text:
# Sojoez T-6
Sojoez T-6 (ook: 13292) was een Russische bemande ruimtevlucht uit 1982. Deze vloog naar het enige maanden daarvoor gelanceerde ruimtestation Saljoet 7. Met deze tiende Interkosmosvlucht nam het tweede deel van dat programma een aanvang. Voor het eerst maakte een West-Europese kosmonaut een ruimtevlucht.

## Interkosmos
Het Interkosmosprogramma hield in, dat bevriende naties een eigen kosmonaut een ruimtevlucht lieten maken. Deze vluchten duurden ongeveer een week. Onder Russische leiding vloog de buitenlandse gast naar een ruimtestation, waar hij enige dagen verbleef. Tijdens het eerste deel van dit programma kwamen communistische staten aan bod. Naast diverse Warschaupact-landen (Tsjecho-Slowakije, Polen, de DDR, Bulgarije, Hongarije en Roemenië) maakten tevens Vietnam, Cuba en Mongolië hun opwachting. Voor deze vlucht kozen de Russen een Fransman: Frankrijk leverde een deel van het boordinstrumentarium voor Saljoet 7.

## Bemanning
De driekoppige bemanning bestond uit gezagvoerder Vladimir Dzjanibekov, boordwerktuigkundige Aleksandr Ivantsjenkov en de Franse onderzoeker Jean-Loup Chrétien. De Fransman onderging zijn ruimtedoop; voor Ivantsjenkov betekende het zijn tweede reis. Commandant Dzjanibekov maakte zijn derde vlucht. Sojoez T-6 had een gewicht van 6850 kg.

## Vluchtverloop

### Lancering en koppeling
Sojoez T-6 werd gelanceerd op 24 juni 1982 met een Sojoez draagraket vanaf Tjoeratam te Bajkonoer. De capsule kwam in een baan met een apogeum van 277 km, een perigeum van 248 km en een omlooptijd van 89,6 minuten. De inclinatie bedroeg 51,6° bij een excentriciteit van 0,00218. Een dag later voerde het drietal een geslaagde koppeling uit en meerde hun vaartuig aan bij het achterste koppelingsluik. Dit ging niet zonder slag of stoot. Een storing in het automatische koppelingssysteem dwong de bemanning tot een handmatige koppeling. Ze werden verwelkomd door stationscommandant Anatoli Berezovoj en zijn collega Valentin Lebedev, die sinds 14 mei in Saljoet 7 verbleven. Chrétien merkte op dat het station op hem geen overweldigende indruk maakte. Naar zijn mening oogde het interieur eenvoudig maar betrouwbaar.

### Wetenschappelijke experimenten
De bemanning voerde een aantal gezamenlijk ontworpen experimenten uit, waaronder een Franse echografieproef van het hart en vaatstelsel. Afgenomen monsters van de Fransman leverden na onderzoek op Aarde een opmerkelijk feit op. De aanwezige micro-organismen vertoonden een hogere weerstand tegen antibiotica na blootstelling aan microzwaartekracht. Vooral bij Escherichia coli bleek de gestegen weerstand opmerkelijk, bij Staphylococcus aureus was dit veel minder het geval. Onderzoek naar in de ruimte gecultiveerde cellen zonder antibiotica, die zich na berging onder normale cultuur-omstandigheden ontwikkelden, vertoonden geen veranderingen in hun gevoeligheid voor antibiotica of biochemische eigenschappen. Daaruit concludeerden onderzoekers dat de verhoogde weerstand tijdelijk was en schreven dit toe aan de aanpassing aan gewichtloosheid. Ulrastructureel onderzoek wees op een toename van zich delende cellen in bacterieculturen die men in gewichtloosheid kweekte. Bij Staphylococcus aureus nam men een duidelijke toename in dikte van de celwand waar bij monsters, gekweekt in gewichtloze toestand.
Chrétien fungeerde als vuilnisman; hij mocht het afval buitenzetten. Dit geschiedde door de wekelijkse afvalzak uit te sluizen via de kleine (speciaal hiervoor aanwezige) luchtsluis.

## Terugkeer
Dzjanibekov, Ivantsjenkov en Chrétien namen afscheid op 2 juli en vlogen terug met hun eigen capsule. Het drietal maakte een behouden landing en kwam neer op 65 km ten noordoosten van Arkalyk. Hun vlucht nam 7 dagen, 21 uur en 50 minuten in beslag en de kosmonauten trokken 125 baantjes rond de Aarde. Ivantsjenkov had hiermee zijn laatste vlucht gemaakt, zijn beide kameraden vlogen nog meerdere missies.
1 ·
2 ·
3 ·
4 ·
5 ·
6 ·
7 ·
8 ·
9 ·
10 ·
11 ·
12 ·
13 ·
14 ·
15 ·
16 ·
17 ·
18A ·
18 ·
19 ·
20 ·
21 ·
22 ·
23 ·
24 ·
25 ·
26 ·
27 ·
28 ·
29 ·
30 ·
31 ·
32 ·
33 ·
34 ·
35 ·
36 ·
37 ·
38 ·
39 ·
40

T-1 ·
T-2 ·
T-3 ·
T-4 ·
T-5 ·
T-6 ·
T-7 ·
T-8 ·
T-9 ·
T-10-1 ·
T-10 ·
T-11 ·
T-12 ·
T-13 ·
T-14 ·
T-15

title: Sojoez T-6

wikitext:
{{Infobox missie Sojoez
| afbeelding= Soyuz_T-6_mission_patch.png
| missie= ''Sojoez T-6''
| aantal= 3, Vladimir Dzjanibekov (commandant), Aleksandr Ivantsjenkov (boordwerktuigkundige) & Jean-Loup Chrétien (onderzoeker)
| lanceerplatform= Tjoeratam, Bajkonoer
| lanceerdatum= 24 juni 1982, koppeling ''Saljoet 7'' 25 juni
| landingsplaats= 65 km NO van Arkalyk
| landingsdatum= 2 juli 1982
| missieduur= 7 dagen, 21 uur en 50 minuten
| hoogte= apogeum 277 km, perigeum 248 km, omlooptijd 89,6 minuten
| hoek= 51,6°, excentriciteit 0,00218
| rondjes= 125
| reisafstand= 5,274 miljoen km
| afbeelding2= Chretien.jpg
| onderschrift2= Jean-Loup Chrétien
}}

'''Sojoez T-6''' (ook: 13292) was een [[Sovjet-Unie|Russische]] bemande ruimtevlucht uit 1982. Deze vloog naar het enige maanden daarvoor gelanceerde [[ruimtestation]] ''[[Saljoet 7]]''. Met deze tiende [[Interkosmos]]vlucht nam het tweede deel van dat programma een aanvang. Voor het eerst maakte een West-Europese [[Ruimtevaarder|kosmonaut]] een ruimtevlucht.

== Interkosmos ==
Het Interkosmosprogramma hield in, dat bevriende naties een eigen kosmonaut een ruimtevlucht lieten maken. Deze vluchten duurden ongeveer een week. Onder Russische leiding vloog de buitenlandse gast naar een ruimtestation, waar hij enige dagen verbleef. Tijdens het eerste deel van dit programma kwamen [[Communisme|communistische]] staten aan bod. Naast diverse [[Warschaupact]]-landen ([[Tsjecho-Slowakije]], [[Polen]], de [[Duitse Democratische Republiek|DDR]], [[Bulgarije]], [[Hongarije]] en [[Roemenië]]) maakten tevens [[Vietnam]], [[Cuba (land)|Cuba]] en [[Mongolië]] hun opwachting. Voor deze vlucht kozen de Russen een [[Frankrijk|Fransman]]: Frankrijk leverde een deel van het boordinstrumentarium voor ''Saljoet 7''.

== Bemanning ==
De driekoppige bemanning bestond uit gezagvoerder [[Vladimir Dzjanibekov]], boordwerktuigkundige [[Aleksandr Ivantsjenkov]] en de Franse onderzoeker [[Jean-Loup Chrétien]]. De Fransman onderging zijn ruimtedoop; voor Ivantsjenkov betekende het zijn tweede reis. Commandant Dzjanibekov maakte zijn derde vlucht. ''Sojoez T-6'' had een gewicht van 6850 kg.

== Vluchtverloop ==
=== Lancering en koppeling ===
''Sojoez T-6'' werd gelanceerd op [[24 juni]] [[1982]] met een ''[[Sojoez (raket)|Sojoez]]'' [[draagraket]] vanaf [[Tjoeratam]] te [[Kosmodroom Bajkonoer|Bajkonoer]]. De capsule kwam in een [[Baan (hemellichaam)|baan]] met een [[apogeum]] van 277 km, een [[perigeum]] van 248 km en een [[Omlooptijd (astronomie)|omlooptijd]] van 89,6 minuten. De [[Glooiingshoek|inclinatie]] bedroeg 51,6° bij een [[Excentriciteit (astronomie)|excentriciteit]] van 0,00218. Een dag later voerde het drietal een geslaagde koppeling uit en meerde hun vaartuig aan bij het achterste koppelingsluik. Dit ging niet zonder slag of stoot. Een storing in het automatische koppelingssysteem dwong de bemanning tot een handmatige koppeling. Ze werden verwelkomd door stationscommandant [[Anatoli Berezovoj]] en zijn collega [[Valentin Lebedev]], die sinds 14 mei in ''Saljoet 7'' verbleven. Chrétien merkte op dat het station op hem geen overweldigende indruk maakte. Naar zijn mening oogde het interieur eenvoudig maar betrouwbaar.

=== Wetenschappelijke experimenten ===
De bemanning voerde een aantal gezamenlijk ontworpen experimenten uit, waaronder een Franse [[echografie]]proef van het [[hart en vaatstelsel]]. Afgenomen [[Monster (scheikunde)|monsters]] van de Fransman leverden na onderzoek op Aarde een opmerkelijk feit op. De aanwezige [[micro-organisme]]n vertoonden een hogere weerstand tegen [[Antibioticum|antibiotica]] na blootstelling aan [[microzwaartekracht]]. Vooral bij ''[[Escherichia coli]]'' bleek de gestegen weerstand opmerkelijk, bij ''[[Staphylococcus aureus]]'' was dit veel minder het geval. Onderzoek naar in de ruimte gecultiveerde cellen zonder antibiotica, die zich na berging onder normale [[Celcultuur|cultuur]]-omstandigheden ontwikkelden, vertoonden geen veranderingen in hun gevoeligheid voor antibiotica of [[biochemie|biochemische]] eigenschappen. Daaruit concludeerden onderzoekers dat de verhoogde weerstand tijdelijk was en schreven dit toe aan de aanpassing aan gewichtloosheid. [[Ultrastructuur|Ulrastructureel]] onderzoek wees op een toename van zich delende cellen in bacterieculturen die men in gewichtloosheid kweekte. Bij ''Staphylococcus aureus'' nam men een duidelijke toename in dikte van de celwand waar bij monsters, gekweekt in gewichtloze toestand.

Chrétien fungeerde als vuilnisman; hij mocht het afval buitenzetten. Dit geschiedde door de wekelijkse afvalzak uit te sluizen via de kleine (speciaal hiervoor aanwezige) luchtsluis.

== Terugkeer ==
Dzjanibekov, Ivantsjenkov en Chrétien namen afscheid op 2 juli en vlogen terug met hun eigen capsule. Het drietal maakte een behouden landing en kwam neer op 65 km ten noordoosten van [[Arkalyk]]. Hun vlucht nam 7 dagen, 21 uur en 50 minuten in beslag en de kosmonauten trokken 125 baantjes rond de Aarde. Ivantsjenkov had hiermee zijn laatste vlucht gemaakt, zijn beide kameraden vlogen nog meerdere missies.

