text:
# Toxorhynchites lemuriae
Toxorhynchites lemuriae is een muggensoort uit de familie van de steekmuggen (Culicidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2004 door Ribeiro.

title: Toxorhynchites lemuriae

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Toxorhynchites lemuriae''
| afbeelding =
| orde = [[Tweevleugeligen|Diptera]] (Tweevleugeligen)
| onderorde = [[Muggen|Nematocera]] (Muggen)
| familie = [[Steekmuggen|Culicidae]] (Steekmuggen)
| geslacht = ''[[Toxorhynchites]]''
| w-naam = ''Toxorhynchites lemuriae''
| auteur = Ribeiro
| datum = 2004
| haakjes =
| species = Toxorhynchites lemuriae
| commons =
}}
'''''Toxorhynchites lemuriae''''' is een [[muggen]]soort uit de familie van de [[Steekmuggen|steekmuggen (Culicidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Culicidae}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2004 door Ribeiro.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|06|21}}

[[Categorie:Toxorhynchites|lemuriae]]

title: Toxorhynchites lemuriae

Familie: Culicidae (Steekmuggen)

Geslacht: Toxorhynchites

title: Soort


text:
# Termitaxis holmgreni
Termitaxis holmgreni is een keversoort uit de familie bladsprietkevers (Scarabaeidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1970 door Krikken.

wikiname: nlwiki

title: Termitaxis holmgreni

in_language: nl

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Termitaxis holmgreni''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Bladsprietkevers|Scarabaeidae]] (Bladsprietkevers)
| geslacht = ''[[Termitaxis]]''
| w-naam = ''Termitaxis holmgreni''
| auteur = [[Jan Krikken|Krikken]]
| datum = 1970
| haakjes =
| species = Termitaxis holmgreni
| commons =
}}
'''''Termitaxis holmgreni''''' is een [[kevers|keversoort]] uit de familie [[bladsprietkevers]] (Scarabaeidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1970 door Krikken.<ref>{{Brontabel|2010-Hallan}}</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|09}}

[[Categorie:Bladsprietkevers]]

title: Termitaxis holmgreni

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Scarabaeidae (Bladsprietkevers)

Geslacht: Termitaxis

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Denierella freyi
Denierella freyi is een keversoort uit de familie van oliekevers (Meloidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1952 door Kaszab.

title: Denierella freyi

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Denierella freyi''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Oliekevers|Meloidae]] (Oliekevers)
| geslacht = ''[[Denierella]]''
| w-naam = ''Denierella freyi''
| auteur = [[Zoltán Kaszab|Kaszab]]
| datum = 1952
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Denierella freyi''''' is een [[kevers]]oort uit de familie van [[oliekevers]] (Meloidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1952 door Kaszab.<ref>[http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Meloidae.txt Meloidae] in [http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Coleoptera1.htm Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010]. [https://web.archive.org/web/20131105215146/https://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Meloidae.txt Gearchiveerd] op 5 november 2013.</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|11|18}}

[[Categorie:Oliekevers]]

title: Denierella freyi

Familie: Meloidae (Oliekevers)

Geslacht: Denierella

title: Soort


text:
# Guo Qi
Guo Qi (27 januari 1995) is een Chinese schaakster. Ze is sinds 2014 Internationaal Meester (IM) en sinds 2011 grootmeester bij de vrouwen (WGM).
Ze won in 2012 het Wereldkampioenschap schaken junioren bij de meisjes. Hiermee kwalificeerde ze zich voor het Wereldkampioenschap schaken voor vrouwen in 2014, een toernooi dat uiteindelijk werd verschoven naar 2015.
Guo nam, via een nominatie door de president van de FIDE, in 2012 deel aan het Wereldkampioenschap schaken voor vrouwen. Ze werd in de eerste ronde uitgeschakeld door Natalia Zhukova.
Guo was lid van het Chinese team dat in 2013 tweede werd op het WK landenteams (vrouwen), in Astana, Kazachstan. In 2014 werd ze met het team tweede op de 41e Schaakolympiade, en behaalde een individuele zilveren medaille aan het reservebord.
In maart 2014 was haar Elo-rating 2462.
Ze nam deel aan het WK vrouwen in 2015, waar ze in de eerste ronde werd uitgeschakeld door Natalija Pogonina, die later als tweede eindigde. In 2016 won Guo het Chinese schaakkampioenschap voor vrouwen. Eveneens in 2016 was ze lid van het Chinese team dat de gouden medaille won op het vrouwentoernooi van het Aziatisch schaakkampioenschap voor landenteams in de stad Abu Dhabi, en van het Chinese team dat als eerste eindigde op het vrouwentoernooi van de 42e Schaakolympiade in Bakoe. Op beide toernooien behaalde ze een individuele gouden medaille voor haar performance aan het reservebord.

