text:
# Regels en riten
Het boek van de Regels en riten (Yili) behoort tot de Confucianistische Klassieken en is samen met de Riten van Zhou en de Optekeningen over de Riten een onderdeel van de Drie Riten, een van de Vijf Klassieken. Het werk bevat een gedetailleerde beschrijving van een aantal rituele ceremonies die van toepassing waren voor de shi (士), de laagste klasse van de aristocratie. De rituelen worden in het boek op directe wijze beschreven, zonder literaire franje of toevoeging van anekdotes (zoals in de Liji). Gedurende de Tang-dynastie kreeg de Yili, net als de Zhouli, een eigen positie binnen de Confucianistische canon.

## Ontstaan van de Yili
Volgens de tradities werd de Yili toegeschreven aan de Hertog van Zhou (Zhou Gong 周公), uit het begin van de Zhou-dynastie. De tekst stamt vermoedelijk echter uit het tijdperk van de Strijdende Staten. Mogelijk is de Yili de enige tekst die is overgebleven uit een verzameling die ceremonies en riten voor alle klassen van de aristocratie bevatte. Dit blijkt uit een van de alternatieve benamingen van de Yili, de Shili (士禮, Riten van de Shi). De historicus Sima Qian vermeldde in zijn Shiji dat er ten tijde van Confucius zo’n volledige verzameling voor alle lagen van de aristocratie bestond. Veel van die teksten golden tijdens de Han-dynastie als verloren, volgens de Shiji vooral als gevolg van de boekverbranding door Qin Shi Huangdi.

### 'Nieuwe-tekst' versie
Na de val van de Qin-dynastie was Gaotang Sheng (高堂生, rond 200 v.Chr.) de geleerde die op dat moment de meeste kennis van de Yili bezat. De door hem overgeleverde versie werd de nieuwe tekst-versie (jinwen) genoemd en bestond uit 17 hoofdstukken. Deze versie werd overgedragen aan Hou Cang (后倉 of 后蒼, fl. 70 v.Chr.), die de tekst weer doorgaf aan drie van zijn eigen volgelingen, Dai De (戴德, ook wel 'Dai de Oudere', 大), Dai Sheng (戴聖, ook wel 'Dai de Jongere', 小) en Qing Pu (慶普). De versie van Qing Pu werd niet meer vermeld door Zheng Xuan (鄭玄, 127–200), de samensteller van de huidige versie van de Yili. Zheng Xuan vermeldde wel een versie van 17 hoofdstukken, afkomstig van Liu Xiang. Hij was de keizerlijke bibliothecaris en een verzamelaar van de 'oude-teksten'. Mogelijk bestond zijn versie uit de 17 hoofdstukken die de 'oude-tekst' versie gemeenschappelijk had met die van de 'nieuwe-tekst'.

### 'Oude-tekst' versie
Tijdens verbouwingen aan het huis van Confucius werden (samen met versies van de Gesprekken, de Shujing en de Xiaojing) ook 39 verloren hoofdstukken van de Yili teruggevonden. Zij waren geschreven in karakters uit de tijd van vóór de Qin-dynastie en werden daarom oude teksten (guwen) genoemd. Volgens de Hanshu bestond die oude tekst versie van de Yili uit 56 hoofdstukken, naar men later aannam de 39 gevonden hoofdstukken plus de 17 door Gaotang Sheng overgeleverde nieuwe tekst hoofdstukken. De oude tekst-versie werd door Liu De (劉德), jongere broer van keizer Wudi (141-86 v.Chr.) overgedragen aan de keizerlijke bibliotheek.

## De huidige versie van de Yili
De huidige versie is samengesteld door Zheng Xuan (鄭玄, 127-200) en bestaat uit de 17 als nieuwe tekst overgeleverde hoofdstukken. Hij heeft bij zijn samenstelling op kritische wijze gebruikgemaakt van zowel de oude tekst als de nieuwe tekst-versies van de betreffende 17 hoofdstukken. Als de teksten verschilden koos hij een van de twee varianten als eigenlijke tekst en vermeldde de andere variant in een opmerking.
Zowel de Zhouli als de Yili zijn tussen 836 en 840 in steen uitgehouwen en in 953 voor het eerst gedrukt. Van een in 175 na chr. in steen uitgehouwen versie van de Yili zijn slechts 79 minieme fragmenten bewaard gebleven.
Net als voor de Zhouli was Jia Gongyan (賈公彦, rond 650) uit de Tang-tijd ook voor de Yili de belangrijkste commentator. Beide werken zijn, voorzien van zijn commentaar, voor het eerst gedrukt tussen 996 en 1001.

## Benamingen van de Yili
Het werk kreeg tussen het einde van de Han- en het begin van de Sui-dynastie allengs Yili als gebruikelijke naam. Gedurende de Han-dynastie was het werk bekend onder een aantal andere benamingen:
- Shihli (士禮), de benaming voor de nieuwe tekst versie die door Gaotang Sheng was overgeleverd.
- Li gujing (禮古經), de benaming door de Hanshu voor de oude tekst versie (in 56 hoofdstukken) en volgens de traditie gevonden in een muur van het huis van Confucius.
- Li (禮) of Lijing (禮經). Met deze benamingen werd gedurende de Han-tijd steeds de Yili bedoeld ter onderscheiding van de Zhouli of Liji. Met name de term Lijing kan door de toevoeging jing (經) verwarring oproepen. Met dit begrip werd echter nooit het geheel van de drie rituele klassieken bedoeld, maar steeds de Yili.
- Quli (曲禮), genoemd door de uiteindelijke redacteur Zheng Xuan.

## Eigen positie binnen de Dertien Klassieken
Toen in 136 v.Chr. de Vijf Klassieken door keizer Wudi (140-88 v.Chr.) werden vastgesteld behoorde de Yili samen met twee andere rituele handboeken, de Zhouli en de Liji, tot één categorie, de Li (riten, innerlijke wellevendheid). Die werden ook wel San Li ('Drie Riten') genoemd. Gedurende de Tang-tijd kregen de Yili en de Zhouli een eigen plaats in de Confucianistische canon die vanaf de Song-tijd Dertien Klassieken werd genoemd.

## Inhoud
De zeventien hoofdstukken van de Yili kunnen worden verdeeld in acht onderdelen, die elk een rituele procedure voor een bepaalde ceremonie beschrijven.

### Kap-ceremonie
Hoofdstuk 1 (shiguanli 士冠禮, de zoon van een gewone officier wordt voorzien van een kap). Een beschrijving hoe een jongen bij het bereiken van zijn puberteit op ceremoniële wijze diende te worden voorzien van een kap. De beschrijving valt uiteen in vier onderdelen:
- Vaststelling van de geschikte datum door middel van waarzeggerij, beschrijving hoe de getuigen moeten worden uitgenodigd en beschrijving van de (uit drie onderdelen bestaande) ceremonie zelf.
- Beschrijving op welke wijze de jongen na de ceremonie zijn familieleden en vrienden moest bezoeken, gevolgd door het geven van de 'omgangsnaam', de naam die de jongen vanaf nu in het openbaar ging gebruiken.
- Beschrijving van varianten op de kap-ceremonie, bijvoorbeeld voor een zoon van een bijvrouw of een weesjongen.
- Algemene notities over het belang van de kap-ceremonie, waarbij vooral benadrukt werd dat de ceremonie voor iedereen ongeacht rang of stand op dezelfde wijze diende te gebeuren.

### Huwelijk
Hoofdstuk 2 (shihunli, 士昏禮 of 士婚禮, huwelijk van een gewone officier), beschrijving op welke wijze verloving en huwelijk van een lid van de klasse der shi diende plaats te vinden.
- Uitwisseling van verlovingsgeschenken, aankondiging van verloving en huwelijk, vaststelling van de geschikte data (door middel van waarzeggerij), het onthaal van de gasten en de ceremoniemeesters, de voorbereidingen voor het feest op de morgen van de ceremonie, het voorstellen van de bruid aan de voorouders van de bruidegom, gezamenlijke binnenkomst van bruid en bruidegom in het huis van de bruidegom, voorbereidingen voor de eigenlijke huwelijksdaad tijdens de huwelijksnacht en het waken van de bruidsmeisjes tijdens die nacht.
- Beschrijving hoe de bruid de volgende dag haar schoonouders moest bezoeken, waarbij ze hen voedsel aanbood. Nadat die het voedsel hadden geproefd, maakte de bruid aanstalten de restanten te eten waarmee zij het gezag van haar schoonouders erkende. Haar schoonvader diende het feitelijk nuttigen echter te verhinderen. De bruid proefde vervolgens van het voedsel dat is bereid door haar schoonmoeder, waarbij uit respect de bruid werd bediend door beide schoonouders. Dit diende te gebeuren in een aparte kamer en uit het zicht van de andere leden van het gezelschap.
- Aanvullende notities over de juiste leeftijd van de bruid, het belang van smetteloze offergaven, beschrijving van de haarspeld waarmee meisjes hun verloving bekendmaakten, de redenen waarom een bruid pas na drie maanden als volwaardig lid van haar schoonfamilie offerandes mag verrichten en de juiste wijze waarop gasten tijdens de huwelijksceremonie dienden te worden aangesproken.