{{Appendix|1=bron|2=
*{{nl}}''Een kwart eeuw ruimtevaart'', ISBN 90 6533 008 9, 1982, blz. 39, 61, 63, 65 & 70
*{{en}}[http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraftDisplay.do?id=1982-063A ''Sojoez T-6''] op NSSDC, geraadpleegd 1 februari 2015
*{{en}}[http://www.spacefacts.de/mission/english/soyuz-t6.htm ''Sojoez T-6''] op Spacefacts.de, 20 september 2014, geraadpleegd 1 februari 2015
*{{en}}[http://www.russianspaceweb.com/spacecraft_manned_salyut.html Lijst van vluchten naar ''Saljoet''] op RussianSpaceweb.com, 22 februari 2014, geraadpleegd 1 februari 2015
*{{en}}[http://www.zarya.info/Diaries/StationsDOS/Salyut7Ex1.php ''The DOS Space Stations. First Expedition to Salyut 7 - 1982''] op Zarya.info, geraadpleegd 1 februari 2015
*{{en}}[https://web.archive.org/web/20150924215509/http://space.kursknet.ru/cosmos/english/machines/st6.sht ''Sojoez T-6''] op Space.Kursknet.ru, 20 augustus 2004, geraadpleegd 1 februari 2015
*{{en}}[http://eea.spaceflight.esa.int/portal/exp/?id=7051 Experiment Cytos 2] op Eea.Spaceflight.esa, onderzoeksrapport 7051, geraadpleegd 2 februari 2015
*{{en}}[http://www.nasa.gov/centers/glenn/shuttlestation/station/microgex.html ''What is Microgravity ?''] op NASA.gov, 13 februari 2009, geraadpleegd 2 februari 2015
*{{en}}[http://weebau.com/flights/soyuzt6.htm ''Sojoez T-6''] op Weebau.com, 12 augustus 2004, geraadpleegd 1 februari 2015
*{{en}}[http://www.spacefacts.de/bios/cosmonauts/english/dzhanibekov_vladimir.htm Vladimir Dzjanibekov] op Spacefacts.de, 22 december 2009, geraadpleegd 1 februari 2015
*{{en}}[http://www.spacefacts.de/bios/cosmonauts/english/ivanchenkov_aleksandr.htm Aleksandr Ivantsjenkov] op Spacefacts.de, 6 juli 2009, geraadpleegd 1 februari 2015
*{{en}}[http://www.spacefacts.de/bios/international/english/chretien_jean-loup.htm Jean-Loup Chrétien] op Spacefacts.de, 2 april 2012, geraadpleegd 1 februari 2015
}}

{{Navigatie Sojoez missies}}

{{DEFAULTSORT:Sojoez T-06}}
[[Categorie:Bemand ruimtevaartuig]]
[[Categorie:Sojoezprogramma]]
[[Categorie:Ruimtevaart in 1982]]

title: Missiegegevens

Lanceerdatum: 24 juni 1982, koppeling Saljoet 7 25 juni

Lanceerplatform: Tjoeratam, Bajkonoer

Landingsplaats: 65 km NO van Arkalyk

Missieduur: 7 dagen, 21 uur en 50 minuten

Hellingshoek van de baan: 51,6°, excentriciteit 0,00218

Reisafstand: 5,274 miljoen km

Missiegegevens: Jean-Loup Chrétien

Portaal: Ruimtevaart


text:
# Helmert van der Flier
Helmert Richard van der Flier, (Baarn, 26 november 1827 - aldaar, 5 juni 1899), was een kunstschilder uit Baarn.
Helmert (ook wel Helmerd) was de zoon van Riekert van der Flier (1798-1865) en Aaltje Karssen (1786 - voor 1857) en had een zuster. Hij huwde op 5 oktober 1859 in Utrecht met Elisabeth Clara Geertruida Schrader (1828-1912) met wie hij twee kinderen kreeg. Het gezin woonde in Baarn aan de Schapendrift (de tegenwoordige Kerkstraat). Hij zou zijn hele leven in Baarn wonen en werken in zijn huis tegenover de Sint Nicolaaskerk. Achter zijn huis was een heuvel gemaakt zodat hij de schapen kon bestuderen en schetsen. Het huis zou in 1922 worden afgebroken bij de bouw van de nieuw gebouwde Bonifaciusschool.
Nadat hij was opgeleid voor huisschilder legde hij zich toe op het decoratieschilderen. Hij kreeg hiervoor lessen bij de Hilversumse veeschilder James de Rijk. Nadat hij zich eerst schilderde in de geest van de romantische school werd zijn werk later meer impressionistisch en toonde het verwantschap met werk uit de Larense en Haagse school.
De onderwerpen vond hij veel in zijn omgeving. Veel van zijn onderwerpen vond hij in zijn omgeving op de heide- en zandgronden.
Van der Flier schilderde meest landschappen en veestukken. Doordat hij veel schapenstukken maakte werd hij ook wel de schapenschilder genoemd.
Hij was lid van de Maatschappij Arti et Amicitiae in Amsterdam, waar zijn werk regelmatig werd geëxposeerd, evenals bij "Pulchri" in Den Haag. Arti zond in 1876 werk van Van der Flier in naar de wereldtentoonstelling in Philadelphia. In Parijs deed hij mee aan de jaarlijkse expositie van "de salon". In 1895 en 1948 was zijn werk te zien op een tentoonstelling in het Stedelijk Museum van Amsterdam. In 1987 organiseerde de Historische Kring Baerne een tentoonstelling over zijn werk.
Zijn werk Aan de Molensteeg werd aangekocht door het Stedelijk Museum Amsterdam. Ook Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam en de Historische Kring Baerne bezitten werk van zijn hand.
Helmert was sinds 1881 raadslid in Baarn. Nadat hij door een beroerte was getroffen kon hij alleen nog met zijn linkerhand schilderen. Hij werd begraven op de Oude Begraafplaats aan de Berkenweg in Baarn.

wikiname: nlwiki

title: Helmert van der Flier

in_language: nl

wikitext:
{{Infobox kunstenaar
| naam           = Helmert van der Flier
| afbeelding     =
| onderschrift   =
| volledige naam = Helmert Richard van der Flier
| bijnaam        =
| pseudoniem     =
| geboren        = [[Baarn]], [[26 november]] [[1827]]
| overleden      = [[Baarn]], [[5 juni]] [[1899]]
| land           = {{NL}}
| nationaliteit  = Nederlands
| beroep         = kunstschilder
| jaren-actief   =
| periode        = 1842 - 1899
| stijl          = romantisch, impressionistisch
| bekende-werken =
| RKD            = 28317
| website        =
}}
'''Helmert Richard van der Flier''', ([[Baarn]], [[26 november]] [[1827]] - aldaar, [[5 juni]] [[1899]]), was een kunstschilder uit Baarn.
Helmert (ook wel ''Helmerd'') was de zoon van Riekert van der Flier (1798-1865) en Aaltje Karssen (1786 - voor 1857) en had een zuster. Hij huwde op 5 oktober 1859 in Utrecht met Elisabeth Clara Geertruida Schrader (1828-1912) met wie hij twee kinderen kreeg. Het gezin woonde in Baarn aan de Schapendrift (de tegenwoordige Kerkstraat). Hij zou zijn hele leven in Baarn wonen en werken in zijn huis tegenover de [[Heilige Nicolaaskerk (Baarn)|Sint Nicolaaskerk]]. Achter zijn huis was een heuvel gemaakt zodat hij de schapen kon bestuderen en schetsen. Het huis zou in 1922 worden afgebroken bij de bouw van de nieuw gebouwde Bonifaciusschool.

Nadat hij was opgeleid voor huisschilder legde hij zich toe op het decoratieschilderen. Hij kreeg hiervoor lessen bij de Hilversumse veeschilder James de Rijk.<ref>[https://web.archive.org/web/20160624151625/http://www.albertusperk.nl/eigenperk-artikelen/1996.3%20James%20de%20Rijk.pdf albertusperk.nl pag 105]</ref> Nadat hij zich eerst schilderde in de geest van de romantische school werd zijn werk later meer impressionistisch en toonde het verwantschap met werk uit de Larense en Haagse school.
[[Bestand:Helmert R van der Flier herder met vee.jpg|thumb|Schaapherder met vee]]
De onderwerpen vond hij veel in zijn omgeving. Veel van zijn onderwerpen vond hij in zijn omgeving op de heide- en zandgronden.
Van der Flier schilderde meest landschappen en veestukken. Doordat hij veel schapenstukken maakte werd hij ook wel ''de schapenschilder'' genoemd.

Hij was lid van de Maatschappij Arti et Amicitiae in Amsterdam, waar zijn werk regelmatig werd geëxposeerd, evenals bij "Pulchri" in Den Haag. Arti zond in 1876 werk van Van der Flier in naar de wereldtentoonstelling in Philadelphia. In Parijs deed hij mee aan de jaarlijkse expositie van "de salon". In 1895 en 1948 was zijn werk te zien op een tentoonstelling in het Stedelijk Museum van Amsterdam. In 1987 organiseerde de Historische Kring Baerne een tentoonstelling over zijn werk.

Zijn werk ''Aan de Molensteeg'' werd aangekocht door het [[Stedelijk Museum Amsterdam]]. Ook [[Museum Boijmans Van Beuningen]] in Rotterdam en de [[Historische Kring Baerne]] bezitten werk van zijn hand.

Helmert was sinds 1881 raadslid in Baarn.<ref>[https://groenegraf.nl/hetverhaalvan.php?id=7188 Groenegraf.nl]</ref> Nadat hij door een beroerte was getroffen kon hij alleen nog met zijn linkerhand schilderen.<ref>{{aut|Yvonne van den Akker}} - ''Gefascineerd door schapen:Helmert van der Flier belicht in de oudheidkamer'' in "Baarne" van de [[Historische Kring Baerne]], 23e jaargang nr.2 juni 1999 pag.24</ref> Hij werd begraven op de [[Oude begraafplaats (Baarn)|Oude Begraafplaats]] aan de Berkenweg in Baarn.

{{Appendix|2=
*[https://www.artindex.nl/noordholland/default.asp?id=6&num=0379900087019010063090117007880900501711 Artindex]
*{{aut|J. Kruidenier}} - ''Baarnse persoonlijkheden - Helmut Richard van der Flier (1827-1899)'' in "Baerne" 4e jaargang 1980, nr 3 pag 4
------
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Flier, Helmert van der}}
[[Categorie:Nederlands kunstschilder]]

title: Persoonsgegevens

Volledige naam: Helmert Richard van der Flier

Geboren: Baarn, 26 november 1827

Overleden: Baarn, 5 juni 1899

Geboorteland: Nederland

Nationaliteit: Nederlands

Beroep(en): kunstschilder

title: Oriënterende gegevens

Stijl(en): romantisch, impressionistisch


text:
# Stenia paediusalis
Stenia paediusalis is een vlinder uit de familie van de grasmotten (Crambidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1858 door Walker.

title: Stenia paediusalis

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Stenia paediusalis''
| afbeelding =
| familie = [[Grasmotten|Crambidae]] (Grasmotten)
| onderfamilie = [[Spilomelinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Stenia (vlinder)|Stenia]]''
| auteur = Walker
| datum = 1858
| haakjes =
}}
'''''Stenia paediusalis''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Grasmotten|grasmotten (Crambidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1858 door Walker.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|05}}

[[Categorie:Stenia|paediusalis]]

title: Stenia paediusalis

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Crambidae (Grasmotten)

Onderfamilie: Spilomelinae

Geslacht: Stenia

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Skeletophyllon
Skeletophyllon is een geslacht van vlinders uit de familie van de Houtboorders (Cossidae). De wetenschappelijke naam en de beschrijving van dit geslacht werden voor het eerst in 1990 gepubliceerd door Johan Willem Schoorl.
De soorten van dit geslacht komen voor in het Oriëntaals- en Australaziatisch gebied.

## Soorten
- Skeletophyllon andamani Yakovlev, 2011
- Skeletophyllon dictyograpta (Roepke, 1957)
- Skeletophyllon euphyes (West, 1932)
- Skeletophyllon friedeli Yakovlev, 2006
- Skeletophyllon hanuman Yakovlev, 2011
- Skeletophyllon kalinini Yakovlev, 2011
- Skeletophyllon kalisi (Roepke, 1957)
- Skeletophyllon kshatrij Yakovlev, 2011
- Skeletophyllon pallida Yakovlev, 2011
- Skeletophyllon perdrix (Roepke, 1955)
- Skeletophyllon puer Yakovlev, 2006
- Skeletophyllon sibolgae (Roepke, 1957)
- Skeletophyllon tarasovi Yakovlev, 2011
- Skeletophyllon tempestua (Lucas, 1898)
- Skeletophyllon wetarensis Yakovlev, 2011

title: Skeletophyllon

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam            = ''Skeletophyllon''
| titelweergave   = cursief
| afbeelding      =
| afbeeldingtekst =
| onderorde       =
| superfamilie    = [[Cossoidea]]
| familie         = [[Houtboorders|Cossidae]] (Houtboorders)
| onderfamilie    = [[Zeuzerinae]]
| tribus          = [[Xyleutini]]
| taxon           = [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| auteur          = Schoorl
| datum           = 1990
| typesoort       = ''[[Skeletophyllon euphyes|Zeuzera euphyes]]'' West, 1932
}}
'''''Skeletophyllon''''' is een geslacht van [[vlinders]] uit de familie van de [[Houtboorders]] (Cossidae). De wetenschappelijke naam en de beschrijving van dit geslacht werden voor het eerst in 1990 gepubliceerd door [[Johan Willem Schoorl]].<ref>{{Aut|J.W. (Pim) Schoorl jr.}} (1990). [https://repository.naturalis.nl/pub/317816/ZV1990263001.pdf A phylogenetic study on Cossidae (Lepidoptera: Ditrysia) based on external adult morphology]. ''Zool. Verh. Leiden'' '''263''': 1-295.</ref>

De soorten van dit geslacht komen voor in het [[Oriëntaals gebied|Oriëntaals-]] en [[Australaziatisch gebied]].

==Soorten==
*''[[Skeletophyllon andamani]]'' Yakovlev, 2011
*''[[Skeletophyllon dictyograpta]]'' (Roepke, 1957)
*''[[Skeletophyllon euphyes]]'' (West, 1932)
*''[[Skeletophyllon friedeli]]'' Yakovlev, 2006
*''[[Skeletophyllon hanuman]]'' Yakovlev, 2011
*''[[Skeletophyllon kalinini]]'' Yakovlev, 2011
*''[[Skeletophyllon kalisi]]'' (Roepke, 1957)
*''[[Skeletophyllon kshatrij]]'' Yakovlev, 2011
*''[[Skeletophyllon pallida]]'' Yakovlev, 2011
*''[[Skeletophyllon perdrix]]'' (Roepke, 1955)
*''[[Skeletophyllon puer]]'' Yakovlev, 2006
*''[[Skeletophyllon sibolgae]]'' (Roepke, 1957)
*''[[Skeletophyllon tarasovi]]'' Yakovlev, 2011
*''[[Skeletophyllon tempestua]]'' (Lucas, 1898)
*''[[Skeletophyllon wetarensis]]'' Yakovlev, 2011

{{Appendix|2=
{{References}}
*{{en}}{{Aut|Markku Savela}}. [https://www.nic.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/cossoidea/cossidae/zeuzerinae/skeletophyllon/ ''Skeletophyllon'' Schoorl, 1990]. nic.funet.fi. Geraadpleegd op 24-12-2022.
}}

[[Categorie:Houtboorders]]

title: Skeletophyllon

Superfamilie: Cossoidea

Familie: Cossidae (Houtboorders)

Onderfamilie: Zeuzerinae

Geslachtengroep: Xyleutini

title: Zeuzera euphyes West, 1932


text:
# Jann Mardenborough
Jann Mardenborough (Darlington, 9 september 1991) is een Brits autocoureur. Hij is de zoon van voormalig voetballer Steve Mardenborough.

