text:
# Lijst van rijksmonumenten in Lage Vuursche
De plaats Lage Vuursche telt 44 inschrijvingen in het rijksmonumentenregister. Daarnaast is het een van rijkswege beschermd gezicht. Hieronder een overzicht.
| Object                                                                                | Oorspronkelijke functie?    | Bouwjaar                    | Architect       | Locatie              | Coördinaten?                  | Nr.?   | Afbeelding                                  |
| ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | --------------------------- | --------------------------- | --------------- | -------------------- | ----------------------------- | ------ | ------------------------------------------- |
| Dorpsstraat 13, gepleisterd huis zonder verdieping, onder zadeldak                                                        | Woonhuis                    | begin 19e eeuw              |                 | Dorpsstraat 13       | 52° 10' 46" NB, 5° 13' 22" OL | 8546   | Meer afbeeldingen                           |
| Smederij met haaks op het huis vooruitspringende gevel                                                                    | Bedrijfs-,fabriekswoning    |                             |                 | Dorpsstraat 15       | 52° 10' 45" NB, 5° 13' 22" OL | 8547   | Meer afbeeldingen                           |
| Dorpsstraat 19, eenvoudig witgepleisterd verdiepingloos huis                                                              | Woonhuis                    | laatste kwart 18e eeuw      |                 | Dorpsstraat 19       | 52° 10' 45" NB, 5° 13' 22" OL | 8548   | Meer afbeeldingen                           |
| Dorpsstraat 21, eenvoudig witgepleisterd huis onder zadeldak met puntgevel aan de straat                                  | Woonhuis                    | midden 19e eeuw             |                 | Dorpsstraat 21       | 52° 10' 44" NB, 5° 13' 22" OL | 8549   | Meer afbeeldingen                           |
| Dorpsstraat 23, eenkamerwoning onder met pannen belegd zadeldak, met houten uitbouw aan de achterzijde.                   | Woonhuis                    |                             |                 | Dorpsstraat 23       | 52° 10' 44" NB, 5° 13' 22" OL | 8550   | Meer afbeeldingen                           |
| De Lage Vuursche, herberg, laag middenstuk tussen rechts en links hoger gedakte paviljoens                                | Horeca                      | 17e eeuw                    |                 | Dorpsstraat 2        | 52° 10' 47" NB, 5° 13' 22" OL | 8551   | Meer afbeeldingen                           |
| Kei van Lage Vuursche                                                                                | Straatmeubilair             |                             |                 | Dorpsstraat bij 2    | 52° 10' 50" NB, 5° 13' 13" OL | 8552   | Meer afbeeldingen                           |
| Dorpsstraat 14, gepleisterd huis zonder verdieping, onder pannen zadeldak                                                 | Woonhuis                    |                             |                 | Dorpsstraat 14       | 52° 10' 47" NB, 5° 13' 20" OL | 8553   | Meer afbeeldingen                           |
| Dorpsstraat 16, huis zonder verdieping                                                                                | Woonhuis                    | begin 19e eeuw              |                 | Dorpsstraat 16       | 52° 10' 46" NB, 5° 13' 20" OL | 8554   | Meer afbeeldingen                           |
| Dorpsstraat 18, huis zonder verdieping                                                                                | Woonhuis                    |                             |                 | Dorpsstraat 18       | 52° 10' 46" NB, 5° 13' 20" OL | 8555   | Meer afbeeldingen                           |
| Dorpsstraat 20, huis zonder verdieping                                                                                | Woonhuis                    |                             |                 | Dorpsstraat 20       | 52° 10' 46" NB, 5° 13' 20" OL | 8556   | Meer afbeeldingen                           |
| Dorpsstraat 22, boerderijtje, topgevel, rieten dak, langhuis                                                              | Boerderij                   | 1766                        |                 | Dorpsstraat 22       | 52° 10' 46" NB, 5° 13' 19" OL | 8557   | Meer afbeeldingen                           |
| Pastorie Lage Vuursche, witgepleisterde predikantswoning                                                                  | Kerkelijke dienstwoning     | 19e eeuw                    |                 | Hoge Vuurseweg 2     | 52° 10' 49" NB, 5° 13' 24" OL | 8560   | Meer afbeeldingen                           |
| De Stulpkerk, Nederlands Hervormde Kerk in de vorm van een kruis gebouwd met korte dwarsarmen en een driezijdige sluiting | Kerk en kerkonderdeel       | 1658                        |                 | Hoge Vuurseweg 4     | 52° 10' 49" NB, 5° 13' 26" OL | 8561   | Meer afbeeldingen                           |
| Drakensteyn, Ridderhofstad, achthoekig centraliserend landhuis                                                            | Kasteel, buitenplaats       | 1640                        |                 | Slotlaan 9 (of 8)    | 52° 10' 41" NB, 5° 13' 40" OL | 8563   | Meer afbeeldingen                           |
| Terrein waarin aarden omwalling van een hofstede, waarschijnlijk de versterkte kloosterhoeve "Vosbergen"                  | Archeologisch monument      | middeleeuwen                |                 |                      | 52° 10' 49" NB, 5° 14' 16" OL | 45131  | Upload foto                                 |
| Terrein waarin 7 grafheuvels                                                                                | Archeologisch monument      | Neolithicum en/of Bronstijd |                 |                      | 52° 11' 50" NB, 5° 13' 30" OL | 45132  | Upload foto                                 |
| Grafheuvel                                                                                | Archeologisch monument      | Neolithicum en/of Bronstijd |                 |                      | 52° 11' 25" NB, 5° 14' 9" OL  | 45134  | Grafheuvel                                  |
| Terrein waarin 6 grafheuvels                                                                                | Archeologisch monument      | Neolithicum en/of Bronstijd |                 |                      | 52° 10' 57" NB, 5° 13' 44" OL | 45252  | Terrein waarin 6 grafheuvels                |
| Grafmonument Insinger                                                                                | Begraafplaats en -onderdeel | 1919                        | J.W. Hanrath    | Lage Vuurse          | 52° 10' 50" NB, 5° 13' 28" OL | 511728 | Grafmonument Insinger                       |
| Pijnenburg: hoofdonderdeel                                                                                | Kasteel, buitenplaats       | 1647                        | Vingboons       | Pijnenburg 1         | 52° 10' 19" NB, 5° 14' 38" OL | 515716 | Pijnenburg: hoofdonderdeel                  |
| Pijnenburg: historische tuin- en parkaanleg                                                                               | Tuin, park en plantsoen     | ca. 1830                    | H. van Lunteren | Pijnenburg bij 1     | 52° 10' 24" NB, 5° 14' 16" OL | 515717 | Pijnenburg: historische tuin- en parkaanleg |
| Koetshuis Pijnenburg                                                                                | Bijgebouwen kastelen enz.   | 1917                        | J.A.H.W. Cramer | Pijnenburg bij 1     | 52° 10' 19" NB, 5° 14' 38" OL | 515718 | Koetshuis Pijnenburg                        |
| Pijnenburg: cascade annex keermuur                                                                                | Bijgebouwen kastelen enz.   |                             | Hanrath         | Pijnenburg bij 1     | 52° 10' 19" NB, 5° 14' 38" OL | 515719 | Upload foto                                 |
| Pijnenburg: ijskelder                                                                                | Bijgebouwen kastelen enz.   | 18e eeuw                    |                 | Pijnenburg bij 1     | 52° 10' 19" NB, 5° 14' 38" OL | 515720 | Upload foto                                 |
| Pijnenburg: kas                                                                                | Bijgebouwen kastelen enz.   | laat 19e/vroeg 20e eeuw     |                 | Pijnenburg bij 1     | 52° 10' 19" NB, 5° 14' 38" OL | 515721 | Upload foto                                 |
| Pijnenburg: bruggetje                                                                                | Bijgebouwen kastelen enz.   | 1919                        |                 | Pijnenburg bij 1     | 52° 10' 19" NB, 5° 14' 38" OL | 515722 | Upload foto                                 |
| Pijnenburg: bruggetje                                                                                | Bijgebouwen kastelen enz.   | 1919                        |                 | Pijnenburg bij 1     | 52° 10' 19" NB, 5° 14' 38" OL | 515724 | Upload foto                                 |
| Pijnenburg: bruggetje                                                                                | Bijgebouwen kastelen enz.   | 1919                        |                 | Pijnenburg bij 1     | 52° 10' 19" NB, 5° 14' 38" OL | 515725 | Upload foto                                 |
| Pijnenburg: bruggetje                                                                                | Bijgebouwen kastelen enz.   | 1919                        |                 | Pijnenburg bij 1     | 52° 10' 19" NB, 5° 14' 38" OL | 515726 | Upload foto                                 |
| Pijnenburg: bruggetje                                                                                | Bijgebouwen kastelen enz.   | 1919                        |                 | Pijnenburg bij 1     | 52° 10' 19" NB, 5° 14' 38" OL | 515727 | Upload foto                                 |
| Pijnenburg: bruggetje                                                                                | Bijgebouwen kastelen enz.   | 1919                        |                 | Pijnenburg bij 1     | 52° 10' 19" NB, 5° 14' 38" OL | 515728 | Upload foto                                 |
| Pijnenburg: bruggetje                                                                                | Bijgebouwen kastelen enz.   | 1919                        |                 | Pijnenburg bij 1     | 52° 10' 19" NB, 5° 14' 38" OL | 515729 | Upload foto                                 |
| Klein Drakenstein: hoofdgebouw                                                                                | Kasteel, buitenplaats       | 1780                        |                 | Kloosterlaan 4       | 52° 10' 55" NB, 5° 13' 22" OL | 515732 | Meer afbeeldingen                           |
| Klein Drakenstein: historische tuin- en parkaanleg                                                                        | Tuin, park en plantsoen     | ca. 1800                    |                 | Kloosterlaan bij 4   | 52° 10' 58" NB, 5° 13' 26" OL | 515733 | Upload foto                                 |
| Entreehek Klein Drakenstein                                                                                | Bijgebouwen kastelen enz.   |                             |                 | Kloosterlaan bij 4   | 52° 10' 54" NB, 5° 13' 19" OL | 515734 | Meer afbeeldingen                           |
| Koetshuis Klein Drakenstein                                                                                | Bijgebouwen kastelen enz.   |                             |                 | Kloosterlaan bij 4   | 52° 10' 53" NB, 5° 13' 20" OL | 515735 | Meer afbeeldingen                           |
| Dienstwoning Klein Drakenstein (Kloosterlaan)                                                                             | Bijgebouwen kastelen enz.   | 19e eeuw                    |                 | Kloosterlaan 2       | 52° 10' 53" NB, 5° 13' 20" OL | 515736 | Meer afbeeldingen                           |
| Klein Drakenstein: tuinmuur                                                                                | Bijgebouwen kastelen enz.   | mogelijk 18e eeuw           |                 | Kloosterlaan bij 4   | 52° 10' 53" NB, 5° 13' 22" OL | 515737 | Upload foto                                 |
| Dienstwoning Klein Drakenstein (Hoge Vuurseweg)                                                                           | Bijgebouwen kastelen enz.   | 19e eeuw                    |                 | Hoge Vuurseweg 3     | 52° 11' 7" NB, 5° 13' 30" OL  | 515738 | Meer afbeeldingen                           |
| Boerderij Klein Drakenstein                                                                                | Bijgebouwen kastelen enz.   | 1780-1800                   |                 | Hoge Vuurseweg 1     | 52° 10' 53" NB, 5° 13' 30" OL | 515739 | Meer afbeeldingen                           |
| Zomerhuis Klein Drakenstein                                                                                | Bijgebouwen kastelen enz.   | laatste helft 18e eeuw      |                 | Hoge Vuurseweg bij 1 | 52° 10' 53" NB, 5° 13' 29" OL | 515740 | Meer afbeeldingen                           |
| Klein Drakenstein: schuur                                                                                | Bijgebouwen kastelen enz.   | laatste helft 18e eeuw      |                 | Hoge Vuurseweg bij 1 | 52° 10' 54" NB, 5° 13' 30" OL | 515741 | Meer afbeeldingen                           |
| Klein Drakenstein: schaapskooi                                                                                | Bijgebouwen kastelen enz.   | 18e eeuw                    |                 | Hoge Vuurseweg bij 1 | 52° 10' 54" NB, 5° 13' 31" OL | 515742 | Meer afbeeldingen                           |

wikitext:
{{GeoGroup}}
De plaats '''[[Lage Vuursche]]''' telt 44 inschrijvingen in het '''[[rijksmonument]]enregister'''. Daarnaast is het een van rijkswege [[Rijksbeschermd gezicht Lage Vuursche|beschermd gezicht]]. Hieronder een overzicht.

