário do Instituto de Geociências'' '''40'''(3): 294-302

{{Appendix}}

[[Categorie:Spinosauroidea]]

title: Spinosauridae · Status: Uitgestorven, als fossiel bekend

Stam: Chordata (Chordadieren)

Klasse: Reptilia (Reptielen)

Superorde: Dinosauria (Dinosauriërs)

Orde: Saurischia

title: Familie

Portaal: Biologie · Dinosauriërs


text:
# Augyles canadensis
Augyles canadensis is een keversoort uit de familie oevergraafkevers (Heteroceridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1920 door Fall.

title: Augyles canadensis

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Augyles canadensis''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Oevergraafkevers|Heteroceridae]] (Oevergraafkevers)
| geslacht = ''[[Augyles]]''
| w-naam = ''Augyles canadensis''
| auteur = [[Henry Clinton Fall|Fall]]
| datum = 1920
| haakjes = ja
| species =
| commons =
}}
'''''Augyles canadensis''''' is een [[kevers|keversoort]] uit de familie [[oevergraafkevers]] (Heteroceridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1920 door Fall.<ref>{{Brontabel|2010-Hallan}}</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|09}}

[[Categorie:Oevergraafkevers]]

title: Augyles canadensis

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Heteroceridae (Oevergraafkevers)

Geslacht: Augyles

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Hadena pseudohyrcana
Hadena pseudohyrcana is een vlinder uit de familie van de uilen (Noctuidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1985 door de Freina & Hacker.

title: Hadena pseudohyrcana

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Hadena pseudohyrcana''
| afbeelding =
| familie = [[Uilen (vlinders)|Noctuidae]] (Uilen)
| onderfamilie = [[Hadeninae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Hadena]]''
| w-naam = ''Hadena pseudohyrcana''
| auteur = de Freina & Hacker
| datum = 1985
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Hadena pseudohyrcana''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Uilen (vlinders)|uilen (Noctuidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1985 door de Freina & Hacker.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|12}}

[[Categorie:Hadena|pseudohyrcana]]

title: Hadena pseudohyrcana

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Noctuidae (Uilen)

Onderfamilie: Hadeninae

Geslacht: Hadena

title: Soort


text:
# Schedostauropus gemina
Schedostauropus gemina is een vlinder uit de familie tandvlinders (Notodontidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1928 door Gaede.
De soort komt voor in tropisch Afrika.

title: Schedostauropus gemina

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Schedostauropus gemina''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| familie = [[Tandvlinders|Notodontidae]] (Tandvlinders)
| onderfamilie = [[Notodontinae]]
| geslacht = ''[[Schedostauropus]]''
| w-naam = ''Schedostauropus gemina''
| auteur = Gaede
| datum = 1928
| haakjes = ja
| species =
| commons =
}}
'''''Schedostauropus gemina''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie [[tandvlinders]] (Notodontidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1928 door Gaede.

De soort komt voor in [[Afrotropisch gebied|tropisch Afrika]].

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|2012-DePrins-DePrins}} [bezocht 25-3-2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|03|25}}

[[Categorie:Tandvlinders]]
[[Categorie:Dier uit het Afrotropisch gebied]]

title: Schedostauropus gemina

Familie: Notodontidae (Tandvlinders)

Onderfamilie: Notodontinae

Geslacht: Schedostauropus

title: Soort


text:
# Phruriastis meliphaga
Phruriastis meliphaga is een vlinder uit de familie van de echte motten (Tineidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1923 door Meyrick.

title: Phruriastis meliphaga

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Phruriastis meliphaga''
| afbeelding =
| familie = [[Echte motten|Tineidae]] (Echte motten)
| onderfamilie = [[Hieroxestinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Phruriastis]]''
| w-naam = ''Phruriastis meliphaga''
| auteur = Meyrick
| datum = 1923
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Phruriastis meliphaga''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Echte motten|echte motten (Tineidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1923 door Meyrick.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|10}}

[[Categorie:Echte motten]]

title: Phruriastis meliphaga

Familie: Tineidae (Echte motten)

Onderfamilie: Hieroxestinae

Geslacht: Phruriastis

title: Soort


text:
# Nederlands Hervormde kerk (Wijdenes)
De Nederlands Hervormde kerk van Wijdenes in Noord-Holland is een voormalig kerkgebouw gelegen aan Kerkbuurt 72.

