text:
# Nacht
Nacht is het tegenovergestelde van dag. Afhankelijk van de context kan het de periode van 18.00 tot 6.00 uur betekenen, of als men het ruimer bekijkt de periode dat het donker is. Dat laatste verschilt per jaargetijde en per plek op de wereld. De periode per etmaal dat het donker is, is aan de evenaar het hele jaar door ongeveer de helft. Naarmate verder van de evenaar gegaan wordt, varieert de lengte van het duister sterker per jaargetijde. De overgangsfase tussen dag en nacht heet de schemering.
De intensiteit van de nacht kan variëren. Bij helder weer bijvoorbeeld geeft de volle maan redelijk veel licht, zodat men bijvoorbeeld lopend een onverlicht pad kan volgen. De sterren aan de nachtelijke hemel zorgen nauwelijks voor verlichting, maar wel voor oriëntatie. Verder bestaat er zoiets als de lichte poolnacht, of grijze nacht, maar deze komt alleen in het hoge noorden voor.

## Verschillende definities
Er is geen vaste definitie van "nacht" binnen het Nederlands taalgebied. Gebruikelijk is dat om 12 uur de ochtend/morgen overgaat in de middag, en dat om 18 uur de middag overgaat in de avond. Extrapolerend zou dan de overgang van de avond naar de nacht gesteld kunnen worden op middernacht, en de overgang van de nacht naar de ochtend op 6 uur, maar dat ligt minder vast. Het hangt van iemands dagritme af of bijvoorbeeld 0.30 uur wordt geassocieerd met avond of nacht, en of 5.30 uur wordt geassocieerd met nacht of ochtend.
Regels over het voeren van verlichting of bijvoorbeeld de toegang tot een park worden vaak gerelateerd aan zonsondergang en zonsopkomst, dus niet aan de term "nacht".
Volgens Van Dale wordt een nacht genoemd naar de voorafgaande dag; "zaterdagnacht" verwijst dan bijvoorbeeld naar de vroege zondagmorgen. Daarentegen komt het omgekeerde in het dagelijkse spraakgebruik ook voor. Deze onduidelijkheid kan men ondervangen door te spreken van "in de nacht van dag x op dag y".
Bij dienstregelingen van het openbaar vervoer moet goed worden gelet op de gehanteerde conventie, "alleen op zaterdag" voor een bus die om 2 uur 's nachts rijdt kan namelijk twee betekenissen hebben. Bussen en treinen kort na middernacht worden in ieder geval vaak in de dienstregeling vermeld als aan het einde van de dag. Voor de geldigheid van plaatsbewijzen hanteren de Nederlandse Spoorwegen overlappende "dagen" van het tijdstip 0 uur tot het tijdstip 4 uur dat 28 uur later ligt (of 27 dan wel 29 uur later wanneer een overgang tussen winter- en zomertijd tussen beide tijdstippen valt).
In omroepprogrammabladen worden nachtprogramma's vaak vermeld als aan het einde van de dag. Video- en dvd-recorders beginnen (net als andere apparatuur die de datum met de tijd vermeldt zoals klokken, mobiele telefoons en computers) de nieuwe datum en dagaanduiding strikt om middernacht. Op dergelijke apparaten vindt men in afwijking van hoe woordenboek Van Dale het uiteenzet een andere dagaanduiding. Is het bijvoorbeeld twee uur in de nacht van woensdag op donderdag, dan geeft zo'n apparaat aan: "donderdag 6 april, 2.00 uur". Dit betekent in feite dat het twee uur na woensdag 24.00 uur is. Volgens woordenboek Van Dale zou men dit tijdstip dan aan moeten geven als: "woensdagnacht 2 uur".
Volgens het jodendom begint de nieuwe dag op het moment dat de avond valt. De sjabbat begint daarom op vrijdagavond bij zonsondergang. Deze interpretatie − afkomstig uit het scheppingsverhaal uit Genesis waarin de morgen/dag volgt op de avond/nacht in plaats van andersom − is door het christendom slechts in beperkte mate overgenomen. Dit komt onder meer tot uiting in de avond van 24 december, die reeds de "Kerstavond" wordt genoemd.

## Wettelijke betekenis
Het begrip nacht wordt ook in wettelijke bepalingen vastgelegd, zoals in de Nederlandse Wet geluidhinder, die er de periode tussen 23.00 uur en 7.00 uur mee definieert.

## Maatschappelijke betekenis
De nacht was vroeger een tijd waarin niet of weinig werd gewerkt. Met alleen de beschikking over een vuur of een kaars had men 's nachts te weinig licht om productief te kunnen zijn. Door de grote vooruitgang sinds de industriële revolutie op het gebied van kunstmatig licht is deze situatie drastisch veranderd; het leefpatroon van veel mensen is daardoor gewijzigd waardoor men meestal veel later opblijft dan in vroeger tijden. De 24-uurseconomie is mede hierdoor mogelijk geworden.

## Zinnebeeldige betekenis
Van oudsher wordt de nacht geassocieerd met onbekendheid en kwetsbaarheid. De nacht staat in figuurlijke zin dan ook vaak voor iets negatiefs en slechts, of voor de kwetsbaarheid van de mens. De uitdrukking Het is nacht in iemands leven betekent dat iemand een moeilijke of sombere periode doormaakt. Ook magische zaken worden veelal met de nacht geassocieerd. Met name aan het tijdstip van middernacht kent men vaak magische betekenissen toe.

## Culturele en religieuze betekenis
Ook in religieus opzicht kan "nacht" een aparte betekenis hebben. In de islam bijvoorbeeld mag er tijdens de vastenmaand ramadan alleen 's nachts worden gegeten (waarbij men de nacht dan opvat als de tijd tussen zonsondergang en zonsopgang). De overlevering wil bovendien dat tijdens de Laylat al-Qadr (Waardevolle Nacht) de eerste soera van de Koran aan de profeet Mohammed werd geopenbaard.
Het christendom kent behalve een neutraal gebruik van de term "nacht" − zie bijvoorbeeld de schepping in het Bijbelboek Genesis − ook een negatieve opvatting. De "nacht" is hierbij het terrein van het kwaad, de zonde en de duivel. Jezus Christus wordt in dat kader opgevat als het 'licht' dat de geestelijke 'duisternis' verjaagt.

## Kunstlicht
Op satellietfoto's van de aarde is goed te zien dat bepaalde dichtbevolkte delen (bijvoorbeeld West-Europa) 's nacht baden in het kunstlicht (lichtvervuiling). Het op grote schaal kunstmatig verlichten van het nachtelijk duister kan leiden tot verstoring van het dag-nacht-ritme (circadiaan ritme) van organismen.

title: Nacht

wikitext:
{{Zie dp|Nacht}}
[[Bestand:Earthlights dmsp 1994–1995.jpg|right|thumb|Samengestelde satellietfoto van de aarde bij nacht]]
[[Bestand:Kalabrien Ricadi Mond 2533.jpg|thumb|Een volle-maansnacht in [[Ricadi]]]]
[[Bestand:The starry night in the inland Tanzania.jpg|thumb|Een sterrennacht in [[Tanzania]]]]
'''Nacht''' is het tegenovergestelde van [[Dagduur|dag]]. Afhankelijk van de context kan het de periode van 18.00 tot 6.00 uur betekenen, of als men het ruimer bekijkt de periode dat het donker is. Dat laatste verschilt per [[seizoen|jaargetijde]] en per plek op de wereld. De periode per etmaal dat het donker is, is aan de evenaar het hele jaar door ongeveer de helft. Naarmate verder van de evenaar gegaan wordt, varieert de lengte van het duister sterker per [[seizoen|jaargetijde]]. De overgangsfase tussen dag en nacht heet de [[schemering]].

De intensiteit van de nacht kan variëren. Bij [[Helder (meteorologie)|helder weer]] bijvoorbeeld geeft de [[volle maan (astronomie)|volle maan]] redelijk veel licht, zodat men bijvoorbeeld lopend een onverlicht pad kan volgen. De [[ster (hemellichaam)|sterren]] aan de nachtelijke hemel zorgen nauwelijks voor verlichting, maar wel voor oriëntatie. Verder bestaat er zoiets als de lichte [[poolnacht]], of [[grijze nacht]], maar deze komt alleen in het hoge noorden voor.

== Verschillende definities ==
Er is geen vaste definitie van "nacht" binnen het [[Nederlands taalgebied]]. Gebruikelijk is dat om 12 uur de [[ochtend]]/morgen overgaat in de [[middag (tijd)|middag]], en dat om 18 uur de middag overgaat in de [[avond]]. Extrapolerend zou dan de overgang van de avond naar de nacht gesteld kunnen worden op [[middernacht]], en de overgang van de nacht naar de ochtend op 6 uur, maar dat ligt minder vast. Het hangt van iemands dagritme af of bijvoorbeeld 0.30 uur wordt geassocieerd met avond of nacht, en of 5.30 uur wordt geassocieerd met nacht of ochtend.

Regels over het voeren van verlichting of bijvoorbeeld de toegang tot een park worden vaak gerelateerd aan zonsondergang en zonsopkomst, dus niet aan de term "nacht".

Volgens [[Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal|Van Dale]] wordt een nacht genoemd naar de voorafgaande dag; "zaterdagnacht" verwijst dan bijvoorbeeld naar de vroege zondagmorgen. Daarentegen komt het omgekeerde in het dagelijkse spraakgebruik ook voor. Deze onduidelijkheid kan men ondervangen door te spreken van "in de nacht van dag x op dag y".

Bij dienstregelingen van het openbaar vervoer moet goed worden gelet op de gehanteerde conventie, "alleen op zaterdag" voor een bus die om 2 uur 's nachts rijdt kan namelijk twee betekenissen hebben. Bussen en treinen kort na middernacht worden in ieder geval vaak in de dienstregeling vermeld als aan het einde van de dag. Voor de geldigheid van plaatsbewijzen hanteren de [[Nederlandse Spoorwegen]] overlappende "dagen" van het tijdstip 0 uur tot het tijdstip 4 uur dat 28 uur later ligt (of 27 dan wel 29 uur later wanneer een overgang tussen winter- en zomertijd tussen beide tijdstippen valt).

In omroepprogrammabladen worden nachtprogramma's vaak vermeld als aan het einde van de dag. Video- en dvd-recorders beginnen (net als andere apparatuur die de datum met de tijd vermeldt zoals klokken, mobiele telefoons en computers) de nieuwe datum en dagaanduiding strikt om middernacht. Op dergelijke apparaten vindt men in afwijking van hoe woordenboek Van Dale het uiteenzet een andere dagaanduiding. Is het bijvoorbeeld twee uur in de nacht van woensdag op donderdag, dan geeft zo'n apparaat aan: "donderdag 6 april, 2.00 uur". Dit betekent in feite dat het twee uur na woensdag 24.00 uur is. Volgens woordenboek Van Dale zou men dit tijdstip dan aan moeten geven als: "woensdagnacht 2 uur".

Volgens het [[jodendom]] begint de nieuwe dag op het moment dat de avond valt. De [[sjabbat]] begint daarom op vrijdagavond bij zonsondergang. Deze interpretatie − afkomstig uit het scheppingsverhaal uit ''Genesis'' waarin de morgen/dag volgt op de avond/nacht in plaats van andersom − is door het christendom slechts in beperkte mate overgenomen. Dit komt onder meer tot uiting in de avond van 24 december, die reeds de "[[Kerstavond]]" wordt genoemd.

== Wettelijke betekenis ==
Het begrip ''nacht'' wordt ook in wettelijke bepalingen vastgelegd, zoals in de Nederlandse [[Wet geluidhinder]], die er de periode tussen 23.00 uur en 7.00 uur mee definieert.

== Maatschappelijke betekenis ==
De nacht was vroeger een tijd waarin niet of weinig werd gewerkt. Met alleen de beschikking over een vuur of een kaars had men 's nachts te weinig licht om productief te kunnen zijn. Door de grote vooruitgang sinds de [[industriële revolutie]] op het gebied van kunstmatig licht is deze situatie drastisch veranderd; het leefpatroon van veel mensen is daardoor gewijzigd waardoor men meestal veel later opblijft dan in vroeger tijden. De [[24-uurseconomie]] is mede hierdoor mogelijk geworden.

== Zinnebeeldige betekenis ==
Van oudsher wordt de nacht geassocieerd met onbekendheid en kwetsbaarheid. De nacht staat in figuurlijke zin dan ook vaak voor iets negatiefs en slechts, of voor de kwetsbaarheid van de [[mens]]. De uitdrukking ''Het is nacht in iemands leven'' betekent dat iemand een moeilijke of sombere periode doormaakt. Ook [[magie|magische]] zaken worden veelal met de nacht geassocieerd. Met name aan het tijdstip van middernacht kent men vaak magische betekenissen toe.

== Culturele en religieuze betekenis ==
Ook in [[religie]]us opzicht kan "nacht" een aparte betekenis hebben. In de [[islam]] bijvoorbeeld mag er tijdens de [[vasten]]maand [[ramadan]] alleen 's nachts worden gegeten (waarbij men de nacht dan opvat als de tijd tussen zonsondergang en zonsopgang). De overlevering wil bovendien dat tijdens de [[Laylat al-Qadr]] (Waardevolle Nacht) de eerste [[soera]] van de [[Koran]] aan de profeet [[Mohammed]] werd geopenbaard.

Het [[christendom]] kent behalve een neutraal gebruik van de term "nacht" − zie bijvoorbeeld de schepping in het [[Hebreeuwse Bijbel|Bijbelboek]] ''[[Genesis (boek)|Genesis]]'' − ook een negatieve opvatting. De "nacht" is hierbij het terrein van het kwaad, de [[zonde (christendom)|zonde]] en de [[duivel]]. [[Jezus (traditioneel-christelijk)|Jezus Christus]] wordt in dat kader opgevat als het 'licht' dat de geestelijke 'duisternis' verjaagt.

== Kunstlicht ==
Op [[satellietfoto]]'s van de aarde is goed te zien dat bepaalde dichtbevolkte delen (bijvoorbeeld [[West-Europa]]) 's nacht baden in het kunstlicht ([[lichtvervuiling]]). Het op grote schaal kunstmatig verlichten van het nachtelijk [[duisternis|duister]] kan leiden tot verstoring van het [[circadiaan ritme|dag-nacht-ritme (circadiaan ritme)]] van [[organisme]]n.

