text:
# Jan-Carl Raspe
Jan-Carl Raspe (Seefeld, 24 juli 1944 – Stuttgart, 18 oktober 1977) was een Duitse terrorist, aangesloten bij de links extremistische Rote Armee Fraktion (RAF).
Jan-Carl Raspe groeide op in Oost-Berlijn. Toen de Berlijnse Muur in 1961 werd gebouwd, was hij in West-Berlijn. Hij bleef hier bij zijn oom en tante wonen. In 1963 behaalde hij zijn middelbareschooldiploma en ging scheikunde studeren aan de Vrije Universiteit van Berlijn. Een jaar later stapte hij over op sociologie en studeerde daarin cum laude af. In 1967 was hij medeoprichter van de Kommune II; hier leerde hij ook Marianne Herzog kennen, een vriendin van Ulrike Meinhof. In deze tijd werkt hij ook als verslaggever en doet verslag van het bezoek van de Amerikaanse vicepresident Hubert Humphrey aan West-Berlijn, en een mislukte ludieke aanslag op hem (de 'Pudding-Aanslag'). Voorts houdt het verzet tegen de Noodwetten hem bezig, en demonstreert hij ook tegen het bezoek van de sjah van Perzië, waarbij de student Benno Ohnesorg doodgeschoten wordt door de politie. In 1969 stapt hij uit Kommune II en trekt conclusies uit dit, volgens hem, in menselijk opzicht positieve maar door politieke isolatie mislukte experiment.
Ergens einde 1970 trad hij toe tot de "Baader-Meinhof Groep". Op 1 juni 1972 werd Raspe na een schotenwisseling, samen met Andreas Baader en Holger Meins door de politie in Frankfurt am Main gearresteerd. Hij werd ervan verdacht betrokken te zijn bij het Mei-Offensief en uiteindelijk tot levenslang veroordeeld voor zijn betrokkenheid bij een reeks bomaanslagen die aan vier mensen het leven kostte. Ook werd hij verdacht van een bankoverval en bij een inbraak in een gemeentehuis om documenten te stelen.
Op 18 oktober 1977 werd Jan-Carl Raspe met een schotwond in zijn hoofd aangetroffen in zijn cel, met een vuurwapen naast zich. In het ziekenhuis overleed hij. Ook Andreas Baader en Gudrun Ensslin werden dood in hun cel aangetroffen, terwijl Irmgard Möller ernstig gewond was door steekwonden. De Duitse overheid stelt dat ze alle drie zelfmoord pleegden; een lezing die door onder meer de Nederlandse advocaat Pieter Bakker Schut en de Duitse publicist Helge Lehmann bestreden werd.

## Publicatie
- J.K. Raspe et.al.: Kommune 2, Versuch der Revolutionierung des bürgerlichen Individuums, Berlin, 1969.

title: Jan-Carl Raspe

wikitext:
{{Infobox misdadiger
| naam               = Jan-Carl Raspe
| afbeelding         = Baader Ensslin Raspe 1.JPG
| onderschrift       = Grafsteen van Baader, Ensslin en Raspe
| volledigenaam      =
| geboortenaam       =
| bijnaam            =
| geboortedatum      = 24 juli 1944
| geboorteplaats     = [[Seefeld in Tirol|Seefeld]]
| sterfdatum         = 18 oktober 1977
| sterfplaats        = [[Stuttgart]]
| nationaliteit      = [[Duitsland|Duitse]]
| misdaad            = terrorisme
| verdenking         = betrokkenheid [[Mei-Offensief]], bankoverval, inbraak in een gemeentehuis
| aanklacht          =
| veroordeling       = betrokkenheid bij een reeks bomaanslagen
| straf              = [[Levenslange gevangenisstraf|levenslang]]
| status             = overleden in gevangenschap
| motief             =
| opleiding          = scheikunde en sociologie te [[Vrije Universiteit Berlijn|Vrije Universiteit van Berlijn]]
| beroep             = verslaggever
| overtuiging        = [[extreemlinks]]
| handlanger         = [[Rote Armee Fraktion]]
}}
'''Jan-Carl Raspe''' ([[Seefeld in Tirol|Seefeld]], [[24 juli]] [[1944]] – [[Stuttgart]], [[18 oktober]] [[1977]]) was een [[Duitsland|Duitse]] terrorist, aangesloten bij de links extremistische [[Rote Armee Fraktion]] (RAF).

[[Bestand:Grabstätte Baader, Raspe, Ensslin.jpg|miniatuur|Graf van [[Andreas Baader|Baader]], Raspe en [[Gudrun Ensslin|Ensslin]].]]
Jan-Carl Raspe groeide op in [[Oost-Berlijn]]. Toen de [[Berlijnse Muur]] in 1961 werd gebouwd, was hij in [[West-Berlijn]]. Hij bleef hier bij zijn oom en tante wonen. In 1963 behaalde hij zijn middelbareschooldiploma en ging scheikunde studeren aan de Vrije Universiteit van Berlijn. Een jaar later stapte hij over op sociologie en studeerde daarin ''cum laude'' af<ref>Op het onderzoek ''Zur Analyse einiger wichtiger Aspekte der Sozialisationsbedingungen proletarischer Kinder'', Helge Lehmann, Bonn 2011, p.169, cfr. infra.</ref>. In 1967 was hij medeoprichter van de [[Kommune II]]; hier leerde hij ook [[Marianne Herzog]] kennen, een vriendin van [[Ulrike Meinhof]]. In deze tijd werkt hij ook als verslaggever en doet verslag<ref>In een Berlijns dagblad namens ''Telegraf''.</ref> van het bezoek van de Amerikaanse vicepresident [[Hubert Humphrey]] aan West-Berlijn, en een mislukte ludieke aanslag op hem (de 'Pudding-Aanslag'). Voorts houdt het verzet tegen de Noodwetten hem bezig, en demonstreert hij ook tegen het bezoek van de sjah van Perzië, waarbij de student [[Benno Ohnesorg]] doodgeschoten wordt door de politie. In 1969 stapt hij uit Kommune II en trekt conclusies uit dit, volgens hem, in menselijk opzicht positieve<ref>Raspe et.al.: ''Kommune 2'', Berlin, 1969, p.140.</ref> maar door politieke isolatie mislukte experiment.<ref>Raspe et.al.: ''Kommune 2'', Berlin, 1969, p.295.</ref>

Ergens einde 1970 trad hij toe tot de "Baader-Meinhof Groep". Op 1 juni 1972 werd Raspe na een schotenwisseling, samen met [[Andreas Baader]] en [[Holger Meins]] door de politie in [[Frankfurt am Main]] gearresteerd. Hij werd ervan verdacht betrokken te zijn bij het [[Mei-Offensief]] en uiteindelijk tot levenslang veroordeeld voor zijn betrokkenheid bij een reeks bomaanslagen die aan vier mensen het leven kostte. Ook werd hij verdacht van een bankoverval en bij een inbraak in een gemeentehuis om documenten te stelen.

Op 18 oktober 1977 werd Jan-Carl Raspe met een schotwond in zijn hoofd aangetroffen in zijn cel, met een vuurwapen naast zich. In het ziekenhuis overleed hij. Ook Andreas Baader en [[Gudrun Ensslin]] werden dood in hun cel aangetroffen, terwijl [[Irmgard Möller]] ernstig gewond was door steekwonden. De Duitse overheid stelt dat ze alle drie zelfmoord pleegden; een lezing die door onder meer de Nederlandse advocaat [[Pieter Herman Bakker Schut|Pieter Bakker Schut]] en de Duitse publicist [[Helge Lehmann]] bestreden werd.<ref>Onder anderen door Pieter Bakker Schut: ''Stammheim. Der Prozess gegen die Rote Armee Fraktion'', Neuer Malik Verlag, Kiel 1986, ISBN 3-89029-010-8; als heruitgave onder de titel: ''20 Jahre Stammheim – Die notwendige Korrektur der herrschenden Meinung'', Pahl-Rugenstein Verlag, Bonn 1997, ISBN 3-89144-247-5; 2. bearb. Aufl. 2007, ISBN 978-3-89144-247-0.</ref><ref>Helge Lehmann: ''Die Todesnacht in Stammheim. Eine Untersuchung. Indizienprozess gegen die staatsofizielle Darstellung und das Todesermittlungsverfahren'', Pahl-Rugenstein Verlag, Bonn 2011 e.v., ISBN 978-3-89144-437-5</ref>

== Publicatie ==
* J.K. Raspe et.al.: ''Kommune 2, Versuch der Revolutionierung des bürgerlichen Individuums'', Berlin, 1969.

