text:
# Verleden tijd (Flemming)
Verleden tijd is een lied van de Nederlandse zanger Flemming. Het werd in 2023 als single uitgebracht.

## Achtergrond
Verleden tijd is geschreven door Flemming Viguurs, Marcus Adema, Sander de Bie, Sasha Rangas en Stefan van Leijsen en geproduceerd door The Companions. Het is een nummer uit het genre nederpop. In het lied zingt de liedverteller over hoe een meisje dat de liedverteller had verlaten en gelijk met anderen naar bed was gegaan weer terug bij de liedverteller wil zijn. De liedverteller zegt dat zij hem met rust moet laten en hij het niet weer wil proberen. De zanger vertelde dat het lied was gebaseerd op eigen ervaringen. Het was geïnspireerd op dezelfde persoon als diegene waarover in Paracetamollen gezongen wordt. De single heeft in Nederland de gouden status.

## Hitnoteringen
De artiest had succes met het lied in Nederland. Het piekte op de vijftiende plaats van de Single Top 100 en was 29 weken in deze hitlijst te vinden. In de Nederlandse Top 40 kwam het tot de zeventiende positie in de tien weken dat het in de lijst stond.

title: Verleden tijd (Flemming)

wikitext:
{{Infobox single
| Titel                = Verleden tijd
| Cover                =
| Artiest              = [[Flemming (zanger)|Flemming]]
| cover-op-enwp        =
| van Album            =
| B-kant               =
| Releasedatum         = 24 april [[2023]]
| Drager               =
| Opname               =
| Genre                = [[Nederpop]]
| Duur                 = 2:47
| Label                = [[8ball Music]]
| Schrijver            = [[Flemming Viguurs]], [[Marcus Adema]], [[Sander de Bie]], [[Sasha Rangas]], [[Stefan van Leijsen]]
| Componist            =
| Producer             = [[The Companions]]
| Status               =
| Hitlijsten           =
* 15 ([[Single Top 100]])<ref name="dutchcharts">{{Citeer web|url=https://dutchcharts.nl/showitem.asp?interpret=Flemming+%5BNL%5D&titel=Verleden+tijd&cat=s|titel=Verleden tijd|werk=Dutchcharts|bezochtdatum=2023-07-01}}</ref>
* 17 ([[Nederlandse Top 40]])<ref name="top40">{{Citeer web|url=https://www.top40.nl/flemming-5/verleden-tijd-2-41064|titel=Verleden tijd|werk=Top 40|bezochtdatum=2023-07-01}}</ref>
| Review               =
| Vorige         = 2022
''[[Paracetamollen]]''
| Huidige        = 2023
'''Verleden tijd'''
| Volgende       = 2023
''[[Hypnose (Flemming)|Hypnose]]''
}}
'''''Verleden tijd''''' is een lied van de [[Nederland]]se zanger [[Flemming (zanger)|Flemming]]. Het werd in 2023 als single uitgebracht.

== Achtergrond ==
''Verleden tijd'' is geschreven door [[Flemming Viguurs]], [[Marcus Adema]], [[Sander de Bie]], [[Sasha Rangas]] en [[Stefan van Leijsen]] en geproduceerd door [[The Companions]]. Het is een nummer uit het genre [[nederpop]]. In het lied zingt de liedverteller over hoe een meisje dat de liedverteller had verlaten en gelijk met anderen naar bed was gegaan weer terug bij de liedverteller wil zijn. De liedverteller zegt dat zij hem met rust moet laten en hij het niet weer wil proberen. De zanger vertelde dat het lied was gebaseerd op eigen ervaringen.<ref name="Sky Radio">{{Citeer web|url=https://www.skyradio.nl/muziek/heeft-flemming-weer-een-nieuwe-hit-te-pakken-met-verleden-tijd|titel=Heeft Flemming weer een nieuwe hit te pakken met Verleden Tijd? 🔥|werk=Sky Radio|bezochtdatum=2023-07-01}}</ref> Het was geïnspireerd op dezelfde persoon als diegene waarover in ''[[Paracetamollen]]'' gezongen wordt.<ref name="RTL Boulevard">{{Citeer web|url=https://www.rtlboulevard.nl/video/tv-fragmenten/video/5378245/ex-liefje-flemming-de-inspiratiebron-voor-zijn-gloednieuwe-plaat|titel=Ex-liefje Flemming dé inspiratiebron voor zijn gloednieuwe plaat|werk=RTL Boulevard|bezochtdatum=2023-07-01}}</ref> De single heeft in Nederland de [[Goud (muziek)|gouden status]].<ref>{{Bronvermelding NVPI-status|2023-12-05}}</ref>

== Hitnoteringen ==
De artiest had succes met het lied in Nederland. Het piekte op de vijftiende plaats van de [[Single Top 100]] en was 29 weken in deze hitlijst te vinden. In de [[Nederlandse Top 40]] kwam het tot de zeventiende positie in de tien weken dat het in de lijst stond.

{{Appendix}}

[[Categorie:Single uit 2023]]
[[Categorie:Nummer van Flemming]]

title: Verleden tijd

Genre: Nederpop

Label: 8ball Music

Schrijver(s): Flemming Viguurs, Marcus Adema, Sander de Bie, Sasha Rangas, Stefan van Leijsen

Producent(en): The Companions

title: Hoogste positie(s) in de hitlijsten

Hoogste positie(s) in de hitlijsten: - 15 (Single Top 100) - 17 (Nederlandse Top 40)

title: Flemming

2022 · Paracetamollen: 2023 · Verleden tijd · 2023 · Hypnose


text:
# Jan Baillien
Jan Baillien (1975) is een Belgisch waterskiër.

## Levensloop
Baillien won zijn eerste Belgische titel in 1994.
Hij werd tweemaal 'overall' EA-kampioen (*EA = Europa & Afrika), met name in 1997 en 1999. Daarnaast behaalde hij vijf EA-titels (1995, 1996, 1997, 1999 en 2001) in het onderdeel 'figuren' en twee (1999 en 2001) in het onderdeel 'sprong'.
Op de Wereldspelen van 1997 in het Finse Lahti behaalde hij goud in het onderdeel 'figuren' en brons in het onderdeel 'sprong'.
In 2001 werd hij Belgisch kampioen.

wikiname: nlwiki

title: Jan Baillien

in_language: nl

wikitext:
{{Infobox sporter
| kopnaam           = Jan Baillien
| afbeelding        =
| onderschrift      =
| naam              = Jan Baillien
| bijnaam           =
| geboortedatum     = [[1975]]
| geboorteplaats    =
| overlijdensdatum  =
| overlijdensplaats =
| nationaliteit     = {{BE-VLAG}} [[België|Belgische]]
| discipline        = [[Bestand:Water skiing pictogram.svg|24px]]  [[Waterskiën]]
| onderdeel         = Barefoot
| trainer           =
| club              =
| WS                = [[Wereldspelen 1997|1997]]
}}
'''Jan Baillien''' ([[1975]]<ref>{{en}} [https://www.iwwfed-ea.org/barefoot/rl2020/iwwf/index.php?skier=BEL602000573 Fiche Jan Baillien], ''[[International Waterski and Wakeboard Federation|IWWF]]''. [https://web.archive.org/web/20221215231409/https://www.iwwfed-ea.org/barefoot/rl2020/iwwf/index.php?skier=BEL602000573 Gearchiveerd] op 15 december 2022.</ref>) is een [[België|Belgisch]] [[Waterskiën|waterskiër]].

== Levensloop ==
Baillien won zijn eerste Belgische titel in 1994.

Hij werd tweemaal 'overall' [[Open Europees-Afrikaans kampioenschappen barefoot waterskiën|EA-kampioen]] (*EA = Europa & Afrika), met name in 1997 en 1999. Daarnaast behaalde hij vijf EA-titels (1995, 1996, 1997, 1999 en 2001) in het onderdeel 'figuren' en twee (1999 en 2001) in het onderdeel 'sprong'.<ref>{{en}} [https://www.worldbarefootcouncil.com/docs/history/6.RegionEurope-AfricaChampionshipshistory.pdf Region EA Barefoot Championships], ''IWWF Europe & Africa''. [https://web.archive.org/web/20221215231414/https://www.worldbarefootcouncil.com/docs/history/6.RegionEurope-AfricaChampionshipshistory.pdf Gearchiveerd] op 15 december 2022.</ref>

Op de [[Wereldspelen 1997|Wereldspelen van 1997]] in het [[Finland|Finse]] [[Lahti]] behaalde hij goud in het onderdeel 'figuren' en brons in het onderdeel 'sprong'.<ref>{{en}} [https://www.theworldgames.org/results#edition=9&sport=37&discipline=197 Results World Games Barefoot waterski 1997], ''World Games''</ref>

In 2001 werd hij Belgisch kampioen.<ref>[https://www.hbvl.be/cnt/oid142927 Jan Baillien Belgisch kampioen blootvoetskiën], ''Het Belang van Limburg'', 6 augustus 2001. [https://web.archive.org/web/20221215231409/https://www.hbvl.be/cnt/oid142927 Gearchiveerd] op 15 december 2022.</ref>

{{Appendix|2=
* {{en}} [https://worldbarefootcouncil.com/docs/history/databook%202020%20-%20Belgium.pdf Belgian barefoot history], ''Waterski & Wakeboard Vlaanderen''
{{References}}
}}

{{DEFAULTSORT:Baillien, Jan}}
[[Categorie:Belgisch waterskiër]]

title: Persoonlijke informatie

Naam: Jan Baillien

Nationaliteit: Belgische

title: Sportieve informatie

Discipline: Waterskiën

Onderde(e)l(en): Barefoot

Portaal: Sport


text:
# Trotonotus fortunatorum
Trotonotus fortunatorum is een vlinder uit de familie van de tandvlinders (Notodontidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1993 door Schintlmeister.

title: Trotonotus fortunatorum

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Trotonotus fortunatorum''
| afbeelding =
| familie = [[Tandvlinders|Notodontidae]] (Tandvlinders)
| onderfamilie =
| tribus =
| geslacht = ''[[Trotonotus]]''
| w-naam = ''Trotonotus fortunatorum''
| auteur = Schintlmeister
| datum = 1993
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Trotonotus fortunatorum''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Tandvlinders|tandvlinders (Notodontidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1993 door Schintlmeister.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|11}}

[[Categorie:Tandvlinders]]

title: Trotonotus fortunatorum

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Notodontidae (Tandvlinders)

Geslacht: Trotonotus

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Demsin
Demsin is een voormalige gemeente in de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt, en maakte deel uit van het district Jerichower Land.
Demsin telde op 31 december 2005 387 inwoners.

title: Demsin

wikitext:
{{Infobox plaats in Duitsland
| coa              = Wappen_Demsin.png
| lat_deg = 52
| lat_min = 27
| lat_sec = 00
| lon_deg = 12
| lon_min = 15
| lon_sec = 00
| detailkaart      = Demsin in JL.png
| area             = Saksen-Anhalt
| subarea          = [[Jerichower Land]]
| hoogte           = 31
| oppervlakte      = 22,35
| inwoners         = 387
| jaar             = 31-12-2005
}}
'''Demsin''' is een voormalige [[Duitse gemeente|gemeente]] in de [[Duitsland|Duitse]] deelstaat [[Saksen-Anhalt]], en maakte deel uit van het district [[Jerichower Land]].<ref name="ST Stat">{{Bronvermelding inwonertal Saksen-Anhalt}}</ref>
Demsin telde op 31 december 2005 387 inwoners.

{{Appendix}}
{{Coor title dms|52|27|00|N|12|15|00|E|type:city_scale:50000_region:DE}}
{{Beginnetje|landen & volken|land=Duitsland|2=2006|3=12|4=27}}

[[Categorie:Voormalige gemeente in Saksen-Anhalt]]
[[Categorie:Jerichow]]

title: Situering

Deelstaat: Saksen-Anhalt

Landkreis: Jerichower Land

title: Algemeen

title: Detailkaart

Detailkaart: Kaart van Demsin

Portaal: Duitsland


text:
# Rijksdagbrandverordening
De Rijksdagbrandverordening (Reichstagsbrandverordnung), officieel: Verordening van de Rijkspresident ter bescherming van volk en staat (Duits: Verordnung des Reichspräsidenten zum Schutz von Volk und Staat), was een noodverordening van 28 februari 1933 waarmee de Duitse president Paul von Hindenburg de belangrijkste grondrechten uit de Grondwet van Weimar buiten werking stelde in de nasleep van de Rijksdagbrand. Hindenburg nam de maatregel op initiatief van kanselier Adolf Hitler, die de verordening mee ondertekende, net als minister van Justitie Franz Gürtner. Volgens het kabinet-Hitler was de Rijksdagbrand, aangestoken door de Nederlandse communist Marinus van der Lubbe, het bewijs van een communistische samenzwering en was de noodverordening noodzakelijk om een communistische revolutie tegen te gaan. Een eerdere noodverordening van 4 februari 1933 had reeds de persvrijheid en de vrijheid van vergadering aan banden gelegd. Nu volgden ruimere politieke en burgerrechten uit de constitutie, in de aanloop naar de rijksdagverkiezingen van 5 maart.
Aangezien de nazi's sleutelposities in de regering innamen, konden zij de Rijksdagbrandverordening als juridische basis gebruiken om hun tegenstanders gevangen te zetten en publicaties die als gericht tegen het nationaalsocialisme werden beschouwd, te verbieden. De verordening wordt samen met de Machtigingswet van 24 maart 1933 door historici gezien als een essentiële stap naar het einde van de democratie en de volledige machtsovername door Adolf Hitler en zijn NSDAP. De verordening maakte mee de weg vrij voor de Gleichschaltung en het vestigen van een totalitaire dictatuur.

