text:
# Betaalkaart
Een betaalpas, betaalkaart, bankkaart of pinpas is een kaart van kunststof waarmee betalingen kunnen worden verricht bij een betaalautomaat. Vaak kan ook geld worden opgenomen bij een geldautomaat. Afhankelijk van de wijze waarop de betalingen worden afgehandeld, is sprake van een:
- creditcard (ook kredietkaart in België[2]): betalingen worden op een later moment (en eventueel in termijnen) verrekend met bijvoorbeeld Mastercard, VISA of American Express.
- debetkaart (pinpas, betaalpas of bankpas in Nederland, bankkaart in België): bedragen worden afgeschreven van de betaalrekening bij het doen van de betaling of een geldopname. In Nederland meestal Maestro of V PAY, in België Bancontact en Maestro. Op 20 oktober 2021 kondigde Mastercard aan te zullen stoppen met het betaalnetwerk Maestro. Op termijn zullen alle Maestro- en V PAY-kaarten vervangen worden door de kaarten Debit Mastercard en Visa Debit. Vanaf 1 juli 2023 worden er geen nieuwe Maestro-kaarten meer uitgegeven.[3]
- elektronische portemonnee: betalingen worden verrekend met een reeds van de betaalrekening afgeschreven som geld (voormalige Chipknip in Nederland en Proton in België)

Veel betaalkaarten combineren deze functies: de meeste debetkaarten hadden een elektronische portemonnee en fungeren soms ook als creditcard. Betaalkaarten hebben het creditcardformaat van ca. 5,4 cm bij 8,6 cm (volgens ISO 7810). De logo's van het interbancair netwerk op passen en betaalautomaten helpen consumenten beoordelen of geld opnemen en betalen kan (bijvoorbeeld in het buitenland). Voor de autorisatie en verwerking van de betalingen zijn de kaarten doorgaans voorzien van:
- een aan de betaalrekening van de houder gekoppeld rekeningnummer of creditcardnummer,
- de naam van de kaarthouder,
- een chip, magneetstrip, handtekening van de houder en/of NFC-tag voor draadloos betalen,[4]
- echtheidskenmerken zoals een hologram, het logo van de bank die de kaart uitgeeft en/of andere kenmerken.

## Betalen
Hoe de betaling wordt uitgevoerd, hangt af van het type kaart.

### Creditcard
De uitgever van een creditcard verstrekt een lening aan de houder van onbepaalde hoogte, maar wel met een vastgesteld maximum. Wanneer de gebruiker een betaling verricht met de kaart, wordt het geleende bedrag verhoogd met het bedrag van de transactie. Hoe en wanneer de lening wordt terugbetaald, is afhankelijk van de overeenkomst tussen uitgever en gebruiker.
Bij een betaling toont de houder zijn creditcard aan de verkoper of dienstverlener. Deze maakt een slip, een bewijs van de transactie waarop de hoogte van het bedrag en de gegevens van betaler en begunstigde worden ingevuld. Door dit bewijs te ondertekenen wordt de transactie een feit. Doordat dit systeem fraudegevoelig is, worden nieuwere creditcards gekoppeld aan een cijfercode die de gebruiker moet intoetsen.
De creditcard wordt veel gebruikt voor aankopen via internet. Daarbij worden het 16-cijferige creditcardnummer, een 3-cijferige controlegetal (CVC), de vervaldatum en de naam van de houder gebruikt ter authenticatie van de transactie. Doordat al deze gegevens worden verzonden, is deze wijze van betalen uiterst fraudegevoelig.

### Debetkaart
Een debetkaart, ook wel debit card of prepaid creditcard genoemd, is een kaart met een daaraan gekoppeld tegoed.
Voorbeelden zijn de in Nederland gebruikelijke betaalpassen Maestro en V-pay. Het eraan gekoppelde tegoed is dat op de bijbehorende betaalrekening. Anno 2024 is er een overgang gaande naar Debit Mastercard en Visa Debit. Deze zijn ook geschikt voor online betalingen en sluiten beter aan bij het internationale systeem van credit cards en debetkaarten met nummers van 16 cijfers. Vanaf 1 januari 2025 zijn winkeliers en webshops die deze debetkaarten accepteren verplicht ook de Mastercard en Visa credit cards te accepteren, en omgekeerd (Honor All Cards Rule).
Bij de betaling wordt de chip of de magneetstrip op de kaart van de gebruiker gelezen door een betaalautomaat. De gebruiker toetst een cijfercode in waarmee de transactie wordt gevalideerd. Vervolgens wordt het transactiebedrag zichtbaar in een beeldscherm. Door op een toets te drukken geeft de gebruiker toestemming het bedrag van zijn rekening af te schrijven (debet) en bij te schrijven op de rekening van de begunstigde. De betaalautomaat stuurt alle gegevens over de betaling via een dataverbinding naar een tussenpersoon die de transactie verwerkt. In Nederland worden vrijwel alle betalingen verwerkt via equensWorldline. Dit bedrijf of 'tussenpersoon' stuurt de autorisatieaanvraag naar de bank van de kaarthouder. De bank verifieert de gegevens en het banksaldo van de gebruiker. Wanneer het saldo door de betaling niet onder een door de bank vastgesteld minimum komt en als de cijfercode klopt, wordt de transactie definitief. Dit alles kost enkele seconden tijd.
Soms is de kaart of bon slechts de drager van een code, en is de code voldoende voor de betaling. Bij online kopen van een code is een fysieke drager zelfs niet nodig, de code kan na betaling direct op het scherm worden getoond of per e-mail of sms worden verzonden.
Een debetkaart of -code die alleen voor bepaalde goederen of diensten gebruikt kan worden wordt ook wel een cadeaukaart of -code genoemd, hoewel deze ook voor eigen gebruik kan zijn. Het is bijvoorbeeld een normale manier om een Google Play-tegoed aan te vullen, omdat dat niet met een overschrijving kan, en ook niet bij elke bank met iDEAL.

### Contactloos en mobiel betalen
Contactloos betalen is een manier om bij een daarvoor geschikte betaalautomaat van de begunstigde betalingen uit te voeren, met bijvoorbeeld een bankpas of smartphone, waarbij de communicatie tussen pas of smartphone en betaalautomaat zonder fysiek contact verloopt.
Mobiel betalen is een vorm van contactloos betalen met een bestaande debit- of creditcard via een mobiel apparaat, zoals een smartphone of smartwatch. Na de introductie van Apple Pay en Google Pay heeft mobiel betalen een grote vlucht genomen. In 2020 was ruim 12% van alle fysieke betalingen in Nederland mobiel.
Mobiel betalen maakt gebruik van de NFC-chip van het mobiele apparaat en werkt daardoor grotendeels hetzelfde als een 'normale' contactloze betaling. Meestal is de bestaande bank-app in staat om een virtuele betaalkaart op het apparaat aan te maken.

### Elektronische portemonnee
Vooraf wordt de chip opgeladen in een speciale geldautomaat. De gebruiker kiest een bedrag dat van zijn bankrekening wordt afgeschreven. Dit bedrag wordt bijgeschreven in het geheugen van de chip. Bij het opladen moet een cijfercode worden opgegeven die dient als handtekening.
Bij de betaling wordt de chipkaart in een betaalautomaat ingevoerd. De verkoper of automaat geeft aan welk bedrag moet worden afgerekend; dit verschijnt in een beeldscherm. De gebruiker drukt op een toets om de betaling goed te keuren. Op dat moment wordt het bedrag in mindering gebracht op het tegoed in de chip, en wordt het tegoed op de betaalautomaat verhoogd met het bedrag.

## Veiligheid
De risico's bij het gebruik van betaalkaarten worden gedeeld door de gebruiker en de uitgever. De mate waarin de partijen verantwoordelijk worden gesteld voor (financiële) schade bij misbruik door derden, is afhankelijk van de verwijtbaarheid en de onderling gemaakte afspraken. Een gebruiker die aantoonbaar slordig omgegaan is met zijn betaalkaart (en/of bijbehorende pincode) moet de schade in de regel volledig dragen. Bij vermissing van een betaalkaart moet de gebruiker of houder dit direct melden bij de uitgever. Deze is dan in staat betalingen met die kaart te blokkeren, waardoor misbruik kan worden voorkomen.

### Fraude
Desondanks komt bankkaartfraude op grote schaal voor. Vaak worden betaalkaarten gerold, nadat de dief de cijfercode heeft bemachtigd door mee te kijken bij het intoetsen. Maar veel geavanceerdere methodes komen ook voor.
Zo hebben criminele bendes begin jaren 2010 geldautomaten uitgerust met kleine toevoegingen die de gegevens van de magneetstrip uitlezen bij het insteken van de kaart: het skimmen. Een niet in het zicht geïnstalleerde camera registreert de cijfercode. Door de gegevens van de magneetstrip te kopiëren op blanco kaarten kan met de bijbehorende cijfercode geld uit automaten worden gehaald. De magneetstrip op betaalkaarten wordt meer en meer vervangen door uitsluitend een chip. Hierdoor is deze fraude afgenomen.
Verder komt het voor dat criminelen berichten sturen via mail, WhatsApp of sms waarin wordt verzocht de bankpas op te sturen. Hierbij doen ze zich voor als medewerkers van bijvoorbeeld een bank. Ze schrijven dan bijvoorbeeld dat de pas verlopen of beschadigd is en dat men een nieuwe pas krijgt als men de oude pas opstuurt naar het in de mail vermelde adres en vragen dan om ter verificatie van de pas de pincode in te voeren via een link in het bericht. Deze link lijkt dan op een link naar de echte site van de bank maar stuurt de gebruiker in werkelijkheid naar een nagemaakte site die sterk hierop lijkt. Op deze manier krijgen ze dan de pas in handen met de bijbehorende pincode en kunnen ze de rekening plunderen.

## Andere betaalkaarten
Veel instellingen en bedrijven hebben een eigen betaalkaartsysteem, meestal in de vorm van een elektronische portemonnee, waarmee leden of werknemers kunnen betalen, bijvoorbeeld voor aankopen uit drank- en snackautomaten en kantines. Ook bibliotheken gebruiken dit systeem. Leden van de bibliotheek kunnen dan saldo storten op hun lidmaatschapskaart. Vaak wordt zo'n kaart ook gebruikt voor het starten van computers, printers en kopieermachines en voor het reguleren van toegang tot een gebouw, afdeling of parkeervoorziening. In die gevallen wordt gesproken van een facility card.
Daarnaast geven bedrijven die zelf geen financiële dienstverlener zijn, soms ook creditcards en debetkaarten uit, in het algemeen in samenwerking met een bank, de private label kaarten. Andersom voorzien sommige banken hun kaarten van speciale functionaliteit, zoals vereenvoudigd betalen voor sportwedstrijden, waarbij beeldmerken van externe partners kunnen worden toegevoegd. De OV-chipkaart kan eveneens als betaalkaart, van het type elektronische portemonnee, worden aangemerkt.

## Voormalig gebruik in combinatie met cheques
Voor de invoering van de geld- en betaalautomaat en de pincode was in Nederland een betaalpas of giropas nodig om te tonen bij gebruik van betaalcheque of girobetaalkaart.

title: Betaalkaart

wikitext:
[[Bestand:Credit-cards.jpg|thumb|Creditcards]]
Een '''betaalpas''', '''betaalkaart''', '''bankkaart''' of '''pinpas'''<ref>[https://taaladvies.net/taal/advies/vraag/1270/bankkaart_bankpas_pinpas/ Taaladvies - Bankkaart / bankpas / pinpas ]</ref> is een kaart van [[Kunststof (hoofdbetekenis)|kunststof]] waarmee betalingen kunnen worden verricht bij een [[betaalautomaat]]. Vaak kan ook geld worden opgenomen bij een [[geldautomaat]]. Afhankelijk van de wijze waarop de betalingen worden afgehandeld, is sprake van een:
* '''[[creditcard]]''' ''(''ook ''kredietkaart'' in België<ref>{{Citeer web |url=https://taaladvies.net/kredietkaart-of-creditcard/ |titel=Kredietkaart / creditcard - Taaladvies.net |bezochtdatum=2023-10-27 |werk=taaladvies.net}}</ref>'')'': betalingen worden op een later moment (en eventueel in termijnen) verrekend met bijvoorbeeld [[Mastercard]], [[VISA Inc.|VISA]] of [[American Express]].
* '''debetkaart''' (''pinpas'', ''betaalpas'' of ''bankpas'' in Nederland, ''bankkaart'' in België): bedragen worden afgeschreven van de betaalrekening bij het doen van de betaling of een geldopname. In Nederland meestal [[Maestro (betaalkaart)|Maestro]] of [[V PAY]], in België [[Bancontact]] en Maestro. Op 20 oktober 2021 kondigde Mastercard aan te zullen stoppen met het betaalnetwerk Maestro. Op termijn zullen alle Maestro- en V PAY-kaarten vervangen worden door de kaarten [[Debit Mastercard]] en [[Visa Debit]]. Vanaf 1 juli 2023 worden er geen nieuwe Maestro-kaarten meer uitgegeven.<ref>{{Citeer web|url=https://nos.nl/l/2402450|titel=Is dat 'n pinpas of creditcard? Betaalpasjes worden vanaf 2023 vervangen|bezochtdatum=2021-10-22|werk=nos.nl|taal=nl}}</ref>
* '''elektronische portemonnee''': betalingen worden verrekend met een reeds van de [[betaalrekening]] afgeschreven som geld (voormalige [[Chipknip]] in Nederland en [[Proton (chipkaart)|Proton]] in België)

Veel betaalkaarten combineren deze functies: de meeste debetkaarten hadden een elektronische portemonnee en fungeren soms ook als creditcard. Betaalkaarten hebben het [[creditcardformaat]] van ca. 5,4 cm bij 8,6 cm (volgens [[ISO 7810]]). De logo's van het [[interbancair netwerk]] op passen en betaalautomaten helpen consumenten beoordelen of geld opnemen en betalen kan (bijvoorbeeld in het buitenland). Voor de autorisatie en verwerking van de betalingen zijn de kaarten doorgaans voorzien van:
*een aan de betaalrekening van de houder gekoppeld [[rekeningnummer]] of creditcardnummer,
*de naam van de kaarthouder,
*een [[chipkaart|chip]], [[magneetstrip]], [[handtekening]] van de houder en/of [[NFC-tag]] voor draadloos betalen,<ref>[http://tweakers.net/nieuws/85262/ing-en-abn-amro-gaan-bankpas-uitrusten-met-nfc-chip-update-2.html ING en ABN Amro gaan bankpas uitrusten met nfc-chip - update 2]</ref>
*[[echtheidskenmerk]]en zoals een [[hologram]], het [[beeldmerk|logo]] van de [[bank (financiële instelling)|bank]] die de kaart uitgeeft en/of andere kenmerken.