{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Raspe, Jan-Carl}}
[[Categorie:Rote Armee Fraktion]]
[[Categorie:Duits activist]]
[[Categorie:Duits revolutionair]]

title: Jan-Carl Raspe

Geboren: 24 juli 1944 · Seefeld

Overleden: 18 oktober 1977 · Stuttgart

Nationaliteit: Duitse

Misdaad: terrorisme

Verdacht van: betrokkenheid Mei-Offensief, bankoverval, inbraak in een gemeentehuis

Straf: levenslang

Status: overleden in gevangenschap

Opleiding: scheikunde en sociologie te Vrije Universiteit van Berlijn

Beroep: verslaggever

Overtuiging: extreemlinks

Handlanger(s): Rote Armee Fraktion


text:
# Sphaerosyllis minima
Sphaerosyllis minima is een borstelworm uit de familie Syllidae. Het lichaam van de worm bestaat uit een kop, een cilindrisch, gesegmenteerd lichaam en een staartstukje. De kop bestaat uit een prostomium (gedeelte voor de mondopening) en een peristomium (gedeelte rond de mond) en draagt gepaarde aanhangsels (palpen, antennen en cirri).
Sphaerosyllis minima werd in 1960 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Hartmann-Schröder.

wikiname: nlwiki

title: Sphaerosyllis minima

in_language: nl

wikitext:
{{Taxobox
| naam = ''Sphaerosyllis minima''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Ringwormen|Annelida]] (Ringwormen)
| klasse = [[Borstelwormen|Polychaeta]] (Borstelwormen)
| orde = [[Phyllodocida]]
| familie = [[Syllidae]]
| geslacht = ''[[Sphaerosyllis]]''
| auteur = Hartmann-Schröder
| datum = 1960
| bron =
| haakjes =
| worms = 332015
}}
'''''Sphaerosyllis minima''''' is een [[Borstelwormen|borstelworm]] uit de familie [[Syllidae]]. Het lichaam van de worm bestaat uit een kop, een cilindrisch, gesegmenteerd lichaam en een staartstukje. De kop bestaat uit een prostomium (gedeelte voor de mondopening) en een peristomium (gedeelte rond de mond) en draagt gepaarde aanhangsels ([[palp (borstelworm)|palpen]], [[antenne (borstelworm)|antennen]] en [[cirrus (borstelworm)|cirri]]).

''Sphaerosyllis minima'' werd in 1960 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Hartmann-Schröder.

{{Appendix|2=
*WoRMS (2010). Sphaerosyllis minima. In: Fauchald, K. (Ed) (2010). World Polychaeta database. Gebaseerd op informatie uit het [[World Register of Marine Species]], te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=332015.}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|15}}

{{DEFAULTSORT:Sphaerosyllis minima}}
[[Categorie:Syllidae]]

title: Sphaerosyllis minima

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Annelida (Ringwormen)

Klasse: Polychaeta (Borstelwormen)

Orde: Phyllodocida

Familie: Syllidae

Geslacht: Sphaerosyllis

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Eloeophila trimaculata
Eloeophila trimaculata is een tweevleugelige uit de familie steltmuggen (Limoniidae). De soort komt voor in het Palearctisch gebied.

title: Eloeophila trimaculata

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Eloeophila trimaculata''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Diptera]] (Tweevleugeligen)
| familie = [[Limoniidae]] (Steltmuggen)
| geslacht = ''[[Eloeophila]]''
| w-naam = ''Eloeophila trimaculata''
| auteur = [[Johan Wilhelm Zetterstedt|Zetterstedt]]
| datum = 1838
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Eloeophila trimaculata''''' is een [[Tweevleugeligen|tweevleugelige]] uit de familie [[steltmuggen]] (Limoniidae). De soort komt voor in het [[Palearctisch gebied]].

{{Beginnetje|biologie|2=2011|3=07|4=02}}
[[Categorie:Eloeophila]]
[[Categorie:Steltmug uit het Palearctisch gebied]]

title: Eloeophila trimaculata

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Diptera (Tweevleugeligen)

Familie: Limoniidae (Steltmuggen)

Geslacht: Eloeophila

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Euclides van Alexandrië
Euclides, Oudgrieks: Εὐκλείδης, Eukleídēs, ook Euclides van Alexandrië genoemd, was een wiskundige, die rond het jaar 300 v.Chr. werkzaam was in de bibliotheek van Alexandrië. Dat was tijdens de Hellenistische periode, de bloeitijd van het oude Griekenland.
Euclides wordt vaak de "vader van de meetkunde" genoemd. Hij leefde tijdens het bewind van Ptolemaeus de Eerste (323-283 v.Chr.) in Alexandrië. Zijn Elementen is het meest succesvolle handboek en een van de invloedrijkste werken in de geschiedenis van de wiskunde. Het deed vanaf het tijdstip van publicatie tot in de late 19e of vroege 20e eeuw dienst als het belangrijkste leerboek voor het onderwijs in de wiskunde, vooral in de meetkunde. In dit werk worden de beginselen van wat nu de euclidische meetkunde wordt genoemd gededuceerd uit een kleine verzameling van axioma's. Euclides schreef ook werken over perspectief, kegelsneden, bolmeetkunde en getaltheorie.

## Leven
Er is weinig bekend over het leven van Euclides, aangezien er in de overgebleven antieke werken slechts een handvol verwijzingen naar hem bestaan. In feite dateren de belangrijkste verwijzingen naar Euclides, van Proclus en Pappos van Alexandrië, van eeuwen later. Proclus schreef in zijn commentaar op de Elementen, dat was in de 5e eeuw, maar kort iets over Euclides. Volgens hem was Euclides de schrijver van de Elementen, en werd hij genoemd door Archimedes. Toen Ptolemaeus I Euclides vroeg of er geen kortere weg naar de meetkunde bestond dan de Elementen, antwoordde Euclides volgens Proclus dat "er geen koninklijke weg tot de meetkunde bestaat". Al hoewel dit vermeende citaat van Euclides door Archimedes nu wordt gezien als een inlassing door latere uitgevers van zijn werken, gelooft men nog steeds dat Euclides zijn werken vóór die van Archimedes schreef. Een reden om het citaat over de "koninklijke weg" in twijfel te trekken is, dat er een vergelijkbaar verhaal bekend is met betrekking tot Menaechmus en Alexander de Grote. In de enige andere belangrijke verwijzing naar Euclides vermeldt Pappos van Alexandrië in de vierde eeuw kort dat Apollonius van Perga "lange tijd doorbracht met de leerlingen van Euclides in Alexandrië, en dat hij zich daar zijn natuurwetenschappelijke manier van denken eigen maakte." Het is volgens velen mogelijk dat Euclides in het oude Athene aan de Akademeia van Plato heeft gestudeerd.
Datum en plaats van de geboorte van Euclides en ook zijn sterfdatum en de omstandigheden van zijn dood zijn niet nauwkeurig bekend, evenmin als een beschrijving hoe hij eruitzag. Er bestaat al helemaal geen portret van hem. Portretten van later datum zijn verzonnen.

## Werk

### Elementen
Euclides' bekendste werk is de Elementen, een boek waarin hij bepaalde eigenschappen in de meetkunde en van de gehele getallen uit een aantal axioma's afleidt. Hij wordt daarom wel beschouwd als een voorloper van de axiomatische methode in de moderne wiskunde. Veel van de resultaten in de Elementen zijn afkomstig van eerdere wiskundigen. Euclides' belangrijke prestatie was om ze allemaal in één samenhangend logisch kader te plaatsen.
Behalve de meetkunde behandelt de Elementen ook elementaire getaltheorie, zoals de theorie van deelbaarheid, het algoritme van Euclides om de grootste gemene deler van twee getallen mee te berekenen en een bewijs dat er oneindig veel priemgetallen zijn.
Tot in de 20e eeuw werd het gebruikt als leerboek voor de meetkunde en was het zelfs samen met de Bijbel een van de meest gedrukte boeken.

### Gegevens
In zijn Dedomena ("gegevens") bewijst Euclides 94 stellingen, gegevens geheten. Een dergelijk gegeven gaat ervan uit dat bepaalde kenmerken van de onderdelen of relaties van een meetkundige figuur bekend zijn, en bewijst dan dat andere onderdelen of relaties van die figuur eveneens vastliggen. Het werk is bewaard gebleven in Griekse kopieën (dus zonder tussenliggende vertaling) en wordt ook vermeld door Pappos van Alexandrië, hoewel uit de beschrijving door Pappos kan worden afgeleid dat die zich baseerde op een andere versie.

### Verdelingen
Het enige andere zuiver meetkundige werk van Euclides dat overgeleverd is (maar niet in het Grieks) is het boek "Over verdelingen". Proclus vermeldt het als gaande over de onderverdeling van meetkundige figuren in kleinere figuren. Onze huidige kennis ervan is gebaseerd op een Arabisch manuscript, in 1851 in Parijs ontdekt door de Duitse oriëntalist en wiskundige Franz Woepcke. Helaas heeft de Arabische vertaler maar vier van de 36 bewijzen overgenomen, misschien omdat hij de andere te gemakkelijk vond. Het algemene probleem dat dit boek probeert op te lossen, is de verdeling van een gegeven figuur, door een of meer rechte lijnen, in delen die vooraf gegeven verhoudingen hebben tot elkaar of tot andere gegeven oppervlakten. De te verdelen figuren zijn de driehoek, het parallellogram, het trapezium, de vierhoek, een figuur begrensd door een cirkelboog en twee rechte lijnen, en de cirkel.