{{Tabelkop rijksmonumenten|intro=|prov-iso=NL-UT}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=[[Dorpsstraat 13 (Lage Vuursche)|Dorpsstraat 13]], gepleisterd huis zonder verdieping, onder zadeldak|type_obj=G|oorspr_functie=Woonhuis|cbs_tekst=Gebouwen, woonhuizen|bouwjaar={{Sorteer|1800|begin 19e eeuw}}|architect=|adres=Dorpsstraat 13|lat=52.17936|lon=5.22264|objrijksnr=8546|wd_item=Q15616471|image=RM8546 Lage Vuursche.jpg|commonscat=Dorpsstraat 13, Lage-Vuursche}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=[[Smederij Lage Vuursche|Smederij]] met haaks op het huis vooruitspringende gevel|type_obj=G|oorspr_functie=Bedrijfs-,fabriekswoning|cbs_tekst=Gebouwen, woonhuizen|bouwjaar=|architect=|adres=Dorpsstraat 15|lat=52.17915|lon=5.22265|objrijksnr=8547|wd_item=Q15616469|image=Smederij met haaks op het huis vooruitspringende gevel 2012-09-14 15-53-47.jpg| commonscat = Smederij, Baarn}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=[[Dorpsstraat 19 (Lage Vuursche)|Dorpsstraat 19]], eenvoudig witgepleisterd verdiepingloos huis|type_obj=G|oorspr_functie=Woonhuis|cbs_tekst=Gebouwen, woonhuizen|bouwjaar={{Sorteer|1775|laatste kwart 18e eeuw}}|architect=|adres=Dorpsstraat 19|lat=52.17906|lon=5.22266|objrijksnr=8548|wd_item=Q15616468|image=Eenvoudig witgepleisterd verdiepingloos huis 2012-09-14 16-02-05.jpg|commonscat=Dorpsstraat 19, Lage-Vuursche}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=[[Dorpsstraat 21 (Lage Vuursche)|Dorpsstraat 21]], eenvoudig witgepleisterd huis onder zadeldak met puntgevel aan de straat|type_obj=G|oorspr_functie=Woonhuis|cbs_tekst=Gebouwen, woonhuizen|bouwjaar={{Sorteer|1850|midden 19e eeuw}}|architect=|adres=Dorpsstraat 21|lat=52.17902|lon=5.22266|objrijksnr=8549|wd_item=Q15616405|image=Eenvoudig witgepleisterd huis onder zadeldak met puntgevel aan de straat 2012-09-14 16-04-20.jpg|commonscat=Dorpsstraat 21, Lage-Vuursche}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=[[Dorpsstraat 23 (Lage Vuursche)|Dorpsstraat 23]], eenkamerwoning onder met pannen belegd zadeldak, met houten uitbouw aan de achterzijde.|type_obj=G|oorspr_functie=Woonhuis|cbs_tekst=Gebouwen, woonhuizen|bouwjaar=|architect=|adres=Dorpsstraat 23|lat=52.17890|lon=5.22279|objrijksnr=8550|wd_item=Q15616404|image=Eenvoudig_witgepleisterd_huis_onder_zadeldak_met_puntgevel_aan_de_straat_2012-09-14_16-03-08.jpg|commonscat=Dorpsstraat 21, Lage-Vuursche}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=[[De Lage Vuursche]], herberg, laag middenstuk tussen rechts en links hoger gedakte paviljoens|type_obj=G|oorspr_functie=Horeca|cbs_tekst=Horeca-instellingen|bouwjaar={{Sorteer|1600|17e eeuw}}|architect=|adres=Dorpsstraat 2|lat=52.17979|lon=5.22275|objrijksnr=8551|wd_item=Q11721843|image=Aanzicht - Lage-Vuursche - 20128631 - RCE.jpg|commonscat=Dorpsstraat 2, Lage-Vuursche}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=[[Kei van Lage Vuursche]]|type_obj=G|oorspr_functie=Straatmeubilair|cbs_tekst=Losse objecten, ed.|bouwjaar=|architect=|adres=Dorpsstraat bij 2|lat=52.18042|lon=5.22027|objrijksnr=8552|wd_item=Q15616402|image=RM8552 Lage Vuursche - De Kei.jpg|commonscat=Kei van Lage Vuursche}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=[[Dorpsstraat 14 (Lage Vuursche)|Dorpsstraat 14]], gepleisterd huis zonder verdieping, onder pannen zadeldak|type_obj=G|oorspr_functie=Woonhuis|cbs_tekst=Gebouwen, woonhuizen|bouwjaar=|architect=|adres=Dorpsstraat 14|lat=52.17962|lon=5.22216|objrijksnr=8553|wd_item=Q15616401|image=RM8553 Lage Vuursche.jpg|commonscat=Dorpsstraat 14, Lage-Vuursche}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=[[Dorpsstraat 16 (Lage Vuursche)|Dorpsstraat 16]], huis zonder verdieping|type_obj=G|oorspr_functie=Woonhuis|cbs_tekst=Gebouwen, woonhuizen|bouwjaar={{Sorteer|1800|begin 19e eeuw}}|architect=|adres=Dorpsstraat 16|lat=52.17951|lon=5.22210|objrijksnr=8554|wd_item=Q15616397|image=Huis zonder verdieping 2012-09-14 15-59-59.jpg|commonscat=Dorpsstraat 16, Lage-Vuursche}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=[[Dorpsstraat 18 (Lage Vuursche)|Dorpsstraat 18]], huis zonder verdieping|type_obj=G|oorspr_functie=Woonhuis|cbs_tekst=Gebouwen, woonhuizen|bouwjaar=|architect=|adres=Dorpsstraat 18|lat=52.17948|lon=5.22216|objrijksnr=8555|wd_item=Q17613854|image=Huis zonder verdieping 2012-09-14 15-59-15.jpg|commonscat=Dorpsstraat 18, Lage-Vuursche}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=[[Dorpsstraat 20 (Lage Vuursche)|Dorpsstraat 20]], huis zonder verdieping|type_obj=G|oorspr_functie=Woonhuis|cbs_tekst=Gebouwen, woonhuizen|bouwjaar=|architect=|adres=Dorpsstraat 20|lat=52.17944|lon=5.22216|objrijksnr=8556|wd_item=Q17613855|image=Huis zonder verdieping 2012-09-14 15-58-24.jpg|commonscat=Dorpsstraat 20, Lage-Vuursche}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=[[Dorpsstraat 22 (Lage Vuursche)|Dorpsstraat 22]], boerderijtje, topgevel, rieten dak, langhuis|type_obj=G|oorspr_functie=Boerderij|cbs_tekst=Agrarische gebouwen|bouwjaar=1766|architect=|adres=Dorpsstraat 22|lat=52.17937|lon=5.22206|objrijksnr=8557|wd_item=Q15616403|image=Boerderijtje, topgevel, rieten dak, langhuis 2012-09-14 15-56-20.jpg|commonscat=Dorpsstraat 22, Lage-Vuursche}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=[[Pastorie Lage Vuursche]], witgepleisterde predikantswoning|type_obj=G|oorspr_functie=Kerkelijke dienstwoning|cbs_tekst=Kerkelijke gebouwen|bouwjaar={{Sorteer|1800|19e eeuw}}|architect=|adres=Hoge Vuurseweg 2|lat=52.18034|lon=5.22336|objrijksnr=8560|wd_item=Q15616387|image=RM8560 Lage Vuursche - pastorie.jpg|commonscat=Hoge Vuurseweg 2, Lage-Vuursche}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=[[De Stulpkerk]], Nederlands Hervormde Kerk in de vorm van een kruis gebouwd met korte dwarsarmen en een driezijdige sluiting|type_obj=G|oorspr_functie=Kerk en kerkonderdeel|cbs_tekst=Kerkelijke gebouwen|bouwjaar=1658|architect=|adres=Hoge Vuurseweg 4|lat=52.18038|lon=5.22393|objrijksnr=8561|wd_item=Q15882442|image=RM8561 Lage Vuursche - kerk (foto 2).jpg|commonscat=Stulpkerk}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=[[Drakensteyn]], Ridderhofstad, achthoekig centraliserend landhuis|type_obj=G|oorspr_functie=Kasteel, buitenplaats|cbs_tekst=Kastelen, landh. ed.|bouwjaar=1640|architect=|adres=Slotlaan 9 (of 8)|lat=52.17802|lon=5.22775|objrijksnr=8563|wd_item=Q1783601|image=Exterieur naar het zuid-oosten - Lage-Vuursche - 20128573 - RCE.jpg| commonscat = Drakensteyn }}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=Terrein waarin aarden omwalling van een hofstede, waarschijnlijk de versterkte kloosterhoeve "Vosbergen"|type_obj=A|oorspr_functie=|cbs_tekst=|bouwjaar=middeleeuwen|architect=|adres=|lat=52.18019|lon=5.23780|objrijksnr=45131|wd_item=Q17453206|image=}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=Terrein waarin 7 grafheuvels|type_obj=A|oorspr_functie=|cbs_tekst=|bouwjaar=Neolithicum en/of Bronstijd|architect=|adres=|lat=52.19727|lon=5.22487|objrijksnr=45132|wd_item=Q17453209|image=}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=Grafheuvel|type_obj=A|oorspr_functie=|cbs_tekst=|bouwjaar=Neolithicum en/of Bronstijd|architect=|adres=|lat=52.19035|lon=5.23571|objrijksnr=45134|wd_item=Q17453212|image=Grafheuvel nabij zevenlindenweg lage vuursche 1.JPG}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=Terrein waarin 6 grafheuvels|type_obj=A|oorspr_functie=|cbs_tekst=|bouwjaar=Neolithicum en/of Bronstijd|architect=|adres=|lat=52.18248|lon=5.22892|objrijksnr=45252|wd_item=Q17453411|image=Lage Vuursche grafheuvels Drakensteyn 90.JPG}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=[[Grafmonument Insinger]]|type_obj=G|oorspr_functie=Begraafplaats en -onderdeel|cbs_tekst=Losse objecten, ed.|bouwjaar=1919|architect=J.W. Hanrath|adres=Lage Vuurse|lat=52.18064|lon=5.22439|objrijksnr=511728|wd_item=Q15616376|image=RM511728 Lage Vuursche - graftome Insinger.jpg}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=[[Huis Pijnenburg|Pijnenburg: hoofdonderdeel]]|type_obj=G|oorspr_functie=Kasteel, buitenplaats|cbs_tekst=Kastelen, landh. ed.|bouwjaar=1647|architect=Vingboons|adres=Pijnenburg 1|lat=52.17207|lon=5.24398|objrijksnr=515716|wd_item=Q15885514|image=Baarn Pijnenburg westzijde 2013 49.JPG}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=Pijnenburg: historische tuin- en parkaanleg|type_obj=G|oorspr_functie=Tuin, park en plantsoen|cbs_tekst=Losse objecten, ed.|bouwjaar={{Sorteer|1830|ca. 1830}}|architect=H. van Lunteren|adres=Pijnenburg bij 1|lat=52.17344|lon=5.23783|objrijksnr=515717|wd_item=Q17590203|image=RM515717 aanleg.jpg}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=[[Koetshuis Pijnenburg]]|type_obj=G|oorspr_functie=Bijgebouwen kastelen enz.|cbs_tekst=Gebouwen, woonhuizen|bouwjaar=1917|architect=J.A.H.W. Cramer|adres=Pijnenburg bij 1|lat=52.17207|lon=5.24398|objrijksnr=515718|wd_item=Q15877504|image=Baarn koetshuis Pijnenburg 2013 48.JPG}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=Pijnenburg: cascade annex keermuur|type_obj=G|oorspr_functie=Bijgebouwen kastelen enz.|cbs_tekst=Gebouwen, woonhuizen|bouwjaar=|architect=Hanrath|adres=Pijnenburg bij 1|lat=52.17207|lon=5.24398|objrijksnr=515719|wd_item=Q17590205|image=}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=Pijnenburg: ijskelder|type_obj=G|oorspr_functie=Bijgebouwen kastelen enz.|cbs_tekst=Gebouwen, woonhuizen|bouwjaar={{Sorteer|1700|18e eeuw}}|architect=|adres=Pijnenburg bij 1|lat=52.17207|lon=5.24398|objrijksnr=515720|wd_item=Q17590207|image=}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=Pijnenburg: kas|type_obj=G|oorspr_functie=Bijgebouwen kastelen enz.|cbs_tekst=Gebouwen, woonhuizen|bouwjaar=laat 19e/vroeg 20e eeuw|architect=|adres=Pijnenburg bij 1|lat=52.17207|lon=5.24398|objrijksnr=515721|wd_item=Q17590210|image=}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=Pijnenburg: bruggetje|type_obj=G|oorspr_functie=Bijgebouwen kastelen enz.|cbs_tekst=Gebouwen, woonhuizen|bouwjaar=1919|architect=|adres=Pijnenburg bij 1|lat=52.17207|lon=5.24398|objrijksnr=515722|wd_item=Q17590212|image=}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=Pijnenburg: bruggetje|type_obj=G|oorspr_functie=Bijgebouwen kastelen enz.|cbs_tekst=Gebouwen, woonhuizen|bouwjaar=1919|architect=|adres=Pijnenburg bij 1|lat=52.17207|lon=5.24398|objrijksnr=515724|wd_item=Q17590214|image=}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=Pijnenburg: bruggetje|type_obj=G|oorspr_functie=Bijgebouwen kastelen enz.|cbs_tekst=Gebouwen, woonhuizen|bouwjaar=1919|architect=|adres=Pijnenburg bij 1|lat=52.17207|lon=5.24398|objrijksnr=515725|wd_item=Q17590217|image=}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=Pijnenburg: bruggetje|type_obj=G|oorspr_functie=Bijgebouwen kastelen enz.|cbs_tekst=Gebouwen, woonhuizen|bouwjaar=1919|architect=|adres=Pijnenburg bij 1|lat=52.17207|lon=5.24398|objrijksnr=515726|wd_item=Q17590220|image=}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=Pijnenburg: bruggetje|type_obj=G|oorspr_functie=Bijgebouwen kastelen enz.|cbs_tekst=Gebouwen, woonhuizen|bouwjaar=1919|architect=|adres=Pijnenburg bij 1|lat=52.17207|lon=5.24398|objrijksnr=515727|wd_item=Q17590221|image=}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=Pijnenburg: bruggetje|type_obj=G|oorspr_functie=Bijgebouwen kastelen enz.|cbs_tekst=Gebouwen, woonhuizen|bouwjaar=1919|architect=|adres=Pijnenburg bij 1|lat=52.17207|lon=5.24398|objrijksnr=515728|wd_item=Q17590223|image=}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=Pijnenburg: bruggetje|type_obj=G|oorspr_functie=Bijgebouwen kastelen enz.|cbs_tekst=Gebouwen, woonhuizen|bouwjaar=1919|architect=|adres=Pijnenburg bij 1|lat=52.17207|lon=5.24398|objrijksnr=515729|wd_item=Q17590224|image=}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=[[Klein Drakenstein|Klein Drakenstein: hoofdgebouw]]|type_obj=G|oorspr_functie=Kasteel, buitenplaats|cbs_tekst=Kastelen, landh. ed.|bouwjaar=1780|architect=|adres=Kloosterlaan 4|lat=52.18182|lon=5.22277|objrijksnr=515732|wd_item=Q15616351|image=Lyts Drakestein 218.JPG|commonscat=Klein Drakenstein}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=Klein Drakenstein: historische tuin- en parkaanleg|type_obj=G|oorspr_functie=Tuin, park en plantsoen|cbs_tekst=Losse objecten, ed.|bouwjaar={{Sorteer|1800|ca. 1800}}|architect=|adres=Kloosterlaan bij 4|lat=52.18290|lon=5.22377|objrijksnr=515733|wd_item=Q17590226|image=|commonscat=Klein Drakenstein}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=[[Entreehek Klein Drakenstein]]|type_obj=G|oorspr_functie=Bijgebouwen kastelen enz.|cbs_tekst=Gebouwen, woonhuizen|bouwjaar=|architect=|adres=Kloosterlaan bij 4|lat=52.18163|lon=5.22205|objrijksnr=515734|wd_item=Q15885482|image=Klein Drakestein en hek.jpg|commonscat=Klein Drakenstein}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=[[Koetshuis Klein Drakenstein]]|type_obj=G|oorspr_functie=Bijgebouwen kastelen enz.|cbs_tekst=Gebouwen, woonhuizen|bouwjaar=|architect=|adres=Kloosterlaan bij 4|lat=52.18150|lon=5.22227|objrijksnr=515735|wd_item=Q15885542|image=RM515735 Lage Vuursche.jpg|commonscat=Klein Drakenstein}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=[[Dienstwoning Klein Drakenstein (Kloosterlaan)]]|type_obj=G|oorspr_functie=Bijgebouwen kastelen enz.|cbs_tekst=Gebouwen, woonhuizen|bouwjaar={{Sorteer|1800|19e eeuw}}|architect=|adres=Kloosterlaan 2|lat=52.18141|lon=5.22229|objrijksnr=515736|wd_item=Q15885460|image=RM515736 Lage Vuursche.jpg|commonscat=Kloosterlaan 2, Lage Vuursche}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=Klein Drakenstein: tuinmuur|type_obj=G|oorspr_functie=Bijgebouwen kastelen enz.|cbs_tekst=Gebouwen, woonhuizen|bouwjaar={{Sorteer|1700|mogelijk 18e eeuw}}|architect=|adres=Kloosterlaan bij 4|lat=52.18133|lon=5.22273|objrijksnr=515737|wd_item=Q17590229|image=|commonscat=Klein Drakenstein}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=[[Dienstwoning Klein Drakenstein (Hoge Vuurseweg)]]|type_obj=G|oorspr_functie=Bijgebouwen kastelen enz.|cbs_tekst=Gebouwen, woonhuizen|bouwjaar={{Sorteer|1800|19e eeuw}}|architect=|adres=Hoge Vuurseweg 3|lat=52.18520|lon=5.22489|objrijksnr=515738|wd_item=Q15885458|image=Lage Vuursche Hoge Vuurseweg 3 95.JPG|commonscat=Hoge Vuurseweg 3, Lage-Vuursche}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=[[Boerderij Klein Drakenstein]]|type_obj=G|oorspr_functie=Bijgebouwen kastelen enz.|cbs_tekst=Gebouwen, woonhuizen|bouwjaar=1780-1800|architect=|adres=Hoge Vuurseweg 1|lat=52.18138|lon=5.22492|objrijksnr=515739|wd_item=Q15873407|image=RM515739 Lage Vuursche.jpg|commonscat=Hoge Vuurseweg 1, Lage-Vuursche}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=[[Zomerhuis Klein Drakenstein]]|type_obj=G|oorspr_functie=Bijgebouwen kastelen enz.|cbs_tekst=Gebouwen, woonhuizen|bouwjaar={{Sorteer|1750|laatste helft 18e eeuw}}|architect=|adres=Hoge Vuurseweg bij 1|lat=52.18127|lon=5.22479|objrijksnr=515740|wd_item=Q15885777|image=RM515740 Lage Vuursche.jpg|commonscat=Hoge Vuurseweg 1, Lage-Vuursche}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=Klein Drakenstein: schuur|type_obj=G|oorspr_functie=Bijgebouwen kastelen enz.|cbs_tekst=Gebouwen, woonhuizen|bouwjaar={{Sorteer|1750|laatste helft 18e eeuw}}|architect=|adres=Hoge Vuurseweg bij 1|lat=52.18161|lon=5.22509|objrijksnr=515741|wd_item=Q17590256|image=RM515741 Lage Vuursche 1.jpg|commonscat=Hoge Vuurseweg 1, Lage-Vuursche}}
<!---->
{{Tabelrij rijksmonument|woonplaats=Lage-Vuursche|objectnaam=Klein Drakenstein: schaapskooi|type_obj=G|oorspr_functie=Bijgebouwen kastelen enz.|cbs_tekst=Gebouwen, woonhuizen|bouwjaar={{Sorteer|1700|18e eeuw}}|architect=|adres=Hoge Vuurseweg bij 1|lat=52.18157|lon=5.22536|objrijksnr=515742|wd_item=Q17590280|image=RM515742 Lage Vuursche.jpg|commonscat=Hoge Vuurseweg 1, Lage-Vuursche}}
|}