## Geschiedenis
De kerk was in gebruik sinds 1616. Op twee houten lijsten is namelijk de tekst geschilderd: herbouwd na een brand in 1616 en 1619. De toren is gebouwd omstreeks 1500. Het metselwerk van het koor dateert mogelijk uit de 15e eeuw. In 1863 werd de kerk aan het zuidertransept met een aanbouw vergroot. Zowel de toren als de kerk zijn een rijksmonument. Aan de oostzijde is nog een aanzet zichtbaar van een gebouw, dat in 1991 werd gesloopt. Hier stond een verenigingsgebouw.
Het kerkgebouw is anno 2018 in gebruik als muziekstudio en woning.

title: Nederlands Hervormde kerk (Wijdenes)

wikitext:
{{Infobox kerk
| naam           =
| afbeelding     = Kerkbuurt 72, toren2, Wijdenes.JPG
| onderschrift   =
| plaats         = Wijdenes
| bouwjaar       = 1616
| architect      =
| bouwmateriaal  =
| monumentstatus = Rijksmonument
| monumentnummer = 37146
| renovatie      =
| sloopjaar      =
| opgedragen     =
| toren          =
| afbeelding2    =
| onderschrift2  =
| lijst          =
}}
De '''Nederlands Hervormde kerk''' van [[Wijdenes]] in [[Noord-Holland]] is een voormalig kerkgebouw gelegen aan Kerkbuurt 72.

== Geschiedenis ==
De kerk was in gebruik sinds 1616. Op twee houten lijsten is namelijk de tekst geschilderd: herbouwd na een brand in 1616 en 1619. De toren is gebouwd omstreeks 1500. Het metselwerk van het [[Priesterkoor|koor]] dateert mogelijk uit de 15e eeuw. In 1863 werd de kerk aan het zuider[[transept]] met een aanbouw vergroot. Zowel de toren als de kerk zijn een [[rijksmonument]]. Aan de oostzijde is nog een aanzet zichtbaar van een gebouw, dat in 1991 werd gesloopt. Hier stond een verenigingsgebouw.

Het kerkgebouw is anno 2018 in gebruik als muziekstudio en woning.<ref>[http://reliwiki.nl/index.php/Wijdenes,_Kerkbuurt_-_Ned._Hervormde_kerk Ned. Hervormde kerk Wijdenes] Reliwiki</ref>

{{appendix}}

{{Coor title dms|52|38|7.58|N|5|9|24.12|E}}

[[Categorie:Voormalig kerkgebouw in Noord-Holland]]
[[Categorie:Rijksmonument in Drechterland]]
[[Categorie:Kerkgebouw in Drechterland]]

title: Nederlands Hervormde kerk

Plaats: Wijdenes

Coördinaten: 52° 38′ NB, 5° 9′ OL

Monumentale status: Rijksmonument

Portaal: Christendom


text:
# 2e Legerkorps (Verenigde Staten)
Het Amerikaanse 2e Legerkorps (Engels: U.S. II Corps) was een legerkorps van de United States Army tijdens de Eerste Wereldoorlog en de Tweede Wereldoorlog.

## Geschiedenis
Het 2e Legerkorps kwam voor het eerst in actie in 1918, tijdens de Eerste Wereldoorlog. Het legerkorps werd tijdens de Tweede Slag aan de Somme toegevoegd aan het Britse Derde Leger.
Het duurde tot de Tweede Wereldoorlog voordat het 2e Legerkorps weer in actie kwam. Eind 1942 landde het 2e Legerkorps onder generaal-majoor Lloyd Fredendall in Oran als onderdeel van Operatie Toorts. Daarna nam het legerkorps onder leiding van generaal Omar Bradley deel aan de Tunesische veldtocht.
Het 2e Legerkorps werd tijdens de Slag bij Sidi Bou Zid verslagen door Duitse troepen onder bevel van generaal Hans-Jürgen von Arnim. Het korps leed opnieuw een nederlaag tijdens de Slag om de Kasserinepas. In maart 1943 werd generaal George Patton benoemd tot bevelhebber van het 2e Legerkorps. Onder zijn leiding werd de Slag bij El Guettar gewonnen.
In juli 1943 landde het 2e Legerkorps  tijdens Operatie Husky op het Italiaanse eiland Sicilië. Het legerkorps speelde een belangrijke rol bij de bevrijding van het westelijk deel van het eiland. Het legerkorps bestond uit de 3e Infanteriedivisie, 9e Infanteriedivisie en 45e Infanteriedivisie .
Het 2e Legerkorps was betrokken bij de landingen bij Salerno (Operatie Avalanche). Tijdens deze operatie bestond het 2e Legerkorps uit de 36e Infanteriedivisie en de 45e Infanteriedivisie. Het legerkorps was betrokken bij het lenteoffensief van 1944 en de aanval op de Gotische Linie. Na de Landing bij Anzio werd generaal-majoor Geoffrey Keyes benoemd tot bevelhebber van het 2e Legerkorps. Hij bleef bevelhebber tot de Duitse capitulatie in mei 1945.
Het 2e Legerkorps werd op 10 oktober 1945 ontbonden.