## Externe koppelingen
- (en)   Informatie over schaakpartijen van Guo Qi op ChessGames.com
- (en)   Informatie over schaakpartijen van Guo Qi op 365chess.com
- (en)  FIDE-ratinggegevens voor Guo Qi

title: Guo Qi

wikitext:
[[Bestand:Guo Qi 2012.jpg|thumb|Guo Qi, [[Wereldkampioenschap schaken junioren|WK junioren]] 2012 in [[Athene (stad)|Athene]]]]
'''Guo Qi''' (27 januari 1995)<ref>[http://ratings.fide.com/crt/main220019.pdf WGM title application] (PDF). FIDE. [https://web.archive.org/web/20160304113635/http://ratings.fide.com/crt/main220019.pdf Gearchiveerd] op 4 maart 2016.</ref> is een [[China|Chinese]] [[schaken (hoofdbetekenis)|schaakster]]. Ze is sinds 2014 [[meester (schaken)|Internationaal Meester]] (IM) en sinds 2011 [[grootmeester (schaken)|grootmeester bij de vrouwen]] (WGM).

Ze won in 2012 het [[Wereldkampioenschap schaken junioren]] bij de meisjes.<ref>{{Cite web|url=http://www.chessdom.com/wgm-guo-qi-is-the-world-junior-chess-champion-for-girls/|title=WGM Guo Qi is the World Junior Chess Champion for girls|last=|first=|date=2012-08-15|website=|publisher=Chessdom|access-date=}}</ref> Hiermee kwalificeerde ze zich voor het [[Wereldkampioenschap schaken voor vrouwen]] in 2014, een toernooi dat uiteindelijk werd verschoven naar 2015.

Guo nam, via een nominatie door de president van de [[FIDE]], in 2012 deel aan het [[Wereldkampioenschap schaken voor vrouwen]]. Ze werd in de eerste ronde uitgeschakeld door [[Natalia Zhukova]].

Guo was lid van het Chinese team dat in 2013 tweede werd op het [[Wereldkampioenschap schaken voor landenteams|WK landenteams (vrouwen)]], in [[Astana (stad)|Astana]], Kazachstan.<ref>{{cite web|url=https://en.chessbase.com/post/astana-wrap-up-thoughts-of-a-participant-140313|title=Astana wrap up: thoughts of a participant|publisher=ChessBase|date=2013-03-14|accessdate=13 September 2015}}</ref> In 2014 werd ze met het team tweede op de [[41e Schaakolympiade]], en behaalde een individuele zilveren medaille aan het reservebord.<ref>[https://www.fide.com/component/content/article/1-fide-news/8218-41st-chess-olympiad-winners.html 41st Chess Olympiad Winners]. FIDE. [https://web.archive.org/web/20221204120159/https://www.fide.com/component/content/article/1-fide-news/8218-41st-chess-olympiad-winners.html Gearchiveerd] op 4 december 2022.</ref>

In maart 2014 was haar [[Elo-rating]] 2462.

Ze nam deel aan het [[Wereldkampioenschap schaken voor vrouwen|WK vrouwen]] in 2015, waar ze in de eerste ronde werd uitgeschakeld door [[Natalija Pogonina]], die later als tweede eindigde. In 2016 won Guo het Chinese schaakkampioenschap voor vrouwen.<ref>{{Cite web|url=https://en.chessbase.com/post/wei-yi-and-guo-qi-are-chinese-champions-2016|title=Wei Yi and Guo Qi are Chinese Champions 2016|last=Fischer|first=Johannes|date=2016-05-02|website=Chess News|publisher=ChessBase|access-date=2019-06-09|archiefurl=https://web.archive.org/web/20190609142330/https://en.chessbase.com/post/wei-yi-and-guo-qi-are-chinese-champions-2016|archiefdatum=2019-06-09}}</ref> Eveneens in 2016 was ze lid van het Chinese team dat de gouden medaille won op het vrouwentoernooi van het Aziatisch schaakkampioenschap voor landenteams in de stad [[Abu Dhabi (stad)|Abu Dhabi]], en van het Chinese team dat als eerste eindigde op het vrouwentoernooi van de [[42e Schaakolympiade]] in [[Bakoe]]. Op beide toernooien behaalde ze een individuele gouden medaille voor haar performance aan het reservebord.<ref>{{Cite web|url=https://www.fide.com/component/content/article/4-tournaments/9521-asian-nations-cup-2016-indian-men-are-champion-chinese-women-retain-title.html|title=Asian Nations Cup 2016 - Indian Men are champion, Chinese Women Retain title|date=2016-04-06|website=FIDE|access-date=2019-06-09|archiefurl=https://web.archive.org/web/20190609142333/https://www.fide.com/component/content/article/4-tournaments/9521-asian-nations-cup-2016-indian-men-are-champion-chinese-women-retain-title.html|archiefdatum=2019-06-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.chessdom.com/usa-and-china-take-gold-in-baku-chess-olympiad/|title=USA and China take gold in Baku Chess Olympiad|date=2016-09-13|website=Chessdom|access-date=2019-06-09|archiefurl=https://web.archive.org/web/20190519215111/http://www.chessdom.com/usa-and-china-take-gold-in-baku-chess-olympiad/|archiefdatum=2019-05-19}}</ref>