==Betalen==
[[Bestand:Betaalpas en logo contactloos betalen - 8966256167.jpg|thumb|Automaat voor onder meer [[contactloos betalen]]. Bij het getoonde type automaat moet de pas (anders dan getoond) plat tegen (of vlak bij) de zijkant worden gehouden.]]
Hoe de betaling wordt uitgevoerd, hangt af van het type kaart.

===Creditcard===
{{Zie hoofdartikel|Creditcard}}
De uitgever van een creditcard verstrekt een [[lening]] aan de houder van onbepaalde hoogte, maar wel met een vastgesteld maximum. Wanneer de gebruiker een betaling verricht met de kaart, wordt het geleende bedrag verhoogd met het bedrag van de transactie. Hoe en wanneer de lening wordt terugbetaald, is afhankelijk van de overeenkomst tussen uitgever en gebruiker.

Bij een betaling toont de houder zijn creditcard aan de verkoper of dienstverlener. Deze maakt een ''slip'', een bewijs van de transactie waarop de hoogte van het bedrag en de gegevens van betaler en begunstigde worden ingevuld. Door dit bewijs te ondertekenen wordt de transactie een feit. Doordat dit systeem fraudegevoelig is, worden nieuwere creditcards gekoppeld aan een cijfercode die de gebruiker moet intoetsen.

De creditcard wordt veel gebruikt voor aankopen via [[internet]]. Daarbij worden het 16-cijferige creditcardnummer, een 3-cijferige controlegetal ([[Card Verification Code|CVC]]), de vervaldatum en de naam van de houder gebruikt ter authenticatie van de transactie. Doordat al deze gegevens worden verzonden, is deze wijze van betalen uiterst [[fraude]]gevoelig.

===Debetkaart===
Een debetkaart, ook wel ''debit card'' of ''prepaid creditcard'' genoemd, is een kaart met een daaraan gekoppeld tegoed.

Voorbeelden zijn de in Nederland gebruikelijke betaalpassen [[Maestro (betaalkaart)|Maestro]] en [[V-pay]]. Het eraan gekoppelde tegoed is dat op de bijbehorende [[betaalrekening]]. Anno 2024 is er een overgang gaande naar [[Debit Mastercard]] en [[Visa Debit]]. Deze zijn ook geschikt voor online betalingen en sluiten beter aan bij het internationale systeem van credit cards en debetkaarten met nummers van 16 cijfers. Vanaf 1 januari 2025 zijn winkeliers en webshops die deze debetkaarten accepteren verplicht ook de Mastercard en Visa credit cards te accepteren, en omgekeerd (''Honor All Cards Rule'').<ref>https://www.bank.nl/creditcard/debit-card</ref><ref>{{Citeer web |url=https://www.ingwb.com/en/service/corporate-cards/debit-mastercard-and-visa-debit-card-to-be-rolled-out-in-the-netherlands |titel=Gearchiveerde kopie |bezochtdatum=2024-04-30 |archiefdatum=2024-04-30 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20240430122034/https://www.ingwb.com/en/service/corporate-cards/debit-mastercard-and-visa-debit-card-to-be-rolled-out-in-the-netherlands |dodeurl=ja }}</ref>

Bij de betaling wordt de chip of de magneetstrip op de kaart van de gebruiker gelezen door een betaalautomaat. De gebruiker toetst een cijfercode in waarmee de transactie wordt gevalideerd. Vervolgens wordt het transactiebedrag zichtbaar in een beeldscherm. Door op een toets te drukken geeft de gebruiker toestemming het bedrag van zijn rekening af te schrijven ([[debet]]) en bij te schrijven op de rekening van de begunstigde. De betaalautomaat stuurt alle gegevens over de betaling via een dataverbinding naar een [[Binnenlands betalingsverkeer (Nederland)|tussenpersoon]] die de transactie verwerkt. In Nederland worden vrijwel alle betalingen verwerkt via [[equensWorldline]]. Dit bedrijf of 'tussenpersoon' stuurt de autorisatieaanvraag naar de bank van de kaarthouder. De bank verifieert de gegevens en het banksaldo van de gebruiker. Wanneer het [[saldo]] door de betaling niet onder een door de bank vastgesteld minimum komt en als de cijfercode klopt, wordt de transactie definitief. Dit alles kost enkele seconden tijd.

Soms is de kaart of bon slechts de drager van een code, en is de code voldoende voor de betaling. Bij online kopen van een code is een fysieke drager zelfs niet nodig, de code kan na betaling direct op het scherm worden getoond of per e-mail of sms worden verzonden.

Een debetkaart of -code die alleen voor bepaalde goederen of diensten gebruikt kan worden wordt ook wel een [[Cadeaubon|cadeaukaart of -code]] genoemd, hoewel deze ook voor eigen gebruik kan zijn. Het is bijvoorbeeld een normale manier om een [[Google Play-tegoed]] aan te vullen, omdat dat niet met een [[overschrijving]] kan, en ook niet bij elke bank met [[iDEAL]].

=== Contactloos en mobiel betalen ===
[[Contactloos betalen]] is een manier om bij een daarvoor geschikte [[betaalautomaat]] van de begunstigde [[Betaling|betalingen]] uit te voeren, met bijvoorbeeld een bankpas of [[smartphone]], waarbij de communicatie tussen pas of smartphone en betaalautomaat zonder fysiek contact verloopt.

[[Mobiel betalen]] is een vorm van contactloos betalen met een bestaande debit- of creditcard via een mobiel apparaat, zoals een smartphone of [[smartwatch]]. Na de introductie van [[Apple Pay]] en [[Google Pay]] heeft mobiel betalen een grote vlucht genomen. In 2020 was ruim 12% van alle fysieke betalingen in Nederland mobiel.<ref>{{Citeer web|url=https://factsheet.betaalvereniging.nl/|titel=Factsheet Betalingsverkeer 2020 {{!}} Betaalvereniging Nederland|bezochtdatum=2021-10-22|werk=factsheet.betaalvereniging.nl}}</ref>

Mobiel betalen maakt gebruik van de NFC-chip van het mobiele apparaat en werkt daardoor grotendeels hetzelfde als een 'normale' contactloze betaling. Meestal is de bestaande bank-app in staat om een virtuele betaalkaart op het apparaat aan te maken.

===Elektronische portemonnee===
[[Bestand:Chipknip.jpg|thumb|Chipknip oplaadpunt]]
[[Bestand:Geldautomaat.jpg|thumb|[[Geldautomaat]]]]
Vooraf wordt de chip opgeladen in een speciale [[geldautomaat]]. De gebruiker kiest een bedrag dat van zijn bankrekening wordt afgeschreven. Dit bedrag wordt bijgeschreven in het geheugen van de chip. Bij het opladen moet een cijfercode worden opgegeven die dient als handtekening.

Bij de betaling wordt de chipkaart in een betaalautomaat ingevoerd. De verkoper of automaat geeft aan welk bedrag moet worden afgerekend; dit verschijnt in een beeldscherm. De gebruiker drukt op een toets om de betaling goed te keuren. Op dat moment wordt het bedrag in mindering gebracht op het tegoed in de chip, en wordt het tegoed op de betaalautomaat verhoogd met het bedrag.

==Veiligheid==
[[Bestand:Triodos chipkaart.jpg|thumb|Een chip kan de veiligheid van betaalkaarten verhogen.]]
De risico's bij het gebruik van betaalkaarten worden gedeeld door de gebruiker en de uitgever. De mate waarin de partijen verantwoordelijk worden gesteld voor (financiële) schade bij misbruik door derden, is afhankelijk van de verwijtbaarheid en de onderling gemaakte afspraken. Een gebruiker die aantoonbaar slordig omgegaan is met zijn betaalkaart (en/of bijbehorende [[pincode]]) moet de schade in de regel volledig dragen. Bij vermissing van een betaalkaart moet de gebruiker of houder dit direct melden bij de uitgever. Deze is dan in staat betalingen met die kaart te blokkeren, waardoor misbruik kan worden voorkomen.

===Fraude===
Desondanks komt ''bankkaartfraude'' op grote schaal voor. Vaak worden betaalkaarten ''[[Zakkenrollerij|gerold]]'', nadat de dief de cijfercode heeft bemachtigd door mee te kijken bij het intoetsen. Maar veel geavanceerdere methodes komen ook voor.

Zo hebben criminele bendes begin jaren 2010 geldautomaten uitgerust met kleine toevoegingen die de gegevens van de magneetstrip uitlezen bij het insteken van de kaart: het [[skimmen]]. Een niet in het zicht geïnstalleerde camera registreert de cijfercode. Door de gegevens van de magneetstrip te kopiëren op blanco kaarten kan met de bijbehorende cijfercode geld uit automaten worden gehaald. De magneetstrip op betaalkaarten wordt meer en meer vervangen door uitsluitend een [[Chipkaart|chip]]. Hierdoor is deze fraude afgenomen.

Verder komt het voor dat criminelen berichten sturen via mail, [[WhatsApp]] of [[sms]] waarin wordt verzocht de bankpas op te sturen. Hierbij doen ze zich voor als medewerkers van bijvoorbeeld een bank. Ze schrijven dan bijvoorbeeld dat de pas verlopen of beschadigd is en dat men een nieuwe pas krijgt als men de oude pas opstuurt naar het in de mail vermelde adres en vragen dan om ter verificatie van de pas de pincode in te voeren via een link in het bericht. Deze link lijkt dan op een link naar de echte site van de bank maar stuurt de gebruiker in werkelijkheid naar een nagemaakte site die sterk hierop lijkt. Op deze manier krijgen ze dan de pas in handen met de bijbehorende pincode en kunnen ze de rekening plunderen.

==Andere betaalkaarten==
Veel instellingen en bedrijven hebben een eigen betaalkaartsysteem, meestal in de vorm van een elektronische portemonnee, waarmee leden of werknemers kunnen betalen, bijvoorbeeld voor aankopen uit drank- en snackautomaten en kantines. Ook bibliotheken gebruiken dit systeem. Leden van de bibliotheek kunnen dan saldo storten op hun lidmaatschapskaart. Vaak wordt zo'n kaart ook gebruikt voor het starten van computers, printers en kopieermachines en voor het reguleren van toegang tot een gebouw, afdeling of parkeervoorziening. In die gevallen wordt gesproken van een ''facility card''.
Daarnaast geven bedrijven die zelf geen financiële dienstverlener zijn, soms ook creditcards en debetkaarten uit, in het algemeen in samenwerking met een bank, de ''private label kaarten''. Andersom voorzien sommige banken hun kaarten van speciale functionaliteit, zoals vereenvoudigd betalen voor sportwedstrijden, waarbij beeldmerken van externe partners kunnen worden toegevoegd. De [[OV-chipkaart]] kan eveneens als betaalkaart, van het type elektronische portemonnee, worden aangemerkt.

==Voormalig gebruik in combinatie met cheques==
[[Bestand:Giropas 1971 - Flickr - FaceMePLS.jpg|thumb|Giropas uit 1971]]
Voor de invoering van de geld- en betaalautomaat en de [[pincode]] was in Nederland een betaalpas of giropas nodig om te tonen bij gebruik van [[betaalcheque]] of [[girobetaalkaart]].

==Zie ook==
* [[Elektronisch geld]]

{{Appendix}}

[[Categorie:Betalingssysteem]]
[[Categorie:Vervoerbewijs in Nederland]]


text:
# Herpeperas amaniensis
Herpeperas amaniensis is een vlinder uit de familie van de spinneruilen (Erebidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1956 door Pinhey.

wikiname: nlwiki

title: Herpeperas amaniensis

in_language: nl

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Herpeperas amaniensis''
| afbeelding =
| familie = [[Spinneruilen|Erebidae]] (Spinneruilen)
| onderfamilie = [[Calpinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Herpeperas]]''
| w-naam = ''Herpeperas amaniensis''
| auteur = Pinhey
| datum = 1956
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Herpeperas amaniensis''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Spinneruilen|spinneruilen (Erebidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1956 door Pinhey.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|11}}

[[Categorie:Spinneruilen]]

title: Herpeperas amaniensis

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Erebidae (Spinneruilen)

Onderfamilie: Calpinae

Geslacht: Herpeperas

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Stenamma foveolocephalum
Stenamma foveolocephalum is een mierensoort uit de onderfamilie van de Myrmicinae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1930 door Smith, M.R..

title: Stenamma foveolocephalum

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Stenamma foveolocephalum''
| afbeelding = Stenamma foveolocephalum casent0104515 profile 1.jpg
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Mieren|Formicidae]] (Mieren)
| onderfamilie = [[Myrmicinae]]
| tribus = [[Stenammini]]
| geslacht = ''[[Stenamma]]''
| w-naam = ''Stenamma foveolocephalum''
| auteur = Smith, M.R.
| datum = 1930
| haakjes  =
| commons =
| species =
}}

'''''Stenamma foveolocephalum''''' is een [[Mieren|mierensoort]] uit de onderfamilie van de [[Myrmicinae]].<ref>[http://www.antwiki.org/wiki/Stenamma_foveolocephalum Vermelding van de soort op Antwiki (Geraadpleegd april 2013)]</ref><ref>[http://www.antweb.org/description.do?genus=Stenamma&name=foveolocephalum&rank=species Vermelding van de soort op Antweb (Geraadpleegd april 2013)]</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1930 door Smith, M.R..