## Bevelhebbers
- 15 juli 1941-14 juni 1942: generaal-majoor Lloyd Fredendall
- 1 juli 1942-9 oktober 1942: generaal-majoor Mark Wayne Clark
- 10 oktober 1942-4 maart 1943: generaal-majoor Lloyd Fredendall
- 5 maart 1943-12 april 1943: generaal-majoor George Patton
- 12 april 1943-15 april 1943: luitenant-generaal George Patton
- 9 september 1943-18 september 1943: generaal-majoor John P. Lucas
- 19 september 1943-16 april 1945: generaal-majoor Geoffrey Keyes
- 16 april 1945-7 mei 1945: luitenant-generaal Geoffrey Keyes

title: 2e Legerkorps (Verenigde Staten)

wikitext:
[[Bestand:II Corps.patch.gif|150px|thumb|Insigne van het Amerikaanse 2e Legerkorps]]
Het '''Amerikaanse 2e Legerkorps''' (Engels: ''U.S. II Corps'') was een [[legerkorps]] van de [[United States Army]] tijdens de [[Eerste Wereldoorlog]] en de [[Tweede Wereldoorlog]].

==Geschiedenis==
Het 2e Legerkorps kwam voor het eerst in actie in 1918, tijdens de Eerste Wereldoorlog. Het legerkorps werd tijdens de Tweede [[Slag aan de Somme]] toegevoegd aan het [[3e Leger (Verenigd Koninkrijk)|Britse Derde Leger]].

Het duurde tot de Tweede Wereldoorlog voordat het 2e Legerkorps weer in actie kwam. Eind 1942 landde het 2e Legerkorps onder [[generaal-majoor]] Lloyd Fredendall in [[Oran (stad in Algerije)|Oran]] als onderdeel van [[Operatie Toorts]]. Daarna nam het legerkorps onder leiding van generaal [[Omar Bradley]] deel aan de [[Tunesische veldtocht]].

Het 2e Legerkorps werd tijdens de [[Slag bij Sidi Bou Zid]] verslagen door Duitse troepen onder bevel van generaal [[Hans-Jürgen von Arnim]]. Het korps leed opnieuw een nederlaag tijdens de [[Slag om de Kasserinepas]]. In maart 1943 werd generaal [[George Patton]] benoemd tot bevelhebber van het 2e Legerkorps. Onder zijn leiding werd de [[Slag bij El Guettar]] gewonnen.

In juli 1943 landde het 2e Legerkorps  tijdens [[Operatie Husky]] op het Italiaanse eiland [[Sicilië]]. Het legerkorps speelde een belangrijke rol bij de bevrijding van het westelijk deel van het eiland. Het legerkorps bestond uit de [[3e Infanteriedivisie (Verenigde Staten)|3e Infanteriedivisie]], [[9e Infanteriedivisie (Verenigde Staten)|9e Infanteriedivisie]] en [[45e Infanteriedivisie (Verenigde Staten)|45e Infanteriedivisie]] .

Het 2e Legerkorps was betrokken bij de landingen bij [[Salerno (stad)|Salerno]] ([[Operatie Avalanche]]). Tijdens deze operatie bestond het 2e Legerkorps uit de [[36e Infanteriedivisie (Verenigde Staten)|36e Infanteriedivisie]] en de [[45e Infanteriedivisie (Verenigde Staten)|45e Infanteriedivisie]]. Het legerkorps was betrokken bij het lenteoffensief van 1944 en de aanval op de [[Gotische Linie]]. Na de [[Landing bij Anzio]] werd generaal-majoor Geoffrey Keyes benoemd tot bevelhebber van het 2e Legerkorps. Hij bleef bevelhebber tot de Duitse capitulatie in mei 1945.

Het 2e Legerkorps werd op 10 oktober 1945 ontbonden.

==Bevelhebbers==
[[Bestand:GeorgeSPatton.jpg|thumb|150px|Patton in maart 1943]]
*15 juli 1941-14 juni 1942: generaal-majoor [[Lloyd Fredendall]]
*1 juli 1942-9 oktober 1942: generaal-majoor [[Mark Wayne Clark]]
*10 oktober 1942-4 maart 1943: generaal-majoor Lloyd Fredendall
*5 maart 1943-12 april 1943: generaal-majoor [[George Patton]]
*12 april 1943-15 april 1943: luitenant-generaal George Patton
*9 september 1943-18 september 1943: generaal-majoor [[John P. Lucas]]
*19 september 1943-16 april 1945: generaal-majoor [[Geoffrey Keyes]]
*16 april 1945-7 mei 1945: luitenant-generaal Geoffrey Keyes

==Bronnen==
*http://www.ordersofbattle.com/Units/UnitData?UniX=6282&Tab=Uhi&Titl=II%20Corps

[[Categorie:Militaire eenheid van de Amerikaanse landmacht in de Tweede Wereldoorlog]]


text:
# Terra Nova Brook
De Terra Nova Brook is een ruim 5 km lange beek in de Canadese provincie Newfoundland en Labrador. Ze bevindt zich in het Nationaal Park Terra Nova, in het oosten van het eiland Newfoundland. De beek is niet te verwarren met de in dezelfde streek, maar niet in het nationaal park, gelegen Terra Nova River.