## Carrière
In tegenstelling tot de meeste andere coureurs heeft Mardenborough geen langdurige ervaring in het karting. Op achtjarige leeftijd begon hij te karten in zijn woonplaats Cardiff. Toen hij elf was, werd de lokale kartbaan gesloten. Zijn familie had geen geld om zijn racecarrière voort te zetten, dus moest hij stoppen met karten.
In 2011 nam Mardenborough deel aan de Nissan GT Academy, een competitie gesponsord door Nissan en Sony. De deelnemers nemen hieraan deel door te racen in het PlayStation-spel Gran Turismo. De winnaar krijgt de kans om een professioneel autocoureur te worden. Mardenborough versloeg 90.000 andere gamers en won de competitie in 2011. De prijs voor deze overwinning was een zitje bij Nissan in de 24 uur van Dubai. Hij behaalde hier een derde plaats in zijn klasse. In 2012 nam Mardenborough deel aan het Britse GT-kampioenschap. Samen met Alex Buncombe won hij de race op Brands Hatch en eindigden zij als zesde in het GT3-kampioenschap. Hiernaast nam hij ook deel aan vier raceweekenden van de Blancpain Endurance Series.
In 2013 stapte Mardenborough over naar het formuleracing. Aan het begin van het jaar nam hij deel aan de Toyota Racing Series in Nieuw-Zeeland voor het team ETEC Motorsport. Hij was hier de beste rookie en eindigde het seizoen als tiende in het kampioenschap. Hierna keerde hij terug naar Europa, waar hij een zitje kreeg voor het nieuwe Europees Formule 3-kampioenschap in 2013 voor het team Carlin Motorsport. Voor dit team ging hij ook in het Britse Formule 3-kampioenschap rijden. In het Europees kampioenschap wist hij viermaal punten te behalen, waardoor hij als 21e eindigde in het kampioenschap, terwijl hij in het Britse kampioenschap met één podiumplaats op Spa-Francorchamps als zesde eindigde. Hiernaast maakte hij ook zijn debuut in de 24 uur van Le Mans voor het team Greaves Motorsport, waarmee hij samen met Michael Krumm en eveneens GT Academy-winnaar Lucas Ordóñez in de LMP2-klasse als derde en in totaal als negende eindigde.
In 2014 keerde Mardenborough terug in de Toyota Racing Series voor het team Giles Motorsport. Op de Timaru International Motor Raceway behaalde hij zijn eerste overwinning in het formuleracing, waarna hij er op het Highlands Motorsport Park en het Hampton Downs Motorsport Park nog twee aan toevoegde. In het kampioenschap werd hij met acht punten achterstand op Andrew Tang tweede. Vervolgens werd hij ingelijfd door het Red Bull Junior Team en maakt hij zijn GP3-debuut in 2014 voor het team Arden International. Op de Hockenheimring behaalde hij zijn eerste overwinning in het kampioenschap. Met nog een podiumplaats op de Hungaroring eindigde hij als negende in het kampioenschap met 77 punten. Ook nam hij deel aan de 24 uur van Le Mans, waar hij voor het team OAK Racing samen met Alex Brundle en voormalig GT Academy-winnaar Mark Shulzhitskiy als vijfde in de LMP2-klasse en als negende in totaal eindigde.
In 2015 blijft Mardenborough actief in de GP3, maar stapt hij over naar het team Carlin. Daarnaast rijdt hij ook voor Nissan Motorsports in het FIA World Endurance Championship. Tijdens het raceweekend op het Monza maakte hij 2015 voor Carlin eenmalig de overstap naar de GP2 Series als vervanger van Sean Gelael, die dat weekend verplichtingen had in de Formule Renault 3.5 Series.
Mardenborough maakte in 2016 een opzienbarende stap door te verhuizen naar Japan om te racen in de prestigieuze Super GT en Super Formula. Hij waagde zich meteen in de GT300-klasse van Super GT, waar hij direct indruk maakte. Een overwinning en de titelstrijd sierden zijn debuutjaar, terwijl hij in de Japanse Formule 3-competitie het zilver pakte.
Mardenborough behield in 2017 zijn stoelen in zowel Super GT als Super Formula en bewees zijn talent met twee overwinningen in Super GT, wat hem een podiumplaats in het kampioenschap opleverde. De coureur maakte daarnaast zijn debuut in de legendarische 24 uur van Le Mans, een mijlpaal in zijn carrière.
Een promotie naar de GT500-klasse van Super GT volgde in 2018. Mardenborough voegde hier een nieuwe overwinning in Super GT aan toe en breidde zijn ervaring uit met deelname aan de Blancpain GT Series Endurance Cup.
Mardenborough bleef in 2019 actief in Super GT en maakte de overstap naar team Kondo Racing. Overwinningen bleven dat jaar uit, maar hij beklom meerdere podiumplaatsen. De coureur waagde zich daarnaast voor het eerst in de DTM, een nieuwe uitdaging in zijn repertoire.
Het jaar 2020 markeerde Mardenborough's vijfde opeenvolgende fulltime seizoen in Japan. Voor het eerst in zijn carrière reed hij met dezelfde teamgenoot en wagencombinatie gedurende het hele seizoen. Overwinningen bleven uit, maar hij behaalde twee podiumplaatsen in Super GT.
Mardenborough verlegde in 2021 zijn grenzen door simulatorcoureur te worden in de Formule E. De 24 uur van Le Mans in de LMP2-klasse voegde hij toe aan zijn palmares.
De coureur bleef in 2022 simulatorcoureur in de Formule E en werd reserverijder in de Japanse Super Taikyu Series.
Momenteel richt Mardenborough zich op zijn rol als simulatorcoureur in de Formule E, met mogelijk gastoptredens in diverse races.
Naast zijn race-activiteiten is Mardenborough een geliefde figuur op sociale media en bekleedt hij een ambassadeursrol voor Nissan en PlayStation.

title: Jann Mardenborough

wikitext:
{{Infobox coureur
| naam= Jann Mardenborough
| afbeelding= Jann mardenborough brandshatch2014.JPG
| onderschrift= Jann Mardenborough, 2014.
| nationaliteit= {{VK}}
| huidig= [[Super Formula]]
 [[Super GT]]
 [[Intercontinental GT Challenge|Intercontinental GT]]
| team= Itochu Enex Team Impul
| races=
| kampioenschap=
| winst=
| podia=
| punten=
| positie =
| pole=
| snelsteronde=
| ervaring= [[GP3 Series]]
 [[GP2 Series]]
 [[Formule 3]]
}}

'''Jann Mardenborough''' ([[Darlington (Engeland)|Darlington]], [[9 september]] [[1991]]) is een [[Engeland (hoofdbetekenis)|Brits]] [[autocoureur]]. Hij is de zoon van voormalig voetballer [[Steve Mardenborough]].

==Carrière==
In tegenstelling tot de meeste andere coureurs heeft Mardenborough geen langdurige ervaring in het [[karting]]. Op achtjarige leeftijd begon hij te karten in zijn woonplaats [[Cardiff]]. Toen hij elf was, werd de lokale kartbaan gesloten. Zijn familie had geen geld om zijn racecarrière voort te zetten, dus moest hij stoppen met karten.

In 2011 nam Mardenborough deel aan de Nissan GT Academy, een competitie gesponsord door [[Nissan Motor|Nissan]] en [[Sony Corporation|Sony]]. De deelnemers nemen hieraan deel door te racen in het [[PlayStation (spelcomputer)|PlayStation]]-spel [[Gran Turismo (videospel)|Gran Turismo]]. De winnaar krijgt de kans om een professioneel autocoureur te worden. Mardenborough versloeg 90.000 andere gamers en won de competitie in 2011. De prijs voor deze overwinning was een zitje bij Nissan in de [[24 uur van Dubai]]. Hij behaalde hier een derde plaats in zijn klasse. In 2012 nam Mardenborough deel aan het [[Britse GT-kampioenschap]]. Samen met [[Alex Buncombe]] won hij de race op [[Brands Hatch]] en eindigden zij als zesde in het GT3-kampioenschap. Hiernaast nam hij ook deel aan vier raceweekenden van de [[Blancpain Endurance Series]].

In 2013 stapte Mardenborough over naar het [[formuleracing]]. Aan het begin van het jaar nam hij deel aan de [[Toyota Racing Series]] in Nieuw-Zeeland voor het team [[ETEC Motorsport]]. Hij was hier de beste rookie en eindigde het seizoen als tiende in het kampioenschap. Hierna keerde hij terug naar Europa, waar hij een zitje kreeg voor het nieuwe [[Europees Formule 3-kampioenschap]] in [[Europees Formule 3-kampioenschap 2013|2013]] voor het team [[Carlin Motorsport]]. Voor dit team ging hij ook in het [[Britse Formule 3-kampioenschap]] rijden. In het Europees kampioenschap wist hij viermaal punten te behalen, waardoor hij als 21e eindigde in het kampioenschap, terwijl hij in het Britse kampioenschap met één podiumplaats op [[Spa-Francorchamps]] als zesde eindigde. Hiernaast maakte hij ook zijn debuut in de [[24 uur van Le Mans]] voor het team [[Greaves Motorsport]], waarmee hij samen met [[Michael Krumm]] en eveneens GT Academy-winnaar [[Lucas Ordóñez]] in de LMP2-klasse als derde en in totaal als negende eindigde.

In 2014 keerde Mardenborough terug in de Toyota Racing Series voor het team [[Giles Motorsport]]. Op de [[Timaru International Motor Raceway]] behaalde hij zijn eerste overwinning in het formuleracing, waarna hij er op het [[Highlands Motorsport Park]] en het [[Hampton Downs Motorsport Park]] nog twee aan toevoegde. In het kampioenschap werd hij met acht punten achterstand [[op Andrew Tang]] tweede. Vervolgens werd hij ingelijfd door het [[Red Bull Junior Team]] en maakt hij zijn [[GP3 Series|GP3]]-debuut in [[GP3-seizoen 2014|2014]] voor het team [[Arden International]]. Op de [[Hockenheimring]] behaalde hij zijn eerste overwinning in het kampioenschap. Met nog een podiumplaats op de [[Hungaroring]] eindigde hij als negende in het kampioenschap met 77 punten. Ook nam hij deel aan de 24 uur van Le Mans, waar hij voor het team [[OAK Racing]] samen met [[Alex Brundle]] en voormalig GT Academy-winnaar [[Mark Shulzhitskiy]] als vijfde in de LMP2-klasse en als negende in totaal eindigde.

In [[GP3-seizoen 2015|2015]] blijft Mardenborough actief in de GP3, maar stapt hij over naar het team Carlin. Daarnaast rijdt hij ook voor [[Nismo|Nissan Motorsports]] in het [[FIA World Endurance Championship]]. Tijdens het raceweekend op het [[Autodromo Nazionale Monza|Monza]] maakte hij [[GP2-seizoen 2015|2015]] voor Carlin eenmalig de overstap naar de [[GP2 Series]] als vervanger van [[Sean Gelael]], die dat weekend verplichtingen had in de [[Formule 3.5 V8|Formule Renault 3.5 Series]].

Mardenborough maakte in 2016 een opzienbarende stap door te verhuizen naar Japan om te racen in de prestigieuze Super GT en Super Formula. Hij waagde zich meteen in de GT300-klasse van Super GT, waar hij direct indruk maakte. Een overwinning en de titelstrijd sierden zijn debuutjaar, terwijl hij in de Japanse Formule 3-competitie het zilver pakte.

Mardenborough behield in 2017 zijn stoelen in zowel Super GT als Super Formula en bewees zijn talent met twee overwinningen in Super GT, wat hem een podiumplaats in het kampioenschap opleverde. De coureur maakte daarnaast zijn debuut in de legendarische 24 uur van Le Mans, een mijlpaal in zijn carrière.

Een promotie naar de GT500-klasse van Super GT volgde in 2018. Mardenborough voegde hier een nieuwe overwinning in Super GT aan toe en breidde zijn ervaring uit met deelname aan de Blancpain GT Series Endurance Cup.

Mardenborough bleef in 2019 actief in Super GT en maakte de overstap naar team Kondo Racing. Overwinningen bleven dat jaar uit, maar hij beklom meerdere podiumplaatsen. De coureur waagde zich daarnaast voor het eerst in de DTM, een nieuwe uitdaging in zijn repertoire.

Het jaar 2020 markeerde Mardenborough's vijfde opeenvolgende fulltime seizoen in Japan. Voor het eerst in zijn carrière reed hij met dezelfde teamgenoot en wagencombinatie gedurende het hele seizoen. Overwinningen bleven uit, maar hij behaalde twee podiumplaatsen in Super GT.

Mardenborough verlegde in 2021 zijn grenzen door simulatorcoureur te worden in de Formule E. De 24 uur van Le Mans in de LMP2-klasse voegde hij toe aan zijn palmares.

De coureur bleef in 2022 simulatorcoureur in de Formule E en werd reserverijder in de Japanse Super Taikyu Series.

Momenteel richt Mardenborough zich op zijn rol als simulatorcoureur in de Formule E, met mogelijk gastoptredens in diverse races.
Naast zijn race-activiteiten is Mardenborough een geliefde figuur op sociale media en bekleedt hij een ambassadeursrol voor Nissan en PlayStation.