== Externe koppelingen ==
* {{Link chessgames.com|url=http://www.chessgames.com/player/Qi_Guo}}
* {{Link 365chess.com|url=https://www.365chess.com/players/Qi_Guo}}
* {{Link FIDE rating|id=8604002}}

==Referenties==
{{references}}

{{DEFAULTSORT:Guo Qi}}
[[Categorie:Chinees schaker]]
[[Categorie:Schaakgrootmeester]]


text:
# Menstruatiecyclus
De menstruatiecyclus is een periodieke verandering in het lichaam van de geslachtsrijpe vrouw tussen de puberteit en de menopauze. De cyclus heeft te maken met de eicelrijping en het klaarmaken van het lichaam voor mogelijke zwangerschap. De menstruatiecyclus heeft dus te maken met de vruchtbaarheid van de vrouw.
De gemiddelde duur van een normale menstruatiecyclus bedraagt 25 tot 35 dagen, maar kan uiteenlopen van 21 dagen tot drie maanden. Het verloop wordt gecoördineerd door hormonen.

## Hormonaal verloop
Volgens conventie is de eerste dag van de menstruatiecyclus, die dag waarop de vrouw begint te menstrueren (bloed verliezen). Hormonaal gezien wordt de cyclus in twee delen verdeeld. De eerste fase is de folliculaire fase, de tweede na de eisprong de luteale fase.
Tijdens de folliculaire fase geeft de hypofyse in de hersenen follikelstimulerend hormoon (FSH) af dat de granulosacellen van een follikel zal stimuleren tot groei. FSH zorgt ervoor dat de granulosacellen gelegen in het ovarium oestradiol gaan produceren. Zodra de oestradiolconcentratie boven een bepaalde waarde komt te zitten, wordt door de hypofysevoorkwab een grote hoeveelheid luteïniserend hormoon (LH) aan de circulatie afgegeven. Meerdere follikels, een cohort, gelegen in de eierstok (ovarium) bevatten elk een eicel (oöcyt). De follikels produceren gedurende deze fase van de cyclus oestrogeen. Als de grootste follikel ongeveer een diameter van 17-20 mm bereikt heeft, zal de hypofyse piekgewijs LH produceren, waarna de follikel ongeveer 36 tot 48 uur later zal springen (ovulatie, zie verder bij de eicel). Het geproduceerde oestrogeen zorgt voor groei (proliferatie) van het endometrium in de baarmoeder (uterus). Deze periode van menstruele cyclus heet daarom ook proliferatieve fase. Deze fase is wisselend in duur (7 tot 21 dagen). Dit heeft gevolgen voor de vruchtbare periode.
De tweede fase is de luteale fase en begint op het moment dat de follikel gesprongen is en de eicel er uit verdwenen is. De granulosacellen van het follikel veranderen van vorm en worden granulosaluteïnecellen. Onder invloed van het LH zullen deze granulosaluteïnecellen progesteron gaan produceren. Het follikel zonder eicel is het geel lichaam (corpus luteum) en zal nog enkele dagen de productie van progesteron blijven voortzetten. Onder invloed van de progesteron (en ook oestrogenen) verandert het baarmoederslijmvlies waarbij de slijmklieren secreet (baarmoedermelk) produceren en afgeven en zo klaargemaakt wordt voor de innesteling van het embryo. Deze fase heet daarom ook wel de secretoire fase. Als dit geel lichaampje enkele dagen later stopt met de hormoonproductie, doordat het niet ondersteund wordt door een door de zwangerschap geproduceerd hormoon hCG, zal het baarmoederslijmvlies te gronde gaan en een bloeding optreden. Deze fase duurt bij 10% van de vrouwen met een regelmatige cyclus ongeveer 14 dagen, maar blijkt te kunnen variëren van 7-19 dagen. Bij vrouwen met een onregelmatige cyclus is de onzekerheid nog groter. Meer dan 70% blijkt vruchtbaar voor de 10e of na de 17e dag van de cyclus. De eisprong kan ongeveer 14 dagen voor de volgende menstruatie geschieden, maar ook veel eerder of later, dus niet noodzakelijk rond de 14e cyclusdag. Het tijdstip van de eisprong kan dus niet bepaald worden door enkel een aantal dagen te tellen sinds het begin van de cyclus of terugtellen vanaf het eind van de cyclus, vooral als de duur van cyclus van de vrouw onregelmatig is.