== Zie ook ==
* [[Ochtend]], [[Middag (tijd)|middag]], [[avond]] en [[dag]]
* [[Nachtdier]]
* [[Nachtzichtapparatuur]]
* [[Nacht (politiek)]]
* [[Dag-nachtgrens]]
* [[Dagduur]]
* [[Witte nacht]]
* [[Grijze nacht]]
* [[Donkerste uur]]

{{Woordenboek|nacht#Nederlands}}
{{Commonscat|Night}}
[[Categorie:Tijd]]
[[Categorie:Dagdeel]]


text:
# Mercedes-Benz W211
De Mercedes-Benz W211 is een modelserie van de Mercedes-Benz E-Klasse die van 2002 tot 2009 geproduceerd is. De W211 volgde in 2002 de Mercedes-Benz W210 op en is in 2009 vervangen door de Mercedes-Benz W212.

## Kenmerken
Het design van de W211 is in grote lijnen over genomen van zijn voorganger de W210. Een voorbeeld hiervan zijn de dubbele ronde koplampen die op de W210 geïntroduceerd zijn. De auto is als 4-deurs sedan en als 5-deurs stationwagen (Combi) gemaakt. Daarnaast is er ook nog een 4-deurs coupé op de W211 E-Klasse gebaseerd, de Mercedes-Benz CLS-Klasse. In 2006 kreeg het model een update waarbij er diverse nieuwe motoren en aanpassingen doorgevoerd werden. Ook de elektrische storingen waarmee de Mk I modellen van de W211 te maken hadden en voor imagoschade zorgden werden verholpen.

## Motoren
De basisversie met benzinemotor is de E 200 met een 1,8-liter compressormotor. De topversie is de Mercedes-Benz E 63 AMG met een 6,2-liter V8 met 514 pk. Bij de dieselmotoren is de instapversie de E 200 CDI met een 2,2-liter viercilindermotor. De topversie bij de dieselmotoren is de E 420 CDI met een 4,0-liter V8-motor.
De gegevens van 2002 t/m 2006:
Benzine
| Sedan            | Sedan     | Sedan     | Sedan    | Sedan  | Sedan                                    | Sedan       | Sedan          | Sedan       |
| Type             | Motor     | Motor     | Vermogen | Koppel | Transmissie                              | 0–100 km/u  | Topsnelheid    | Jaartal     |
| Type             | Inhoud    | Cilinders | Vermogen | Koppel | Transmissie                              | 0–100 km/u  | Topsnelheid    | Jaartal     |
| ---------------- | --------- | --------- | -------- | ------ | ---------------------------------------- | ----------- | -------------- | ----------- |
| E 200 Kompressor | 1.796 cm³ | 4-in-lijn | 163 pk   | 240 Nm | handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat | 9,6 / 9,9 s | 230 / 227 km/u | 2002 - 2006 |
| E 240            | 2.597 cm³ | V6        | 177 pk   | 240 Nm | handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat | 9,1 / 9,4 s | 236 / 232 km/u | 2002 - 2005 |
| E 240 4Matic     | 2.597 cm³ | V6        | 177 pk   | 240 Nm | 5-traps automaat                         | 10,6 s      | 233 km/u       | 2004 - 2005 |
| E 280            | 2.996 cm³ | V6        | 231 pk   | 300 Nm | handgeschakelde 6-bak / 7-traps automaat | 7,3 / 7,3 s | 250 / 248 km/u | 2005 - 2006 |
| E 280 4Matic     | 2.996 cm³ | V6        | 231 pk   | 300 Nm | 5-traps automaat                         | 7,8 s       | 244 km/u       | 2005 - 2006 |
| E 320            | 3.199 cm³ | V6        | 224 pk   | 315 Nm | 5-traps automaat                         | 7,7 s       | 243 km/u       | 2002 - 2004 |
| E 320 4Matic     | 3.199 cm³ | V6        | 224 pk   | 315 Nm | 5-traps automaat                         | 7,9 s       | 244 km/u       | 2002 - 2004 |
| E 350            | 3.498 cm³ | V6        | 272 pk   | 350 Nm | 7-traps automaat                         | 6,9 s       | 250 km/u       | 2005 - 2006 |
| E 350 4Matic     | 3.498 cm³ | V6        | 272 pk   | 350 Nm | 7-traps automaat                         | 7,1 s       | 250 km/u       | 2005 - 2006 |
| E 500            | 4.966 cm³ | V8        | 306 pk   | 460 Nm | 5-traps automaat                         | 6,0 s       | 250 km/u       | 2002 - 2004 |
| E 500            | 4.966 cm³ | V8        | 306 pk   | 460 Nm | 7-traps automaat                         | 6,0 s       | 250 km/u       | 2004 - 2006 |
| E 500 4Matic     | 4.966 cm³ | V8        | 306 pk   | 460 Nm | 5-traps automaat                         | 6,3 s       | 250 km/u       | 2004 - 2006 |
| E 55 AMG         | 5.439 cm³ | V8        | 476 pk   | 700 Nm | 5-traps automaat                         | 4,7 s       | 250 km/u       | 2002- 2006  |

| Combi            | Combi     | Combi     | Combi    | Combi  | Combi                                    | Combi         | Combi          | Combi       |
| Type             | Motor     | Motor     | Vermogen | Koppel | Transmissie                              | 0–100 km/u    | Topsnelheid    | Jaartal     |
| Type             | Inhoud    | Cilinders | Vermogen | Koppel | Transmissie                              | 0–100 km/u    | Topsnelheid    | Jaartal     |
| ---------------- | --------- | --------- | -------- | ------ | ---------------------------------------- | ------------- | -------------- | ----------- |
| E 200 Kompressor | 1.796 cm³ | 4-in-lijn | 163 pk   | 240 Nm | handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat | 10,1 / 10,6 s | 220 / 218 km/u | 2003 - 2006 |
| E 240            | 2.597 cm³ | V6        | 177 pk   | 240 Nm | handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat | 9,4 / 10,1 s  | 223 / 220 km/u | 2003 - 2005 |
| E 240 4Matic     | 2.597 cm³ | V6        | 177 pk   | 240 Nm | 5-traps automaat                         | 10,8 s        | 214 km/u       | 2004 - 2005 |
| E 280            | 2.996 cm³ | V6        | 231 pk   | 300 Nm | handgeschakelde 6-bak / 7-traps automaat | 8,1 / 7,9 s   | 246 / 238 km/u | 2005 - 2006 |
| E 280 4Matic     | 2.996 cm³ | V6        | 231 pk   | 300 Nm | 5-traps automaat                         | 8,3 s         | 232 km/u       | 2005 - 2006 |
| E 320            | 3.199 cm³ | V6        | 224 pk   | 315 Nm | 5-traps automaat                         | 8,5 s         | 233 km/u       | 2003 - 2004 |
| E 320 4Matic     | 3.199 cm³ | V6        | 224 pk   | 315 Nm | 5-traps automaat                         | 9,0 s         | 233 km/u       | 2004 - 2004 |
| E 350            | 3.498 cm³ | V6        | 272 pk   | 350 Nm | 7-traps automaat                         | 7,1 s         | 245 km/u       | 2005 - 2006 |
| E 350 4Matic     | 3.498 cm³ | V6        | 272 pk   | 350 Nm | 7-traps automaat                         | 7,4 s         | 245 km/u       | 2005 - 2006 |
| E 500            | 4.966 cm³ | V8        | 306 pk   | 460 Nm | 5-traps automaat                         | 6,5 s         | 250 km/u       | 2004 - 2006 |
| E 500 4Matic     | 4.966 cm³ | V8        | 306 pk   | 460 Nm | 5-traps automaat                         | 6,8 s         | 250 km/u       | 2004 - 2006 |
| E 55 AMG         | 5.439 cm³ | V8        | 476 pk   | 700 Nm | 5-traps automaat                         | 4,7 s         | 250 km/u       | 2004- 2006  |

Aardgas
| Sedan     | Sedan     | Sedan     | Sedan    | Sedan  | Sedan            | Sedan      | Sedan       | Sedan       |
| Type      | Motor     | Motor     | Vermogen | Koppel | Transmissie      | 0–100 km/u | Topsnelheid | Jaartal     |
| Type      | Inhoud    | Cilinders | Vermogen | Koppel | Transmissie      | 0–100 km/u | Topsnelheid | Jaartal     |
| --------- | --------- | --------- | -------- | ------ | ---------------- | ---------- | ----------- | ----------- |
| E 200 NGT | 1.796 cm³ | 4-in-lijn | 163 pk   | 240 Nm | 5-traps automaat | 10,7 s     | 227 km/u    | 2004 - 2006 |

Diesel
| Sedan            | Sedan     | Sedan     | Sedan    | Sedan        | Sedan                                    | Sedan         | Sedan          | Sedan       |
| Type             | Motor     | Motor     | Vermogen | Koppel       | Transmissie                              | 0–100 km/u    | Topsnelheid    | Jaartal     |
| Type             | Inhoud    | Cilinders | Vermogen | Koppel       | Transmissie                              | 0–100 km/u    | Topsnelheid    | Jaartal     |
| ---------------- | --------- | --------- | -------- | ------------ | ---------------------------------------- | ------------- | -------------- | ----------- |
| E 200 CDI        | 2.148 cm³ | 4-in-lijn | 122 pk   | 270 Nm       | handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat | 12,0 / 12,1 s | 203 / 198 km/u | 2003 - 2005 |
| E 200 CDI        | 2.148 cm³ | 4-in-lijn | 122 pk   | 270 Nm       | handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat | 12,1 / 12,1 s | 203 / 201 km/u | 2005 - 2006 |
| E 220 CDI        | 2.148 cm³ | 4-in-lijn | 150 pk   | 340 Nm       | handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat | 10,3 / 10,7 s | 217 / 215 km/u | 2003 - 2005 |
| E 220 CDI        | 2.148 cm³ | 4-in-lijn | 150 pk   | 340 Nm       | handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat | 10,1 / 10,6 s | 216 / 214 km/u | 2005 - 2006 |
| E 270 CDI        | 2.685 cm³ | 5-in-lijn | 177 pk   | 400 Nm       | handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat | 9,0 / 9,3 s   | 233 / 232 km/u | 2002 - 2005 |
| E 280 CDI        | 3.222 cm³ | 6-in-lijn | 177 pk   | 425 Nm       | 5-traps automaat                         | 9,0 s         | 228 km/u       | 2004 - 2005 |
| E 280 CDI        | 2.987 cm³ | V6        | 190 pk   | 400 / 440 Nm | handgeschakelde 6-bak / 7-traps automaat | 8,6 / 7,6 s   | 241 / 238 km/u | 2005 - 2006 |
| E 280 CDI 4Matic | 2.987 cm³ | V6        | 190 pk   | 440 Nm       | 5-traps automaat                         | 8,2 s         | 234 km/u       | 2005 - 2006 |
| E 320 CDI        | 3.226 cm³ | 6-in-lijn | 204 pk   | 500 Nm       | 5-traps automaat                         | 7,7 s         | 243 km/u       | 2003 - 2005 |
| E 320 CDI        | 2.987 cm³ | V6        | 224 pk   | 510 Nm       | 7-traps automaat                         | 6,8 s         | 250 km/u       | 2005 - 2006 |
| E 320 CDI 4Matic | 2.987 cm³ | V6        | 224 pk   | 510 Nm       | 5-traps automaat                         | 7,4 s         | 244 km/u       | 2005 - 2006 |
| E 400 CDI        | 3.996 cm³ | V8        | 260 pk   | 560 Nm       | 5-traps automaat                         | 6,9 s         | 250 km/u       | 2004 - 2005 |
| E 420 CDI        | 3.996 cm³ | V8        | 314 pk   | 730 Nm       | 7-traps automaat                         | 6,1 s         | 250 km/u       | 2005 - 2006 |

| Combi            | Combi     | Combi     | Combi    | Combi        | Combi                                    | Combi         | Combi          | Combi       |
| Type             | Motor     | Motor     | Vermogen | Koppel       | Transmissie                              | 0–100 km/u    | Topsnelheid    | Jaartal     |
| Type             | Inhoud    | Cilinders | Vermogen | Koppel       | Transmissie                              | 0–100 km/u    | Topsnelheid    | Jaartal     |
| ---------------- | --------- | --------- | -------- | ------------ | ---------------------------------------- | ------------- | -------------- | ----------- |
| E 220 CDI        | 2.148 cm³ | 4-in-lijn | 150 pk   | 340 Nm       | handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat | 10,6 / 11,1 s | 208 / 207 km/u | 2003 - 2005 |
| E 220 CDI        | 2.148 cm³ | 4-in-lijn | 150 pk   | 340 Nm       | handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat | 10,6 / 11,1 s | 208 / 207 km/u | 2005 - 2006 |
| E 270 CDI        | 2.685 cm³ | 5-in-lijn | 177 pk   | 400 Nm       | handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat | 9,3 / 9,3 s   | 223 / 220 km/u | 2003 - 2005 |
| E 280 CDI        | 3.222 cm³ | 6-in-lijn | 177 pk   | 425 Nm       | 5-traps automaat                         | 9,3 s         | 220 km/u       | 2004 - 2005 |
| E 280 CDI        | 2.987 cm³ | V6        | 190 pk   | 400 / 440 Nm | handgeschakelde 6-bak / 7-traps automaat | 9,1 / 8,2 s   | 231 / 230 km/u | 2005 - 2006 |
| E 280 CDI 4Matic | 2.987 cm³ | V6        | 190 pk   | 440 Nm       | 5-traps automaat                         | 9,0 s         | 226 km/u       | 2006 - 2006 |
| E 320 CDI        | 3.226 cm³ | 6-in-lijn | 204 pk   | 500 Nm       | 5-traps automaat                         | 8,2 s         | 234 km/u       | 2003 - 2005 |
| E 320 CDI        | 2.987 cm³ | V6        | 224 pk   | 510 Nm       | 7-traps automaat                         | 7,3 s         | 240 km/u       | 2005 - 2006 |
| E 320 CDI 4Matic | 2.987 cm³ | V6        | 224 pk   | 510 Nm       | 5-traps automaat                         | 8,1 s         | 236 km/u       | 2006 - 2006 |