{{DEFAULTSORT:Mardenborough, Jann}}
[[Categorie:Brits autocoureur]]

title: Jann Mardenborough

Geboren: 9 september 1991

Geboorteplaats: Darlington

Nationaliteit: Verenigd Koninkrijk

Huidig kampioenschap: Super Formula · Super GT · Intercontinental GT

Team: Itochu Enex Team Impul

Eerdere ervaring: GP3 Series · GP2 Series · Formule 3

Portaal: Autosport


text:
# Mesida mindiptanensis
Mesida mindiptanensis is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de strekspinnen.
Het dier behoort tot het geslacht Mesida. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1975 door Chrysanthus.

title: Mesida mindiptanensis

wikitext:
{{Taxobox spin
| naam          = ''Mesida mindiptanensis''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| familie  = [[Strekspinnen|Tetragnathidae]] (Strekspinnen)
| geslacht = ''[[Mesida]]''
| auteur = Chrysanthus
| datum = 1975
| haakjes =
}}
'''''Mesida mindiptanensis''''' is een [[spinnen (dieren)|spinnen]][[soort]] in de taxonomische indeling van de [[strekspinnen]].<ref>{{aut|Platnick, Norman I.}} (2010): [http://research.amnh.org/entomology/spiders/catalog/ The world spider catalog], version 10.5. ''American Museum of Natural History''. [https://web.archive.org/web/20090312050907/http://research.amnh.org:80/entomology/spiders/catalog/ Gearchiveerd] op 12 maart 2009.</ref>

Het dier behoort tot het geslacht ''[[Mesida]]''. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1975 door Chrysanthus.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|11|19}}

[[Categorie:Strekspinnen]]

title: Mesida mindiptanensis

Klasse: Arachnida (Spinachtigen)

Orde: Araneae (Spinnen)

Familie: Tetragnathidae (Strekspinnen)

Geslacht: Mesida

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Parotis punctiferalis
Parotis punctiferalis is een vlinder uit de familie van de grasmotten (Crambidae), uit de onderfamilie van de Spilomelinae. De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst voorgesteld als Margaronia punctiferalis door Francis Walker in een publicatie uit 1866.
De soort komt voor in China, Thailand, Papoea-Nieuw-Guinea en Australië (Queensland).

title: Parotis punctiferalis

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Parotis punctiferalis''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| superfamilie = [[Pyraloidea]]
| familie = [[Grasmotten|Crambidae]] (Grasmotten)
| onderfamilie = [[Spilomelinae]]
| tribus = [[Margaroniini]]
| geslacht  = ''[[Parotis]]''
| w-naam = ''Parotis punctiferalis''
| auteur = Walker
| datum = 1866
| haakjes = ja
| origineel = ''Margaronia punctiferalis''
}}
'''''Parotis punctiferalis''''' is een [[Vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[grasmotten]] (Crambidae), uit de onderfamilie van de [[Spilomelinae]]. De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst voorgesteld als ''Margaronia punctiferalis'' door [[Francis Walker]] in een publicatie uit 1866.

De soort komt voor in [[China]]<ref name="Sun"/>, [[Thailand]]<ref name="Sun">{{Aut|Sunadda Chaovalit & Nantasak Pinkaew}} (2020). [https://li01.tci-thaijo.org/index.php/anres/article/view/248302/169755 Checklist of the Tribe Spilomelini (Lepidoptera: Crambidae: Pyraustinae) in Thailand]. Agriculture and Natural Resources '''54''' (2020) 499–506.</ref>, [[Papoea-Nieuw-Guinea]]<ref name="Sun"/> en [[Australië (land)|Australië]] ([[Queensland]])<ref>{{Aut|Ratnasingham, S. & Hebert, P. D. N.}} [http://www.boldsystems.org/index.php/Taxbrowser_Taxonpage?taxid=329140 ''Parotis punctiferalis'']. Barcode Of Life Data System (BOLD). Geraadpleegd op 30-10-2023.</ref>.

{{Appendix|2=
*{{Aut|Nuss, M.; et al.}} (2003-2023). [http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx GlobIZ]. Global Information System on Pyraloidea. Geraadpleegd op 29-10-2023.
{{References}}
}}

[[Categorie:Parotis|punctiferalis]]
[[Categorie:Dier uit het Australaziatisch gebied]]
[[Categorie:Dier uit het Oriëntaals gebied]]

title: Parotis punctiferalis

Superfamilie: Pyraloidea

Geslachtengroep: Margaroniini

Geslacht: Parotis

title: Soort


text:
# Chkaloviet
Het mineraal chkaloviet is een natrium-beryllium-silicaat met de chemische formule Na2BeSi2O6. Het behoort tot de inosilicaten.

## Eigenschappen
Het kleurloze of witte chkaloviet heeft een glas- tot vetglans en een witte streepkleur. Het kristalstelsel is orthorombisch en de splijting is onduidelijk volgens de kristalvlakken [0kl]. De gemiddelde dichtheid is 2,662 en de hardheid is 6. Chkaloviet is niet radioactief.

## Naamgeving
Het mineraal chkaloviet is genoemd naar de Rus Valerii Pavlovich Chkalov (1904), de eerste persoon die, in 1938, een non-stop vlucht van Moskou over de Noordpool naar de Verenigde Staten maakte.

## Voorkomen
Chkaloviet wordt, zoals de meeste berylliumhoudende mineralen, voornamelijk gevormd in pegmatieten. De typelocatie is Mt. Punkaruaiv in het Lovozero- en het Chibinen-massief op het schiereiland Kola, Rusland. Het wordt ook gevonden in Ilimaussaq, Tasseq, Groenland.

title: Chkaloviet

wikitext:
[[Bestand:Chkalovite.jpg|thumb|Chkaloviet]]
Het [[Mineraal (geologie)|mineraal]] '''chkaloviet''' is een [[natrium]]-[[beryllium]]-[[silicaat]] met de [[chemische formule]] Na2BeSi2O6. Het behoort tot de [[inosilicaat|inosilicaten]].

==Eigenschappen==
Het kleurloze of witte chkaloviet heeft een glas- tot vetglans en een witte [[streepkleur]]. Het kristalstelsel is [[Orthorombisch kristalstelsel|orthorombisch]] en de [[splijting (kristal)|splijting]] is onduidelijk volgens de kristalvlakken [0kl]. De gemiddelde [[soortelijke massa|dichtheid]] is 2,662 en de [[Hardheidsschaal van Mohs|hardheid]] is 6. Chkaloviet is niet [[radioactiviteit|radioactief]].

==Naamgeving==
Het mineraal chkaloviet is genoemd naar de [[Rusland|Rus]] [[Valerii Pavlovich Chkalov]] ([[1904]]), de eerste persoon die, in 1938, een non-stop vlucht van [[Moskou]] over de [[Noordpool]] naar de [[Verenigde Staten]] maakte.

==Voorkomen==
Chkaloviet wordt, zoals de meeste berylliumhoudende mineralen, voornamelijk gevormd in [[pegmatiet]]en. De [[typelocatie]] is [[Mt. Punkaruaiv]] in het [[Lovozero]]- en het [[Chibinen]]-massief op het [[schiereiland]] [[Kola (schiereiland)|Kola]], [[Rusland]]. Het wordt ook gevonden in [[Ilimaussaq]], [[Tasseq]], [[Groenland]].

[[Categorie:Inosilicaat]]
[[Categorie:Natriumhoudend mineraal]]
[[Categorie:Berylliumhoudend mineraal]]


text:
# Diolenius amplectens
Diolenius amplectens is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de springspinnen (Salticidae).
Het dier behoort tot het geslacht Diolenius. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1881 door Tord Tamerlan Teodor Thorell.

title: Diolenius amplectens

wikitext:
{{Taxobox spin
| naam              = ''Diolenius amplectens''
| titelweergave     = cursief
| afbeelding        =
| afbeeldingtekst   =
| familie           = [[Springspinnen|Salticidae]] (Springspinnen)
| geslacht          = ''[[Diolenius]]''
| auteur            = [[Tord Tamerlan Teodor Thorell]]
| datum             = 1881
| haakjes           =
}}
'''''Diolenius amplectens''''' is een [[spinnen (dieren)|spinnen]][[soort]] in de taxonomische indeling van de [[Springspinnen|springspinnen (Salticidae)]].<ref>{{Brontabel|2012-Platnick}}</ref>

Het dier behoort tot het geslacht ''[[Diolenius]]''. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1881 door [[Tord Tamerlan Teodor Thorell]].

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|10|21}}
{{DEFAULTSORT:Diolenius amplectens}}
[[Categorie:Springspinnen]]

title: Diolenius amplectens

Familie: Salticidae (Springspinnen)

Geslacht: Diolenius

title: Soort


text:
# Antilliscaris danforthi
Antilliscaris danforthi is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1939 door Darlington.

title: Antilliscaris danforthi

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Antilliscaris danforthi''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Loopkevers|Carabidae]] (Loopkevers)
| onderfamilie = [[Scaritinae]]
| geslacht = ''[[Antilliscaris]]''
| w-naam = ''Antilliscaris danforthi''
| auteur = [[Philip Jackson Darlington|Darlington]]
| datum = 1939
| haakjes = ja
| species =
| commons =
}}
'''''Antilliscaris danforthi''''' is een [[kevers|kever]]soort uit de familie van de [[Loopkevers|loopkevers (Carabidae)]].<ref>Anichtchenko A. et al., (editors): [https://carabidae.org/search?rank=0&text=Antilliscaris+danforthi Carabidae of the World] (bezocht: 20 tot 28 maart 2013)</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1939 door Darlington.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|29}}

[[Categorie:Loopkevers]]

title: Antilliscaris danforthi

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Carabidae (Loopkevers)

Onderfamilie: Scaritinae

Geslacht: Antilliscaris

title: Soort


text:
# Craniophora praeclara
Craniophora praeclara is een vlinder uit de familie van de uilen (Noctuidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1890 door Graeser.

title: Craniophora praeclara

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Craniophora praeclara''
| afbeelding = Craniophora praeclara.JPG
| familie = [[Uilen (vlinders)|Noctuidae]] (Uilen)
| onderfamilie = [[Acronictinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Craniophora]]''
| w-naam = ''Craniophora praeclara''
| auteur = Graeser
| datum = 1890
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Craniophora praeclara''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Uilen (vlinders)|uilen (Noctuidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1890 door Graeser.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|12}}

[[Categorie:Craniophora|praeclara]]

title: Craniophora praeclara

Familie: Noctuidae (Uilen)

Onderfamilie: Acronictinae

Geslacht: Craniophora

title: Soort


text:
# Arend Schoemaker
Arend Hessel Schoemaker (Wapse, 8 november 1911 – 's-Gravenhage, 11 mei 1982) was een Nederlands voetballer.
Schoemaker speelde als aanvaller voor H.V. & C.V. Quick uit Den Haag. Hij speelde op 10 december 1933 eenmaal in het Nederlands voetbalelftal in de met 0-1 verloren wedstrijd tegen Oostenrijk. Hij maakte ook deel uit van de selectie voor het wereldkampioenschap voetbal in 1934

title: Arend Schoemaker

wikitext:
'''Arend Hessel Schoemaker''' ([[Wapse]], [[8 november]] [[1911]] – [['s-Gravenhage]], [[11 mei]] [[1982]]) was een [[Nederland]]s [[voetballer]].

Schoemaker speelde als aanvaller voor [[H.V. & C.V. Quick]] uit [[Den Haag]]. Hij speelde op [[10 december]] [[1933]] eenmaal in het [[Nederlands voetbalelftal (mannen)|Nederlands voetbalelftal]] in de met 0-1 verloren wedstrijd tegen [[Oostenrijks voetbalelftal (mannen)|Oostenrijk]]. Hij maakte ook deel uit van de selectie voor het [[wereldkampioenschap voetbal 1934|wereldkampioenschap voetbal in 1934]]

==Zie ook==
* [[Lijst van spelers van het Nederlands voetbalelftal]]

{{Navigatie selectie voetbalelftal Nederland WK 1934}}
[[Categorie:Nederlands voetballer|Schoemaker, Arend]]


text:
# Oxystomina novozemelica
Oxystomina novozemelica is een rondwormensoort uit de familie van de Oxystominidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1927 door Filipjev.

title: Oxystomina novozemelica

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Oxystomina novozemelica''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Rondwormen|Nematoda]] ([[Rondwormen]])
| klasse = [[Enoplea]]
| orde = [[Enoplida]]
| familie = [[Oxystominidae]]
| geslacht = ''[[Oxystomina]]''
| w-naam = ''Oxystomina novozemelica''
| auteur = Filipjev
| datum = 1927
| haakjes = ja
| commons =
| species =
| worms = 122042
}}
'''''Oxystomina novozemelica''''' is een [[rondwormen]]soort uit de familie van de [[Oxystominidae]].<ref>Vincx, M. (2012). <i>Oxystomina novozemelica</i> (Filipjev, 1927). In: Deprez, T. et al. (2005). NeMys. World list of free-living nematodes. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=122042</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1927 door Filipjev.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|14}}

[[Categorie:Oxystominidae]]

title: Oxystomina novozemelica

Stam: Nematoda (Rondwormen)

Klasse: Enoplea

Orde: Enoplida

Familie: Oxystominidae

Geslacht: Oxystomina

title: Soort


text:
# Amathia brongniartii
Amathia brongniartii is een mosdiertjessoort uit de familie van de Vesiculariidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1888 door Kirkpatrick.

title: Amathia brongniartii

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Amathia brongniartii''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Mosdiertjes|Bryozoa]] ([[Mosdiertjes]])
| klasse = [[Gymnolaemata]]
| orde = [[Ctenostomatida]]
| familie = [[Vesiculariidae]]
| geslacht = ''[[Amathia]]''
| w-naam = ''Amathia brongniartii''
| auteur = Kirkpatrick
| datum = 1888
| haakjes =
| worms = 470712
}}
'''''Amathia brongniartii''''' is een [[mosdiertjes]][[soort]] uit de familie van de [[Vesiculariidae]].<ref>Bock, P. (2012). <i>Amathia brongniartii</i> Kirkpatrick, 1888. In: Bock, Phil; Gordon, D. (2012) World list of Bryozoa. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=470712</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1888 door Kirkpatrick.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|03}}
[[Categorie:Vesiculariidae]]

title: Amathia brongniartii

Stam: Bryozoa (Mosdiertjes)

Klasse: Gymnolaemata

Orde: Ctenostomatida

Familie: Vesiculariidae

Geslacht: Amathia

title: Soort


text:
# Jos Martens
Jos Martens (14 juni 1964) is een Belgische voormalige atleet en duatleet. Als atleet was hij gespecialiseerd in het snelwandelen. Hij nam eenmaal deel aan de wereldkampioenschappen en behaalde twee Belgische titels.