## Invloed op de baarmoeder
In de eerste helft van de menstruele cyclus, de folliculaire fase, zal de binnenwand van de baarmoeder, het baarmoederslijmvlies ofwel het endometrium, groeien onder invloed van oestrogeen. Het endometrium wordt dikker door celgroei (proliferatie). Deze fase heet daarom ook wel de proliferatieve fase. Het maakt zich klaar voor innesteling van een embryo (blastocyste). Na de eisprong in de eierstok wordt in de follikel, nu corpus luteum genaamd, voornamelijk progesteron geproduceerd. Tijdens deze secretoire fase zorgt dit hormoon ervoor dat slijmbekercellen in het endometrium hun secreet (baarmoedermelk) in de endometriumklieren uitstorten. Na de 5e dag na de eisprong is het endometrium optimaal voor een innesteling. Waarschijnlijk zit in het secreet stoffen die dit innestelingsproces reguleren. Als een embryo innestelt, zal het zelf een hormoon produceren, het zwangerschapshormoon hCG. Dit zorgt ervoor dat het corpus luteum nog tijdelijk blijft bestaan waardoor progesteron geproduceerd blijft worden tot ongeveer de 7-8e week van de zwangerschap. Hierna neemt de moederkoek (placenta) de productie van progesteron over. Als een zwangerschap uitblijft, zal het corpus luteum ten gronde gaan en de productie van progesteron stoppen. Daling van progesteron zorgt voor verval van endometrium en uiteindelijk afstoting, gevolgd door een vaginale menstruele bloeding. Deze bloeding verschilt van vrouw tot vrouw en van cyclus tot cyclus, maar duurt normaal 3 tot 7 dagen waarbij er een totaal bloedverlies is van rond de tien centiliter, vergelijkbaar met een half kopje.

## De eicellen
De eicel is de grootste menselijke cel en bevinden zich in follikels in de eierstokken. Gedurende de embryonale ontwikkeling van een vrouwelijke foetus worden de eicellen gevormd. In de twintigste zwangerschapsweek zijn er ongeveer zeven miljoen follikels. Tijdens de verdere ontwikkeling in de baarmoeder gaat een fors aantal verloren, waardoor bij de geboorte nog een miljoen follikels resteren.
Zodra een vrouw haar eerste menstruatie krijgt, zijn er nog zo'n 400.000 follikels over. Tijdens de menstruatiecyclus groeien er een aantal follikels onder invloed van het FSH, een cohort. De follikel met de meeste receptoren voor dit hormoon zal het sterkst reageren en het snelst en grootst groeien, om uiteindelijk als eerste te ovuleren. In welke van de twee eierstokken deze follikel rijpt, is door toeval bepaald. Als toch een tweede follikel ovuleert, zullen er dus twee eicellen vrijkomen tijdens één cyclus. In dit geval kunnen er dus twee bevruchtingen plaatsvinden, wat tot een twee-eiige tweeling kan leiden. De meeste follikels die in een cohort groeien, zullen te gronde gaan door atresie.
In geval van hormoonstimulatie, zoals bijvoorbeeld tijdens in-vitrofertilisatie (IVF), zullen de anders atretische follikels wel kunnen doorgroeien. Het hoogste aantal gerijpte eicellen dat bij de mens ooit geteld is bij een dergelijke stimulatie, is 128. Meestal zijn er bij jonge vrouwen echter zo'n 10 eicellen die rijpen bij hormoonstimulatie.
Bij de eisprong barst het follikel en moet de eicel haar weg vinden naar de eileider (tuba uterina). Ze wordt voortbewogen door de golfslag van bewegende trilhaartjes in de eileider. De bevruchting van de eicel gebeurt waarschijnlijk al in de eileider. Op weg naar de baarmoeder begint de bevruchte eicel al te delen en ontstaat er een embryo. Na enkele dagen bereikt het klompje cellen met omhulsel de baarmoeder, waar het zich zal trachten in te nestelen. Onbevrucht blijft een eicel niet langer dan 12-24 uur in leven na de eisprong.

## Menstruatiecyclusafwijkingen
In het laatste decennium hebben gynaecologen erop gewezen dat sinds de mens aan geboortebeperking doet het aantal menstruaties dat een vrouw tijdens haar leven heeft enorm is toegenomen. Voor die tijd was een vrouw in de vruchtbare leeftijd, als zij niet zwanger was, wel aan het zogen en had zij in haar hele leven misschien 50 menstruaties. Tegenwoordig komt zij al gauw uit boven de vierhonderd.
Afwijkingen van de menstruatiecyclus kunnen optreden bij:
- Endometriose
- Anorexiapatiënten
- Sportsters
- Vrouwen met morbide obesitas
- Vrouwen die borstvoeding geven.