### Verloren werken over meetkunde
Euclides schreef naar verluidt ook een boek over kegelsneden, maar dat werk werd korte tijd later overschaduwd door een werk van Apollonius van Perga over hetzelfde onderwerp, met als resultaat dat kopiisten er minder belang aan hechtten en het dus verloren ging.
Ander verloren gegaan meetkundig werk omvat: de Pseudaria ("boek der onwaarheden"), elders ook Pseudographemata genoemd en de Porismen en de Topoi pros epifaneia ("meetkundige plaatsen van oppervlakken"), beide beschreven door Pappos.

### Sterrenkunde
Phaenomena is een werk van Euclides over sferische sterrenkunde. Het is onderverdeeld in 18 proposities over de opkomst en ondergang van de sterren; de laatste 10 hebben als gemeenschappelijk thema de lengte van het daglicht op een gegeven datum en een gegeven plaats (zie ook dagboog). De toewijzing van het werk als dusdanig aan Euclides wordt algemeen aanvaard, hoewel er twijfels bestaan over de authenticiteit van de inleiding.

### Optica
De Optica van Euclides is in verschillende Griekse versies overgeleverd. De huidige gezaghebbende tekst is gebaseerd op twee manuscripten die Johan Ludvig Heiberg in Wenen en Firenze ontdekt heeft. Ook hier bewijst Euclides een aantal stellingen; ditmaal over perspectivische verkleining. Euclides gaat er ten onrechte van uit dat visuele waarneming ontstaat door rechtlijnige stralen die uit het oog vertrekken tot ze een object ontmoeten; maar de oriëntatie van de stralengang beïnvloedt zijn redeneringen niet en de conclusies zijn correct.

## Beperkingen van de euclidische wiskunde
Toch schiet Euclides' methodologie tekort vergeleken met de huidige standaard van wiskundige precisie, omdat een aantal logische axioma's ontbreekt. De moderne axiomatische behandeling van de meetkunde gaat terug op die van David Hilbert uit 1899.
Zijn vijfde postulaat staat bekend als het parallellenpostulaat. Lang is geprobeerd dit axioma, dat ingewikkelder en minder vanzelfsprekend is dan de andere, uit de eerste vier axioma's te bewijzen. Maar in de 19e eeuw realiseerden János Bolyai, Nikolaj Lobatsjevski en waarschijnlijk ook Carl Friedrich Gauss zich dat het verwerpen van dit postulaat toch kan leiden tot een volledig consistente niet-euclidische meetkunde. De niet-euclidische meetkunde werd verder ontwikkeld door Bernhard Riemann.

## Naar Euclides genoemd
- Vakblad van de Nederlandse Vereniging van Wiskundeleraren
- Gebouw REC-P van de Faculteit voor Wiskunde, Natuurkunde en Informatica van de Universiteit van Amsterdam
- De in 2023 gelanceerde ruimtetelescoop Euclid.

title: Euclides van Alexandrië

wikitext:
{{Infobox wetenschapper
| naam           = Euclides van Alexandrië
| afbeelding     = Artgate Fondazione Cariplo - Cifrondi Antonio, Euclide.jpg
| onderschrift   = Portret Euclides door Antonio Cifrondi (1656–1730)
| volledigenaam  = Εὐκλείδης, ''Eukleídēs''
| geboortedatum  = midden [[4e eeuw v.Chr.]]
| geboorteplaats =
| sterfdatum     = midden [[3e eeuw v.Chr.]]
| sterfplaats    =
| nationaliteit  = [[Oude Griekenland|Oud-Grieks]]
| vakgebied      = [[wiskunde]]
| onderzoek1     = de [[meetkunde]], [[Geheel getal|gehele getallen]]
| onderzoek2     =
| publicaties    = [[Elementen (Euclides)|''Elementen'']]
| bekendvan      = [[Postulaten van Euclides]]
| promotor       =
| opleiding      =
| almamater      =
| instituten     = [[Bibliotheek van Alexandrië]]
| prijzen        =
| afkorting      =
| religie        =
| hobby          =
| handtekening   =
| handtekeningpx =
| website        =
| portaal        = Wiskunde
| extra portaal  = Oudheid
| extra portaal2 =
}}
[[Bestand:4669 - Venezia - Palazzo ducale - Capitello 17 - Arti liberali - Heuclides geometricus - Foto Giovanni Dall'Orto, 31-Jul-2008.jpg|thumb|Afbeelding van Euclides in het [[Dogepaleis (Venetië)|Dogepaleis]] in [[Venetië (stad)|Venetië]] - Kapiteel 17]]

'''Euclides''', [[Oudgrieks]]: {{polytonic|Εὐκλείδης}}, Eukleídēs, ook '''Euclides van Alexandrië''' genoemd, was een [[Lijst van wiskundigen#E|wiskundige]], die rond het jaar [[300 v.Chr.]] werkzaam was in de [[bibliotheek van Alexandrië]]. Dat was tijdens de [[Hellenisme|Hellenistische periode]], de bloeitijd van het [[oude Griekenland]].

Euclides wordt vaak de "vader van de meetkunde" genoemd. Hij leefde tijdens het bewind van [[Ptolemaeus I Soter|Ptolemaeus de Eerste]] (323-283 v.Chr.) in [[Alexandrië]]. Zijn [[Elementen (Euclides)|''Elementen'']] is het meest succesvolle [[handboek]] en een van de invloedrijkste werken in de [[geschiedenis van de wiskunde]]. Het deed vanaf het tijdstip van publicatie tot in de late 19e of vroege 20e eeuw dienst als het belangrijkste leerboek voor het onderwijs in de [[wiskunde]], vooral in de [[meetkunde]].<ref>{{en}} {{aut|M Macardle}}, {{aut|A Miles}}, {{aut|E Campbell}}, {{aut|J Farsarakis}}, {{aut|N Chakton}} en {{aut|BS Lees}}. Scientists: Extraordinary People Who Altered the Course of History, 2008. ISBN 978-0954836122</ref> In dit werk worden de beginselen van wat nu de [[euclidische meetkunde]] wordt genoemd gededuceerd uit een kleine verzameling van [[Axioma|axioma's]]. Euclides schreef ook werken over [[Lijnperspectief|perspectief]], [[kegelsnede]]n, [[bolmeetkunde]] en [[getaltheorie]].

== Leven ==
Er is weinig bekend over het leven van Euclides, aangezien er in de overgebleven antieke werken slechts een handvol verwijzingen naar hem bestaan. In feite dateren de belangrijkste verwijzingen naar Euclides, van [[Proclus (filosoof)|Proclus]] en [[Pappos van Alexandrië]],<ref>{{en}} {{aut|D Joyce}}. [http://aleph0.clarku.edu/~djoyce/java/elements/Euclid.html Euclides], 1998. [https://web.archive.org/web/20230602040514/http://aleph0.clarku.edu/~djoyce/java/elements/Euclid.html Gearchiveerd] op 2 juni 2023.</ref> van eeuwen later. Proclus schreef in zijn commentaar op de ''Elementen'', dat was in de 5e eeuw, maar kort iets over Euclides. Volgens hem was Euclides de schrijver van de ''Elementen'', en werd hij genoemd door [[Archimedes]]. Toen [[Ptolemaeus I Soter|Ptolemaeus I]] Euclides vroeg of er geen kortere weg naar de meetkunde bestond dan de ''Elementen'', antwoordde Euclides volgens Proclus dat "er geen koninklijke weg tot de meetkunde bestaat". Al hoewel dit vermeende citaat van Euclides door Archimedes nu wordt gezien als een inlassing door latere uitgevers van zijn werken, gelooft men nog steeds dat Euclides zijn werken vóór die van Archimedes schreef.<ref>{{en}} [[Proclus (filosoof)|Proclus]]. [https://books.google.nl/books?id=JZEHj2fEmqAC&pg=PA88&vq=euclid&dq=proclus+commentary+elements&source=gbs_search_s&redir_esc=y&hl=nl#v=onepage&q=euclid&f=false A Commentary on the First Book of Euclid's Elements]. vertaald uit het [[Oudgrieks]], op [[Google Books]]. [https://web.archive.org/web/20230630194518/https://books.google.nl/books?id=JZEHj2fEmqAC&pg=PA88&vq=euclid&dq=proclus+commentary+elements&source=gbs_search_s&redir_esc=y&hl=nl#v=onepage&q=euclid&f=false Gearchiveerd] op 30 juni 2023.</ref><ref>{{en}} [http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/Biographies/Euclid.html Euclid of Alexandria]. januari 1999. de [[MacTutor History of Mathematics archive]]</ref> Een reden om het citaat over de "koninklijke weg" in twijfel te trekken is, dat er een vergelijkbaar verhaal bekend is met betrekking tot [[Menaechmus]] en [[Alexander de Grote]]. In de enige andere belangrijke verwijzing naar Euclides vermeldt Pappos van Alexandrië in de vierde eeuw kort dat [[Apollonius van Perga]] "lange tijd doorbracht met de leerlingen van Euclides in Alexandrië, en dat hij zich daar zijn natuurwetenschappelijke manier van denken eigen maakte."<ref>{{en}} {{aut|Heath}}. The thirteen books of Euclid's Elements. 1956. blz 2 op [[Internet Archive]]</ref> Het is volgens velen mogelijk dat Euclides in het oude Athene aan de [[Akademeia]] van [[Plato]] heeft gestudeerd.