## Biografie

### Snelwandelen
Jos Martens behaalde in 1983 op de 10 km snelwandelen een bronzen medaille tijdens de Europese juniorenkampioenschappen. Hij nam dat jaar op de 20 km snelwandelen deel aan de wereldkampioenschappen in Helsinki. Hij werd achtenveertigste.
In 1986 en 1987 werd Martens Belgisch kampioen op de 20 km snelwandelen. In 1988 werd hij zesde op het Europees indoorkampioenschap 5000 m snelwandelen in Boedapest in 18.54,67. Dit is een Belgisch record. Hij verbeterde dat jaar ook de Belgische records op de 10 km en de 20 km snelwandelen.

### Duatlon
Begin van de jaren negentig schakelde Martens over naar de duatlon. Zo werd hij in 1991 zevende op het Europees kampioenschap.

### Clubs
Martens was aangesloten bij Atletiekclub De Demer.

## Belgische kampioenschappen
| Onderdeel          | Jaar       |
| ------------------ | ---------- |
| 20 km snelwandelen | 1986, 1987 |

## Persoonlijke records
| Onderdeel                  | Prestatie     | Datum             | Plaats    |
| -------------------------- | ------------- | ----------------- | --------- |
| 5000 m indoor snelwandelen | 18.54,67 (NR) | 6 maart 1988      | Boedapest |
| 10 km snelwandelen         | 40.04,8 (NR)  | 10 september 1988 | Sittard   |
| 20 km snelwandelen         | 1:23.13 (NR)  | 10 april 1988     | Goirle    |

## Palmares

### 5000 m indoor snelwandelen
- 1987: DSQ EK indoor in Liévin
- 1988: 6e EK indoor in Boedapest – 18.54,67 (NR)

### 10 km snelwandelen
- 1983:  EK junioren in Schwechat – 43.01,97

### 20 km snelwandelen
- 1983: 48e WK in Helsinki – 1:34.39
- 1986:  BK AC – 1:31.54
- 1987:  BK AC – 1:30.28

### duatlon
- 1991: 7e EK

NR: nationaal record

BK: Belgisch kampioenschap

EK: Europees kampioenschap

WK: Wereldkampioenschap

OS: Olympische Spelen

DSQ: gediswalificeerd

DNF: opgegeven

title: Jos Martens

wikitext:
{{Infobox sporter
| afbeelding =
| onderschrift =
| naam = Jos Martens
| bijnaam =
| geboortedatum = 14 juni 1964
| geboorteplaats =
| overlijdensdatum =
| overlijdensplaats =
| nationaliteit     = {{BE}}
| lengte =
| gewicht =
| discipline = snelwandelen, duatlon
| trainer =
| 1etitel = Belgisch kampioen 20 km snelwandelen 1986
| OS =
| extra = Belgisch recordhouder 10 km snelwandelen, 20 km snelwandelen
}}
'''Jos Martens''' ([[14 juni]] [[1964]]) is een [[België|Belgische]] voormalige [[atleet]] en [[Duatlon|duatleet]]. Als atleet was hij gespecialiseerd in het [[snelwandelen]]. Hij nam eenmaal deel aan de [[Wereldkampioenschappen atletiek|wereldkampioenschappen]] en behaalde twee Belgische titels.

== Biografie ==
=== Snelwandelen ===
Jos Martens behaalde in 1983 op de [[10 kilometer snelwandelen|10 km snelwandelen]] een bronzen [[medaille]] tijdens de [[Europa (werelddeel)|Europese]] juniorenkampioenschappen. Hij nam dat jaar op de [[20 kilometer snelwandelen|20 km snelwandelen]] deel aan de [[Wereldkampioenschappen atletiek 1983|wereldkampioenschappen in Helsinki]]. Hij werd achtenveertigste.

In 1986 en 1987 werd Martens Belgisch kampioen op de 20 km snelwandelen. In 1988 werd hij zesde op het Europees indoorkampioenschap 5000 m snelwandelen in [[Boedapest]] in 18.54,67. Dit is een [[Lijst van Belgische records atletiek|Belgisch record]]. Hij verbeterde dat jaar ook de Belgische records op de 10 km en de 20 km snelwandelen.

=== Duatlon ===
Begin van de [[1990-1999|jaren negentig]] schakelde Martens over naar de duatlon. Zo werd hij in 1991 zevende op het Europees kampioenschap.<ref>{{fr}} Le Soir, 16 september 1991</ref>

=== Clubs ===
Martens was aangesloten bij ''Atletiekclub De Demer''.

== Belgische kampioenschappen ==
{| class="wikitable"
!Onderdeel
!Jaar
|-
|20 km snelwandelen
|1986, 1987
|}

== Persoonlijke records ==
{| class="wikitable"
!Onderdeel
!Prestatie
!Datum
!Plaats
|-
|5000 m indoor snelwandelen
|18.54,67 (NR)
|6 maart 1988
|Boedapest
|-
|10 km snelwandelen
|40.04,8 (NR)
|10 september 1988
|Sittard
|-
|20 km snelwandelen
|1:23.13 (NR)
|10 april 1988
|Goirle
|}

== Palmares ==
=== 5000 m indoor snelwandelen ===
*1987: DSQ EK indoor in Liévin
*1988: 6e EK indoor in Boedapest – 18.54,67 (NR)

=== 10 km snelwandelen ===
*1983: {{brons}} EK junioren in Schwechat – 43.01,97

=== 20 km snelwandelen ===
*1983: 48e WK in Helsinki – 1:34.39
*1986: {{goud}} BK AC – 1:31.54
*1987: {{goud}} BK AC – 1:30.28

=== duatlon ===
*1991: 7e EK

NR: nationaal record

BK: Belgisch kampioenschap

EK: Europees kampioenschap

WK: Wereldkampioenschap

OS: Olympische Spelen

DSQ: gediswalificeerd

DNF: opgegeven

{{Appendix|2=
{{References}}
----
'''Externe link'''
* {{Link IAAF naam|id=7600}}
}}

{{DEFAULTSORT:Martens, Jos}}
[[Categorie:Belgisch snelwandelaar]]
[[Categorie:Belgisch duatleet]]

title: Persoonlijke informatie

Naam: Jos Martens

Nationaliteit: België

title: Sportieve informatie

Discipline: snelwandelen, duatlon

Portaal: Sport


text:
# Marxistische economie
De marxistische economie is een stroming in de economische wetenschap, gebaseerd op economische begrippen en methode van Karl Marx. Deze stroming onderzoekt het functioneren van kapitalistische economieën vanuit klassenverhoudingen. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen enerzijds degenen die beschikken over de productiemiddelen (kapitalisten) en degenen die voor loon werken (arbeiders). Economische vraagstukken worden onderzocht aan de hand van de verhoudingen tussen deze (en eventueel andere) klassen.
Belangrijke thema's in de marxistische economie zijn de eigendomsverhoudingen, het verdelingsvraagstuk (aan wie komt de winst toe), de rol van technologie in het arbeidsproces en de neiging van kapitalistische economieën om in crisis te geraken. Centraal staat de meerwaardetheorie. Deze stelt dat de opbrengst van ondernemingen tot stand komt door arbeid, die echter structureel onderbetaald wordt.
De marxistische economie geldt binnen de economische wetenschap als een heterodoxe stroming. Ze verschilt van zowel de mainstream-scholen, de neoklassieke en de keynesiaanse economie, omdat ze het kapitalisme niet accepteert als een wenselijk stelsel. Marxisten beschouwen het kapitalisme veeleer als een stelsel met fundamentele weeffouten waarvoor (socialistische) alternatieven moeten worden ontwikkeld. Op de vraag, hoe dit alternatief eruit moet zien en hoe het moet worden verwezenlijkt, biedt de marxistische economische theorie geen eenduidig antwoord; het zwaartepunt ligt op de kritische analyse van de bestaande economische verhoudingen.

## Kernbegrippen

### De kapitalistische productiewijze
Onderwerp van studie in de marxistische economie is de kapitalistische productiewijze: het stelsel waarin goederen (en diensten) geproduceerd worden binnen private ondernemingen, met als primair doel verkoop op de markt. Binnen de kapitalistische productiewijze vinden twee soorten markttransacties plaats:
- Producenten (degenen die de daadwerkelijke productiearbeid verrichten) handelen volgens het schema W–G–W': ze beginnen met waren W die voor hen geen gebruikswaarde hebben (zoals de schoenen die een schoenmaker maakt, maar niet zelf draagt), verkopen die voor geld G, en kopen met dat geld andere waren W' waaraan zij wel behoefte hebben.
- Handelaren en investeerders verrichten transacties van de vorm G–W–G': ze beginnen met geld G en kopen waren W, met als doel die uiteindelijk te verkopen voor een groter geldbedrag G'. Bij industriële productie zijn de gekochte waren W combinaties van productiemiddelen (machines, energie) en arbeidskracht. Geld wordt hier uitgegeven met als doel het vergaren van meer geld, en wordt daardoor kapitaal.

Het andere onderscheidende kenmerk van de kapitalistische productiewijze is dat ook arbeidskracht een koopwaar is, die verhandeld wordt op de arbeidsmarkt. Als deze commodificatie van arbeid ver genoeg is doorgevoerd, zijn de deelnemers aan het economische verkeer in twee klassen te verdelen, op basis van de rol die men speelt in het economische verkeer. De arbeidersklasse wordt gevormd door degenen die voor hun levensonderhoud afhankelijk zijn van de verkoop van de eigen arbeidskracht. De kapitalisten zijn degenen die geld en productiemiddelen in eigendom hebben, en leven van de winst die deze opbrengen.
De begrippen "arbeider", "kapitalist" en "klasse" betekenen hier niet per se hetzelfde als in het dagelijks spraakgebruik; arbeider en kapitalist betekenen ook niet precies hetzelfde als "werknemer" en "werkgever"/"ondernemer". Onder arbeiders vallen niet alleen de degenen die achter een lopende band staan, maar ook sommige zelfstandigen zonder personeel (of met een paar mensen in dienst) kunnen als arbeiders worden aangemerkt als ze voornamelijk van eigen arbeid afhankelijk zijn. Onder kapitalisten worden de investeerders en bankiers verstaan die de (juridische of economische) eigenaars van geld, waren en productiemiddelen zijn, maar ook managers wier beloning voornamelijk afhankelijk is van de winst uit onderneming.

### Waarde, arbeidskracht en meerwaarde
Marx en de meeste van zijn navolgers analyseren de kapitalistische productiewijze vanuit de arbeidswaardetheorie uit de klassieke economie, volgens welke menselijke arbeid waarde schept in het productieproces. Deze waarde is meer bepaald de ruilwaarde (marktwaarde) van het product, gelijkgesteld aan de prijs bij marktevenwicht. In Marx' eenvoudigste model van de kapitalistische onderneming investeert deze een kapitaal c + v, bestaande uit
- het constant kapitaal c, de prijs van grondstoffen en (afschrijving op) machines, en
- het variabel kapitaal v, de loonsom waarvoor de onderneming arbeidskracht koopt.

De naamgeving suggereert dat het variabele kapitaal waarde toevoegt, terwijl de waarde van het constante kapitaal slechts overgedragen wordt op het product. Het constante kapitaal wordt bovendien beschouwd als de vrucht van eerder verrichte arbeid, zodat uiteindelijk alle waarde afkomstig is van arbeid.
De loonsom v is in een 'puur' kapitalisme de reproductiewaarde van arbeidskracht, de kosten om de in het arbeidsproces geleverde arbeidskracht aan te vullen voor een volgende cyclus. Hieronder vallen de kosten van een maatschappelijk acceptabel (naar tijd- en plaatsgebonden maatstaven) levensonderhoud voor de loonarbeider en zijn/haar gezin: de kosten van voeding, kleding, behuizing, onderwijs, enzovoorts. Deze waarde stijgt mee met het algemene beschavingspeil, maar daalt naargelang de productiekosten van de consumptiegoederen afnemen. Er bestaat een spanningsveld tussen de behoefte van de kapitalisten als klasse om de lonen laag te houden, zodat arbeid voor een groot genoeg deel van de bevolking noodzakelijk blijft, en die om een afzetmarkt voor de producten te behouden.
Na afloop van het productieproces heeft de onderneming de beschikking over een nieuw kapitaal ter waarde van c + v + m, belichaamd door het product. Hierbij is m de meerwaarde, de door inzet van arbeidskracht toegevoegde waarde. Worden hiervan de overige kosten, zoals belastingen, afgetrokken, dan kan de rest van de meerwaarde op de markt worden gerealiseerd als winst, die aan de kapitaalverschaffer toevalt.
De efficiëntie van het productieproces wordt uitgedrukt als de meerwaardevoet, m/v, ook aangeduid als de uitbuitingsgraad. Deze kan verhoogd worden door de werkdag te verlengen (zonder het loon te verhogen), door de productiviteit van arbeid op te voeren of door de kosten van levensonderhoud te verlagen, dit laatste onder de aanname dat de prijs van arbeid bepaald wordt door de levensstandaard.