Bij deze kan de menstruatie gedurende kortere of langere tijd afwezig blijven. Zwangerschap zal dan ook minder gauw optreden.
Afwijkingen in duur van bloedverlies:
Amenorroegeen menstruatie meer voor minimaal 6 maanden. Dit kan optreden zonder dat er ooit een normale cyclus is geweest (een primaire amenorroe), of nadat er wel een normale regelmatige cyclus is geweest (een secundaire amenorroe) Een primaire amenorroe treedt bijvoorbeeld op bij vrouwen waarbij de baarmoeder niet aangelegd is. Een voorbeeld is het syndroom van Mayer-Rokitansky-Küster. De twee belangrijkste natuurlijke oorzaken van secundaire amenorroe zijn als gevolg van zwangerschap en na de menopauze. Andere oorzaken van secundaire amenorroe zijn hypothyreoidie, polycysteus ovarium syndroom (PCOS) en hyperprolactinaemie.
Oligomenorroecyclus langer dan 35 dagen, maar korter dan 6 maanden.
Polymenorroecyclus korter dan 25 dagen, waardoor veelvuldig menstruatiebloedingen.
Afwijkingen in hoeveelheid bloedverlies:
Menorragie (Latijn menorrhagia)toename van hoeveelheid menstruatiebloed, toename van aantal dagen bloedverlies, normale regelmatige cyclus.
Hypermenorroe (Latijn hypermenorrhoea)toename van hoeveelheid menstruatiebloed, normale regelmatige cyclus.
Hypomenorroe (Latijn hypomenorrhoea)afname van hoeveelheid menstruatiebloed, normale regelmatige cyclus.
Metrorragie (Latijn metrorrhagia)wisselende hoeveelheid menstruatiebloed, wisselende aantal dagen bloedverlies, wisselende duur van de cyclus.
Andere typen afwijkingen:
intermenstrueel bloedverliesbloedverlies in de cyclus tussen de menstruaties zonder buikkrampen, bij een normale regelmatige cyclus.
contactbloedingen of postcoitaal bloedverliesbloedverlies direct na intravaginaal seksueel contact.
postmenopauzaal bloedverliesbloedverlies nadat de menopauze is opgetreden (langer dan een half jaar geen spontane menstruaties meer).

## Vruchtbaarheid tijdens de menstruatiecyclus
Eicellen blijven ongeveer 24 uur in leven, maar spermacellen leven veel langer en kunnen in het lichaam van de vrouw soms 4 à 7 dagen overleven. Dit betekent dat vaginale geslachtsgemeenschap tot vier dagen voor de eisprong en twee dagen na de eisprong kan leiden tot zwangerschap, omdat overlevende spermacellen dagen na de geslachtsgemeenschap nog de eicel kunnen bevruchten. De vruchtbaarste dag is twee dagen voor de eisprong.
Als zwangerschap gewenst is, is het dus aangewezen al enkele dagen voor de vermoedelijke eisprong geslachtsgemeenschap te hebben. Als zwangerschap ongewenst is, kan hier ook rekening mee gehouden worden. De sympto-thermale methode is een betrouwbare methode voor geboorteregeling (Pearl-index (methodezekerheid) ca. 0,3 %) die zich baseert op de vruchtbaarheidscyclus van de vrouw.

## Vruchtbaarheid in functie van de leeftijd
De vruchtbaarheid van de vrouw neemt vooral af met de leeftijd, omdat de eicellen van de vrouw verouderen. Op de leeftijd van 20 jaar heeft een vrouw ongeveer 20% afwijkende eicellen, op de leeftijd van 40 jaar is al 80% van haar eicellen afwijkend. Dit resulteert naast verminderde vruchtbaarheid ook nog in een verhoogd aantal miskramen als er toch bevruchting plaatsvindt.

title: Menstruatiecyclus

wikitext:
[[Bestand:Menstruatiecyclus 2.pdf|thumb|Menstruatiecyclus]]
De '''menstruatiecyclus''' is een periodieke verandering in het lichaam van de geslachtsrijpe vrouw tussen de [[puberteit]] en de [[menopauze]]. De cyclus heeft te maken met de [[eicel]]rijping en het klaarmaken van het lichaam voor mogelijke zwangerschap. De menstruatiecyclus heeft dus te maken met de [[vruchtbaarheid]] van de [[vrouw]].

De gemiddelde duur van een normale menstruatiecyclus bedraagt 25 tot 35 dagen, maar kan uiteenlopen van 21 dagen tot drie maanden. Het verloop wordt gecoördineerd door [[hormoon|hormonen]].

==Hormonaal verloop==
Volgens [[conventie]] is de eerste dag van de menstruatiecyclus, die dag waarop de vrouw begint te [[menstruatie|menstrueren]] (bloed verliezen). Hormonaal gezien wordt de cyclus in twee delen verdeeld. De eerste fase is de folliculaire fase, de tweede na de eisprong de luteale fase.
[[Bestand:Order of changes in ovary.svg|thumb|Ontwikkeling van de follikels in de eierstokken]]
[[Bestand:Hormons level - follicle & corpus luteum.svg|thumb|Ontwikkeling van de follikels in de eierstokken]]
Tijdens de folliculaire fase geeft de [[hypofyse]] in de hersenen [[follikelstimulerend hormoon]] (FSH) af dat de [[granulosacel]]len van een [[ovariële follikel|follikel]] zal stimuleren tot groei. FSH zorgt ervoor dat de granulosacellen gelegen in het ovarium [[oestradiol]] gaan produceren. Zodra de oestradiolconcentratie boven een bepaalde waarde komt te zitten, wordt door de [[hypofyse]]voorkwab een grote hoeveelheid [[luteïniserend hormoon]] (LH) aan de circulatie afgegeven. Meerdere follikels, een cohort, gelegen in de [[eierstok]] (ovarium) bevatten elk een eicel ([[oöcyt]]). De follikels produceren gedurende deze fase van de cyclus [[oestrogeen]]. Als de grootste follikel ongeveer een diameter van 17-20 mm bereikt heeft, zal de hypofyse piekgewijs LH produceren, waarna de follikel ongeveer 36 tot 48 uur later zal springen ([[ovulatie]], zie verder bij de eicel). Het geproduceerde oestrogeen zorgt voor groei (proliferatie) van het [[endometrium]] in de [[baarmoeder]] ([[uterus]]). Deze periode van menstruele cyclus heet daarom ook proliferatieve fase. Deze fase is wisselend in duur (7 tot 21 dagen). Dit heeft gevolgen voor de vruchtbare periode.