Datum en plaats van de geboorte van Euclides en ook zijn sterfdatum en de omstandigheden van zijn dood zijn niet nauwkeurig bekend, evenmin als een beschrijving hoe hij eruitzag. Er bestaat al helemaal geen portret van hem. Portretten van later datum zijn verzonnen.

== Werk ==
=== Elementen ===
[[Bestand:Euclidis quae supersunt omnia.tif|thumb|Euclides, 1703]]
{{Hoofdartikel|Elementen (Euclides)}}
Euclides' bekendste werk is de ''Elementen,'' een boek waarin hij bepaalde eigenschappen in de [[meetkunde]] en van de [[Geheel getal|gehele getallen]] uit een aantal [[Axioma|axioma's]] afleidt. Hij wordt daarom wel beschouwd als een voorloper van de [[axiomatische methode]] in de moderne wiskunde. Veel van de resultaten in de ''Elementen'' zijn afkomstig van eerdere wiskundigen. Euclides' belangrijke prestatie was om ze allemaal in één samenhangend logisch kader te plaatsen.

Behalve de meetkunde behandelt de ''Elementen'' ook elementaire [[getaltheorie]], zoals de theorie van deelbaarheid, het [[algoritme van Euclides]] om de [[grootste gemene deler]] van twee [[Geheel getal|getallen]] mee te berekenen en een bewijs dat er oneindig veel [[priemgetal]]len zijn.

Tot in de 20e eeuw werd het gebruikt als leerboek voor de meetkunde en was het zelfs samen met de [[Bijbel (christendom)|Bijbel]] een van de meest gedrukte boeken.

=== Gegevens ===
In zijn ''Dedomena'' ("gegevens") bewijst Euclides 94 stellingen, gegevens geheten. Een dergelijk ''gegeven'' gaat ervan uit dat bepaalde kenmerken van de onderdelen of relaties van een meetkundige figuur bekend zijn, en bewijst dan dat andere onderdelen of relaties van die figuur eveneens vastliggen. Het werk is bewaard gebleven in Griekse kopieën (dus zonder tussenliggende vertaling) en wordt ook vermeld door [[Pappos van Alexandrië]], hoewel uit de beschrijving door Pappos kan worden afgeleid dat die zich baseerde op een andere versie.<ref name="heath11">{{Citeer boek | achternaam = Heath | voornaam = Thomas L. | datum = 1921 | titel = A History of Greek Mathematics, Vol. I From Thales to Euclid | uitgever = Clarendon Press | plaats = Oxford | hoofdstuk = 11. Euclid | taal = en}}</ref>

=== Verdelingen ===
Het enige andere zuiver meetkundige werk van Euclides dat overgeleverd is (maar niet in het Grieks) is het boek "Over verdelingen". Proclus vermeldt het als gaande over de onderverdeling van meetkundige figuren in kleinere figuren. Onze huidige kennis ervan is gebaseerd op een Arabisch manuscript, in 1851 in Parijs ontdekt door de Duitse [[Oriëntalistiek|oriëntalist]] en wiskundige [[Franz Woepcke]]. Helaas heeft de Arabische vertaler maar vier van de 36 bewijzen overgenomen, misschien omdat hij de andere te gemakkelijk vond. Het algemene probleem dat dit boek probeert op te lossen, is de verdeling van een gegeven figuur, door een of meer rechte lijnen, in delen die vooraf gegeven verhoudingen hebben tot elkaar of tot andere gegeven oppervlakten. De te verdelen figuren zijn de driehoek, het parallellogram, het trapezium, de vierhoek, een figuur begrensd door een cirkelboog en twee rechte lijnen, en de cirkel.<ref name="heath11" />

=== Verloren werken over meetkunde ===
Euclides schreef naar verluidt ook een boek over [[kegelsnede]]n, maar dat werk werd korte tijd later overschaduwd door een werk van [[Apollonius van Perga]] over hetzelfde onderwerp, met als resultaat dat [[kopiist]]en er minder belang aan hechtten en het dus verloren ging.<ref name="aaboe">{{Citeer boek | achternaam = Aaboe | voornaam = Asger | datum = 1998 | titel = Episodes from the Early History of Mathematics | uitgever = Mathematical Association of America | plaats = Washington, D.C. | hoofdstuk = 2. Early Greek Mathematics and Euclid's Construction of the Regular Pentagon | isbn = 978-0-88385-613-0 | taal = en}}</ref>

Ander verloren gegaan meetkundig werk omvat: de ''Pseudaria'' ("boek der onwaarheden"), elders ook ''Pseudographemata'' genoemd en de ''Porismen'' en de ''Topoi pros epifaneia'' ("meetkundige plaatsen van oppervlakken"), beide beschreven door Pappos.<ref name="heath11" />

=== Sterrenkunde ===
''Phaenomena'' is een werk van Euclides over sferische [[Oud-Griekse astronomie|sterrenkunde]]. Het is onderverdeeld in 18 proposities over de opkomst en ondergang van de sterren; de laatste 10 hebben als gemeenschappelijk thema de lengte van het daglicht op een gegeven datum en een gegeven plaats (zie ook [[dagboog]]). De toewijzing van het werk als dusdanig aan Euclides wordt algemeen aanvaard, hoewel er twijfels bestaan over de authenticiteit van de inleiding.<ref name="berggren">{{Citeer boek | achternaam = Berggren | voornaam = J.L. | medeauteurs = Thomas, Robert S.D. | datum = oorspr. 1996 | titel = Euclid's Phaenomena: A Translation and Study of a Hellenistic Treatise in Spherical Astronomy | uitgever = American Mathematical Society en London Mathematical Society | hoofdstuk = Introduction | isbn = 0-8218-4072-X | editie = 2de druk | taal = en}}</ref>

=== Optica ===
De ''Optica'' van Euclides is in verschillende Griekse versies overgeleverd. De huidige gezaghebbende tekst is gebaseerd op twee manuscripten die [[Johan Ludvig Heiberg]] in Wenen en Firenze ontdekt heeft. Ook hier bewijst Euclides een aantal stellingen; ditmaal over [[Lijnperspectief|perspectivische]] verkleining. Euclides gaat er ten onrechte van uit dat visuele waarneming ontstaat door rechtlijnige stralen die uit het oog vertrekken tot ze een object ontmoeten; maar de oriëntatie van de stralengang beïnvloedt zijn redeneringen niet en de conclusies zijn correct.<ref name="heath11" />

== Beperkingen van de euclidische wiskunde ==
Toch schiet Euclides' [[methodologie]] tekort vergeleken met de huidige standaard van wiskundige precisie, omdat een aantal logische axioma's ontbreekt. De moderne axiomatische behandeling van de meetkunde gaat terug op die van [[David Hilbert]] uit 1899.

Zijn vijfde [[Postulaten van Euclides|postulaat]] staat bekend als het [[parallellenpostulaat]]. Lang is geprobeerd dit axioma, dat ingewikkelder en minder vanzelfsprekend is dan de andere, uit de eerste vier axioma's te bewijzen. Maar in de 19e eeuw realiseerden [[János Bolyai]], [[Nikolaj Lobatsjevski]] en waarschijnlijk ook [[Carl Friedrich Gauss]] zich dat het verwerpen van dit postulaat toch kan leiden tot een volledig consistente [[niet-euclidische meetkunde]]. De niet-euclidische meetkunde werd verder ontwikkeld door [[Bernhard Riemann]].

[[Bestand:Oxyrhynchus papyrus with Euclid's Elements.jpg|thumb|Het [[Oxyrhynchus]]-[[Papyrus (schrift)|papyrus]] - fragment van een van de oudste overgeleverde uitgaven van de ''Elementen'', gedateerd op 75-125. Het diagram hoort bij Stelling 5, Boek II.]]

== Naar Euclides genoemd ==
* Vakblad van de [[Nederlandse Vereniging van Wiskundeleraren]]
* Gebouw REC-P van de Faculteit voor Wiskunde, Natuurkunde en Informatica van de [[Universiteit van Amsterdam]]
* De in 2023 gelanceerde ruimtetelescoop [[Euclid (ruimtetelescoop)|Euclid]].