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|13}}

[[Categorie:Stenamma]]

title: Stenamma foveolocephalum

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Formicidae (Mieren)

Onderfamilie: Myrmicinae

Geslachtengroep: Stenammini

Geslacht: Stenamma

title: Soort


text:
# Sheriff van Nottingham
De Sheriff van Nottingham kan in het Nederlands omschreven worden als schout, baljuw of drost van Nottingham, een historische functie die werd bekleed om de wet en orde te handhaven in en rond de stad Nottingham. De sheriff was ook bevoegd om criminelen te berechten. In de middeleeuwen werd hij door de vorst benoemd, later door de burgemeester maar tegenwoordig is het de politie die zijn taken uitvoert en bestaat de positie van sheriff alleen nog maar ceremonieel en om toerisme te trekken vanwege de legende van volksheld Robin Hood.

## Achtergrond
Er zijn geen geschriften bekend wanneer de eerste sheriffs actief waren. Vanaf de Angelsaksische periode zou er een gebruik zijn geweest om landelijk wetsdienaren aan te stellen. Na de Normandische verovering van Engeland (1066) werden er volgens geschriften in Yorkshire en Berkshire sheriffs benoemd. Hun zaken spelen zich niet alleen af in hun district maar ook vaak daarbuiten.
Vanaf 1449 wordt voor het eerst vermeld dat de stad Nottingham een sheriff kreeg. Vanaf 1450 tot 1835 werd de functie steeds bekleed door twee mannen.
De titel Sheriff van Nottingham wordt nog steeds gehandhaafd door de gemeente Nottingham, het is tegenwoordig een ceremoniële titel, bedoeld om het toerisme te promoten.

## Robin Hood
De sheriff uit de Robin Hood-verhalen is uit op het bestrijden van vrijbuiters, dieven en gelukszoekers en wil zijn handelsroutes vrijhouden waardoor hij ze de bossen van Sherwood injaagt. Dan krijgt hij te maken met een geduchte tegenstander, de vrijbuiter Robin Hood. In andere verhalen is de sheriff vaker de rechterhand van de koning, en handelt hij uit diens naam. Ook is de hij in de legenden een belangrijke concurrent in de driehoeksverhouding rond Lady Marion en wordt hij gezien als de grootste schurk.
Er worden drie namen verbonden met de figuur van de sheriff van Nottingham, William de Wendenal, Rogier de Laci en William de Brewer.

## De sheriff in media
- In de film The Adventures of Robin Hood uit 1938, met in de hoofdrol Errol Flynn, wordt de sheriff gespeeld door Melville Cooper. In deze versie is hij juist min of meer de rechterhand van Guy of Gisburne (meestal is dat andersom), en is hij tevens de organisator achter de boogschutterswedstrijd waarbij Robin Hood opgepakt wordt.
- In Robin and Marian uit 1976 wordt de sheriff neergezet door Robert Shaw, dit keer op een sympathieke manier.
- De Amerikaanse Disney stem van de sheriff was Pat Buttram in de originele eerste film waarna Bill Farmer voor the House of Mouse de stem ging doen. De Nederlandse stem van de Sheriff was voor de LP versie van Robin Hood Jool van de Marel en in de originele eerste film was dit Jérôme Reehuis.

title: Sheriff van Nottingham

wikitext:
{{Infobox personage
| kleur          =
| naam           = Sheriff van Nottingham
| serie          = [[Robin Hood]]-sage
| afbeelding     = Sheriff of Nottingham.PNG
| onderschrift   = De Sheriff van Nottingham, afgebeeld door Louis Rhead in ''Bold Robin Hood and His Outlaw Band: Their Famous Exploits in Sherwood Forest'' uit [[1912]]
| cover-op-enwp  =
| eerste         =
| laatste        =
| duur           =
| reden          =
| bedenker       =
| vertolker      = [[Melville Cooper]], [[Robert Shaw (Brits acteur)|Robert Shaw]], Alan Wheatley, [[Peter Sellers]], Valentine Dyall, [[Paul Darrow]], Nickolas Grace, [[Alan Rickman]], [[Roger Rees]], [[Tony Robinson]], [[Keith Allen]], [[Matthew Macfadyen]], [[Wil Traval]], [[Ben Miller]], [[Ben Mendelsohn]]
| stem           = [[Pat Buttram]], [[Bill Farmer]], Masashi Ebara, A.J. Henderson
| aflevering     =
| volledige naam =
| bijnaam        =
| alias          = Robert de Rainault, George, Baron Alwyn, Mervyn, Vaisey,
| soort          =
| geslacht       = man
| leeftijd       =
| geboren        =
| geboorteland   =
| nationaliteit  = [[Engeland|Engels]]
| overleden      =
| doodsoorzaak   =
| beroep         = [[schout]], [[baljuw]] of [[Landdrost|drost]] van [[Nottingham]]
| titel          =
| religie        =
| kracht         =
| ouders         =
| broer          =
| zus            =
| huwelijken     =
| partnerschap   =
| relaties       =
| kinderen       =
| kleinkinderen  =
| grootouders    =
| familie        = [[Guy van Gisburne]] (neef, in sommige verhalen)
| afbeeldingbreedte = 150
}}
De '''Sheriff van Nottingham''' kan in het Nederlands omschreven worden als [[schout]], [[baljuw]] of [[Landdrost|drost]] van Nottingham, een historische functie die werd bekleed om de wet en orde te handhaven in en rond de stad [[Nottingham]]. De sheriff was ook bevoegd om criminelen te berechten. In de middeleeuwen werd hij door de vorst benoemd, later door de burgemeester maar tegenwoordig is het de politie die zijn taken uitvoert en bestaat de positie van sheriff alleen nog maar ceremonieel en om toerisme te trekken vanwege de legende van volksheld [[Robin Hood]].

==Achtergrond==
Er zijn geen geschriften bekend wanneer de eerste sheriffs actief waren. Vanaf de Angelsaksische periode zou er een gebruik zijn geweest om landelijk wetsdienaren aan te stellen. Na de [[Normandische verovering van Engeland]] (1066) werden er volgens geschriften in Yorkshire en Berkshire sheriffs benoemd. Hun zaken spelen zich niet alleen af in hun district maar ook vaak daarbuiten.

Vanaf [[1449]] wordt voor het eerst vermeld dat de stad Nottingham een sheriff kreeg. Vanaf 1450 tot 1835 werd de functie steeds bekleed door twee mannen.

De titel Sheriff van Nottingham wordt nog steeds gehandhaafd door de gemeente Nottingham, het is tegenwoordig een ceremoniële titel, bedoeld om het toerisme te promoten.<ref>[https://web.archive.org/web/20140424225319/http://www.nottinghamcity.gov.uk/article/23942/The-Sheriff-of-Nottingham The Sheriff of Nottingham], Nottingham City Council</ref>

==Robin Hood==
De sheriff uit de Robin Hood-verhalen is uit op het bestrijden van vrijbuiters, dieven en gelukszoekers en wil zijn handelsroutes vrijhouden waardoor hij ze de bossen van Sherwood injaagt. Dan krijgt hij te maken met een geduchte tegenstander, de [[kaapvaart|vrijbuiter]] Robin Hood. In andere verhalen is de sheriff vaker de rechterhand van de koning, en handelt hij uit diens naam. Ook is de hij in de legenden een belangrijke concurrent in de driehoeksverhouding rond Lady Marion en wordt hij gezien als de grootste schurk.

Er worden drie namen verbonden met de figuur van de sheriff van Nottingham, [[William de Wendenal]], [[Rogier de Laci]] en [[William de Brewer]].

==De sheriff in media==
* In de film [[The Adventures of Robin Hood (film)|The Adventures of Robin Hood]] uit 1938, met in de hoofdrol [[Errol Flynn]], wordt de sheriff gespeeld door [[Melville Cooper]]. In deze versie is hij juist min of meer de rechterhand van [[Guy of Gisburne]] (meestal is dat andersom), en is hij tevens de organisator achter de boogschutterswedstrijd waarbij Robin Hood opgepakt wordt.
* In [[Robin and Marian]] uit 1976 wordt de sheriff neergezet door [[Robert Shaw (Brits acteur)|Robert Shaw]], dit keer op een sympathieke manier.
* De Amerikaanse Disney stem van de sheriff was [[Pat Buttram]] in de originele eerste film waarna [[Bill Farmer]] voor the House of Mouse de stem ging doen. De Nederlandse stem van de Sheriff was voor de LP versie van Robin Hood [[Jool van de Marel]] en in de originele eerste film was dit [[Jérôme Reehuis]].

{{Navigatie Robin Hood}}

==Externe links==
{{references}}

[[Categorie:Personage uit Robin Hood]]

title: Personage uit Robin Hood-sage

Personage uit Robin Hood-sage: De Sheriff van Nottingham, afgebeeld door Louis Rhead in Bold Robin Hood and His Outlaw Band: Their Famous Exploits in Sherwood Forest uit 1912

Gespeeld door: Melville Cooper, Robert Shaw, Alan Wheatley, Peter Sellers, Valentine Dyall, Paul Darrow, Nickolas Grace, Alan Rickman, Roger Rees, Tony Robinson, Keith Allen, Matthew Macfadyen, Wil Traval, Ben Miller, Ben Mendelsohn

Stemacteur(s): Pat Buttram, Bill Farmer, Masashi Ebara, A.J. Henderson

title: Persoonsinformatie

Geslacht: man

Nationaliteit: Engels

Beroep: schout, baljuw of drost van Nottingham

title: Relatiebanden

Familie: Guy van Gisburne (neef, in sommige verhalen)

Portaal: Media


text:
# Zelodia bicoloristigma
Zelodia bicoloristigma is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de schildwespen (Braconidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door van Achterberg & Long in 2010.

title: Zelodia bicoloristigma

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Zelodia bicoloristigma''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie= [[Schildwespen|Braconidae]] (Schildwespen)
| geslacht = ''[[Zelodia]]''
| w-naam = ''Zelodia bicoloristigma''
| auteur = van Achterberg & Long
| datum = 2010
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Zelodia bicoloristigma''''' is een [[insecten|insect]] dat behoort tot de orde [[vliesvleugeligen]] (Hymenoptera) en de familie van de [[Schildwespen|schildwespen (Braconidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door van Achterberg & Long in 2010.

{{Beginnetje|biologie|2012|09|08}}

[[Categorie:Zelodia|bicoloristigma]]

title: Zelodia bicoloristigma

Familie: Braconidae (Schildwespen)

Geslacht: Zelodia

title: Soort


text:
# Jarron Vosburg
Jarron Vosburg (Albuquerque, 28 september 1989) is een Amerikaans acteur. Hij begon zijn carrière in 2001, waar hij in The Penny Game speelde. Hierna volgde nog een rol in de film The Work and the Glory en een paar gastrollen gehad in iCarly, Cory in the House en Zoey 101. Recentelijk heeft hij de film All Ages Night afgerond. Jarron is ook te zien in het nummer Fly on the Wall van Miley Cyrus. Hij heeft drumles.

## Filmografie

### Film
- All Ages Night (2008)
- The Work and the Glory (2004)
- The Penny Game (2001)
- Sense (1998)

### Televisieseries
- iCarly (2008)
- Zoey 101 (2007)
- Cory in the House (2007)
- Ned's SurvivalGids (2007)

title: Jarron Vosburg

wikitext:
{{Infobox acteur
| naam              = Jarron Vosburg
| afbeelding        =
| onderschrift      =
| volledige naam    = Jarron Edward Vosburg
| andere namen      =
| geboren           = [[28 september]] [[1989]]
| overleden         =
| land              = {{US}}
| jaren-actief      = 1998-heden
| beroep            = acteur
| website           = https://web.archive.org/web/20090503075123/http://www.jarronvosburg.com/
| imdb              = 1336125
}}
'''Jarron Vosburg''' ([[Albuquerque (stad)|Albuquerque]], [[28 september]] [[1989]]) is een [[Verenigde Staten|Amerikaans]] [[acteur]]. Hij begon zijn carrière in [[2001]], waar hij in [[The Penny Game]] speelde. Hierna volgde nog een rol in de film [[The Work and the Glory]] en een paar gastrollen gehad in ''[[ICarly (televisieserie uit 2007)|iCarly]]'', [[Cory in the House]] en [[Zoey 101]]. Recentelijk heeft hij de film [[All Ages Night]] afgerond. Jarron is ook te zien in het nummer [[Fly on the Wall]] van [[Miley Cyrus]]. Hij heeft [[drummen|drumles]].

==Filmografie==
===Film===
* ''[[All Ages Night]]'' (2008)
* ''[[The Work and the Glory]]'' (2004)
* ''[[The Penny Game]]'' (2001)
* ''[[Sense (film)|Sense]]'' (1998)

===Televisieseries===
* ''[[ICarly (televisieserie uit 2007)|iCarly]]'' (2008)
* ''[[Zoey 101]]'' (2007)
* ''[[Cory in the House]]'' (2007)
* ''[[Ned's SurvivalGids: Hoe houd ik de middelbare school vol?|Ned's SurvivalGids]]'' (2007)

==Externe links==
* [https://web.archive.org/web/20090503075123/http://www.jarronvosburg.com/ Officiële website]
* {{Link IMDb naam|id=1336125}}
* {{en}} [http://www.tv.com/jarron-vosburg/person/354132/summary.html Jarron Vosburg] op [[TV.com]]

{{DEFAULTSORT:Vosburg, Jarron}}
[[Categorie:Jeugdacteur]]
[[Categorie:Amerikaans acteur]]

title: Algemene informatie

Volledige naam: Jarron Edward Vosburg

Geboren: 28 september 1989

Land: Verenigde Staten

title: Werk

Beroep: acteur


text:
# Vosoesjka
De Vosoesjka (Oekraïens: Восушка, Russisch: Высушка, Vysoesjka) is een rivier in de oblast Ternopil, West-Oekraïne. Het is een zijrivier van de Strypa, die 34 km zuidwaarts stroomt door deze oblast en heeft een stroomgebied van 187 km². De rivier is over het algemeen slechts enkele meters breed en de vallei is V-vormig,zo’n 200-300 m breed. De rivier ontspringt ten noordwesten van het dorp Jatskivtsi. Hij stroomt door het Podilski-hoogland naar het zuidoosten en het zuiden en mondt uit in de Strypa ten noorden van het dorp Denisiv.

title: Vosoesjka

wikitext:
{{Infobox rivier
| naam= Vosoesjka
| afbeelding = Ozerna Vosushka.JPG
| lengte = 34
| hoogte =
| debiet =
| oppervlakte = 187 km²
| oorsprong = [[Oblast Ternopil]]
| uitmonding= de [[Strypa]]
| mon_lat_deg = 49
| mon_lat_min = 28
| mon_lat_sec = 58
| mon_lat_dir = N
| mon_lon_deg = 25
| mon_lon_min = 20
| mon_lon_sec = 02
| mon_lon_dir = E
| stroomtdoor= [[Oekraïne]]
| afbeelding2=
| onderschrift2 =
}}
De '''Vosoesjka''' ([[Oekraïens]]: Восушка, Russisch: Высушка, ''Vysoesjka'') is een rivier in de [[oblast Ternopil]], West-Oekraïne. Het is een zijrivier van de [[Strypa]], die 34 km zuidwaarts stroomt door deze oblast en heeft een stroomgebied van 187 km². De rivier is over het algemeen slechts enkele meters breed en de vallei is V-vormig,zo’n 200-300 m breed. De rivier ontspringt ten noordwesten van het dorp Jatskivtsi. Hij stroomt door het Podilski-hoogland naar het zuidoosten en het zuiden en mondt uit in de Strypa ten noorden van het dorp Denisiv.