De gegevens van 2006 t/m 2009:
Benzine
| Sedan            | Sedan      | Sedan     | Sedan    | Sedan  | Sedan                                    | Sedan       | Sedan          | Sedan       |
| Type             | Motor      | Motor     | Vermogen | Koppel | Transmissie                              | 0–100 km/u  | Topsnelheid    | Jaartal     |
| Type             | Inhoud     | Cilinders | Vermogen | Koppel | Transmissie                              | 0–100 km/u  | Topsnelheid    | Jaartal     |
| ---------------- | ---------- | --------- | -------- | ------ | ---------------------------------------- | ----------- | -------------- | ----------- |
| E 200 Kompressor | 1.796 cm³  | 4-in-lijn | 184 pk   | 250 Nm | handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat | 9,1 / 9,4 s | 230 / 227 km/u | 2006 - 2009 |
| E 230            | 2.496 cm³  | V6        | 204 pk   | 245 Nm | handgeschakelde 6-bak / 7-traps automaat | 8,9 / 9,1 s | 248 / 240 km/u | 2007 - 2009 |
| E 280            | 2.996 cm³  | V6        | 231 pk   | 300 Nm | handgeschakelde 6-bak / 7-traps automaat | 7,3 / 7,3 s | 250 / 248 km/u | 2006 - 2009 |
| E 280 4Matic     | 2.996 cm³  | V6        | 231 pk   | 300 Nm | 5-traps automaat                         | 7,8 s       | 244 km/u       | 2006 - 2009 |
| E 350            | 3.498 cm³  | V6        | 272 pk   | 350 Nm | 7-traps automaat                         | 6,9 s       | 250 km/u       | 2006 - 2009 |
| E 350 4Matic     | 3.498 cm³  | V6        | 272 pk   | 350 Nm | 5-traps automaat                         | 7,1 s       | 250 km/u       | 2006 - 2009 |
| E 350 CGI        | 3.498 cm³  | V6        | 292 pk   | 365 Nm | 7-traps automaat                         | 6,8 s       | 250 km/u       | 2008 - 2009 |
| E 500            | 5.461 cm³  | V8        | 388 pk   | 530 Nm | 7-traps automaat                         | 5,3 s       | 250 km/u       | 2006 - 2009 |
| E 500 4Matic     | 5.461 cm³  | V8        | 388 pk   | 530 Nm | 5-traps automaat                         | 5,5 s       | 250 km/u       | 2006 - 2009 |
| E 63 AMG         | 6.208 cm.3 | V8        | 514 pk   | 630 Nm | 7-traps automaat                         | 4,5 s       | 250 km/u       | 2006 - 2009 |

| Combi            | Combi      | Combi     | Combi    | Combi  | Combi                                    | Combi       | Combi          | Combi       |
| Type             | Motor      | Motor     | Vermogen | Koppel | Transmissie                              | 0–100 km/u  | Topsnelheid    | Jaartal     |
| Type             | Inhoud     | Cilinders | Vermogen | Koppel | Transmissie                              | 0–100 km/u  | Topsnelheid    | Jaartal     |
| ---------------- | ---------- | --------- | -------- | ------ | ---------------------------------------- | ----------- | -------------- | ----------- |
| E 200 Kompressor | 1.796 cm³  | 4-in-lijn | 184 pk   | 250 Nm | handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat | 9,5 / 9,7 s | 225 / 222 km/u | 2006 - 2009 |
| E 230            | 2.496 cm³  | V6        | 204 pk   | 245 Nm | handgeschakelde 6-bak / 7-traps automaat | 9,9 / 9,9 s | 233 / 228 km/u | 2007 - 2009 |
| E 280            | 2.996 cm³  | V6        | 231 pk   | 300 Nm | handgeschakelde 6-bak / 7-traps automaat | 8,1 / 7,9 s | 246 / 238 km/u | 2006 - 2009 |
| E 280 4Matic     | 2.996 cm³  | V6        | 231 pk   | 300 Nm | 5-traps automaat                         | 8,3 s       | 232 km/u       | 2006 - 2009 |
| E 350            | 3.498 cm³  | V6        | 272 pk   | 350 Nm | 7-traps automaat                         | 7,1 s       | 250* km/u      | 2006 - 2009 |
| E 350 4Matic     | 3.498 cm³  | V6        | 272 pk   | 350 Nm | 5-traps automaat                         | 7,4 s       | 245 km/u       | 2006 - 2009 |
| E 350 CGI        | 3.498 cm³  | V6        | 292 pk   | 365 Nm | 7-traps automaat                         | 7,0 s       | 250 km/u       | 2008 - 2009 |
| E 500            | 5.461 cm³  | V8        | 388 pk   | 530 Nm | 7-traps automaat                         | 5,4 s       | 250 km/u       | 2006 - 2009 |
| E 500 4Matic     | 5.461 cm³  | V8        | 388 pk   | 530 Nm | 5-traps automaat                         | 5,7 s       | 250 km/u       | 2006 - 2009 |
| E 63 AMG         | 6.208 cm.3 | V8        | 514 pk   | 630 Nm | 7-traps automaat                         | 4,6 s       | 250 km/u       | 2006 - 2009 |

Diesel
| Sedan            | Sedan     | Sedan     | Sedan    | Sedan        | Sedan                                    | Sedan       | Sedan          | Sedan       |
| Type             | Motor     | Motor     | Vermogen | Koppel       | Transmissie                              | 0–100 km/u  | Topsnelheid    | Jaartal     |
| Type             | Inhoud    | Cilinders | Vermogen | Koppel       | Transmissie                              | 0–100 km/u  | Topsnelheid    | Jaartal     |
| ---------------- | --------- | --------- | -------- | ------------ | ---------------------------------------- | ----------- | -------------- | ----------- |
| E 200 CDI        | 2.148 cm³ | 4-in-lijn | 136 pk   | 340 Nm       | handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat | 9,9 / 9,9 s | 214 / 211 km/u | 2006 - 2009 |
| E 220 CDI        | 2.148 cm³ | 4-in-lijn | 170 pk   | 400 Nm       | handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat | 8,4 / 8,6 s | 227 / 225 km/u | 2006 - 2009 |
| E 280 CDI        | 2.987 cm³ | V6        | 190 pk   | 400 / 440 Nm | handgeschakelde 6-bak / 7-traps automaat | 8,6 / 7,6 s | 241 / 238 km/u | 2006 - 2009 |
| E 280 CDI 4Matic | 2.987 cm³ | V6        | 190 pk   | 440 Nm       | 5-traps automaat                         | 8,2 s       | 234 km/u       | 2006 - 2009 |
| E 300 Bluetec    | 2.987 cm³ | V6        | 211 pk   | 540 Nm       | 7-traps automaat                         | 7,2 s       | 244 km/u       | 2008 - 2009 |
| E 320 CDI        | 2.987 cm³ | V6        | 224 pk   | 540 Nm       | 7-traps automaat                         | 6,8 s       | 250 km/u       | 2006 - 2009 |
| E 320 CDI 4Matic | 2.987 cm³ | V6        | 224 pk   | 540 Nm       | 5-traps automaat                         | 7,4 s       | 244 km/u       | 2006 - 2009 |
| E 420 CDI        | 3.996 cm³ | V8        | 314 pk   | 730 Nm       | 7-traps automaat                         | 6,1 s       | 250 km/u       | 2006 - 2008 |

| Combi            | Combi     | Combi     | Combi    | Combi        | Combi                                    | Combi         | Combi          | Combi       |
| Type             | Motor     | Motor     | Vermogen | Koppel       | Transmissie                              | 0–100 km/u    | Topsnelheid    | Jaartal     |
| Type             | Inhoud    | Cilinders | Vermogen | Koppel       | Transmissie                              | 0–100 km/u    | Topsnelheid    | Jaartal     |
| ---------------- | --------- | --------- | -------- | ------------ | ---------------------------------------- | ------------- | -------------- | ----------- |
| E 200 CDI        | 2.148 cm³ | 4-in-lijn | 136 pk   | 340 Nm       | handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat | 10,5 / 10,7 s | 202 / 200 km/u | 2006 - 2009 |
| E 220 CDI        | 2.148 cm³ | 4-in-lijn | 170 pk   | 400 Nm       | handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat | 9,1 / 9,1 s   | 218 / 218 km/u | 2006 - 2009 |
| E 280 CDI        | 2.987 cm³ | V6        | 190 pk   | 400 / 440 Nm | handgeschakelde 6-bak / 7-traps automaat | 9,1 / 8,2 s   | 231 / 230 km/u | 2006 - 2009 |
| E 280 CDI 4Matic | 2.987 cm³ | V6        | 190 pk   | 440 Nm       | 5-traps automaat                         | 9,0 s         | 226 km/u       | 2006 - 2009 |
| E 320 CDI        | 2.987 cm³ | V6        | 224 pk   | 540 Nm       | 7-traps automaat                         | 7,3 s         | 240 km/u       | 2006 - 2009 |
| E 320 CDI 4Matic | 2.987 cm³ | V6        | 224 pk   | 540 Nm       | 5-traps automaat                         | 8,1 s         | 236 km/u       | 2006 - 2009 |

wikiname: nlwiki

title: Mercedes-Benz W211

in_language: nl

wikitext:
{{Infobox autotype
| naam = Mercedes-Benz W211
| afbeelding=Mercedes_W211_front_20080127.jpg
| concern=[[DaimlerChrysler]]
| concern-land={{DE}}
| merk= [[Mercedes-Benz]]
| merk-land={{DE}}
| type=E-Klasse W211
| jaren=Mk I: [[2002]] - [[2006]]
Mk II: [[2006]] - [[2009]]
| voorganger=[[Mercedes-Benz W210|W210]]
| opvolger=[[Mercedes-Benz W212|W212]]
| klasse=[[hogere middenklasse (auto)|hogere middenklasse]]
| stijl=[[Sedan (auto)|sedan]]
[[stationwagen]]
| motor=
| pk=
| afmetingen=Sedan: 4,856 × 1,822 × 1,483 m
Combi: 4,888 × 1,822 × 1,506
| wielbasis=2.854
| verwant=[[Mercedes-Benz CLS-Klasse|CLS]], [[Mercedes-Benz CLK-Klasse|CLK]]
| soortgelijk=[[Audi A6]], [[BMW 5-Serie]], [[Volvo V70]], [[Saab 9-5]]
}}
De '''Mercedes-Benz W211''' is een modelserie van de [[Mercedes-Benz E-Klasse]] die van 2002 tot 2009 geproduceerd is. De W211 volgde in 2002 de [[Mercedes-Benz W210]] op en is in 2009 vervangen door de [[Mercedes-Benz W212]].

== Kenmerken ==
Het design van de W211 is in grote lijnen over genomen van zijn voorganger de W210. Een voorbeeld hiervan zijn de dubbele ronde koplampen die op de W210 geïntroduceerd zijn. De auto is als 4-deurs [[Sedan (auto)|sedan]] en als 5-deurs [[stationwagen]] (Combi) gemaakt. Daarnaast is er ook nog een 4-deurs [[Coupé (auto)|coupé]] op de W211 E-Klasse gebaseerd, de [[Mercedes-Benz CLS-Klasse]]. In 2006 kreeg het model een update waarbij er diverse nieuwe motoren en aanpassingen doorgevoerd werden. Ook de elektrische storingen waarmee de Mk I modellen van de W211 te maken hadden en voor imagoschade zorgden werden verholpen.

== Motoren ==
De basisversie met [[benzinemotor]] is de E 200 met een 1,8-liter [[Compressor (gas)|compressormotor]]. De topversie is de [[Mercedes-Benz E 63 AMG]] met een 6,2-liter V8 met 514 pk. Bij de [[dieselmotor]]en is de instapversie de E 200 CDI met een 2,2-liter viercilindermotor. De topversie bij de dieselmotoren is de E 420 CDI met een 4,0-liter V8-motor.

De gegevens van 2002 t/m 2006:

'''Benzine'''
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan="9"|Sedan
|-
!rowspan="2"|Type||colspan="2"|Motor||rowspan="2"|Vermogen||rowspan="2"|Koppel||rowspan="2"|Transmissie||rowspan="2"|0–100 km/u||rowspan="2"|Topsnelheid||rowspan="2"|Jaartal
|-
!Inhoud||Cilinders
|-
|E 200 Kompressor||1.796 cm³|| 4-in-lijn||163 pk||240 Nm||handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat||9,6 / 9,9 s||230 / 227 km/u||2002 - 2006
|-
|E 240||2.597 cm³|| V6||177 pk||240 Nm||handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat||9,1 / 9,4 s||236 / 232 km/u||2002 - 2005
|-
|E 240 4Matic||2.597 cm³|| V6||177 pk||240 Nm||5-traps automaat||10,6 s||233 km/u||2004 - 2005
|-
|E 280||2.996 cm³|| V6||231 pk||300 Nm||handgeschakelde 6-bak / 7-traps automaat||7,3 / 7,3 s||250 / 248 km/u||2005 - 2006
|-
|E 280 4Matic||2.996 cm³|| V6||231 pk||300 Nm||5-traps automaat||7,8 s||244 km/u||2005 - 2006
|-
|E 320||3.199 cm³|| V6||224 pk||315 Nm||5-traps automaat||7,7 s||243 km/u||2002 - 2004
|-
|E 320 4Matic||3.199 cm³|| V6||224 pk||315 Nm||5-traps automaat||7,9 s||244 km/u||2002 - 2004
|-
|E 350||3.498 cm³|| V6||272 pk||350 Nm||7-traps automaat||6,9 s||250 km/u<ref name="beg">Begrensd</ref>||2005 - 2006
|-
|E 350 4Matic||3.498 cm³|| V6||272 pk||350 Nm||7-traps automaat||7,1 s||250 km/u<ref name="beg"/>||2005 - 2006
|-
|E 500||4.966 cm³|| V8||306 pk||460 Nm||5-traps automaat||6,0 s||250 km/u<ref name="beg"/>||2002 - 2004
|-
|E 500||4.966 cm³|| V8||306 pk||460 Nm||7-traps automaat||6,0 s||250 km/u<ref name="beg"/>||2004 - 2006
|-
|E 500 4Matic||4.966 cm³|| V8||306 pk||460 Nm||5-traps automaat||6,3 s||250 km/u<ref name="beg"/>||2004 - 2006
|-
|[[Mercedes-Benz E 55 AMG|E 55 AMG]]||5.439 cm³|| V8||476 pk||700 Nm||5-traps automaat||4,7 s||250 km/u <ref name="beg"/>||2002- 2006
|}