### Afleggen van een bezoek
De hoofdstukken 3, 6 en 10 beschrijven rituelen die horen bij bezoeken.
- Hoofdstuk 3 (shi xiangjian li, 士相見禮 , de ene gewone officier bezoekt een andere gewone officier), beschrijft hoe onderlinge bezoeken van leden van de klasse der shi dienden te verlopen. Hier lag de nadruk op de juiste manier van aanspreken, oogcontact op de juiste momenten en gebaren om op beleefde wijze aan te geven dat men wilde vertrekken.
- Hoofdstuk 6 (yanli, 燕禮, het banket), procedures met betrekking tot een banket dat aan gasten uit andere staten werd gegeven. In aanvullende notities werd een beschrijving gegeven van de vereiste kleding, wie de belangrijkste gast was, waar het banket plaatsvond en de verstrekking van wijn.
- Hoofdstuk 10 (jinli, 覲禮, de audiëntie), rituelen die horen bij een audiëntie door een lid van de klasse der shi bij de keizer.

### Bijeenkomst
Hoofdstuk 4 (Xiang yinjiu li, 鄉飲酒禮, bijeenkomst op het niveau van district), procedures met betrekking tot een bijeenkomst van plaatselijke hoogwaardigheidsbekleders onder leiding van het districtshoofd, gevolgd door opmerkingen over het feestmaal, de daarbij horende muziek en het schenken van de wijn. Verder zijn er aanvullende notities over de juiste wijnvaten, offerandes en volgorde van de zitplaatsen.

### Boogschietwedstrijd
Hoofdstukken 5 en 7, beschrijving hoe een boogschietwedstrijd diende te verlopen (als prikkel om zich verder te bekwamen in deze discipline).
- Hoofdstuk 5 (xiang sheli, 鄉射禮, boogschietwedstrijd op het niveau van district).
  - Rituelen die voorafgaan aan de wedstrijd, zoals het informeren waar en wanneer een wedstrijd gaat plaatsvinden, juiste plaatsing van de schietschijf, ontvangst van gasten, wijn en muziek.
  - De beschrijving van de wedstrijd zelf, waarna het verliezende team wijn geschonken kreeg door de leider het winnende team.
  - Regels met betrekking tot het feestmaal na de wedstrijd.
  - 48 aanvullende notities waarin tot in werkelijk het kleinste detail werd beschreven hoe de wedstrijd diende te verlopen.
- Hoofdstuk 7 (dashe, 大射, de grote boogschietwedstrijd), wijze waarop een boogschietwedstrijd op het hoogste niveau (dat wil zeggen in de hoofdstad) diende te verlopen.

### Staatsbezoek
Hoofdstuk 8 (pinli, 聘禮, bezoeken aan staten), beschrijving hoe een diplomatiek bezoek aan een andere staat diende te verlopen.
- Voorbereiding van het bezoek zoals keuze van de juiste geschenken, instructies aan de diplomaat, regeling van doortocht door andere staten en generale repetitie door de betrokken diplomaat met speciale aandacht voor zijn kleding, ontvangst van geschenken en de terugreis.
- Beschrijving hoe de officiële ontvangst en de eigenlijke diplomatieke gesprekken moesten verlopen.
- Beschrijving hoe de leden van de delegatie van spijs en drank moesten worden voorzien en hoe beleefdheden bij het overhandigen van geschenken en het afscheidsdiner moesten worden uitgewisseld. Hierna werd beschreven hoe het eindverslag diende te worden opgesteld.
- Varianten die een diplomatieke missie kon tegenkomen, zoals een hofhouding in rouw.
- 40 aanvullende notities met details over de te houden toespraken, geschenken en kleding.
- Twee aanvullende hoofdstukken over het officiële banket dat door de heerser van de staat (de 'hertog') aan de teruggekeerde diplomaat werd aangeboden.

### Diner
Hoofdstuk 9 ( gongshi dafu li,公食大夫禮, het diner bij de 'Gong' ('Hertog'), bevat de rituelen die hoorden bij een feest dat werd gegeven door de hoogste in rang binnen de klasse der shih.

### Begrafenis
Hoofdstukken 11-17, rituelen en procedures die horen bij een begrafenis.
- Hoofdstuk 11 (sangfu, 喪服, rouwkleding), regels met betrekking tot de rouwkleding. Het ging hierbij om regels die golden voor alle lagen van de aristocratie. Details die specifiek golden voor één aristocratische klasse, waardoor die zich van andere klassen kon onderscheiden werden niet gegeven. Dit hoofdstuk van de Yili werd later vaak beschouwd als een aparte tekst, los van de Yili als geheel en is als zodanig dan ook vaak apart becommentarieerd.
- Hoofdstuk 12 (shi sangli, 士喪禮, uitvaartplechtigheden voor een shi-officier), de rouwrituelen voor een lid van de klasse der shih.
- Hoofdstuk 13 (jixi li, 既夕禮, uitvaartplechtigheden van de avond), de rouwrituelen die op de avond voor de eigenlijke begrafenis werden gehouden.
- Hoofdstuk 14 (shi yuli, 士虞禮, de offerandes bij het ter ruste leggen), rituelen na de eigenlijke begrafenis van een lid van de klasse der shih.
- Hoofdstuk 15 (tesheng kuishi li, 特牲饋食禮, het ene dier dat als voedsel aan de voorouders wordt geofferd), beschrijving van de offerande van voedsel. Een lid van de klasse der shih mocht slechts offeren aan twee voorafgaande generaties (vader en grootvader). De offerande mocht slechts bestaan uit één varken (het meest gebruikelijke offerdier).
- Hoofdstuk 16 (shaolao kuishi li, 少牢饋食禮, het kleine aantal dieren dat als voedsel aan de voorouders wordt geofferd), beschrijving van de riten die waren voorbehouden aan de hoogsten in rang binnen de klasse der shi (de tai fu en de ch’ing). Zij mochten behalve aan de vader en de grootvader ook offeren aan de Grote Voorouder, de eerste voorouder die de vader, de grootvader en alle generaties voorafgaande aan de grootvader vertegenwoordigde.
- Hoofdstuk 17 (yousi che, 有司徹, de bediende maakt de weg vrij), beschrijft de ceremonies om respect te tonen aan diegene die bij de begrafenis de rol van de overledene vertolkte. Dit hoofdstuk heeft geen eigen naam en werd meestal beschouwd als het tweede deel van hoofdstuk 16 (shao).

## Vertalingen
Er zijn drie vertalingen in westerse talen:
- (fr)  Harlez, Charles Joseph de, Cérémonial de la Chine antique avec extraits des meilleurs commentaires traduit pour la première fois, Parijs (Jean Maisonneuve), 1890.
- (fr)  Couvreur, Séraphin, I-li, Cérémonial, Hsien hsien (Imprimerie de la Mission Catholique) 1916, tweede editie 1928, herdruk Parijs (Cathasia) 1951 (reeks: Les humanités d'extrême-orient).
- (en)  Steele, John, The I-Li, or Book of Etiquette and Ceremonial, Londen (Probsthain and Co.), 1917, twee delen (Probsthain's Oriental series, vol. 8).

title: Regels en riten

wikitext:
{{Infobox Chinese namen
|afbeelding=
|onderschrift=
|TChinees=儀禮
|VChinees=仪礼
|Pinyin=Yílǐ
|WGiles=I-li
|Kantonees=Yie Laj
|Anders=
}}
Het boek van de '''Regels en riten''' (''Yili'') behoort tot de [[Dertien Klassieken|Confucianistische Klassieken]] en is samen met de [[Riten van Zhou]] en de [[Optekeningen over de Riten]] een onderdeel van de [[Sanli|Drie Riten]], een van de [[Vijf Klassieken]]. Het werk bevat een gedetailleerde beschrijving van een aantal rituele ceremonies die van toepassing waren voor de ''shi'' (士), de laagste klasse van de aristocratie. De rituelen worden in het boek op directe wijze beschreven, zonder literaire franje of toevoeging van anekdotes (zoals in de [[Liji]]). Gedurende de [[Tang-dynastie]] kreeg de Yili, net als de [[Zhouli]], een eigen positie binnen de Confucianistische canon.

== Ontstaan van de Yili ==
Volgens de tradities werd de Yili toegeschreven aan de [[Zhou Gong|Hertog van Zhou]] (Zhou Gong 周公), uit het begin van de [[Zhou-dynastie]]. De tekst stamt vermoedelijk echter uit het tijdperk van de [[Periode van de Strijdende Staten|Strijdende Staten]]. Mogelijk is de Yili de enige tekst die is overgebleven uit een verzameling die ceremonies en riten voor alle klassen van de aristocratie bevatte. Dit blijkt uit een van de alternatieve benamingen van de Yili, de ''Shili'' (士禮, ''Riten van de Shi''). De historicus [[Sima Qian]] vermeldde in zijn [[Shiji]] dat er ten tijde van [[Confucius]] zo’n volledige verzameling voor alle lagen van de aristocratie bestond. Veel van die teksten golden tijdens de [[Han-dynastie]] als verloren, volgens de Shiji vooral als gevolg van de boekverbranding door [[Qin Shi Huangdi]].