{{Appendix|Voetnoten}}
{{Commons|Euclid}}

{{DEFAULTSORT:Euclides van Alexandrie}}
[[Categorie:Geschiedenis van Alexandrië]]
[[Categorie:Hellenistisch wetenschapper]]
[[Categorie:Oud-Grieks wetenschapper]]
[[Categorie:Oud-Grieks wiskundige]]
[[Categorie:Persoon in de 4e eeuw v.Chr.]]
[[Categorie:Auteur in het publiek domein]]

title: Persoonlijke gegevens

Volledige naam: Εὐκλείδης, Eukleídēs

Geboortedatum: midden 4e eeuw v.Chr.

Overlijdensdatum: midden 3e eeuw v.Chr.

Overlijdensplaats: onbekend

Nationaliteit: Oud-Grieks

title: Wetenschappelijk werk

Vakgebied: wiskunde

Instituten: Bibliotheek van Alexandrië

Bekend van: Postulaten van Euclides

Onderzoek: de meetkunde, gehele getallen

Bekende werken: Elementen

Portaal: Wiskunde · Oudheid


text:
# Canon EF 50mm-objectief
De Canon EF 50mm is een familie van objectieven gemaakt door de Japanse fabrikant Canon. Deze objectieven zijn gebaseerd op het zogenaamde Gaussobjectief en allemaal voorzien van een EF-lensvatting. Dit maakt hen geschikt voor de EOS-cameralijn van de fabrikant. Wanneer geplaatst op een full-frame-camera geeft een 50mm-objectief ruwweg hetzelfde blikveld als dat van het menselijk oog.
In totaal heeft Canon zeven varianten van de EF 50 mm op de markt gebracht.
- f/1.0L USM
- f/1.2L USM
- f/1.4 USM
- f/1.8
- f/1.8 II
- f/1.8 STM
- f/2.5 Compact Macro

## Modellen

### EF 50mmf/1.0L USM
De EF 50mm f/1.0 L USM is een niet langer geproduceerd professioneel objectief uit Canon's L-serie. Met een diafragma groter dan ooit tevoren op een spiegelreflex-objectief was het objectief in staat om een extreem kleine scherptediepte te realiseren.

### EF 50mmf/1.2L USM
Als opvolger van de EF 50mm f/1.0L USM kwam in 2000 de EF 50mm f/1.2L USM op de markt. Net als zijn voorganger is dit objectief opgebouwd met een metalen body en lensvatting maar met een kunststof buitenzijde.

### EF 50mmf/1.4 USM
De EF 50mm f/1.4 USM is een semi-professioneel objectief. Het is momenteel het voordeligste f/1.4-objectief in het aanbod van Canon. Net als de f/1.2L is het body van metaal maar zijn de buitenste elementen van kunststof. Ondanks het feit dat er niet is gekozen voor een ringvormige USM-motor heeft de gebruiker alsnog de mogelijkheid om te allen tijde handmatig scherp te stellen. De voorzijde van het objectief schuift tot maximaal 1 centimeter uit tijdens het scherpstellen.

### EF 50mmf/1.8
Met de EF 50mm f/1.8 bracht Canon een populair instapobjectief op de markt. Met uitzondering van de lensvatting is de behuizing volledig van kunststof gemaakt. In 1990 kwam de tweede generatie en opvolger op de markt.

### EF 50mmf/1.8 II
Met de EF 50mm f/1.8 II werd gekozen om ook de lensvatting voortaan van kunststof te maken. Ook de scherpstelring moest eraan geloven en werd vervangen door een smalle ring aan de voorzijde van het objectief. Dankzij het feit dat de voorzijde niet draait tijdens het scherpstellen kan er gewerkt worden met een circulair polarisatiefilter.
Dankzij zijn scherpe prijsstelling en hoge optische kwaliteit heeft deze lens de bijnamen 'nifty fifty' en 'plastic fantastic' gekregen.

### EF 50mmf/2.5 Compact Macro
De EF 50mm f/2.5 Compact Macro is een relatief goedkoop macro-objectief met een maximale vergroting van 0,5x, gericht op de enthousiaste amateurfotograaf.

## Specificaties
| Naam                        | f/1.0L USM               | f/1.2L USM              | f/1.4 USM               | f/1.8                   | f/1.8 II                | f/2.5 Compact Macro     |
| --------------------------- | ------------------------ | ----------------------- | ----------------------- | ----------------------- | ----------------------- | ----------------------- |
| Afbeelding                  |                          |                         |                         |                         |                         |                         |
| Belangrijkste eigenschappen |                          |                         |                         |                         |                         |                         |
| Beeldstabilisatie (IS)      | Nee                      | Nee                     | Nee                     | Nee                     | Nee                     | Nee                     |
| Weerbestendig               | Nee                      | Nee                     | Nee                     | Nee                     | Nee                     | Nee                     |
| Ultrasonic Motor (USM)      | Ja                       | Ja                      | Ja                      | Nee                     | Nee                     | Nee                     |
| L-objectief                 | Ja                       | Ja                      | Nee                     | Nee                     | Nee                     | Nee                     |
| Diffractieve optica         | Nee                      | Nee                     | Nee                     | Nee                     | Nee                     | Nee                     |
| Macro                       | Nee                      | Nee                     | Nee                     | Nee                     | Nee                     | Ja                      |
| Technische eigenschappen    |                          |                         |                         |                         |                         |                         |
| Diafragma (max-min)         | f/1.0-f/16               | f/1.2-f/16              | f/1.4-f/22              | f/1.8-f/22              | f/1.8-f/22              | f/2.5-f/32              |
| Opbouw                      | 9 groepen / 11 elementen | 6 groepen / 8 elementen | 6 groepen / 7 elementen | 5 groepen / 6 elementen | 5 groepen / 6 elementen | 8 groepen / 9 elementen |
| Diafragmalamellen           | 8                        | 8                       | 8                       | 5                       | 5                       | 6                       |
| Minimale scherpstelafstand  | 0,6 m                    | 0,45 m                  | 0,45 m                  | 0,45 m                  | 0,45 m                  | 0,228 m                 |
| Maximale vergroting         | 0,11x                    | 0,15x                   | 0,15x                   | 0,15x                   | 0,15x                   | 0,50x                   |
| Horizontale beeldhoek       | 40°                      | 40°                     | 40°                     | 40°                     | 40°                     | 40°                     |
| Diagonale beeldhoek         | 46°                      | 46°                     | 46°                     | 46°                     | 46°                     | 46°                     |
| Verticale beeldhoek         | 27°                      | 27°                     | 27°                     | 27°                     | 27°                     | 27°                     |
| Fysieke eigenschappen       |                          |                         |                         |                         |                         |                         |
| Gewicht                     | 985 g                    | 545 g                   | 290 g                   | 190 g                   | 130 g                   | 280 g                   |
| Maximale diameter           | 91,5 mm                  | 85,8 mm                 | 73,8 mm                 | 67,4 mm                 | 68,2 mm                 | 67,6 mm                 |
| Lengte                      | 81,5 mm                  | 65,5 mm                 | 50,5 mm                 | 42,5 mm                 | 41 mm                   | 63 mm                   |
| Filterdiameter              | 72 mm                    | 72 mm                   | 58 mm                   | 52 mm                   | 52 mm                   | 52 mm                   |
| Accessoires                 |                          |                         |                         |                         |                         |                         |
| Kap                         | ES-79II                  | ES-78                   | ES-71II                 | ES-65                   | ES-62AD                 | n.v.t.                  |
| Verkoopinformatie           |                          |                         |                         |                         |                         |                         |
| Introductie                 | september 1989           | augustus 2006           | juni 1993               | maart 1987              | december 1990           | december 1987           |
| Momenteel in productie?     | Nee                      | Ja                      | Ja                      | Nee                     | Ja                      | Ja                      |

title: Canon EF 50mm-objectief

wikitext:
De '''Canon EF 50mm''' is een familie van [[Objectief (fotografie)|objectieven]] gemaakt door de [[Japan]]se fabrikant [[Canon Inc.|Canon]]. Deze objectieven zijn gebaseerd op het zogenaamde [[Gaussobjectief]] en allemaal voorzien van een [[Canon EF-lensvatting|EF-lensvatting]]. Dit maakt hen geschikt voor de [[Canon EOS|EOS-cameralijn]] van de fabrikant. Wanneer geplaatst op een full-frame-camera geeft een 50mm-objectief ruwweg hetzelfde blikveld als dat van het [[menselijk oog]].

In totaal heeft Canon zeven varianten van de EF 50 mm op de markt gebracht.