{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan="9"|Combi
|-
!rowspan="2"|Type||colspan="2"|Motor||rowspan="2"|Vermogen||rowspan="2"|Koppel||rowspan="2"|Transmissie||rowspan="2"|0–100 km/u||rowspan="2"|Topsnelheid||rowspan="2"|Jaartal
|-
!Inhoud||Cilinders
|-
|E 200 Kompressor||1.796 cm³|| 4-in-lijn||163 pk||240 Nm||handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat||10,1 / 10,6 s||220 / 218 km/u||2003 - 2006
|-
|E 240||2.597 cm³|| V6||177 pk||240 Nm||handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat||9,4 / 10,1 s||223 / 220 km/u||2003 - 2005
|-
|E 240 4Matic||2.597 cm³|| V6||177 pk||240 Nm||5-traps automaat||10,8 s||214 km/u||2004 - 2005
|-
|E 280||2.996 cm³|| V6||231 pk||300 Nm||handgeschakelde 6-bak / 7-traps automaat||8,1 / 7,9 s||246 / 238 km/u||2005 - 2006
|-
|E 280 4Matic||2.996 cm³|| V6||231 pk||300 Nm||5-traps automaat||8,3 s||232 km/u||2005 - 2006
|-
|E 320||3.199 cm³|| V6||224 pk||315 Nm||5-traps automaat||8,5 s||233 km/u||2003 - 2004
|-
|E 320 4Matic||3.199 cm³|| V6||224 pk||315 Nm||5-traps automaat||9,0 s||233 km/u||2004 - 2004
|-
|E 350||3.498 cm³|| V6||272 pk||350 Nm||7-traps automaat||7,1 s||245 km/u||2005 - 2006
|-
|E 350 4Matic||3.498 cm³|| V6||272 pk||350 Nm||7-traps automaat||7,4 s||245 km/u||2005 - 2006
|-
|E 500||4.966 cm³|| V8||306 pk||460 Nm||5-traps automaat||6,5 s||250 km/u<ref name="beg"/>||2004 - 2006
|-
|E 500 4Matic||4.966 cm³|| V8||306 pk||460 Nm||5-traps automaat||6,8 s||250 km/u<ref name="beg"/>||2004 - 2006
|-
|[[Mercedes-Benz E 55 AMG|E 55 AMG]]||5.439 cm³|| V8||476 pk||700 Nm||5-traps automaat||4,7 s||250 km/u<ref name="beg"/>||2004- 2006
|}

'''Aardgas'''
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan="9"|Sedan
|-
!rowspan="2"|Type||colspan="2"|Motor||rowspan="2"|Vermogen||rowspan="2"|Koppel||rowspan="2"|Transmissie||rowspan="2"|0–100 km/u||rowspan="2"|Topsnelheid||rowspan="2"|Jaartal
|-
!Inhoud||Cilinders
|-
|E 200 NGT||1.796 cm³|| 4-in-lijn||163 pk||240 Nm||5-traps automaat||10,7 s||227 km/u||2004 - 2006
|-
|}

'''Diesel'''
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan="9"|Sedan
|-
!rowspan="2"|Type||colspan="2"|Motor||rowspan="2"|Vermogen||rowspan="2"|Koppel||rowspan="2"|Transmissie||rowspan="2"|0–100 km/u||rowspan="2"|Topsnelheid||rowspan="2"|Jaartal
|-
!Inhoud||Cilinders
|-
|E 200 CDI||2.148 cm³|| 4-in-lijn||122 pk||270 Nm||handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat||12,0 / 12,1 s||203 / 198 km/u||2003 - 2005
|-
|E 200 CDI<ref name="Roetfilter">Met roetfilter</ref>||2.148 cm³||4-in-lijn||122 pk||270 Nm||handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat||12,1 / 12,1 s||203 / 201 km/u||2005 - 2006
|-
|E 220 CDI||2.148 cm³||4-in-lijn||150 pk||340 Nm||handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat||10,3 / 10,7 s||217 / 215 km/u||2003 - 2005
|-
|E 220 CDI<ref name="Roetfilter"/>||2.148 cm³||4-in-lijn||150 pk||340 Nm||handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat||10,1 / 10,6 s||216 / 214 km/u||2005 - 2006
|-
|E 270 CDI||2.685 cm³ ||5-in-lijn||177 pk||400 Nm||handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat||9,0 / 9,3 s||233 / 232 km/u||2002 - 2005
|-
|E 280 CDI||3.222 cm³ ||6-in-lijn||177 pk||425 Nm||5-traps automaat||9,0 s||228 km/u||2004 - 2005
|-
|E 280 CDI<ref name="Roetfilter"/>||2.987 cm³ ||V6||190 pk||400 / 440 Nm||handgeschakelde 6-bak / 7-traps automaat||8,6 / 7,6 s||241 / 238 km/u||2005 - 2006
|-
|E 280 CDI 4Matic<ref name="Roetfilter"/>||2.987 cm³ ||V6||190 pk||440 Nm||5-traps automaat||8,2 s||234 km/u||2005 - 2006
|-
|E 320 CDI||3.226 cm³|| 6-in-lijn||204 pk||500 Nm||5-traps automaat||7,7 s||243 km/u||2003 - 2005
|-
|E 320 CDI<ref name="Roetfilter"/>||2.987 cm³|| V6||224 pk||510 Nm||7-traps automaat||6,8 s||250 km/u<ref name="beg"/>||2005 - 2006
|-
|E 320 CDI 4Matic<ref name="Roetfilter"/>||2.987 cm³|| V6||224 pk||510 Nm||5-traps automaat||7,4 s||244 km/u||2005 - 2006
|-
|E 400 CDI||3.996 cm³|| V8||260 pk||560 Nm||5-traps automaat||6,9 s||250 km/u<ref name="beg"/>||2004 - 2005
|-
|E 420 CDI<ref name="Roetfilter"/>||3.996 cm³|| V8||314 pk||730 Nm||7-traps automaat||6,1 s||250 km/u<ref name="beg"/>||2005 - 2006
|}

{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan="9"|Combi
|-
!rowspan="2"|Type||colspan="2"|Motor||rowspan="2"|Vermogen||rowspan="2"|Koppel||rowspan="2"|Transmissie||rowspan="2"|0–100 km/u||rowspan="2"|Topsnelheid||rowspan="2"|Jaartal
|-
!Inhoud||Cilinders
|-
|E 220 CDI||2.148 cm³||4-in-lijn||150 pk||340 Nm||handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat||10,6 / 11,1 s||208 / 207 km/u||2003 - 2005
|-
|E 220 CDI<ref name="Roetfilter"/>||2.148 cm³||4-in-lijn||150 pk||340 Nm||handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat||10,6 / 11,1 s||208 / 207 km/u||2005 - 2006
|-
|E 270 CDI||2.685 cm³ ||5-in-lijn||177 pk||400 Nm||handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat||9,3 / 9,3 s||223 / 220 km/u||2003 - 2005
|-
|E 280 CDI||3.222 cm³ ||6-in-lijn||177 pk||425 Nm||5-traps automaat||9,3 s||220 km/u||2004 - 2005
|-
|E 280 CDI<ref name="Roetfilter"/>||2.987 cm³ ||V6||190 pk||400 / 440 Nm||handgeschakelde 6-bak / 7-traps automaat||9,1 / 8,2 s||231 / 230 km/u||2005 - 2006
|-
|E 280 CDI 4Matic<ref name="Roetfilter"/>||2.987 cm³ ||V6||190 pk||440 Nm||5-traps automaat||9,0 s||226 km/u||2006 - 2006
|-
|E 320 CDI||3.226 cm³|| 6-in-lijn||204 pk||500 Nm||5-traps automaat||8,2 s||234 km/u||2003 - 2005
|-
|E 320 CDI<ref name="Roetfilter"/>||2.987 cm³|| V6||224 pk||510 Nm||7-traps automaat||7,3 s||240 km/u||2005 - 2006
|-
|E 320 CDI 4Matic<ref name="Roetfilter"/>||2.987 cm³|| V6||224 pk||510 Nm||5-traps automaat||8,1 s||236 km/u||2006 - 2006
|-
|}

De gegevens van 2006 t/m 2009:

'''Benzine'''
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan="9"|Sedan
|-
!rowspan="2"|Type||colspan="2"|Motor||rowspan="2"|Vermogen||rowspan="2"|Koppel||rowspan="2"|Transmissie||rowspan="2"|0–100 km/u||rowspan="2"|Topsnelheid||rowspan="2"|Jaartal
|-
!Inhoud||Cilinders
|-
|E 200 Kompressor||1.796 cm³ ||4-in-lijn||184 pk||250 Nm||handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat||9,1 / 9,4 s||230 / 227 km/u||2006 - 2009
|-
|E 230||2.496 cm³ ||V6||204 pk||245 Nm||handgeschakelde 6-bak / 7-traps automaat||8,9 / 9,1 s||248 / 240 km/u||2007 - 2009
|-
|E 280||2.996 cm³|| V6||231 pk||300 Nm||handgeschakelde 6-bak / 7-traps automaat||7,3 / 7,3 s||250 / 248 km/u||2006 - 2009
|-
|E 280 4Matic||2.996 cm³|| V6||231 pk||300 Nm||5-traps automaat||7,8 s||244 km/u||2006 - 2009
|-
|E 350||3.498 cm³|| V6||272 pk||350 Nm||7-traps automaat||6,9 s||250 km/u<ref name="beg"/>||2006 - 2009
|-
|E 350 4Matic||3.498 cm³|| V6||272 pk||350 Nm||5-traps automaat||7,1 s||250 km/u<ref name="beg"/>||2006 - 2009
|-
|E 350 [[Injectiemotor|CGI]]||3.498 cm³||V6||292 pk||365 Nm||7-traps automaat||6,8 s||250 km/u<ref name="beg"/>||2008 - 2009
|-
|E 500||5.461 cm³|| V8||388 pk||530 Nm||7-traps automaat||5,3 s||250 km/u<ref name="beg"/>||2006 - 2009
|-
|E 500 4Matic||5.461 cm³|| V8||388 pk||530 Nm||5-traps automaat||5,5 s||250 km/u<ref name="beg"/>||2006 - 2009
|-
|[[Mercedes-Benz E 63 AMG|E 63 AMG]]||6.208 cm.3 ||V8||514 pk||630 Nm||7-traps automaat||4,5 s||250 km/u<ref name="beg"/>||2006 - 2009
|-
|}

{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan="9"|Combi
|-
!rowspan="2"|Type||colspan="2"|Motor||rowspan="2"|Vermogen||rowspan="2"|Koppel||rowspan="2"|Transmissie||rowspan="2"|0–100 km/u||rowspan="2"|Topsnelheid||rowspan="2"|Jaartal
|-
!Inhoud||Cilinders
|-
|E 200 Kompressor||1.796 cm³ ||4-in-lijn||184 pk||250 Nm||handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat||9,5 / 9,7 s||225 / 222 km/u||2006 - 2009
|-
|E 230||2.496 cm³ ||V6||204 pk||245 Nm||handgeschakelde 6-bak / 7-traps automaat||9,9 / 9,9 s||233 / 228 km/u||2007 - 2009
|-
|E 280||2.996 cm³|| V6||231 pk||300 Nm||handgeschakelde 6-bak / 7-traps automaat||8,1 / 7,9 s||246 / 238 km/u||2006 - 2009
|-
|E 280 4Matic||2.996 cm³|| V6||231 pk||300 Nm||5-traps automaat||8,3 s||232 km/u||2006 - 2009
|-
|E 350||3.498 cm³|| V6||272 pk||350 Nm||7-traps automaat||7,1 s||250* km/u||2006 - 2009
|-
|E 350 4Matic||3.498 cm³|| V6||272 pk||350 Nm||5-traps automaat||7,4 s||245 km/u||2006 - 2009
|-
|E 350 [[Injectiemotor|CGI]]||3.498 cm³|| V6||292 pk||365 Nm||7-traps automaat||7,0 s||250 km/u<ref name="beg"/>||2008 - 2009
|-
|E 500||5.461 cm³|| V8||388 pk||530 Nm||7-traps automaat||5,4 s||250 km/u<ref name="beg"/>||2006 - 2009
|-
|E 500 4Matic||5.461 cm³|| V8||388 pk||530 Nm||5-traps automaat||5,7 s||250 km/u<ref name="beg"/>||2006 - 2009
|-
|[[Mercedes-Benz E 63 AMG|E 63 AMG]]||6.208 cm.3 ||V8||514 pk||630 Nm||7-traps automaat||4,6 s||250 km/u<ref name="beg"/>||2006 - 2009
|-
|}

'''Diesel'''
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan="9"|Sedan
|-
!rowspan="2"|Type||colspan="2"|Motor||rowspan="2"|Vermogen||rowspan="2"|Koppel||rowspan="2"|Transmissie||rowspan="2"|0–100 km/u||rowspan="2"|Topsnelheid||rowspan="2"|Jaartal
|-
!Inhoud||Cilinders
|-
|E 200 CDI||2.148 cm³ ||4-in-lijn||136 pk||340 Nm||handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat||9,9 / 9,9 s||214 / 211 km/u||2006 - 2009
|-
|E 220 CDI||2.148 cm³ ||4-in-lijn||170 pk||400 Nm||handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat||8,4 / 8,6 s||227 / 225 km/u||2006 - 2009
|-
|E 280 CDI||2.987 cm³|| V6||190 pk||400 / 440 Nm||handgeschakelde 6-bak / 7-traps automaat||8,6 / 7,6 s||241 / 238 km/u||2006 - 2009
|-
|E 280 CDI 4Matic||2.987 cm³|| V6||190 pk||440 Nm||5-traps automaat||8,2 s||234 km/u||2006 - 2009
|-
|E 300 Bluetec||2.987 cm³||V6||211 pk||540 Nm||7-traps automaat||7,2 s||244 km/u||2008 - 2009
|-
|E 320 CDI||2.987 cm³||V6||224 pk||540 Nm||7-traps automaat||6,8 s||250 km/u<ref name="beg"/>||2006 - 2009
|-
|E 320 CDI 4Matic||2.987 cm³||V6||224 pk||540 Nm||5-traps automaat||7,4 s||244 km/u||2006 - 2009
|-
|E 420 CDI||3.996 cm³ ||V8||314 pk||730 Nm||7-traps automaat||6,1 s||250 km/u<ref name="beg"/>||2006 - 2008
|}