=== 'Nieuwe-tekst' versie ===
Na de val van de Qin-dynastie was [[Gaotang Sheng]] (高堂生, rond 200 v.Chr.) de geleerde die op dat moment de meeste kennis van de Yili bezat. De door hem overgeleverde versie werd de nieuwe tekst-versie ([[Jinwen (teksten)|jinwen]]) genoemd en bestond uit 17 hoofdstukken. Deze versie werd overgedragen aan [[Hou Cang]] (后倉 of 后蒼, [[Floruit|fl]]. 70 v.Chr.), die de tekst weer doorgaf aan drie van zijn eigen volgelingen, [[Dai De]] (戴德, ook wel 'Dai de Oudere', 大), [[Dai Sheng]] (戴聖, ook wel 'Dai de Jongere', 小) en [[Qing Pu]] (慶普). De versie van Qing Pu werd niet meer vermeld door [[Zheng Xuan]] (鄭玄, 127–200), de samensteller van de huidige versie van de Yili. Zheng Xuan vermeldde wel een versie van 17 hoofdstukken, afkomstig van [[Liu Xiang (wetenschapper)|Liu Xiang]]. Hij was de keizerlijke bibliothecaris en een verzamelaar van de 'oude-teksten'. Mogelijk bestond zijn versie uit de 17 hoofdstukken die de 'oude-tekst' versie gemeenschappelijk had met die van de 'nieuwe-tekst'.

=== 'Oude-tekst' versie ===
Tijdens verbouwingen aan het huis van Confucius werden (samen met versies van de [[Gesprekken van Confucius|Gesprekken]], de [[Shujing]] en de [[Boek van de kinderlijke gehoorzaamheid|Xiaojing]]) ook 39 verloren hoofdstukken van de Yili teruggevonden. Zij waren geschreven in karakters uit de tijd van vóór de [[Qin-dynastie]] en werden daarom oude teksten ([[guwen]]) genoemd. Volgens de [[Hanshu]] bestond die oude tekst versie van de Yili uit 56 hoofdstukken, naar men later aannam de 39 gevonden hoofdstukken plus de 17 door Gaotang Sheng overgeleverde nieuwe tekst hoofdstukken. De oude tekst-versie werd door Liu De (劉德), jongere broer van keizer [[Han Wudi|Wudi]] (141-86 v.Chr.) overgedragen aan de keizerlijke bibliotheek.

==De huidige versie van de Yili==
De huidige versie is samengesteld door Zheng Xuan (鄭玄, 127-200) en bestaat uit de 17 als nieuwe tekst overgeleverde hoofdstukken. Hij heeft bij zijn samenstelling op kritische wijze gebruikgemaakt van zowel de oude tekst als de nieuwe tekst-versies van de betreffende 17 hoofdstukken. Als de teksten verschilden koos hij een van de twee varianten als eigenlijke tekst en vermeldde de andere variant in een opmerking.

Zowel de Zhouli als de Yili zijn tussen 836 en 840 in steen uitgehouwen en in 953 voor het eerst gedrukt. Van een in 175 na chr. in steen uitgehouwen versie van de Yili zijn slechts 79 minieme fragmenten bewaard gebleven.
Net als voor de Zhouli was [[Jia Gongyan]] (賈公彦, rond 650) uit de Tang-tijd ook voor de Yili de belangrijkste commentator. Beide werken zijn, voorzien van zijn commentaar, voor het eerst gedrukt tussen 996 en 1001.

==Benamingen van de Yili==
Het werk kreeg tussen het einde van de Han- en het begin van de [[Sui-dynastie]] allengs Yili als gebruikelijke naam. Gedurende de Han-dynastie was het werk bekend onder een aantal andere benamingen:
* ''Shihli'' (士禮), de benaming voor de nieuwe tekst versie die door Gaotang Sheng was overgeleverd.
* ''Li gujing'' (禮古經), de benaming door de Hanshu voor de oude tekst versie (in 56 hoofdstukken) en volgens de traditie gevonden in een muur van het huis van Confucius.
* ''Li'' (禮) of ''Lijing'' (禮經). Met deze benamingen werd gedurende de Han-tijd steeds de Yili bedoeld ter onderscheiding van de Zhouli of Liji. Met name de term Lijing kan door de toevoeging [[Dertien Klassieken#Betekenis jing 經|jing]] (經) verwarring oproepen. Met dit begrip werd echter nooit het geheel van de drie rituele klassieken bedoeld, maar steeds de Yili.
* ''Quli'' (曲禮), genoemd door de uiteindelijke redacteur Zheng Xuan.

==Eigen positie binnen de Dertien Klassieken==
Toen in 136 v.Chr. de Vijf Klassieken door keizer Wudi (140-88 v.Chr.) werden vastgesteld behoorde de Yili samen met twee andere rituele handboeken, de Zhouli en de Liji, tot één categorie, de ''Li'' (riten, innerlijke wellevendheid). Die werden ook wel ''[[San Li]]'' ('Drie Riten') genoemd. Gedurende de Tang-tijd kregen de Yili en de Zhouli een eigen plaats in de Confucianistische canon die vanaf de [[Song-dynastie|Song]]-tijd Dertien Klassieken werd genoemd.

==Inhoud==
De zeventien hoofdstukken van de ''Yili'' kunnen worden verdeeld in acht onderdelen, die elk een rituele procedure voor een bepaalde ceremonie beschrijven.
===Kap-ceremonie===
Hoofdstuk 1 (''shiguanli'' 士冠禮, ''de zoon van een gewone officier wordt voorzien van een kap''). Een beschrijving hoe een jongen bij het bereiken van zijn [[puberteit]] op ceremoniële wijze diende te worden voorzien van een kap. De beschrijving valt uiteen in vier onderdelen:
* Vaststelling van de geschikte datum door middel van waarzeggerij, beschrijving hoe de getuigen moeten worden uitgenodigd en beschrijving van de (uit drie onderdelen bestaande) ceremonie zelf.
* Beschrijving op welke wijze de jongen na de ceremonie zijn familieleden en vrienden moest bezoeken, gevolgd door het geven van de '[[Chinese namen#Omgangsnaam (zi)|omgangsnaam]]', de naam die de jongen vanaf nu in het openbaar ging gebruiken.
* Beschrijving van varianten op de kap-ceremonie, bijvoorbeeld voor een zoon van een bijvrouw of een weesjongen.
* Algemene notities over het belang van de kap-ceremonie, waarbij vooral benadrukt werd dat de ceremonie voor iedereen ongeacht rang of stand op dezelfde wijze diende te gebeuren.

===Huwelijk===
Hoofdstuk 2 (''shihunli'', 士昏禮 of 士婚禮, ''huwelijk van een gewone officier''), beschrijving op welke wijze verloving en huwelijk van een lid van de klasse der shi diende plaats te vinden.
* Uitwisseling van verlovingsgeschenken, aankondiging van verloving en huwelijk, vaststelling van de geschikte data (door middel van waarzeggerij), het onthaal van de gasten en de ceremoniemeesters, de voorbereidingen voor het feest op de morgen van de ceremonie, het voorstellen van de bruid aan de voorouders van de bruidegom, gezamenlijke binnenkomst van bruid en bruidegom in het huis van de bruidegom, voorbereidingen voor de eigenlijke huwelijksdaad tijdens de huwelijksnacht en het waken van de bruidsmeisjes tijdens die nacht.
* Beschrijving hoe de bruid de volgende dag haar schoonouders moest bezoeken, waarbij ze hen voedsel aanbood. Nadat die het voedsel hadden geproefd, maakte de bruid aanstalten de restanten te eten waarmee zij het gezag van haar schoonouders erkende. Haar schoonvader diende het feitelijk nuttigen echter te verhinderen. De bruid proefde vervolgens van het voedsel dat is bereid door haar schoonmoeder, waarbij uit respect de bruid werd bediend door beide schoonouders. Dit diende te gebeuren in een aparte kamer en uit het zicht van de andere leden van het gezelschap.
* Aanvullende notities over de juiste leeftijd van de bruid, het belang van smetteloze offergaven, beschrijving van de haarspeld waarmee meisjes hun verloving bekendmaakten, de redenen waarom een bruid pas na drie maanden als volwaardig lid van haar schoonfamilie offerandes mag verrichten en de juiste wijze waarop gasten tijdens de huwelijksceremonie dienden te worden aangesproken.

===Afleggen van een bezoek===
De hoofdstukken 3, 6 en 10 beschrijven rituelen die horen bij bezoeken.
* Hoofdstuk 3 (''shi xiangjian li'', 士相見禮 , ''de ene gewone officier bezoekt een andere gewone officier''), beschrijft hoe onderlinge bezoeken van leden van de klasse der ''shi'' dienden te verlopen. Hier lag de nadruk op de juiste manier van aanspreken, oogcontact op de juiste momenten en gebaren om op beleefde wijze aan te geven dat men wilde vertrekken.
* Hoofdstuk 6 (''yanli'', 燕禮, ''het banket''), procedures met betrekking tot een banket dat aan gasten uit andere staten werd gegeven. In aanvullende notities werd een beschrijving gegeven van de vereiste kleding, wie de belangrijkste gast was, waar het banket plaatsvond en de verstrekking van wijn.
* Hoofdstuk 10 (''jinli'', 覲禮, ''de audiëntie''), rituelen die horen bij een audiëntie door een lid van de klasse der ''shi'' bij de keizer.