De tweede fase is de luteale fase en begint op het moment dat de follikel gesprongen is en de eicel er uit verdwenen is. De granulosacellen van het follikel veranderen van vorm en worden granulosaluteïnecellen. Onder invloed van het LH zullen deze granulosaluteïnecellen [[progesteron]] gaan produceren. Het follikel zonder eicel is het [[geel lichaam]] (''corpus luteum'') en zal nog enkele dagen de productie van progesteron blijven voortzetten. Onder invloed van de progesteron (en ook oestrogenen) verandert het baarmoederslijmvlies waarbij de slijmklieren secreet ([[baarmoedermelk]]) produceren en afgeven en zo klaargemaakt wordt voor de [[innesteling]] van het embryo. Deze fase heet daarom ook wel de '''secretoire fase'''. Als dit geel lichaampje enkele dagen later stopt met de hormoonproductie, doordat het niet ondersteund wordt door een door de [[zwangerschap]] geproduceerd hormoon [[Humaan choriongonadotrofine|hCG]], zal het baarmoederslijmvlies te gronde gaan en een bloeding optreden. Deze fase duurt bij 10% van de vrouwen met een regelmatige cyclus ongeveer 14 dagen, maar blijkt te kunnen variëren van 7-19 dagen. Bij vrouwen met een onregelmatige cyclus is de onzekerheid nog groter. Meer dan 70% blijkt vruchtbaar voor de 10e of na de 17e dag van de cyclus. De eisprong kan ongeveer 14 dagen voor de volgende menstruatie geschieden, maar ook veel eerder of later, dus niet noodzakelijk rond de 14e cyclusdag. Het tijdstip van de eisprong kan dus niet bepaald worden door enkel een aantal dagen te tellen sinds het begin van de cyclus of terugtellen vanaf het eind van de cyclus, vooral als de duur van cyclus van de vrouw onregelmatig is.

[[Bestand:Figure_1.1_Endometrium_cyclus.jpg|500x500px]]

==Invloed op de baarmoeder==
In de eerste helft van de menstruele cyclus, de folliculaire fase, zal de binnenwand van de [[baarmoeder]], het baarmoederslijmvlies ofwel het [[endometrium]], groeien onder invloed van oestrogeen. Het endometrium wordt dikker door celgroei (proliferatie). Deze fase heet daarom ook wel de proliferatieve fase. Het maakt zich klaar voor [[innesteling]] van een embryo ([[blastocyste]]). Na de eisprong in de eierstok wordt in de follikel, nu ''corpus luteum'' genaamd, voornamelijk progesteron geproduceerd. Tijdens deze secretoire fase zorgt dit hormoon ervoor dat slijmbekercellen in het endometrium hun secreet ([[baarmoedermelk]]) in de endometriumklieren uitstorten. Na de 5e dag na de eisprong is het endometrium optimaal voor een innesteling. Waarschijnlijk zit in het secreet stoffen die dit innestelingsproces reguleren. Als een embryo innestelt, zal het zelf een hormoon produceren, het zwangerschapshormoon hCG. Dit zorgt ervoor dat het ''corpus luteum'' nog tijdelijk blijft bestaan waardoor progesteron geproduceerd blijft worden tot ongeveer de 7-8e week van de zwangerschap. Hierna neemt de moederkoek ([[placenta]]) de productie van progesteron over. Als een zwangerschap uitblijft, zal het ''corpus luteum'' ten gronde gaan en de productie van progesteron stoppen. Daling van progesteron zorgt voor verval van endometrium en uiteindelijk afstoting, gevolgd door een vaginale menstruele bloeding. Deze bloeding verschilt van vrouw tot vrouw en van cyclus tot cyclus, maar duurt normaal 3 tot 7 dagen waarbij er een totaal bloedverlies is van rond de tien centiliter, vergelijkbaar met een half kopje.