## Geografie
De Terra Nova Brook gaat dwars doorheen het hart van het gelijknamige nationaal park. De beek ontstaat als uitstroom van Charlie Chaulk's Pond, een relatief klein meer in het westen van het gebied. Ze gaat over vrijwel haar hele loop onafgebroken in noordoostelijke richting. Ze gaat daarbij onderdoor de weg naar de gemeente Terra Nova (NL-301) en niet veel verder, op 2,4 km vóór de monding, ook onderdoor de Trans-Canada Highway (NL-1).
Ze mondt uiteindelijk na 5,4 km uit in de Big Brook, op slechts enkele honderden meters voordat die rivier zelf in de zeearm Newman Sound uitmondt.

## Vissen
De beek is rijk aan zowel Atlantische zalmen als aan bronforellen. Een onderzoek uit 1981 toonde aan dat de benedenloop van de Terra Nova Brook veel zalmen telde, maar dat deze vissen slechts zeer uitzonderlijk voorkwamen in de wateren boven de duiker onderdoor de Trans-Canada Highway. In 2002 werd hier bij de herstelling van de duiker daarom rekening mee gehouden, waardoor zalmen en forellen sindsdien opnieuw makkelijker tot aan het bronmeer kunnen zwemmen om te paaien.
De duiker onderdoor Route 301 was altijd een veel minder grote barrière voor de vissen, maar werd bij herstellingswerken aan die weg in 2009–2011 ook aangepast om hun verplaatsingen beter te faciliteren.

title: Terra Nova Brook

wikitext:
{{Infobox rivier
| afbeelding =
| onderschrift =
| lengte = 5,4<ref name="FP"/>
| hoogte = ca. 110
| hoogtemonding = 0
| debiet = 0,2–0,5<ref name="FP"/>
| oppervlakte =
| verhang = ca. 20
| oorsprong = [[Charlie Chaulk's Pond]]
| bron_lat_deg = 48 | bron_lat_min = 29 | bron_lat_sec = 59 | bron_lat_dir = N | bron_lon_deg = 54 | bron_lon_min = 01 | bron_lon_sec = 18 | bron_lon_dir = W
| uitmonding = [[Big Brook (Terra Nova)|Big Brook]]
| mon_lat_deg = 48 | mon_lat_min = 32 | mon_lat_sec = 13 | mon_lat_dir = N | mon_lon_deg = 53 | mon_lon_min = 58 | mon_lon_sec = 57 | mon_lon_dir = W
| stroomtdoor = [[Newfoundland]] ([[Canada (hoofdbetekenis)|Canada]])
| plaatsen = Geen
| mapname = Newfoundland
}}
De '''Terra Nova Brook''' is een ruim 5 km lange [[beek (watergang)|beek]] in de [[Canada (hoofdbetekenis)|Canadese]] provincie [[Newfoundland en Labrador]].<ref>{{en}} Canadian Geographical Names Database, '[https://geonames.nrcan.gc.ca/search-place-names/unique?id=ABCWU Terra Nova Brook]', 2021. Geraadpleegd op 30 november 2023.</ref> Ze bevindt zich in het [[Nationaal Park Terra Nova]], in het oosten van het eiland [[Newfoundland]]. De beek is niet te verwarren met de in dezelfde streek, maar niet in het nationaal park, gelegen [[Terra Nova River]].

== Geografie ==
De Terra Nova Brook gaat dwars doorheen het hart van het gelijknamige [[nationaal park]]. De beek ontstaat als uitstroom van [[Charlie Chaulk's Pond]], een relatief klein meer in het westen van het gebied.<ref name="FP"/> Ze gaat over vrijwel haar hele loop onafgebroken in noordoostelijke richting.<ref name="GC">{{en}} ''[https://books.google.be/books?newbks=1&newbks_redir=0&hl=nl&id=B8PQAAAAMAAJ Gazetteer of Canada – Newfoundland and Labrador]'' (Department of Energy, Mines and Resources – Geographical Branch), 1968, p. 226.</ref> Ze gaat daarbij onderdoor de weg naar de gemeente [[Terra Nova (plaats in Newfoundland en Labrador)|Terra Nova]] ([[Newfoundland and Labrador Route 301|NL-301]])<ref>{{en}} Canadian Environmental Assessment Agency, '[https://iaac-aeic.gc.ca/052/details-eng.cfm?pid=38409 Improvements on Access Road to Village of Terra Nova, Terra Nova National Park]' (gearchiveerd), 2012.</ref> en niet veel verder, op 2,4 km vóór de monding, ook onderdoor de [[Trans-Canada Highway]] ([[Newfoundland and Labrador Route 1|NL-1]]).