{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan="9"|Combi
|-
!rowspan="2"|Type||colspan="2"|Motor||rowspan="2"|Vermogen||rowspan="2"|Koppel||rowspan="2"|Transmissie||rowspan="2"|0–100 km/u||rowspan="2"|Topsnelheid||rowspan="2"|Jaartal
|-
!Inhoud||Cilinders
|-
|E 200 CDI||2.148 cm³ ||4-in-lijn||136 pk||340 Nm||handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat||10,5 / 10,7 s||202 / 200 km/u||2006 - 2009
|-
|E 220 CDI||2.148 cm³ ||4-in-lijn||170 pk||400 Nm||handgeschakelde 6-bak / 5-traps automaat||9,1 / 9,1 s||218 / 218 km/u||2006 - 2009
|-
|E 280 CDI||2.987 cm³|| V6||190 pk||400 / 440 Nm||handgeschakelde 6-bak / 7-traps automaat||9,1 / 8,2 s||231 / 230 km/u||2006 - 2009
|-
|E 280 CDI 4Matic||2.987 cm³|| V6||190 pk||440 Nm||5-traps automaat||9,0 s||226 km/u||2006 - 2009
|-
|E 320 CDI||2.987 cm³||V6||224 pk||540 Nm||7-traps automaat||7,3 s||240 km/u||2006 - 2009
|-
|E 320 CDI 4Matic||2.987 cm³||V6||224 pk||540 Nm||5-traps automaat||8,1 s||236 km/u||2006 - 2009
|}

== Referenties ==
{{References}}

{{Navigatie modellen Mercedes-Benz personenauto's}}
{{Commonscat|Mercedes-Benz W211}}

[[Categorie:Mercedes-Benz E-Klasse|W211]]

title: Mercedes-Benz W211

Bedrijf: DaimlerChrysler · Duitsland

Merk: Mercedes-Benz · Duitsland

Type: E-Klasse W211

Klasse: hogere middenklasse

Koetswerkstijl: sedan · stationwagen

Verwant: CLS, CLK

Soortgelijk: Audi A6, BMW 5-Serie, Volvo V70, Saab 9-5

Portaal: Auto


text:
# Lijst van Griekse gerechten
Dit is een lijst van Griekse gerechten.
- Avgolémono
- Choriatiki
- Dolmádes
- Galaktoboureko
- Gyros
- Keftés
- Moussaka
- Pastitsio
- Spanakópita
- Stifado
- Souvlaki
- Skordalia
- Taramosalata
- Tzatziki
- Yémista órfana

title: Lijst van Griekse gerechten

wikitext:
{{Zijbalk kookkunst}}
Dit is een '''lijst van [[Griekenland|Griekse]] [[kookkunst|gerechten]]'''.
* [[Avgolemono|Avgolémono]]
* [[Griekse salade|Choriatiki]]
* [[Dolmádes]]
* [[Galaktoboureko]]
* [[Gyros]]
* [[Kofta|Keftés]]
* [[Moussaka]]
* [[Pastitsio]]
* [[Spanakopita|Spanakópita]]
* [[Stifado]]
* [[Souvlaki]]
* [[Skordalia]]
* [[Taramosalata]]
* [[Tzatziki]]
* [[Yémista órfana]]
==Zie ook==
*[[Griekse keuken]]
*[[Voeding in Hellas|De Oud-Griekse keuken]]
*[[Taverna_(eetgelegenheid)#Griekse_taverna|Griekse taverna]]

[[Categorie:Griekse keuken| ]]
[[Categorie:Lijsten van voedsel|Griekse gerechten]]
[[Categorie:Lijsten van Griekenland|Gerechten]]


text:
# Parmaschema medium
Parmaschema medium is een keversoort uit de familie Discolomatidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1940 door John.

title: Parmaschema medium

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Parmaschema medium''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Discolomatidae]]
| geslacht = ''[[Parmaschema]]''
| w-naam = ''Parmaschema medium''
| auteur = John
| datum = 1940
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Parmaschema medium''''' is een [[kevers|keversoort]] uit de familie [[Discolomatidae]]. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1940 door John.<ref>{{Brontabel|2010-Hallan}}</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|10}}
[[Categorie:Discolomatidae]]

title: Parmaschema medium

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Discolomatidae

Geslacht: Parmaschema

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Rolpissebedden
Rolpissebedden (Armadillidiidae) vormen een familie binnen de orde pissebedden (Isopoda). In tegenstelling tot leden van andere families van pissebedden, kunnen leden van deze familie zich tot een bal oprollen, een vaardigheid die ze delen met de uiterlijk vergelijkbare maar niet-verwante miljoenpoten en andere dieren. De bekendste soort in de familie is Armadillidium vulgare, die inheems is in Europa, van waaruit ze werden geïntroduceerd in Amerika.

## Kenmerken
De bovenzijde van deze dieren is sterk gewelfd en het achterlijf is afgerond. Ze hebben longachtige organen (pseudotrachaea) aan de achterlijfspoten. De jongen hebben een pootpaar minder dan de volwassen dieren.

## Leefwijze en ecologie
Rolpissebedden in de familie Armadillidiidae zijn in staat om hun lichaam te vormen tot een bal, in een proces dat bekend staat als conglobatie. Dit gedrag wordt gedeeld met miljoenpoten (oprollers worden vaak verward met rolpissebedden), gordeldieren en koekoekswespen. Het kan worden veroorzaakt door stimuli zoals trillingen of druk, en is een belangrijke verdediging tegen predatie en het kan de uitdroging van de ademhalingsorganen verminderen.
Het dieet van rolpissebedden bestaat grotendeels uit rottend en/of ontbonden plantaardig materiaal zoals bladeren en in mindere mate houtvezels. Ze eten ook levende planten, vooral in natte omstandigheden, waarbij ze soms bladeren, stengels, scheuten, wortels, knollen en fruit consumeren. Rolpissebedden kunnen een ernstige plaag zijn in bepaalde landbouwsystemen, vooral in gebieden die gevoelig zijn voor zware regenval en overstromingen. Ze kunnen zich voeden met tal van gewassen, waaronder maïs, bonen, pompoen, erwten, meloen, snijbiet, biet, komkommer, aardappel, spinazie, sla en aardbei, met potentieel voor aanzienlijk opbrengstverlies bij met name aardbeien. Van sommige soorten rolpissebedden is bekend dat ze rottend dierlijk vlees of uitwerpselen eten. Ze kunnen ook slangenhuid en dode insecten eten.
Rolpissebedden dragen bij aan hun ecosysteem als afbraakorganismen. Ze zijn in staat om zware metalen zoals koper, zink, lood en cadmium op te nemen en deze te kristalliseren tot bolvormige afzettingen in de middendarm. Op deze manier verwijderen ze tijdelijk veel van de giftige metaalionen uit de bodem, hoewel de giftige metalen bij het afsterven weer in de bodem worden teruggebracht. Ze vormen ook een voedselbron voor vogels, kikkers, spinnen, wespen en duizendpoten.

## In Nederland waargenomen soorten
- Genus: Armadillidium
  - Strandoproller (Armadillidium album)
  - Neusoproller (Armadillidium nasatum)
  - Bosoproller (Armadillidium opacum)
  - Kleuroproller (Armadillidium pictum)
  - Prachtoproller (Armadillidium pulchellum)
  - Gewone oprolpissebed (Armadillidium vulgare)
- Genus: Eluma
  - Paarse oproller (Eluma caelatum)

## Classificatie
De familie Armadillidiidae onderscheidt zich van andere families van pissebedden doordat het flagellum van de antennes uit twee segmenten bestaat, door de vorm van de uropoden, en door het vermogen om in een bal te rollen.
Binnen de familie Armadillidiidae worden momenteel 15 geslachten erkend:
- Alloschizidium Verhoeff, 1919 (13 soorten)
- Armadillidium Brandt, 1831 (189 soorten)
- Ballodillium Vandel, 1961 (monotypisch)
- Cristarmadillidium Arcangeli, 1936 (4 soorten)
- Cyphodillidium Verhoeff, 1939 (monotypisch)
- Echinarmadillidium Verhoeff, 1901 (3 soorten)
- Eleoniscus Racovitza, 1907 (monotypisch)
- Eluma Budde-Lund, 1885 (3 soorten)
- Paraschizidium Verhoeff, 1919 (5 soorten)
- Paxodillidium Schmalfuss, 1985 (monotypisch)
- Platanosphaera Strouhal, 1956 (6 soorten)
- Schizidium Verhoeff, 1901 (26 soorten)
- Trichodillidium Schmalfuss, 1989 (3 soorten)
- Troglarmadillidium Verhoeff, 1900 (8 soorten)
- Trogleluma Vandel, 1946 (2 soorten)
- Typhlarmadillidium Verhoeff, 1900 (4 soorten)

title: Rolpissebedden

wikitext:
{{Taxobox
| afbeelding=Giving me a trilobite stare (752924951).jpg
| afbeeldingtekst=
| rijk=[[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam=[[Geleedpotigen|Arthropoda]] (Geleedpotigen)
| onderstam=[[Kreeftachtigen|Crustacea]] (Kreeftachtigen)
| klasse=[[Malacostraca]]
| orde=[[Pissebedden|Isopoda]] (Pissebedden)
| taxon=[[Familie (biologie)|Familie]]
| w-naam=Armadillidiidae
| auteur=[[Johann Friedrich von Brandt|Brandt]]
| datum=1833
}}
'''Rolpissebedden''' (Armadillidiidae) vormen een [[familie (biologie)|familie]] binnen de [[Orde (biologie)|orde]] [[pissebedden]] (Isopoda). In tegenstelling tot leden van andere families van pissebedden, kunnen leden van deze familie zich tot een bal oprollen, een vaardigheid die ze delen met de uiterlijk vergelijkbare maar niet-verwante miljoenpoten en andere dieren. De bekendste soort in de familie is ''Armadillidium vulgare'', die inheems is in [[Europa (werelddeel)|Europa]], van waaruit ze werden geïntroduceerd in Amerika.

==Kenmerken==
De bovenzijde van deze dieren is sterk gewelfd en het achterlijf is afgerond. Ze hebben longachtige organen (pseudotrachaea) aan de achterlijfspoten. De jongen hebben een pootpaar minder dan de volwassen dieren.

==Leefwijze en ecologie==
Rolpissebedden in de familie Armadillidiidae zijn in staat om hun lichaam te vormen tot een bal, in een proces dat bekend staat als conglobatie. Dit gedrag wordt gedeeld met miljoenpoten ([[oprollers]] worden vaak verward met rolpissebedden), gordeldieren en koekoekswespen. Het kan worden veroorzaakt door stimuli zoals trillingen of druk, en is een belangrijke verdediging tegen predatie en het kan de uitdroging van de ademhalingsorganen verminderen.

Het dieet van rolpissebedden bestaat grotendeels uit rottend en/of ontbonden plantaardig materiaal zoals bladeren en in mindere mate houtvezels. Ze eten ook levende planten, vooral in natte omstandigheden, waarbij ze soms bladeren, stengels, scheuten, wortels, knollen en fruit consumeren. Rolpissebedden kunnen een ernstige plaag zijn in bepaalde landbouwsystemen, vooral in gebieden die gevoelig zijn voor zware regenval en overstromingen. Ze kunnen zich voeden met tal van gewassen, waaronder maïs, bonen, pompoen, erwten, meloen, snijbiet, biet, komkommer, aardappel, spinazie, sla en aardbei, met potentieel voor aanzienlijk opbrengstverlies bij met name aardbeien. Van sommige soorten rolpissebedden is bekend dat ze rottend dierlijk vlees of uitwerpselen eten. Ze kunnen ook slangenhuid en dode insecten eten.

Rolpissebedden dragen bij aan hun ecosysteem als [[Biologische afbraak|afbraakorganismen]]. Ze zijn in staat om zware metalen zoals [[Koper (element)|koper]], [[Zink (element)|zink]], [[Lood (element)|lood]] en [[cadmium]] op te nemen en deze te kristalliseren tot bolvormige afzettingen in de middendarm. Op deze manier verwijderen ze tijdelijk veel van de giftige metaalionen uit de bodem, hoewel de giftige metalen bij het afsterven weer in de bodem worden teruggebracht. Ze vormen ook een voedselbron voor vogels, kikkers, spinnen, wespen en duizendpoten.

==In Nederland waargenomen soorten==
* Genus: ''[[Armadillidium]]''
** [[Strandoproller]] (''Armadillidium album'')
** [[Neusoproller]] (''Armadillidium nasatum'')
** [[Bosoproller]] (''Armadillidium opacum'')
** [[Kleuroproller]] (''Armadillidium pictum'')
** [[Prachtoproller]] (''Armadillidium pulchellum'')
** [[Gewone oprolpissebed]] (''Armadillidium vulgare'')
* Genus: ''[[Eluma]]''
** [[Paarse oproller]] (''Eluma caelatum'')

== Classificatie ==
De familie Armadillidiidae onderscheidt zich van andere families van pissebedden doordat het [[Flagellum (geleedpotigen)|flagellum]] van de antennes uit twee segmenten bestaat, door de vorm van de [[Uropode|uropoden]], en door het vermogen om in een bal te rollen.