* {{f/}}1.0L USM
* {{f/}}1.2L USM
* {{f/}}1.4 USM
* {{f/}}1.8
* {{f/}}1.8 II
* {{f/}}1.8 STM
* {{f/}}2.5 Compact Macro

==Modellen==
===EF 50mm {{f/}}1.0L USM===
De EF 50mm {{f/}}1.0 L USM is een niet langer geproduceerd professioneel objectief uit Canon's [[Canon L-objectief|L-serie]]. Met een diafragma groter dan ooit tevoren op een spiegelreflex-objectief was het objectief in staat om een extreem kleine scherptediepte te realiseren.

===EF 50mm {{f/}}1.2L USM===
Als opvolger van de EF 50mm {{f/}}1.0L USM kwam in 2000 de EF 50mm {{f/}}1.2L USM op de markt. Net als zijn voorganger is dit objectief opgebouwd met een metalen body en [[lensvatting]] maar met een kunststof buitenzijde.
===EF 50mm {{f/}}1.4 USM===
De EF 50mm {{f/}}1.4 USM is een semi-professioneel objectief. Het is momenteel het voordeligste {{f/}}1.4-objectief in het aanbod van Canon. Net als de {{f/}}1.2L is het body van metaal maar zijn de buitenste elementen van kunststof. Ondanks het feit dat er niet is gekozen voor een ringvormige USM-motor heeft de gebruiker alsnog de mogelijkheid om te allen tijde handmatig scherp te stellen. De voorzijde van het objectief schuift tot maximaal 1 centimeter uit tijdens het scherpstellen.
===EF 50mm {{f/}}1.8===
Met de EF 50mm {{f/}}1.8 bracht Canon een populair instapobjectief op de markt. Met uitzondering van de lensvatting is de behuizing volledig van kunststof gemaakt. In 1990 kwam de tweede generatie en opvolger op de markt.
===EF 50mm {{f/}}1.8 II===
Met de EF 50mm {{f/}}1.8 II werd gekozen om ook de lensvatting voortaan van kunststof te maken. Ook de scherpstelring moest eraan geloven en werd vervangen door een smalle ring aan de voorzijde van het objectief. Dankzij het feit dat de voorzijde niet draait tijdens het scherpstellen kan er gewerkt worden met een circulair polarisatiefilter.

Dankzij zijn scherpe prijsstelling en hoge optische kwaliteit heeft deze lens de bijnamen 'nifty fifty' en 'plastic fantastic' gekregen.
===EF 50mm {{f/}}2.5 Compact Macro===
De EF 50mm {{f/}}2.5 Compact Macro is een relatief goedkoop [[Macrofotografie|macro-objectief]] met een maximale vergroting van 0,5x, gericht op de enthousiaste amateurfotograaf.
==Specificaties==
{| class="wikitable"
|- bgcolor="#CCCCCC"
! Naam !! {{f/}}1.0L USM !! {{f/}}1.2L USM !! {{f/}}1.4 USM !! {{f/}}1.8 !! {{f/}}1.8 II !! {{f/}}2.5 Compact Macro
|-
!bgcolor="#CCCCFF" align="center"| Afbeelding
|align="center"|[[Bestand:Canon EF 50mm f 1.0L.JPG|100px]]
|align="center"|[[Bestand:Canon-50mm-f12 MG 2028.jpg|100px]]
|align="center"|[[Bestand:Canon EF 50mm f1.4 USM.jpg|100px]]
|align="center"|[[Bestand:Canon EF 50mm f18.jpg|100px]]
|align="center"|[[Bestand:Canon EF 50mm 18 II.JPG|100px]]
|align="center"|[[Bestand:Canon EF 50mm Compact Macro.jpg|100px]]
|-
|bgcolor="#CCCCFF" align="center" colspan="7"|'''Belangrijkste eigenschappen'''
|-
!bgcolor="#CCCCFF" align="center"| Beeldstabilisatie (IS)
|align="center" colspan="6"| {{nee}}
|-
!bgcolor="#CCCCFF" align="center"| Weerbestendig
|align="center" colspan="6"| {{nee}}
|-
!bgcolor="#CCCCFF" align="center"| Ultrasonic Motor (USM)
|align="center" colspan="3"| {{ja}}
|align="center" colspan="3"| {{nee}}
|-
!bgcolor="#CCCCFF" align="center"| [[Canon L-objectief|L-objectief]]
|align="center" colspan="2"| {{ja}}
|align="center" colspan="4"| {{nee}}
|-
!bgcolor="#CCCCFF" align="center"| Diffractieve optica
|align="center" colspan="6"| {{nee}}
|-
!bgcolor="#CCCCFF" align="center"| [[Macrofotografie|Macro]]
|align="center" colspan="5"| {{nee}}
|align="center" | {{ja}}
|-
|bgcolor="#CCCCFF" align="center" colspan="7"|'''Technische eigenschappen'''
|-
!bgcolor="#CCCCFF" align="center"| [[Diafragma (optica)|Diafragma]] (max-min)
|align="center" | {{f/}}1.0-{{f/}}16
|align="center" | {{f/}}1.2-{{f/}}16
|align="center" | {{f/}}1.4-{{f/}}22
|align="center" colspan="2"| {{f/}}1.8-{{f/}}22
|align="center" | {{f/}}2.5-{{f/}}32
|-
!bgcolor="#CCCCFF" align="center"| Opbouw
|align="center"|  9 groepen / 11 elementen
|align="center"|  6 groepen / 8 elementen
|align="center"|  6 groepen / 7 elementen
|align="center" colspan="2"|  5 groepen / 6 elementen
|align="center"|  8 groepen / 9 elementen
|-
!bgcolor="#CCCCFF" align="center"| Diafragmalamellen
|align="center" colspan="3"| 8
|align="center" colspan="2"| 5
|align="center"| 6
|-
!bgcolor="#CCCCFF" align="center"| Minimale scherpstelafstand
|align="center" | 0,6 m
|align="center" colspan="4"| 0,45 m
|align="center" | 0,228 m
|-
!bgcolor="#CCCCFF" align="center"| Maximale vergroting
|align="center"| 0,11x
|align="center" colspan="4"| 0,15x
|align="center"| 0,50x
|-
!bgcolor="#CCCCFF" align="center"| Horizontale beeldhoek
|align="center" colspan="6"| 40°
|-
!bgcolor="#CCCCFF" align="center"| Diagonale beeldhoek
|align="center" colspan="6"| 46°
|-
!bgcolor="#CCCCFF" align="center"| Verticale beeldhoek
|align="center" colspan="6"| 27°
|-
|bgcolor="#CCCCFF" align="center" colspan="7"|'''Fysieke eigenschappen'''
|-
!bgcolor="#CCCCFF" align="center"| Gewicht
|align="center"| 985 g
|align="center"| 545 g
|align="center"| 290 g
|align="center"| 190 g
|align="center"| 130 g
|align="center"| 280 g
|-
!bgcolor="#CCCCFF" align="center"| Maximale diameter
|align="center"|  91,5 mm
|align="center"|  85,8 mm
|align="center"|  73,8 mm
|align="center"|  67,4 mm
|align="center"|  68,2 mm
|align="center"|  67,6 mm
|-
!bgcolor="#CCCCFF" align="center"| Lengte
|align="center"| 81,5 mm
|align="center"| 65,5 mm
|align="center"| 50,5 mm
|align="center"| 42,5 mm
|align="center"| 41 mm
|align="center"| 63 mm
|-
!bgcolor="#CCCCFF" align="center"| Filterdiameter
|align="center" colspan="2"| 72 mm
|align="center" | 58 mm
|align="center" colspan="3"| 52 mm
|-
|bgcolor="#CCCCFF" align="center" colspan="7"|'''Accessoires'''
|-
!bgcolor="#CCCCFF" align="center"| Kap
|align="center"| ES-79II
|align="center"| ES-78
|align="center"| ES-71II
|align="center"| ES-65
|align="center"| ES-62AD
|align="center"| n.v.t.
|-
|bgcolor="#CCCCFF" align="center" colspan="7"|'''Verkoopinformatie'''
|-
!bgcolor="#CCCCFF" align="center"| Introductie
|align="center" | september 1989
|align="center" | augustus 2006
|align="center" | juni 1993
|align="center" | maart 1987
|align="center" | december 1990
|align="center" | december 1987
|-
!bgcolor="#CCCCFF" align="center"| Momenteel in productie?
|align="center" | {{nee}}
|align="center" colspan="2"| {{ja}}
|align="center" | {{nee}}
|align="center" colspan="2"| {{ja}}
|}

==Externe links==
*[https://web.archive.org/web/20151028102453/http://www.canon.nl/for_home/product_finder/cameras/ef_lenses/standard_and_medium_telephoto/ef_50mm_f1.2l_usm/ Canon EF 50mm {{f/}}1.2L USM]
*[https://web.archive.org/web/20151028051940/http://www.canon.nl/for_home/product_finder/cameras/ef_lenses/standard_and_medium_telephoto/ef_50mm_f1.4_usm/ Canon EF 50mm {{f/}}1.4 USM]
*[https://www.canon.nl/For_Home/Product_Finder/Cameras/EF_Lenses/Standard_and_Medium_Telephoto/EF_50mm_f1.8_II/ Canon EF 50mm {{f/}}1.8 II]
*[https://web.archive.org/web/20110419044618/http://www.canon.nl/For%5FHome/Product%5FFinder/Cameras/EF%5FLenses/Standard%5Fand%5FMedium%5FTelephoto/EF%5F50mm%5Ff2.5%5FCompact%5FMacro/ Canon EF 50mm {{f/}}2.5 Compact Macro]

{{Navigatie Canon EF-objectieven}}

[[Categorie:Canon-objectief]]


text:
# Jonathan Brandis
Jonathan Gregory Brandis (Danbury (Connecticut), 13 april 1976 – Los Angeles, 12 november 2003) was een Amerikaans acteur.
Brandis speelde als kind al in veel reclames en films, waaronder The Stepfather II en It van Stephen King. Hij werd door velen ‘the hottest boy that ever lived’ genoemd.
Op 11 november 2003 werd Brandis opgehangen in zijn appartement gevonden door vrienden. Hij werd naar het ziekenhuis gebracht. Hulp mocht niet meer baten; de dag erop overleed hij op 27-jarige leeftijd aan zijn verwondingen.