Ze mondt uiteindelijk na 5,4 km uit in de [[Big Brook (Terra Nova)|Big Brook]], op slechts enkele honderden meters voordat die rivier zelf in de [[zeearm]] [[Newman Sound]] uitmondt.<ref name="FP"/><ref name="GC"/>

== Vissen ==
De beek is rijk aan zowel [[Atlantische zalm]]en als aan [[bronforel]]len. Een onderzoek uit 1981 toonde aan dat de [[benedenloop]] van de Terra Nova Brook veel zalmen telde, maar dat deze vissen slechts zeer uitzonderlijk voorkwamen in de wateren boven de [[duiker (waterbouwkunde)|duiker]] onderdoor de Trans-Canada Highway.<ref name="FP"/> In 2002 werd hier bij de herstelling van de duiker daarom rekening mee gehouden, waardoor zalmen en forellen sindsdien opnieuw makkelijker tot aan het bronmeer kunnen zwemmen om te [[paaien]].<ref name="FP">{{en}} {{Aut|Cote, D.}}, {{Aut|Frampton, P.}}, {{Aut|Langdon, M.}} en {{Aut|Collier, R.}}, "[https://www.researchgate.net/publication/320758584_Fish_passage_and_stream_habitat_restoration_in_Terra_Nova_National_Park_highway_culverts Fish passage and stream habitat restoration in Terra Nova National Park highway culverts]", ''Parks Canada – Technical Reports in Ecosystem Science'', Glovertown, 41 (2005), pp. 1, 4-5, 8-9 en 22-23.</ref>

De duiker onderdoor Route 301 was altijd een veel minder grote barrière voor de vissen,<ref name="FP"/> maar werd bij herstellingswerken aan die weg in 2009–2011 ook aangepast om hun verplaatsingen beter te faciliteren.<ref>{{en}} {{Aut|Mahlum, S.}}, {{Aut|Cote, D.}}, {{Aut|Wiersma, Y.}}, {{Aut|Pennell, C.}} en {{Aut|Adams, B.}}, "[https://doi.org/10.1111/rec.12649 Does restoration work? It depends on how we measure success]", ''Restoration Ecology'', 2018.</ref>

== Zie ook ==
* [[Lijst van rivieren in Newfoundland en Labrador]]

{{Appendix}}
{{Coor title dms|48|32|13|N|53|58|57|W|type:river}}

[[Categorie:Beek in Canada]]
[[Categorie:Oppervlaktewater in Newfoundland en Labrador]]
[[Categorie:Nationaal park Terra Nova]]

title: Terra Nova Brook

Hoogte (monding): 0 m

Verhang: ca. 20 m/km

Bron: Charlie Chaulk's Pond · 48° 30′ NB, 54° 1′ WL

Monding: Big Brook · 48° 32′ NB, 53° 59′ WL

Plaatsen: Geen

Stroomt door: Newfoundland (Canada)

Portaal: Geografie


text:
# Economische regio's van Rusland
Rusland is onderverdeeld in elf economische regio's (Russisch: экономические районы, enkelvoud: экономический район; ekonomitsjeskije rajony, ekonomitsjeskij rajon). Deze indeling is anders dan die van de federale districten en is bedoeld voor economische en statistische doeleinden en zelfs voor weersvoorspellingen.
De indeling werd ten tijde van het communistische regime ingesteld door het staatsplanningsbureau Gosplan en is gebaseerd op de bestuurlijke eenheden. De regio's zijn gekozen op basis van historische ontwikkeling van het gebied, geografische locatie, natuurlijke hulpbronnen, de grootte van de arbeidsbevolking en economische specialisatie.
1. Centrale economische regio (Russisch: Центральный; Tsentralnyj)
2. Economische regio Centraal-Tsjernozjom (Russisch: Центрально-чернозёмный; Tsentralno-Tsjernozjomnyj)
3. Economische regio Oost-Siberië (Russisch: Восточносибирский; Vostotsjnosibirski)
4. Economische regio Verre Oosten (Russisch: Дальневосточный; Dalnevostotsjnyj)
5. Noordelijke economische regio (Russisch: Северный; Severnyj)
6. Economische regio Noord-Kaukasus (Russisch: Северокавказский; Severokavkazski)
7. Noordwestelijke economische regio (Russisch: Северозападный; Severozapadnyj)
8. Economische regio Povolzje (Russisch: Поволжский; Povolzjski)
9. Economische regio Oeral (Russisch: Уральский; Oeralski)
10. Economische regio Wolga-Vjatka (Russisch: Волго-Вятский; Volgo-Vjatskyj)
11. Economische regio West-Siberië (Russisch: Западносибирский; Zapadnosibirski)

De oblast Kaliningrad heeft een aparte status en wordt soms ook wel weergegeven als een aparte economische regio (Baltische economische regio) binnen de Noordwestelijke economische regio.

title: Economische regio's van Rusland

wikitext:
[[Rusland]] is onderverdeeld in elf '''economische regio's''' ([[Russisch]]: экономические районы, enkelvoud: экономический район; ''ekonomitsjeskije rajony'', ''ekonomitsjeskij rajon''). Deze indeling is anders dan die van de [[Federale districten van Rusland|federale districten]] en is bedoeld voor economische en statistische doeleinden en zelfs voor weersvoorspellingen.