== Zie ook ==
* [[Lijst van rijksmonumenten in Baarn (gemeente)]] voor andere plaatsen in de gemeente.

{{Appendix|2=
* [https://www.cultureelerfgoed.nl/node/2198 Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed Rijksmonumenten Dataset]
}}
{{Commonscat|Rijksmonumenten in Lage Vuursche|rijksmonumenten in Lage Vuursche}}

[[Categorie:Rijksmonument in Baarn| Lage Vuursche]]
[[Categorie:Lijsten van rijksmonumenten in Utrecht (provincie)|Lage Vuursche]]
[[Categorie:Lage Vuursche|*]]


text:
# Pseudodiastylis delamarei
Pseudodiastylis delamarei is een zeekommasoort uit de familie van de Lampropidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1975 door Reyss.

wikiname: nlwiki

title: Pseudodiastylis delamarei

in_language: nl

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Pseudodiastylis delamarei''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] ([[Geleedpotigen]])
| klasse = [[Malacostraca]]
| orde = [[Cumacea]]
| familie = [[Lampropidae]]
| geslacht = ''[[Pseudodiastylis]]''
| w-naam = ''Pseudodiastylis delamarei''
| auteur = Reyss
| datum = 1975
| haakjes =
| commons =
| species = Pseudodiastylis delamarei
| worms = 182269
}}
'''''Pseudodiastylis delamarei''''' is een [[zeekomma]]soort uit de familie van de [[Lampropidae]].<ref>Watling, L. (2012). Pseudodiastylis delamarei. In: Watling, L.; Gerken, S. (2012). World Cumacea database. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=182269</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1975 door Reyss.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|22}}

[[Categorie:Zeekomma's]]

title: Pseudodiastylis delamarei

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Malacostraca

Orde: Cumacea

Familie: Lampropidae

Geslacht: Pseudodiastylis

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Velarifictorus bubalus
Velarifictorus bubalus is een rechtvleugelig insect uit de familie krekels (Gryllidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1992 door Gorochov.

title: Velarifictorus bubalus

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Velarifictorus bubalus''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Rechtvleugeligen|Orthoptera]] (Rechtvleugeligen)
| familie = [[Krekels|Gryllidae]] (Krekels)
| geslacht = ''[[Velarifictorus]]''
| w-naam = ''Velarifictorus bubalus''
| auteur = Gorochov
| datum = 1992
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Velarifictorus bubalus''''' is een [[rechtvleugeligen|rechtvleugelig insect]] uit de familie [[krekels]] (Gryllidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1992 door Gorochov.

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|9999-Orthoptera}} [bezocht 15 april 2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|04|23}}

[[Categorie:Velarifictorus|bubalus]]

title: Velarifictorus bubalus

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Orthoptera (Rechtvleugeligen)

Familie: Gryllidae (Krekels)

Geslacht: Velarifictorus

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# NCC Open
Het NCC Open was een golftoernooi dat deel uitmaakte van de Europese Challenge Tour. Het werd al die jaren gespeeld op de Söderåsens Golf Club, een parkbaan in het midden van Zweden.

## Winnaars
| Jaar        | Winnaar               | Info                                  |          |
| FLA Open    | FLA Open              | FLA Open                              | FLA Open |
| ----------- | --------------------- | ------------------------------------- | -------- |
| 1990        | Olle Nordberg         |                                       |          |
| SIAB Open   |                       |                                       |          |
| 1991        | Jon Evans             |                                       |          |
| 1992        | Mikael Krantz         |                                       |          |
| 1993        | ?? Per-Ive Persson po | play-off gewonnen van Fredrik Larsson |          |
| 1994        | Per Haugrsrud         |                                       |          |
| Compaq Open |                       |                                       |          |
| 1995        | Dennis Edlund         |                                       |          |
| SIAB Open   |                       |                                       |          |
| 1996        | Kalle Vainola po      | play-off gewonnen van Adam Mednick    |          |
| 1997        | Joakim Rask           |                                       |          |
| NCC Open    |                       |                                       |          |
| 1998        | Johan Ryström         |                                       |          |
| 1999        | Per G. Nyman          |                                       |          |
| 2000        | David Higgins         |                                       |          |
| 2001        | Benn Barham           |                                       |          |

title: NCC Open

wikitext:
{{Gerichte aanpak artikelen Pvt pauline|1=2011}}
Het '''NCC Open''' was een golftoernooi dat deel uitmaakte van de [[Europese Challenge Tour]]. Het werd al die jaren gespeeld op de [[Söderåsens Golf Club]], een parkbaan in het midden van Zweden.