Binnen de familie Armadillidiidae worden momenteel 15 geslachten erkend:
* ''Alloschizidium'' Verhoeff, 1919 (13 soorten)
* ''Armadillidium'' Brandt, 1831 (189 soorten)
* ''Ballodillium'' Vandel, 1961 (monotypisch)
* ''Cristarmadillidium'' Arcangeli, 1936 (4 soorten)
* ''Cyphodillidium'' Verhoeff, 1939 (monotypisch)
* ''Echinarmadillidium'' Verhoeff, 1901 (3 soorten)
* ''Eleoniscus'' Racovitza, 1907 (monotypisch)
* ''Eluma'' Budde-Lund, 1885 (3 soorten)
* ''Paraschizidium'' Verhoeff, 1919 (5 soorten)
* ''Paxodillidium'' Schmalfuss, 1985 (monotypisch)
* ''Platanosphaera'' Strouhal, 1956 (6 soorten)
* ''Schizidium'' Verhoeff, 1901 (26 soorten)
* ''Trichodillidium'' Schmalfuss, 1989 (3 soorten)
* ''Troglarmadillidium'' Verhoeff, 1900 (8 soorten)
* ''Trogleluma'' Vandel, 1946 (2 soorten)
* ''Typhlarmadillidium'' Verhoeff, 1900 (4 soorten)

==Externe links==
* [https://waarneming.nl/taxa/13803/ Overzicht Armadillidiidae op waarneming.nl]

{{Appendix|2=
{{References}}
* {{aut|David Burnie}} (2001) - ''Animals'', Dorling Kindersley Limited, London. {{ISBN|90-18-01564-4}} (naar het Nederlands vertaald door Jaap Bouwman en Henk J. Nieuwenkamp).
}}

[[Categorie:Rolpissebedden| ]]

title: Rolpissebedden

Onderstam: Crustacea (Kreeftachtigen)

Klasse: Malacostraca

Orde: Isopoda (Pissebedden)

title: Familie

Portaal: Biologie


text:
# Leptosarcus porrectus
Leptosarcus porrectus is een keversoort uit de familie loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1892 door Péringuey.

title: Leptosarcus porrectus

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Leptosarcus porrectus''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Loopkevers|Carabidae]] (Loopkevers)
| geslacht = ''[[Leptosarcus]]''
| w-naam = ''Leptosarcus porrectus''
| auteur = [[Louis Albert Péringuey|Péringuey]]
| datum = 1892
| haakjes = ja
| species =
| commons =
}}
'''''Leptosarcus porrectus''''' is een [[kevers|keversoort]] uit de familie [[loopkevers]] (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1892 door Péringuey.<ref>{{Brontabel|2010-Hallan}}</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|09}}

[[Categorie:Loopkevers]]

title: Leptosarcus porrectus

Familie: Carabidae (Loopkevers)

Geslacht: Leptosarcus

title: Soort


text:
# Bassus inopinatae
Bassus inopinatae is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de schildwespen (Braconidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Tobias in 1976.

title: Bassus inopinatae

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Bassus inopinatae''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie= [[Schildwespen|Braconidae]] (Schildwespen)
| geslacht = ''[[Bassus]]''
| w-naam = ''Bassus inopinatae''
| auteur = Tobias
| datum = 1976
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Bassus inopinatae''''' is een [[insecten|insect]] dat behoort tot de orde [[vliesvleugeligen]] (Hymenoptera) en de familie van de [[Schildwespen|schildwespen (Braconidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Tobias in 1976.

{{Beginnetje|biologie|2012|09|08}}

[[Categorie:Bassus|inopinatae]]

title: Bassus inopinatae

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Braconidae (Schildwespen)

Geslacht: Bassus

title: Soort


text:
# Anoplodera corvina
Anoplodera corvina is een keversoort uit de familie van de boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1993 door Holzschuh.

title: Anoplodera corvina

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Anoplodera corvina''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Boktorren|Cerambycidae]] (Boktorren)
| onderfamilie = [[Lepturinae]]
| geslacht = ''[[Anoplodera]]''
| w-naam = ''Anoplodera corvina''
| auteur = [[Carolus Holzschuh|Holzschuh]]
| datum = 1993
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Anoplodera corvina''''' is een [[kevers]]oort uit de familie van de [[Boktorren|boktorren (Cerambycidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1993 door Holzschuh.<ref>{{Brontabel|9999-Cerambycidae}} (bezocht 30 januari 2014)</ref>

{{Appendix}}
{{Beginnetje|biologie|2014|02|16}}

[[Categorie:Anoplodera|corvina]]

title: Anoplodera corvina

Familie: Cerambycidae (Boktorren)

Onderfamilie: Lepturinae

Geslacht: Anoplodera

title: Soort


text:
# Pyroneura aurantiaca
Pyroneura aurantiaca is een vlinder uit de familie van de dikkopjes (Hesperiidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1897 door Elwes & Edwards.

title: Pyroneura aurantiaca

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Pyroneura aurantiaca''
| afbeelding =
| familie = [[Dikkopjes|Hesperiidae]] (Dikkopjes)
| onderfamilie = [[Hesperiinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Pyroneura]]''
| w-naam = ''Pyroneura aurantiaca''
| auteur = Elwes & Edwards
| datum = 1897
| haakjes = ja
}}
'''''Pyroneura aurantiaca''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Dikkopjes|dikkopjes (Hesperiidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1897 door Elwes & Edwards.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|02}}

[[Categorie:Hesperiinae]]

title: Pyroneura aurantiaca

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Hesperiidae (Dikkopjes)

Onderfamilie: Hesperiinae

Geslacht: Pyroneura

title: Soort


text:
# Hallo Bandoeng
Hallo Bandoeng is een Nederlands lied gecomponeerd door Willy Derby. De tekst is geschreven door Enrico Paoli, artiestennaam van de Nederlandse volkszanger Henk Paauwe. Het lied werd in 1929 uitgebracht en er werden meer dan 50.000 kopieën van verkocht, destijds een astronomisch aantal. Het was een van Derby's liederen die permanent onderdeel van de Nederlandse cultuur werden. De zin "Hallo Bandoeng" was destijds welbekend als de openingszin gebruikt door Radio Kootwijk bij het tot stand brengen van een verbinding met Bandoeng, een van de belangrijke steden in het toenmalig Nederlands-Indië. Het lied is onder meer door Wieteke van Dort en The Amazing Stroopwafels gecoverd.

## Tekst
't Kleine moedertje stond bevend

Op het telegraafkantoor

Vriendelijk sprak de ambtenaar: "Juffrouw

Aanstonds geeft Bandoeng gehoor"

Trillend op haar stramme benen

Greep zij naar de microfoon

En toen hoorde zij, o wonder

Zacht de stem van haren zoon
refrein:

Hallo, Bandoeng

"Ja moeder, hier ben ik"

"Dag lieve jongen," zegt zij, met een snik

Hallo, hallo "Hoe gaat het ouwe vrouw"

Dan zegt ze alleen "Ik verlang zo erg naar jou"
"Lieve jongen," zegt ze teder

"Ik heb maanden lang gespaard

't Was me, om jou te kunnen spreken

M'n allerlaatste gulden waard"

En ontroerd zegt hij dan: "Moeder

Nog vier jaar, dan is het om

Oudjelief, wat zal 'k je pakken

Als ik weer in Holland kom"
refrein
"Jongenlief," vraagt ze, "hoe gaat het

Met je kleine, bruine vrouw"

"Best hoor," zegt hij, en wij spreken

Elke dag hier over jou

En m'n kleuters zeggen ’s avonds

Voor 't gaan slapen 'n gebed

Voor hun onbekende opoe

Met 'n kus op jouw portret
refrein
"Wacht eens, moeder," zegt hij lachend

"'k Bracht mijn jongste zoontje mee"

Even later hoort ze duidelijk

"Opoelief, tabe, tabe"

Maar dan wordt het haar te machtig

Zachtjes fluistert ze: "O Heer

Dank, dat 'k dat heb mogen horen"

En dan valt ze wenend neer
Hallo! Bandoeng

"Ja moeder, hier ben ik"

Zij antwoordt niet, hij hoort alleen 'n snik

"Hallo, hallo" klinkt over verre zee

Zij is niet meer

En het kindje roept: "tabe"...

title: Hallo Bandoeng

wikitext:
'''''Hallo Bandoeng''''' is een [[Nederlands]] [[lied]] gecomponeerd door [[Willy Derby]]. De tekst is geschreven door Enrico Paoli,<ref>{{Citeer web |url=https://geheugen.delpher.nl/nl/geheugen/view?coll=ngvn&identifier=KBMI01%3A50622 |title= Geheugen van Nederland, Hallo Bandoeng}}</ref> artiestennaam van de Nederlandse volkszanger [[Henk Paauwe]]. Het lied werd in 1929 uitgebracht<ref>https://bertvanzantwijk.com/2022/07/04/hallo-bandoeng/</ref> en er werden meer dan 50.000 kopieën van verkocht, destijds een astronomisch aantal.<ref>{{Citeer web |title=Geschiedenis van Levenslied |url=https://www.muziekencyclopedie.nl/action/genre/levenslied |website=Muziekencyclopedie |publisher=Beeld en Geluid |accessdate=2016-07-18 |location=Hilversum, The Netherlands |editor1-first=Gijs |editor1-last=Kimenai |editor2-first=Ruurd |editor2-last=Blom |archiefdatum=2023-06-10 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20230610092831/https://www.muziekencyclopedie.nl/action/genre/levenslied |dodeurl=ja }}</ref> Het was een van Derby's liederen die permanent onderdeel van de Nederlandse cultuur werden.<ref>{{Citeer web |url=https://resources.huygens.knaw.nl/bwn1880-2000/lemmata/bwn5/diepen_w |title=Dieben, Willem Frederik Christiaan (1886-1944) |last1=Leenders |first1=Ben |date=2013-11-12 |accessdate=2016-07-18 |website=Biografisch Woordenboek van Nederland |taal=nl |publisher=[[Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis]]}}</ref> De zin "Hallo Bandoeng" was destijds welbekend als de openingszin gebruikt door [[Radio Kootwijk (zender)|Radio Kootwijk]] bij het tot stand brengen van een verbinding met [[Bandoeng]], een van de belangrijke steden in het toenmalig [[Nederlands-Indië]].<ref>{{Citeer nieuws |url=https://www.nrc.nl/nieuws/2011/10/27/hallo-bandoeng-hier-radio-kootwijk-a1469381 |title='Hallo Bandoeng, hier Radio Kootwijk' |newspaper=[[NRC Handelsblad]] |accessdate=2016-07-18 |date=2011-10-27 |first1=Kester |last1=Freriks}}</ref> Het lied is onder meer door [[Wieteke van Dort]] en [[The Amazing Stroopwafels]] gecoverd.<ref>[https://www.ultratop.be/nl/song/114a8a/The-Amazing-Stroopwafels-Hallo-Bandoeng Details van de single]. [https://web.archive.org/web/20220926201123/https://www.ultratop.be/nl/song/114a8a/The-Amazing-Stroopwafels-Hallo-Bandoeng Gearchiveerd] op 26 september 2022.</ref>

==Tekst==
't Kleine moedertje stond bevend

Op het telegraafkantoor

Vriendelijk sprak de ambtenaar: "Juffrouw

Aanstonds geeft Bandoeng gehoor"

Trillend op haar stramme benen

Greep zij naar de microfoon

En toen hoorde zij, o wonder

Zacht de stem van haren zoon

refrein:

Hallo, Bandoeng

"Ja moeder, hier ben ik"

"Dag lieve jongen," zegt zij, met een snik

Hallo, hallo "Hoe gaat het ouwe vrouw"

Dan zegt ze alleen "Ik verlang zo erg naar jou"

"Lieve jongen," zegt ze teder

"Ik heb maanden lang gespaard

't Was me, om jou te kunnen spreken

M'n allerlaatste gulden waard"

En ontroerd zegt hij dan: "Moeder

Nog vier jaar, dan is het om

Oudjelief, wat zal 'k je pakken

Als ik weer in Holland kom"

refrein

"Jongenlief," vraagt ze, "hoe gaat het

Met je kleine, bruine vrouw"

"Best hoor," zegt hij, en wij spreken

Elke dag hier over jou

En m'n kleuters zeggen ’s avonds

Voor 't gaan slapen 'n gebed

Voor hun onbekende opoe

Met 'n kus op jouw portret

refrein

"Wacht eens, moeder," zegt hij lachend

"'k Bracht mijn jongste zoontje mee"

Even later hoort ze duidelijk

"Opoelief, tabe, tabe"

Maar dan wordt het haar te machtig

Zachtjes fluistert ze: "O Heer

Dank, dat 'k dat heb mogen horen"

En dan valt ze wenend neer

Hallo! Bandoeng

"Ja moeder, hier ben ik"

Zij antwoordt niet, hij hoort alleen 'n snik

"Hallo, hallo" klinkt over verre zee

Zij is niet meer

En het kindje roept: "tabe"...

==Referenties==
{{References}}

{{cursief}}
[[Categorie:Single uit 1926]]
[[Categorie:Nederlands lied]]
[[Categorie:Nummer van Willy Derby]]


text:
# John Huston (regisseur)
John Marcellus Huston (Nevada (Missouri), 5 augustus 1906 – Middletown (Rhode Island), 28 augustus 1987) was een Amerikaans regisseur, scenarioschrijver en acteur.

## Levensloop
John Huston was de zoon van acteur Walter Huston. Hij werd zelf regisseur en debuteerde met de prent The Maltese Falcon (1941). Als hoogtepunten uit zijn oeuvre gelden onder meer Annie, Key Largo en The Asphalt Jungle. Zelf heeft hij ook in een aantal films geacteerd. Daarvan is Chinatown (1974) van Roman Polański wellicht de bekendste. Huston is samen met cineasten als Billy Wilder, Rudolph Maté, Edgar G. Ulmer en Fritz Lang in de loop van de jaren 40 bepalend geweest voor de populariteit van de film noir.
John Huston is de vader van acteurs Anjelica Huston en Danny Huston.