## Filmografie
- Bad Girls from Valley High (2005) - Drew
- Puerto Vallarta Squeeze (2004) - Agent Neil Weatherford
- 111 Gramercy Park (televisiefilm, 2003) - Will Karnegian
- The Year That Trembled (2002) - Casey Pedersen
- Hart's War (2002) - Pvt. Lewis P. Wakely
- Ride with the Devil (1999) - Cave Wyatt
- Outside Providence (1999) - Mousy
- Aladdin's Arabian Adventures: Magic Makers (video, 1998) - Mozenrath
- Between the Sheets (1998) - Robert Avacado
- Two Came Back (televisiefilm, 1997) - Jason
- Fall Into Darkness (televisiefilm, 1996) - Chad
- SeaQuest DSV (televisieserie) - Lucas Wolenczak (58 afl., 1993-1996)
- Born Free: A New Adventure (televisiefilm, 1996) - Randal 'Rand' Everett Thompson
- Her Last Chance (televisiefilm, 1996) - Preston
- Good King Wenceslas (televisiefilm, 1994) - Prince Wenceslas
- Aladdin (televisieserie) - Mozenrath (afl. onbekend, 1994-1995)
- Sidekicks (1992) - Barry Gabrewski
- Crossroads (televisieserie) - Michael Stahl (afl. Freedom of the Road, 1992)
- Ladybugs (1992) - Matthew/Martha
- Pros and Cons (televisieserie) - Rol onbekend (afl. Once a Kid, 1991)
- Blossom (televisieserie) - Stevie (afl. To Tell the Truth, 1991)
- Our Shining Moment (televisiefilm, 1991) - Michael 'Scooter' McGuire
- The Wonder Years (televisieserie) - Steve (afl. The Yearbook, 1991)
- Gabriel's Fire (televisieserie) - Matthew Fixx (afl. Truth and Consequences, 1991)
- IT (televisiefilm, 1990) - William 'Stuttering Bill' Denbrough, 12 jaar
- The Flash (televisieserie) - Terry Cohan (afl. Child's Play, 1990)
- The NeverEnding Story II: The Next Chapter (1990) - Bastian Bux
- The Munsters Today (televisieserie) - Matt Glover (afl. The Silver Bullet, 1990)
- Ghost Dad (1990) - Additionele stemmen (voice-over)
- Alien Nation (televisieserie) - Andron (afl. The Touch, 1990)
- Murder, She Wrote (televisieserie) - Kevin Bryce (afl. If the Shoe Fits, 1990)
- Stepfather II (1989) - Todd Grayland
- Who's the Boss? (televisieserie) - Paul (afl. Your Grandmother's a Bimbo, 1989)
- Full House (televisieserie) - Michael (afl. A Little Romance, 1989)
- Oliver & Co. (1988) - Additionele stemmen (voice-over)
- Webster (televisieserie) - Bobby (afl. Take My Cousin, Please, 1988)
- The Wrong Guys (1988) - Kid Tim
- Mars: Base One (televisiefilm, 1988) - Rol onbekend
- Poor Little Rich Girl: The Barbara Hutton Story (televisiefilm, 1987) - Lance, 11 jaar
- L.A. Law (televisieserie) - Kevin Talbot (afl. The Wizard of Odds, 1987, Cannon of Ethics, 1987)
- Fatal Attraction (1987) - Gast op feestje
- Good Morning, Miss Bliss (televisieserie) - Michael Thompson (pilotaflevering 1987)
- Sledge Hammer! (televisieserie) - Jonge Sledge (afl. They Shoot Hammers, Don't They?, 1986)
- Mystery Magical Special (televisiefilm, 1986) - Jonathan
- Kate & Allie (televisieserie) - Chips vriend (afl. Odd Boy Out, 1984)
- One Life to Live (televisieserie) - Jonge Kevin Riley Buchanan (afl. onbekend, 1982)

- Bibsys: 6025810
- Bibliothèque nationale de France: cb13988802m (data)
- Gemeinsame Normdatei: 1062151895
- International Standard Name Identifier: 0000 0000 7839 0126
- Library of Congress Control Number: no00000306
- MusicBrainz: 59b0204f-1b1a-43fe-adee-80ae7bdb1789
- Nationale Bibliotheek van Tsjechië: xx0066123
- Nationale bibliotheek van Australië: 40652872
- Nationale Bibliotheek van Israël: 987007401054405171
- Nationale Bibliotheek van Polen: a0000001839193
- Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 086391917
- SNAC: w6wz0fv4
- Système universitaire de documentation: 081946988
- Virtual International Authority File: 9382541
- WorldCat: E39PBJmdrCpQ6yDRXTWKX4JkXd

title: Jonathan Brandis

wikitext:
{{Infobox acteur
| naam              = Jonathan Brandis
| afbeelding        = Jonathan Brandis Wiki.jpg
| onderschrift      = Jonathan Brandis in 1993
| volledige naam    = Jonathan Gregory Brandis
| geboortenaam      =
| geboren           = [[13 april]] [[1976]]
| overleden         = [[12 november]] [[2003]]
| land              = {{US}}
| bijnaam           = "The hottest boy that ever lived"
| pseudoniem        =
| jaren-actief      = 1982-2003
| beroep            = [[Acteur]]
| website           =
}}
'''Jonathan Gregory Brandis''' ([[Danbury (Connecticut)]], [[13 april]] [[1976]] – [[Los Angeles]], [[12 november]] [[2003]]) was een [[Verenigde Staten|Amerikaans]] [[acteur]].

Brandis speelde als kind al in veel reclames en films, waaronder ''[[The Stepfather II]]'' en ''[[It (1990)|It]]'' van [[Stephen King (schrijver)|Stephen King]]. Hij werd door velen ‘the hottest boy that ever lived’ genoemd.

Op 11 november 2003 werd Brandis [[zelfmoord|opgehangen]] in zijn appartement gevonden door vrienden. Hij werd naar het ziekenhuis gebracht. Hulp mocht niet meer baten; de dag erop overleed hij op [[27 club|27-jarige leeftijd]] aan zijn verwondingen.