==Winnaars==
{| class="wikitable"
|-
! Jaar !! Winnaar !! Info
|-
!colspan=4 | FLA Open
|-
| 1990 || {{SE-VLAG}} [[Olle Nordberg]] ||
|-
!colspan=4 | SIAB Open
|-
| 1991 || {{EN-VLAG}} [[Jon Evans]] ||
|-
| 1992 || {{SE-VLAG}} [[Mikael Krantz]] ||
|-
| 1993 || ?? [[Per-Ive Persson]] po || play-off gewonnen van [[Fredrik Larsson]]
|-
| 1994 || {{NO-VLAG}} [[Per Haugrsrud]] ||
|-
!colspan=4 |Compaq Open
|-
| 1995 || {{SE-VLAG}} [[Dennis Edlund]] ||
|-
!colspan=4 | SIAB Open
|-
| 1996 || {{FI-VLAG}} [[Kalle Vainola]] po || play-off gewonnen van [[Adam Mednick]]
|-
| 1997 || {{SE-VLAG}} [[Joakim Rask]] ||
|-
! colspan=4 | NCC Open
|-
| 1998 || {{SE-VLAG}} [[Johan Ryström]] ||
|-
| 1999 || {{SE-VLAG}} [[Per G. Nyman]] ||
|-
| 2000 || {{EN-VLAG}} [[David Higgins]] ||
|-
| 2001 || {{EN-VLAG}} [[Benn Barham]] ||
|}

[[Categorie:Europese Challenge Tour]]
[[Categorie:Golftoernooi in Zweden]]


text:
# NGC 4674
NGC 4674 is een balkspiraalstelsel in het sterrenbeeld Maagd. Het hemelobject werd op 5 mei 1836 ontdekt door de Britse astronoom John Herschel.

## Synoniemen
- MCG -1-33-5
- PGC 43050

title: NGC 4674

wikitext:
{{Infobox DeepSpaceObject
| naam = NGC 4674
| afbeelding = NGC4674 - SDSS DR14.jpg
| onderschrift =
| sterrenbeeld = [[Maagd (sterrenbeeld)|Maagd]]
| type = [[Balkspiraalstelsel]] (SBa/P)
| messiernaam =
| ngcnaam = NGC 4674
| RK = 12u46m03,3s
| DEC = -08° 39' 19"
| magnitude = 13,2 [[Magnitude|mag]]
| afstand =
| afmeting = 1,6' × 0,5'
| diameter =
| massa =
| aantalsterren =
| leeftijd =
| condensatieklasse =
| dichtheidsklasse =
| overig =
| roodverschuiving = 0,004683
| radiëlesnelheid = 1401
}}
'''[[New General Catalogue|NGC]] 4674''' is een [[balkspiraalstelsel]] in het [[sterrenbeeld]] [[Maagd (sterrenbeeld)|Maagd]]. Het hemelobject werd op [[5 mei]] [[1836]] ontdekt door de Britse astronoom [[John Herschel]].

== Synoniemen ==
* [[Morphological Catalogue of Galaxies|MCG]] -1-33-5
* [[Principal Galaxies Catalogue|PGC]] 43050

== Externe links ==
* {{en}} [http://nedwww.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC+4674 NASA/IPAC Extragalactic Database]
* {{en}} [http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-basic?Ident=NGC+4674 SIMBAD Astronomical Database]
* {{en}} [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4674 SEDS]

== Zie ook ==
* [[Lijst van NGC-objecten]]

{{Navigatie NGC-objecten 4601-4800}}

{{DEFAULTSORT:NGC 4674}}
[[Categorie:NGC-object in Maagd]]
[[Categorie:Sterrenstelsel in Maagd]]

title: Sterrenbeeld Maagd

Type: Balkspiraalstelsel (SBa/P)

Portaal: Astronomie


text:
# Namibische Genocide
De Namibische Genocide is door de Verenigde Naties aangemerkt als de eerste genocide van de 20e eeuw. Deze genocide heeft aan de meerderheid van de Herero- en de Namabevolking in de toenmalige kolonie Duits-Zuidwest-Afrika het leven gekost. Tussen 1904 en 1908 zijn circa 80.000 mensen omgekomen tijdens hevige gevechten en onder erbarmelijke omstandigheden in concentratiekampen. Deze periode werd in het verleden aangeduid als de opstand van de Herero en de Hottentotten (Nama) tegen de Duitsers.

## Korte voorgeschiedenis
Na de Koloniale Conferentie van Berlijn (1884-1885), waar verschillende Europese en Noord-Amerikaanse landen onderling het grondgebied in Afrika verder verdeelden, begon het Duitse Rijk met het koloniseren van zijn nieuwe kolonie Duits Zuidwest-Afrika. Vanuit de kustplaatsen Lüderitz en Swakopmund trokken de eerste kolonisten het binnenland in, waarna er in Otjimbingwe een koloniaal administratiekantoor door een handvol functionarissen werd bemand onder leiding van rijkscommissaris Ernst Heinrich Göring (de vader van Hermann Göring). Om een einde te maken aan de onderlinge strijd tussen de Herero- en de Namavolken om vee en grond, werden door de Duitsers 'beschermingsverdragen' opgedrongen. Sommige lokale leiders zagen hierin een mogelijkheid tot Duitse bescherming tegen hun rivalen. Door het koloniale bestuur werd echter voor onderwerping van de lokale bevolking aan de Duitse keizer geijverd. Met slechts 21 soldaten in 1889 en 61 in 1890 konden de Duitsers de eerste jaren ook maar weinig uitrichten tegen de rooftochten en onderlinge gevechten van de Namibische volkeren.
Hereroleider Maharero sloot een dergelijk beschermingsverdrag met rijkscommissaris Göring, maar Nama-kapitein Hendrik Witbooi weigerde. In een van zijn brieven (van 30 mei 1890) aan Maharero's zoon en opvolger Samuel Maharero liet Witbooi weten dat hij de overheersing van een Europese macht erger vond dan hun onderlinge strijd: "Uiteindelijk zal jij het betreuren dat je je land en het recht om daar te heersen hebt overgedaan aan de blanken." En Witbooi ging door met het aanvallen van Hereronederzettingen.
In november 1892 tekenden Hendrik Witbooi en de Herero een vredesovereenkomst. Om te voorkomen dat ze gezamenlijk tegen de kolonisator in opstand zouden komen, bracht Duitsland meer troepen over naar zijn kolonie. Onder bescherming van een behoorlijke troepenmacht kwamen kolonisten in grotere aantallen naar Namibië. De in centraal Namibië wonende Herero kwamen hierdoor meer en meer in de verdrukking. Aan de Herero werden door kolonisten op de pof goederen en alcoholhoudende dranken verkocht. De schuld kon worden afgelost door vee te verkopen. Nadat in 1897 een runderpestepidemie het overgrote deel van de veestapel gedood had, konden de Herero hierna hun schulden slechts nog met grond voldoen. De door de Duitsers erkende leider van de Herero, Samuel Maharero, onderhield goede betrekkingen met de Duitse gouverneur Theodor Leutwein, maar ook hij maakte forse schulden. De Herero zagen meer en meer van hun traditionele grondbezit overgaan in Duitse handen en de onrust groeide. Na beraadslaging onder leiding van Maharero besloten begin 1904 de Hereroleiders eensgezind het verdrag te verbreken en hun land terug te eisen.

## Opstand
Vanaf januari 1904 vielen de Herero nederzettingen van Duitse kolonisten aan, verjoegen ze de blanken en maakten koeien buit. In mei 1904 verzamelde een enorme legermacht van de Herero zich bij de plaats Okahandja. Een aantal Duitse kolonisten werd gedood en een groot aantal koeien buitgemaakt. De aldaar wonende blanken verschansten zich en zonden een noodkreet naar het Duitse garnizoen in Windhoek. De Schutztruppe had echter haar hoofdmacht in het zuiden van het land om tegen de opstandige Bondelswarts, een Namavolk, te vechten. Na Okahandja werden meer Duitse plaatsen, zoals Omaruru, aangevallen en bezet. Samuel Maharero zond oproepen naar leiders van andere volken om de Herero te steunen in de strijd tegen de Duitsers.
Hoewel in de daarop volgende maanden de Schutztruppe onder leiding van gouverneur Leutwein het merendeel van de Duitse posten ontzette, werd generaal Lothar von Trotha door de Duitse regering boven Leutwein aangesteld. Von Trotha, die met harde hand de Bokseropstand in China (1900-1901) had bestreden, werd naar Duits Zuidwest-Afrika gezonden om een snelle beslissing te forceren. Op 11 juni 1904 arriveerde Von Trotha in Swakopmund en nam het militaire gezag op zich. In tegenstelling tot Leutwein onderhandelde Von Trotha niet meer met de Herero. Hij verklaarde hun de oorlog en de strijd verhevigde. De Duitse troepen hadden de beschikking over mitrailleurs en zware artillerie en vele Hererosoldaten sneuvelden in verschillende schermutselingen. Op 11 augustus 1904 werden de opgejaagde Herero definitief verslagen bij Ohamakari, een plaatsje bij het Waterbergplateau, ten zuidoosten van Otjiwarongo. De Herero vluchtten hierop de Omaheke (het zandveld) in, in de richting van Bechuanaland, het huidige Botswana.

## Vernietigingsbevel
Op 2 oktober 1904 vaardigde Von Trotha zijn beruchte Vernichtungsbefehl uit om alle overgebleven Herero uit de Duitse kolonie te verdrijven of te doden:
"Ich, der große General der Deutschen Soldaten, sende diesen Brief an das Volk der Herero. Die Herero sind nicht mehr deutsche Untertanen. Sie haben gemordet und gestohlen, haben verwundeten Soldaten Ohren und Nasen und andere Körperteile abgeschnitten, und wollen jetzt aus Feigheit nicht mehr kämpfen. Ich sage dem Volk: Jeder, der einen der Kapitäne an eine meiner Stationen als Gefangenen abliefert, erhält tausend Mark, wer Samuel Maharero bringt, erhält fünftausend Mark. Das Volk der Herero muss jedoch das Land verlassen. Wenn das Volk dies nicht tut, so werde ich es mit dem Groot Rohr dazu zwingen. Innerhalb der Deutschen Grenzen wird jeder Herero mit und ohne Gewehr, mit oder ohne Vieh erschossen, ich nehme keine Weiber oder Kinder mehr auf, treibe sie zu ihrem Volke zurück, oder lasse auf sie schießen."
"Ik, de grote generaal van de Duitse soldaten, zend deze brief aan het Hererovolk. De Herero zijn geen Duitse onderdanen meer. Jullie hebben gemoord en gestolen, jullie hebben gewonde soldaten de oren, neuzen en andere lichaamsdelen afgesneden en willen nu uit lafheid niet meer vechten. Ik zeg tot het volk: eenieder die een van de kapiteins bij een van mijn posten aanbrengt, ontvangt 1000 mark, diegene die Samuel Maharero aanbrengt, ontvangt 5000 mark. Het Hererovolk echter moet het land verlaten. Wanneer het volk dat niet doet, dan zal ik ze met groot geschut daartoe dwingen ... Binnen de Duitse grenzen zal iedere Herero met of zonder geweer, met of zonder vee, worden neergeschoten, ik neem geen vrouwen en kinderen meer op, drijf ze naar hun volk terug of laat op ze schieten. Dit zijn mijn woorden aan het Hererovolk."
Hij ondertekende het bevel met: "De grote generaal van de machtige Duitse Keizer."
Dit Vernichtungsbefehl was op te vatten als een bevel tot genocide, al wordt dat door sommigen bestreden. Op bevel van Von Trotha werden de resterende Herero over de grens met Bechuanaland gedreven. Om te voorkomen dat men zou terugkeren werden waterputten vergiftigd waardoor vele Herero van de dorst stierven in de Kalahariwoestijn. Afgevaardigden met vredesboodschappen werden door de Duitsers neergeschoten. 75% van de Hererobevolking overleefde de massaslachting uiteindelijk niet. Als reactie op het brute geweld van Von Trotha trad Leutwein af als gouverneur.

## Opstand in het zuiden van Namibië
Nadat de Herero bij de Waterberg waren verslagen, leidde Hendrik Witbooi de opstand van de Nama in het zuiden. De Nama streden tegen de Herero vele oorlogen om grond en vee, maar gaven uiteindelijk gehoor aan de oproep van Samuel Maharero om samen tegen de Duitse kolonisator te strijden. Op 3 oktober 1904 viel Hendrik Witbooi met zijn Namasoldaten de Duitsers aan.