==De eicellen==
De eicel is de grootste menselijke cel en bevinden zich in follikels in de eierstokken. Gedurende de embryonale ontwikkeling van een vrouwelijke foetus worden de eicellen gevormd. In de twintigste zwangerschapsweek zijn er ongeveer zeven miljoen follikels. Tijdens de verdere ontwikkeling in de baarmoeder gaat een fors aantal verloren, waardoor bij de geboorte nog een miljoen follikels resteren.

Zodra een vrouw haar eerste menstruatie krijgt, zijn er nog zo'n 400.000 follikels over. Tijdens de menstruatiecyclus groeien er een aantal follikels onder invloed van het FSH, een cohort. De follikel met de meeste [[receptor (biochemie)|receptoren]] voor dit hormoon zal het sterkst reageren en het snelst en grootst groeien, om uiteindelijk als eerste te ovuleren. In welke van de twee eierstokken deze follikel rijpt, is door toeval bepaald. Als toch een tweede follikel ovuleert, zullen er dus twee eicellen vrijkomen tijdens één cyclus. In dit geval kunnen er dus twee bevruchtingen plaatsvinden, wat tot een twee-eiige [[tweeling (biologie)|tweeling]] kan leiden. De meeste follikels die in een cohort groeien, zullen te gronde gaan door [[atresie]].

In geval van hormoonstimulatie, zoals bijvoorbeeld tijdens [[in-vitrofertilisatie]] (IVF), zullen de anders atretische follikels wel kunnen doorgroeien. Het hoogste aantal gerijpte eicellen dat bij de mens ooit geteld is bij een dergelijke stimulatie, is 128. Meestal zijn er bij jonge vrouwen echter zo'n 10 eicellen die rijpen bij hormoonstimulatie.

Bij de eisprong barst het follikel en moet de eicel haar weg vinden naar de [[eileider]] (''tuba uterina''). Ze wordt voortbewogen door de golfslag van bewegende [[trilhaart]]jes in de eileider. De bevruchting van de eicel gebeurt waarschijnlijk al in de eileider. Op weg naar de baarmoeder begint de bevruchte eicel al te delen en ontstaat er een [[embryo]]. Na enkele dagen bereikt het klompje cellen met omhulsel de baarmoeder, waar het zich zal trachten in te nestelen. Onbevrucht blijft een eicel niet langer dan 12-24 uur in [[leven]] na de eisprong.

==Menstruatiecyclusafwijkingen==
In het laatste decennium hebben [[gynaecoloog|gynaecologen]] erop gewezen dat sinds de mens aan geboortebeperking doet het aantal menstruaties dat een vrouw tijdens haar leven heeft enorm is toegenomen. Voor die tijd was een vrouw in de vruchtbare leeftijd, als zij niet zwanger was, wel aan het zogen en had zij in haar hele leven misschien 50 menstruaties. Tegenwoordig komt zij al gauw uit boven de vierhonderd.<ref>Ellertson, C., Thomas, S.L. 2000. Nuisance or Natural and Healthy: Should Monthly Menstruation be Optional for Women? Lancet, 355(9207), 922 — 924</ref><ref>Finn, C.A. 1996. Why do Women Menstruate? Historical and Evolutionary Review. European Journal of Obstetrics and Gynecology and Reproductive Biology, 70(1), 3-8</ref>

Afwijkingen van de menstruatiecyclus kunnen optreden bij:
* [[Endometriose]]
* [[Anorexia nervosa|Anorexiapatiënten]]
* [[Sport]]sters
* Vrouwen met [[obesitas|morbide obesitas]]
* Vrouwen die [[borstvoeding]] geven.
Bij deze kan de menstruatie gedurende kortere of langere tijd afwezig blijven. Zwangerschap zal dan ook minder gauw optreden.

Afwijkingen in duur van bloedverlies:
;Amenorroe : geen menstruatie meer voor minimaal 6 maanden. Dit kan optreden zonder dat er ooit een normale cyclus is geweest (een primaire amenorroe), of nadat er wel een normale regelmatige cyclus is geweest (een secundaire amenorroe) Een primaire amenorroe treedt bijvoorbeeld op bij vrouwen waarbij de baarmoeder niet aangelegd is. Een voorbeeld is het [[syndroom van Mayer-Rokitansky-Küster]]. De twee belangrijkste natuurlijke oorzaken van secundaire amenorroe zijn als gevolg van [[zwangerschap]] en na de [[menopauze]]. Andere oorzaken van secundaire [[amenorroe]] zijn [[hypothyreoidie]], [[polycysteus ovarium syndroom]] (PCOS) en [[hyperprolactinaemie]].
;Oligomenorroe: cyclus langer dan 35 dagen, maar korter dan 6 maanden.
;Polymenorroe: cyclus korter dan 25 dagen, waardoor veelvuldig menstruatiebloedingen.