## Achtergrond
In de constitutie van de Weimar-republiek was de mogelijkheid voor de rijkspresident opgenomen om tijdelijke noodverordeningen uit te vaardigen (artikel 48). De achtereenvolgende rijkspresidenten Friedrich Ebert (tot 1925) en vervolgens Paul von Hindenburg hadden meerdere malen van deze mogelijkheid gebruikgemaakt. Voorbeelden zijn de verordening van 13 januari 1920, uitgevaardigd naar aanleiding van het Bloedbad voor de Rijksdag op 13 januari 1920, en die van 19 maart 1920, naar aanleiding van de Kapp-putsch.
Op 15 december 1932 dreigde Kurt von Schleicher, Hitlers voorganger als rijkskanselier, in een radiotoespraak met een "streng" decreet tegen de KPD:
In vertaling:
„[…] Voor de noodzakelijke ongedaanmaking van opzettelijke verstoringen teneinde de economische rust te verzekeren, zijn in het verleden helaas een groot aantal uitzonderingsmaatregelen nodig geweest. Ik moet openlijk bekennen dat ik het rampzalig zou vinden als we in Duitsland op de lange termijn niet zonder deze strenge bepalingen zouden kunnen. Ik heb daarom mijnheer de Rijkspresident verzocht om, gezien de zonder twijfel ingetreden rust, dergelijke uitzonderingsmaatregelen op te heffen, om eindelijk weer een keer naar normale rechtsverhoudingen terug te kunnen keren. Mijnheer de Rijkspresident wil op dit voorstel ingaan in vertrouwen op de gezonde geest van de ordelievende bevolking, maar heeft wel tot uitdrukking gebracht dat hij niet zal aarzelen om een strenge verordening ter bescherming van het Duitse volk in te stellen, als hij in zijn verwachtingen wordt teleurgesteld. De professionele onruststokers, evenals het provocatieve en sfeervergiftigende deel van de pers, wil ik in verband hiermee waarschuwen dat een dergelijke verordening in de la ligt en inderdaad in haar grondigheid een excellent werk is.

Ik hoop dat de toepassing van deze verordening net zo min nodig is als de inzet van het leger. Ik wil er echter tevens ten opzichte van de staatsvijandige communistische beweging geen twijfel over laten bestaan dat de rijksregering ook niet voor draconische uitzonderingsmaatregelen tegen de communistische partij zal terugschrikken, als zij het laten vieren van de teugels zal misbruiken voor het voortzetten van de ophitsing van het volk.[…]“
Kort daarna werd Schleicher door machinaties van Von Papen aan de kant geschoven en op 30 januari 1933 werd Hitler benoemd tot rijkskanselier. President Hindenburg verzocht hem om een coalitieregering te gaan leiden. Hitler drong er bij Hindenburg op aan om de Rijksdag te ontbinden en op 5 maart nieuwe verkiezingen uit te schrijven.
In de geest van het door Schleicher aangekondigde decreet vaardigde Hindenburg op 4 februari 1933 de Verordnung des Reichspräsidenten zum Schutze des Deutschen Volkes uit. Deze mede door rijkskanselier Adolf Hitler, minister van Binnenlandse Zaken Wilhelm Frick (NSDAP) en minister van Justitie Franz Gürtner (DNVP) getekende verordening, die naar de opmerking van Schleicher ook wel "Schubladenverordnung" wordt genoemd, beknotte de vrijheid van vereniging en persvrijheid al aanzienlijk. Openbare politieke manifestaties en publicaties konden naar het oordeel van de lokale politie verboden worden. De Rijksdagbrandverordening ging daarentegen nog veel verder dan deze verordening.
Nog geen vier weken later, in de avond van 27 februari, zes dagen voor de parlementsverkiezingen, brak er brand uit in de vertrekken van de Rijksdag. Hoewel tot op de dag van vandaag de exacte omstandigheden van de brand onduidelijk zijn gebleven, was één ding wel duidelijk: Hitler en zijn kompanen benutten deze om hun macht versneld te consolideren. Hitler gaf direct de KPD de schuld van de brand en geloofde dat door de brand meer Duitsers de nazi's zouden gaan steunen. Volgens Rudolf Diels (hoofd van de politieke afdeling van de Pruisische politie, de voorloper van de Gestapo) riep Hitler tijdens de brand: "Deze ondermensen begrijpen niet hoezeer het volk aan onze kant staat. In hun muizenholen, waaruit ze nu willen komen, horen ze natuurlijk niets van het gejuich van de massa."
Met het presenteren van de Rijksdagbrand als het begin van een communistische opstand wisten de nationaalsocialisten miljoenen Duitsers met angst voor communistische terreur te vervullen. Zo kwam het in het officiële verslag te staan:

"Het afbranden van de Rijksdag was bedoeld als startsein voor een bloedige opstand en burgeroorlog. Er waren plannen om meteen op dinsdag 4 uur 's ochtends op grote schaal in Berlijn te gaan plunderen. Er is vastgesteld dat vanaf vandaag in heel Duitsland terreurdaden hadden moeten plaatsvinden tegen prominenten, tegen privé-eigendommen en tegen de levens en veiligheid van de vreedzame bevolking, en een algemene burgeroorlog had moeten worden ontketend."

Tientallen communisten zaten binnen enige uren na de brand al achter slot en grendel. De dag daarop bespraken functionarissen van het Pruisische ministerie van Binnenlandse Zaken, dat onder leiding stond van de nazi Hermann Göring, hoe deze arrestaties juridisch verantwoord konden worden. Ludwig Grauert, hoofd van de Pruisische politie, stelde een presidentiële noodverordening op basis van artikel 48 van de grondwet voor. Daarmee zou de president de bevoegdheid krijgen om  zonder toestemming van de Rijksdag welke maatregel dan ook te treffen die noodzakelijk was om de openbare veiligheid te beschermen. Dit was al eerder binnen de regering geopperd, en op 27 februari 's middags had minister van Justitie Gürtner zelfs al een concept-verordening aan het kabinet voorgelegd.
Minister van Binnenlandse Zaken Wilhelm Frick, de enige nationaalsocialist in de regering met een portefeuille, voegde er een clausule aan toe waarmee de rijksregering de deelstaatregeringen kon overnemen als zij niet in staat bleken om de orde te handhaven. Opmerkelijk was dat de regering dit al zonder noodverordening mocht doen. Frick was zich er echter terdege van bewust dat de NSDAP juist het departement van Binnenlandse Zaken had gekregen omdat het bijna geheel machteloos was; in tegenstelling tot andere Europese landen had de minister van Binnenlandse Zaken geen zeggenschap over de politie. Hij zag hierin dan ook een kans om zijn macht naar de Länder uit te breiden en een begin te maken met de nazificatie van Duitsland.
Tijdens een ingelaste kabinetszitting verklaarde Hitler dat de brand de aanzet was geweest voor een "meedogenloze strijd met de KPD", een strijd die niet "afhankelijk mocht worden gemaakt van juridische overwegingen". Ondanks de bezwaren van vice-kanselier von Papen tegen de clausule waarin de rijksregering de bevoegdheid kreeg om de leiding van de deelstaten over te nemen, werd de verordening goedgekeurd. Kort daarop verleende president von Hindenburg met zijn handtekening de verordening kracht van wet.
Op de dag van afkondiging, 28 februari 1933, werd in delen van het Duitse Rijk vastenavond gevierd, waardoor het politieke leven deels stillag en de verordening relatief onopgemerkt bleef. Vijf dagen later vonden, terwijl de Rijksdagbrandverordening dus al van kracht was, de Rijksdagverkiezingen plaats.

## Inhoud
De verordening bestond uit zes artikelen. Artikel 1 schortte de meeste grondwettelijke burgerlijke vrijheden voor onbepaalde tijd op en luidde als volgt:

Verordnung des Reichspräsidenten zum Schutz von Volk und Staat

Auf Grund des Artikels 48 Abs. 2 der Reichsverfassung wird zur Abwehr kommunistischer staatsgefährdender Gewaltakte folgendes verordnet:

§ 1. Die Artikel 114, 115, 117, 118, 123, 124 und 153 der Verfassung des Deutschen Reichs werden bis auf weiteres außer Kraft gesetzt. Es sind daher Beschränkungen der persönlichen Freiheit, des Rechts der freien Meinungsäußerung, einschließlich der Pressefreiheit, des Vereins- und Versammlungsrechts, Eingriffe in das Brief-, Post-, Telegraphen- und Fernsprechgeheimnis, Anordnungen von Haussuchungen und von Beschlagnahmen sowie Beschränkungen des Eigentums auch außerhalb der sonst hierfür bestimmten gesetzlichen Grenzen zulässig.
— Von Hindenburg

De vertaling luidt als volgt:

Verordening van de Rijkspresident ter bescherming van volk en staat

Op grond van artikel 48, lid 2 van de Grondwet van het Duitse Rijk wordt ter verdediging tegen communistische staatsgevaarlijke gewelddadigheden het volgende gelast:

§ 1. De artikelen 114, 115, 117, 118, 123, 124 en 153 van de Grondwet van het Duitse Rijk worden tot nader order buiten werking gesteld. Inperkingen van de persoonlijke vrijheid, het recht op vrijheid van meningsuiting, waaronder de persvrijheid en de vrijheid van vereniging en samenkomst, ingrepen in het brief-, post-, telegraaf- en telefoongeheim, en bevelen tot huiszoekingen, inbeslagnames en eigendomsbeperkingen zijn ook buiten de hierop betrekking hebbende wettelijke beperkingen toegestaan.
— Von Hindenburg

De artikelen 2 en 3 regelden dat het rijk de bevoegdheden van de deelstaten kon overnemen.
Artikelen 4 en 5 legden draconische straffen vast voor bepaalde overtredingen, waaronder de doodstraf voor het in brand steken van openbare gebouwen. Aan artikel 5 werd aan het "Gesetz über Verhängung und Vollzug der Todesstrafe" van 29 maart 1933 terugwerkende kracht toegekend tot 31 januari 1933, opdat Marinus van der Lubbe tot de doodstraf kon worden veroordeeld.
Artikel 6 stelde eenvoudigweg vast dat de verordening van kracht werd op de dag van publicatie.
De tekst volgde het model zoals dat vanaf het begin van de Weimar-republiek in de diverse noodverordeningen ontwikkeld was. Een essentiële vernieuwing van de Rijksdagbrandverordening was echter dat de bevoegdheid voor het aanwenden van geweld niet werd overgedragen op de krijgsmacht, maar bij de rijksregering bleef, c.q. overgenomen van de Länder.
Deze inhoudelijk vérstrekkende regeling werd als noodverordening door president von Hindenburg afgekondigd conform artikel 48 (Noodtoestand) van de grondwet en werd mede ondertekend door rijkskanselier Adolf Hitler, minister van Binnenlandse Zaken Wilhelm Frick en minister van Justitie Franz Gürtner.
De regeling was schijnbaar bedoeld "ter verdediging tegen communistische staatsgevaarlijke gewelddadigheden" ("zur Abwehr kommunistischer staatsgefährdender Gewaltakte"), aldus de beginzin.
Met het eerste artikel werden het recht op vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van vereniging en allerlei andere democratische grondrechten in feite opgeheven en de Rijksdagbrandverordening verschafte zo de juridische grondslag voor een golf van arrestaties van parlementskandidaten (voor de aanstaande Rijksdagverkiezingen) die niet van nationaalsocialistische gezindte waren, evenals voor maatregelen tegen alle personen en verenigingen, wier bestaan of daden de voorgenomen omschakeling van Duitsland naar het nationaalsocialisme hinderden of konden hinderen, al dan niet vermeend.
Het tweede deel van de verordening gaf de overheid het recht in te grijpen in de regeringen van de Länder en al hun voorrechten (de zogenaamde Reservatsrechte) op te heffen. Dit vormde de basis voor de Gleichschaltung (gelijkschakeling) en centralisering van de staat.
Deze verordening, waarvan de grondwettelijkheid twijfelachtig was, effende zo de weg naar de totale dictatuur.

## Gevolgen
De verordening werd ter rechtvaardiging aangewend in de strijd tegen de communisten, zoals in de eerste zin al werd gesuggereerd. Omdat in de verordening echter geen voorbehoud werd gemaakt voor wat betreft de werkingssfeer, kon deze naar believen worden ingezet, waardoor in feite het gehele Duitse volk alle genoemde grondrechten kwijtraakte.
De verordening werd ook niet begeleid door schriftelijke richtlijnen van de regering. Nazi's als Göring, die als Pruisisch minister van Binnenlandse zaken het bevel over het grootste politiekorps van Duitsland voerde, konden het decreet dan ook naar believen interpreteren. De deelstaten die nog niet door de nationaalsocialisten geregeerd werden, beperkten zich in eerste instantie tot het verbieden van de communistische pers, vergaderingen en demonstraties en het in hechtenis nemen van KPD-functionarissen. In Pruisen daarentegen werden KPD-leiders massaal zonder gerechtelijk bevel gearresteerd; in twee weken waren op basis van de Rijksdagbrandverordening naar schatting al 10.000 mensen vastgezet. Göring had overigens al voordat de verordening van kracht werd dezelfde methode toegepast, maar deze zaken hadden voor de rechter steeds geen stand gehouden. Door de verordening bestond deze controle echter niet langer.
Onder de Duitse communisten die op basis van de Rijksdagbrandverordening gearresteerd werden, bevond zich KPD-voorzitter Ernst Thälmann, terwijl bijvoorbeeld oprichters van de KPD Wilhelm Pieck en Walter Ulbricht - toekomstige leiders van de DDR -  wisten te ontkomen en in ballingschap gingen.
Op 3 maart instrueerde Göring de Pruisische politie dat, behalve de door de verordening opgeheven grondwettelijke rechten, "ook alle andere door de rijks- of deelstaatwetten gestipuleerde beperkingen inzake politieacties" werden afgeschaft "voor zover dit noodzakelijk is (...) om de doelstelling van de verordening te behalen." Göring vervolgde:

"Om het doel van de verordening te bewerkstelligen zullen de aanvullende maatregelen (...) in eerste instantie gericht zijn tegen de communisten, maar tevens tegen diegenen die met ze samenwerken of hun misdadige doelen steunen of aanmoedigen (...); ik wil erop wijzen dat alle noodzakelijke maatregelen tegen leden of organen anders dan van communistische, anarchistische of sociaaldemocratische partijen slechts gerechtvaardigd kunnen worden door de verordening (...) indien zij van nut zijn ter verdediging tegen dergelijke communistische activiteiten in de ruimste zin des woords."