De indeling werd ten tijde van het [[Sovjet-Unie|communistische regime]] ingesteld door het staatsplanningsbureau [[Gosplan]] en is gebaseerd op de bestuurlijke eenheden. De regio's zijn gekozen op basis van historische ontwikkeling van het gebied, geografische locatie, natuurlijke hulpbronnen, de grootte van de arbeidsbevolking en economische specialisatie.

[[Bestand:Economic regions of Russia.png|600px|center]]

# [[Centrale economische regio]] (Russisch: Центральный; ''Tsentralnyj'')
# [[Economische regio Centraal-Tsjernozjom]] (Russisch: Центрально-чернозёмный; ''Tsentralno-Tsjernozjomnyj'')
# [[Economische regio Oost-Siberië]] (Russisch: Восточносибирский; ''Vostotsjnosibirski'')
# [[Economische regio Verre Oosten]] (Russisch: Дальневосточный; ''Dalnevostotsjnyj'')
# [[Noordelijke economische regio]] (Russisch: Северный; ''Severnyj'')
# [[Economische regio Noord-Kaukasus]] (Russisch: Северокавказский; ''Severokavkazski'')
# [[Noordwestelijke economische regio]] (Russisch: Северозападный; ''Severozapadnyj'')
# [[Economische regio Povolzje]] (Russisch: Поволжский; ''Povolzjski'')
# [[Economische regio Oeral]] (Russisch: Уральский; ''Oeralski'')
# [[Economische regio Wolga-Vjatka]] (Russisch: Волго-Вятский; ''Volgo-Vjatskyj'')
# [[Economische regio West-Siberië]] (Russisch: Западносибирский; ''Zapadnosibirski'')

: De [[oblast Kaliningrad]] heeft een aparte status en wordt soms ook wel weergegeven als een aparte economische regio ('''Baltische economische regio''') binnen de Noordwestelijke economische regio.
== Zie ook ==
* [[Economie van Rusland]]
* [[Federale districten van Rusland]]

== Externe links ==
* [https://web.archive.org/web/20050126024132/http://www.iiasa.ac.at/Research/LUC/GIS/giswebpage/documents/russadm.htm Informatie en kaartje] (Engels)

[[Categorie:Economische regio van Rusland| ]]


text:
# Ønslev (parochie)
Ønslev is een parochie van de Deense Volkskerk in de Deense gemeente Guldborgsund. De parochie maakt deel uit van het bisdom Lolland-Falster en telt 693 kerkleden op een bevolking van 796 (2004).
De parochie was tot 1970 deel van Falsters Nørre Herred. In dat jaar werd de parochie opgenomen in de nieuwe gemeente Nørre Alslev. Deze ging in 2007 op in de fusiegemeente Guldborgsund.
Aastrup · Arninge · Askø · Avnede · Bandholm · Birket · Branderslev · Brarup · Bregninge · Bursø · Dannemare · Døllefjelde · Engestofte · Errindlev · Eskilstrup · Falkerslev · Fejø · Femø · Fjelde · Fuglse · Gedesby · Gedser Kirkedistrikt · Gloslunde · Godsted · Græshave · Gundslev · Gurreby · Halsted · Herredskirke · Herritslev · Hillested · Holeby · Horbelev · Horreby · Horslunde · Hunseby · Idestrup · Kappel · Karleby · Kettinge · Kippinge · Købelev · Krønge · Landet · Langø Kirkedistrikt · Lillebrænde · Løjtofte · Maglebrænde · Majbølle · Maribo Domsogn · Musse · Nebbelunde · Nøbbet Kirkedistrikt · Nordlunde · Nørre Alslev · Nørre Kirkeby · Nørre Ørslev · Nørre Vedby · Nykøbing F · Nysted · Olstrup · Ønslev · Øster Ulslev · Østofte · Radsted · Ringsebølle · Rødby · Rødbyhavn · Ryde · Sædinge · Sakskøbing · Sandby · Sankt Nikolai · Skelby · Skørringe · Skovlænge · Slemminge · Søllested · Sønder Alslev · Sønder Kirkeby · Stadager · Stokkemarke · Stormarks · Stubbekøbing · Systofte · Tågerup · Tårs · Tillitse · Tingsted · Tirsted · Toreby · Torkilstrup · Torslunde · Utterslev · Våbensted · Væggerløse · Vålse · Vantore · Vejleby · Vestenskov · Vester Ulslev · Vesterborg · Vigsnæs · Vindeby