## Filmografie

### Als regisseur
Speelfilms
- 1941: The Maltese Falcon
- 1942: In This Our Life
- 1942: Across the Pacific
- 1948: The Treasure of the Sierra Madre
- 1948: Key Largo
- 1949: We Were Strangers
- 1950: The Asphalt Jungle
- 1951: The Red Badge of Courage
- 1951: The African Queen
- 1952: Moulin Rouge
- 1953: Beat the Devil
- 1956: Moby Dick
- 1957: Heaven Knows, Mr. Allison
- 1958: The Barbarian and the Geisha
- 1958: The Roots of Heaven
- 1960: The Unforgiven
- 1960: The Misfits
- 1962: Freud
- 1963: The List of Adrian Messenger
- 1964: The Night of the Iguana
- 1966: The Bible: In the Beginning
- 1967: Reflections in a Golden Eye
- 1967: Casino Royale
- 1969: Sinful Davey
- 1969: A Walk with Love and Death
- 1970: The Kremlin Letter
- 1972: Fat City
- 1972: The Life and Times of Judge Roy Bean
- 1973: The Mackintosh Man
- 1975: The Man Who Would Be King
- 1979: Wise Blood
- 1980: Phobia
- 1981: Escape to Victory
- 1982: Annie
- 1984: Under the Volcano
- 1985: Prizzi's Honor
- 1987: The Dead

Documentaire's
- 1943: Report from the Aleutians
- 1945: The Battle of San Pietro
- 1946: Let There Be Light

### Als scenarioschrijver
- 1930: The Storm
- 1931: A House Divided
- 1932: Murders in the Rue Morgue
- 1938: The Amazing Dr. Clitterhouse
- 1938: Jezebel
- 1941: High Sierra
- 1941: The Maltese Falcon
- 1941: Sergeant York
- 1946: The Killers
- 1946: Three Strangers
- 1948: The Treasure of the Sierra Madre
- 1948: Key Largo
- 1949: We Were Strangers
- 1951: The African Queen
- 1952: Moulin Rouge
- 1953: Beat the Devil
- 1956: Moby Dick
- 1957: Heaven Knows, Mr. Allison
- 1964: The Night of the Iguana
- 1975: The Man Who Would Be King
- 1988: Mr. North

### Als acteur
- 1963: The Cardinal
- 1967: Casino Royale
- 1968: Candy
- 1968: Rocky Road to Dublin (documentaire)
- 1969: De Sade
- 1970: Myra Breckinridge
- 1971: The Deserter
- 1971: Man in the Wilderness
- 1971: The Bridge in the Jungle
- 1972: Rufino Tamayo: The Sources of His Art (documentaire)
- 1973: Battle for the Planet of the Apes
- 1974: Chinatown
- 1975: Breakout
- 1975: The Wind and the Lion
- 1977: Tentacles
- 1977: The Hobbit
- 1978: Il grande attacco
- 1978: The Bermuda Triangle
- 1978: Angela
- 1979: The Visitor
- 1979: Winter Kills
- 1980: Head On
- 1980: The Return of the King
- 1982: Cannery Row (verteller)
- 1983: A Minor Miracle
- 1984: Notes from Under the Volcano (documentaire)
- 1984: Lovesick
- 1985: The Black Cauldron (verteller)
- 1986: Momo

title: John Huston (regisseur)

wikitext:
{{Infobox filmregisseur
| naam           = John Huston
| afbeelding     = John Huston and Angelica.JPG
| onderschrift   = John Huston en zijn dochter [[Anjelica Huston|Anjelica]] rond 1960.
| volledige naam = John Marcellus Huston
| geboren        = [[5 augustus]] [[1906]]
| overleden      = [[28 augustus]] [[1987]]
| land           = {{US}}
| jaren-actief   = 1929-1987
| beroep         = acteur, scenarioschrijver, filmregisseur
}}
'''John Marcellus Huston''' ([[Nevada (Missouri)]], [[5 augustus]] [[1906]] – Middletown ([[Rhode Island (staat)|Rhode Island]]), [[28 augustus]] [[1987]]) was een [[Verenigde Staten|Amerikaans]] [[filmregisseur|regisseur]], [[scenarioschrijver]] en [[acteur]].

==Levensloop==
John Huston was de zoon van acteur [[Walter Huston]]. Hij werd zelf regisseur en debuteerde met de prent ''[[The Maltese Falcon (1941)|The Maltese Falcon]]'' ([[1941]]). Als hoogtepunten uit zijn oeuvre gelden onder meer ''[[Annie (1982)|Annie]]'', ''[[Key Largo (film)|Key Largo]]'' en ''[[The Asphalt Jungle]]''. Zelf heeft hij ook in een aantal films geacteerd. Daarvan is ''[[Chinatown (film)|Chinatown]]'' ([[1974]]) van [[Roman Polański]] wellicht de bekendste. Huston is samen met cineasten als [[Billy Wilder]], [[Rudolph Maté]], [[Edgar G. Ulmer]] en [[Fritz Lang]] in de loop van de jaren 40 bepalend geweest voor de populariteit van de [[film noir]].

John Huston is de vader van acteurs [[Anjelica Huston]] en [[Danny Huston]].

==Filmografie==
===Als regisseur===
'''Speelfilms'''
* [[1941]]: ''[[The Maltese Falcon (1941)|The Maltese Falcon]]''
* [[1942]]: ''[[In This Our Life]]''
* [[1942]]: ''[[Across the Pacific]]''
* [[1948]]: ''[[The Treasure of the Sierra Madre]]''
* [[1948]]: ''[[Key Largo (film)|Key Largo]]''
* [[1949]]: ''[[We Were Strangers]]''
* [[1950]]: ''[[The Asphalt Jungle]]''
* [[1951]]: ''[[The Red Badge of Courage]]''
* [[1951]]: ''[[The African Queen]]''
* [[1952]]: ''[[Moulin Rouge (1952)|Moulin Rouge]]''
* [[1953]]: ''[[Beat the Devil]]''
* [[1956]]: ''[[Moby Dick (1956)|Moby Dick]]''
* [[1957]]: ''[[Heaven Knows, Mr. Allison]]''
* [[1958]]: ''[[The Barbarian and the Geisha]]''
* [[1958]]: ''[[The Roots of Heaven]]''
* [[1960]]: ''[[The Unforgiven (film)|The Unforgiven]]''
* [[1960]]: ''[[The Misfits (film)|The Misfits]]''
* [[1962]]: ''[[Freud (film)|Freud]]''
* [[1963]]: ''[[The List of Adrian Messenger]]''
* [[1964]]: ''[[The Night of the Iguana]]''
* [[1966]]: ''[[The Bible: In the Beginning]]''
* [[1967]]: ''[[Reflections in a Golden Eye]]''
* [[1967]]: ''[[Casino Royale (1967)|Casino Royale]]''
* [[1969]]: ''[[Sinful Davey]]''
* [[1969]]: ''[[A Walk with Love and Death]]''
* [[1970]]: ''[[The Kremlin Letter]]''
* [[1972]]: ''[[Fat City]]''
* [[1972]]: ''[[The Life and Times of Judge Roy Bean]]''
* [[1973]]: ''[[The Mackintosh Man]]''
* [[1975]]: ''[[The Man Who Would Be King]]''
* [[1979]]: ''[[Wise Blood]]''
* [[1980]]: ''[[Phobia (film)|Phobia]]''
* [[1981]]: ''[[Escape to Victory]]''
* [[1982]]: ''[[Annie (1982)|Annie]]''
* [[1984]]: ''[[Under the Volcano (film)|Under the Volcano]]''
* [[1985]]: ''[[Prizzi's Honor]]''
* [[1987]]: ''[[The Dead (1987)|The Dead]]''
'''Documentaire's'''
* [[1943]]: ''[[Report from the Aleutians]]''
* [[1945]]: ''[[The Battle of San Pietro]]''
* [[1946]]: ''[[Let There Be Light]]''

===Als scenarioschrijver===
* [[1930]]: ''[[The Storm (film)|The Storm]]''
* [[1931]]: ''[[A House Divided]]''
* [[1932]]: ''[[Murders in the Rue Morgue]]''
* [[1938]]: ''[[The Amazing Dr. Clitterhouse]]''
* [[1938]]: ''[[Jezebel (film)|Jezebel]]''
* [[1941]]: ''[[High Sierra]]''
* [[1941]]: ''[[The Maltese Falcon (1941)|The Maltese Falcon]]''
* [[1941]]: ''[[Sergeant York]]''
* [[1946]]: ''[[The Killers (1946)|The Killers]]''
* [[1946]]: ''[[Three Strangers]]''
* [[1948]]: ''[[The Treasure of the Sierra Madre]]''
* [[1948]]: ''[[Key Largo (film)|Key Largo]]''
* [[1949]]: ''[[We Were Strangers]]''
* [[1951]]: ''[[The African Queen]]''
* [[1952]]: ''[[Moulin Rouge (1952)|Moulin Rouge]]''
* [[1953]]: ''[[Beat the Devil]]''
* [[1956]]: ''[[Moby Dick (1956)|Moby Dick]]''
* [[1957]]: ''[[Heaven Knows, Mr. Allison]]''
* [[1964]]: ''[[The Night of the Iguana]]''
* [[1975]]: ''[[The Man Who Would Be King]]''
* [[1988]]: ''[[Mr. North]]''

===Als acteur===
* [[1963]]: ''[[The Cardinal]]''
* [[1967]]: ''[[Casino Royale (1967)|Casino Royale]]''
* [[1968]]: ''[[Candy (1968)|Candy]]''
* [[1968]]: ''[[Rocky Road to Dublin (film)|Rocky Road to Dublin]]'' (documentaire)
* [[1969]]: ''[[De Sade]]''
* [[1970]]: ''[[Myra Breckinridge]]''
* [[1971]]: ''[[The Deserter]]''
* [[1971]]: ''[[Man in the Wilderness]]''
* [[1971]]: ''[[The Bridge in the Jungle]]''
* [[1972]]: ''[[Rufino Tamayo: The Sources of His Art]]'' (documentaire)
* [[1973]]: ''[[Battle for the Planet of the Apes]]''
* [[1974]]: ''[[Chinatown (film)|Chinatown]]''
* [[1975]]: ''[[Breakout (1975)|Breakout]]''
* [[1975]]: ''[[The Wind and the Lion]]''
* [[1977]]: ''[[Tentacles]]''
* [[1977]]: ''[[The Hobbit (1977)|The Hobbit]]''
* [[1978]]: ''[[Il grande attacco]]''
* [[1978]]: ''[[The Bermuda Triangle (film)|The Bermuda Triangle]]''
* [[1978]]: ''[[Angela (1978)|Angela]]''
* [[1979]]: ''[[The Visitor (1979)|The Visitor]]''
* [[1979]]: ''[[Winter Kills]]''
* [[1980]]: ''[[Head On]]''
* [[1980]]: ''[[The Return of the King (1980)|The Return of the King]]''
* [[1982]]: ''[[Cannery Row (film)|Cannery Row]]'' (verteller)
* [[1983]]: ''[[A Minor Miracle]]''
* [[1984]]: ''[[Notes from Under the Volcano]]'' (documentaire)
* [[1984]]: ''[[Lovesick]]''
* [[1985]]: ''[[Taran en de Toverketel|The Black Cauldron]]'' (verteller)
* [[1986]]: ''[[Momo (film)|Momo]]''

==Externe link==
* {{Link IMDb naam}}

{{Navigatie films John Huston}}

{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Huston, John}}
[[Categorie:Amerikaans filmacteur]]
[[Categorie:Amerikaans filmregisseur]]

title: John Huston

Volledige naam: John Marcellus Huston

Geboren: 5 augustus 1906

Overleden: 28 augustus 1987

Geboorteland: Verenigde Staten


text:
# Gitarama
Muhanga of Gitarama is een stad in Rwanda met ongeveer 50.000 inwoners. De stad ligt ongeveer 45 kilometer ten zuidwesten van de hoofdstad Kigali en is de hoofdstad van het district Gitarama. Voor de hervormingen van 2006 was Gitarama de hoofdstad van de gelijknamige provincie, maar sindsdien is deze met de voormalige provincies Butare en Gikongoro samengevoegd tot de provincie Sud.
Muhanga is de hoofdstad van het district Muhanga. Door de ligging aan de weg van Kigali-Huye en Kigali-Karongi is Muhanga een van de belangrijkste knooppunten naar het westen en het zuiden van het land.

## Geschiedenis
In 1959 brak in Rwanda sociale onrust uit nadat Hutu-politicus Dominique Mbonyumutwa nabij Muhanga mishandeld was door monarchisten. Geruchten dat hij zou zijn overleden verspreidden zich snel en dit leidde tot de Rwandese Revolutie (1959-1962), waarin honderdduizenden Tutsi het land ontvluchtten en Rwanda veranderde van een Tutsi-monarchie naar een republiek geleid door voornamelijk Hutu's.
Tijdens de Rwandese Genocide in 1994 was de stad tijdelijk de locatie van het parlement van Rwanda.

## Stadsbeeld
Muhanga's centrum is gelegen langs de RN1, de nationale weg van Kigali naar Huye. De stad heeft onder andere een centrale markt, een taxipark en een voetbalstadion.
Grenzend aan Muhanga ligt het stadje Kabgayi, waar sinds 1905 de kathedraal van Kabgayi staat. Dit is de oudste kathedraal van het land en mede hierom is Kabgayi het katholieke centrum van het land, met een bijbehorend ziekenhuis en seminarie. Op dit seminarie hebben veel hoogstaande Rwandezen hun onderwijs genoten, waaronder voormalige presidenten Grégoire Kayibanda en Juvénal Habyarimana.

## Geboren
- Paul Kagame (1957), president van Rwanda (2000-heden)

title: Gitarama

wikitext:
{{Infobox plaats in Rwanda
| land                = Rwanda
| naam                = Gitarama
| district            = [[Muhanga]]
| provincie           = [[Sud (Rwanda)|Sud]]
| inwoners            = 49.039
| census              = 2012
| hoogte              =
| lat_deg             = 2
| lat_min             = 4
| lat_dir             = S
| lon_deg             = 29
| lon_min             = 45
| lon_dir             = E
| www                 =
| image               =
| caption             =
| foto0               = [[Bestand:Kabgayi church.jpg|Kabgayi_church|270px]]
| ondertitel0         = De kathedraal van Kabgayi
| foto1               = [[Bestand:Colonial-Era Buildings with Tiled Roofs - Muhanga-Gitarama - Rwanda.jpg|Colonial-Era_Buildings_with_Tiled_Roofs_-_Muhanga-Gitarama_-_Rwanda|270px]]
| ondertitel1         = Koloniale gebouwen in het centrum van Muhanga
}}
'''Muhanga''' of '''Gitarama''' is een stad in [[Rwanda]] met ongeveer 50.000 inwoners<ref>{{Citeer web |url=http://www.citypopulation.de/en/rwanda/cities/ |titel=Rwanda: Provinces, Cities & Urban Localities - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information |bezochtdatum=2022-10-31 |werk=www.citypopulation.de|archiefurl=https://web.archive.org/web/20221028151809/http://www.citypopulation.de/en/rwanda/cities/|archiefdatum=2022-10-28}}</ref>. De stad ligt ongeveer 45 kilometer ten zuidwesten van de hoofdstad [[Kigali (stad)|Kigali]] en is de hoofdstad van het district Gitarama. Voor de hervormingen van 2006 was Gitarama de hoofdstad van de gelijknamige provincie, maar sindsdien is deze met de voormalige provincies [[Butare]] en [[Gikongoro]] samengevoegd tot de provincie [[Sud (Rwanda)|Sud]].