Binnen twee weken na het van kracht worden van de Rijksdagbrandverordening werden Rijkscommissarissen uitgezonden om de macht in de deelstaten over te nemen. Hiermee verspreidde de zware repressie die in Pruisen al aan de gang was, zich over de rest van Duitsland.
Ondanks de felle op de communisten gerichte retoriek verboden de nationaalsocialisten de KPD niet meteen, althans niet formeel. Niet alleen waren ze beducht voor een gewelddadige opstand, maar ook hoopten ze dat de aanwezigheid van de KPD op de kieslijst stemmen zou afsnoepen van de SPD. Maar hoewel de KPD toch nog 81 zetels wist te behalen, was het een publiek geheim dat de KPD-afgevaardigden nooit in staat zouden worden gesteld om hun zetels in te nemen; ze werden in de gevangenis gegooid zodra de politie de hand op hen wist te leggen. Daarnaast beschouwden rechters het lidmaatschap van de KPD steeds vaker als verraad. Daarmee werd in de praktijk vanaf 6 maart, de dag na de verkiezingen, de KPD verboden.
Zo'n drie weken na het van kracht worden van de Rijksdagbrandverordening versterkte Hitler zijn greep op Duitsland door het indienen van de Machtigingswet. Deze wet gaf Hitlers regering de wettelijke bevoegdheid om wetten uit te vaardigen zonder dat deze door de Rijksdag hoefden te worden goedgekeurd. Dit zou in de praktijk betekenen dat Duitsland een dictatuur zou worden. Om niets aan het toeval over te laten lieten nazi's de inmiddels gearresteerde KPD-afgevaardigden zelfs niet meetellen voor het quorum voor de stemming voor het wetsvoorstel. Ook werden een aantal Rijksdagleden van de SPD vastgezet onder mandaat van de Rijksdagbrandverordening, om er maar zeker van te zijn dat de wet met tweederdemeerderheid van de nog aanwezige parlementariërs zou worden aangenomen. Uiteindelijk bleek de uiterst intimiderende sfeer tijdens deze rijksdagzitting het stemverloop zo zeer beïnvloed te hebben dat de Machtigingswet met een meerderheid werd aangenomen die al toereikend was, zelfs als alle KPD'ers en SPD'ers aanwezig zouden zijn geweest.
In theorie gaf artikel 48 van de grondwet de Rijksdag de bevoegdheid om de maatregelen in het kader van de verordening te annuleren. Maar elke enigszins realistische kans daarop was in juli verdwenen; op dat moment waren alle partijen op de NSDAP na verboden of gedwongen zichzelf op te heffen, en de NSDAP werd tot enige legale partij van Duitsland verklaard.
De Rijksdagbrandverordening bleef de hele nationaalsocialistische periode van kracht, waardoor Hitler al die tijd in een soort staat van beleg kon regeren. Samen met de Machtigingswet vormde ze de basis voor de dictatuur van Hitler. Duizenden door Hitler uitgevaardigde decreten, zoals die waarin Duitsland tot een eenpartijstaat werd omgevormd, waren expliciet gebaseerd op deze verordening, en dus uiteindelijk op artikel 48 van de grondwet. Dit was een van de voornaamste redenen dat Hitler nooit de grondwet van Weimar afschafte, al was die na de invoering van de Machtigingswet inhoudelijk van geen enkele betekenis meer.

## Juridische toets
Al in 1941 kenschetste Ernst Fraenkel in zijn boek Der Doppelstaat de Rijksdagbrandverordening als de "grondwetsoorkonde van het Derde Rijk", omdat zij de plaats van de opgeschorte grondwet ging innemen als juridische grondslag van het nationaalsocialistische regime. Ze vormde samen met de Machtigingswet het fundament voor de permanente civiele noodtoestand en daarmee voor de ongebreidelde machtsuitoefening van de nazi's. Hiermee kon het naziregime zijn heerschappij en al zijn maatregelen een schijn van legitimiteit geven.
Volgens artikel 48 van de grondwet van de Weimar-republiek moesten bij de afkondiging en toepassing van noodverordeningen de volgende uitgangspunten in acht worden genomen:
1. De openbare orde moest "aanzienlijk" in gevaar zijn.
2. Het herstel van de orde moest het doel van de uitzonderingstoestand zijn.
3. De beperking van grondrechten was slechts "tijdelijk" toegestaan.

Of de toepassing van de verordening vanaf 28 februari 1933 aan deze voorwaarden voldeed is aanvechtbaar:
1. Of de openbare orde in gevaar was, was ter beoordeling aan de Rijkspresident.
2. De uitzonderingstoestand werd door zijn "opgerekte interpretatie" gebruikt om de orde te herstellen naar wens van de regering en niet in zin van de grondwet.
3. De verordening voorzag niet in een beëindiging van de inperkingen van de grondrechten, zij zouden "tot nader order" gelden.

## Opheffing na de nazitijd
De in § 5 genoemde strafbepalingen werden in wet 55 van de Geallieerde Controleraad van 20 juni 1947 expliciet opgeheven.
De Rijksdagbrandverordening was ook een belangrijke beweegreden voor de opstellers van de naoorlogse grondwet voor de Bondsrepubliek Duitsland om te kiezen voor een zodanige beperking van de bevoegdheden van de president dat deze de facto nog maar weinig uitvoerende macht heeft.

title: Rijksdagbrandverordening

wikitext:
De '''Rijksdagbrandverordening''' (''Reichstagsbrandverordnung''), officieel: '''Verordening van de Rijkspresident ter bescherming van volk en staat''' (Duits: ''Verordnung des Reichspräsidenten zum Schutz von Volk und Staat''), was een noodverordening van [[28 februari]] [[1933]] waarmee de Duitse president [[Paul von Hindenburg]] de belangrijkste [[grondrechten]] uit de [[Grondwet van Weimar]] buiten werking stelde in de nasleep van de [[Rijksdagbrand]]. Hindenburg nam de maatregel op initiatief van kanselier [[Adolf Hitler]], die de verordening mee ondertekende, net als minister van Justitie [[Franz Gürtner]]. Volgens het [[kabinet-Hitler]] was de Rijksdagbrand, aangestoken door de Nederlandse communist [[Marinus van der Lubbe]], het bewijs van een communistische samenzwering en was de noodverordening noodzakelijk om een communistische revolutie tegen te gaan. Een eerdere noodverordening van 4 februari 1933 had reeds de [[persvrijheid]] en de [[vrijheid van vergadering]] aan banden gelegd. Nu volgden ruimere politieke en burgerrechten uit de constitutie, in de aanloop naar de [[Duitse Rijksdagverkiezingen 1933|rijksdagverkiezingen van 5 maart]].

Aangezien de nazi's sleutelposities in de regering innamen, konden zij de Rijksdagbrandverordening als juridische basis gebruiken om hun tegenstanders gevangen te zetten en publicaties die als gericht tegen het nationaalsocialisme werden beschouwd, te verbieden. De verordening wordt samen met de [[Machtigingswet (1933)|Machtigingswet]] van 24 maart 1933 door historici gezien als een essentiële stap naar het einde van de democratie en de volledige [[Machtergreifung|machtsovername]] door Adolf Hitler en zijn [[NSDAP]]. De verordening maakte mee de weg vrij voor de [[Gleichschaltung]] en het vestigen van een [[Totalitarisme|totalitaire dictatuur]].

[[Bestand:-VO zum Schutz von Volk und Staat 1933 2.JPG|miniatuur|Rijksdagbrandverordening]]

== Achtergrond ==
In de constitutie van de [[Weimar-republiek]] was de mogelijkheid voor de [[rijkspresident]] opgenomen om tijdelijke noodverordeningen uit te vaardigen (artikel 48). De achtereenvolgende rijkspresidenten [[Friedrich Ebert]] (tot 1925) en vervolgens [[Paul von Hindenburg]] hadden meerdere malen van deze mogelijkheid gebruikgemaakt. Voorbeelden zijn de verordening van 13 januari 1920, uitgevaardigd naar aanleiding van het [[Bloedbad voor de Rijksdag op 13 januari 1920]]<ref>[http://alex.onb.ac.at/cgi-content/alex?aid=dra&datum=1920&size=45&page=441 Verordnung des Reichspräsidenten auf Grund des Artikel 48 Abs. 2 der Reichsverfassung, betreffend die zur Wiederherstellung der öffentlichen Sicherheit und Ordnung im Reichsgebiete mit Ausnahme von Bayern, Sachsen, Württemberg und Baden und der von ihnen umschlossenen Gebiete nötigen Maßnahmen]</ref>, en die van 19 maart 1920, naar aanleiding van de [[Kapp-putsch]].<ref>[http://alex.onb.ac.at/cgi-content/alex?aid=dra&datum=1920&size=45&page=701 Verordnung des Reichspräsidenten auf Grund des Art. 48 Abs. 2 der Reichsverfassung, betreffend die zur Wiederherstellung der öffentlichen Sicherheit und Ordnung im Bezirke des Reichswehrgruppenkommandos I nötigen weiteren Maßnahmen].</ref>

Op 15 december 1932 dreigde [[Kurt von Schleicher]], Hitlers voorganger als [[Rijkskanselier (Duitsland)|rijkskanselier]], in een radiotoespraak met een "streng" decreet tegen de [[Kommunistische Partei Deutschlands|KPD]]:

In vertaling:

„[…] Voor de noodzakelijke ongedaanmaking van opzettelijke verstoringen teneinde de economische rust te verzekeren, zijn in het verleden helaas een groot aantal uitzonderingsmaatregelen nodig geweest. Ik moet openlijk bekennen dat ik het rampzalig zou vinden als we in Duitsland op de lange termijn niet zonder deze strenge bepalingen zouden kunnen. Ik heb daarom mijnheer de Rijkspresident verzocht om, gezien de zonder twijfel ingetreden rust, dergelijke uitzonderingsmaatregelen op te heffen, om eindelijk weer een keer naar normale rechtsverhoudingen terug te kunnen keren. Mijnheer de Rijkspresident wil op dit voorstel ingaan in vertrouwen op de gezonde geest van de ordelievende bevolking, maar heeft wel tot uitdrukking gebracht dat hij niet zal aarzelen om een strenge verordening ter bescherming van het Duitse volk in te stellen, als hij in zijn verwachtingen wordt teleurgesteld. De professionele onruststokers, evenals het provocatieve en sfeervergiftigende deel van de pers, wil ik in verband hiermee waarschuwen dat een dergelijke verordening in de la ligt en inderdaad in haar grondigheid een excellent werk is.

Ik hoop dat de toepassing van deze verordening net zo min nodig is als de inzet van het leger. Ik wil er echter tevens ten opzichte van de staatsvijandige communistische beweging geen twijfel over laten bestaan dat de rijksregering ook niet voor draconische uitzonderingsmaatregelen tegen de communistische partij zal terugschrikken, als zij het laten vieren van de teugels zal misbruiken voor het voortzetten van de ophitsing van het volk.[…]“<ref>Originele tekst:
„[…] Die zur wirtschaftlichen Beruhigung notwendige Ausschaltung aller absichtlichen Störungen hat in der Vergangenheit leider eine große Zahl von Ausnahmebedingungen nötig gemacht. Ich gestehe offen, dass ich es für verhängnisvoll halten würde, wenn wir in Deutschland auf die Dauer nicht ohne diese scharfen Bestimmungen auskommen könnten. Ich habe deshalb den Herrn Reichspräsidenten gebeten, die zweifellos eingetretene Beruhigung zum Anlass zu nehmen, um derartige Ausnahmebestimmungen aufzuheben, um endlich einmal wieder zu normalen Rechtsverhältnissen zurückzukehren. Der Herr Reichspräsident will diesem Vorschlag im Vertrauen auf den gesunden Sinn der ordnungsliebenden Bevölkerung entsprechen, hat dabei aber zum Ausdruck gebracht, dass er nicht zögern würde, eine scharfe Verordnung zum Schutze des deutschen Volkes zu erlassen, falls er sich in seinen Erwartungen getäuscht sieht. Den gewerbsmäßigen Unruhestiftern ebenso wie einer gewissen aufreizenden, die Atmosphäre vergiftenden Presse darf ich in diesem Zusammenhang warnend zur Kenntnis bringen, dass eine solche Verordnung fertig im Schubkasten liegt und in der Tat in ihrer Lückenlosigkeit eine ausgezeichnete Arbeit darstellt.

Ich hoffe, dass ihre Anwendung ebenso wenig nötig werden wird, wie der Einsatz der Reichswehr. Ich möchte aber auch die staatsfeindliche kommunistische Bewegung nicht im Zweifel darüber lassen, dass die Reichsregierung auch vor drakonischen Ausnahme-Bestimmungen gegen die kommunistische Partei nicht zurückschrecken wird, falls sie die Lockerung der Zügel zur vermehrten Verhetzung der Bevölkerung missbrauchen sollte. […]</ref>

Kort daarna werd Schleicher door machinaties van [[Von Papen]] aan de kant geschoven en op 30 januari 1933 werd Hitler benoemd tot rijkskanselier. President Hindenburg verzocht hem om een coalitieregering te gaan leiden. Hitler drong er bij Hindenburg op aan om de [[Rijksdag (Duitsland)|Rijksdag]] te ontbinden en op 5 maart nieuwe verkiezingen uit te schrijven.