{{Commonscat}}

[[Categorie:Rivier in Oekraïne]]
[[Categorie:Stroomgebied van de Dnjestr]]

title: Vosoesjka

Lengte: 34 km

Stroomgebied: 187 km² km²

Bron: Oblast Ternopil

Monding: de Strypa · 49° 29′ NB, 25° 20′ OL

Stroomt door: Oekraïne

Portaal: Geografie


text:
# Lijst van voetbalinterlands Libië - Oeganda
Deze lijst van voetbalinterlands is een overzicht van alle officiële voetbalwedstrijden tussen de nationale teams van Libië en Oeganda. De landen speelden tot op heden vijf keer tegen elkaar. De eerste ontmoeting was een vriendschappelijke wedstrijd op 26 januari 2000 in Kampala. Het laatste duel, eveneens een vriendschappelijke wedstrijd, werd gespeeld in Benghazi op 21 september 2022.

## Wedstrijden
| № | Plaats   | Datum             | Competitie        | Wedstrijd       | Uitslag |
| - | -------- | ----------------- | ----------------- | --------------- | ------- |
| 1 | Kampala  | 26 januari 2000   | Vriendschappelijk | Oeganda − Libië | 3 − 2   |
| 2 | Tripoli  | 16 augustus 2006  | Vriendschappelijk | Libië − Oeganda | 3 − 2   |
| 3 | Kampala  | 26 maart 2008     | Vriendschappelijk | Oeganda − Libië | 1 − 1   |
| 4 | Tripoli  | 1 juni 2013       | Vriendschappelijk | Libië − Oeganda | 3 − 0   |
| 5 | Benghazi | 21 september 2022 | Vriendschappelijk | Libië − Oeganda | 0 − 0   |

## Samenvatting
| Competitie        | Totaal gespeeld | Winst Libië | Gelijk | Winst Oeganda | Doelsaldo Libië – Oeganda |
| ----------------- | --------------- | ----------- | ------ | ------------- | ------------------------- |
| Vriendschappelijk | 5               | 2           | 2      | 1             | 9 − 6                     |
| Totaal            | 5               | 2           | 2      | 1             | 9 − 6                     |

LFF · A-internationals · Bondscoaches · Libisch vrouwenelftal · Olympisch elftal
1960 – 1969 ·
1970 – 1979 ·
1980 – 1989 ·
1990 – 1999 ·
2000 – 2009 ·
2010 – 2019 ·
2020 − 2029
1964 ·
1965 ·
1966 ·
1967 ·
1968 ·
1969 ·
1970 ·
1971 ·
1972 ·
1973 ·
1974 ·
1975 ·
1976 ·
1977 ·
1978 ·
1979 ·
1980 ·
1981 ·
1982 ·
1983 ·
1984 ·
1985 ·
1986 ·
1987 ·
1988 ·
1989 ·
1990 ·
1991 ·
1992 ·
1993 ·
1994 ·
1995 ·
1996 ·
1997 ·
1998 ·
1999 ·
2000 ·
2001 ·
2002 ·
2003 ·
2004 ·
2005 ·
2006 ·
2007 ·
2008 ·
2009 ·
2010 ·
2011 ·
2012 ·
2013 ·
2014 ·
2015 ·
2016 ·
2017 ·
2018 ·
2019 ·
2020 ·
2021 ·
2022 ·
2023
Algerije ·
Angola ·
Argentinië ·
Bahrein ·
Benin ·
Botswana ·
Burkina Faso ·
Canada ·
Centraal-Afrikaanse Republiek ·
Comoren ·
Congo-Brazzaville ·
Congo-Kinshasa ·
Egypte ·
Equatoriaal-Guinea ·
Ethiopië ·
Gabon ·
Gambia ·
Ghana ·
Griekenland ·
Guinee ·
Indonesië ·
Irak ·
Iran ·
Ivoorkust ·
Jemen ·
Jordanië ·
Kaapverdië ·
Kameroen ·
Kazachstan ·
Kenia ·
Koeweit ·
Lesotho ·
Libanon ·
Liberia ·
Malawi ·
Maleisië ·
Mali ·
Malta ·
Marokko ·
Mauritanië ·
Mauritius ·
Mozambique ·
Myanmar ·
Namibië ·
Niger ·
Nigeria ·
Oeganda ·
Oekraïne ·
Oman ·
Palestina ·
Polen ·
Qatar ·
Rwanda ·
Sao Tomé en Principe ·
Saoedi-Arabië ·
Senegal ·
Seychellen ·
Soedan ·
Swaziland ·
Syrië ·
Tanzania ·
Thailand ·
Togo ·
Tsjaad ·
Tunesië ·
Turkije ·
Uruguay ·
Verenigde Arabische Emiraten ·
Wit-Rusland ·
Zambia ·
Zimbabwe ·
Zuid-Afrika ·
Zuid-Korea
FUFA ·
A-internationals ·
Oegandees vrouwenelftal
Algerije ·
Angola ·
Bahrein ·
Benin ·
Botswana ·
Burkina Faso ·
Burundi ·
Centraal-Afrikaanse Republiek ·
Comoren ·
Congo-Brazzaville ·
Congo-Kinshasa ·
Djibouti ·
Ecuador ·
Egypte ·
Eritrea ·
Ethiopië ·
Gabon ·
Gambia ·
Ghana ·
Guinee ·
Guinee-Bissau ·
IJsland ·
Irak ·
Iran ·
Ivoorkust ·
Jemen ·
Kaapverdië ·
Kameroen ·
Kenia ·
Koeweit ·
Lesotho ·
Libanon ·
Liberia ·
Libië ·
Madagaskar ·
Malawi ·
Mali ·
Marokko ·
Mauritanië ·
Mauritius ·
Moldavië ·
Mozambique ·
Namibië ·
Niger ·
Nigeria ·
Oezbekistan ·
Rwanda ·
Saoedi-Arabië ·
Sao Tomé en Principe ·
Senegal ·
Seychellen ·
Slowakije ·
Soedan ·
Somalië ·
Tadzjikistan ·
Tanzania ·
Togo ·
Tsjaad ·
Tunesië ·
Turkmenistan ·
Zambia ·
Zimbabwe ·
Zuid-Afrika ·
Zuid-Soedan

wikitext:
Deze '''lijst van voetbalinterlands''' is een overzicht van alle officiële [[voetbal]]wedstrijden tussen de nationale teams van '''[[Libisch voetbalelftal (mannen)|Libië]]''' en '''[[Oegandees voetbalelftal (mannen)|Oeganda]]'''. De landen speelden tot op heden<ref>Bijgewerkt op 23 september 2022.</ref> vijf keer tegen elkaar. De eerste ontmoeting was een vriendschappelijke wedstrijd op 26 januari 2000 in [[Kampala]]. Het laatste duel, eveneens een vriendschappelijke wedstrijd, werd gespeeld in [[Benghazi (stad)|Benghazi]] op 21 september 2022.

== Wedstrijden ==
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size: 90%; width: 100%; max-width: 68em;"
!№
!Plaats
!Datum
!Competitie
!Wedstrijd
!Uitslag
|-
|'''[[#Eerste ontmoeting|1]]'''|| [[Kampala]] || 26 januari 2000 || Vriendschappelijk || {{UGAf}} − {{LBA-1977f-r}} || 3 − 2
|-
|'''[[#Tweede ontmoeting|2]]''' || [[Tripoli (Libië)|Tripoli]] || 16 augustus 2006 || Vriendschappelijk || {{LBA-1977f}} − {{UGAf-r}} || 3 − 2
|-
|'''[[#Derde ontmoeting|3]]''' || Kampala || 26 maart 2008 || Vriendschappelijk || {{UGAf}} − {{LBA-1977f-r}} || 1 − 1
|-
|'''[[#Vierde ontmoeting|4]]''' || Tripoli || 1 juni 2013 || Vriendschappelijk || {{LBAf}} − {{UGAf-r}} || 3 − 0
|-
|'''[[#Vijfde ontmoeting|5]]''' || [[Benghazi (stad)|Benghazi]] || 21 september 2022 || Vriendschappelijk || {{LBAf}} − {{UGAf-r}} || 0 − 0
|}

== Samenvatting ==
{{Tabelkop samenvatting voetbalinterlands | team1=LBAf | team2=UGAf}}
{{Tabelrij samenvatting voetbalinterlands | winst1=2 | gelijk=2 | winst2=1 | doelsaldo=9 − 6 | comp=Vriendschappelijk}}
{{Tabelsom samenvatting voetbalinterlands | winst1=2 | gelijk=2 | winst2=1 | doelsaldo=9 − 6}}

{{Navigatie voetbalelftal Libië}}
{{Navigatie voetbalelftal Oeganda}}

{{Appendix|2=
{{References}}
*[https://www.worldfootball.net/teams/libyen-team/uganda-team/11/ Worldfootball]
*[https://www.eloratings.net/Uganda World Football Elo Ratings]
}}

[[Categorie:Lijsten van voetbalinterlands Libië|Oeganda]]
[[Categorie:Lijsten van voetbalinterlands Oeganda|Libië]]


text:
# Brechmoidion exicisifrons
Brechmoidion exicisifrons is een keversoort uit de familie boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1960 door Martins.

title: Brechmoidion exicisifrons

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Brechmoidion exicisifrons''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Boktorren|Cerambycidae]] (Boktorren)
| geslacht = ''[[Brechmoidion]]''
| w-naam = ''Brechmoidion exicisifrons''
| auteur = [[Ubirajara Ribeiro Martins|Martins]]
| datum = 1960
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Brechmoidion exicisifrons''''' is een [[kevers|keversoort]] uit de familie [[boktorren]] (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1960 door Martins.<ref>{{Brontabel|2010-Hallan}}</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|09}}

[[Categorie:Boktorren]]

title: Brechmoidion exicisifrons

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Cerambycidae (Boktorren)

Geslacht: Brechmoidion

title: Soort


text:
# Tetragonoderus insularius
Tetragonoderus insularius is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1931 door Andrewes.

title: Tetragonoderus insularius

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Tetragonoderus insularius''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Loopkevers|Carabidae]] (Loopkevers)
| onderfamilie = [[Lebiinae]]
| geslacht = ''[[Tetragonoderus]]''
| w-naam = ''Tetragonoderus insularius''
| auteur = [[Herbert Edward Andrewes|Andrewes]]
| datum = 1931
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Tetragonoderus insularius''''' is een [[kevers|kever]]soort uit de familie van de [[Loopkevers|loopkevers (Carabidae)]].<ref>Anichtchenko A. et al., (editors): [https://carabidae.org/search?rank=0&text=Tetragonoderus+insularius Carabidae of the World] (bezocht: 20 tot 28 maart 2013)</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1931 door Andrewes.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|28}}

[[Categorie:Tetragonoderus|insularius]]

title: Tetragonoderus insularius

Familie: Carabidae (Loopkevers)

Onderfamilie: Lebiinae

Geslacht: Tetragonoderus

title: Soort


text:
# Araneus fulvellus
Araneus fulvellus is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de wielwebspinnen (Araneidae).
Het dier behoort tot het geslacht Araneus. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1942 door Carl Friedrich Roewer.

title: Araneus fulvellus

wikitext:
{{Taxobox spin
| naam              = ''Araneus fulvellus''
| titelweergave     = cursief
| afbeelding        =
| afbeeldingtekst   =
| familie           = [[Wielwebspinnen|Araneidae]] (Wielwebspinnen)
| geslacht          = ''[[Araneus]]''
| auteur            = [[Carl Friedrich Roewer]]
| datum             = 1942
| haakjes           = ja
}}
'''''Araneus fulvellus''''' is een [[spinnen (dieren)|spinnen]][[soort]] in de taxonomische indeling van de [[Wielwebspinnen|wielwebspinnen (Araneidae)]].<ref>{{aut|Platnick, Norman I.}} (2010): [http://research.amnh.org/entomology/spiders/catalog/ The world spider catalog], version 10.5. ''American Museum of Natural History''. [https://web.archive.org/web/20090312050907/http://research.amnh.org:80/entomology/spiders/catalog/ Gearchiveerd] op 12 maart 2009.</ref>

Het dier behoort tot het geslacht ''[[Araneus]]''. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1942 door [[Carl Friedrich Roewer]].