===Bijeenkomst===
Hoofdstuk 4 (''Xiang yinjiu li'', 鄉飲酒禮, ''bijeenkomst op het niveau van district''), procedures met betrekking tot een bijeenkomst van plaatselijke hoogwaardigheidsbekleders onder leiding van het districtshoofd, gevolgd door opmerkingen over het feestmaal, de daarbij horende muziek en het schenken van de wijn. Verder zijn er aanvullende notities over de juiste wijnvaten, offerandes en volgorde van de zitplaatsen.

===Boogschietwedstrijd===
Hoofdstukken 5 en 7, beschrijving hoe een boogschietwedstrijd diende te verlopen (als prikkel om zich verder te bekwamen in deze discipline).
* Hoofdstuk 5 (''xiang sheli'', 鄉射禮, ''boogschietwedstrijd op het niveau van district'').
** Rituelen die voorafgaan aan de wedstrijd, zoals het informeren waar en wanneer een wedstrijd gaat plaatsvinden, juiste plaatsing van de schietschijf, ontvangst van gasten, wijn en muziek.
** De beschrijving van de wedstrijd zelf, waarna het verliezende team wijn geschonken kreeg door de leider het winnende team.
** Regels met betrekking tot het feestmaal na de wedstrijd.
** 48 aanvullende notities waarin tot in werkelijk het kleinste detail werd beschreven hoe de wedstrijd diende te verlopen.
* Hoofdstuk 7 (''dashe'', 大射, ''de grote boogschietwedstrijd''), wijze waarop een boogschietwedstrijd op het hoogste niveau (dat wil zeggen in de hoofdstad) diende te verlopen.

===Staatsbezoek===
Hoofdstuk 8 (''pinli'', 聘禮, ''bezoeken aan staten''), beschrijving hoe een diplomatiek bezoek aan een andere staat diende te verlopen.
* Voorbereiding van het bezoek zoals keuze van de juiste geschenken, instructies aan de diplomaat, regeling van doortocht door andere staten en generale repetitie door de betrokken diplomaat met speciale aandacht voor zijn kleding, ontvangst van geschenken en de terugreis.
* Beschrijving hoe de officiële ontvangst en de eigenlijke diplomatieke gesprekken moesten verlopen.
* Beschrijving hoe de leden van de delegatie van spijs en drank moesten worden voorzien en hoe beleefdheden bij het overhandigen van geschenken en het afscheidsdiner moesten worden uitgewisseld. Hierna werd beschreven hoe het eindverslag diende te worden opgesteld.
* Varianten die een diplomatieke missie kon tegenkomen, zoals een hofhouding in rouw.
* 40 aanvullende notities met details over de te houden toespraken, geschenken en kleding.
* Twee aanvullende hoofdstukken over het officiële banket dat door de heerser van de staat (de 'hertog') aan de teruggekeerde diplomaat werd aangeboden.

===Diner===
Hoofdstuk 9 ( ''gongshi dafu li'',公食大夫禮, ''het diner bij de 'Gong' ('Hertog')'', bevat de rituelen die hoorden bij een feest dat werd gegeven door de hoogste in rang binnen de klasse der shih.

===Begrafenis===
Hoofdstukken 11-17, rituelen en procedures die horen bij een begrafenis.
* Hoofdstuk 11 (''sangfu'', 喪服, ''rouwkleding''), regels met betrekking tot de rouwkleding. Het ging hierbij om regels die golden voor alle lagen van de aristocratie. Details die specifiek golden voor één aristocratische klasse, waardoor die zich van andere klassen kon onderscheiden werden niet gegeven. Dit hoofdstuk van de Yili werd later vaak beschouwd als een aparte tekst, los van de Yili als geheel en is als zodanig dan ook vaak apart becommentarieerd.
* Hoofdstuk 12 (''shi sangli'', 士喪禮, ''uitvaartplechtigheden voor een shi-officier''), de rouwrituelen voor een lid van de klasse der shih.
* Hoofdstuk 13 (''jixi li'', 既夕禮, ''uitvaartplechtigheden van de avond''), de rouwrituelen die op de avond voor de eigenlijke begrafenis werden gehouden.
* Hoofdstuk 14 (''shi yuli'', 士虞禮, ''de offerandes bij het ter ruste leggen''), rituelen na de eigenlijke begrafenis van een lid van de klasse der shih.
* Hoofdstuk 15 (''tesheng kuishi li'', 特牲饋食禮, ''het ene dier dat als voedsel aan de voorouders wordt geofferd''), beschrijving van de offerande van voedsel. Een lid van de klasse der shih mocht slechts offeren aan twee voorafgaande generaties (vader en grootvader). De offerande mocht slechts bestaan uit één varken (het meest gebruikelijke offerdier).
* Hoofdstuk 16 (''shaolao kuishi li'', 少牢饋食禮, ''het kleine aantal dieren dat als voedsel aan de voorouders wordt geofferd''), beschrijving van de riten die waren voorbehouden aan de hoogsten in rang binnen de klasse der shi (de tai fu en de ch’ing). Zij mochten behalve aan de vader en de grootvader ook offeren aan de ''Grote Voorouder'', de eerste voorouder die de vader, de grootvader en alle generaties voorafgaande aan de grootvader vertegenwoordigde.
* Hoofdstuk 17 (''yousi che'', 有司徹, ''de bediende maakt de weg vrij''), beschrijft de ceremonies om respect te tonen aan diegene die bij de begrafenis de rol van de overledene vertolkte. Dit hoofdstuk heeft geen eigen naam en werd meestal beschouwd als het tweede deel van hoofdstuk 16 (''shao'').

==Vertalingen==
Er zijn drie vertalingen in westerse talen:
* {{fr}} Harlez, Charles Joseph de, ''Cérémonial de la Chine antique avec extraits des meilleurs commentaires traduit pour la première fois'', Parijs (Jean Maisonneuve), 1890.
* {{fr}} Couvreur, Séraphin, ''I-li, Cérémonial'', Hsien hsien (Imprimerie de la Mission Catholique) 1916, tweede editie 1928, herdruk Parijs (Cathasia) 1951 (reeks: Les humanités d'extrême-orient).
* {{en}} Steele, John, ''The I-Li, or Book of Etiquette and Ceremonial'', [[Londen]] (Probsthain and Co.), 1917, twee delen (Probsthain's Oriental series, vol. 8).

==Externe links==
* [http://classiques.uqac.ca/classiques/chine_ancienne/B_livres_canoniques_Petits_Kings/B_13_Yi_Li_ceremonial/Yi_Li_ceremonial.html De integrale vertaling van Séraphin Couvreur (in de herdruk van 1951)]
* [http://chinese.dsturgeon.net/text.pl?node=54566&if=en Integrale Chinese tekst (Chinese Text Project)]
* [http://chinaknowledge.de/Literature/Classics/yili.html Achtergrondinformatie over de Yili]

==Literatuur==
* Nylan, Michael, ''The Five 'Confucian' Classics'', New Haven ([[Yale-universiteit|Yale University]] Press), 2001, ISBN 0-300-08185-5, hoofdstuk 4 The Three Rites Canon pp. 168–202. Klik [http://yalepress.yale.edu/yupbooks/book.asp?isbn=9780300081855 hier] voor de (niet in het boek opgenomen) annotatie en bibliografie.
* Boltz, William G., 'I-li' in: ''Early Chinese Texts. A Bibliographical Guide'' (Loewe, Michael, ed.), pp. 234–244, Berkeley: Society for the Study of Early China, 1993, (Early China Special Monograph Series No. 2), ISBN 1-557-29043-1.

{{Wikisource|zh:儀禮|儀禮 (Yili)}}
{{Navigatie Confucianistische Klassieken}}

[[Categorie:Confucianistische Klassieken]]

title: Naam (taalvarianten)

Vereenvoudigd: 仪礼

Traditioneel: 儀禮

Pinyin: Yílǐ

Wade-Giles: I-li

Standaardkantonees: Yie Laj


text:
# Jalisco
Jalisco is een van de 31 staten van Mexico. Jalisco grenst aan de Grote Oceaan in het westen, aan Nayarit in het noordwesten, aan Zacatecas, Aguascalientes en San Luis Potosí in het noorden, aan Guanajuato in het oosten, en aan Colima en Michoacán in het zuiden. Jalisco heeft een oppervlakte van 80.386 km² en 8.348.151 inwoners (2020). De hoofdstad en eveneens de grootste stad van Jalisco is Guadalajara. Andere grote steden in Jalisco zijn Zapopan, Chapala, Ciudad Guzmán, en de badplaats Puerto Vallarta.

## Geografie
Verschillende toppen van de Westelijke Sierra Madre en de Trans-Mexicaanse Vulkanengordel verheffen zich in Jalisco. Met 4330 meter is de Colimavulkaan de hoogste top van de staat. Diverse rivieren doorsnijden de staat, waarvan de Río Lerma, Río Ameca en de Río Grande de Santiago de bekendste zijn. In het oosten van de staat bevindt zich het Chapalameer, het grootste natuurlijke meer van Mexico.
Het klimaat van de staat is subtropisch en Jalisco heeft dan ook een groen uiterlijk.

## Bevolking
Volgens de census van 2020 had de staat 8.348.151 inwoners, waarmee het de op twee na bevolkingsrijkste staat van Mexico was. Slechts 0,4% van de bevolking van Jalisco spreekt een indiaanse taal, voornamelijk Huichol en in mindere mate Nahuatl en Purépecha. Twee derde van de bevolking woont in de agglomeratie Guadalajara. Jalisco is de economische motor van het westen van Mexico. Belangrijkste inkomstenbronnen zijn de landbouw (incl. tequila en chocola), zware industrie, ICT en financiële dienstverlening.
Inwoners van Jalisco worden in het Spaans Jalisciences genoemd.