In de geest van het door Schleicher aangekondigde decreet vaardigde Hindenburg op 4 februari 1933 de ''[[Verordnung des Reichspräsidenten zum Schutze des Deutschen Volkes]]'' uit. Deze mede door rijkskanselier [[Adolf Hitler]], [[minister van Binnenlandse Zaken]] [[Wilhelm Frick]] (NSDAP) en [[minister van Justitie]] [[Franz Gürtner]] ([[DNVP]]) getekende verordening, die naar de opmerking van Schleicher ook wel "Schubladenverordnung" wordt genoemd, beknotte de vrijheid van vereniging en persvrijheid al aanzienlijk. Openbare politieke manifestaties en publicaties konden naar het oordeel van de lokale politie verboden worden. De Rijksdagbrandverordening ging daarentegen nog veel verder dan deze verordening.

Nog geen vier weken later, in de avond van 27 februari, zes dagen voor de parlementsverkiezingen, brak er [[Rijksdagbrand|brand uit in de vertrekken van de Rijksdag]]. Hoewel tot op de dag van vandaag de exacte omstandigheden van de brand onduidelijk zijn gebleven, was één ding wel duidelijk: Hitler en zijn kompanen benutten deze om hun macht versneld te consolideren. Hitler gaf direct de [[KPD]] de schuld van de brand en geloofde dat door de brand meer Duitsers de nazi's zouden gaan steunen. Volgens [[Rudolf Diels]] (hoofd van de politieke afdeling van de Pruisische politie, de voorloper van de [[Gestapo]]) riep Hitler tijdens de brand: "Deze [[ondermens]]en begrijpen niet hoezeer het volk aan onze kant staat. In hun muizenholen, waaruit ze nu willen komen, horen ze natuurlijk niets van het gejuich van de massa."

Met het presenteren van de Rijksdagbrand als het begin van een communistische opstand wisten de nationaalsocialisten miljoenen Duitsers met angst voor communistische terreur te vervullen. Zo kwam het in het officiële verslag te staan:

"Het afbranden van de Rijksdag was bedoeld als startsein voor een bloedige opstand en burgeroorlog. Er waren plannen om meteen op dinsdag 4 uur 's ochtends op grote schaal in Berlijn te gaan plunderen. Er is vastgesteld dat vanaf vandaag in heel Duitsland terreurdaden hadden moeten plaatsvinden tegen prominenten, tegen privé-eigendommen en tegen de levens en veiligheid van de vreedzame bevolking, en een algemene burgeroorlog had moeten worden ontketend."

Tientallen communisten zaten binnen enige uren na de brand al achter slot en grendel. De dag daarop bespraken functionarissen van het Pruisische ministerie van Binnenlandse Zaken, dat onder leiding stond van de nazi [[Hermann Göring]], hoe deze arrestaties juridisch verantwoord konden worden. [[Ludwig Grauert]], hoofd van de Pruisische politie, stelde een presidentiële noodverordening op basis van artikel 48 van de grondwet voor. Daarmee zou de president de bevoegdheid krijgen om  zonder toestemming van de Rijksdag welke maatregel dan ook te treffen die noodzakelijk was om de openbare veiligheid te beschermen. Dit was al eerder binnen de regering geopperd, en op 27 februari 's middags had minister van Justitie Gürtner zelfs al een concept-verordening aan het kabinet voorgelegd.

Minister van Binnenlandse Zaken [[Wilhelm Frick]], de enige nationaalsocialist in de regering met een portefeuille, voegde er een clausule aan toe waarmee de rijksregering de deelstaatregeringen kon overnemen als zij niet in staat bleken om de orde te handhaven. Opmerkelijk was dat de regering dit al zonder noodverordening mocht doen. Frick was zich er echter terdege van bewust dat de NSDAP juist het departement van Binnenlandse Zaken had gekregen omdat het bijna geheel machteloos was; in tegenstelling tot andere Europese landen had de minister van Binnenlandse Zaken geen zeggenschap over de politie. Hij zag hierin dan ook een kans om zijn macht naar de Länder uit te breiden en een begin te maken met de [[nazificatie]] van Duitsland.

Tijdens een ingelaste kabinetszitting verklaarde Hitler dat de brand de aanzet was geweest voor een "meedogenloze strijd met de KPD", een strijd die niet "afhankelijk mocht worden gemaakt van juridische overwegingen". Ondanks de bezwaren van vice-kanselier von Papen tegen de clausule waarin de rijksregering de bevoegdheid kreeg om de leiding van de deelstaten over te nemen, werd de verordening goedgekeurd. Kort daarop verleende president von Hindenburg met zijn handtekening de verordening kracht van wet.

Op de dag van afkondiging, 28 februari 1933, werd in delen van het Duitse Rijk [[vastenavond]] gevierd, waardoor het politieke leven deels stillag en de verordening relatief onopgemerkt bleef. Vijf dagen later vonden, terwijl de Rijksdagbrandverordening dus al van kracht was, de [[Duitse Rijksdagverkiezingen 1933|Rijksdagverkiezingen]] plaats.

== Inhoud ==
De verordening bestond uit zes artikelen. Artikel 1 schortte de meeste grondwettelijke burgerlijke vrijheden voor onbepaalde tijd op en luidde als volgt:

{{cquote|'''Verordnung des Reichspräsidenten zum Schutz von Volk und Staat'''

Auf Grund des Artikels 48 Abs. 2 der Reichsverfassung wird zur Abwehr kommunistischer staatsgefährdender Gewaltakte folgendes verordnet:

§ 1. Die Artikel 114, 115, 117, 118, 123, 124 und 153 der Verfassung des Deutschen Reichs werden bis auf weiteres außer Kraft gesetzt. Es sind daher Beschränkungen der persönlichen Freiheit, des Rechts der freien Meinungsäußerung, einschließlich der Pressefreiheit, des Vereins- und Versammlungsrechts, Eingriffe in das Brief-, Post-, Telegraphen- und Fernsprechgeheimnis, Anordnungen von Haussuchungen und von Beschlagnahmen sowie Beschränkungen des Eigentums auch außerhalb der sonst hierfür bestimmten gesetzlichen Grenzen zulässig.|Von Hindenburg}}

De vertaling luidt als volgt:

{{cquote|'''Verordening van de Rijkspresident ter bescherming van volk en staat'''

Op grond van artikel 48, lid 2 van de [[Grondwet van Weimar|Grondwet van het Duitse Rijk]] wordt ter verdediging tegen communistische staatsgevaarlijke gewelddadigheden het volgende gelast:

§ 1. De artikelen 114, 115, 117, 118, 123, 124 en 153 van de [[Grondwet]] van het [[Duitse Rijk]] worden tot nader order buiten werking gesteld. Inperkingen van de persoonlijke vrijheid, het recht op [[vrijheid van meningsuiting]], waaronder de [[persvrijheid]] en de vrijheid van vereniging en samenkomst, ingrepen in het [[Briefgeheim (juridisch)|brief-]], post-, telegraaf- en telefoongeheim, en bevelen tot [[huiszoeking]]en, [[inbeslagname]]s en eigendomsbeperkingen zijn ook buiten de hierop betrekking hebbende [[wet]]telijke beperkingen toegestaan.|Von Hindenburg}}

De artikelen 2 en 3 regelden dat het rijk de bevoegdheden van de deelstaten kon overnemen.

Artikelen 4 en 5 legden draconische straffen vast voor bepaalde overtredingen, waaronder de doodstraf voor het in brand steken van openbare gebouwen. Aan artikel 5 werd aan het "Gesetz über Verhängung und Vollzug der Todesstrafe" van 29 maart 1933 [[Legaliteitsbeginsel|terugwerkende kracht]] toegekend tot 31 januari 1933, opdat Marinus van der Lubbe tot de doodstraf kon worden veroordeeld.

Artikel 6 stelde eenvoudigweg vast dat de verordening van kracht werd op de dag van publicatie.

[[Bestand:Verboten Zeitung 1933.jpg|thumb|De laatste uitgave van ''[[Das Andere Deutschland]]'', waarin de aankondiging van het verbod van het weekblad door de politie op grond van de Rijksdagbrandverordening]]
De tekst volgde het model zoals dat vanaf het begin van de [[Weimar-republiek]] in de diverse noodverordeningen ontwikkeld was. Een essentiële vernieuwing van de Rijksdagbrandverordening was echter dat de bevoegdheid voor het aanwenden van geweld niet werd overgedragen op de krijgsmacht, maar bij de rijksregering bleef, c.q. overgenomen van de Länder.

Deze inhoudelijk vérstrekkende regeling werd als [[noodverordening]] door president von Hindenburg afgekondigd conform artikel 48 ([[Noodtoestand]]) van de grondwet en werd mede ondertekend door [[Rijkskanselier (Duitsland)|rijkskanselier]] [[Adolf Hitler]], [[minister van Binnenlandse Zaken]] [[Wilhelm Frick]] en [[minister van Justitie]] [[Franz Gürtner]].

De regeling was schijnbaar bedoeld "ter verdediging tegen communistische staatsgevaarlijke gewelddadigheden" ("zur Abwehr kommunistischer staatsgefährdender Gewaltakte"), aldus de beginzin.

Met het eerste artikel werden het recht op [[vrijheid van meningsuiting]] en de vrijheid van vereniging en allerlei andere democratische grondrechten in feite opgeheven en de Rijksdagbrandverordening verschafte zo de juridische grondslag voor een golf van arrestaties van parlementskandidaten (voor de aanstaande [[Duitse Rijksdagverkiezingen 1933|Rijksdagverkiezingen]]) die niet van nationaalsocialistische gezindte waren, evenals voor maatregelen tegen alle personen en verenigingen, wier bestaan of daden de voorgenomen omschakeling van Duitsland naar het nationaalsocialisme hinderden of konden hinderen, al dan niet vermeend.

Het tweede deel van de verordening gaf de overheid het recht in te grijpen in de regeringen van de [[Länder]] en al hun voorrechten (de zogenaamde [[Reservatsrechte]]) op te heffen. Dit vormde de basis voor de [[Gleichschaltung]] (gelijkschakeling) en centralisering van de staat.

Deze verordening, waarvan de grondwettelijkheid twijfelachtig was, effende zo de weg naar de totale dictatuur.

== Gevolgen ==
De verordening werd ter rechtvaardiging aangewend in de strijd tegen de communisten, zoals in de eerste zin al werd gesuggereerd. Omdat in de verordening echter geen voorbehoud werd gemaakt voor wat betreft de werkingssfeer, kon deze naar believen worden ingezet, waardoor in feite het gehele Duitse volk alle genoemde grondrechten kwijtraakte.

De verordening werd ook niet begeleid door schriftelijke richtlijnen van de regering. Nazi's als Göring, die als Pruisisch minister van Binnenlandse zaken het bevel over het grootste politiekorps van Duitsland voerde, konden het decreet dan ook naar believen interpreteren. De deelstaten die nog niet door de nationaalsocialisten geregeerd werden, beperkten zich in eerste instantie tot het verbieden van de communistische pers, vergaderingen en demonstraties en het in hechtenis nemen van KPD-functionarissen. In Pruisen daarentegen werden KPD-leiders massaal zonder gerechtelijk bevel gearresteerd; in twee weken waren op basis van de Rijksdagbrandverordening naar schatting al 10.000 mensen vastgezet. Göring had overigens al voordat de verordening van kracht werd dezelfde methode toegepast, maar deze zaken hadden voor de rechter steeds geen stand gehouden. Door de verordening bestond deze controle echter niet langer.

Onder de Duitse communisten die op basis van de Rijksdagbrandverordening gearresteerd werden, bevond zich KPD-voorzitter [[Ernst Thälmann]], terwijl bijvoorbeeld oprichters van de KPD [[Wilhelm Pieck]] en [[Walter Ulbricht]] - toekomstige leiders van de DDR -  wisten te ontkomen en in ballingschap gingen.

Op 3 maart instrueerde Göring de Pruisische politie dat, behalve de door de verordening opgeheven grondwettelijke rechten, "ook alle andere door de rijks- of deelstaatwetten gestipuleerde beperkingen inzake politieacties" werden afgeschaft "voor zover dit noodzakelijk is (...) om de doelstelling van de verordening te behalen." Göring vervolgde:

"Om het doel van de verordening te bewerkstelligen zullen de aanvullende maatregelen (...) in eerste instantie gericht zijn tegen de communisten, maar tevens tegen diegenen die met ze samenwerken of hun misdadige doelen steunen of aanmoedigen (...); ik wil erop wijzen dat alle noodzakelijke maatregelen tegen leden of organen anders dan van communistische, anarchistische of sociaaldemocratische partijen slechts gerechtvaardigd kunnen worden door de verordening (...) indien zij van nut zijn ter verdediging tegen dergelijke communistische activiteiten in de ruimste zin des woords."

Binnen twee weken na het van kracht worden van de Rijksdagbrandverordening werden [[Rijkscommissaris]]sen uitgezonden om de macht in de deelstaten over te nemen. Hiermee verspreidde de zware repressie die in Pruisen al aan de gang was, zich over de rest van Duitsland.