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|10|21}}

[[Categorie:Araneus|fulvellus]]

title: Araneus fulvellus

Klasse: Arachnida (Spinachtigen)

Orde: Araneae (Spinnen)

Familie: Araneidae (Wielwebspinnen)

Geslacht: Araneus

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Homonoea albopunctata
Homonoea albopunctata is een keversoort uit de familie van de boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1961 door Breuning.

title: Homonoea albopunctata

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Homonoea albopunctata''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Boktorren|Cerambycidae]] (Boktorren)
| onderfamilie = [[Lamiinae]]
| geslacht = ''[[Homonoea]]''
| w-naam = ''Homonoea albopunctata''
| auteur = [[Stephan von Breuning|Breuning]]
| datum = 1961
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Homonoea albopunctata''''' is een [[kevers]]oort uit de familie van de [[Boktorren|boktorren (Cerambycidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1961 door Breuning.<ref>{{Brontabel|9999-Cerambycidae}} (bezocht 30 januari 2014)</ref>

{{Appendix}}
{{Beginnetje|biologie|2014|02|17}}

[[Categorie:Homonoea|albopunctata]]

title: Homonoea albopunctata

Onderfamilie: Lamiinae

Geslacht: Homonoea

title: Soort


text:
# Eulaema boliviensis
Eulaema boliviensis is een vliesvleugelig insect uit de familie bijen en hommels (Apidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1898 door Friese.

title: Eulaema boliviensis

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Eulaema boliviensis''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Bijen en hommels|Apidae]] (Bijen en hommels)
| onderfamilie = [[Apinae]]
| tribus = [[Euglossini]]
| geslacht = ''[[Eulaema]]''
| w-naam = ''Eulaema boliviensis''
| auteur = Friese
| datum = 1898
| haakjes = ja
| species =
| commons =
}}
'''''Eulaema boliviensis''''' is een [[vliesvleugeligen|vliesvleugelig]] [[insecten|insect]] uit de familie [[bijen en hommels]] (Apidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1898 door Friese.<ref>{{Brontabel|2008-ITIS}}</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|16}}

[[Categorie:Eulaema|boliviensis]]

title: Eulaema boliviensis

Familie: Apidae (Bijen en hommels)

Onderfamilie: Apinae

Geslachtengroep: Euglossini

Geslacht: Eulaema

title: Soort


text:
# Joerij Tsjeban
Joerij Tsjeban (Odessa 5 juli 1986) is een Oekraïens kanovaarder.
Tsjeban nam viermaal deel aan de Olympische Zomerspelen en won in 2008 de bronzen medaille in de C-1 over 500 meter. Vier jaar later was de 500 meter vervangen door de 200 meter. Tsjeban won in dit nieuwe onderdeel de gouden medaille tijdens de spelen van Londen. Tsjeban prolongeerde tijdens de Olympische Zomerspelen 2016 zijn gouden medaille. Na afloop van deze spelen beëindigde Tsjeban zijn carrière.
Tsjeban werd zowel in 2007 als in 2014 wereldkampioen in de C-1 over 200 meter.

## Belangrijkste resultaten

### Olympische Zomerspelen
| Editie | Plaats         | Resultaten                 |
| ------ | -------------- | -------------------------- |
| 2004   | Athene         | 15e C-1 500m DQ C-1 1.000m |
| 2008   | Peking         | C-1 500m 15e C-1 1.000m    |
| 2012   | Londen         | C-1 200m                   |
| 2016   | Rio de Janeiro | C-1 200m                   |

### Wereldkampioenschappen vlakwater
| Jaar | Plaats    | Resultaten                              |
| ---- | --------- | --------------------------------------- |
| 2005 | Zagreb    | 9e C-2 1.000 m 7e C-4 200m              |
| 2006 | Szeged    | C-1 500 m · 7e C-4 200m                 |
| 2007 | Duisburg  | C-1 200 m · 7e C-1 500m · 8e C-1 1.000m |
| 2009 | Dartmouth | 11e C-1 200 m 13e C-1 500m              |
| 2010 | Poznań    | C-1 200 m · C-1 4x200m                  |
| 2011 | Szeged    | 4e C-1 200 m 7e C-1 4x200m              |
| 2014 | Moskou    | C-1 200 m · C-1 4x200m                  |
| 2015 | Milaan    | 9e C-1 200 m                            |

2012: Joerij Tsjeban ·
2016: Joerij Tsjeban

title: Joerij Tsjeban

wikitext:
{{Infobox sporter
| afbeelding        = Yuriy cheban.jpg
| onderschrift      =
| naam              =
| bijnaam           =
| geboortedatum     = [[5 juli]] [[1986]]
| geboorteplaats    = [[Odessa (stad)|Odessa]]
| overlijdensdatum  =
| overlijdensplaats =
| nationaliteit     = {{UA}}
| lengte            = 1,85 m
| gewicht           =
| discipline        = kanovaren
| onderdeel         = C-1
| trainer           =
| club              =
| 1etitel           =
| OS                = 2004, 2008, 2012, 2016
| PS                =
| extra             =
| debuut            =
| carrière-einde    = 2016
| prestaties        = Olympische Zomerspelen [[Bestand:Gold medal.svg|16px|Gouden medaille]] (2012, 2016)
Olympische Zomerspelen [[Bestand:Bronze medal.svg|16px|Bronzen medaille]] (2008)
}}

'''Joerij Tsjeban''' ([[Odessa (stad)|Odessa]] [[5 juli]] [[1986]]) is een [[Oekraïne|Oekraïens]] [[Kanovaren|kanovaarder]].

Tsjeban nam viermaal deel aan de [[Olympische Zomerspelen]] en won in [[Kanovaren op de Olympische Zomerspelen 2008|2008]] de bronzen medaille in de C-1 over 500 meter. Vier jaar later was de 500 meter vervangen door de 200 meter. Tsjeban won in dit nieuwe onderdeel de gouden medaille tijdens de spelen van [[Londen]]. Tsjeban prolongeerde tijdens de [[Kanovaren op de Olympische Zomerspelen 2016|Olympische Zomerspelen 2016]] zijn gouden medaille. Na afloop van deze spelen beëindigde Tsjeban zijn carrière.

Tsjeban werd zowel in 2007 als in 2014 wereldkampioen in de C-1 over 200 meter.

== Belangrijkste resultaten ==
=== [[Kanovaren op de Olympische Zomerspelen|Olympische Zomerspelen]] ===
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! Editie !! Plaats !! Resultaten
|-
| [[Kanovaren op de Olympische Zomerspelen 2004|2004]] ||align=left| {{GR-VLAG}} [[Athene (stad)|Athene]]||align=left|15e C-1 500m
DQ C-1 1.000m
|-
| [[Kanovaren op de Olympische Zomerspelen 2008|2008]] ||align=left| {{CN-VLAG}} [[Peking]]||align=left|[[Bestand:Bronze medal.svg|16px|Bronzen medaille]] C-1 500m
15e C-1 1.000m
|-
| [[Kanovaren op de Olympische Zomerspelen 2012|2012]] ||align=left| {{GB-VLAG}} [[Londen]]||align=left|[[Bestand:Gold medal.svg|16px|Gouden medaille]] C-1 200m
|-
| [[Kanovaren op de Olympische Zomerspelen 2016|2016]] ||align=left| {{BR-VLAG}} [[Rio de Janeiro (stad)|Rio de Janeiro]]||align=left|[[Bestand:Gold medal.svg|16px|Gouden medaille]] C-1 200m
|}

===[[Wereldkampioenschappen kanosprint|Wereldkampioenschappen vlakwater]]===
{| class="wikitable"
! Jaar
! Plaats
! Resultaten
|-
|[[Wereldkampioenschappen kanosprint 2005|2005]]||{{HR-VLAG}} [[Zagreb]]||9e C-2 1.000 m
7e C-4 200m
|-
|[[Wereldkampioenschappen kanosprint 2006|2006]]||{{HU-VLAG}} [[Szeged]]||{{zilver}} C-1 500 m
7e C-4 200m
|-
|[[Wereldkampioenschappen kanosprint 2007|2007]]||{{DE-VLAG}} [[Duisburg]]||{{goud}} C-1 200 m
7e C-1 500m
8e C-1 1.000m
|-
|[[Wereldkampioenschappen kanosprint 2009|2009]]||{{CA-VLAG}} [[Dartmouth (Nova Scotia)|Dartmouth]]||11e C-1 200 m
13e C-1 500m
|-
|[[Wereldkampioenschappen kanosprint 2010|2010]]||{{PL-VLAG}} [[Poznań (stad)|Poznań]]||{{brons}} C-1 200 m
{{zilver}} C-1 4x200m
|-
|[[Wereldkampioenschappen kanosprint 2011|2011]]||{{HU-VLAG}} [[Szeged]]||4e C-1 200 m
7e C-1 4x200m
|-
|[[Wereldkampioenschappen kanosprint 2014|2014]]||{{RU-VLAG}} [[Moskou]]||{{goud}} C-1 200 m
{{zilver}} C-1 4x200m
|-
|[[Wereldkampioenschappen kanosprint 2015|2015]]||{{IT-VLAG}} [[Milaan (stad)|Milaan]]||9e C-1 200 m
|}

{{Appendix|2=
* {{Link SRO-profiel|id=ch/yuriy-cheban-1}}
* [https://www.canoeicf.com/athlete/yuriy-cheban {{en}} Profiel op www.canoeicf.com]
}}
{{Navigatie olympisch kampioen|inhoud=
{{Navigatie olympisch kampioen/kanovaren C1 200m mannen}}
}}

{{DEFAULTSORT:Tsjeban, Joerij}}

[[Categorie:Oekraïens olympisch kampioen]]
[[Categorie:Oekraïens kanovaarder]]

title: Persoonlijke informatie

Geboorteplaats: Odessa

Nationaliteit: Oekraïne

title: Sportieve informatie

Discipline: kanovaren

title: Belangrijkste prestaties

Belangrijkste prestaties: Olympische Zomerspelen (2012, 2016) · Olympische Zomerspelen (2008)

Portaal: Sport


text:
# Platindalmus calcaratus
Platindalmus calcaratus is een keversoort uit de familie zwamkevers (Endomychidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1920 gepubliceerd door Gilbert John Arrow.

title: Platindalmus calcaratus

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Platindalmus calcaratus''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Zwamkevers|Endomychidae]] (Zwamkevers)
| geslacht = ''[[Platindalmus]]''
| auteur = Arrow
| datum = 1920
| haakjes = ja
| origineel =
}}

'''''Platindalmus calcaratus''''' is een [[kevers|keversoort]] uit de familie [[zwamkevers]] (Endomychidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1920 gepubliceerd door [[Gilbert John Arrow]].<ref>{{Brontabel|2010-Hallan}}</ref>

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|09}}

[[Categorie:Zwamkevers]]

title: Platindalmus calcaratus

Familie: Endomychidae (Zwamkevers)

Geslacht: Platindalmus

title: Soort


text:
# Nomia rubroviridis
Nomia rubroviridis is een vliesvleugelig insect uit de familie Halictidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1905 door Cockerell.

title: Nomia rubroviridis

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Nomia rubroviridis''
| afbeelding = Nomia rubroviridis f.jpg
| afbeeldingtekst = Vrouwtje
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Halictidae]]
| onderfamilie = [[Nomiinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Nomia (insect)|Nomia]]''
| w-naam = ''Nomia rubroviridis''
| auteur = Cockerell
| datum = 1905
| haakjes =
| afbeeldingII = Nomia rubroviridis m.jpg
| afbeeldingIItekst = Mannetje
| species =
| commons = Category:Nomia rubroviridis
}}
'''''Nomia rubroviridis''''' is een [[vliesvleugeligen|vliesvleugelig]] [[insecten|insect]] uit de familie [[Halictidae]]. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1905 door Cockerell.<ref>{{Brontabel|2008-ITIS}}</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|17}}

[[Categorie:Nomia (insect)|rubroviridis]]

title: Nomia rubroviridis

Familie: Halictidae

Onderfamilie: Nomiinae

Geslacht: Nomia

title: Soort


text:
# Schaubühne am Lehniner Platz
De Schaubühne am Lehniner Platz, voorheen Schaubühne am Halleschen Ufer, meestal kortweg aangeduid als Schaubühne, is een schouwburg in de Duitse hoofdstad Berlijn en tevens de naam van een toonaangevend theatergezelschap, dat aan dit gebouw verbonden is. Het theater ligt aan de Kurfürstendamm in de wijk Berlin-Wilmersdorf. Het als bioscoop ontworpen gebouw van architect Erich Mendelsohn in de stijl van de nieuwe zakelijkheid dateert uit 1928 en is sinds 1979 een monument (Denkmalschutz). De Schaubühne am Lehniner Platz is een van de grotere podia voor toneel in Duitsland.

## Geschiedenis

### Schaubühne am Halleschen Ufer
In 1962 richtten de jonge theatermakers Jürgen Schitthelm, Waltraut Mau, Dieter Sturm en Klaus Weiffenbach een nieuw toneelgezelschap op in een multifunctionele ruimte in de arbeiderswijk Berlin-Kreuzberg. De groep functioneerde als Mitbestimmungstheater, waarin alle medewerkers mochten meebeslissen, en zette zich sterk af tegen de traditionele, hiërarchisch georganiseerde theaters. In 1970 voegde de theaterregisseur Peter Stein, die in deze periode huisarrest had vanwege de controversiële productie van Peter Weiss' Vietnam-Diskurses (waarbij hij geld inzamelde voor de Vietcong), zich bij de groep. Steins eerste voorstelling bij de Schaubühne, gemaakt als collectief, was Die Mutter van Bertolt Brecht. De Süddeutsche Zeitung schreef over deze voorstelling: „Zuviel Freiheit für das Theater?“ (Te veel vrijheid voor het theater?) en binnen de Berlijnse senaat gingen stemmen op om de subsidie te schrappen.
Binnen het gezelschap bleek de ver doorgevoerde democratisering op den duur onwerkbaar. In 1971 boekte de groep tijdens een tournee door diverse Europese landen een groot, onverwacht succes met Steins regie van Ibsens Peer Gynt, een voorstelling die in hetzelfde jaar de belangrijke prijs van de Duitse theatercritici (Deutscher Kritikerpreis) kreeg. Daarmee was de Schaubühne een gevestigde naam geworden. Van 1970 tot 1975 werkte Peter Stein regelmatig samen met de schrijver Botho Strauß, en daarnaast met de dramaturg Dieter Sturm, de componist Peter Fischer, de theatervormgever Karl Ernst Herrmann en de kostuumontwerpster Moidele Bickel.