## Bevel tegen de Nama
In navolging van zijn bevel tegen de Herero vaardigde Von Trotha op 22 april 1905 in Berseba een bevel aan de Nama uit. In zijn bevel haalde hij de strijd tegen de Herero als voorbeeld aan:
"De machtige Duitse keizer verleent genade en het leven aan de Hottentotten die zich vrijwillig aan ons overleveren. Echter, zij die aan het begin van de opstand blanken hebben vermoord en zij die anderen daartoe opdracht hebben gegeven, zullen – overeenkomstig de wet – dit met de dood moeten bekopen. Dit zeg ik u en verder waarschuw ik diegenen die zich niet overgeven dat zij hetzelfde lot zullen ondergaan als de Herero, die in hun overmoed dachten dat zij met succes oorlog konden voeren tegen de machtige Duitse keizer en het machtige Duitse volk. Ik vraag u: waar zijn de Herero vandaag, waar zijn hun kapiteins? Samuel Maharero, eens trots bezitter van duizenden koeien, is opgejaagd als een beest en bevindt zich over de grens in het Engelse gebied. Hij is zo arm als de armste veld-Herero en bezit niets meer. Met de andere kapiteins is het al niet veel beter gesteld, het merendeel heeft het leven verloren en hun volk is compleet verwoest – deels gestorven van honger en dorst in de woestijn, deels gedood door Duitse soldaten, deels vermoord door de Owambo. De Hottentotten zullen hetzelfde lot ondergaan wanneer zij zich niet overgeven en hun wapens inleveren. Wanneer je met je stamgenoten en een witte vlag naar ons komt, zal je niets overkomen. Je krijgt werk en eten tot aan het einde van de oorlog of tot aan de machtige Duitse keizer nieuwe bepalingen voor dit land laat uitgaan. Diegene die denkt dat hem geen genade zal worden verleend, zal het land moeten verlaten, want voor zolang hij op Duitse grond leeft, zal hij worden vervolgd en gedood – en dit beleid zal voortduren tot de laatste van al deze Hottentotten is gedood. Voor de volgende personen, dood of levend, heb ik de volgende beloningen vastgesteld: Hendrik Witbooi, 5000 mark; Skippers Stürmann, de "Witbooi profeet" (bijgenaamd Shepperd Stuurman), 3000 mark; Cornelius, 3000 mark; voor de andere schuldige kapiteins elk 1000 mark."
Maar deze order om zich over te geven maakte geen indruk op Hendrik Witbooi en zijn bondgenoten. Hendrik Witbooi sneuvelde in de strijd bij Vaalgras op 29 oktober 1905. Zonder hun strateeg en leider werden de Nama verslagen. De overgebleven Witbooi Namasoldaten werden ontwapend en gedeporteerd naar de Duitse koloniën Kameroen en Togo waar velen omkwamen. De overigen werden bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog gerepatrieerd.

## Concentratiekampen
Tijdens de Tweede Boerenoorlog in Zuid-Afrika dreven de Britten de Boerenbevolking bijeen in concentratiekampen. Naar dit voorbeeld richtten de Duitsers in Namibië kampen in voor de overgebleven Herero en Nama; mannen, vrouwen en kinderen. Een aantal concentratiekampen bevond zich op onherbergzame eilanden voor de Namibische kust bij Lüderitz en Swakopmund, waar de koude mist uit de oceaan de mensen kwelde.
De omstandigheden in de kampen waren zeer slecht en de meeste gevangenen overleefden de kampen niet. Vanwege ondervoeding en slechte hygiëne hadden infectieziektes als tuberculose en tyfus vrij spel. Ook kwamen veel Herero en Nama om bij dwangarbeid in de mijnen van Tsumeb of bij het aanleggen van de spoorwegen van Namibië.

## Slachtoffers
Schattingen over het aantal slachtoffers van de Namibische Genocide variëren. Aan het einde van de 19e eeuw woonden er ongeveer 60.000 tot 80.000 Herero's. Van hen waren in 1908 nog zo'n 16.000 tot 18.000 in leven, van wie een groot deel in gedwongen ballingschap in Botswana verbleef. Van de circa 20.000 Nama's die in de zuidelijke helft van Namibië leefden, hebben naar schatting minder dan 10.000 mensen de genocide overleefd. Het is nog steeds onduidelijk wat het lot is geweest van de eveneens in centraal Namibië wonende Damarabevolking. Verder onderzoek, in 2005 door de Damara in Namibië aangekondigd, zou dit moeten uitwijzen.

## Exploitatie van leed
Een verschijnsel uit deze oorlog zijn de weerzinwekkende ansichtkaarten met voorstellingen van executies van uitgemergelde gevangenen. Een kaart laat het ophangen van verscheidene zwarte mannen zien in het bijzijn van vrouwen en kinderen. Het feit dat deze kaarten vanuit Duits Zuidwest-Afrika naar Duitsland werden verstuurd, doet vermoeden dat het met het lijden van de Namibiërs niet zo nauw werd genomen.
Aan het begin van de 20e eeuw zijn er ook verschillende populaire autobiografieën en romans over de strijd tegen de Herero en de Nama verschenen. Zonder uitzondering beschrijven deze het leed van de Namibische mensen niet of nauwelijks. In sommige van deze publicaties is te lezen dat de Duitse Schutztruppe niet alleen gewapende Namibische krijgers doodde, maar ook ongewapende ouderen, vrouwen en kinderen. Eén van de meest gelezen Duitse boeken over dit onderwerp was het met kolonialistisch en racistisch gedachtegoed doorspekte Peter Moors Fahrt nach Südwest (1906) door Gustav Frenssen.

## Schuld en boete
Niet iedereen in Duitsland had de strijd tegen de oorspronkelijke bevolking van Namibië ondersteund. Op 17 maart 1904 hield de sociaaldemocraat August Bebel een opmerkelijke toespraak in het Duitse parlement. Hij veroordeelde de onderdrukkingsoorlog tegen de Herero. Hij eiste onmiddellijke beëindiging van de strijd en weigerde in te stemmen met verdere uitgaven voor voortzetting van de strijd. Bebel noemde het verzet van de Herero een "gerechtigde bevrijdingsstrijd".

### Duitsland
Ondanks het vroege Duitse tegengeluid van August Bebel hebben de achtereenvolgende regeringen van Duitsland, ongeacht hun politieke kleur, consequent afgezien van het erkennen van schuld aan de eerste genocide van de 20e eeuw. De vrees voor een hoge schadeclaim heeft hierbij een grote rol gespeeld. In het Whitaker Report (1985) van de Verenigde Naties werd de massamoord op de Herero als genocide aangemerkt, maar excuses van Duitse zijde blijven uit. Tijdens zijn bezoek aan Namibië in 1998 ging bondspresident Roman Herzog niet in op de kwestie. Bondskanselier Gerhard Schröder vermeed het land op zijn reis naar buurland Zuid-Afrika begin 2004 al helemaal.
Pas in augustus 2004, tijdens de jaarlijkse herdenking van de Herero, verklaarde de Duitse minister van ontwikkelingssamenwerking Heidemarie Wieczorek-Zeul dat haar regering de genocide van 1904 betreurt. Tot echte verontschuldigingen kwam het echter ook toen nog niet. Niettemin zag Hereroleider Kuaima Riruako de verklaring wel als een stap op weg naar door zijn volk geëiste herstelbetalingen. Op 10 juli 2015 erkende Duitsland wel dat er sprake was van genocide.
Op uitnodiging van Herero-opperhoofd Alfons Maharero - zelf kleinzoon van Samuel Maharero, die in 1904 de opstand tegen de Duitse koloniale machthebbers leidde - arriveerde op 7 oktober 2007 een groep nazaten van generaal Von Trotha in Namibië om op persoonlijke titel uiting te geven aan hun "diepe schaamte" over en vergiffenis te vragen voor de door hun voorvader geïnstigeerde massamoord op de Herero.
Sinds 2015 lopen onderhandelingen tussen Duitsland en Namibië over een herstelregeling. Duitsland zou zijn excuses aanbieden, en ontwikkelingshulp verstrekken ter compensatie. Officiële excuses zijn er nog niet gekomen. In augustus 2020 verwierp de Namibische president de Duitse voorstellen.

### De Duitstalige bevolking in Namibië
Het Duitstalige deel van de Namibische bevolking kende honderd jaar later gemengde gevoelens over de genocide van 1904. Een flink aantal Duitstaligen ontkent nog altijd fel dat er sprake was van genocide. Anderen zijn gematigder en zijn bereid om over deze periode te praten. In de hoofdstad Windhoek is een aantal monumenten die aan de oorlog herinneren, waarvan het Reiterdenkmal het bekendst is. Dit monument - een bekend landmark in de stad - is opgericht ter nagedachtenis aan de Duitse gevallenen in de strijd tegen de opstandige Herero en Hottentotten. Het aantal van circa 1750 omgekomen Duitsers die op het monument worden vermeld, staat in schril contrast met de circa 80.000 niet genoemde omgekomen Namibiërs.

title: Namibische Genocide

wikitext:
[[Bestand:Hererowars.jpg|thumb|De Duitse troepen in gevecht met de Herero, een schilderij van [[Richard Knötel]] (1857-1914)]]
De '''Namibische Genocide''' is door de [[Verenigde Naties]] aangemerkt als de eerste [[genocide]] van de [[20e eeuw]]. Deze genocide heeft aan de meerderheid van de [[Herero (volk)|Herero-]] en de [[Nama (volk)|Namabevolking]] in de toenmalige kolonie [[Duits-Zuidwest-Afrika]] het leven gekost. Tussen 1904 en 1908 zijn circa 80.000 mensen omgekomen tijdens hevige gevechten en onder erbarmelijke omstandigheden in concentratiekampen. Deze periode werd in het verleden aangeduid als ''de opstand van de Herero en de [[Hottentotten]] (Nama) tegen de Duitsers.''

== Korte voorgeschiedenis ==
[[Bestand:Deutsch-Sudwestafrika.png|thumb|Kaart van Duits Zuidwest-Afrika, 1904]]
Na de [[Koloniale Conferentie van Berlijn]] (1884-1885), waar verschillende Europese en Noord-Amerikaanse landen onderling het grondgebied in [[Afrika]] verder verdeelden, begon het [[Duitse Keizerrijk|Duitse Rijk]] met het koloniseren van zijn nieuwe kolonie Duits Zuidwest-Afrika. Vanuit de kustplaatsen [[Lüderitz (Namibië)|Lüderitz]] en [[Swakopmund]] trokken de eerste kolonisten het binnenland in, waarna er in [[Otjimbingwe]] een koloniaal administratiekantoor door een handvol functionarissen werd bemand onder leiding van rijkscommissaris [[Ernst Heinrich Göring]] (de vader van [[Hermann Göring]]). Om een einde te maken aan de onderlinge strijd tussen de Herero- en de Namavolken om vee en grond, werden door de Duitsers 'beschermingsverdragen' opgedrongen. Sommige lokale leiders zagen hierin een mogelijkheid tot Duitse bescherming tegen hun rivalen. Door het koloniale bestuur werd echter voor onderwerping van de lokale bevolking aan de Duitse keizer geijverd. Met slechts 21 soldaten in 1889 en 61 in 1890 konden de Duitsers de eerste jaren ook maar weinig uitrichten tegen de rooftochten en onderlinge gevechten van de Namibische volkeren.

Hereroleider [[Maharero]] sloot een dergelijk beschermingsverdrag met rijkscommissaris Göring, maar Nama-kapitein [[Hendrik Witbooi]] weigerde. In een van zijn brieven (van [[30 mei]] 1890) aan Maharero's zoon en opvolger [[Samuel Maharero]] liet Witbooi weten dat hij de overheersing van een Europese macht erger vond dan hun onderlinge strijd: ''"Uiteindelijk zal jij het betreuren dat je je land en het recht om daar te heersen hebt overgedaan aan de blanken."'' En Witbooi ging door met het aanvallen van Hereronederzettingen.

In november 1892 tekenden Hendrik Witbooi en de Herero een vredesovereenkomst. Om te voorkomen dat ze gezamenlijk tegen de kolonisator in opstand zouden komen, bracht Duitsland meer troepen over naar zijn kolonie. Onder bescherming van een behoorlijke troepenmacht kwamen kolonisten in grotere aantallen naar Namibië. De in centraal Namibië wonende Herero kwamen hierdoor meer en meer in de verdrukking. Aan de Herero werden door kolonisten op de pof goederen en alcoholhoudende dranken verkocht. De schuld kon worden afgelost door vee te verkopen. Nadat in 1897 een runderpestepidemie het overgrote deel van de veestapel gedood had, konden de Herero hierna hun schulden slechts nog met grond voldoen. De door de Duitsers erkende leider van de Herero, Samuel Maharero, onderhield goede betrekkingen met de Duitse gouverneur [[Theodor Leutwein]], maar ook hij maakte forse schulden. De Herero zagen meer en meer van hun traditionele grondbezit overgaan in Duitse handen en de onrust groeide. Na beraadslaging onder leiding van Maharero besloten begin 1904 de Hereroleiders eensgezind het verdrag te verbreken en hun land terug te eisen.