== Filmografie ==
*''[[Bad Girls from Valley High]]'' (2005) - Drew
*''[[Puerto Vallarta Squeeze]]'' (2004) - Agent Neil Weatherford
*''[[111 Gramercy Park]]'' (televisiefilm, 2003) - Will Karnegian
*''[[The Year That Trembled]]'' (2002) - Casey Pedersen
*''[[Hart's War]]'' (2002) - Pvt. Lewis P. Wakely
*''[[Ride with the Devil]]'' (1999) - Cave Wyatt
*''[[Outside Providence]]'' (1999) - Mousy
*''[[Aladdin's Arabian Adventures: Magic Makers]]'' (video, 1998) - Mozenrath
*''[[Between the Sheets (2003)|Between the Sheets]]'' (1998) - Robert Avacado
*''[[Two Came Back]]'' (televisiefilm, 1997) - Jason
*''[[Fall Into Darkness]]'' (televisiefilm, 1996) - Chad
*''[[SeaQuest DSV]]'' (televisieserie) - Lucas Wolenczak (58 afl., 1993-1996)
*''[[Born Free: A New Adventure]]'' (televisiefilm, 1996) - Randal 'Rand' Everett Thompson
*''[[Her Last Chance]]'' (televisiefilm, 1996) - Preston
*''[[Good King Wenceslas (film)|Good King Wenceslas]]'' (televisiefilm, 1994) - Prince Wenceslas
*''[[Aladdin (animatieserie)|Aladdin]]'' (televisieserie) - Mozenrath (afl. onbekend, 1994-1995)
*''[[Sidekicks]]'' (1992) - Barry Gabrewski
*''[[Crossroads (televisieserie)|Crossroads]]'' (televisieserie) - Michael Stahl (afl. ''Freedom of the Road'', 1992)
*''[[Ladybugs]]'' (1992) - Matthew/Martha
*''[[Pros and Cons]]'' (televisieserie) - Rol onbekend (afl. ''Once a Kid'', 1991)
*''[[Blossom (televisieserie)|Blossom]]'' (televisieserie) - Stevie (afl. ''To Tell the Truth'', 1991)
*''[[Our Shining Moment]]'' (televisiefilm, 1991) - Michael 'Scooter' McGuire
*''[[The Wonder Years]]'' (televisieserie) - Steve (afl. ''The Yearbook'', 1991)
*''[[Gabriel's Fire]]'' (televisieserie) - Matthew Fixx (afl. ''Truth and Consequences'', 1991)
*''[[It (1990)|IT]]'' (televisiefilm, 1990) - William 'Stuttering Bill' Denbrough, 12 jaar
*''[[The Flash (televisieserie uit 1990)|The Flash]]'' (televisieserie) - Terry Cohan (afl. ''Child's Play'', 1990)
*''[[The NeverEnding Story II: The Next Chapter]]'' (1990) - Bastian Bux
*''[[The Munsters Today]]'' (televisieserie) - Matt Glover (afl. ''The Silver Bullet'', 1990)
*''[[Ghost Dad]]'' (1990) - Additionele stemmen (voice-over)
*''[[Alien Nation]]'' (televisieserie) - Andron (afl. ''The Touch'', 1990)
*''[[Murder, She Wrote]]'' (televisieserie) - Kevin Bryce (afl. ''If the Shoe Fits'', 1990)
*''[[Stepfather II]]'' (1989) - Todd Grayland
*''[[Who's the Boss?]]'' (televisieserie) - Paul (afl. ''Your Grandmother's a Bimbo'', 1989)
*''[[Full House (televisieserie)|Full House]]'' (televisieserie) - Michael (afl. ''A Little Romance'', 1989)
*''[[Oliver & Co.]]'' (1988) - Additionele stemmen (voice-over)
*''[[Webster (televisieserie)|Webster]]'' (televisieserie) - Bobby (afl. ''Take My Cousin, Please'', 1988)
*''[[The Wrong Guys]]'' (1988) - Kid Tim
*''[[Mars: Base One]]'' (televisiefilm, 1988) - Rol onbekend
*''[[Poor Little Rich Girl: The Barbara Hutton Story]]'' (televisiefilm, 1987) - Lance, 11 jaar
*''[[L.A. Law]]'' (televisieserie) - Kevin Talbot (afl. ''The Wizard of Odds'', 1987, ''Cannon of Ethics'', 1987)
*''[[Fatal Attraction]]'' (1987) - Gast op feestje
*''[[Good Morning, Miss Bliss]]'' (televisieserie) - Michael Thompson (pilotaflevering 1987)
*''[[Sledge Hammer!]]'' (televisieserie) - Jonge Sledge (afl. ''They Shoot Hammers, Don't They?'', 1986)
*''[[Mystery Magical Special]]'' (televisiefilm, 1986) - Jonathan
*''[[Kate & Allie]]'' (televisieserie) - Chips vriend (afl. ''Odd Boy Out'', 1984)
*''[[One Life to Live]]'' (televisieserie) - Jonge Kevin Riley Buchanan (afl. onbekend, 1982)

{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Brandis, Jonathan}}
[[Categorie:Amerikaans filmacteur]]
[[Categorie:Jeugdacteur]]
[[Categorie:27 club]]
[[Categorie:Persoon overleden door zelfdoding]]

title: Algemene informatie

Volledige naam: Jonathan Gregory Brandis

Overleden: 12 november 2003

Land: Verenigde Staten

Bijnaam: "The hottest boy that ever lived"

title: Werk

Beroep: Acteur


text:
# Odontornithes
Odontornithes is een term waarmee een groep van uitgestorven vogels werd aangeduid, met name de geslachten Hesperornis en Ichthyornis uit de Krijtafzettingen van Kansas. De term werd voor het eerst gebruikt door Othniel Charles Marsh maar is inmiddels in onbruik geraakt omdat de groep parafyletisch is.

## Kenmerken
De Odontornithes vertoonden veel kenmerken van de huidige vogels, met dien verstande, dat deze prehistorische vogels tanden hadden, die in tandkassen in hun kaken stonden. Ze hadden op het borstbeen een grote kam voor de aanhechting van de grote vliegspieren ontwikkeld, die nodig waren om te vliegen. De lange, benige staart die hun voorouders hadden, bezaten deze vogels niet meer.

## Taxonomie
De bekendste van de Odontornithes zijn Hesperornis regalis met zijn 3 meter hoogte, de wat langere H. crassipes en Ichthyornis dispar. Hesperornis vertoonde veel overeenkomsten met een duiker, terwijl Ichthyornis vrij gelijkaardig was aan een meeuw of stormvogel. De beide groepen vogels hadden echter een totaal verschillende afkomst. De Hesperornislijn kan zelfs vroeger of eventueel onafhankelijk zijn afgeleid van de voorouders van de moderne vogels.

title: Odontornithes

wikitext:
{{Taxobox vogel
| naam              = Odontornithes
| status            = fossiel
| fossiel           = Krijt
| afbeelding        = Hesperornis Regalis - Project Gutenberg eText 16474.jpg
| afbeeldingtekst   = ''Hesperornis regalis''
| taxon             = [[Onderklasse (biologie)|Onderklasse]]
| w-naam            = Odontornithes
| auteur            = [[Othniel Charles Marsh|Marsh]]
| datum             = 1873
}}

'''Odontornithes''' is een term waarmee een groep van [[Uitsterven|uitgestorven]] [[vogels]] werd aangeduid, met name de geslachten ''[[Hesperornis]]'' en ''[[Ichthyornis]]'' uit de [[Krijt (periode)|Krijt]]afzettingen van Kansas. De term werd voor het eerst gebruikt door [[Othniel Charles Marsh]] maar is inmiddels in onbruik geraakt omdat de groep [[parafyletisch]] is.

== Kenmerken ==
De Odontornithes vertoonden veel kenmerken van de huidige vogels, met dien verstande, dat deze prehistorische vogels tanden hadden, die in tandkassen in hun kaken stonden. Ze hadden op het borstbeen een grote kam voor de aanhechting van de grote vliegspieren ontwikkeld, die nodig waren om te vliegen. De lange, benige staart die hun voorouders hadden, bezaten deze vogels niet meer.

== Taxonomie ==
De bekendste van de Odontornithes zijn ''Hesperornis regalis'' met zijn 3 meter hoogte, de wat langere ''H. crassipes'' en ''Ichthyornis dispar''. ''Hesperornis'' vertoonde veel overeenkomsten met een [[Duikers (vogels)|duiker]], terwijl ''Ichthyornis'' vrij gelijkaardig was aan een [[Meeuwen (vogels)|meeuw]] of [[Stormvogels en pijlstormvogels|stormvogel]]. De beide groepen vogels hadden echter een totaal verschillende afkomst. De ''Hesperornis''lijn kan zelfs vroeger of eventueel onafhankelijk zijn afgeleid van de voorouders van de moderne vogels.

{{Appendix|2=
* {{aut|D. Palmer, B. Cox, B. Gardiner, C. Harrison & J.R.G. Savage}} (2000). ''De geïllustreerde encyclopedie van dinosauriërs en prehistorische dieren'', Köneman, Keulen. {{ISBN|3 8290 6747 X}}
{{References}}
}}

[[Categorie:Uitgestorven vogels]]

title: Odontornithes · Status: Uitgestorven, als fossiel bekend · Fossiel voorkomen: Krijt

Stam: Chordata (Chordadieren)

Klasse: Aves (Vogels)

title: Onderklasse

Portaal: Biologie · Vogels


text:
# Bactrododema tiaratum
Bactrododema tiaratum is een insect uit de orde Phasmatodea en de  familie Diapheromeridae. De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1858 door Stål.

title: Bactrododema tiaratum

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Bactrododema tiaratum''
| titelweergave = cursief
| afbeelding = Giant Stick Insect (Bactrododema tiaratum).jpg
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Phasmatodea]]
| familie = [[Diapheromeridae]]
| geslacht = ''[[Bactrododema]]''
| w-naam = ''Bactrododema tiaratum''
| auteur = Stål
| datum = 1858
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Bactrododema tiaratum''''' is een [[insecten|insect]] uit de orde [[Phasmatodea]] en de  familie [[Diapheromeridae]]. De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1858 door Stål.

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|9999-Phasmida}} [bezocht 1 juli 2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|07|02}}

[[Categorie:Diapheromeridae]]

title: Bactrododema tiaratum

Orde: Phasmatodea

Familie: Diapheromeridae

Geslacht: Bactrododema

title: Soort