title: Ønslev (parochie)

wikitext:
{{Infobox parochie van Denemarken
| image = Nordenskirker Onslev01.jpg
| caption = Kerk
| naam = Ønslev
| inwoners =796
| census = 2004
| leden = 693
| ledenjaartal =2004
| gemeente =[[Guldborgsund (gemeente)|Guldborgsund]]
| kaart=[[File:Guldborgsund_municipality_%C3%98nslev_sogn.svg|260px]]
| bisdom=[[Bisdom Lolland-Falster]]
| pastoraat=Ønslev-Eskilstrup
| provsti=Falster Provsti
| kerken=Ønslev Kirke
}}
'''Ønslev''' is een [[parochie (Denemarken)|parochie]] van de [[Deense Volkskerk]] in de [[Denemarken|Deense]] gemeente [[Guldborgsund (gemeente)|Guldborgsund]]. De parochie maakt deel uit van het [[bisdom Lolland-Falster]] en telt 693 [[Lid (persoon)|kerkleden]] op een bevolking van 796 (2004).

De parochie was tot 1970 deel van [[Falsters Nørre Herred]]. In dat jaar werd de parochie opgenomen in de nieuwe gemeente [[Nørre Alslev]]. Deze ging in 2007 op in de fusiegemeente Guldborgsund.

{{Navigatie bisdom Lolland-Falster}}
{{Coor title dms|54|50|56|N|11|51|37|E|type:city_scale:50000_region:DK}}
<!--Ønslev (parochie)-->

{{DEFAULTSORT:Onslev (parochie)}}
[[Categorie:Parochie in Denemarken]]
[[Categorie:Guldborgsund]]
[[Categorie:Falster]]

title: Situering

Bisdom: Bisdom Lolland-Falster

Gemeente: Guldborgsund

title: Algemeen

title: Overig

Kerken: Ønslev Kirke

Proosdij: Falster Provsti

Pastoraat: Ønslev-Eskilstrup

Overig: Kerk

Portaal: Denemarken


text:
# Sint-Audoënuskerk
De Sint-Audoënuskerk (Frans: église Saint-Ouen) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de Belgische deelgemeente Tillet, gelegen in de gemeente Sainte-Ode in Luxemburg. Het gebouw uit 1953 verving een ouder kerkgebouw dat tijdens de Slag om de Ardennen werd verwoest.

## Geschiedenis
Aan het einde van de 19e eeuw werd in Tillet een kerk gebouwd naar een ontwerp van architect Cupper. Dit gebouw werd in december 1944 verwoest tijdens de Slag om de Ardennen en vervolgens gesloopt in 1945. De eerste steen voor een nieuw kerkgebouw, ontworpen door architect Victor Sarlet de Marloie, werd gelegd op 11 mei 1953, waarna de kerk later dat jaar in gebruik werd genomen.

## Kerkgebouw
De kerk is ontworpen in een modernistisch traditionele stijl. Het ruime schip is toegankelijk via een eenvoudig portaal in de noordgevel en sluit in het oosten af met een vierkant koor en halfronde apsis.
De glas in loodramen zijn vervaardigd door Maurice Rocher de Versailles en een monumentale schildering in de kerk is gemaakt door de schilder Louis-Marie Londot.
Opmerkelijk is de klokkentoren die losstaat van het kerkgebouw. In de toren hangt een klok die nog afkomstig is uit de oude kerk en de verwoesting heeft overleefd, doordat deze tijdens de Tweede Wereldoorlog al eerder uit de toren was gehaald om omgesmolten te worden, maar wat uiteindelijk niet was gebeurd. Het betreft een bronzen klok uit 1861 met neogotische decoraties. Op de toren staat sinds mei 1954 een windhaan welke in 2012 werd gerestaureerd.
Naast de kerk bevindt zich een gedenkteken voor de plaatselijke slachtoffers van de Eerste WereldoorlogEerste en Tweede Wereldoorlog.