## Geschiedenis
Jalisco komt van het Nahuatl Xalixco, wat zoiets betekent als "plaats waar zand op de grond ligt". Tijdens de Meso-Amerikaanse Oudheid was Xalixco een koninkrijk. In 1122 had het de onafhankelijkheid op de Tolteken bevochten, en vervolgens werden het vijanden van de Tarasken. Aangezien de Tarasken vijanden van de Azteken waren onderhield Xalixco goede banden met de Azteken. In 1539 werd Xalixco door de Spaanse veroveraar Nuño Beltrán de Guzmán onderworpen. Door het wrede bestuur van "bloederige Guzmán" kwam de oorspronkelijke bevolking al snel in opstand. In 1541, tijdens de opstand die bekendstaat als de Mixtónoorlog, wist de indiaanse leider Tenamaxtli de Spanjaarden bijna geheel uit Xalixco te verdrijven. Guadalajara kon hij echter niet innemen en aan het einde van het jaar was de opstand de kop ingedrukt. Xalixco werd als Nieuw-Galicië onderdeel van het onderkoninkrijk Nieuw-Spanje. Vrede werd het evenwel niet, nog vijftig jaar lang hadden de Spanjaarden hun handen vol aan de opstandige Chichimeken.
Tijdens de Mexicaanse Onafhankelijkheidsoorlog in 1810 wist Miguel Hidalgo Guadalajara in te nemen. Een jaar later werd hij echter vernietigend verslagen, en Jalisco kwam terug in Spaanse handen. Na de onafhankelijkheid van Mexico werd Jalisco in 1824 een deelstaat van Mexico. Op last van Benito Juárez werd in 1867 het territorium van Tepic van Jalisco afgescheiden, dat later de staat Nayarit zou worden. Jalisco is sinds de onafhankelijkheid regelmatig het toneel geweest van gevechtshandelingen, meestal tussen de antiklerikale regering en de gelovige bevolking. Onder andere tijdens de Hervormingsoorlog in het midden van de 19e eeuw is in Jalisco hevig gevochten, evenals tijdens de cristero-opstand van de jaren 1920.
In de twintigste eeuw groeide Jalisco uit tot een belangrijk economisch centrum, maar zoals de rest van Mexico kwam Jalisco in de politieke greep van de Institutioneel Revolutionaire Partij (PRI). Een explosieramp in Guadalajara in 1992 en de moord op kardinaal Juan Jesús Posadas Ocampo van Guadalajara in 1993 zorgden er samen met de economische crisis voor dat de PRI in Jalisco als een van de eerste staten van Mexico zijn machtspositie verloor. In 1994 werd Alberto Cárdenas, van de conservatieve Nationale Actiepartij (PAN) tot gouverneur gekozen. Deze partij leverde drie opeenvolgende gouverneurs, waarvan Emilio González Márquez (2007-2013) de laatste was. In 2013 leverde de PRI wederom de gouverneur. In 2018 werd Enrique Alfaro Ramírez van de Partij van de Burgerbeweging tot gouverneur gekozen. Hij werd opgevolgd in 2024 door zijn partijgenoot Pablo Lemus Navarro.

## Cultuur
Veel dingen die als typisch Mexicaans beschouwd worden, zoals tequila, de sombrero en mariachis, komen oorspronkelijk uit Jalisco. Jalisco staat in Mexico bekend als een conservatief bolwerk waar de Rooms-Katholieke Kerk nog veel invloed heeft. De stad Zapopan is een pelgrimsoord vanwege de Maagd van Zapopan.
In Jalisco zijn twee monumenten opgenomen op de lijst van Werelderfgoed, het Hospicio Cabañas in Guadalajara en het Agavelandschap en de oude industriële faciliteiten van Tequila.

## Gemeenten
Jalisco bestaat uit 125 gemeenten, zie Lijst van gemeenten van Jalisco.

wikiname: nlwiki

title: Jalisco

in_language: nl

wikitext:
{{Infobox staat Mexico
| wapen            = [[Bestand:Coat of arms of Jalisco.svg|75px]]
| wapenartikel     = Wapen van Jalisco
| vlag             = [[Bestand:Flag_of_Jalisco.svg|110px|rand]]
| vlagartikel      = Vlag van Jalisco
| volledigenaam    = Estado Libre y Soberano de Jalisco
| map              = Jalisco in Mexico (location map scheme).svg
| hoofdstad        = [[Guadalajara (Jalisco)|Guadalajara]]
| gouverneur       = Pablo Lemus Navarro ([[Partij van de Burgerbeweging|MC]])
(sinds 2018)
| ontstaan         = 1531
| jaarstaat        = 16 juni 1823
| km2              = 80.386
| inwoners         = 8.348.151
| census           = 2020
| dichtheid        = 103,9
| tijdzone         = −6
| post             = Jal.
| website          = [http://www.jalisco.gob.mx/ jalisco.gob.mx]
| portaal          = Jalisco
| afbeelding       = Parroquia De Nuestra Señora De La Luz, Lagos de Moreno.jpg
| onderschrift     =
}}
'''Jalisco''' is een van de 31 [[staten van Mexico|staten]] van [[Mexico (land)|Mexico]]. Jalisco grenst aan de [[Grote Oceaan]] in het westen, aan [[Nayarit]] in het noordwesten, aan [[Zacatecas (staat)|Zacatecas]], [[Aguascalientes (staat)|Aguascalientes]] en [[San Luis Potosí (staat)|San Luis Potosí]] in het noorden, aan [[Guanajuato (staat)|Guanajuato]] in het oosten, en aan [[Colima (staat)|Colima]] en [[Michoacán]] in het zuiden. Jalisco heeft een oppervlakte van 80.386 km² en 8.348.151 inwoners (2020). De hoofdstad en eveneens de grootste stad van Jalisco is [[Guadalajara (Jalisco)|Guadalajara]]. Andere grote steden in Jalisco zijn [[Zapopan]], [[Chapala]], [[Ciudad Guzmán]], en de badplaats [[Puerto Vallarta (stad)|Puerto Vallarta]].

== Geografie ==
Verschillende toppen van de [[Westelijke Sierra Madre]] en de [[Trans-Mexicaanse Vulkanengordel]] verheffen zich in Jalisco. Met 4330 meter is de [[Colima (vulkaan)|Colimavulkaan]] de hoogste top van de staat. Diverse rivieren doorsnijden de staat, waarvan de [[Río Lerma]], [[Río Ameca]] en de [[Río Grande de Santiago]] de bekendste zijn. In het oosten van de staat bevindt zich het [[Chapalameer]], het grootste natuurlijke meer van Mexico.

Het klimaat van de staat is [[subtropisch klimaat|subtropisch]] en Jalisco heeft dan ook een groen uiterlijk.

== Bevolking ==
Volgens de census van 2020 had de staat 8.348.151 inwoners, waarmee het de op twee na bevolkingsrijkste staat van Mexico was. Slechts 0,4% van de bevolking van Jalisco spreekt een indiaanse taal, voornamelijk [[Huichol (taal)|Huichol]] en in mindere mate [[Nahuatl]] en [[Taraskisch|Purépecha]]. Twee derde van de bevolking woont in de [[agglomeratie Guadalajara]]. Jalisco is de economische motor van het westen van Mexico. Belangrijkste inkomstenbronnen zijn de [[landbouw]] (incl. tequila en chocola), zware industrie, [[Informatie- en Communicatietechnologie|ICT]] en financiële dienstverlening.

Inwoners van Jalisco worden in het Spaans ''Jalisciences'' genoemd.

== Geschiedenis ==
Jalisco komt van het [[Nahuatl]] ''Xalixco'', wat zoiets betekent als "plaats waar [[zand]] op de grond ligt". Tijdens de [[Meso-Amerika]]anse Oudheid was Xalixco een koninkrijk. In [[1122]] had het de onafhankelijkheid op de [[Tolteken]] bevochten, en vervolgens werden het vijanden van de [[Tarasken]]. Aangezien de Tarasken vijanden van de [[Azteken]] waren onderhield Xalixco goede banden met de Azteken. In [[1539]] werd Xalixco door de [[Spanje|Spaanse]] veroveraar [[Nuño Beltrán de Guzmán]] onderworpen. Door het wrede bestuur van "bloederige Guzmán" kwam de oorspronkelijke bevolking al snel in opstand. In [[1541]], tijdens de opstand die bekendstaat als de [[Mixtónoorlog]], wist de indiaanse leider [[Tenamaxtli]] de Spanjaarden bijna geheel uit Xalixco te verdrijven. Guadalajara kon hij echter niet innemen en aan het einde van het jaar was de opstand de kop ingedrukt. Xalixco werd als [[Nieuw-Galicië]] onderdeel van het [[onderkoninkrijk]] [[Nieuw-Spanje]]. Vrede werd het evenwel niet, nog vijftig jaar lang hadden de Spanjaarden hun handen vol aan de opstandige [[Chichimeken]].