== Opstand ==
Vanaf januari 1904 vielen de Herero nederzettingen van Duitse kolonisten aan, verjoegen ze de blanken en maakten koeien buit. In mei 1904 verzamelde een enorme legermacht van de Herero zich bij de plaats [[Okahandja]]. Een aantal Duitse kolonisten werd gedood en een groot aantal koeien buitgemaakt. De aldaar wonende blanken verschansten zich en zonden een noodkreet naar het Duitse garnizoen in Windhoek. De ''[[Schutztruppe]]'' had echter haar hoofdmacht in het zuiden van het land om tegen de opstandige ''Bondelswarts'', een Namavolk, te vechten. Na Okahandja werden meer Duitse plaatsen, zoals [[Omaruru]], aangevallen en bezet. Samuel Maharero zond oproepen naar leiders van andere volken om de Herero te steunen in de strijd tegen de Duitsers.

Hoewel in de daarop volgende maanden de ''Schutztruppe'' onder leiding van gouverneur Leutwein het merendeel van de Duitse posten ontzette, werd generaal [[Lothar von Trotha]] door de Duitse regering boven Leutwein aangesteld. Von Trotha, die met harde hand de [[Bokseropstand]] in China (1900-1901) had bestreden, werd naar Duits Zuidwest-Afrika gezonden om een snelle beslissing te forceren. Op [[11 juni]] [[1904]] arriveerde Von Trotha in Swakopmund en nam het militaire gezag op zich. In tegenstelling tot Leutwein onderhandelde Von Trotha niet meer met de Herero. Hij verklaarde hun de oorlog en de strijd verhevigde. De Duitse troepen hadden de beschikking over mitrailleurs en zware artillerie en vele Hererosoldaten sneuvelden in verschillende schermutselingen. Op [[11 augustus]] 1904 werden de opgejaagde Herero definitief verslagen bij ''Ohamakari'', een plaatsje bij het [[Waterberg (berg)|Waterbergplateau]], ten zuidoosten van [[Otjiwarongo]]. De Herero vluchtten hierop de ''Omaheke'' (het zandveld) in, in de richting van ''Bechuanaland'', het huidige [[Botswana]].

== Vernietigingsbevel ==
[[Bestand:Lothar von Trotha.jpg|thumb|Lothar von Trotha]]
Op 2 oktober 1904 vaardigde Von Trotha zijn beruchte ''Vernichtungsbefehl'' uit om alle overgebleven Herero uit de Duitse kolonie te verdrijven of te doden:

:''"Ich, der große General der Deutschen Soldaten, sende diesen Brief an das Volk der Herero. Die Herero sind nicht mehr deutsche Untertanen. Sie haben gemordet und gestohlen, haben verwundeten Soldaten Ohren und Nasen und andere Körperteile abgeschnitten, und wollen jetzt aus Feigheit nicht mehr kämpfen. Ich sage dem Volk: Jeder, der einen der Kapitäne an eine meiner Stationen als Gefangenen abliefert, erhält tausend Mark, wer Samuel Maharero bringt, erhält fünftausend Mark. Das Volk der Herero muss jedoch das Land verlassen. Wenn das Volk dies nicht tut, so werde ich es mit dem Groot Rohr dazu zwingen. Innerhalb der Deutschen Grenzen wird jeder Herero mit und ohne Gewehr, mit oder ohne Vieh erschossen, ich nehme keine Weiber oder Kinder mehr auf, treibe sie zu ihrem Volke zurück, oder lasse auf sie schießen."''

"Ik, de grote generaal van de Duitse soldaten, zend deze brief aan het Hererovolk. De Herero zijn geen Duitse onderdanen meer. Jullie hebben gemoord en gestolen, jullie hebben gewonde soldaten de oren, neuzen en andere lichaamsdelen afgesneden en willen nu uit lafheid niet meer vechten. Ik zeg tot het volk: eenieder die een van de kapiteins bij een van mijn posten aanbrengt, ontvangt 1000 mark, diegene die Samuel Maharero aanbrengt, ontvangt 5000 mark. Het Hererovolk echter moet het land verlaten. Wanneer het volk dat niet doet, dan zal ik ze met groot geschut daartoe dwingen ... Binnen de Duitse grenzen zal iedere Herero met of zonder geweer, met of zonder vee, worden neergeschoten, ik neem geen vrouwen en kinderen meer op, drijf ze naar hun volk terug of laat op ze schieten. Dit zijn mijn woorden aan het Hererovolk."

Hij ondertekende het bevel met: "De grote generaal van de machtige Duitse Keizer."

Dit ''Vernichtungsbefehl'' was op te vatten als een bevel tot genocide, al wordt dat door sommigen bestreden. Op bevel van Von Trotha werden de resterende Herero over de grens met [[Bechuanaland]] gedreven. Om te voorkomen dat men zou terugkeren werden waterputten vergiftigd waardoor vele Herero van de dorst stierven in de [[Kalahari]]woestijn. Afgevaardigden met vredesboodschappen werden door de Duitsers neergeschoten. 75% van de Hererobevolking overleefde de massaslachting uiteindelijk niet. Als reactie op het brute geweld van Von Trotha trad Leutwein af als gouverneur.

== Opstand in het zuiden van Namibië ==
Nadat de Herero bij de Waterberg waren verslagen, leidde Hendrik Witbooi de opstand van de Nama in het zuiden. De Nama streden tegen de Herero vele oorlogen om grond en vee, maar gaven uiteindelijk gehoor aan de oproep van Samuel Maharero om samen tegen de Duitse kolonisator te strijden. Op [[3 oktober]] 1904 viel Hendrik Witbooi met zijn Namasoldaten de Duitsers aan.

== Bevel tegen de Nama ==
In navolging van zijn bevel tegen de Herero vaardigde Von Trotha op [[22 april]] 1905 in ''Berseba'' een bevel aan de Nama uit. In zijn bevel haalde hij de strijd tegen de Herero als voorbeeld aan:

"De machtige Duitse keizer verleent genade en het leven aan de Hottentotten die zich vrijwillig aan ons overleveren. Echter, zij die aan het begin van de opstand blanken hebben vermoord en zij die anderen daartoe opdracht hebben gegeven, zullen – overeenkomstig de wet – dit met de dood moeten bekopen. Dit zeg ik u en verder waarschuw ik diegenen die zich niet overgeven dat zij hetzelfde lot zullen ondergaan als de Herero, die in hun overmoed dachten dat zij met succes oorlog konden voeren tegen de machtige Duitse keizer en het machtige Duitse volk. Ik vraag u: waar zijn de Herero vandaag, waar zijn hun kapiteins? Samuel Maharero, eens trots bezitter van duizenden koeien, is opgejaagd als een beest en bevindt zich over de grens in het Engelse gebied. Hij is zo arm als de armste veld-Herero en bezit niets meer. Met de andere kapiteins is het al niet veel beter gesteld, het merendeel heeft het leven verloren en hun volk is compleet verwoest – deels gestorven van honger en dorst in de woestijn, deels gedood door Duitse soldaten, deels vermoord door de Owambo. De Hottentotten zullen hetzelfde lot ondergaan wanneer zij zich niet overgeven en hun wapens inleveren. Wanneer je met je stamgenoten en een witte vlag naar ons komt, zal je niets overkomen. Je krijgt werk en eten tot aan het einde van de oorlog of tot aan de machtige Duitse keizer nieuwe bepalingen voor dit land laat uitgaan. Diegene die denkt dat hem geen genade zal worden verleend, zal het land moeten verlaten, want voor zolang hij op Duitse grond leeft, zal hij worden vervolgd en gedood – en dit beleid zal voortduren tot de laatste van al deze Hottentotten is gedood. Voor de volgende personen, dood of levend, heb ik de volgende beloningen vastgesteld: Hendrik Witbooi, 5000 mark; Skippers Stürmann, de "Witbooi profeet" (bijgenaamd Shepperd Stuurman), 3000 mark; Cornelius, 3000 mark; voor de andere schuldige kapiteins elk 1000 mark."

Maar deze order om zich over te geven maakte geen indruk op Hendrik Witbooi en zijn bondgenoten. Hendrik Witbooi sneuvelde in de strijd bij [[Vaalgras]] op [[29 oktober]] 1905. Zonder hun strateeg en leider werden de Nama verslagen. De overgebleven Witbooi Namasoldaten werden ontwapend en gedeporteerd naar de Duitse koloniën [[Kameroen]] en [[Togo]] waar velen omkwamen. De overigen werden bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog gerepatrieerd.

== Concentratiekampen ==
Tijdens de [[Tweede Boerenoorlog]] in [[Zuid-Afrika]] dreven de [[Verenigd Koninkrijk|Britten]] de Boerenbevolking bijeen in [[concentratiekamp]]en. Naar dit voorbeeld richtten de Duitsers in Namibië kampen in voor de overgebleven Herero en Nama; mannen, vrouwen en kinderen. Een aantal concentratiekampen bevond zich op onherbergzame eilanden voor de Namibische kust bij Lüderitz en Swakopmund, waar de koude mist uit de oceaan de mensen kwelde.<ref>{{Citeer web|werk=De Correspondent|url=https://decorrespondent.nl/12120/de-holocaust-was-niet-de-eerste-genocide-door-duitsland/4964764540560-3452a8be|titel=De Holocaust was niet de eerste genocide door Duitsland|auteur=Karin Amatmoekrim|datum=2021-02-17|archiefurl=https://web.archive.org/web/20211121094309/https://decorrespondent.nl/12120/de-holocaust-was-niet-de-eerste-genocide-door-duitsland/4964764540560-3452a8be|archiefdatum=2021-11-21|dodeurl=nee}}</ref>

De omstandigheden in de kampen waren zeer slecht en de meeste gevangenen overleefden de kampen niet. Vanwege ondervoeding en slechte hygiëne hadden infectieziektes als [[tuberculose]] en [[Vlektyfus|tyfus]] vrij spel. Ook kwamen veel Herero en Nama om bij dwangarbeid in de mijnen van [[Tsumeb]] of bij het aanleggen van de spoorwegen van Namibië.

== Slachtoffers ==
Schattingen over het aantal slachtoffers van de Namibische Genocide variëren. Aan het einde van de 19e eeuw woonden er ongeveer 60.000 tot 80.000 Herero's. Van hen waren in 1908 nog zo'n 16.000 tot 18.000 in leven, van wie een groot deel in gedwongen ballingschap in Botswana verbleef. Van de circa 20.000 Nama's die in de zuidelijke helft van Namibië leefden, hebben naar schatting minder dan 10.000 mensen de genocide overleefd. Het is nog steeds onduidelijk wat het lot is geweest van de eveneens in centraal Namibië wonende [[Damara (volk)|Damarabevolking]]. Verder onderzoek, in 2005 door de Damara in Namibië aangekondigd, zou dit moeten uitwijzen.

== Exploitatie van leed ==
Een verschijnsel uit deze oorlog zijn de weerzinwekkende ansichtkaarten met voorstellingen van executies van uitgemergelde gevangenen. Een kaart laat het ophangen van verscheidene zwarte mannen zien in het bijzijn van vrouwen en kinderen. Het feit dat deze kaarten vanuit Duits Zuidwest-Afrika naar Duitsland werden verstuurd, doet vermoeden dat het met het lijden van de Namibiërs niet zo nauw werd genomen.

Aan het begin van de 20e eeuw zijn er ook verschillende populaire autobiografieën en romans over de strijd tegen de Herero en de Nama verschenen. Zonder uitzondering beschrijven deze het leed van de Namibische mensen niet of nauwelijks. In sommige van deze publicaties is te lezen dat de Duitse [[Schutztruppe]] niet alleen gewapende Namibische krijgers doodde, maar ook ongewapende ouderen, vrouwen en kinderen. Eén van de meest gelezen Duitse boeken over dit onderwerp was het met kolonialistisch en racistisch gedachtegoed doorspekte ''Peter Moors Fahrt nach Südwest'' (1906) door [[Gustav Frenssen]].