Muhanga is de hoofdstad van het district [[Muhanga]]. Door de ligging aan de weg van [[Kigali (stad)|Kigali]]-[[Butare|Huye]] en [[Kigali (stad)|Kigali]]-[[Kibuye|Karongi]] is Muhanga een van de belangrijkste knooppunten naar het westen en het zuiden van het land.

== Geschiedenis ==
In 1959 brak in Rwanda sociale onrust uit nadat Hutu-politicus [[Dominique Mbonyumutwa]] nabij Muhanga mishandeld was door monarchisten. Geruchten dat hij zou zijn overleden verspreidden zich snel en dit leidde tot de Rwandese Revolutie (1959-1962), waarin honderdduizenden Tutsi het land ontvluchtten en Rwanda veranderde van een Tutsi-monarchie naar een republiek geleid door voornamelijk Hutu's<ref>{{Citeer boek |titel=The Cohesion of Oppression: Clientship and Ethnicity in Rwanda, 1860-1960 |achternaam=Newbury |voornaam=Catharine |url=https://books.google.nl/books?id=b4XuDwdBoGsC&pg=PA194&redir_esc=y |taal=en |uitgever=Columbia University Press |datum=1988|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230714092620/https://books.google.nl/books?id=b4XuDwdBoGsC&pg=PA194&redir_esc=y|archiefdatum=2023-07-14}}</ref>.

Tijdens de [[Rwandese genocide|Rwandese Genocide]] in 1994 was de stad tijdelijk de locatie van het parlement van Rwanda.

== Stadsbeeld ==
Muhanga's centrum is gelegen langs de RN1, de nationale weg van Kigali naar Huye. De stad heeft onder andere een centrale markt, een taxipark en een voetbalstadion.

Grenzend aan Muhanga ligt het stadje [[Kabgayi]], waar sinds 1905 de kathedraal van Kabgayi staat. Dit is de oudste kathedraal van het land en mede hierom is Kabgayi het katholieke centrum van het land, met een bijbehorend ziekenhuis en seminarie. Op dit seminarie hebben veel hoogstaande Rwandezen hun onderwijs genoten, waaronder voormalige presidenten [[Grégoire Kayibanda]] en [[Juvénal Habyarimana]]<ref>{{Citeer web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/98654/National/kabgayi-seminary-celebrating-a-century-of-discipline-excellence |titel=Kabgayi Seminary: celebrating a century of discipline, excellence |datum=2013-10-07 |bezochtdatum=2022-10-31 |werk=The New Times |taal=en|archiefurl=https://web.archive.org/web/20221031112304/https://www.newtimes.co.rw/article/98654/National/kabgayi-seminary-celebrating-a-century-of-discipline-excellence|archiefdatum=2022-10-31}}</ref>.

== Geboren ==
* [[Paul Kagame]] (1957), president van Rwanda (2000-heden)

{{Appendix}}
{{Coor title dms|2|04|0|S|29|45|0|E|region:RW_type:city}}

[[Categorie:Stad in Rwanda]]

title: Situering

Provincie: Sud

District: Muhanga

Coördinaten: 2° 4′ ZB, 29° 45′ OL

title: Algemeen

title: Foto's

Portaal: Afrika


text:
# Latillé
Latillé is een gemeente in het Franse departement Vienne (regio Nouvelle-Aquitaine) en telt 1355 inwoners (1999). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Poitiers.

## Geografie
De oppervlakte van Latillé bedraagt 25,1 km², de bevolkingsdichtheid is 54,0 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Latillé met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).

title: Latillé

wikitext:
{{Infobox gemeente Frankrijk
| plaatsnaam = Latillé
| wapen =
| kaart =
| regio = [[Nouvelle-Aquitaine]]
| departement = [[Vienne (departement)|Vienne]] (86)
| depnr = 86
| arrondissement = [[Arrondissement Poitiers|Poitiers]]
| kanton = [[Kanton Vouneuil-sous-Biard| Vouneuil-sous-Biard]]
| jaar = 1999
| inwoners = 1355
| dichtheid = 54,0
| oppervlakte = 25,1
| water =
| latitudeGraden = 46
| latitudeMinuten = 37
| latitudeSeconden = 0
| longitudeGraden = 0
| longitudeMinuten = 4
| longitudeSeconden = 0
| E of W = E
| ol of wl = O.L.
| code = 86121
| postcode = 86190
| netnummer =
| hoogteligging = 117 - 163
| aangrenzende gemeenten =
| burgemeester =
| website =
}}
'''Latillé''' is een gemeente in het [[Frankrijk|Franse]] departement [[Vienne (departement)|Vienne]] (regio [[Nouvelle-Aquitaine]]) en telt 1355 inwoners (1999). De plaats maakt deel uit van het arrondissement [[Arrondissement Poitiers|Poitiers]].

==Geografie==
De oppervlakte van Latillé bedraagt 25,1 km², de bevolkingsdichtheid is 54,0 inwoners per km².

{{Detailkaart Franse gemeente|id=86121}}

==Demografie==
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: [[Institut national de la statistique et des études économiques/Definities|INSEE-tellingen]]).<br />
{{Grafiek inwonertal gemeente Frankrijk|id=86121}}
<!-- Bron: Frans bureau voor statistiek. Cijfers inwoneraantal volgens de definitie "population sans doubles comptes" -->

==Externe links==
* {{Link INSEE|id=86121}}

{{Coor title dms|46|37|0|N|0|4|0|E|type:adm2nd_scale:25000_region:FR}}

{{DEFAULTSORT:Latille}}
[[Categorie:Gemeente in Vienne]]

title: Situering

Regio: Nouvelle-Aquitaine

Departement: Vienne (86)

Arrondissement: Poitiers

Kanton: Vouneuil-sous-Biard

Coördinaten: 46° 37′ NB, 0° 4′ OL

title: Algemeen

title: Overig

Website: Officiële website

title: Detailkaart

Detailkaart: · Locatie in Frankrijk Vienne

Portaal: Frankrijk


text:
# Margo Voets
Margo Voets (10 september 1995) is een Belgisch voormalig volleybalster.

## Levensloop
Voets was actief bij Mortsel VC. Op 18-jarige leeftijd maakte ze de overstap naar Hermes Volley Oostende. Na een seizoen bij deze club ging ze aan de slag bij VC Oudegem en vanaf 2018-'19 bij Asterix Avo Beveren. Met deze club won ze dat seizoen zowel de landstitel als de Supercup. Hierop aansluitend kwam ze uit voor VT Lendelede.
Daarnaast was ze actief bij het Belgisch volleybalteam. Zo nam ze onder meer deel aan het kwalificatietornooi voor het WK van 2017.

title: Margo Voets

wikitext:
{{Infobox sporter
| naam              = Margo Voets
| afbeelding        =
| onderschrift      =
| geboortedatum     = [[10 september]] [[1995]]
| geboorteplaats    =
| overlijdensdatum  =
| overlijdensplaats =
| nationaliteit     = {{BE-VLAG}} [[België|Belgische]]
| lengte            = 167 cm
| positie           = [[Libero (volleybal)|Libero]]
| discipline        = [[Bestand:Volleyball pictogram.svg|25px]] [[Volleybal]]
| seizoen           = ?-2014
2014-2015
2015-2018
2018-2019
2019-2020
| clubteam          = {{BE-VLAG}} [[Mortsel VC]]
{{BE-VLAG}} [[Hermes Volley Oostende]]
{{BE-VLAG}} [[VC Oudegem]]
{{BE-VLAG}} [[Asterix Avo Beveren]]
{{BE-VLAG}} [[VT Lendelede]]
| kampioenschap     = ▷ {{BE-VLAG}} '''[[Liga Dames (volleybal)|Eredivisie]]''': 2019
| beker             = ▷ {{BE-VLAG}} '''[[Belgische Supercup (volleybal)|Supercup]]''': 2018
| portaal           = Volleybal
}}
'''Margo Voets''' ([[10 september]] [[1995]]<ref>[https://women.volleybox.net/nl/margo-voets-p6024/clubs Fiche Margo Voets], ''Volleybox''. [https://web.archive.org/web/20231027235422/https://women.volleybox.net/nl/margo-voets-p6024/clubs Gearchiveerd] op 27 oktober 2023.</ref>) is een [[België|Belgisch]] voormalig [[volleybal]]ster.

== Levensloop ==
Voets was actief bij [[Mortsel VC]]. Op 18-jarige leeftijd maakte ze de overstap naar [[Hermes Volley Oostende]].<ref>[https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20140217_00984997 Margo Voets verlaat Mortsel VC], ''Het Nieuwsblad'', 18 februari 2014. [https://web.archive.org/web/20231027235422/https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20140217_00984997 Gearchiveerd] op 27 oktober 2023.</ref><ref>ROSSEL Peter, [https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20141008_01310785 'Ook Europees ticket'], ''Het Nieuwsblad'', 9 oktober 2014. [https://web.archive.org/web/20231027235417/https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20141008_01310785 Gearchiveerd] op 27 oktober 2023.</ref> Na een seizoen bij deze club ging ze aan de slag bij [[VC Oudegem]]<ref>[https://kw.be/sport/volleybal/libero-van-hermes-verrast-toekomstige-club-met-knap-punt Libero van Hermes verrast toekomstige club met knap punt], ''Krant van West-Vlaanderen'', 20 april 2015. [https://web.archive.org/web/20231027235422/https://kw.be/sport/volleybal/libero-van-hermes-verrast-toekomstige-club-met-knap-punt/ Gearchiveerd] op 27 oktober 2023.</ref> en vanaf 2018-'19 bij [[Asterix Avo Beveren]].<ref>[https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20180307_03396007 Drie inkomende transfers bij ambitieus Asterix], ''Het Nieuwsblad'', 8 maart 2018. [https://web.archive.org/web/20231028042537/https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20180307_03396007 Gearchiveerd] op 28 oktober 2023.</ref> Met deze club won ze dat seizoen zowel de [[Liga Dames (volleybal)|landstitel]] als de [[Belgische Supercup (volleybal)|Supercup]]. Hierop aansluitend kwam ze uit voor [[VT Lendelede]].<ref>[https://kw.be/sport/volleybal/bwc-lendelede-slaat-opnieuw-toe-op-transfermarkt-libero-margo-voets-komt B&WC Lendelede slaat opnieuw toe op transfermarkt: libero Margo Voets komt], ''Krant van West-Vlaanderen'', 26 januari 2019. [https://web.archive.org/web/20231028044040/https://kw.be/sport/volleybal/bwc-lendelede-slaat-opnieuw-toe-op-transfermarkt-libero-margo-voets-komt/ Gearchiveerd] op 28 oktober 2023.</ref>

Daarnaast was ze actief bij het [[Belgische volleybalploeg (vrouwen)|Belgisch volleybalteam]].<ref>MIKOLAJCZAK Lynn, [https://www.bloovi.be/thema/female-entrepreneurs/ex-topvolleybalster-geniet-van-ondernemersbestaan-dankzij-mijn-sportcarriere-ontwikkelde-ik-veel-doorzettingsvermogen Ex-topvolleybalster geniet van ondernemersbestaan: “Dankzij mijn sportcarrière ontwikkelde ik veel doorzettingsvermogen”], ''Bloovi'', 13 januari 2023. [https://web.archive.org/web/20240302134241/https://www.bloovi.be/thema/female-entrepreneurs/ex-topvolleybalster-geniet-van-ondernemersbestaan-dankzij-mijn-sportcarriere-ontwikkelde-ik-veel-doorzettingsvermogen Gearchiveerd] op 2 maart 2024.</ref> Zo nam ze onder meer deel aan het kwalificatietornooi voor het WK van 2017.<ref>COPPENS Marcel, [https://volleymagazine.be/2017/05/28/yellow-tigers-favoriet-voor-tweede-plaats-uitdager-voor-eerste-plaats “Yellow Tigers favoriet voor tweede plaats, uitdager voor eerste plaats”], ''Volley Magazine'', 28 mei 2017</ref>

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Voets, Margo}}
[[Categorie:Belgisch volleyballer]]

title: Persoonlijke informatie

Naam: Margo Voets

Geboortedatum: 10 september 1995

Nationaliteit: Belgische

title: Sportieve informatie

Discipline: Volleybal

Positie: Libero

Seizoen: Club

Mortsel VC · Hermes Volley Oostende · VC Oudegem · Asterix Avo Beveren · VT Lendelede

title: Landskampioen

Landskampioen: ▷ Eredivisie: 2019

title: Beker

Beker: ▷ Supercup: 2018

Portaal: Volleybal


text:
# Lasioglossum didomenon
Lasioglossum didomenon is een vliesvleugelig insect uit de familie Halictidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1980 door Ebmer.

title: Lasioglossum didomenon

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Lasioglossum didomenon''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Halictidae]]
| onderfamilie = [[Halictinae]]
| tribus = [[Halictini]]
| geslacht = ''[[Lasioglossum]]'' (Groefbijen)
| w-naam = ''Lasioglossum didomenon''
| auteur = Ebmer
| datum = 1980
| haakjes =
| species = Lasioglossum didomenon
| commons =
}}
'''''Lasioglossum didomenon''''' is een [[vliesvleugeligen|vliesvleugelig]] [[insecten|insect]] uit de familie [[Halictidae]]. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1980 door Ebmer.<ref>{{Brontabel|2008-ITIS}}</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|16}}

[[Categorie:Lasioglossum|didomenon]]

title: Lasioglossum didomenon

Familie: Halictidae

Onderfamilie: Halictinae

Geslachtengroep: Halictini

Geslacht: Lasioglossum (Groefbijen)

title: Soort