### Accumulatie en concurrentie
Door toe-eigening en herinvestering van de meerwaarde treedt kapitaalaccumulatie op: de bezitter van kapitaal probeert zijn kapitaal te vergroten. De noodzaak hiertoe is gelegen in de concurrentie die op kapitalistische markten optreedt. Een onderneming die voldoende investeert, verkrijgt een schaalvoordeel of kan zich een technologisch voordeel veroorloven, waardoor ze goedkoper kan produceren en extra meerwaarde verkrijgt. Op de markt zal de onderneming voor een prijs net onder de marktprijs willen verkopen, waarmee een deel van de extra meerwaarde/winst teniet wordt gedaan maar het product beter verkoopt dan dat van de (gemiddelde) concurrent.
De concurrent is dan gedwongen te volgen, wil deze niet het risico op verlaagde winsten en (in het ergste geval) faillissement lopen. Op deze manier vormt de concurrentie een "ijzeren wet": niet de individuele ondernemingszin, of zelfs hebzucht, maar een economische wetmatigheid maakt het noodzakelijk om alsmaar meer kapitaal te vergaren en in te zetten. De kapitalistische productiewijze wordt dan ook bezien als een systeem van onvrijheid voor zowel de kapitalist als de arbeider, en tevens als historisch uniek, omdat in dit stelsel niet geproduceerd wordt om de gebruikswaarde maar om de marktwaarde van de goederen.
Daarnaast voorspelde Marx dat voortschrijdende accumulatie een neiging tot concentratie en centralisatie herbergde, oftewel monopolievorming. Deze stelling werd verder ontwikkeld door Rudolf Hilferding in Das Finanzkapital (1910).

### Crisistheorie
Marx' hoofdwerk Het Kapitaal biedt geen uitgewerkte theorie van het ontstaan en verloop van economische crises, terwijl de neiging van kapitalistische economieën om in crisis te geraken wel op diverse punten wordt benadrukt. De marxistische economie verwerpt dan ook de voorstelling van het kapitalisme als een systeem dat van nature in evenwicht is en alleen uit dat evenwicht gebracht wordt door exogene schokken, zoals de algemene evenwichtstheorie wil. Op het gebied van de crisistheorie zijn de marxistische economen ruwweg in twee scholen te verdelen: die rond de onderconsumptietheorie en die rond de wet van de dalende winstvoet.
De onderconsumptieschool verklaart crises vanuit het gebrek aan evenwicht tussen accumulatie en consumptie. Op de lange termijn, zo wordt betoogd, leidt accumulatie tot een overproductie van consumptiegoederen waarnaar onvoldoende effectieve vraag bestaat. De werkende klassen hebben niet voldoende koopkracht om deze af te nemen; hoewel hun loonsom kan stijgen, zal deze geen tred houden met de investeringen in mechanisering. Anderzijds zullen de kapitalisten, naarmate de accumulatie vordert, een steeds kleinere consumptiequote hebben. Het eindresultaat is een situatie van overproductie en onderconsumptie, tenzij het kapitaal in staat is nieuwe afzetmarkten te creëren. Dit laatste wordt gekoppeld aan de theorie van imperialisme, dat gezien wordt als de gewapende verovering van nieuwe afzetmarkten, maar ook aan technische verandering, die vraag naar nieuwe consumptiegoederen (zoals in de twintigste eeuw de auto) en nieuwe, arbeidsintensieve bedrijfstakken kan scheppen.
De andere school verwerpt de onderconsumptietheorie, onder andere op grond van Marx' schema van reproductie op grotere schaal, het eerste economische model dat een gebalanceerd groeiende economie wist te beschrijven. In plaats van onderconsumptie wordt de wet van de dalende winstvoet aangewezen als de uiteindelijke oorzaak van grote crises. Deze wet stelt dat de concurrentiedruk om steeds goedkoper te produceren ten koste gaat van de winstgevendheid. Daardoor ontstaan crises, die het kapitaal dwingen om zich te herorganiseren: langs keynesiaanse lijnen na de depressie van de jaren 30, door 'globalisering' (verplaatsing van productie naar lagelonenlanden, vrijhandel, vrij verkeer van kapitaal) na de stagflatiecrisis van de jaren 70 en op een nog onbekende wijze na de kredietcrisis van 2007.

## Geschiedenis
De marxistische economie vindt haar oorsprong in het werk van Karl Marx (1818-1883). Deze was opgeleid als filosoof en aanvankelijk vooral actief als journalist en communistisch activist, maar wendde zijn aandacht vanaf midden jaren 1840 naar de economie. Marx' eerste geschriften over dit onderwerp waren de Parijse manuscripten van 1844, die tot 1932 ongepubliceerd bleven. In 1859 verscheen zijn eerste uitgave over het onderwerp, Zur Kritik der Politischen Ökonomie ([bijdrage] tot de kritiek van de politieke economie). Dit werd gevolgd door zijn hoofdwerk, Het Kapitaal, waarvan het eerste deel in 1867 verscheen, de latere delen postuum (verzorgd door Friedrich Engels en Karl Kautsky). Het Kapitaal bouwt voort op de werken van de klassieke economen, met name Smith en Ricardo. Aan het eind van de eeuw waren Marx' ideeën, gebundeld en uitgebreid in het marxisme, een voorname denkstroming in Europa geworden, mede door de koppeling met de sociaaldemocratie.
In de eerste generaties na Marx gelden onder anderen Michaïl Toegan-Baranovski, Otto Bauer, Rudolf Hilferding en Rosa Luxemburg als originele marxistische economen. Toegan-Baranovski gebruikte Marx' reproductieschema in zijn analyse van conjunctuurgolven en beïnvloedde daarmee Joseph Schumpeter, John Maynard Keynes en Wassily Leontief. De overige drie zijn vooral bekend om hun analyse van 'financieel kapitalisme,' of monopoliekapitalisme, waarin economieën werden gedomineerd door monopolies, kartels en financiële belangen. Vooral Hilferding had sterke invloed op Lenin, die zelf weinig origineel was op economisch vlak, maar wiens boek Imperialisme in de Sovjet-Unie kwam te gelden als het "laatste woord" op het gebied van het monopoliekapitalisme. Onder het stalinisme was origineel (economisch) denken vrijwel uitgesloten, terwijl in het westen de neoklassieke economie sinds de jaren 1870 de dominante denkrichting was geworden.
Na de beurskrach van 1929 en de crisis van de jaren 30 vond in het kapitalistische westen een omslag plaats in de richting van de keynesiaanse economie, die een macro-economisch antwoord had op de crisis: het kapitalisme kon stabiel gehouden worden door overheidsingrijpen, gericht op het instandhouden van effectieve vraag. De principes van deze nieuwe school werden gelijktijdig vanuit de marxistische traditie ontwikkeld door Michał Kalecki, die uit het werk van Luxemburg putte en een microtheorie van monopolistische firma's hanteerde. Keynes, die nu als de belangrijkste westerse econoom gold, had Marx gelezen, maar naar eigen zeggen niets bruikbaars in diens werk gevonden; wel kwam hij diverse malen tot vrijwel dezelfde conclusies. Op politiek vlak was Keynes' inspiratie eerder conservatief dan radicaal: in tegenstelling tot de marxisten wilde hij het kapitalisme behouden, niet vervangen door een socialistische ordening. Hoe de invloed van Marx op Keynes precies verliep, is al sinds de jaren 30 onderwerp van discussie. De marxistische economie zelf raakte in de vergetelheid tot Keynes' collega Joan Robinson die in 1942 opnieuw onder de aandacht bracht.
Vanaf midden jaren 60 kreeg de marxistische economie een nieuwe impuls van Nieuw Linkse denkers. Het werk van Kalecki werd voortgezet door de Amerikanen Paul Baran en Paul Sweezy, vooral in Monopoly Capital (1966). Vanaf de jaren 70 is er meer aandacht voor de rol van de financiële sector binnen het kapitalisme, bij onder anderen Ernest Mandel en de geograaf David Harvey. Een analytische stroming probeert het marxisme op een nieuwe leest te schoeien, wat voor de economische theorie betekent dat de arbeidswaardeleer verruild wordt voor de rationelekeuzetheorie. Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie zakte de aandacht voor Marx binnen de wetenschap in en verdween hij uit de economiecurricula. De kredietcrisis van 2008 heeft echter een zekere opleving veroorzaakt.

title: Marxistische economie

wikitext:
{{Zijbalk economie}}

De '''marxistische economie''' is een [[economische school|stroming in de economische wetenschap]], gebaseerd op economische begrippen en methode van [[Karl Marx]]<nowiki/>. Deze stroming onderzoekt het functioneren van [[Kapitalisme|kapitalistische]] economieën vanuit [[Sociale klasse|klassenverhoudingen]]. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen enerzijds degenen die beschikken over de productiemiddelen (''kapitalisten'') en degenen die voor loon werken (''arbeiders''). Economische vraagstukken worden onderzocht aan de hand van de verhoudingen tussen deze (en eventueel andere) klassen.

Belangrijke thema's in de marxistische economie zijn de eigendomsverhoudingen, het verdelingsvraagstuk (aan wie komt de winst toe), de rol van technologie in het arbeidsproces en de neiging van kapitalistische economieën om in [[Economische crisis|crisis]] te geraken. Centraal staat de [[Meerwaarde (Marx)|meerwaardetheorie]]. Deze stelt dat de opbrengst van ondernemingen tot stand komt door arbeid, die echter structureel onderbetaald wordt.

De marxistische economie geldt binnen de economische wetenschap als een [[Heterodoxe economie|heterodoxe]] stroming. Ze verschilt van zowel de ''mainstream''-scholen, de [[Neoklassieke economie|neoklassieke]] en de [[Keynesiaanse economie|keynesiaanse]] economie, omdat ze het kapitalisme niet accepteert als een wenselijk stelsel. Marxisten beschouwen het kapitalisme veeleer als een stelsel met fundamentele weeffouten waarvoor ([[Socialisme|socialistische]]) alternatieven moeten worden ontwikkeld. Op de vraag, hoe dit alternatief eruit moet zien en hoe het moet worden verwezenlijkt, biedt de marxistische economische theorie geen eenduidig antwoord; het zwaartepunt ligt op de kritische analyse van de bestaande economische verhoudingen.

== Kernbegrippen ==

=== De kapitalistische productiewijze ===
{{Zie hoofdartikel|Kapitalisme}}

Onderwerp van studie in de marxistische economie is de ''kapitalistische productiewijze'': het stelsel waarin [[Goed (economie)|goederen]] (en diensten) geproduceerd worden binnen private ondernemingen, met als primair doel verkoop op de [[Markteconomie|markt]]. Binnen de kapitalistische productiewijze vinden twee soorten markttransacties plaats:
* Producenten (degenen die de daadwerkelijke productiearbeid verrichten) handelen volgens het schema ''W–G–W'<nowiki/>'': ze beginnen met waren ''W'' die voor hen geen [[gebruikswaarde]] hebben (zoals de schoenen die een schoenmaker maakt, maar niet zelf draagt), verkopen die voor [[geld]] ''G'', en kopen met dat geld andere waren ''W'<nowiki/>'' waaraan zij wel behoefte hebben.
* Handelaren en investeerders verrichten transacties van de vorm ''G–W–G'<nowiki/>'': ze beginnen met geld ''G'' en kopen waren ''W'', met als doel die uiteindelijk te verkopen voor een groter geldbedrag ''G'''. Bij industriële productie zijn de gekochte waren ''W'' combinaties van productiemiddelen (machines, energie) en arbeidskracht. Geld wordt hier uitgegeven met als doel het vergaren van meer geld, en wordt daardoor ''[[Kapitaal (economie)|kapitaal]]''.
Het andere onderscheidende kenmerk van de kapitalistische productiewijze is dat ook [[arbeidskracht]] een koopwaar is, die verhandeld wordt op de [[arbeidsmarkt]]. Als deze [[commodificatie]] van arbeid ver genoeg is doorgevoerd, zijn de deelnemers aan het economische verkeer in twee klassen te verdelen, op basis van de rol die men speelt in het economische verkeer. De ''arbeidersklasse'' wordt gevormd door degenen die voor hun levensonderhoud afhankelijk zijn van de verkoop van de eigen arbeidskracht. De ''kapitalisten'' zijn degenen die geld en productiemiddelen in eigendom hebben, en leven van de winst die deze opbrengen.