Tijdens de [[Mexicaanse Onafhankelijkheidsoorlog]] in [[1810]] wist [[Miguel Hidalgo]] Guadalajara in te nemen. Een jaar later werd hij echter vernietigend verslagen, en Jalisco kwam terug in Spaanse handen. Na de onafhankelijkheid van Mexico werd Jalisco in [[1824]] een deelstaat van Mexico. Op last van [[Benito Juárez]] werd in [[1867]] het territorium van [[Tepic]] van Jalisco afgescheiden, dat later de staat Nayarit zou worden. Jalisco is sinds de onafhankelijkheid regelmatig het toneel geweest van gevechtshandelingen, meestal tussen de [[antiklerikalisme|antiklerikale]] regering en de gelovige bevolking. Onder andere tijdens de [[Hervormingsoorlog]] in het midden van de 19e eeuw is in Jalisco hevig gevochten, evenals tijdens de [[cristero]]-opstand van de jaren 1920.

In de twintigste eeuw groeide Jalisco uit tot een belangrijk economisch centrum, maar zoals de rest van Mexico kwam Jalisco in de politieke greep van de [[Institutioneel Revolutionaire Partij]] (PRI). Een [[Explosies van Guadalajara|explosieramp]] in Guadalajara in [[1992]] en de moord op kardinaal [[Juan Jesús Posadas Ocampo]] van Guadalajara in [[1993]] zorgden er samen met de economische crisis voor dat de PRI in Jalisco als een van de eerste staten van Mexico zijn machtspositie verloor. In [[1994]] werd [[Alberto Cárdenas]], van de conservatieve [[Nationale Actiepartij]] (PAN) tot gouverneur gekozen. Deze partij leverde drie opeenvolgende gouverneurs, waarvan [[Emilio González Márquez]] (2007-2013) de laatste was. In 2013 leverde de PRI wederom de gouverneur. In 2018 werd Enrique Alfaro Ramírez van de [[Partij van de Burgerbeweging]] tot gouverneur gekozen. Hij werd opgevolgd in 2024 door zijn partijgenoot Pablo Lemus Navarro.

== Cultuur ==
[[Bestand:Plaza de Armas y Catedral.jpg|thumb|250px|Het ''Plaza de Armas'' en de kathedraal van Guadalajara]]

Veel dingen die als typisch Mexicaans beschouwd worden, zoals [[tequila (drank)|tequila]], de [[sombrero]] en [[mariachi]]s, komen oorspronkelijk uit Jalisco. Jalisco staat in Mexico bekend als een [[conservatisme|conservatief]] bolwerk waar de [[Rooms-Katholieke Kerk]] nog veel invloed heeft. De stad Zapopan is een pelgrimsoord vanwege de Maagd van Zapopan.

In Jalisco zijn twee monumenten opgenomen op de lijst van [[Werelderfgoed]], het [[Hospicio Cabañas]] in Guadalajara en het [[Agavelandschap en oude industriële faciliteiten van Tequila|Agavelandschap en de oude industriële faciliteiten van Tequila]].

== Gemeenten ==
Jalisco bestaat uit 125 gemeenten, zie [[Lijst van gemeenten van Jalisco]].

== Externe link ==
* {{es}} [https://www.jalisco.gob.mx/ Website van de staat Jalisco]

{{Navigatie staten Mexico}}
{{Commonscat|Jalisco}}
{{Coor title dms|20|34|0|N|103|40|35|W|type:adm1st_region:MX-JAL}}

[[Categorie:Jalisco| ]]

title: Estado Libre y Soberano de Jalisco

title: Algemeen

title: Politiek

Gouverneur: Pablo Lemus Navarro (MC) · (sinds 2018)

title: Overig

Postcode: Jal.

Hoofdstad: Guadalajara

Website: Officiële website

title: Foto's

Portaal: Jalisco


text:
# Nefundella dentata
Nefundella dentata is een vlinder uit de familie van de snuitmotten (Pyralidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1993 door Neunzig & Dow.

title: Nefundella dentata

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Nefundella dentata''
| afbeelding =
| familie = [[Snuitmotten|Pyralidae]] (Snuitmotten)
| onderfamilie = [[Phycitinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Nefundella]]''
| w-naam = ''Nefundella dentata''
| auteur = Neunzig & Dow
| datum = 1993
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Nefundella dentata''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Snuitmotten|snuitmotten (Pyralidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1993 door Neunzig & Dow.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|06}}

[[Categorie:Snuitmotten]]

title: Nefundella dentata

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Pyralidae (Snuitmotten)

Onderfamilie: Phycitinae

Geslacht: Nefundella

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Chandragupta Maurya
Chandragupta Maurya (Sanskriet: चन्द्रगुप्त मौर्य; Grieks: Sandrocottus of Androcuttus; geboren rond 340 v.Chr., regeerde van 322 - 293 v.Chr.) was de stichter van het naar hem genoemde Mauryarijk en de eerste keizer die het grootste deel van het tegenwoordige India wist te verenigen.
Chandragupta's rijk strekte zich uit over Bengalen en de Indiase vlakte in het noorden en oosten, Afghanistan en Beloetsjistan in het westen, Kasjmir in het noorden en de Dekan in het zuiden.

## Afkomst en jeugd
In die tijd was Noord-India verdeeld over honderden kleinere en grotere koninkrijkjes. In het westen, de Indusvallei, Afghanistan en Beloetsjistan, lag het rijk van Alexander de Grote. De Indiase satrapieën werden na diens dood in 323 v.Chr. nog steeds bestuurd door door hem aangestelde gouverneurs. Deze diadochen waren in een jarenlange strijd gewikkeld om wie het grootste deel van het rijk kon innemen. Verder naar het oosten lag het Nanda-rijk, dat het huidige Bengalen en een deel van de Gangesvlakte besloeg.
Het is niet duidelijk waar Chandragupta vandaan kwam of wat zijn achtergrond was. Meestal wordt gedacht dat hij uit Magadha kwam, waar hij een onechte zoon was van een lokale heerser, misschien een lid van de Nandadynastie. Dit is in overeenstemming met oude Indiase teksten als de Vishnu Purana, waarin Chandragupta een zoon is van prins Maurya en een dienstmeid genaamd Mura.
Plutarchus meldt dat Chandragupta in zijn jeugd Alexander de Grote ontmoette. Als dit waar is moet de ontmoeting rond 326 v.Chr. hebben plaatsgevonden in de buurt van Taxila. In dat geval zou Chandragupta rond 340 v.Chr. geboren moeten zijn.
In de klassieke bronnen bevond Chandragupta zich aan het hof van de Nandakoning Dhana Nanda in Pataliputra (tegenwoordig Patna), waar hij de woede van de koning op zijn hals haalde en moest vluchten. Hij stelde een legertje samen van avonturiers en andere vijanden van de Nanda's. Hij werd hierbij geholpen door zijn adviseur Chanakya. Chandragupta sloot een verband met koning Parvatka in de Himalaya, deze koning wordt meestal geïdentificeerd als Poros. Met het aldus gevormde leger wist Chandragupta rond 320 v.Chr. Paliputra in te nemen, waarna hij afrekende met Dhana Nanda en zelf koning werd. Dit moet gebeurd zijn rond 322-321 v.Chr..

## Stichting van het Maurya-rijk
Met de hulp van zijn adviseur Chanakya begon Chandragupta daarna zijn gebied uit te breiden, tot het heel Noord-India en een aantal aangrenzende gebieden zou bevatten. Hij maakte gebruik van de militaire structuur die de Nanda's hadden achtergelaten en richtte zijn aandacht nu op het westen. Hij beschikte permanent over een eigen regiment 'Indiase Amazonen', dat geheel uit vrouwelijke krijgers bestond, die enkel rechtstreeks aan zijn bevel gehoorzaamden, en hem steeds bij zijn veldtochten vergezelden. Na de dood van Porus in 317 v.Chr. en het vertrek van de Griekse satrapen Eudemus en Peithon in het volgende jaar lijfde hij de gebieden rond de Indus bij zijn rijk in. Twee andere Griekse gouverneurs werden in opdracht van Chandragupta vermoord. De Griekse satrapen waren gewikkeld in een machtsstrijd om wat over was van het rijk van Alexander de Grote en het kan zijn dat Chandragupta weinig moeite heeft moeten doen om hun gebieden te annexeren.
Chandragupta zette zijn veroveringen door naar de monding van de Indus en vervolgens naar het zuiden. Hij regeerde nu over een gebied van de Golf van Bengalen tot de Arabische Zee.
In 305 v.Chr. viel Seleucus I Nicator, de diadoch die inmiddels over een groot deel van Alexanders oude rijk heerste, India binnen. Dit resulteerde in de oorlog tussen Seleucus en Maurya. De strijd verliep echter slecht voor de Grieken en men besloot te onderhandelen. Dit leidde tot vrede tussen de Maurya- en Seleucidenrijken. Chandragupta trouwde een dochter van Seleucus en kreeg grote delen van Zuid-Afghanistan, Beloetsjistan en Gandhara toegewezen. Seleucus kreeg van Chandragupta 500 krijgsolifanten, die hem later van pas zouden komen in de slag bij Ipsus.
Seleucus zond zijn ambassadeur Megasthenes naar het hof van Chandragupta in Pataliputra. Seleucus en Chandragupta stuurden elkaar later regelmatig cadeaus om hun vriendschap te uiten.