### Verhuizing naar de Lehniner Platz
De Berlijnse architect Jürgen Sawade wist in 1975 het krap behuisde gezelschap van de Schaubühne am Halleschen Ufer te interesseren voor zijn plannen om het gebouw van de voormalige Kino Universum bij de Lehniner Platz aan de Kurfürstendamm in te richten als theater. Het markante gebouw van architect Erich Mendelsohn was bij de opening in 1928 de grootste bioscoop van Berlijn. Het gebouw was oorspronkelijk onderdeel van het 4 hectare grote WOGA-complex met een winkelgalerij en appartementengebouwen, van elkaar gescheiden door gazons en een tenniscourt. Het complex werd in de Tweede Wereldoorlog grotendeels verwoest en na de oorlog opnieuw opgebouwd. De bioscoop was vanaf 1969 in gebruik als danszaal en musicaltheater.
Van 1978 tot 1981 vond een grootscheepse verbouwing plaats, die ruim 81 miljoen mark kostte. Hierbij werd binnen het monumentale gebouw een flexibele indeling gerealiseerd, de scheiding tussen publiek en podium werd opgeheven en theatertechnische installaties kregen extra veel aandacht. In de herfst van 1981 vonden de eerste voorstellingen in het nieuwe theater plaats. Omdat het publiek en de critici uitgekeken raakten op de producties van Stein, trok deze zich vanaf 1985 geleidelijk terug, waarna een team jonge kunstenaars, bestaande uit Thomas Ostermeier, Jens Hillje en Sasha Waltz (2000-2005), geleidelijk de artistieke leiding overnamen.

## Het huidige gezelschap
Het aan de Schaubühne am Lehniner Platz verbonden vaste ensemble behoort tot de meest gerenommeerde toneelgezelschappen van Duitsland. Per seizoen staan een dertigtal toneelstukken op het programma, waarvan tien tot twaalf premières. In het seizoen 2013-'14 trok het gezelschap 192.752 bezoekers. Tot de bekendere acteurs in het gezelschap behoren/behoorden Monica Bleibtreu, Bruno Ganz, Nina Hoss, Susanne Lothar, Ulrich Mühe, Otto Sander, Katharina Schüttler, Mark Waschke en Angela Winkler. Naast Duitse regisseurs als Peter Stein, Thomas Ostermeier, Falk Richter, Michael Thalheimer, Andrea Breth, Klaus Michael Grüber, Tom Kühnel, Marius von Mayenburg en Patrick Wengenroth, werkt het gezelschap regelmatig samen met buitenlandse theatermakers, onder anderen Romeo Castellucci, Alvis Hermanis, Katie Mitchell, Rodrigo García, Sasha Waltz, Luc Bondy, Luk Perceval en Robert Wilson.
De Schaubühne reist met zijn producties over de hele wereld en is daarmee een van de meest internationaal georiënteerde Duitse theatergezelschappen. Sinds de oprichting volgden meer dan 350 buitenlandse tournees, onder andere naar New York, San Francisco, Ottawa, Mexico-Stad, Caracas, São Paulo, Buenos Aires, Sint-Petersburg, Tel Aviv, Bangkok, Singapore, Beijing, Seoel, Sydney en Melbourne. Het gezelschap is regelmatig te gast op de theaterfestivals van Salzburg en Avignon.
Ook in Nederland en België is de Schaubühne een begrip. In 2008 was de Schaubühne te zien tijdens het Holland Festival met een compilatie van Molière-stukken door Luk Perceval. De Nederlandse choreografe Anouk van Dijk werkte in 2009 en 2010 samen met Falk Richter aan twee projecten bij de Schaubühne. In 2009 was een door Thomas Ostermeier geregisseerde Hamlet van de Schaubühne te zien in de Stadsschouwburg Amsterdam. De artistiek leider van de Schaubühne was in 2011 en 2013 te gast bij Toneelgroep Amsterdam, waar hij Ibsens Spoken en Tsjechovs De meeuw regisseerde. In 2015 is de Schaubühne tweemaal te gast in de Amsterdamse schouwburg, eerst met The Forbidden Zone, dat later dat jaar ook in het Luikse Théâtre de Liège te zien zal zijn, en daarna met Atmen, een nieuw stuk van Duncan Macmillan, beide producties geregisseerd door Katie Mitchell.

## Beschrijving gebouw
De Schaubühne am Lehniner Platz is gebouwd op een rechthoekige plattegrond met aan een zijde een halfronde uitstulping. Het gebouw van beton, baksteen, glas en staal bestaat uit drie bouwvolumes: twee op lekaar geplaatste U-vormige volumes en een hoogopgaande, in de lengterichting geplaatste, smalle rechthoek. Op de begane grond van de halfronde uitbouw bevindt zich aan de ene zijde de theateringang en aan de andere zijde het theatercafé.
De grote zaal meet 67,5 m bij 21 m en kan door middel van twee verplaatsbare panelen worden onderverdeeld in drie zalen, die alle drie tegelijkertijd kunnen worden gebruikt. In een aangrenzend gebouw is een vierde toneelruimte, de Studio, ondergebracht.
- Overzicht gebouw
- Geveldetail
- Achterzijde
- Schaubühne Studio

title: Schaubühne am Lehniner Platz

wikitext:
{{Infobox theater
| naam                 = Schaubühne am Lehniner Platz
| oorspronkelijke_naam =
| afbeelding           = Berlin Schaubühne nachts.jpg
| onderschrift         = De Schaubühne bij avond
| opgericht            = [[1962]]
| locatie              = [[Berlijn]]-[[Berlin-Wilmersdorf|Wilmersdorf]], [[Kurfürstendamm]]
| oppervlakte          =
| type                 =
| thema                =
| monumentstatus       =
| monumentnummer       =
| architect            = [[Erich Mendelsohn]]
| gebouwd              = [[1928]]
| directeur            = [[Thomas Ostermeier]]
| toneelmeester        =
| medewerkers          =
| zalen                = 2 (4)
| lid van              =
| openbaar vervoer     =
| website              = http://www.schaubuehne.de
}}
De '''Schaubühne am Lehniner Platz''', voorheen ''Schaubühne am Halleschen Ufer'', meestal kortweg aangeduid als ''Schaubühne'', is een [[schouwburg]] in de [[Duitsland|Duitse]] hoofdstad [[Berlijn]] en tevens de naam van een toonaangevend [[theatergezelschap]], dat aan dit gebouw verbonden is. Het theater ligt aan de [[Kurfürstendamm]] in de wijk [[Berlin-Wilmersdorf]]. Het als [[bioscoop]] ontworpen gebouw van architect [[Erich Mendelsohn]] in de stijl van de [[nieuwe zakelijkheid]] dateert uit 1928 en is sinds 1979 een monument (''Denkmalschutz''). De Schaubühne am Lehniner Platz is een van de grotere podia voor [[Toneel (spel)|toneel]] in Duitsland.

== Geschiedenis ==
[[Bestand:Berlin Theater am Halleschen Ufer 2002.jpg|thumb|De Schaubühne, thans Theater am Halleschen Ufer]]

=== Schaubühne am Halleschen Ufer ===
In 1962 richtten de jonge theatermakers Jürgen Schitthelm, Waltraut Mau, Dieter Sturm en Klaus Weiffenbach een nieuw toneelgezelschap op in een multifunctionele ruimte in de arbeiderswijk [[Berlin-Kreuzberg]]. De groep functioneerde als ''Mitbestimmungstheater'', waarin alle medewerkers mochten meebeslissen, en zette zich sterk af tegen de traditionele, hiërarchisch georganiseerde theaters. In 1970 voegde de theaterregisseur [[Peter Stein (regisseur)|Peter Stein]], die in deze periode huisarrest had vanwege de controversiële productie van [[Peter Weiss]]' ''Vietnam-Diskurses'' (waarbij hij geld inzamelde voor de [[Vietcong]]), zich bij de groep. Steins eerste voorstelling bij de Schaubühne, gemaakt als [[Collectief (samenwerkingsverband)|collectief]], was ''Die Mutter'' van [[Bertolt Brecht]]. De ''[[Süddeutsche Zeitung]]'' schreef over deze voorstelling: „Zuviel Freiheit für das Theater?“ (Te veel vrijheid voor het theater?) en binnen de [[Senaat (Berlijn)|Berlijnse senaat]] gingen stemmen op om de subsidie te schrappen.

Binnen het gezelschap bleek de ver doorgevoerde democratisering op den duur onwerkbaar. In 1971 boekte de groep tijdens een tournee door diverse Europese landen een groot, onverwacht succes met Steins regie van [[Henrik Ibsen|Ibsens]] ''[[Peer Gynt]]'', een voorstelling die in hetzelfde jaar de belangrijke prijs van de Duitse theatercritici (''Deutscher Kritikerpreis'')<ref>Zie ''[[w:de:Deutscher Kritikerpreis|Deutscher Kritikerpreis]]'' op Duitse Wikipedia.</ref> kreeg. Daarmee was de Schaubühne een gevestigde naam geworden. Van 1970 tot 1975 werkte Peter Stein regelmatig samen met de schrijver [[Botho Strauß]], en daarnaast met de [[dramaturg]] Dieter Sturm, de [[componist]] Peter Fischer, de [[theatervormgever]] Karl Ernst Herrmann en de [[kostuum]]ontwerpster Moidele Bickel.

[[Bestand:Ausführungsplan 1927.jpg|thumb|Het WOGA-complex uit 1927 met rechtsonder de bioscoop Universum]]

=== Verhuizing naar de Lehniner Platz ===
De Berlijnse architect Jürgen Sawade wist in 1975 het krap behuisde gezelschap van de Schaubühne am Halleschen Ufer te interesseren voor zijn plannen om het gebouw van de voormalige ''Kino Universum'' bij de Lehniner Platz aan de [[Kurfürstendamm]] in te richten als theater. Het markante gebouw van architect [[Erich Mendelsohn]] was bij de opening in 1928 de grootste [[bioscoop]] van Berlijn. Het gebouw was oorspronkelijk onderdeel van het 4 hectare grote WOGA-complex met een winkelgalerij en appartementengebouwen, van elkaar gescheiden door gazons en een tenniscourt. Het complex werd in de [[Tweede Wereldoorlog]] grotendeels verwoest en na de oorlog opnieuw opgebouwd. De bioscoop was vanaf 1969 in gebruik als danszaal en musicaltheater.

Van 1978 tot 1981 vond een grootscheepse verbouwing plaats, die ruim 81 miljoen [[Duitse mark|mark]] kostte. Hierbij werd binnen het monumentale gebouw een flexibele indeling gerealiseerd, de scheiding tussen publiek en podium werd opgeheven en theatertechnische installaties kregen extra veel aandacht. In de herfst van 1981 vonden de eerste voorstellingen in het nieuwe theater plaats. Omdat het publiek en de critici uitgekeken raakten op de producties van Stein, trok deze zich vanaf 1985 geleidelijk terug, waarna een team jonge kunstenaars, bestaande uit [[Thomas Ostermeier]], Jens Hillje en [[Sasha Waltz]] (2000-2005), geleidelijk de artistieke leiding overnamen.

== Het huidige gezelschap ==
[[Bestand:'An Enemy of the People' by Schaubuehne Berlin at the 2012 Melbourne Festival.png|thumb|De Schaubühne in Melbourne in 2012]]
Het aan de Schaubühne am Lehniner Platz verbonden vaste ensemble behoort tot de meest gerenommeerde toneelgezelschappen van Duitsland. Per seizoen staan een dertigtal toneelstukken op het programma, waarvan tien tot twaalf [[première]]s. In het seizoen 2013-'14 trok het gezelschap 192.752 bezoekers.<ref>[https://web.archive.org/web/20150108103028/http://www.schaubuehne.de/en/seiten/fakten-zahlen.html 'Figures 2013/14'] op ''schaubuehne.de''.</ref> Tot de bekendere acteurs in het gezelschap behoren/behoorden [[Monica Bleibtreu]], [[Bruno Ganz]], [[Nina Hoss]], [[Susanne Lothar]], [[Ulrich Mühe]], [[Otto Sander]], [[Katharina Schüttler]], [[Mark Waschke]] en [[Angela Winkler]]. Naast Duitse regisseurs als Peter Stein, Thomas Ostermeier, Falk Richter, Michael Thalheimer, Andrea Breth, Klaus Michael Grüber, Tom Kühnel, Marius von Mayenburg en Patrick Wengenroth, werkt het gezelschap regelmatig samen met buitenlandse theatermakers, onder anderen [[Romeo Castellucci]], [[Alvis Hermanis]], [[Katie Mitchell]], [[Rodrigo García (regisseur)|Rodrigo García]], Sasha Waltz, [[Luc Bondy]], [[Luk Perceval]] en [[Robert Wilson (regisseur)|Robert Wilson]].