De begrippen "arbeider", "kapitalist" en "klasse" betekenen hier niet per se hetzelfde als in het dagelijks spraakgebruik; arbeider en kapitalist betekenen ook niet precies hetzelfde als "werknemer" en "werkgever"/"ondernemer". Onder arbeiders vallen niet alleen de degenen die achter een lopende band staan, maar ook sommige [[Freelance|zelfstandigen zonder personeel]] (of met een paar mensen in dienst) kunnen als arbeiders worden aangemerkt als ze voornamelijk van eigen arbeid afhankelijk zijn.<ref>Heinrich (2012).</ref> Onder kapitalisten worden de investeerders en bankiers verstaan die de (juridische of economische) [[Eigendom|eigenaars]] van geld, waren en productiemiddelen zijn, maar ook [[manager]]s wier beloning voornamelijk afhankelijk is van de winst uit onderneming.<ref>Wanneer de leiding van een bedrijf beloond wordt in aandelenpakketten, zoals bij grote ondernemingen gebruikelijk is, is deze afhankelijkheid het duidelijkst merkbaar (Harvey 2010:123).</ref>

=== Waarde, arbeidskracht en meerwaarde ===
Marx en de meeste van zijn navolgers analyseren de kapitalistische productiewijze vanuit de [[arbeidswaardetheorie]] uit de [[klassieke economie]], volgens welke menselijke arbeid [[Waarde (economie)|waarde]] schept in het productieproces. Deze waarde is meer bepaald de ruilwaarde (marktwaarde) van het product, gelijkgesteld aan de prijs bij [[marktevenwicht]]. In Marx' eenvoudigste model van de kapitalistische [[Bedrijf|onderneming]] investeert deze een kapitaal ''c + v'', bestaande uit
* het ''constant'' kapitaal ''c'', de prijs van grondstoffen en ([[afschrijving]] op) machines, en
* het ''variabel'' kapitaal ''v'', de loonsom waarvoor de onderneming arbeidskracht koopt.
De naamgeving suggereert dat het variabele kapitaal waarde toevoegt, terwijl de waarde van het constante kapitaal slechts overgedragen wordt op het product. Het constante kapitaal wordt bovendien beschouwd als de vrucht van eerder verrichte arbeid, zodat uiteindelijk alle waarde afkomstig is van arbeid.

De loonsom ''v'' is in een 'puur' kapitalisme de reproductiewaarde van [[arbeidskracht]], de kosten om de in het arbeidsproces geleverde arbeidskracht aan te vullen voor een volgende cyclus.<ref>Met 'puur' kapitalisme wordt hier bedoeld het [[ideaaltype]] dat Marx voor ogen had. Marx schreef zijn economische werken aan het einde van een decennialange periode van loonstagnatie, hetgeen zijn theorie sterk beïnvloed heeft.</ref> Hieronder vallen de kosten van een maatschappelijk acceptabel (naar tijd- en plaatsgebonden maatstaven) levensonderhoud voor de loonarbeider en zijn/haar gezin: de kosten van voeding, kleding, behuizing, onderwijs, enzovoorts. Deze waarde stijgt mee met het algemene beschavingspeil, maar daalt naargelang de productiekosten van de consumptiegoederen afnemen. Er bestaat een spanningsveld tussen de behoefte van de kapitalisten als klasse om de lonen laag te houden, zodat arbeid voor een groot genoeg deel van de bevolking noodzakelijk blijft, en die om een afzetmarkt voor de producten te behouden.

Na afloop van het productieproces heeft de onderneming de beschikking over een nieuw kapitaal ter waarde van ''c + v + m'', belichaamd door het product.<ref>Onder "belichaamd" moet niet verstaan worden dat de waarde na de productie een eigenschap van het product is: de waarde wordt pas ''gerealiseerd'' in de ruil op de markt (Heinrich 2012).</ref> Hierbij is ''m'' de [[Meerwaarde (Marx)|meerwaarde]], de door inzet van arbeidskracht toegevoegde waarde. Worden hiervan de overige kosten, zoals belastingen, afgetrokken, dan kan de rest van de meerwaarde op de markt worden gerealiseerd als [[Winst (onderneming)|winst]], die aan de kapitaalverschaffer toevalt.

De efficiëntie van het productieproces wordt uitgedrukt als de meerwaardevoet, ''m/v'', ook aangeduid als de [[uitbuiting]]sgraad. Deze kan verhoogd worden door de werkdag te verlengen (zonder het loon te verhogen), door de [[Productiviteit (economie)|productiviteit]] van arbeid op te voeren of door de kosten van levensonderhoud te verlagen, dit laatste onder de aanname dat de prijs van arbeid bepaald wordt door de [[levensstandaard]].

=== Accumulatie en concurrentie ===
Door toe-eigening en herinvestering van de meerwaarde treedt [[kapitaalaccumulatie]] op: de bezitter van kapitaal probeert zijn kapitaal te vergroten. De noodzaak hiertoe is gelegen in de [[Mededinging|concurrentie]] die op kapitalistische markten optreedt. Een onderneming die voldoende investeert, verkrijgt een [[schaalvoordeel]] of kan zich een technologisch voordeel veroorloven, waardoor ze goedkoper kan produceren en extra meerwaarde verkrijgt. Op de markt zal de onderneming voor een prijs net onder de marktprijs willen verkopen, waarmee een deel van de extra meerwaarde/winst teniet wordt gedaan maar het product beter verkoopt dan dat van de (gemiddelde) concurrent.

De concurrent is dan gedwongen te volgen, wil deze niet het risico op verlaagde winsten en (in het ergste geval) [[faillissement]] lopen. Op deze manier vormt de concurrentie een "ijzeren wet": niet de individuele ondernemingszin, of zelfs hebzucht, maar een economische wetmatigheid maakt het noodzakelijk om alsmaar meer kapitaal te vergaren en in te zetten. De kapitalistische productiewijze wordt dan ook bezien als een systeem van onvrijheid voor zowel de kapitalist als de arbeider, en tevens als historisch uniek, omdat in dit stelsel niet geproduceerd wordt om de [[gebruikswaarde]] maar om de marktwaarde van de goederen.

Daarnaast voorspelde Marx dat voortschrijdende accumulatie een neiging tot concentratie en centralisatie herbergde, oftewel [[monopolie]]vorming. Deze stelling werd verder ontwikkeld door [[Rudolf Hilferding]] in ''Das Finanzkapital'' (1910).

=== Crisistheorie ===
Marx' hoofdwerk ''[[Het Kapitaal]]'' biedt geen uitgewerkte theorie van het ontstaan en verloop van economische crises, terwijl de neiging van kapitalistische economieën om in crisis te geraken wel op diverse punten wordt benadrukt. De marxistische economie verwerpt dan ook de voorstelling van het kapitalisme als een systeem dat van nature in [[Economisch evenwicht|evenwicht]] is en alleen uit dat evenwicht gebracht wordt door [[Schok (economie)|exogene schokken]], zoals de [[algemene evenwichtstheorie]] wil. Op het gebied van de crisistheorie zijn de marxistische economen ruwweg in twee scholen te verdelen: die rond de [[Overproductiecrisis|onderconsumptietheorie]] en die rond de [[wet van de dalende winstvoet]].<ref>Shaikh (1978).</ref>

De onderconsumptieschool verklaart crises vanuit het gebrek aan evenwicht tussen accumulatie en consumptie. Op de lange termijn, zo wordt betoogd, leidt accumulatie tot een overproductie van consumptiegoederen waarnaar onvoldoende [[effectieve vraag]] bestaat. De werkende klassen hebben niet voldoende koopkracht om deze af te nemen; hoewel hun loonsom kan stijgen, zal deze geen tred houden met de investeringen in [[mechanisering]]. Anderzijds zullen de kapitalisten, naarmate de accumulatie vordert, een steeds kleinere [[consumptiequote]] hebben. Het eindresultaat is een situatie van overproductie en onderconsumptie, tenzij het kapitaal in staat is nieuwe afzetmarkten te creëren. Dit laatste wordt gekoppeld aan de theorie van [[imperialisme]], dat gezien wordt als de gewapende verovering van nieuwe afzetmarkten, maar ook aan technische verandering, die vraag naar nieuwe consumptiegoederen (zoals in de twintigste eeuw de [[auto]]) en nieuwe, arbeidsintensieve bedrijfstakken kan scheppen.

De andere school verwerpt de onderconsumptietheorie, onder andere op grond van Marx' [[Reproductieschema|schema van reproductie op grotere schaal]], het eerste economische model dat een gebalanceerd groeiende economie wist te beschrijven. In plaats van onderconsumptie wordt de [[wet van de dalende winstvoet]] aangewezen als de uiteindelijke oorzaak van grote crises. Deze wet stelt dat de concurrentiedruk om steeds goedkoper te produceren ten koste gaat van de winstgevendheid. Daardoor ontstaan crises, die het kapitaal dwingen om zich te herorganiseren: langs keynesiaanse lijnen na de [[Crisis van de jaren 30|depressie van de jaren 30]], door '[[Mondialisering|globalisering]]' (verplaatsing van productie naar lagelonenlanden, vrijhandel, vrij verkeer van kapitaal) na de [[stagflatie]]crisis van de jaren 70 en op een nog onbekende wijze na de [[Kredietcrisis|kredietcrisis van 2007]].

== Geschiedenis ==
De marxistische economie vindt haar oorsprong in het werk van Karl Marx (1818-1883). Deze was opgeleid als [[filosoof]] en aanvankelijk vooral actief als journalist en [[Communisme|communistisch]] activist, maar wendde zijn aandacht vanaf midden jaren 1840 naar de economie. Marx' eerste geschriften over dit onderwerp waren de ''[[Parijse manuscripten]]'' van 1844, die tot 1932 ongepubliceerd bleven. In 1859 verscheen zijn eerste uitgave over het onderwerp, ''Zur Kritik der Politischen Ökonomie'' ([bijdrage] tot de kritiek van de [[politieke economie]]). Dit werd gevolgd door zijn hoofdwerk, ''Het Kapitaal'', waarvan het eerste deel in 1867 verscheen, de latere delen postuum (verzorgd door [[Friedrich Engels]] en [[Karl Kautsky]]). ''Het Kapitaal'' bouwt voort op de werken van de [[Klassieke economie|klassieke economen]], met name [[Adam Smith|Smith]] en [[David Ricardo|Ricardo]]. Aan het eind van de eeuw waren Marx' ideeën, gebundeld en uitgebreid in het [[marxisme]], een voorname denkstroming in Europa geworden, mede door de koppeling met de [[sociaaldemocratie]].

In de eerste generaties na Marx gelden onder anderen [[Michaïl Toegan-Baranovski]], [[Otto Bauer]], [[Rudolf Hilferding]] en [[Rosa Luxemburg]] als originele marxistische economen. Toegan-Baranovski gebruikte Marx' [[reproductieschema]] in zijn analyse van [[conjunctuur]]golven en beïnvloedde daarmee [[Joseph Schumpeter]], [[John Maynard Keynes]] en [[Wassily Leontief]].<ref name=":0">Reuten (2002).</ref> De overige drie zijn vooral bekend om hun analyse van 'financieel kapitalisme,' of [[monopoliekapitalisme]], waarin economieën werden gedomineerd door [[monopolie]]s, [[Kartel (economie)|kartels]] en financiële belangen. Vooral Hilferding had sterke invloed op [[Vladimir Lenin|Lenin]], die zelf weinig origineel was op economisch vlak, maar wiens boek [[Het imperialisme als hoogste stadium van het kapitalisme|''Imperialisme'']] in de [[Sovjet-Unie]] kwam te gelden als het "laatste woord" op het gebied van het monopoliekapitalisme. Onder het [[stalinisme]] was origineel (economisch) denken vrijwel uitgesloten, terwijl in het westen de [[neoklassieke economie]] sinds de jaren 1870 de dominante denkrichting was geworden.<ref name=":1">Sweezy (1987 [2004]).</ref>

Na de [[beurskrach van 1929]] en de [[crisis van de jaren 30]] vond in het kapitalistische westen een omslag plaats in de richting van de [[keynesiaanse economie]], die een [[Macro-economie|macro-economisch]] antwoord had op de crisis: het kapitalisme kon stabiel gehouden worden door overheidsingrijpen, gericht op het instandhouden van [[effectieve vraag]]. De principes van deze nieuwe school werden gelijktijdig vanuit de marxistische traditie ontwikkeld door [[Michał Kalecki]], die uit het werk van Luxemburg putte en een microtheorie van monopolistische firma's hanteerde.<ref name=":1" /> Keynes, die nu als de belangrijkste westerse econoom gold, had Marx gelezen, maar naar eigen zeggen niets bruikbaars in diens werk gevonden; wel kwam hij diverse malen tot vrijwel dezelfde conclusies. Op politiek vlak was Keynes' inspiratie eerder conservatief dan radicaal: in tegenstelling tot de marxisten wilde hij het kapitalisme behouden, niet vervangen door een [[Socialisme|socialistische]] ordening.<ref>Snowdon en Vane (2005), p. 14.</ref> Hoe de invloed van Marx op Keynes precies verliep, is al sinds de jaren 30 onderwerp van discussie. De marxistische economie zelf raakte in de vergetelheid tot Keynes' collega [[Joan Robinson]] die in 1942 opnieuw onder de aandacht bracht.<ref>Robinson (1942) is een kritische beschouwing van Marx' denkbeelden.</ref>

Vanaf midden jaren 60 kreeg de marxistische economie een nieuwe impuls van [[Nieuw Links]]e denkers. Het werk van Kalecki werd voortgezet door de Amerikanen Paul Baran en Paul Sweezy, vooral in ''[[Monopoly Capital: An Essay on the American Economic and Social Order|Monopoly Capital]]'' (1966). Vanaf de jaren 70 is er meer aandacht voor de rol van de [[financiële sector]] binnen het kapitalisme, bij onder anderen [[Ernest Mandel]] en de [[Maatschappijkritische geografie|geograaf]] [[David Harvey]].<ref name=":0" /><ref>Een marxistische analyse van [[financialisering]] is bijvoorbeeld Sotiropoulos ''et al.'' (2013).</ref> Een [[Analytisch marxisme|analytische stroming]] probeert het marxisme op een nieuwe leest te schoeien, wat voor de economische theorie betekent dat de arbeidswaardeleer verruild wordt voor de [[rationelekeuzetheorie]]. Na het [[uiteenvallen van de Sovjet-Unie]] zakte de aandacht voor Marx binnen de wetenschap in en verdween hij uit de economiecurricula. De [[Kredietcrisis|kredietcrisis van 2008]] heeft echter een zekere opleving veroorzaakt.<ref>Wisman (2013).</ref><ref>"Gek genoeg zijn economen links en rechts het er bijna allemaal over eens dat Marx' analyse van het kapitalisme klopt en vrij goed beschrijft wat er in 2008 gebeurde" (Van Staveren 2016, p. 25).</ref>