Ondanks de felle op de communisten gerichte retoriek verboden de nationaalsocialisten de KPD niet meteen, althans niet formeel. Niet alleen waren ze beducht voor een gewelddadige opstand, maar ook hoopten ze dat de aanwezigheid van de KPD op de kieslijst stemmen zou afsnoepen van de [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]]. Maar hoewel de KPD toch nog 81 zetels wist te behalen, was het een publiek geheim dat de KPD-afgevaardigden nooit in staat zouden worden gesteld om hun zetels in te nemen; ze werden in de gevangenis gegooid zodra de politie de hand op hen wist te leggen. Daarnaast beschouwden rechters het lidmaatschap van de KPD steeds vaker als verraad. Daarmee werd in de praktijk vanaf 6 maart, de dag na de verkiezingen, de KPD verboden.<ref name=Evans>{{cite book|last=Evans|first=Richard J.|authorlink=Richard J. Evans|title=[[The Third Reich Trilogy#The Coming of the Third Reich|The Coming of the Third Reich]]|publisher=[[Penguin Group|Penguin Press]]|location=[[New York (stad)|New York]]|date=2003|isbn=978-0141009759}}</ref>

Zo'n drie weken na het van kracht worden van de Rijksdagbrandverordening versterkte Hitler zijn greep op Duitsland door het indienen van de [[Machtigingswet (1933)|Machtigingswet]]. Deze wet gaf Hitlers regering de wettelijke bevoegdheid om wetten uit te vaardigen zonder dat deze door de Rijksdag hoefden te worden goedgekeurd. Dit zou in de praktijk betekenen dat Duitsland een dictatuur zou worden. Om niets aan het toeval over te laten lieten nazi's de inmiddels gearresteerde KPD-afgevaardigden zelfs niet meetellen voor het [[quorum]] voor de stemming voor het wetsvoorstel. Ook werden een aantal Rijksdagleden van de SPD vastgezet onder mandaat van de Rijksdagbrandverordening, om er maar zeker van te zijn dat de wet met tweederdemeerderheid van de nog aanwezige parlementariërs zou worden aangenomen. Uiteindelijk bleek de uiterst intimiderende sfeer tijdens deze rijksdagzitting het stemverloop zo zeer beïnvloed te hebben dat de Machtigingswet met een meerderheid werd aangenomen die al toereikend was, zelfs als alle KPD'ers en SPD'ers aanwezig zouden zijn geweest.

In theorie gaf artikel 48 van de grondwet de Rijksdag de bevoegdheid om de maatregelen in het kader van de verordening te annuleren. Maar elke enigszins realistische kans daarop was in juli verdwenen; op dat moment waren alle partijen op de NSDAP na verboden of gedwongen zichzelf op te heffen, en de NSDAP werd tot enige legale partij van Duitsland verklaard.

De Rijksdagbrandverordening bleef de hele nationaalsocialistische periode van kracht, waardoor Hitler al die tijd in een soort staat van beleg kon regeren. Samen met de Machtigingswet vormde ze de basis voor de dictatuur van Hitler. Duizenden door Hitler uitgevaardigde decreten, zoals die waarin Duitsland tot een eenpartijstaat werd omgevormd, waren expliciet gebaseerd op deze verordening, en dus uiteindelijk op artikel 48 van de grondwet. Dit was een van de voornaamste redenen dat Hitler nooit de grondwet van Weimar afschafte, al was die na de invoering van de Machtigingswet inhoudelijk van geen enkele betekenis meer.

== Juridische toets==
Al in 1941 kenschetste [[Ernst Fraenkel]] in zijn boek ''Der Doppelstaat'' de Rijksdagbrandverordening als de "grondwetsoorkonde van het [[Derde Rijk]]", omdat zij de plaats van de opgeschorte grondwet ging innemen als juridische grondslag van het nationaalsocialistische regime. Ze vormde samen met de [[Machtigingswet (1933)|Machtigingswet]] het fundament voor de permanente civiele noodtoestand en daarmee voor de ongebreidelde machtsuitoefening van de nazi's. Hiermee kon het naziregime zijn heerschappij en al zijn maatregelen een schijn van legitimiteit geven.

Volgens artikel 48 van de grondwet van de Weimar-republiek moesten bij de afkondiging en toepassing van noodverordeningen de volgende uitgangspunten in acht worden genomen:

# De [[openbare orde]] moest "aanzienlijk" in gevaar zijn.
# Het herstel van de orde moest het doel van de uitzonderingstoestand zijn.
# De beperking van grondrechten was slechts "tijdelijk" toegestaan.

Of de toepassing van de verordening vanaf 28 februari 1933 aan deze voorwaarden voldeed is aanvechtbaar:
# Of de openbare orde in gevaar was, was ter beoordeling aan de Rijkspresident.
# De uitzonderingstoestand werd door zijn "opgerekte interpretatie" gebruikt om de orde te herstellen naar wens van de regering en niet in zin van de grondwet.
# De verordening voorzag niet in een beëindiging van de inperkingen van de grondrechten, zij zouden "tot nader order" gelden.

== Opheffing na de nazitijd==
De in § 5 genoemde strafbepalingen werden in wet 55 van de [[Geallieerde Controleraad]] van 20 juni 1947 expliciet opgeheven.

De Rijksdagbrandverordening was ook een belangrijke beweegreden voor de opstellers van de naoorlogse [[grondwet voor de Bondsrepubliek Duitsland]] om te kiezen voor een zodanige beperking van de bevoegdheden van de president dat deze de facto nog maar weinig uitvoerende macht heeft.

== Externe link ==
* [http://www.documentarchiv.de/ns.html Verordnung des Reichspräsidenten zum Schutz von Volk und Staat]

{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Verordnung des Reichspräsidenten zum Schutz von Volk und Staat|oldid=165373950|datum=20170530}}
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Reichstag Fire Decree|oldid=777485679|datum=20170621}}
{{References}}
}}

[[Categorie:Nazi-Duitsland]]
[[Categorie:Politiek in 1933]]


text:
# Eurobowmaniella muticus
Eurobowmaniella muticus is een aasgarnalensoort uit de familie van de Mysidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1915 door W. Tattersall.

title: Eurobowmaniella muticus

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Eurobowmaniella muticus''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] ([[Geleedpotigen]])
| klasse = [[Malacostraca]]
| orde = [[Mysida]]
| familie = [[Mysidae]]
| geslacht = ''[[Eurobowmaniella]]''
| w-naam = ''Eurobowmaniella muticus''
| auteur = W. Tattersall
| datum = 1915
| haakjes = ja
| commons =
| species =
| worms = 446469
}}
'''''Eurobowmaniella muticus''''' is een [[Aasgarnalen (orde)|aasgarnalensoort]] uit de familie van de [[Mysidae]].<ref>Mees, J. (2012). <i>Eurobowmaniella muticus</i> (W. Tattersall, 1915). In: Mees, J. & K. Meland (Eds) (2012 onwards) World List of Lophogastrida, Stygiomysida and Mysida. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=446469</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1915 door W. Tattersall.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|22}}

[[Categorie:Aasgarnalen]]

title: Eurobowmaniella muticus

Klasse: Malacostraca

Orde: Mysida

Familie: Mysidae

Geslacht: Eurobowmaniella

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Theridion filum
Theridion filum is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de kogelspinnen (Theridiidae).
Het dier behoort tot het geslacht Theridion. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1963 door Herbert Walter Levi.

title: Theridion filum

wikitext:
{{Taxobox spin
| naam              = ''Theridion filum''
| titelweergave     = cursief
| afbeelding        =
| afbeeldingtekst   =
| familie           = [[Kogelspinnen|Theridiidae]] (Kogelspinnen)
| geslacht          = ''[[Theridion]]''
| auteur            = [[Herbert Walter Levi]]
| datum             = 1963
| haakjes           =
}}
'''''Theridion filum''''' is een [[spinnen (dieren)|spinnen]][[soort]] in de taxonomische indeling van de [[Kogelspinnen|kogelspinnen (Theridiidae)]].<ref>{{aut|Platnick, Norman I.}} (2010): [http://research.amnh.org/entomology/spiders/catalog/ The world spider catalog], version 10.5. ''American Museum of Natural History''. [https://web.archive.org/web/20090312050907/http://research.amnh.org:80/entomology/spiders/catalog/ Gearchiveerd] op 12 maart 2009.</ref>

Het dier behoort tot het geslacht ''[[Theridion]]''. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1963 door [[Herbert Walter Levi]].

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|10|21}}

[[Categorie:Theridion|filum]]

title: Theridion filum

Klasse: Arachnida (Spinachtigen)

Orde: Araneae (Spinnen)

Familie: Theridiidae (Kogelspinnen)

Geslacht: Theridion

title: Soort


text:
# Panunggalan (Pulokulon)
Panunggalan is een bestuurslaag in het regentschap Grobogan van de provincie Midden-Java, Indonesië. Panunggalan telt 9804 inwoners (volkstelling 2010).

title: Panunggalan (Pulokulon)

wikitext:
{{Infobox plaats in Indonesië
| soort          = Dorp
| naam           = Panunggalan
| inwoners       = 9804
| datum inwoners = 2010
| provincie      = [[Midden-Java]]
| regentschap    = [[Grobogan (regentschap)|Grobogan]]
| onderdistrict  = [[Pulokulon (onderdistrict)|Pulokulon]]
| eiland         =
| tijdzone       =
| code desa      = 3315060007
| mapname        =
| lat_deg        =
| lat_min        =
| lat_sec        =
| lon_deg        =
| lon_min        =
| lon_sec        =
| image          =
| caption        =
}}
'''Panunggalan''' is een bestuurslaag in het [[Regentschap (Indonesië)|regentschap]] [[Grobogan (regentschap)|Grobogan]] van de [[Provincies van Indonesië|provincie]] [[Midden-Java]], [[Indonesië]]. Panunggalan telt 9804 inwoners (volkstelling 2010).

{{Appendix|2=
* Resultaten van de volkstelling (2010), Badan Pusat Statistik, [https://web.archive.org/web/20121202090212/http://bps.go.id/eng/download_file/Population_of_Indonesia_by_Village_2010.pdf Population_of_Indonesia_by_Village]
}}
{{Beginnetje|landen & Volken|land=Indonesië|2=2013|3=06|4=20}}

[[Categorie:Plaats in Midden-Java]]

title: Situering

Provincie: Midden-Java

Regentschap of · stadsgemeente: Grobogan

Onderdistrict: Pulokulon

title: Algemeen

title: Overig

Portaal: Indonesië


text:
# Levinus Hulsius
Levinus Hulsius, ook Levinus van Hulse of Levin Hulsius (Gent, 1546 - Frankfurt am Main, 1606) was een instrumentenmaker, uitgever en drukker, taalkundige en lexicograaf. Hij schreef uitvoerig over het maken van meetkundige instrumenten. Hoewel hij in Vlaanderen geboren was leefde en werkte hij in Nederland, Engeland en Duitsland. Hij verwierf drukplaten van de erfgenamen van Tycho Brahe en zorgde voor de tweede uitgave van de Astronomiae instauratae mechanica in 1602.
- Biblioteca Nacional de España: XX4579937
- Bibliothèque nationale de France: cb12459951q (data)
- Biografisch Portaal: 10268492
- Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren: huls080
- Stuttgart Database of Scientific Illustrators 1450–1950: 2532
- Gemeinsame Normdatei: 117056235
- International Standard Name Identifier: 0000 0001 1641 7327
- Library of Congress Control Number: no99039378
- Nationale Bibliotheek van Tsjechië: ola364115
- Nationale Bibliotheek van Israël: 987007291906205171
- Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 072356758
- Istituto Centrale per il Catalogo Unico: BVEV048762
- Système universitaire de documentation: 068527985
- Virtual International Authority File: 197356837
- WorldCat: E39PBJj4vWQbXm6qKggBhv9bh3

title: Levinus Hulsius

wikitext:
'''Levinus Hulsius''', ook '''Levinus van Hulse''' of '''Levin Hulsius''' ([[Gent]], [[1546]] - [[Frankfurt am Main]], [[1606]]) was een instrumentenmaker, [[uitgever]] en [[drukker]], [[taalkundige]] en [[lexicograaf]]. Hij schreef uitvoerig over het maken van meetkundige instrumenten. Hoewel hij in [[Graafschap Vlaanderen|Vlaanderen]] geboren was leefde en werkte hij in [[Nederland]], [[Engeland]] en [[Duitsland]]. Hij verwierf drukplaten van de erfgenamen van [[Tycho Brahe]] en zorgde voor de tweede uitgave van de ''Astronomiae instauratae mechanica'' in 1602.
[[Bestand:Hulsius - Tractatus instrumentorum mechanicorum, 1605 - 157646.jpg|thumb|''Tractatus instrumentorum mechanicorum'', 1605]]

{{Appendix|2=
* ''Mathematics from the birth of numbers'', Jan Gullberg, W. W. Norton & Company; 1st ed edition (October 1997), 1093 pages {{ISBN|0-393-04002-X}} {{ISBN|978-0-393-04002-9}}
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Levinus Hulsius}}
}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Hulsius, Levinus}}
[[Categorie:Vlaams taalkundige]]
[[Categorie:Zuid-Nederlands drukker (voor 1830)]]
[[Categorie:Zuid-Nederlands uitgever (voor 1830)]]
[[Categorie:Persoon in de Nederlanden in de 16e eeuw]]
[[Categorie:Lexicograaf]]


text:
# Apterostigma callipygium
Apterostigma callipygium is een mierensoort uit de onderfamilie van de Myrmicinae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1997 door Lattke.

title: Apterostigma callipygium

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Apterostigma callipygium''
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Mieren|Formicidae]] (Mieren)
| onderfamilie = [[Myrmicinae]]
| tribus = [[Attini]]
| geslacht = ''[[Apterostigma]]''
| w-naam = ''Apterostigma callipygium''
| auteur = Lattke
| datum = 1997
| haakjes  =
| commons =
| species = Apterostigma callipygium
}}

'''''Apterostigma callipygium''''' is een [[Mieren|mierensoort]] uit de onderfamilie van de [[Myrmicinae]].<ref>[https://www.antwiki.org/wiki/Apterostigma_callipygium Vermelding van de soort op Antwiki (Geraadpleegd april 2013)]. [https://web.archive.org/web/20190622135900/http://www.antwiki.org:80/wiki/Apterostigma_callipygium Gearchiveerd] op 22 juni 2019.</ref><ref>[http://www.antweb.org/description.do?genus=Apterostigma&name=callipygium&rank=species Vermelding van de soort op Antweb (Geraadpleegd april 2013)]</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1997 door Lattke.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|13}}

[[Categorie:Apterostigma]]

title: Apterostigma callipygium

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Formicidae (Mieren)

Onderfamilie: Myrmicinae

Geslachtengroep: Attini

Geslacht: Apterostigma

title: Soort


text:
# Station Parung Kuda
Parung Kuda is een spoorwegstation in de Indonesische provincie West-Java.