De Schaubühne reist met zijn producties over de hele wereld en is daarmee een van de meest internationaal georiënteerde Duitse theatergezelschappen. Sinds de oprichting volgden meer dan 350 buitenlandse tournees, onder andere naar [[New York (stad)|New York]], [[San Francisco]], [[Ottawa (stad)|Ottawa]], [[Mexico-Stad]], [[Caracas]], [[São Paulo (stad)|São Paulo]], [[Buenos Aires (stad)|Buenos Aires]], [[Sint-Petersburg]], [[Tel Aviv]], [[Bangkok]], [[Singapore]], [[Beijing]], [[Seoel]], [[Sydney]] en [[Melbourne]]. Het gezelschap is regelmatig te gast op de [[Salzburger Festspiele|theaterfestivals van Salzburg]] en [[Festival van Avignon|Avignon]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150216183218/http://www.schaubuehne.de/en/seiten/international.html 'Schaubühne On Tour'] op ''schaubuehne.de''.</ref>

Ook in Nederland en België is de Schaubühne een begrip. In 2008 was de Schaubühne te zien tijdens het [[Holland Festival]] met een compilatie van [[Molière (schrijver)|Molière]]-stukken door [[Luk Perceval]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150924031217/http://www.hollandfestival.nl/nl/programma/2008/moli%C3%A8re-de-misantroop%2C-don-juan%2C-tartuffe%2C-de-vrek/ 'MOLIÈRE - De Misantroop, Don Juan, Tartuffe, De Vrek'] op ''hollandfestival.nl''.</ref> De Nederlandse choreografe [[Anouk van Dijk]] werkte in 2009 en 2010 samen met Falk Richter aan twee projecten bij de Schaubühne. In 2009 was een door Thomas Ostermeier geregisseerde ''[[Hamlet]]'' van de Schaubühne te zien in de [[Stadsschouwburg Amsterdam]].<ref>[http://www.goethe.de/ins/nl/nl/ams/acv.cfm?fuseaction=events.detail&event_id=5324728 'Hamlet'] op ''goethe.de''.</ref> De artistiek leider van de Schaubühne was in 2011 en 2013 te gast bij [[Toneelgroep Amsterdam]], waar hij [[Henrik Ibsen|Ibsens]] ''Spoken'' en [[Anton Tsjechov|Tsjechovs]] ''[[De meeuw (Tsjechov)|De meeuw]]'' regisseerde.<ref>Zie [http://www.tga.nl/voorstellingen/spoken 'spoken'] en [http://www.tga.nl/voorstellingen/de-meeuw 'de meeuw'] op ''tga.nl''.</ref> In 2015 is de Schaubühne tweemaal te gast in de Amsterdamse schouwburg, eerst met ''The Forbidden Zone'', dat later dat jaar ook in het [[Luik (stad)|Luikse]] [[Théâtre de Liège]] te zien zal zijn, en daarna met ''Atmen'', een nieuw stuk van Duncan Macmillan, beide producties geregisseerd door [[Katie Mitchell]].

== Beschrijving gebouw ==
De Schaubühne am Lehniner Platz is gebouwd op een rechthoekige plattegrond met aan een zijde een halfronde uitstulping. Het gebouw van beton, baksteen, glas en staal bestaat uit drie bouwvolumes: twee op lekaar geplaatste U-vormige volumes en een hoogopgaande, in de lengterichting geplaatste, smalle rechthoek. Op de begane grond van de halfronde uitbouw bevindt zich aan de ene zijde de theateringang en aan de andere zijde het theatercafé.

De grote zaal meet 67,5 m bij 21 m en kan door middel van twee verplaatsbare panelen worden onderverdeeld in drie zalen, die alle drie tegelijkertijd kunnen worden gebruikt. In een aangrenzend gebouw is een vierde toneelruimte, de Studio, ondergebracht.<ref>[https://web.archive.org/web/20150108103028/http://www.schaubuehne.de/en/seiten/fakten-zahlen.html 'Venues'] op ''schaubuehne.de''.</ref>
<gallery widths="150" heights="150">
Bestand:Schaubuehne am Lehniner Platz 2009 IMGP1721.JPG|Overzicht gebouw
Bestand:Schaubühne Berlin 1.jpg|Geveldetail
Bestand:Berlin Schaubühne hinten.jpg|Achterzijde
Bestand:Berlin Schaubühne Studio.jpg|Schaubühne Studio
</gallery>

== Externe link ==
* [https://www.youtube.com/user/schaubuehne Filmpjes van Schaubühne producties] op ''youtube.com''

{{Appendix|2=
* [http://www.thalia-theater.de/de/haus/geschichte/ Geschiedenis theater] op website ''thalia-theater.de''
{{References}}
}}
{{Commonscat|Schaubühne am Lehniner Platz}}
{{Coor title dms|52|29|55|N|13|18|8|E|scale:3125_type:landmark_region:DE}}

[[Categorie:Duits toneelgezelschap]]
[[Categorie:Theaterzaal in Duitsland]]
[[Categorie:Cultuur in Berlijn]]
[[Categorie:Bouwwerk in Berlijn]]
[[Categorie:Charlottenburg-Wilmersdorf]]

title: Schaubühne am Lehniner Platz

Locatie: Berlijn-Wilmersdorf, Kurfürstendamm

title: Personen

Directie: Thomas Ostermeier

title: Gebouw

Architect: Erich Mendelsohn

title: Overig


text:
# Pantoclis nigristilus
Pantoclis nigristilus is een vliesvleugelig insect uit de familie van de Diapriidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1909 door Kieffer.

title: Pantoclis nigristilus

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Pantoclis nigristilus''
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| onderorde =
| familie = [[Diapriidae]]
| geslacht = ''[[Pantoclis]]''
| w-naam = ''Pantoclis nigristilus''
| auteur = Kieffer
| datum = 1909
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Pantoclis nigristilus''''' is een [[Vliesvleugeligen|vliesvleugelig insect]] uit de familie van de [[Diapriidae]].<ref>{{Link Fauna Europaea|id=157434|naam=''Pantoclis nigristilus''}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1909 door Kieffer.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|07|06}}

[[Categorie:Pantoclis|nigristilus]]

title: Pantoclis nigristilus

Familie: Diapriidae

Geslacht: Pantoclis

title: Soort


text:
# Epsigrypa chilensis
Epsigrypa chilensis is een rechtvleugelig insect uit de familie Proscopiidae. De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1939 door Mello-Leitão.

title: Epsigrypa chilensis

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Epsigrypa chilensis''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Rechtvleugeligen|Orthoptera]] (Rechtvleugeligen)
| familie = [[Proscopiidae]]
| geslacht = ''[[Epsigrypa]]''
| w-naam = ''Epsigrypa chilensis''
| auteur = Mello-Leitão
| datum = 1939
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Epsigrypa chilensis''''' is een [[rechtvleugeligen|rechtvleugelig insect]] uit de familie [[Proscopiidae]]. De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1939 door Mello-Leitão.

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|9999-Orthoptera}} [bezocht 15 april 2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|04|19}}

[[Categorie:Proscopiidae]]

title: Epsigrypa chilensis

Orde: Orthoptera (Rechtvleugeligen)

Familie: Proscopiidae

Geslacht: Epsigrypa

title: Soort


text:
# Rio-Antirriobrug
De Rio-Antirriobrug (Grieks: Γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου, Géfyra Ríou-Andirríou) officieel Charilaos Trikoupisbrug (Grieks: Γέφυρα Χαρίλαος Τρικούπης), genoemd naar de staatsman die de eerste plannen heeft gehad voor de bouw van de brug, is de langste tuibrug met meerdere overspanningen ter wereld en ligt over de Golf van Korinthe nabij de Griekse stad Patras. De brug is de verbinding tussen het dorp Rio op de Peloponnesos en Antirrio op het Griekse vasteland.

## Locatie
De 2880 meter lange Rio-Antirriobrug verbindt het schiereiland Pelopennessos met het Griekse vasteland en is, naast de landengte van Korinthe, de enige vaste verbinding met het schiereiland. De brug bestaat uit twee rijbanen, met twee rijstroken naar het noorden en twee rijstroken naar het zuiden, een voetpad en vluchtstrook. De brug bestaat uit vijf overspanningen ondersteund door vier pylonen. De totale lengte van het wegdek dat door de kabels gedragen wordt is 2252 meter en is hiermee de op een na langste tuibrug-overspanning ter wereld, alleen het dek van het Viaduct van Millau is langer (2460 meter).
Deze brug wordt gezien als een technisch meesterwerk omdat ze is gebouwd op zeer moeilijk terrein. Voorbeelden van problemen zijn het diepe water, de grote kans op aardbevingen, tsunami's en het steeds maar breder worden van de golf als gevolg van platentektoniek.

## Bouw
De brug is ontworpen in de midden jaren 90 en is gebouwd door een Frans-Grieks consortium, geleid door het Franse bouwbedrijf VINCI en de Griekse bedrijven Hellenic Technodomiki-TEV, J&P-Avax, Athena, Proodeftiki en Pantechniki. Het consortium werkte tijdens de werkzaamheden onder de naam Γ.Ε.Φ.Υ.Ρ.Α (GEFYRA is Grieks voor 'brug'). De hoofdarchitect was Berdj Mikaelian. Onder andere de baggerwerkzaamheden en het bouwrijp maken begonnen in 1998, de funderingen van de kolossale masten werden gebouwd in 2000 en waren afgerond in 2003. Op 21 mei 2004 was de brug klaar, alleen apparatuur zoals leuningen, trottoirs en verlichting moesten nog worden geïnstalleerd.
Op 7 augustus 2004 werd de brug ingehuldigd, een week voor de opening van de Olympische Zomerspelen in Athene. De lopers met de Olympische vlam, waaronder de Duitse Otto Rehhagel, coach van het Grieks voetbalelftal, waren dan ook de eerste voetgangers die de brug overstaken.
De brug kostte in totaal ongeveer 630 miljoen euro, betaald door de Griekse overheid, het consortium en de Europese Investeringsbank.

title: Rio-Antirriobrug

wikitext:
{{Infobox brug
| naam           = Rio-Antirriobrug
  Charilaos Trikoupis Bridge
| afbeelding     = Rio-Antirrio Ferries - panoramio (70).jpg
| onderschrift   = Rio-Antirriobrug
| plaats         = {{GR}}
| overspant      = [[Golf van Korinthe]]
| lengte         = 2.880
| breedte        = 27,2
| hoogte         =
| overspanning   = 560
| gewicht        = 82.000.000 kg
| bouwperiode    = 1998-2004
| opening        = 7 augustus 2004
| kosten         = € 630 miljoen
| afbraakreden   =
| afbraakjaar    =
| gebruik        = Auto- en voetgangersbrug
| weg            = [[A5 (Griekenland)|A5]]
 [[Europese weg 65|E65]]
| spoorlijn      =
| intensiteit    = 11.000 voertuigen per dag  (verwachting)
| type           = [[Tuibrug]]
| architect      = Berdj Mikaelian
| materiaal      =
| bijzonderheden =
}}
De '''Rio-Antirriobrug''' ([[Grieks]]: Γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου, ''Géfyra Ríou-Andirríou'') officieel '''Charilaos Trikoupisbrug''' (Grieks: Γέφυρα Χαρίλαος Τρικούπης), genoemd naar de staatsman die de eerste plannen heeft gehad voor de bouw van de brug, is de langste tuibrug met meerdere overspanningen ter wereld en ligt over de [[Golf van Korinthe]] nabij de [[Griekenland|Griekse]] stad [[Patras (stad)|Patras]]. De brug is de verbinding tussen het dorp Rio op de [[Peloponnesos]] en Antirrio op het Griekse vasteland.

==Locatie==
De 2880 meter lange Rio-Antirriobrug verbindt het schiereiland Pelopennessos met het Griekse vasteland en is, naast de [[landengte van Korinthe]], de enige vaste verbinding met het schiereiland. De brug bestaat uit twee rijbanen, met twee rijstroken naar het noorden en twee rijstroken naar het zuiden, een voetpad en vluchtstrook. De brug bestaat uit vijf overspanningen ondersteund door vier pylonen. De totale lengte van het wegdek dat door de kabels gedragen wordt is 2252 meter en is hiermee de op een na langste tuibrug-overspanning ter wereld, alleen het dek van het [[Viaduct van Millau]] is langer (2460 meter).

Deze brug wordt gezien als een [[Civiele Techniek|technisch]] meesterwerk omdat ze is gebouwd op zeer moeilijk terrein. Voorbeelden van problemen zijn het diepe water, de grote kans op [[aardbevingen]], [[tsunami]]'s en het steeds maar breder worden van de golf als gevolg van [[platentektoniek]].

==Bouw==
De brug is ontworpen in de midden jaren 90 en is gebouwd door een Frans-Grieks [[Consortium (organisatievorm)|consortium]], geleid door het [[Frankrijk|Franse]] bouwbedrijf [[VINCI]] en de Griekse bedrijven Hellenic Technodomiki-TEV, J&P-Avax, Athena, Proodeftiki en Pantechniki. Het consortium werkte tijdens de werkzaamheden onder de naam Γ.Ε.Φ.Υ.Ρ.Α (GEFYRA is Grieks voor 'brug'). De hoofdarchitect was Berdj Mikaelian. Onder andere de baggerwerkzaamheden en het bouwrijp maken begonnen in 1998, de funderingen van de kolossale masten werden gebouwd in 2000 en waren afgerond in 2003. Op 21 mei 2004 was de brug klaar, alleen apparatuur zoals leuningen, trottoirs en verlichting moesten nog worden geïnstalleerd.

Op 7 augustus 2004 werd de brug ingehuldigd, een week voor de opening van de [[Olympische Zomerspelen 2004|Olympische Zomerspelen]] in [[Athene (stad)|Athene]]. De lopers met de [[Olympische vlam]], waaronder de [[Duitsland|Duitse]] [[Otto Rehhagel]], coach van het Grieks voetbalelftal, waren dan ook de eerste voetgangers die de brug overstaken.

De brug kostte in totaal ongeveer 630 miljoen euro, betaald door de Griekse overheid, het consortium en de [[Europese Investeringsbank]].

{{Appendix|2=
*{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Rio–Antirrio bridge|oldid=40847977|datum=20140322}}
}}
{{Coor title dms|38|19|13.7|N|21|46|23.4|E|type:landmark}}

[[Categorie:Brug in Griekenland]]
[[Categorie:Tuibrug]]
[[Categorie:Bouwwerk in West-Griekenland]]

title: Algemene gegevens

Locatie: Griekenland

Overspant: Golf van Korinthe

title: Bouw

Opening: 7 augustus 2004

Bouwkosten: € 630 miljoen

title: Gebruik

Huidig gebruik: Auto- en voetgangersbrug

Weg: A5 · E65

Verkeersintensiteit: 11.000 voertuigen per dag (verwachting)

title: Architectuur

Type: Tuibrug

Architect: Berdj Mikaelian

Portaal: Verkeer & Vervoer


text:
# Tinthia spilogastra
Tinthia spilogastra is een vlinder uit de familie van de wespvlinders (Sesiidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1916 door Le Cerf.

title: Tinthia spilogastra

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Tinthia spilogastra''
| afbeelding =
| familie = [[Wespvlinders|Sesiidae]] (Wespvlinders)
| onderfamilie = [[Tinthiinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Tinthia]]''
| w-naam = ''Tinthia spilogastra''
| auteur = Le Cerf
| datum = 1916
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Tinthia spilogastra''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Wespvlinders|wespvlinders (Sesiidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1916 door Le Cerf.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|10}}

[[Categorie:Wespvlinders]]

title: Tinthia spilogastra

Familie: Sesiidae (Wespvlinders)

Onderfamilie: Tinthiinae

Geslacht: Tinthia

title: Soort


text:
# Platyostoma
Platyostoma is een geslacht van uitgestorven Gastropoda, dat leefde van het Siluur tot het Devoon.