== Literatuur ==
* {{Aut|[[David Harvey]]}}, ''Companion to Marx's Capital'', Verso, 2010.
* {{Aut|[[Arnold Heertje]]}}, [https://www.sjes.ch/papers/1972-I-3.pdf An essay on Marxian economics], ''Swiss Journal of Economics and Statistics'' 108(I), 1972.
* {{aut|Michael Heinrich}}, ''An Introduction to the Three Volumes of Karl Marx's Capital'', Monthly Review Press, 2012.
* {{Aut|[[Ernest Mandel]]}}, ''[http://www.ernestmandel.org/nl/werken/txt/1964/inleiding_in_de_marxistische_economie.htm Inleiding in de marxistische economie]{{Dode link}}'', [[SUN (uitgeverij)|SUN]], 1964.
* {{Aut|[[Geert Reuten]]}}, Marxian Macroeconomics: An Overview, in Brian Snowdon en Howard Vane, red., ''Encyclopedia of Macroeconomics'', Edward Elgar, 2002.
* {{Aut|Geert Reuten}}, [https://web.archive.org/web/20161130142945/http://wpnetwork.letshare.com/geertreuten/wp-content/uploads/sites/5/2014/06/2011-Reuten-Marx-dualiteit-TEO-aug.pdf Karl Marx: analyse van de kapitalistische dualiteit], ''Tijdschrift voor het Economisch Onderwijs'' 111(4), 2011.
* {{Aut|[[Joan Robinson]]}}, ''An Essay on Marxian Economics'', Macmillan, 1942.
* {{Aut|[[Paul Samuelson]]}}, [https://www.jstor.org/stable/1810042 Wages and Interest: A Modern Dissection of Marxian Economic Models], ''The American Economic Review'' 47(6), 1957.
* {{Aut|[[Anwar Shaikh]]}}, [https://web.archive.org/web/20171023063738/http://www.anwarshaikhecon.org/index.php/publications/political-economy/42-1978/84-an-introduction-to-the-history-of-crisis-theories An introduction to the history of crisis theories], in ''U.S. Capitalism in Crisis'', U.R.P.E., 1978.
* {{Aut|Brian Snowdon}} en {{Aut|Howard R. Vane}}, ''Modern Macroeconomics'', Edward Elgar, 2005.
* {{Aut|Dimitris P. Sotiropoulos}}, {{Aut|John Milios}}, {{Aut|Spyros Lapatsioras}}, ''[http://users.ntua.gr/jmilios/A_Political_Economy_of_Contemporary_Capitalism_and_its_Crisis_Demystifying_Finance__Routledge__2013.pdf A Political Economy of Contemporary Capitalism and its Crisis: Demystifying finance]'', Routledge, 2013.
* {{Aut|[[Irene van Staveren]]}}, ''Wat wij kunnen leren van economen die (bijna) niemand meer leest'', Boom, 2016.
* {{Aut|Paul M. Sweezy}}, [https://monthlyreview.org/2004/10/01/monopoly-capitalism/ Monopoly Capitalism], ''Monthly Review'' 56(5), 2004. Eerder verschenen in ''The New Palgrave Dictionary of Economics'', 1987.
* {{Aut|Jon D. Wisman}}, [http://www.american.edu/cas/economics/research/upload/20013-6.pdf Why Marx still matters], Working Papers No. 2013-06, American University Department of Economics, 2013.

== Noten ==
{{References}}

[[Categorie:Economische school]]
[[Categorie:Marxistische economie| ]]

title: Deelgebieden

Deelgebieden: Micro-economie · Macro-economie · Econometrie · Internationale economie · Ontwikkelingseconomie · Bedrijfseconomie

title: Invloedrijke economen

Invloedrijke economen: Adam Smith · David Ricardo · Karl Marx · Alfred Marshall · Joseph Schumpeter · John Maynard Keynes · Milton Friedman · Friedrich Hayek

title: Verwante vakgebieden

Verwante vakgebieden: Economische sociologie · Geschiedenis van de economie · Internationale politieke economie · Politieke economie

Portaal: Economie


text:
# Leioproctus striatulus
Leioproctus striatulus is een vliesvleugelig insect uit de familie Colletidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1959 door Rayment.

title: Leioproctus striatulus

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Leioproctus striatulus''
| afbeelding = Leioproctus striatulus.jpg
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Colletidae]]
| onderfamilie = [[Colletinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Leioproctus]]''
| w-naam = ''Leioproctus striatulus''
| auteur = Rayment
| datum = 1959
| haakjes = ja
| species =
| commons = Category:Leioproctus striatulus
}}
'''''Leioproctus striatulus''''' is een [[vliesvleugeligen|vliesvleugelig]] [[insecten|insect]] uit de familie [[Colletidae]]. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1959 door Rayment.<ref>{{Brontabel|2008-ITIS}}</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|16}}

[[Categorie:Leioproctus|striatulus]]

title: Leioproctus striatulus

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Colletidae

Onderfamilie: Colletinae

Geslacht: Leioproctus

title: Soort


text:
# Rágol
Rágol is een gemeente in de Spaanse provincie Almería in de regio Andalusië met een oppervlakte van 27,00 km². Rágol telt 316 inwoners (1 januari 2016).

## Demografische ontwikkeling
Bron: INE, 1857-2011: volkstellingen
Abla · Abrucena · Adra · Albánchez · Alboloduy · Albox · Alcolea · Alcóntar · Alcudia de Monteagud · Alhabia · Alhama de Almería · Alicún · Almería · Almócita · Alsodux · Antas · Arboleas · Armuña de Almanzora · Bacares · Balanegra · Bayárcal · Bayarque · Bédar · Beires · Benahadux · Benitagla · Benizalón · Bentarique · Berja · Canjáyar · Cantoria · Carboneras · Castro de Filabres · Chercos · Chirivel · Cóbdar · Cuevas del Almanzora · Dalías · El Ejido · Enix · Felix · Fines · Fiñana · Fondón · Gádor · Los Gallardos · Garrucha · Gérgal · Huécija · Huércal de Almería · Huércal-Overa · Illar · Instinción · Laroya · Láujar de Andarax · Líjar · Lubrín · Lucainena de las Torres · Lúcar · Macael · María · Mojácar · La Mojonera · Nacimiento · Níjar · Ohanes · Olula de Castro · Olula del Río · Oria · Padules · Partaloa · Paterna del Río · Pechina · Pulpí · Purchena · Rágol · Rioja · Roquetas de Mar · Santa Cruz de Marchena · Santa Fe de Mondújar · Senés · Serón · Sierro · Somontín · Sorbas · Suflí · Tabernas · Taberno · Tahal · Terque · Tíjola · Las Tres Villas · Turre · Turrillas · Uleila del Campo · Urrácal · Velefique · Vélez-Blanco · Vélez-Rubio · Vera · Viator · Vícar · Zurgena

title: Rágol

wikitext:
{{Infobox gemeente Spanje
| naam= Rágol
| wapen= [[Bestand:Escudo de Rágol.svg|100px]]
| vlag= [[Bestand:Flag of Rágol Spain.svg|100px]]
| lat_deg=36
| lat_min=59
| lat_sec=42
| lat_dir=N
| lon_deg=2
| lon_min=40
| lon_sec=52
| lon_dir=W
| provincie= [[Almería (provincie)|Almería]]
| regio= [[Andalusië]]
| idnummer=04.077
| munwebpage=
}}
'''Rágol''' is een [[Gemeente (bestuur)|gemeente]] in de [[Spanje|Spaanse]] provincie [[Almería (provincie)|Almería]] in de regio [[Andalusië]] met een oppervlakte van 27,00 km². Rágol telt {{Inwonertallen Spaanse gemeenten|POP=04.077}} inwoners ({{Inwonertallen Spaanse gemeenten|TXT=Year}}).

== Demografische ontwikkeling ==
<timeline>
Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:450 height:250
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1600
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:200 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:40 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=

 bar:1857 text:1857
 bar:1877 text:1877
 bar:1897 text:1897
 bar:1910 text:1910
 bar:1930 text:1930
 bar:1950 text:1950
 bar:1970 text:1970
 bar:1991 text:1991
 bar:2011 text:2011
 bar:2015 text:2015

PlotData=
 color:d width:25 align:left

 bar:1857 from:0 till: 1376
 bar:1877 from:0 till: 1496
 bar:1897 from:0 till: 1532
 bar:1910 from:0 till: 1480
 bar:1930 from:0 till: 1012
 bar:1950 from:0 till: 860
 bar:1970 from:0 till: 638
 bar:1991 from:0 till: 428
 bar:2011 from:0 till: 362
 bar:2015 from:0 till: 338

PlotData=

 bar:1857 at: 1376 fontsize:s text: 1.376 shift:(-10,5)
 bar:1877 at: 1496 fontsize:s text: 1.496 shift:(-10,5)
 bar:1897 at: 1532 fontsize:s text: 1.532 shift:(-10,5)
 bar:1910 at: 1480 fontsize:s text: 1.480 shift:(-10,5)
 bar:1930 at: 1012 fontsize:s text: 1.012 shift:(-10,5)
 bar:1950 at: 860 fontsize:s text: 860 shift:(-10,5)
 bar:1970 at: 638 fontsize:s text: 638 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 428 fontsize:s text: 428 shift:(-10,5)
 bar:2011 at: 362 fontsize:s text: 362 shift:(-10,5)
 bar:2015 at: 338 fontsize:s text: 338 shift:(-10,5)

</timeline>
{{Clearleft}}
:<small>Bron: [[Instituto Nacional de Estadística (Spanje)|INE]], 1857-2011: volkstellingen</small>

{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding inwoners en oppervlakte Spanje}}
}}
{{Commonscat}}
{{Navigatie provincie Almería}}

[[Categorie:Gemeente in Almería]]

title: Situering

Autonome regio: Andalusië

Provincie: Almería

Coördinaten: 36° 60′ NB, 2° 41′ WL

title: Algemeen

Oppervlakte: 27 km²

title: Detailkaart

Detailkaart: · Locatie in Andalusië

Portaal: Spanje


text:
# Dămienești
Dămienești is een Roemeense gemeente in het district Bacău.
Dămienești telt 1921 inwoners.

title: Dămienești

wikitext:
{{Infobox plaats in Roemenië
| naam = Dămienești
| coa =
| district = [[District Bacău|Bacău]]
| inwoners = 1921
| census = 2007
| oppervlakte = 40
| postcode = 607135
| hoogte =
| website =
| lat_deg = 46
| lat_min = 44
| lat_sec =
| lat_dir = N
| lon_deg = 26
| lon_min = 59
| lon_sec =
| lon_dir = E
| detailkaart=Damienesti_jud_Bacau.png
| detailkaartbijschrift=Ligging in het district Bacău
}}
'''Dămienești''' is een [[Roemeense gemeente]] in het district [[District Bacău|Bacău]].
Dămienești telt 1921 inwoners.

{{Beginnetje|landen & volken|land=Roemenië|2013|2|17}}

{{DEFAULTSORT:Damienesti}}
[[Categorie:Gemeente in Bacău]]

title: Situering

District (județ): Bacău

title: Algemeen

Oppervlakte: 40 km²

title: Overig

title: Detailkaart

Detailkaart:
Kaart van Dămienești
Ligging in het district Bacău

Portaal: Roemenië


text:
# Hipoepa fractalis
Hipoepa fractalis is een vlinder uit de familie spinneruilen (Erebidae). De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1854 door Guenée.
De soort komt voor in tropisch Afrika.

title: Hipoepa fractalis

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Hipoepa fractalis''
| titelweergave = cursief
| afbeelding = Polypogon fractalis.jpg
| afbeeldingtekst =
| familie = [[Spinneruilen|Erebidae]] (Spinneruilen)
| geslacht = ''[[Hipoepa]]''
| w-naam = ''Hipoepa fractalis''
| auteur = Guenée
| datum = 1854
| haakjes = ja
| species =
| commons =
}}
'''''Hipoepa fractalis''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie [[spinneruilen]] (Erebidae). De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1854 door Guenée.

De soort komt voor in [[Afrotropisch gebied|tropisch Afrika]].

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|2012-DePrins-DePrins}} [bezocht 18-3-2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|03|18}}

[[Categorie:Spinneruilen]]
[[Categorie:Dier uit het Afrotropisch gebied]]

title: Hipoepa fractalis

Familie: Erebidae (Spinneruilen)

Geslacht: Hipoepa

title: Soort


text:
# Chalcolepidius serricornis
Chalcolepidius serricornis is een keversoort uit de familie kniptorren (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2002 door Casari.

title: Chalcolepidius serricornis

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Chalcolepidius serricornis''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Kniptorren|Elateridae]] (Kniptorren)
| geslacht = ''[[Chalcolepidius]]''
| w-naam = ''Chalcolepidius serricornis''
| auteur = Casari
| datum = 2002
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Chalcolepidius serricornis''''' is een [[kevers]]oort uit de familie [[kniptorren]] (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2002 door Casari.<ref>[http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Elateridae.txt Elateridae] in [http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Coleoptera1.htm Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010]. [https://web.archive.org/web/20141203145937/https://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Elateridae.txt Gearchiveerd] op 3 december 2014.</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|10|30}}

[[Categorie:Chalcolepidius|serricornis]]

title: Chalcolepidius serricornis

Familie: Elateridae (Kniptorren)

Geslacht: Chalcolepidius

title: Soort