## Jaïnisme en dood
Tegen het einde van zijn leven gaf Chandragupta zijn troon op ten gunste van zijn zoon Bindusara. Hij was een volgeling van de jaïnistische goeroe Bhadrabahu Swami geworden en bracht zijn laatste jaren in Shravanabelagola (Karnataka) door met mediteren en vasten. Een klein tempeltje staat tegenwoordig op de plek waar hij volgens de overlevering gestorven is.
Ashoka, een volgende legendarische keizer van het Indische rijk, was zijn kleinzoon.

title: Chandragupta Maurya

wikitext:
[[Bestand:Chandragupta Mauryan Empire v02.jpg|thumb|300px|Maghada (het Mauryarijk) rond 300 v.Chr. onder Chandragupta.]]

'''Chandragupta Maurya''' ([[Sanskriet]]: '''चन्द्रगुप्त मौर्य'''; [[Grieks]]: ''Sandrocottus'' of ''Androcuttus''; geboren rond 340 v.Chr., regeerde van 322 - 293 v.Chr.<ref>Kulke & Rothermund 1998: pp. 59-62</ref>) was de stichter van het naar hem genoemde [[Mauryarijk]] en de eerste keizer die het grootste deel van het tegenwoordige [[India]] wist te verenigen.<ref name="Boesche">{{Citeer journal | first = Roger | last = Boesche | year = 2003 | month = January | title = [http://muse.jhu.edu/demo/journal_of_military_history/v067/67.1boesche.pdf Kautilya's ''Arthaśāstra''] | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-military-history_2003-01_67_1/page/9 | journal = The Journal of Military History | volume = 67 | issue = 1 | pages = 9–37 | issn = 0899-3718}}</ref>

Chandragupta's rijk strekte zich uit over [[Bengalen (gebied)|Bengalen]] en de Indiase vlakte in het noorden en oosten, [[Afghanistan]] en [[Beloetsjistan (landstreek)|Beloetsjistan]] in het westen, [[Jammu en Kasjmir (gebied)|Kasjmir]] in het noorden en de [[Dekan]] in het zuiden.

== Bronnen ==
Er zijn relatief veel bronnen over Chandragupta bewaard gebleven omdat zowel [[boeddhisme|boeddhistische]] teksten over zijn kleinzoon [[Asoka]] als [[Grieken|Griekse]] teksten hem beschrijven. Zijn adviseur [[Chanakya]] was waarschijnlijk de auteur van een werk over staatsrecht en ethiek, de ''[[Arthashastra]]''. Dit auteurschap is echter niet onomstreden, hoewel de beschrijving in de tekst vrijwel zeker het Mauryarijk betreft.<ref>Stein (2010), p 68</ref> Een andere bron is [[Megasthenes]], [[ambassadeur]] van het (Griekse) [[Seleucidenrijk]] aan het hof van Chandragupta.

De [[9e eeuw|9e-eeuwse]] schrijver [[Vishakhadatta]] schreef een toneelstuk over Chandragupta's leven, ''[[Mudrarakshasa]]''.

== Afkomst en jeugd ==
In die tijd was Noord-India verdeeld over honderden kleinere en grotere koninkrijkjes. In het westen, de [[Indus (rivier)|Indusvallei]], Afghanistan en Beloetsjistan, lag het rijk van [[Alexander de Grote]]. De Indiase [[satrapie]]ën werden na diens dood in 323 v.Chr. nog steeds bestuurd door door hem aangestelde gouverneurs. Deze [[diadochen]] waren in een jarenlange strijd gewikkeld om wie het grootste deel van het rijk kon innemen. Verder naar het oosten lag het [[Nanda-dynastie|Nanda-rijk]], dat het huidige Bengalen en een deel van de Gangesvlakte besloeg.

Het is niet duidelijk waar Chandragupta vandaan kwam of wat zijn achtergrond was. Meestal wordt gedacht dat hij uit [[Magadha]] kwam, waar hij een onechte zoon was van een lokale heerser, misschien een lid van de [[Nandadynastie]].<ref>{{Citeer web |url=https://wildfiregames.com/0ad/page.php?p=8542 |titel=Biografie van Chandragupta Maurya (Engels) |bezochtdatum=11 juni 2023 |archiefdatum=1 juni 2011 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20110601150348/http://wildfiregames.com/0ad/page.php?p=8542 |dodeurl=ja }}</ref> Dit is in overeenstemming met oude Indiase teksten als de [[Vishnu Purana]], waarin Chandragupta een zoon is van prins Maurya en een dienstmeid genaamd Mura.

[[Plutarchus]] meldt dat Chandragupta in zijn jeugd Alexander de Grote ontmoette.<ref>[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0243%3Achapter%3D62%3Asection%3D3 Plutarchus 62-3]</ref> Als dit waar is moet de ontmoeting rond 326 v.Chr. hebben plaatsgevonden in de buurt van [[Taxila (Pakistan)|Taxila]]. In dat geval zou Chandragupta rond 340 v.Chr. geboren moeten zijn.

In de klassieke bronnen bevond Chandragupta zich aan het hof van de Nandakoning [[Dhana Nanda]] in [[Patna (stad)|Pataliputra]] (tegenwoordig [[Patna (stad)|Patna]]), waar hij de woede van de koning op zijn hals haalde en moest vluchten.<ref>{{Citeer boek | last = Trautmann | first = Thomas R. | authorlink = Thomas Trautmann | title = Kauṭilya and the Arthaśāstra: A Statistical Investigation of the Authorship and Evolution of the Text | year = 1971 | publisher = E.J. Brill | location = Leiden | chapter =The Cāṇakya-Candragupta-Kathā}}</ref> Hij stelde een legertje samen van avonturiers en andere vijanden van de Nanda's. Hij werd hierbij geholpen door zijn adviseur Chanakya. Chandragupta sloot een verband met koning ''Parvatka'' in de [[Himalaya]], deze koning wordt meestal geïdentificeerd als [[Poros (koning)|Poros]].<ref>John Marshall ''Taxila'', p. 18</ref> Met het aldus gevormde leger wist Chandragupta rond 320 v.Chr. Paliputra in te nemen, waarna hij afrekende met Dhana Nanda en zelf koning werd.<ref>[http://www.forumromanum.org/literature/justin/texte15.html Junianus Justinus XV.4.15]</ref> Dit moet gebeurd zijn rond 322-321 v.Chr..

[[Bestand:MauryanCoin.JPG|thumb|300px|Zilveren muntstuk uit het [[Mauryarijk]], waarop wielen en olifanten staan afgebeeld. 3e eeuw v.Chr..]]

== Stichting van het Maurya-rijk ==
Met de hulp van zijn adviseur Chanakya begon Chandragupta daarna zijn gebied uit te breiden, tot het heel Noord-India en een aantal aangrenzende gebieden zou bevatten. Hij maakte gebruik van de militaire structuur die de Nanda's hadden achtergelaten en richtte zijn aandacht nu op het westen. Hij beschikte permanent over een eigen regiment 'Indiase [[Amazonen]]', dat geheel uit vrouwelijke krijgers bestond, die enkel rechtstreeks aan zijn bevel gehoorzaamden, en hem steeds bij zijn veldtochten vergezelden.<ref>Michael Wood, ''The story of India'', Aflevering 2: ''The power of ideas'', [[Canvas (televisie)]], 28 oktober 2007</ref> Na de dood van Porus in 317 v.Chr. en het vertrek van de Griekse satrapen [[Eudemus (diadoch)|Eudemus]] en [[Peithon]] in het volgende jaar lijfde hij de gebieden rond de Indus bij zijn rijk in. Twee andere Griekse gouverneurs werden in opdracht van Chandragupta vermoord.<ref>Radha Kumud Mookerji, ''Chandragupta Maurya and His Times'', 4e druk (Delhi: Motilal Banarsidass, 1988 [1966]), 31, 28–33.</ref> De Griekse satrapen waren gewikkeld in een machtsstrijd om wat over was van het rijk van Alexander de Grote en het kan zijn dat Chandragupta weinig moeite heeft moeten doen om hun gebieden te annexeren.

Chandragupta zette zijn veroveringen door naar de monding van de Indus en vervolgens naar het zuiden. Hij regeerde nu over een gebied van de [[Golf van Bengalen]] tot de [[Arabische Zee]].

In 305 v.Chr. viel [[Seleucus I Nicator]], de diadoch die inmiddels over een groot deel van Alexanders oude rijk heerste, India binnen. Dit resulteerde in de [[oorlog tussen Seleucus en Maurya]]. De strijd verliep echter slecht voor de Grieken en men besloot te onderhandelen. Dit leidde tot vrede tussen de Maurya- en Seleucidenrijken. Chandragupta trouwde een dochter van Seleucus en kreeg grote delen van Zuid-Afghanistan, Beloetsjistan en Gandhara toegewezen. Seleucus kreeg van Chandragupta 500 [[krijgsolifant]]en, die hem later van pas zouden komen in de [[slag bij Ipsus]].<ref>[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0239%3Abook%3D15%3Achapter%3D2%3Asection%3D9 Strabo 15.2.9]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20071103154609/http://www.livius.org/ap-ark/appian/appian_syriaca_11.html Appianus, Historica, Syriaca 55]</ref><ref>[http://www.forumromanum.org/literature/justin/trad15.html Junianus Justinus XV.4.15]. [https://web.archive.org/web/20221005155217/http://www.forumromanum.org/literature/justin/trad15.html Gearchiveerd] op 5 oktober 2022.</ref>

Seleucus zond zijn ambassadeur Megasthenes naar het hof van Chandragupta in Pataliputra. Seleucus en Chandragupta stuurden elkaar later regelmatig cadeaus om hun vriendschap te uiten.