## Bestemmingen
- Jalur KA Manggarai-Padalarang

title: Station Parung Kuda

wikitext:
{{Infobox spoorwegstation Indonesië
| station         	= Parung Kuda
| afbeelding      	=
| onderschrift    	=
| stationscode    	= Prk
| stationsnaam   	=
| plaats                = [[West-Java]], [[Indonesië]]
| opening         	=
| sluiting        	=
| heropening      	=
| lijnen          	=
| exploitant      	=
| aantalreizigers 	=
| perrons         	=
| lat_deg          	=
| lat_min          	=
| lat_sec          	=
| lat_dir          	=
| lon_deg               =
| lon_min         	=
| lon_sec          	=
}}
'''Parung Kuda''' is een [[spoorwegstation]] in de [[Indonesië|Indonesische]] provincie [[West-Java]].

==Bestemmingen==
*'''Jalur KA Manggarai-Padalarang'''

[[Categorie:Spoorwegstation in West-Java|Parung Kuda]]

title: Parung Kuda

Afkorting: Prk

title: Ligging

Plaats: West-Java, Indonesië

Externe link: (id) PT KAI

Portaal: Openbaar vervoer · Indonesië


text:
# Psycloop
Psycloop (Engels: Psyclops) is een relatief kort sciencefictionverhaal van Brian Aldiss. Onderwerpen zijn telepathie en ruimtevaart.

## Het verhaal
Het verhaal speelt zich af in een niet nader omschreven toekomst. Man en zijn zwangere vrouw Judy zijn onderweg naar Aarde. Zij maakten een tussenstop op de planeet Mirone, op een afstand van 90 lichtjaren van die Aarde. Vader wordt daarbij gevangengenomen, de zes maanden zwangere moeder weet het ruimteschip nog te halen en de reis voort te zetten. Gedurende zijn gevangenschap, mogelijk in aanloop naar een executie, roept de vader zijn foetuszoon op. Doordat vader niet meer aan boord is, klopt de berekende koers niet meer en zal het ruimteschip zonder correctie nooit de Aarde bereiken. De zoon zal zodra hij binnen het bereik van de TRA (Telepatische Radiaal Aarde) is, daar moeten vragen om de koers opnieuw te berekenen en in te voeren.
Aldiss stelde in het verhaal zelf de voorwaarden vast voor (zijn versie van) telepathie:
- telepathie is niet afhankelijk van een maximumsnelheid; materieel kan niet sneller dan de lichtsnelheid; telepathie vindt direct plaats, hoe groot de afstand ook is;
- telepathie is wel afhankelijk van de afstand; de maximale afstand waarover telepathie kan plaatsvinden is 45 lichtjaar;
- de vader en aanstaande zoon zijn telepathisch, de vrouw en de tweelingzus (ook nog foetus) niet;
- het bewustzijn van telepathie van foetussen wordt normaliter gestimuleerd als het kind 7,5 maand oud is, maar is al aanwezig als het 6 maanden oud is;
- het is geen natuurlijke aanleg; het kind moet ingeleid worden in de telepathie.

title: Psycloop

wikitext:
{{Infobox verhaal
| naam = ''Psycloop''
| afbeelding =
| auteur = [[Brian Aldiss]]
| orig titel = ''Psyclops''
| orig verschenen =
| orig gebundeld = No Time Like Tomorrow
| datum = [[1956]]
| land = [[Verenigd Koninkrijk (hoofdbetekenis)|Verenigd Koninkrijk]]
| taal = [[Engels]]
| vertaler = David Brisk
| genre = sciencefiction
| gebundeld in = [[Monsterlijke uitdaging]]
| paginas = 12
}}

'''''Psycloop''''' ([[Engels]]: ''Psyclops'') is een relatief kort [[sciencefiction]]verhaal van [[Brian Aldiss]]. Onderwerpen zijn [[telepathie]] en [[ruimtevaart]].

== Het verhaal ==
{{leeswaarschuwing}}
Het verhaal speelt zich af in een niet nader omschreven toekomst. Man en zijn zwangere vrouw Judy zijn onderweg naar Aarde. Zij maakten een tussenstop op de [[planeet]] Mirone, op een afstand van 90 [[lichtjaar|lichtjaren]] van die Aarde. Vader wordt daarbij gevangengenomen, de zes maanden zwangere moeder weet het ruimteschip nog te halen en de reis voort te zetten. Gedurende zijn gevangenschap, mogelijk in aanloop naar een executie, roept de vader zijn [[foetus]]zoon op. Doordat vader niet meer aan boord is, klopt de berekende koers niet meer en zal het ruimteschip zonder correctie nooit de Aarde bereiken. De zoon zal zodra hij binnen het bereik van de TRA (Telepatische Radiaal Aarde) is, daar moeten vragen om de koers opnieuw te berekenen en in te voeren.

Aldiss stelde in het verhaal zelf de voorwaarden vast voor (zijn versie van) telepathie:
*telepathie is niet afhankelijk van een maximumsnelheid; materieel kan niet sneller dan de lichtsnelheid; telepathie vindt direct plaats, hoe groot de afstand ook is;
*telepathie is wel afhankelijk van de afstand; de maximale afstand waarover telepathie kan plaatsvinden is 45 lichtjaar;
*de vader en aanstaande zoon zijn telepathisch, de vrouw en de tweelingzus (ook nog foetus) niet;
*het bewustzijn van telepathie van foetussen wordt normaliter gestimuleerd als het kind 7,5 maand oud is, maar is al aanwezig als het 6 maanden oud is;
*het is geen natuurlijke aanleg; het kind moet ingeleid worden in de telepathie.

{{Appendix|2=
*Uitgave [[Born SF]] (5)
}}

[[Categorie:Werk van Brian Aldiss]]
[[Categorie:Sciencefictionverhaal]]

title: Psycloop

Auteur: Brian Aldiss

Originele titel: Psyclops

Origineel gebundeld in: No Time Like Tomorrow

Land: Verenigd Koninkrijk

Taal: Engels

Vertaler: David Brisk

Genre: sciencefiction

Gebundeld in: Monsterlijke uitdaging

Portaal: Literatuur


text:
# Willard Hotel
Het Willard Hotel, voluit Willard InterContinental Washington, is een bekend hotel in de Amerikaanse hoofdstad Washington, D.C.. In 1963 schreef Martin Luther King hier zijn I Have a Dream-toespraak.
Het hotel ligt aan 1401-1409 Pennsylvania Avenue N.W., vlak bij het Witte Huis. Elke Amerikaanse president sinds Franklin Pierce heeft in het hotel verbleven of er een evenement bezocht. Na moorddreigingen werd Abraham Lincoln in 1861 het hotel in gesmokkeld en verbleef er in de maanden voor zijn inauguratie in 1861. Ulysses S. Grant verbleef graag in de lobby; volgens de overlevering stamt hiervan de uitdrukking lobbyen, omdat de president regelmatig in de lobby werd benaderd met verzoeken om gunsten. Woodrow Wilson hield in 1916 vergaderingen van de League to Enforce Peace, een voorloper van de Volkenbond, in de lobby van het hotel. Calvin Coolidge logeerde een maand in het hotel in 1923, voordat hij in het Witte Huis kon trekken.
In 1861 werd een vredesconferentie in het hotel gehouden in een poging de Amerikaanse Burgeroorlog te voorkomen. Later dat jaar hoorde Julia Ward Howe vanuit het raam van haar hotelkamer een aantal soldaten voorbij komen die het lied John Brown's Body zongen en componeerde het volkslied The Battle Hymn of the Republic op dezelfde melodie.
Andere bekende gasten van hotel waren onder meer Mark Twain, Walt Whitman, Harry Houdini, Gloria Swanson, Emily Dickinson, Charles Dickens en Jenny Lind. Bob Fosse kreeg een hartaanval tijdens een verblijf in het hotel in 1987 en stierf kort daarna.
Het slot van de film Minority Report van Steven Spielberg werd in 2001 in het hotel opgenomen. Voor de film werd een deel van het dak van het kantoorgebouw nagebouwd in een studio.
Op de plek van het Willard stond al in 1816 een hotel. Het pand werd in 1850 opgekocht door ondernemer Henry Willard, die er een nieuw hotel van 100 kamers neerzette. Het huidige hotel van 12 etages en 332 kamers werd ontworpen in beaux-artsstijl door Henry Janeway Hardenbergh en kwam gereed in 1901.
Het hotel ging failliet in 1968 en moest zijn deuren sluiten, maar na aankoop door de federale overheid en verhuur aan de InterContinental Hotels Group werd het hotel gerenoveerd en een kantoorgebouw bijgebouwd, en in 1986 werd het hotel feestelijk heropend in het bijzijn van bekendheden als senator Edward Kennedy. In de jaren 1990 onderging het hotel nogmaals een grote verbouwing.
In 1974 werd het hotel opgenomen in de National Register of Historic Places, een nationale monumentenlijst.

title: Willard Hotel

wikitext:
[[Bestand:Willard Hotel.jpg|thumb|Het Willard Hotel, voorgevel]]
Het '''Willard Hotel''', voluit '''Willard InterContinental Washington''', is een bekend hotel in de Amerikaanse hoofdstad [[Washington, D.C.]]. In 1963 schreef [[Martin Luther King]] hier zijn ''[[I Have a Dream (Martin Luther King)|I Have a Dream]]''-toespraak.

Het hotel ligt aan 1401-1409 [[Pennsylvania Avenue (Washington)|Pennsylvania Avenue]] N.W., vlak bij het [[Witte Huis (Washington D.C.)|Witte Huis]]. Elke Amerikaanse president sinds [[Franklin Pierce]] heeft in het hotel verbleven of er een evenement bezocht. Na moorddreigingen werd [[Abraham Lincoln]] in 1861 het hotel in gesmokkeld en verbleef er in de maanden voor zijn inauguratie in 1861. [[Ulysses S. Grant]] verbleef graag in de lobby; volgens de overlevering stamt hiervan de uitdrukking [[lobbyen]], omdat de president regelmatig in de lobby werd benaderd met verzoeken om gunsten. [[Woodrow Wilson]] hield in 1916 vergaderingen van de [[League to Enforce Peace]], een voorloper van de [[Volkenbond]], in de lobby van het hotel. [[Calvin Coolidge]] logeerde een maand in het hotel in 1923, voordat hij in het Witte Huis kon trekken.

In 1861 werd een vredesconferentie in het hotel gehouden in een poging de [[Amerikaanse Burgeroorlog]] te voorkomen. Later dat jaar hoorde [[Julia Ward Howe]] vanuit het raam van haar hotelkamer een aantal soldaten voorbij komen die het lied ''[[John Brown's Body]]'' zongen en componeerde het volkslied ''[[The Battle Hymn of the Republic]]'' op dezelfde melodie.

Andere bekende gasten van hotel waren onder meer [[Mark Twain]], [[Walt Whitman]], [[Harry Houdini]], [[Gloria Swanson]], [[Emily Dickinson]], [[Charles Dickens]] en [[Jenny Lind]]. [[Bob Fosse]] kreeg een hartaanval tijdens een verblijf in het hotel in 1987 en stierf kort daarna.

Het slot van de film ''[[Minority Report]]'' van [[Steven Spielberg]] werd in 2001 in het hotel opgenomen. Voor de film werd een deel van het dak van het kantoorgebouw nagebouwd in een studio.

Op de plek van het Willard stond al in 1816 een hotel. Het pand werd in 1850 opgekocht door ondernemer Henry Willard, die er een nieuw hotel van 100 kamers neerzette. Het huidige hotel van 12 etages en 332 kamers werd ontworpen in [[beaux-arts]]stijl door [[Henry Janeway Hardenbergh]] en kwam gereed in 1901.

Het hotel ging failliet in 1968 en moest zijn deuren sluiten, maar na aankoop door de federale overheid en verhuur aan de [[InterContinental Hotels Group]] werd het hotel gerenoveerd en een kantoorgebouw bijgebouwd, en in 1986 werd het hotel feestelijk heropend in het bijzijn van bekendheden als senator [[Edward Kennedy]]. In de jaren 1990 onderging het hotel nogmaals een grote verbouwing.

In 1974 werd het hotel opgenomen in de [[National Register of Historic Places]], een nationale monumentenlijst.

==Externe links==
* [https://washington.intercontinental.com/ Website van het hotel]

{{Commonscat}}
{{Appendix|2=
* [http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?sec=travel&res=9A0DEFD91F3BF937A3575AC0A960948260 "The Willard is Restored as a Jewel of Pennsylvania Avenue", ''New York Times'', 4 september 1986]
}}
{{Coor title dms|38|53|47|N|77|2|1|W|type:landmark_region:US-DC}}

[[Categorie:National Register of Historic Places]]
[[Categorie:Historic Hotels of America]]
[[Categorie:Beaux-artsbouwwerk]]
[[Categorie:Hotel in de Verenigde Staten]]
[[Categorie:Bouwwerk in Washington D.C.]]


text:
# Grozon
Grozon is een gemeente in het Franse departement Jura (regio Bourgogne-Franche-Comté) en telt 396 inwoners (1999). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Dole.
Grozon is ook de naam van het riviertje dat door de gemeente stroomt, een zijriviertje van de Doux.

## Geografie
De oppervlakte van Grozon bedraagt 14,5 km², de bevolkingsdichtheid is 27,3 inwoners per km².

## Demografie
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).

title: Grozon

wikitext:
{{Infobox gemeente Frankrijk
| plaatsnaam = Grozon
| wapen = [[Bestand:Blason Grozon.svg |85px|Wapen]]
| kaart =
| regio = [[Bourgogne-Franche-Comté]]
| departement = [[Jura (departement)|Jura]] (39)
| depnr = 39
| arrondissement = [[Arrondissement Dole|Dole]]
| kanton = [[Kanton Bletterans|Bletterans]]
| jaar = 1999
| inwoners = 396
| dichtheid = 27,3
| oppervlakte = 14,5
| water =
| latitudeGraden = 46
| latitudeMinuten = 53
| latitudeSeconden = 0
| longitudeGraden = 5
| longitudeMinuten = 42
| longitudeSeconden = 0
| E of W = E
| ol of wl = O.L.
| code = 39263
| postcode = 39800
| netnummer =
| hoogteligging = 239 - 385
| aangrenzende gemeenten =
| burgemeester =
| image=2017-03 - Grozon - 17.jpg
| website =
}}
'''Grozon''' is een gemeente in het [[Frankrijk|Franse]] departement [[Jura (departement)|Jura]] (regio [[Bourgogne-Franche-Comté]]) en telt 396 inwoners (1999). De plaats maakt deel uit van het arrondissement [[Arrondissement Dole|Dole]].