== Schuld en boete ==
[[Bestand:Reiterdenkmal plaquette.jpg|thumb|Plaquette op het Reiterdenkmal met aantallen omgekomen Duitsers]]
[[Bestand:Kuaima Riruako 20060827.jpg|thumb|Kuaima Riruako]]

Niet iedereen in Duitsland had de strijd tegen de [[oorspronkelijke bevolking]] van Namibië ondersteund. Op [[17 maart]] 1904 hield de sociaaldemocraat [[August Bebel]] een opmerkelijke toespraak in het Duitse parlement. Hij veroordeelde de onderdrukkingsoorlog tegen de Herero. Hij eiste onmiddellijke beëindiging van de strijd en weigerde in te stemmen met verdere uitgaven voor voortzetting van de strijd. Bebel noemde het verzet van de Herero een "gerechtigde bevrijdingsstrijd".

=== Duitsland ===
Ondanks het vroege Duitse tegengeluid van August Bebel hebben de achtereenvolgende regeringen van Duitsland, ongeacht hun politieke kleur, consequent afgezien van het erkennen van schuld aan de eerste genocide van de 20e eeuw. De vrees voor een hoge schadeclaim heeft hierbij een grote rol gespeeld. In het [[Whitaker Report]] (1985) van de Verenigde Naties werd de massamoord op de Herero als genocide aangemerkt, maar excuses van Duitse zijde blijven uit. Tijdens zijn bezoek aan Namibië in 1998 ging bondspresident [[Roman Herzog]] niet in op de kwestie. Bondskanselier [[Gerhard Schröder]] vermeed het land op zijn reis naar buurland Zuid-Afrika begin 2004 al helemaal.

Pas in augustus 2004, tijdens de jaarlijkse herdenking van de Herero, verklaarde de Duitse minister van ontwikkelingssamenwerking [[Heidemarie Wieczorek-Zeul]] dat haar regering de genocide van 1904 betreurt. Tot echte verontschuldigingen kwam het echter ook toen nog niet. Niettemin zag Hereroleider [[Kuaima Riruako]] de verklaring wel als een stap op weg naar door zijn volk geëiste herstelbetalingen. Op 10 juli 2015 erkende Duitsland wel dat er sprake was van genocide.<ref>[http://www.telegraaf.nl/buitenland/24254825/__Duitsland_erkent_genocide__.html Duitsland erkent genocide], De Telegraaf, 10 juli 2015 </ref>

Op uitnodiging van Herero-opperhoofd Alfons Maharero - zelf kleinzoon van [[Samuel Maharero]], die in 1904 de opstand tegen de Duitse koloniale machthebbers leidde - arriveerde op [[7 oktober]] [[2007]] een groep nazaten van generaal Von Trotha in [[Namibië]] om op persoonlijke titel uiting te geven aan hun "diepe schaamte" over en vergiffenis te vragen voor de door hun voorvader geïnstigeerde massamoord op de Herero.

Sinds 2015 lopen onderhandelingen tussen Duitsland en Namibië over een herstelregeling. Duitsland zou zijn excuses aanbieden, en ontwikkelingshulp verstrekken ter compensatie. Officiële excuses zijn er nog niet gekomen. In augustus 2020 verwierp de Namibische president de Duitse voorstellen.<ref>{{Citeer web |url=https://dekanttekening.nl/nieuws/namibie-verwerpt-duits-voorstel-tot-herstelbetalingen-voor-genocide/ |titel= Namibië verwerpt Duits voorstel tot herstelbetalingen voor genocide|auteur= |uitgever=[[De Kanttekening]] |datum= 13 augustus 2020|bezochtdatum=14 augustus 2020 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20200930021748/https://dekanttekening.nl/nieuws/namibie-verwerpt-duits-voorstel-tot-herstelbetalingen-voor-genocide/|archiefdatum=2020-09-30|dodeurl=nee}}</ref>

=== De Duitstalige bevolking in Namibië ===
Het Duitstalige deel van de Namibische bevolking kende honderd jaar later gemengde gevoelens over de genocide van 1904. Een flink aantal Duitstaligen ontkent nog altijd fel dat er sprake was van genocide. Anderen zijn gematigder en zijn bereid om over deze periode te praten. In de hoofdstad Windhoek is een aantal monumenten die aan de oorlog herinneren, waarvan het ''Reiterdenkmal'' het bekendst is. Dit monument - een bekend ''landmark'' in de stad - is opgericht ter nagedachtenis aan de Duitse gevallenen in de strijd tegen de opstandige Herero en Hottentotten. Het aantal van circa 1750 omgekomen Duitsers die op het monument worden vermeld, staat in schril contrast met de circa 80.000 niet genoemde omgekomen Namibiërs.

== Literatuur ==
* [https://web.archive.org/web/20090916035427/http://faculty.unlv.edu/anderson/ Rachel Anderson], [https://web.archive.org/web/20120224022131/http://faculty.unlv.edu/anderson/publications/hererogenocide.html ''Redressing Colonial Genocide Under International Law: The Hereros' Cause of Action Against Germany''], 93 California Law Review 1155 (2005).
* Fraenk P., ''The Namibians'' (Londen, Minority Rights Group, 1985).
* Gewald, J.B., ''Herero Heroes: A Socio-Political History of the Herero of Namibia 1890 - 1923'' (Oxford: James Currey / Cape Town: David Philip / Athens OH: Ohio University Press, 1999).
* Erichsen, Casper en [[w:en:David Olusoga|David Olusoga]], ''The Kaiser's Holocaust. Germany's Forgotten Genocide and the Colonial Roots of Nazism'', 2011. ISBN 9780571231423

== Externe links ==
* {{en}}[http://www.preventgenocide.org/prevent/UNdocs/whitaker/section5.htm ''Whitaker Report'']
* {{en}}[[Mail&Guardian]] 13 maart 1998: [https://web.archive.org/web/20100727013045/http://artsci.wustl.edu/~anthro/courses/306/herero.html ''The tribe Germany wants to forget'']
* {{de}}[http://www.altearmee.de/herero/index.htm ''100. Jahrestag des Hereroaufstandes'']
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20050305230058/http://www.az.com.na/index.php?page=news%2Fnews.php&identifier=1079864113&id=8714 Pilgrimage - Controversy - Reconciliation 1904-2004]
* {{en}}[http://www.klausdierks.com/Chronology/61.htm The resistance struggle culminates in genocide: 1904-1906]

{{Appendix}}

[[Categorie:Geschiedenis van Namibië]]
[[Categorie:Duitse koloniale geschiedenis]]
[[Categorie:Oorlog van Duitsland]]
[[Categorie:Genocide]]
[[Categorie:1900-1909]]


text:
# Goswin de Wilde (rechter)
Goswin de Wilde, ook Gossuin le Sauvage of Sylvagius († 1449) was een Vlaams jurist en bestuurder. Onder Filips de Goede was hij president van de Raad van Vlaanderen en daarna waarnemend voorzitter van het Hof van Holland. Hij raakte er in conflict met zijn procureur-generaal, die hem beschuldigde van sodomie, wat leidde tot zijn afzetting en halsrechting.

## Vlaanderen
Goswin was een zoon van ontvanger-generaal Godfried de Wilde en een kleinzoon van baljuw Goswin de Wilde. Hij studeerde Romeins recht, waarin hij de doctorstitel behaalde. Van zijn vader bekwam meester Goswin leengoederen in Stuivekenskerke en Heille, beide afhangend van de Burg van Brugge.
In 1425 maakte hij zijn intrede als raadsheer in de Raad van Vlaanderen en in 1440, toen die instelling een herstart maakte in Kortrijk, klom hij op tot president. Hij was ook raadsheer-rekwestmeester van de hofraad. Deze ambten legde hij in 1445 neer voor een nieuwe opdracht in Holland.

## Holland
In 1445 werd De Wilde naar Den Haag gestuurd ter vervanging van stadhouder Willem van Lalaing, wiens overgang naar de Hoekse partij niet werd verteerd. Op last van Filips de Goede verving De Wilde hem vanaf 17 april aan het hoofd van het Hof van Holland, maar met een lager loon en zonder de titel stadhouder. De nieuwe magistraat raakte in conflict met zijn procureur-generaal Bengaert Jansz. Say, kastelein van Medemblik, die door De Wilde werd beschuldigd van de door zijn knechten uitgevoerde moord op schout Gerijt Jansz van Medemblik. Say die rond 1437 getrouwd was met Pieternel van Egmond van Merenstein, dochter van Otto van Egmond, wist zijn schoonvader benoemd te krijgen tot opvolger, door tegenover de hertog te verdoezelen dat er met Willem Melisz al een opvolger was, rechtmatig aangeduid door De Wilde. De kwestie was voor hem van kapitaal belang, want de schout moest met de schepenen oordelen over de moordzaak. Terwijl Filips de Goede de benoeming van Egmont ongedaan maakte, stond Say al klaar met zijn volgende zet. Hij beschuldigde De Wilde van sodomie.
Filips de Goede stuurde met Jan III van Lannoy een volwaardige stadhouder om orde op zaken te stellen. De twee kemphanen werden op 17 juni 1448 uit hun ambten ontzet en opgesloten in het afgelegen Kasteel Heusden. Tijdens anderhalf jaar onderzoek legde De Wilde op de pijnbank bekentenissen af. Hij kreeg de doodstraf. Zijn vijand Say werd veroordeeld tot eeuwige verbanning en confiscatie van goederen, maar in de praktijk kwam daar weinig of niets van terecht. De executie vond eind 1449 plaats in Slot Loevestein in aanwezigheid van stadhouder Jan van Lannoy en diens gevolg.

## Terechtstelling
Cornelius Aurelius beschrijft in zijn Divisiekroniek hoe de executie in zijn werk ging. De Wilde werd barrevoets op de binnenplaats van slot Loevestein geleid en zag er aan de ene kant een ontstoken brandstapel en aan de andere kant een uitgespreid rood kleed. De inquisiteurs gaven hem te verstaan dat zijn schuld vaststond, maar dat ze toch graag een publieke bekentenis hadden gehoord, waartoe hij het recht kreeg te kiesen enen doot dien u belieft: als hij bekende werd hij onthoofd, zoniet levend verbrand. De Wilde koos het eerste, legde de biecht af en werd gehalsrecht door de beul van Dordrecht. Daarna werd hij door de kloosterbroeders van Heusden begraven. Zijn boeken en bezittingen werden naar het huis van rentmeester-generaal Anton Michiels gebracht. Niettegenstaande zijn bekentenis op de valreep, hield een groot deel van de publieke opinie hem voor onschuldig.

## Voetnoten
1. ↑  Sabbe, Jacques  (1 maart 1997). Ridder Goswin de Wilde (?-1394) uit Sint-Andries-Brugge en Varsenare, de eerste soeverein baljuw van Vlaanderen. Gearchiveerd op 9 mei 2023. Handelingen van het Genootschap voor Geschiedenis  134 (1): 45. ISSN:0770-0822. DOI:10.21825/hvgg.v134i1.4627.
2. ↑  Holland, regionaal-historisch tijdschrift (pdf) p. 65. Historische Vereniging Holland (1983-04). Gearchiveerd op 9 mei 2023. Geraadpleegd op 9 mei 2023.
3. ↑  van Kan, Fred, Prosopografische gegevens betreffende de lokale Haagse politieke elite tot in 1572 (pdf) p. 166 (~2000). Gearchiveerd op 9 mei 2023. Geraadpleegd op 9 mei 2023.

title: Goswin de Wilde (rechter)

wikitext:
'''Goswin de Wilde''', ook ''Gossuin le Sauvage'' of ''Sylvagius'' († [[1449]]) was een [[Graafschap Vlaanderen|Vlaams]] jurist en bestuurder. Onder [[Filips de Goede]] was hij president van de [[Raad van Vlaanderen]] en daarna waarnemend voorzitter van het [[Hof van Holland]]. Hij raakte er in conflict met zijn procureur-generaal, die hem beschuldigde van [[sodomie]], wat leidde tot zijn afzetting en halsrechting.