title: Sint-Audoënuskerk

wikitext:
{{Infobox kerk
| naam                     = Sint-Audoënuskerk
| afbeelding               = Eglijhe Tiyet.jpg
| onderschrift             =
| plaats                   = [[Tillet]]
| denominatie              = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| opgedragen               = [[Audoenus]]
| bouwjaar                 = 1953
| renovatie                =
| sloopjaar                =
| begraafplaats            =
| monumentstatus           =
| monumentnummer           =
| monumentnummer2          =
| architect                = [[Victor Sarlet de Marloie]]
| bouwmethode              =
| bouwmateriaal            =
| stijlperiode             =
| periode                  =
| afmeting                 =
| toren                    =
| vrijstaande klokkentoren =
| klokkentoren             =
| portaal                  =
| koor                     =
| schip                    =
| preekstoel               =
| doopvont                 =
| altaar                   =
| orgel                    =
| zitplaatsen              =
| diverse                  =
| bisdom                   = [[Bisdom Namen]]
| mapname                  = Luxemburg (provincie)
| lat_deg                  = 50
| lat_min                  = 0
| lat_sec                  = 39.1
| lon_deg                  = 5
| lon_min                  = 31
| lon_sec                  = 51.5
}}

De '''Sint-Audoënuskerk''' ([[Frans]]: ''église Saint-Ouen'') is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholiek]] kerkgebouw in de Belgische deelgemeente [[Tillet]], gelegen in de gemeente [[Sainte-Ode]] in [[Luxemburg (provincie)|Luxemburg]]. Het gebouw uit 1953 verving een ouder kerkgebouw dat tijdens de [[Slag om de Ardennen]] werd verwoest.

== Geschiedenis ==
Aan het einde van de 19e eeuw werd in Tillet een kerk gebouwd naar een ontwerp van architect Cupper. Dit gebouw werd in december 1944 verwoest tijdens de [[Slag om de Ardennen]] en vervolgens gesloopt in 1945.<ref>{{Citeer web|url=https://www.egliseinfo.be/lieu/66%2Ftillet%2Fsaint-ouen|titel=Horaires|bezochtdatum=2021-11-29|werk=Eglise info|taal=fr-FR}}</ref> De eerste steen voor een nieuw kerkgebouw, ontworpen door architect Victor Sarlet de Marloie, werd gelegd op 11 mei 1953, waarna de kerk later dat jaar in gebruik werd genomen.<ref name=":0">{{Citeer web|url=http://www.saintjacqueslux.be/PAG/ICON/icon_lux_tillet.php|titel=Tillet Saint-Jacques de Compostelle iconographie dans le Luxembourg belge|bezochtdatum=2021-11-29|werk=www.saintjacqueslux.be}}</ref><ref name=":1">{{Citeer web|url=http://pcdr-sainte-ode.eklablog.com/tillet-c21857683|titel=Tillet - PCDR de Sainte-Ode|bezochtdatum=2021-11-29|werk=pcdr-sainte-ode.eklablog.com}}</ref>

== Kerkgebouw ==
De kerk is ontworpen in een modernistisch traditionele stijl. Het ruime [[Schip (bouwkunst)|schip]] is toegankelijk via een eenvoudig [[Portaal (gebouw)|portaal]] in de noordgevel en sluit in het oosten af met een vierkant [[Priesterkoor|koor]] en halfronde [[Apsis (architectuur)|apsis]].

De [[Glas in lood|glas in loodramen]] zijn vervaardigd door Maurice Rocher de Versailles en een monumentale schildering in de kerk is gemaakt door de schilder [[Louis-Marie Londot]].<ref name=":1" />

Opmerkelijk is de klokkentoren die losstaat van het kerkgebouw. In de toren hangt een klok die nog afkomstig is uit de oude kerk en de verwoesting heeft overleefd, doordat deze tijdens de Tweede Wereldoorlog al eerder uit de toren was gehaald om omgesmolten te worden, maar wat uiteindelijk niet was gebeurd. Het betreft een bronzen klok uit 1861 met neogotische decoraties.<ref name=":0" /> Op de toren staat sinds mei 1954 een [[windhaan]] welke in 2012 werd gerestaureerd.<ref name=":1" />

Naast de kerk bevindt zich een [[Monument (gedenkteken)|gedenkteken]] voor de plaatselijke slachtoffers van de [[Eerste Wereldoorlog]]Eerste en [[Tweede Wereldoorlog]].<ref>{{Citeer web|url=https://bel-memorial.org/cities_luxembourg_2/tillet/tillet_mon.htm|titel=Tillet - Monument aux victimes des deux guerres|bezochtdatum=2021-11-29|werk=bel-memorial.org}}</ref>
{{Appendix}}
{{Coor title dms|50|0|39.1|N|5|31|51.5|E|}}
[[Categorie:Sainte-Ode]]
[[Categorie:Kerkgebouw in het bisdom Namen|Audoënus]]

title: Sint-Audoënuskerk

Plaats: Tillet

Denominatie: Rooms-Katholieke Kerk

Gewijd aan: Audoenus

Coördinaten: 50° 1′ NB, 5° 32′ OL

title: Architectuur

Architect(en): Victor Sarlet de Marloie

title: Kerkprovincie

Bisdom: Bisdom Namen

title: Detailkaart

Detailkaart: Sint-Audoënuskerk (Luxemburg) · Sint-Audoënuskerk