'''Grozon''' is ook de naam van het riviertje dat door de gemeente stroomt, een zijriviertje van de [[Doux (rivier)|Doux]].

== Geografie ==
De oppervlakte van Grozon bedraagt 14,5 km², de bevolkingsdichtheid is 27,3 inwoners per km².
[[Bestand:39263-Grozon-Sols.png|thumb |left |400px |Kaart van de gemeente met de belangrijkste infrastructuur, bodemgebruik en omliggende gemeenten]]
{{Clearleft}}

== Demografie ==
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: [[Institut national de la statistique et des études économiques/Definities|INSEE-tellingen]]).<br />
{{Grafiek inwonertal gemeente Frankrijk|id=39263}}
<!-- Bron: Frans bureau voor statistiek. Cijfers inwoneraantal volgens de definitie "population sans doubles comptes" -->

== Externe links ==
* {{Link INSEE|id=39263}}

{{Commonscat}}
{{Coor title dms|46|53|0|N|5|42|0|E|type:adm2nd_scale:25000_region:FR}}

[[Categorie:Gemeente in Jura (departement)]]

title: Situering

Regio: Bourgogne-Franche-Comté

Departement: Jura (39)

Arrondissement: Dole

Kanton: Bletterans

Coördinaten: 46° 53′ NB, 5° 42′ OL

title: Algemeen

title: Overig

title: Detailkaart

Detailkaart: · Locatie in Frankrijk Jura

title: Foto's

Portaal: Frankrijk


text:
# Anania powysae
Anania powysae is een vlinder van de familie van de grasmotten (Crambidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst voorgesteld als Algedonia powysae door Koen Maes in een publicatie uit 2005.
De soort komt voor in Kameroen, Kenia en Tanzania.

title: Anania powysae

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Anania powysae''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| superfamilie = [[Pyraloidea]]
| familie = [[grasmotten|Crambidae]] (grasmotten)
| onderfamilie = [[Pyraustinae]]
| tribus = [[Pyraustini]]
| geslacht  = ''[[Anania]]''
| w-naam = ''Anania powysae''
| auteur = [[Koen Maes|Maes]]
| datum = 2005
| haakjes = ja
| origineel = ''Algedonia powysae''
}}
'''''Anania powysae''''' is een [[Vlinders|vlinder]] van de familie van de [[grasmotten]] (Crambidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst voorgesteld als ''Algedonia powysae'' door [[Koen Maes]] in een publicatie uit 2005.

De soort komt voor in [[Kameroen]], [[Kenia]] en [[Tanzania]].

{{Appendix|2=
*{{Aut|De Prins J., De Prins W. & Goff R.}} (2011–2025). [https://www.afromoths.net/species_by_code/ANANPOWY ''Anania powysae'' op Afromoths, online database of Afrotropical moth species (Lepidoptera). World Wide Web electronic publication]. Geraadpleegd op 24-1-2025.
}}
{{Taxonbalk}}
[[Categorie:Anania|powysae]]
[[Categorie:Dier uit het Afrotropisch gebied]]

title: Anania powysae

Superfamilie: Pyraloidea

Familie: Crambidae (grasmotten)

Onderfamilie: Pyraustinae

Geslachtengroep: Pyraustini

Geslacht: Anania

title: Soort


text:
# Eggert Reeder
Generaal Eggert Reeder (Poppenbüll, 22 juli 1894 – Wuppertal, 22 november 1959) was tijdens de Tweede Wereldoorlog Militärverwaltungschef in het Duitse militaire bestuur van België. Als rechterhand van Alexander von Falkenhausen was hij verantwoordelijk voor alle zaken van binnenlandse veiligheid en bestuur.

## Levensloop
Van 1918 tot 1921 studeerde hij rechten aan de universiteiten van Halle en Kiel. Van 1922 tot 1924 was hij ambtenaar bij de regering van Schleswig en van 1924 tot 1929 bij de regering in Keulen. In 1929 werd hij raadsheer bij de regering in Keulen en in maart 1933 raadsheer in Flensburg.
Reeder was vanaf juli 1933 regeringspresident in het Regierungsbezirk Aken en vanaf 1936 in Keulen. Door de goede relaties die hij met België onderhield, werd hij in 1938 benoemd tot Grootofficier in de Kroonorde. Vanaf 1 september 1939 werd hij regeringspresident in Düsseldorf tot hij in mei 1940 werd aangesteld als Militärverwaltungschef voor België en Noord-Frankrijk in het militair bestuur onder leiding van generaal Von Falkenhausen.
Algemeen wordt erkend dat Reeder, hoewel lid van de nationaalsocialistische partij met de rang van SS-Brigadeführer (brigadegeneraal), een relatief gematigd bezettingsregime installeerde en in aanzienlijke mate slaagde in de voornaamste opdracht, de rust en de orde te handhaven. Hij voerde op instructie van Hitler onder meer de zogenaamde Flamenpolitik uit. Reeder wordt beschouwd als een handig bestuurder die, ondanks vele conflicten met het comité van de secretarissen-generaal, de Belgische administratie onder controle hield. Verder is bekend dat hij in meerdere gevallen probeerde anti-Joodse maatregelen, die hij als hinderlijk voor de Duits-Belgische relaties beschouwde, te vertragen of te verzachten. Ook derhalve moest hij een toenemende druk vanuit de partij in Berlijn afhouden. Pas op 18 juli 1944 werd het militair bestuur uiteindelijk vervangen door het reeds langer door de partij en de SS, door hun gewilde en geleide burgerlijk bestuur. Reeder aanvaardde in dienst te blijven van de Zivilverwaltung onder leiding van rijkscommissaris Josef Grohé. Dit burgerlijk bestuur, dat nauwelijks van de grond kwam, werd begin september 1944 weggeveegd door de oprukkende geallieerde troepen.
Op 18 april 1945 werd Reeder door Amerikaanse troepen gearresteerd en in 1947 aan België uitgeleverd. Het proces tegen hem en tegen Von Falkenhausen werd pas beëindigd op 9 maart 1951. Beiden werden door het Brusselse hof onder meer schuldig bevonden aan de deportatie van duizenden Joden, maar niet verantwoordelijk gesteld voor hun daaropvolgende uitroeiing in Auschwitz. Reeder werd veroordeeld tot twaalf jaar hechtenis. Omdat onder de Belgische wetgeving gevangenen na het uitzitten van een derde van hun straf kunnen vrijgelaten worden, kwam hij onmiddellijk vrij. Eenmaal weer in Duitsland nam hij een directiefunctie op bij de Duitse Bond van Belastingbetalers.

## Carrière
Reeder bekleedde verschillende rangen in zowel de Allgemeine-SS als Deutsches Heer. De volgende tabel laat zien dat de bevorderingen niet synchroon liepen.
| Datums            | Deutsches Heer            | Allgemeine-SS       | Verwaltung          |
| ----------------- | ------------------------- | ------------------- | ------------------- |
| 7 augustus 1914   | Soldat                    | —                   | —                   |
| 5 juni 1916       | Gefreiter der Reserve     | —                   | —                   |
| 19 augustus 1915  | Unteroffizier der Reserve | —                   | —                   |
| 7 oktober 1915    | Vizefeldwebel der Reserve | —                   | —                   |
| 31 januari 1916   | Leutnant der Reserve      | —                   | —                   |
| 1924              | —                         | —                   | Regierungsassessor  |
| 11 augustus 1929  | —                         | —                   | Regierungsrat       |
| 15 juli 1932      | —                         | —                   | Verwalter           |
| 5 maart 1933      | —                         | —                   | Landrat             |
| 9 juli 1936       | —                         | —                   | Regierungspräsident |
| 13 september 1939 | —                         | SS-Standartenführer | —                   |
| 21 december 1939  | —                         | SS-Oberführer       | —                   |
| 31 augustus 1939  | —                         | SS-Brigadeführer    | —                   |
| 9 november 1943   | —                         | SS-Gruppenführer    | —                   |

## Lidmaatschapsnummers
- NSDAP-nr.: 1 998 009 (lid geworden op 1 mei 1933[1])
- SS-nr.: 340 776 (lid geworden 31 augustus 1939[1])

## Decoraties
- Duitse Kruis in Zilver op 17 augustus 1943 als Militärverwaltungschef en Militärbefehlshaber in België en Noord-Frankrijk[4][5][1]
- IJzeren Kruis 1914, 1e Klasse[4](1 augustus 1918[1]) en 2e Klasse[4] (27 januari 1916[1])
- Gewondeninsigne 1918 in zwart[4] op 30 januari 1918[1]
- Erekruis voor Frontstrijders in de Wereldoorlog[4][1]
- Ehrendegen des Reichsführers-SS[4]
- SS-Ehrenring[4]
- Kruis voor Oorlogsverdienste, 1e Klasse en 2e Klasse met Zwaarden[4][5][1]
- Grootofficier in de Kroonorde (België) in 1938[1]

title: Eggert Reeder

wikitext:
{{Infobox militair persoon
| naam = Eggert Reeder
| afbeelding = Das Grab von Eggert Reeder.jpg
| onderschrift = Het graf van Eggert Reeder (Alter Reformierter Friedhof Hochstraße)
| bijnaam =
| geboorteplaats = [[Poppenbüll]], [[Duitse Keizerrijk]]
| geboortedatum = [[22 juli]] [[1894]]
| sterfplaats = [[Wuppertal]], [[Regierungsbezirk Düsseldorf]], [[Noordrijn-Westfalen]], [[Bondsrepubliek Duitsland (1949-1990)|West-Duitsland]]
| sterfdatum = [[22 november]] [[1959]]
| begraven =
| religie =
| partij = {{DE-1871}}
{{DE-1935}}
| onderdeel = [[Bestand:War Ensign of Germany 1903-1918.svg|rand|20px]] [[Deutsches Heer]]
[[Bestand:Flag_of_the_Schutzstaffel.svg|24px]] [[Allgemeine-SS]]
| dienstjaren = [[1914]] - [[1918]]
[[1939]] - [[1945]]
| rang = [[Bestand:HH-SS-Gruppenfuhrer-Collar.png|40px]] [[Bestand:WSS OF7 Gruf.jpg|50px]]
[[Gruppenführer|SS-Gruppenführer]]
| eenheid = ''1./Ersatz Btn/Infanterie-Regiment „von Manstein“ (Schleswigsches) Nr. 84''
7 augustus 1914 -
 17 september 1914<ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF REEDER.">Tixier 2019, p.SS GRUF REEDER.</ref>
''2./Ersatz btn/IR Nr 84''
17 september 1914 -
 1 november 1914<ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF REEDER." />
| leiding = ''Militärverwaltungschef'' België
''Regierungspräsident Düsseldorf''
7 september 1944 -
 18 april 1945<ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF REEDER." />
| veldslagen-naam  =
| veldslagen = [[Eerste Wereldoorlog]]
* [[Oostfront (Eerste Wereldoorlog)|Oostfront]]
* [[Westfront (Eerste Wereldoorlog)|Westfront]]
----
[[Tweede Wereldoorlog]]
* [[Slag om Frankrijk]]
| onderscheidingen = [[#Decoraties|Zie decoraties]]
| anderwerk = Klerk, Griffier, [[Jurist]], [[Advocaat (beroep)|Advocaat]]
| portaal = Tweede Wereldoorlog
}}

Generaal '''Eggert Reeder''' ([[Poppenbüll]], [[22 juli]] [[1894]] – [[Wuppertal]], [[22 november]] [[1959]]) was tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]] ''Militärverwaltungschef'' in het Duitse militaire bestuur van [[België (hoofdbetekenis)|België]]. Als rechterhand van [[Alexander von Falkenhausen]] was hij verantwoordelijk voor alle zaken van binnenlandse veiligheid en bestuur.

== Levensloop ==
Van 1918 tot 1921 studeerde hij rechten aan de universiteiten van Halle en Kiel. Van 1922 tot 1924 was hij ambtenaar bij de regering van [[Sleeswijk-Holstein (provincie)|Schleswig]] en van 1924 tot 1929 bij de regering in Keulen. In 1929 werd hij raadsheer bij de regering in Keulen en in maart 1933 raadsheer in Flensburg.

Reeder was vanaf juli 1933 regeringspresident in het [[Regierungsbezirk]] Aken en vanaf 1936 in [[Regierungsbezirk Keulen|Keulen]]. Door de goede relaties die hij met België onderhield, werd hij in 1938 benoemd tot Grootofficier in de [[Kroonorde (België)|Kroonorde]]. Vanaf 1 september 1939 werd hij regeringspresident in [[Regierungsbezirk Düsseldorf|Düsseldorf]] tot hij in mei 1940 werd aangesteld als Militärverwaltungschef voor België en Noord-[[Frankrijk (hoofdbetekenis)|Frankrijk]] in het militair bestuur onder leiding van generaal Von Falkenhausen.