== Vlaanderen ==
Goswin was een zoon van ontvanger-generaal Godfried de Wilde en een kleinzoon van baljuw Goswin de Wilde. Hij studeerde [[Romeins recht]], waarin hij de doctorstitel behaalde. Van zijn vader bekwam meester Goswin leengoederen in [[Stuivekenskerke]] en [[Heille]], beide afhangend van de [[Burg (Brugge)|Burg van Brugge]].<ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=Sabbe |voornaam=Jacques |titel=Ridder Goswin de Wilde (?-1394) uit Sint-Andries-Brugge en Varsenare, de eerste soeverein baljuw van Vlaanderen |url=https://openjournals.ugent.be/gvg/article/id/69913/ |jaargang=134 |tijdschrift=Handelingen van het Genootschap voor Geschiedenis |datum=1997-03-01 |taal=nl |nummer=1 |doi=10.21825/hvgg.v134i1.4627 |issn=0770-0822 |pagina's=45|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230509135443/https://openjournals.ugent.be/gvg/article/id/69913/|archiefdatum=2023-05-09}}</ref>

In 1425 maakte hij zijn intrede als raadsheer in de [[Raad van Vlaanderen]] en in 1440, toen die instelling een herstart maakte in [[Kortrijk]], klom hij op tot president. Hij was ook raadsheer-rekwestmeester van de [[hofraad]]. Deze ambten legde hij in 1445 neer voor een nieuwe opdracht in [[Graafschap Holland|Holland]].

== Holland ==
In 1445 werd De Wilde naar [[Den Haag]] gestuurd ter vervanging van [[stadhouder]] [[Willem van Lalaing (1395-1475)|Willem van Lalaing]], wiens overgang naar de [[Hoekse en Kabeljauwse twisten|Hoekse partij]] niet werd verteerd. Op last van Filips de Goede verving De Wilde hem vanaf 17 april aan het hoofd van het Hof van Holland, maar met een lager loon en zonder de titel stadhouder. De nieuwe magistraat raakte in conflict met zijn procureur-generaal Bengaert Jansz. Say, kastelein van [[Medemblik (stad)|Medemblik]], die door De Wilde werd beschuldigd van de door zijn knechten uitgevoerde moord op [[schout]] Gerijt Jansz van Medemblik. Say die rond 1437 getrouwd was met Pieternel [[Huis Egmont#Heren van Egmont van Meerestein|van Egmond van Merenstein]], dochter van Otto van Egmond<ref>{{Citeer web |url=http://tijdschriftholland.nl/wp-content/uploads/1983-15-02.pdf |titel=Holland, regionaal-historisch tijdschrift |datum=1983-04 |bezochtdatum=2023-05-09 |uitgever=Historische Vereniging Holland |pagina's=p. 65 |taal=nl |formaat=pdf|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230509120644/http://tijdschriftholland.nl/wp-content/uploads/1983-15-02.pdf|archiefdatum=2023-05-09}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://haagsgemeentearchief.nl/images/PDF_bestanden/Haagse_Elite_Lijst.pdf |titel=Prosopografische gegevens betreffende de lokale Haagse politieke elite tot in 1572 |achternaam=van Kan |voornaam=Fred |datum=~2000 |bezochtdatum=2023-05-09 |pagina's=p. 166 |taal=nl |formaat=pdf|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230509120643/https://haagsgemeentearchief.nl/images/PDF_bestanden/Haagse_Elite_Lijst.pdf|archiefdatum=2023-05-09}}</ref>, wist zijn schoonvader benoemd te krijgen tot opvolger, door tegenover de hertog te verdoezelen dat er met Willem Melisz al een opvolger was, rechtmatig aangeduid door De Wilde. De kwestie was voor hem van kapitaal belang, want de schout moest met de schepenen oordelen over de moordzaak. Terwijl Filips de Goede de benoeming van Egmont ongedaan maakte, stond Say al klaar met zijn volgende zet. Hij beschuldigde De Wilde van [[sodomie]].

Filips de Goede stuurde met [[Jan III van Lannoy]] een volwaardige stadhouder om orde op zaken te stellen. De twee kemphanen werden op 17 juni 1448 uit hun ambten ontzet en opgesloten in het afgelegen [[Kasteel Heusden]]. Tijdens anderhalf jaar onderzoek legde De Wilde op de [[pijnbank]] bekentenissen af. Hij kreeg de doodstraf. Zijn vijand Say werd veroordeeld tot eeuwige [[verbanning]] en confiscatie van goederen, maar in de praktijk kwam daar weinig of niets van terecht. De executie vond eind 1449 plaats in [[Slot Loevestein]] in aanwezigheid van stadhouder Jan van Lannoy en diens gevolg.

== Terechtstelling ==
[[Cornelius Aurelius]] beschrijft in zijn ''Divisiekroniek'' hoe de executie in zijn werk ging. De Wilde werd barrevoets op de binnenplaats van slot Loevestein geleid en zag er aan de ene kant een ontstoken brandstapel en aan de andere kant een uitgespreid rood kleed. De inquisiteurs gaven hem te verstaan dat zijn schuld vaststond, maar dat ze toch graag een publieke bekentenis hadden gehoord, waartoe hij het recht kreeg te ''kiesen enen doot dien u belieft'': als hij bekende werd hij onthoofd, zoniet levend verbrand. De Wilde koos het eerste, legde de biecht af en werd gehalsrecht door de beul van Dordrecht. Daarna werd hij door de kloosterbroeders van Heusden begraven. Zijn boeken en bezittingen werden naar het huis van rentmeester-generaal Anton Michiels gebracht. Niettegenstaande zijn bekentenis op de valreep, hield een groot deel van de publieke opinie hem voor onschuldig.

== Literatuur ==
*J.C.E. Bartelds, [https://www.dbnl.org/tekst/molh003nieu07_01/molh003nieu07_01_2165.php Wilde, Gozewijn de], in: P.J. Blok en P.C. Molhuysen, ''Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek'', vol. 7, 1927, p. 1324-1325
*R.I.A Nip, "Bengaert Say, een 15e-eeuws ambtenaar", in: ''Holland, regionaal-historisch tijdschrift'', 1983, nr. 2, p. 71-73
*Mario Damen, ''De staat van dienst. De gewestelijke ambtenaren van Holland en Zeeland in de Bourgondische periode (1425-1482)'', 2002, [https://books.google.be/books?id=Ca1GZbKLDxYC&pg=PA497#v=onepage&q&f=false p. 497]

== Voetnoten ==
{{References}}{{Opvolging
| lijst = [[Raad van Vlaanderen|President van de Raad van Vlaanderen]]<br />1440-1445
| vorige = [[Simon van Formelis]]
| volgende = [[Gillis van der Woestyne]]
}}

{{DEFAULTSORT:Wilde, Goswin de}}
[[Categorie:Zuid-Nederlands rechter (voor 1830)]]
[[Categorie:Persoon in de Nederlanden in de 14e eeuw]]
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 15e eeuw]]
[[Categorie:Voorman in het graafschap Vlaanderen]]


text:
# Plumipalpia tripunctata
Plumipalpia tripunctata is een vlinder uit de familie van de spinneruilen (Erebidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1908 door Bethune-Baker.

title: Plumipalpia tripunctata

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Plumipalpia tripunctata''
| afbeelding =
| familie = [[Spinneruilen|Erebidae]] (Spinneruilen)
| onderfamilie = [[Hypeninae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Plumipalpia]]''
| w-naam = ''Plumipalpia tripunctata''
| auteur = Bethune-Baker
| datum = 1908
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Plumipalpia tripunctata''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Spinneruilen|spinneruilen (Erebidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1908 door Bethune-Baker.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|12}}

[[Categorie:Spinneruilen]]

title: Plumipalpia tripunctata

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Erebidae (Spinneruilen)

Onderfamilie: Hypeninae

Geslacht: Plumipalpia

title: Soort


text:
# Nanggerang (Cililin)
Nanggerang is een bestuurslaag in het regentschap Bandung Barat van de provincie West-Java, Indonesië. Nanggerang telt 4016 inwoners (volkstelling 2010).

title: Nanggerang (Cililin)

wikitext:
{{Infobox plaats in Indonesië
| soort          = Dorp
| naam           = Nanggerang
| inwoners       = 4016
| datum inwoners = 2010
| provincie      = [[West-Java]]
| regentschap    = [[Bandung Barat]]
| onderdistrict  = [[Cililin (onderdistrict)|Cililin]]
| eiland         =
| tijdzone       =
| code desa      = 3217040002
| mapname        =
| lat_deg        =
| lat_min        =
| lat_sec        =
| lon_deg        =
| lon_min        =
| lon_sec        =
| image          =
| caption        =
}}
'''Nanggerang''' is een bestuurslaag in het [[Regentschap (Indonesië)|regentschap]] [[Bandung Barat]] van de [[Provincies van Indonesië|provincie]] [[West-Java]], [[Indonesië]]. Nanggerang telt 4016 inwoners (volkstelling 2010).

{{Appendix|2=
* Resultaten van de volkstelling (2010), Badan Pusat Statistik, [https://web.archive.org/web/20121202090212/http://bps.go.id/eng/download_file/Population_of_Indonesia_by_Village_2010.pdf Population_of_Indonesia_by_Village]
}}
{{Beginnetje|landen & Volken|land=Indonesië|2=2013|3=06|4=16}}

[[Categorie:Plaats in West-Java]]

title: Situering

Provincie: West-Java

Regentschap of · stadsgemeente: Bandung Barat

Onderdistrict: Cililin

title: Algemeen

title: Overig

Portaal: Indonesië


text:
# Mesocalyptis zonata
Mesocalyptis zonata is een vlinder uit de familie van de bladrollers (Tortricidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1953 door Diakonoff.

title: Mesocalyptis zonata

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Mesocalyptis zonata''
| afbeelding =
| familie = [[Bladrollers|Tortricidae]] (Bladrollers)
| onderfamilie = [[Tortricinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Mesocalyptis]]''
| w-naam = ''Mesocalyptis zonata''
| auteur = Diakonoff
| datum = 1953
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Mesocalyptis zonata''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Bladrollers|bladrollers (Tortricidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1953 door Diakonoff.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|06}}

[[Categorie:Bladrollers]]

title: Mesocalyptis zonata

Familie: Tortricidae (Bladrollers)

Onderfamilie: Tortricinae

Geslacht: Mesocalyptis

title: Soort


text:
# Ketamia proxima
Ketamia proxima is een krabbensoort uit de familie van de Cyclodorippidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1993 door Tavares.

title: Ketamia proxima

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Ketamia proxima''
| afbeelding = Ketamia proxima (MNHN-IU-2008-11358) 001.jpeg
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] ([[Geleedpotigen]])
| klasse = [[Malacostraca]]
| orde = [[Decapoda]]
| familie = [[Cyclodorippidae]]
| geslacht = ''[[Ketamia]]''
| w-naam = ''Ketamia proxima''
| auteur = Tavares
| datum = 1993
| haakjes =
| commons =
| species =
| worms = 439999
}}
'''''Ketamia proxima''''' is een [[krabben]]soort uit de familie van de [[Cyclodorippidae]].<ref>Davie, P. (2012). <i>Ketamia proxima</i> Tavares, 1993. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=439999</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1993 door Tavares.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|21}}

[[Categorie:Cyclodorippidae]]

title: Ketamia proxima

Orde: Decapoda

Familie: Cyclodorippidae

Geslacht: Ketamia

title: Soort


text:
# Kampung Keude Bagok
Kampung Keude Bagok is een bestuurslaag in het regentschap Aceh Timur van de provincie Atjeh, Indonesië. Kampung Keude Bagok telt 618 inwoners (volkstelling 2010).

title: Kampung Keude Bagok

wikitext:
{{Infobox plaats in Indonesië
| soort          = Dorp
| naam           = Kampung Keude Bagok
| inwoners       = 618
| datum inwoners = 2010
| provincie      = [[Atjeh]]
| regentschap    = [[Aceh Timur]]
| onderdistrict  = [[Nurussalam]]
| eiland         =
| tijdzone       =
| code desa      = 1105150037
| mapname        =
| lat_deg        =
| lat_min        =
| lat_sec        =
| lon_deg        =
| lon_min        =
| lon_sec        =
| image          =
| caption        =
}}
'''Kampung Keude Bagok''' is een bestuurslaag in het [[Regentschap (Indonesië)|regentschap]] [[Aceh Timur]] van de [[Provincies van Indonesië|provincie]] [[Atjeh]], [[Indonesië]]. Kampung Keude Bagok telt 618 inwoners (volkstelling 2010).

{{Appendix|2=
* Resultaten van de volkstelling (2010), Badan Pusat Statistik, [https://web.archive.org/web/20121202090212/http://bps.go.id/eng/download_file/Population_of_Indonesia_by_Village_2010.pdf Population_of_Indonesia_by_Village]
}}
{{Beginnetje|landen & Volken|land=Indonesië|2=2013|3=06|4=12}}

[[Categorie:Plaats in Atjeh]]

title: Situering

Provincie: Atjeh

Regentschap of · stadsgemeente: Aceh Timur

Onderdistrict: Nurussalam

title: Algemeen

title: Overig