== Jaïnisme en dood ==
Tegen het einde van zijn leven gaf Chandragupta zijn troon op ten gunste van zijn zoon [[Bindusara]]. Hij was een volgeling van de [[jaïnisme|jaïnistische]] goeroe [[Bhadrabahu Swami]] geworden en bracht zijn laatste jaren in [[Shravanabelagola]] ([[Karnataka (deelstaat)|Karnataka]]) door met [[meditatie|mediteren]] en [[vasten]]. Een klein tempeltje staat tegenwoordig op de plek waar hij volgens de overlevering gestorven is.
[[Ashoka]], een volgende legendarische keizer van het Indische rijk, was zijn kleinzoon.

{{Appendix|2=
==Bronnen en verwijzingen==
===Voetnoten===
{{References|2=2}}
===Literatuur===
* {{en}}{{aut|Kosambi,D.D.}}; '''1985''': ''An Introduction to the Study of Indian History'', Popular Prakashan.
* {{en}}{{aut|Kulke, H. & Rothermund, D.}}; '''1998''': ''A History of India'' (''3rd ed.''), Routledge, {{ISBN|0-415-15481-2}}.
* {{en}}{{aut|Bhargava, P.L.}}; '''2002''': ''Chandragupta Maurya'', D.K. Printworld.
* {{en}}{{aut|Habib, I. & Jha, V.}}; '''2004''': ''Mauryan India: A People's History of India'', Tulika Books, 189 pp.
* {{en}}{{aut|Stein, B.}}, '''2010''': ''A History of India'' (''2nd ed.''), Wiley-Blackwell, {{ISBN|978-1-4051-9509-6}}.
* {{en}}{{aut|Swearer, Donald}}; '''1981''': ''Buddhism and Society in Southeast Asia'', Anima Books, {{ISBN|0-89012-023-4}}.
* {{en}}{{aut|Nilakanta Sastri, K. A.}}; '''1967''': ''Age of the Nandas and Mauryas'', Motilal Banarsidass, {{ISBN|0-89684-167-7}}.
* {{en}}{{aut|Bongard-Levin, G. M.}}; '''1986''': ''Mauryan India'',Stosius Inc/Advent Books Division, {{ISBN|0-86590-826-5}}.
* {{en}}{{aut|Chand Chauhan, G.}}; '''2004''': ''Origin and Growth of Feudalism in Early India: From the Mauryas to AD 650'', Munshiram Manoharlal, {{ISBN|81-215-1028-7}}.
* {{en}}{{aut|Keay, J.}}; '''2001''': ''India: A History'', Grove Press, {{ISBN|0-8021-3797-0}}.
}}

[[Categorie:Maurya-keizer]]
[[Categorie:Persoon in de 4e eeuw v.Chr.]]
[[Categorie:Persoon in de 3e eeuw v.Chr.]]


text:
# Kroeyerina benzorum
Kroeyerina benzorum is een eenoogkreeftjessoort uit de familie van de Kroyeriidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1987 door Deets.

title: Kroeyerina benzorum

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Kroeyerina benzorum''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] (Geleedpotigen)
| klasse = [[Hexanauplia]]
| onderklasse = [[Eenoogkreeftjes|Copepoda]] (Eenoogkreeftjes)
| orde = [[Siphonostomatoida]]
| familie = [[Kroyeriidae]]
| geslacht = ''[[Kroeyerina]]''
| auteur = Deets
| datum = 1987
| haakjes =
| worms = 352500

}}
'''''Kroeyerina benzorum''''' is een [[eenoogkreeftjes]]soort uit de familie van de [[Kroyeriidae]].<ref>Walter, T. Chad (2012). <i>Kroeyerina benzorum</i> Deets, 1987. In: Walter, T.C., Boxshall, G. (2012). World Copepoda database. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=352500</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1987 door Deets.

{{Appendix}}

[[Categorie:Kroyeriidae]]

title: Kroeyerina benzorum

Klasse: Hexanauplia

Onderklasse: Copepoda (Eenoogkreeftjes)

Orde: Siphonostomatoida

Familie: Kroyeriidae

Geslacht: Kroeyerina

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Aparaonis abyssalis
Aparaonis abyssalis is een borstelworm uit de familie Paraonidae. Het lichaam van de worm bestaat uit een kop, een cilindrisch, gesegmenteerd lichaam en een staartstukje. De kop bestaat uit een prostomium (gedeelte voor de mondopening) en een peristomium (gedeelte rond de mond) en draagt gepaarde aanhangsels (palpen, antennen en cirri).
Aparaonis abyssalis werd in 1965 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Hartman.

title: Aparaonis abyssalis

wikitext:
{{Taxobox
| naam = ''Aparaonis abyssalis''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Ringwormen|Annelida]] (Ringwormen)
| klasse = [[Borstelwormen|Polychaeta]] (Borstelwormen)
| orde =
| familie = [[Paraonidae]]
| geslacht = ''[[Aparaonis]]''
| auteur = Hartman
| datum = 1965
| bron =
| haakjes =
| worms = 326476
}}
'''''Aparaonis abyssalis''''' is een [[Borstelwormen|borstelworm]] uit de familie [[Paraonidae]]. Het lichaam van de worm bestaat uit een kop, een cilindrisch, gesegmenteerd lichaam en een staartstukje. De kop bestaat uit een prostomium (gedeelte voor de mondopening) en een peristomium (gedeelte rond de mond) en draagt gepaarde aanhangsels ([[palp (borstelworm)|palpen]], [[antenne (borstelworm)|antennen]] en [[cirrus (borstelworm)|cirri]]).

''Aparaonis abyssalis'' werd in 1965 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Hartman.

{{Appendix|2=
*WoRMS (2010). ''Aparaonis abyssalis'' Hartman, 1965. In: Fauchald, K. (Ed) (2010). World Polychaeta database. Gebaseerd op informatie uit het [[World Register of Marine Species]], te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=326476.}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|15}}

{{DEFAULTSORT:Aparaonis abyssalis}}
[[Categorie:Paraonidae]]

title: Aparaonis abyssalis

Stam: Annelida (Ringwormen)

Klasse: Polychaeta (Borstelwormen)

Familie: Paraonidae

Geslacht: Aparaonis

title: Soort


text:
# Corfélix
Corfélix is een gemeente in het Franse departement Marne (regio Grand Est) en telt 106 inwoners (2009). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Épernay.

## Geografie
De oppervlakte van Corfélix bedraagt 7,9 km², de bevolkingsdichtheid is dus 13,4 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Corfélix met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).

title: Corfélix

wikitext:
{{Infobox gemeente Frankrijk
| plaatsnaam = Corfélix
| wapen =
| kaart =
| regio = [[Grand Est]]
| departement = [[Marne (departement)|Marne]] (51)
| depnr = 51
| arrondissement = [[Arrondissement Épernay|Épernay]]
| kanton = [[Kanton Sézanne-Brie et Champagne|Sézanne-Brie et Champagne]]
| jaar = 1999
| inwoners = 69
| dichtheid = 8,7
| oppervlakte = 7,9
| water =
| latitudeGraden = 48
| latitudeMinuten = 50
| latitudeSeconden = 0
| longitudeGraden = 3
| longitudeMinuten = 42
| longitudeSeconden = 0
| E of W = E
| ol of wl = O.L.
| code = 51170
| postcode = 51210
| netnummer =
| hoogteligging = 137 - 211
| aangrenzende gemeenten =
| burgemeester =
| website =
}}
'''Corfélix''' is een gemeente in het [[Frankrijk|Franse]] departement [[Marne (departement)|Marne]] (regio [[Grand Est]]) en telt 106 inwoners (2009). De plaats maakt deel uit van het arrondissement [[Arrondissement Épernay|Épernay]].

== Geografie ==
De oppervlakte van Corfélix bedraagt 7,9 km², de bevolkingsdichtheid is dus 13,4 inwoners per km².

{{Detailkaart Franse gemeente|id=51170}}

== Demografie ==
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: [[Institut national de la statistique et des études économiques/Definities|INSEE-tellingen]]).<br />
{{Grafiek inwonertal gemeente Frankrijk|id=51170}}
<!-- Bron: Frans bureau voor statistiek. Cijfers inwoneraantal volgens de definitie "population sans doubles comptes" -->

== Externe links ==
* {{Link INSEE|id=51170}}

{{Commonscat}}
{{Coor title dms|48|50|0|N|3|42|0|E|type:adm2nd_scale:25000_region:FR}}

{{DEFAULTSORT:Corfelix}}
[[Categorie:Gemeente in Marne]]

title: Situering

Regio: Grand Est

Departement: Marne (51)

Arrondissement: Épernay

Kanton: Sézanne-Brie et Champagne

Coördinaten: 48° 50′ NB, 3° 42′ OL

title: Algemeen

title: Overig

title: Detailkaart

Detailkaart: · Locatie in Frankrijk Marne

Portaal: Frankrijk