Algemeen wordt erkend dat Reeder, hoewel lid van de [[Nationaalsocialistische Duitse Arbeiderspartij|nationaalsocialistische partij]] met de rang van [[Brigadeführer|SS-Brigadeführer]] ([[brigadegeneraal]]), een relatief gematigd bezettingsregime installeerde en in aanzienlijke mate slaagde in de voornaamste opdracht, de rust en de orde te handhaven. Hij voerde op instructie van Hitler onder meer de zogenaamde ''[[Flamenpolitik]]'' uit. Reeder wordt beschouwd als een handig bestuurder die, ondanks vele conflicten met het [[comité van de secretarissen-generaal]], de Belgische administratie onder controle hield. Verder is bekend dat hij in meerdere gevallen probeerde anti-Joodse maatregelen, die hij als hinderlijk voor de Duits-Belgische relaties beschouwde, te vertragen of te verzachten.{{Bron?||2024|09|12}} Ook derhalve moest hij een toenemende druk vanuit de partij in [[Berlijn]] afhouden. Pas op 18 juli 1944 werd het militair bestuur uiteindelijk vervangen door het reeds langer door de partij en de SS, door hun gewilde en geleide burgerlijk bestuur. Reeder aanvaardde in dienst te blijven van de ''Zivilverwaltung'' onder leiding van rijkscommissaris [[Josef Grohé]]. Dit burgerlijk bestuur, dat nauwelijks van de grond kwam, werd begin september 1944 weggeveegd door de oprukkende geallieerde troepen.

Op 18 april 1945 werd Reeder door Amerikaanse troepen gearresteerd en in 1947 aan België uitgeleverd. Het proces tegen hem en tegen Von Falkenhausen werd pas beëindigd op 9 maart 1951. Beiden werden door het Brusselse hof onder meer schuldig bevonden aan de deportatie van duizenden Joden, maar niet verantwoordelijk gesteld voor hun daaropvolgende uitroeiing in [[Auschwitz (concentratiekamp)|Auschwitz]]. Reeder werd veroordeeld tot twaalf jaar hechtenis. Omdat onder de Belgische wetgeving gevangenen na het uitzitten van een derde van hun straf kunnen vrijgelaten worden, kwam hij onmiddellijk vrij. Eenmaal weer in Duitsland nam hij een directiefunctie op bij de [[Bund der Steuerzahler Deutschland|Duitse Bond van Belastingbetalers]].

== Carrière ==
Reeder bekleedde verschillende rangen in zowel de ''[[Allgemeine-SS]]'' als ''[[Deutsches Heer]]''. De volgende tabel laat zien dat de bevorderingen niet synchroon liepen.
{| class="wikitable"
! Datums
! ''Deutsches Heer''
! ''Allgemeine-SS''
! ''Verwaltung''
|-
| 7 augustus 1914<ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF REEDER." /> || ''[[Soldaat|Soldat]]'' || {{center|—}} || {{center|—}}
|-
| 5 juni 1916<ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF REEDER." /> || ''[[Korporaal|Gefreiter]] [[Militaire reserve|der Reserve]]'' || {{center|—}} || {{center|—}}
|-
| 19 augustus 1915<ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF REEDER." /> || ''[[Sergeant|Unteroffizier]] der Reserve'' || {{center|—}} || {{center|—}}
|-
| 7 oktober 1915<ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF REEDER." /> || ''[[Sergeant|Vizefeldwebel]] [[Militaire reserve|der Reserve]]'' || {{center|—}} || {{center|—}}
|-
| 31 januari 1916<ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF REEDER." /> || ''[[Tweede luitenant|Leutnant]] der Reserve'' || {{center|—}} || {{center|—}}
|-
| 1924<ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF REEDER." /> || {{center|—}} || {{center|—}} || ''Regierungsassessor''
|-
| 11 augustus 1929<ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF REEDER." /> || {{center|—}} || {{center|—}} || ''Regierungsrat''
|-
| 15 juli 1932<ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF REEDER." /> || {{center|—}} || {{center|—}} || ''Verwalter''
|-
| 5 maart 1933<ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF REEDER." /> || {{center|—}} || {{center|—}} || ''Landrat''
|-
| 9 juli 1936<ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF REEDER." /> || {{center|—}} || {{center|—}} || ''Regierungspräsident''
|-
| 13 september 1939<ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF REEDER." /> || {{center|—}} || [[Standartenführer|SS-Standartenführer]] || {{center|—}}
|-
| 21 december 1939<ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF REEDER." /> || {{center|—}} || [[Oberführer|SS-Oberführer]] || {{center|—}}
|-
| 31 augustus 1939<ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF REEDER." /><ref name="SS Officers List 2000, p.15.">SS Officers List 2000, p.15.</ref> || {{center|—}} || [[Brigadeführer|SS-Brigadeführer]] || {{center|—}}
|-
| 9 november 1943<ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF REEDER." /><ref name="Dienstaltersliste der Schutzstaffel der NSDAP vom 9. November 1944. p.12.">Dienstaltersliste der Schutzstaffel der NSDAP vom 9. November 1944. p.12.</ref> || {{center|—}} || [[Gruppenführer|SS-Gruppenführer]] || {{center|—}}
|}

== Lidmaatschapsnummers ==
* [[Nationaalsocialistische Duitse Arbeiderspartij|NSDAP]]-nr.: 1 998 009 (lid geworden op 1 mei 1933<ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF REEDER." />)
* [[Schutzstaffel|SS]]-nr.: 340 776 (lid geworden 31 augustus 1939<ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF REEDER." />)

== Decoraties ==
* [[Duitse Kruis]] in Zilver op 17 augustus 1943 als ''Militärverwaltungschef'' en ''Militärbefehlshaber'' in België en Noord-Frankrijk<ref name="http://www.geocities.com/~orion47/SS-POLIZEI/SS-Gruf_O-Z.html">{{Citeer web |url=http://www.geocities.com/~orion47/SS-POLIZEI/SS-Gruf_O-Z.html |titel=Gearchiveerde kopie |bezochtdatum=13 maart 2012 |archiefdatum=17 april 2001 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20010417085652/http://www.geocities.com/~orion47/SS-POLIZEI/SS-Gruf_O-Z.html |dodeurl=ja}}</ref><ref name="TracesOfWar-8298">{{Citeer web|url=https://www.tracesofwar.nl/persons/8298|titel=Reeder, Eggert|website=[[TracesOfWar]]}}</ref><ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF REEDER." />
* [[IJzeren Kruis (Duitsland)#1914|IJzeren Kruis 1914]], 1e Klasse<ref name="http://www.geocities.com/~orion47/SS-POLIZEI/SS-Gruf_O-Z.html" />(1 augustus 1918<ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF REEDER." />) en 2e Klasse<ref name="http://www.geocities.com/~orion47/SS-POLIZEI/SS-Gruf_O-Z.html" /> (27 januari 1916<ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF REEDER." />)
* [[Gewondeninsigne#Tijdens de Eerste Wereldoorlog|Gewondeninsigne 1918]] in zwart<ref name="http://www.geocities.com/~orion47/SS-POLIZEI/SS-Gruf_O-Z.html" /> op 30 januari 1918<ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF REEDER." />
* [[Erekruis voor de Wereldoorlog#De drie uitvoeringen|Erekruis voor Frontstrijders in de Wereldoorlog]]<ref name="http://www.geocities.com/~orion47/SS-POLIZEI/SS-Gruf_O-Z.html" /><ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF REEDER." />
* ''[[Ehrendegen des Reichsführers-SS]]''<ref name="http://www.geocities.com/~orion47/SS-POLIZEI/SS-Gruf_O-Z.html" />
* ''[[SS-Ehrenring]]''<ref name="http://www.geocities.com/~orion47/SS-POLIZEI/SS-Gruf_O-Z.html" />
* [[Kruis voor Oorlogsverdienste#Het Kruis voor Oorlogsverdienste in nazi-Duitsland en in de Bondsrepubliek Duitsland|Kruis voor Oorlogsverdienste]], 1e Klasse en 2e Klasse met [[Onderscheiding met zwaarden|Zwaarden]]<ref name="http://www.geocities.com/~orion47/SS-POLIZEI/SS-Gruf_O-Z.html" /><ref name="TracesOfWar-8298" /><ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF REEDER." />
* [[Grootofficier]] in de [[Kroonorde (België)]] in 1938<ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF REEDER." />

== Literatuur ==
* Eggert REEDER & Walter HAILER, ''Die Militärverwaltung in Belgien und Nordfrankreich'', in: Reich, Volksordnung, Lebensraum, Zeitschrift für völkische Verfassung und Verwaltung, Nr. 6, 1943, S. 7 – 52.
* Albert DE JONGHE, ''Hitler en het politieke lot van België'', 1972.
* Max REHM, ''Eggert Reeder, 22. Juli 1894 - 22. November 1959, Preussischer Regierungspräsident, Militärverwaltungschef, Staatsbürger, Nürtingen'' (eigen uitgave), 1976.
* Albert DE JONGHE, ''De strijd Himmler – Reeder om de benoeming van een HSSPF te Brussel'', in: Bijdragen tot de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog, Brussel, 1974-1984.
**''De Sicherheitspolizei in België'', 1974.
**''De infiltratie van de politieke collaboratie in Vlaanderen door de SS, van het begin van de bezetting tot de dood van Staf De Clerck'', 1976.
** ''De ontwikkeling van oktober 1942 tot oktober 1943'', 1978.
** ''Salzburg voor en na. Politieke ontwikkelingen van augustus 1943 tot juli 1944'', 1982.
** ''Salzburg voor en na. Politieke ontwikkelingen van september 1943 tot het einde van de bezetting'', 1984.
* Bruno DE WEVER, ''Eggert Reeder'', in: Nieuwe encyclopedie van de Vlaamse Beweging'', Tielt, 1998.
* Katrin-Isabel KRÄHLING, ''Das Devisenschutzkommando Belgien, 1940–1944'', Konstanz, 2005.
* Andreas NIELEN, ''Die Besetzung Belgiens und Frankreich (1940–1944) und die Archive der Deutschen Militärverwaltung'', Stuttgart, 2002.
* [https://www.dbnl.org/tekst/jacq003belg01_01/index.php Herwig JACQUEMYNS, ''België in de Tweede Wereldoorlog, Deel 2, - Een bezet Land'', 2008.]
* Insa MEINEN, ''Die Shoah in Belgien'', WBG, Darmstadt, 2009, {{ISBN|978-3-534-22158-5}}.

== Externe links ==
* [https://web.archive.org/web/20161229030934/http://www.brd.nrw.de/wirueberuns/DieBezirksregierung/geschichtever/reeder.html Eggert Reeder] op website van de Bezirksregierung Düsseldorf.
* Herwig Jacquemyns, [https://www.dbnl.org/tekst/jacq003belg01_01/jacq003belg01_01_0005.htm een paradoxaal driespan] in ''België in de Tweede Wereldoorlog.''

{{Appendix|1=alles|2=
* {{Citeer boek
| achternaam   = Tixier
| voornaam     = Thierry
| auteur       =
| auteurlink   =
| medeauteurs  =
| datum        = 2019
| titel        = Allgemeine SS - Polizei - Waffen SS Volume 3
| url          =
| uitgever     =
| plaats       =
| isbn         = 978-1-326-84038-9
| NUR          =
| pagina       = SS GRUF REEDER (Geen paginavermelding)
| hoofdstuk    =
| hoofdstukurl =
| formaat      =
| editie       =
| taal         = fr
| toegang      =
| archiefurl   =
| dodeurl      =
| origdatum    =
| citaat       =
| doi          =
}}
* {{Citeer boek
| achternaam   =
| voornaam     =
| auteur       =
| auteurlink   =
| medeauteurs  =
| datum        = 2000
| titel        = SS Officers List; SS-Standartenführer to SS-Oberstgruppenführer
| url          =
| uitgever     = Schiffer Publishing Ltd
| plaats       = Verenigde Staten
| isbn         = 0-7643-1061-5
| NUR          =
| pagina       = 15
| hoofdstuk    =
| hoofdstukurl =
| formaat      =
| editie       =
| taal         = de
| toegang      =
| archiefurl   =
| dodeurl      =
| origdatum    =
| citaat       =
| doi          =
}}
* {{Citeer boek
| achternaam   =
| voornaam     =
| auteur       = SS-Personalhauptamt
| auteurlink   =
| medeauteurs  =
| datum        = 9. November 1944
| titel        = Dienstaltersliste der Schutzstaffel der NSDAP (SS-Oberst-Gruppenführer-SS-Standartenführer)
| uitgever     = Reichsdruckerei
| plaats       = Duitsland
| ISBN         =
| NUR          =
| hoofdstuk    =
| hoofdstukurl =
| pagina's     = 12
| formaat      =
| editie       =
| taal         = de
| url          =
| toegang      =
| archiefurl   =
| dodeurl      =
| origdatum    =
| citaat       =
| doi          =
}}
----
{{References}}
}}

{{DEFAULTSORT:Reeder, Eggert}}
[[Categorie:Duits militair in de Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie:Duits persoon in België tijdens de Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie:SS-lid]]
[[Categorie:NSDAP-lid veroordeeld tot detentie]]
[[Categorie:Duits krijgsgevangene]]
[[Categorie:Duits generaal]]

title: Eggert Reeder

Geboren: 22 juli 1894 · Poppenbüll, Duitse Keizerrijk

Overleden: 22 november 1959 · Wuppertal, Regierungsbezirk Düsseldorf, Noordrijn-Westfalen, West-Duitsland

Land/zijde: Duitse Keizerrijk · nazi-Duitsland

Onderdeel: Deutsches Heer · Allgemeine-SS

Rang: · SS-Gruppenführer

Eenheid: 1./Ersatz Btn/Infanterie-Regiment „von Manstein“ (Schleswigsches) Nr. 84 · 7 augustus 1914 - · 17 september 1914 · 2./Ersatz btn/IR Nr 84 · 17 september 1914 - · 1 november 1914

Bevel: Militärverwaltungschef België · Regierungspräsident Düsseldorf · 7 september 1944 - · 18 april 1945

Slagen/oorlogen: Eerste Wereldoorlog - Oostfront - Westfront Tweede Wereldoorlog - Slag om Frankrijk

Onderscheidingen: Zie decoraties

Ander werk: Klerk, Griffier, Jurist, Advocaat

Portaal: Tweede Wereldoorlog