## Beschrijving
Deze buikpotige had een lage, spiraalvormig gewonden, bolvormige schaal met verschillende elkaar rakende windingen. De hoogte van de schaal bedroeg circa 3,75 centimeter.

## Soorten
- P. adstrictum † Lindström 1884
- P. allardycei † Clarke 1913
- P. antiquuis † Webster 1905
- P. boggsi † Rohr et al. 1981
- P. brownsportense † Foerste 1903
- P. cliftonensis † Foerste 1909
- P. cornutum † Hisinger 1837
- P. daytonense † Foerste 1923
- P. deforme † Sedgwick & Murchison 1840
- P. delicata † Talent & Philip 1956
- P. desmatum † Clarke 1904
- P. euomphaloides † Hall 1879
- P. ferrigenum † Perner 1911
- P. gebhardi † Conrad 1840
- P. grayvillensis † Worthen 1882
- P. humile † Billings 1866
- P. humilis † Clarke & Swartz 1913
- P. incisum † Chapman 1916
- P. insolita † Webster 1906
- P. invictus † Whidborne 1891
- P. irrasum † Fenton & Fenton 1924
- P. lineata † Conrad 1842
- P. lutheri † Clarke 1904
- P. modesta † Webster 1906
- P. muitissima † Clarke 1903
- P. naticoides † Edheridge jr. 1878
- P. niagarensis † Hall 1852
- P. pastillus † Clarke 1909
- P. perceense † Clarke 1908
- P. perforatum † Whiteaves 1904
- P. plebeium † Hall 1876
- P. pleurotoma † Hall 1879
- P. rotundatum † Clarke 1904
- P. rowei † Clarke & Swartz 1913
- P. speciosum † Sedgwick & Murchison 1840
- P. spirata † Murchison 1839
- P. strophius † Hall 1862
- P. subglobosa † Stauffer 1909
- P. triangularis † Talent & Philip 1956
- P. tumidum † Whiteaves 1892
- P. turbinata † Hall 1861
- P. unisulcata † Conrad 1842
- P. ventricosum † Conrad 1842

title: Platyostoma

wikitext:
{{Taxobox
| type=dier
| naam=''Platyostoma''
| titelweergave=cursief
| status=Fossiel
| fossiel= Siluur tot Devoon
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| rijk=[[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dierenrijk)
| onderrijk =[[Metazoa]]
| stam=[[Weekdieren|Mollusca]] (Weekdieren)
| onderstam=
| klasse=[[Slakken|Gastropoda]] (Slakken)
| onderklasse=[[Eogastropoda]]
| orde=[[Euomphalina]]
| onderorde=
| familie=[[Platyceratidae]]
| onderfamilie=
| taxon=[[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| w-naam=''Platyostoma''
| auteur=Conrad
| datum=1842
| onderverdeling=
}}
'''''Platyostoma''''' is een [[Geslacht (biologie)|geslacht]] van [[uitsterven|uitgestorven]] [[Slakken|Gastropoda]], dat leefde van het [[Siluur]] tot het [[Devoon]].

== Beschrijving ==
Deze [[Slakken|buikpotige]] had een lage, spiraalvormig gewonden, bolvormige schaal met verschillende elkaar rakende windingen. De hoogte van de schaal bedroeg circa 3,75 centimeter.

== Soorten ==

*''[[Platyostoma adstrictum|P. adstrictum]]'' † Lindström 1884
*''[[Platyostoma allardycei|P. allardycei]]'' † Clarke 1913
*''[[Platyostoma antiquuis|P. antiquuis]]'' † Webster 1905
*''[[Platyostoma boggsi|P. boggsi]]'' † Rohr et al. 1981
*''[[Platyostoma brownsportense|P. brownsportense]]'' † Foerste 1903
*''[[Platyostoma cliftonensis|P. cliftonensis]]'' † Foerste 1909
*''[[Platyostoma cornutum|P. cornutum]]'' † Hisinger 1837
*''[[Platyostoma daytonense|P. daytonense]]'' † Foerste 1923
*''[[Platyostoma deforme|P. deforme]]'' † Sedgwick & Murchison 1840
*''[[Platyostoma delicata|P. delicata]]'' † Talent & Philip 1956
*''[[Platyostoma desmatum|P. desmatum]]'' † Clarke 1904
*''[[Platyostoma euomphaloides|P. euomphaloides]]'' † Hall 1879
*''[[Platyostoma ferrigenum|P. ferrigenum]]'' † Perner 1911
*''[[Platyostoma gebhardi|P. gebhardi]]'' † Conrad 1840
*''[[Platyostoma grayvillensis|P. grayvillensis]]'' † Worthen 1882
*''[[Platyostoma humile|P. humile]]'' † Billings 1866
*''[[Platyostoma humilis|P. humilis]]'' † Clarke & Swartz 1913
*''[[Platyostoma incisum|P. incisum]]'' † Chapman 1916
*''[[Platyostoma insolita|P. insolita]]'' † Webster 1906
*''[[Platyostoma invictus|P. invictus]]'' † Whidborne 1891
*''[[Platyostoma irrasum|P. irrasum]]'' † Fenton & Fenton 1924
*''[[Platyostoma lineata|P. lineata]]'' † Conrad 1842
*''[[Platyostoma lutheri|P. lutheri]]'' † Clarke 1904
*''[[Platyostoma modesta|P. modesta]]'' † Webster 1906
*''[[Platyostoma muitissima|P. muitissima]]'' † Clarke 1903
*''[[Platyostoma naticoides|P. naticoides]]'' † Edheridge jr. 1878
*''[[Platyostoma niagarensis|P. niagarensis]]'' † Hall 1852
*''[[Platyostoma pastillus|P. pastillus]]'' † Clarke 1909
*''[[Platyostoma perceense|P. perceense]]'' † Clarke 1908
*''[[Platyostoma perforatum|P. perforatum]]'' † Whiteaves 1904
*''[[Platyostoma plebeium|P. plebeium]]'' † Hall 1876
*''[[Platyostoma pleurotoma|P. pleurotoma]]'' † Hall 1879
*''[[Platyostoma rotundatum|P. rotundatum]]'' † Clarke 1904
*''[[Platyostoma rowei|P. rowei]]'' † Clarke & Swartz 1913
*''[[Platyostoma speciosum|P. speciosum]]'' † Sedgwick & Murchison 1840
*''[[Platyostoma spirata|P. spirata]]'' † Murchison 1839
*''[[Platyostoma strophius|P. strophius]]'' † Hall 1862
*''[[Platyostoma subglobosa|P. subglobosa]]'' † Stauffer 1909
*''[[Platyostoma triangularis|P. triangularis]]'' † Talent & Philip 1956
*''[[Platyostoma tumidum|P. tumidum]]'' † Whiteaves 1892
*''[[Platyostoma turbinata|P. turbinata]]'' † Hall 1861
*''[[Platyostoma unisulcata|P. unisulcata]]'' † Conrad 1842
*''[[Platyostoma ventricosum|P. ventricosum]]'' † Conrad 1842

{{Appendix|2=
'''Literatuur'''
* {{aut|Frank H.T. Rodes, Herbert S. Zim en Paul R. Shaffer}} (1993) - ''Natuurgids Fossielen (het ontstaan, prepareren en rangschikken van fossielen)'', Zuidnederlandse Uitgeverij N.V., Aartselaar. ISBN D-1993-0001-361
'''Noten'''
{{References}}
* [http://paleodb.org/cgi-bin/bridge.pl?a=basicTaxonInfo&taxon_no=54458 ''Platyostoma''] in de Paleobiology Database
}}
[[Categorie:Siluur]]
[[Categorie:Devoon]]
[[Categorie:Uitgestorven slakken]]

title: Platyostoma · Status: Uitgestorven, als fossiel bekend · Fossiel voorkomen: Siluur tot Devoon

Rijk: Animalia (Dierenrijk)

Onderrijk: Metazoa

Stam: Mollusca (Weekdieren)

Klasse: Gastropoda (Slakken)

Onderklasse: Eogastropoda

Orde: Euomphalina

Familie: Platyceratidae

title: Geslacht


text:
# Tachygerris
Tachygerris is een geslacht van wantsen uit de familie van de Gerridae (schaatsenrijders). Het geslacht werd voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Carl John Drake in 1957.

## Soorten
Het genus bevat de volgende soorten:
- Tachygerris adamsoni (Drake, 1942)
- Tachygerris celocis (Drake & Harris, 1930)
- Tachygerris chocoensis Mondragón-F., Molano & Morales, 2017
- Tachygerris dentiferus Padilla-Gil & Nieser, 2003
- Tachygerris florianae Mondragón-F., Molano & Morales, 2017
- Tachygerris hecherae Buzzetti & Zettel, 2011
- Tachygerris moreirai Mondragón-F., Molano & Morales, 2017
- Tachygerris opacus (Champion, 1898)
- Tachygerris paramillensis Mondragón-F., Molano & Morales, 2017
- Tachygerris piedemontanus Mondragón-F., Molano & Morales, 2017
- Tachygerris pulcherrimus Buzzetti & Zettel, 2011
- Tachygerris quadrilineatus (Champion, 1898)
- Tachygerris spinulatus (Kuitert, 1942)
- Tachygerris surinamensis Hungerford & Matsuda, 1958
- Tachygerris tuberculatus Buzzetti & Zettel, 2011
- Tachygerris tucanensis Morales-Castaño & Castro-Vargas, 2013
- Tachygerris tumaquensis Padilla-Gil, 2010

title: Tachygerris

wikitext:
{{Taxobox insect
| afbeelding      =
| afbeeldingtekst =
| afbeeldingII    =
| afbeeldingIItekst =
| rijk            = [[Dieren|Animalia]] (Dieren)
| stam            = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] (Geleedpotigen)
| orde            = [[Halfvleugeligen|Hemiptera]] (Halfvleugeligen)
| familie         = [[Schaatsenrijders|Gerridae]] (Schaatsenrijders)
| taxon           = [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| auteur          = [[Carl John Drake|Drake]]
| datum           = 1957
| w-naam          = ''Tachygerris''
| commons         =
| species         =
}}
'''''Tachygerris''''' is een [[Geslacht (biologie)|geslacht]] van [[wantsen]] uit de [[Familie (biologie)|familie]] van de [[schaatsenrijders|Gerridae]] (schaatsenrijders). Het geslacht werd voor het eerst wetenschappelijk beschreven door [[Carl John Drake]] in 1957.

== Soorten ==
Het genus bevat de volgende soorten:<ref name=biolibref>{{cite web|title=''Tachygerris'' Genus Informatie BioLib|url=https://www.biolib.cz/en/taxon/id1248915/|website=biolib.cz|accessdate=2023-11-07}}</ref><ref name=gbifref>{{cite web|title=''Tachygerris'' Genus Informatie GBIF|url=https://www.gbif.org/species/4773668|website=www.gbif.org|accessdate=2023-11-07}}</ref>

* ''[[Tachygerris adamsoni]]'' (Drake, 1942)
* ''[[Tachygerris celocis]]'' (Drake & Harris, 1930)
* ''[[Tachygerris chocoensis]]'' Mondragón-F., Molano & Morales, 2017
* ''[[Tachygerris dentiferus]]'' Padilla-Gil & Nieser, 2003
* ''[[Tachygerris florianae]]'' Mondragón-F., Molano & Morales, 2017
* ''[[Tachygerris hecherae]]'' Buzzetti & Zettel, 2011
* ''[[Tachygerris moreirai]]'' Mondragón-F., Molano & Morales, 2017
* ''[[Tachygerris opacus]]'' (Champion, 1898)
* ''[[Tachygerris paramillensis]]'' Mondragón-F., Molano & Morales, 2017
* ''[[Tachygerris piedemontanus]]'' Mondragón-F., Molano & Morales, 2017
* ''[[Tachygerris pulcherrimus]]'' Buzzetti & Zettel, 2011
* ''[[Tachygerris quadrilineatus]]'' (Champion, 1898)
* ''[[Tachygerris spinulatus]]'' (Kuitert, 1942)
* ''[[Tachygerris surinamensis]]'' Hungerford & Matsuda, 1958
* ''[[Tachygerris tuberculatus]]'' Buzzetti & Zettel, 2011
* ''[[Tachygerris tucanensis]]'' Morales-Castaño & Castro-Vargas, 2013
* ''[[Tachygerris tumaquensis]]'' Padilla-Gil, 2010

{{Appendix}}
[[Categorie:Gerridae]]

title: Tachygerris

Orde: Hemiptera (Halfvleugeligen)

Familie: Gerridae (Schaatsenrijders)

title: Geslacht


text:
# Luperomorpha zaitzevi
Luperomorpha zaitzevi is een keversoort uit de familie bladkevers (Chrysomelidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 2001 gepubliceerd door Medvedev.

title: Luperomorpha zaitzevi

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Luperomorpha zaitzevi''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Bladkevers|Chrysomelidae]] (Bladkevers)
| geslacht = ''[[Luperomorpha]]''
| w-naam = ''Luperomorpha zaitzevi''
| auteur = Medvedev
| datum = 2001
| haakjes =
| origineel =
}}

'''''Luperomorpha zaitzevi''''' is een [[kevers]]oort uit de familie [[bladkevers]] (Chrysomelidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 2001 gepubliceerd door Medvedev.<ref>[https://web.archive.org/web/20130927083459/https://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/ChrysoIndex0.htm Chrysomelidae] in Synopsis of the described Coleoptera of the World, 13 december 2008. Gearchiveerd op 27 september 2013.</ref>

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|10|30}}

[[Categorie:Luperomorpha|zaitzevi]]

title: Luperomorpha zaitzevi

Familie: Chrysomelidae (Bladkevers)

Geslacht: Luperomorpha

title: Soort