Afwijkingen in hoeveelheid bloedverlies:
;Menorragie (Latijn ''menorrhagia''): toename van hoeveelheid menstruatiebloed, toename van aantal dagen bloedverlies, normale regelmatige cyclus.
;Hypermenorroe (Latijn ''hypermenorrhoea''): toename van hoeveelheid menstruatiebloed, normale regelmatige cyclus.
;Hypomenorroe (Latijn ''hypomenorrhoea''): afname van hoeveelheid menstruatiebloed, normale regelmatige cyclus.
;Metrorragie (Latijn ''metrorrhagia''): wisselende hoeveelheid menstruatiebloed, wisselende aantal dagen bloedverlies, wisselende duur van de cyclus.

Andere typen afwijkingen:
;intermenstrueel bloedverlies: bloedverlies in de cyclus tussen de menstruaties zonder buikkrampen, bij een normale regelmatige cyclus.
;contactbloedingen of postcoitaal bloedverlies: bloedverlies direct na intravaginaal seksueel contact.
;postmenopauzaal bloedverlies: bloedverlies nadat de menopauze is opgetreden (langer dan een half jaar geen spontane menstruaties meer).

==Vruchtbaarheid tijdens de menstruatiecyclus==
Eicellen blijven ongeveer 24 uur in leven, maar [[sperma]]cellen leven veel langer en kunnen in het lichaam van de vrouw soms 4 à 7 dagen overleven.<ref>{{Citeer web |url=http://www.early-pregnancy-tests.com/sperm.html |titel=''Life Span: Count and Motility'', early-pregnancy-tests.com |bezochtdatum=13 maart 2011 |archiefdatum=26 februari 2011 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20110226115559/http://www.early-pregnancy-tests.com/sperm.html |dodeurl=ja }}</ref> Dit betekent dat [[vaginale geslachtsgemeenschap]] tot vier dagen voor de eisprong en twee dagen na de eisprong kan leiden tot zwangerschap, omdat overlevende spermacellen dagen na de geslachtsgemeenschap nog de eicel kunnen bevruchten. De vruchtbaarste dag is twee dagen voor de eisprong.

Als zwangerschap gewenst is, is het dus aangewezen al enkele dagen voor de vermoedelijke eisprong geslachtsgemeenschap te hebben. Als zwangerschap ongewenst is, kan hier ook rekening mee gehouden worden. De [[periodieke onthouding|sympto-thermale methode]] is een betrouwbare methode voor [[geboorteregeling]] ([[Pearl-index]] (methodezekerheid) ca. 0,3 %) die zich baseert op de vruchtbaarheidscyclus van de vrouw.<ref>Studie van G. Freundl, M. Bremme, P. Frank-Herrmann, S. Baur, U. Sottong, Arch Gynecol Obstet (1993) 254:281-285, geciteerd op [https://web.archive.org/web/20070929134106/http://www.uni-duesseldorf.de/NFP/Studien%20zur%20NFP.doc www.uni-duesseldorf.de/NFP/]</ref>

==Vruchtbaarheid in functie van de leeftijd==
De vruchtbaarheid van de vrouw neemt vooral af met de leeftijd, omdat de eicellen van de vrouw verouderen. Op de leeftijd van 20 jaar heeft een vrouw ongeveer 20% afwijkende eicellen, op de leeftijd van 40 jaar is al 80% van haar eicellen afwijkend. Dit resulteert naast verminderde vruchtbaarheid ook nog in een verhoogd aantal miskramen als er toch bevruchting plaatsvindt.

==Zie ook==
* [[Menstruatie]]
* [[Folliculogenese]]

{{Appendix}}
{{Commons|Menstrual cycle}}

[[Categorie:Menstruatie]]
[[Categorie:Voortplantingssysteem]]


text:
# Ted Dunbar
Ted Dunbar (Port Arthur, 17 januari 1937 - New Brunswick, 29 mei 1998) was een Amerikaanse jazzgitarist, componist en muziekpedagoog.

## Biografie
Ted Dunbar was een geschoold apotheker, maar werkte sinds de jaren 1970 allen nog deeltijds in zijn oorspronkelijke beroep. Reeds op jeugdige leeftijd had hij zich al geïnteresseerd voor jazz en tijdens de jaren 1950,  als medicijnenstudent aan de Texas Southern University, had hij gitaar en trompet gespeeld in verschillende bands. In 1963 studeerde hij George Russells lydisch-chromatisch concept samen met David Baker in Indianapolis en werkte hij daarna met Baker, Red Garland en Billy Harper. Beïnvloed door Wes Montgomery en de modale jazz verhuisde hij in 1966 naar New York en vervolgde daar zijn muzikale experimenten, speelde in theaterorkesten, werkte als leraar en in bands van Jimmy Heath en McCoy Tyner. Van 1970 tot 1973 speelde hij ook bij het Gil Evans Orchestra (Svengali), in 1971/1972 met The Tony Williams Lifetime, later met Sam Rivers, Richard Davis en Michal Urbaniak.
In 1972 was hij assistent-professor voor jazzstudie aan het tot het Rutgers University behorende Livingston College en later was hij leraar van Kevin Eubanks. In 1978 was hij betrokken bij de laatste opnamen van het Charles Mingus Orchestra (Me, Myself and Eye). Tijdens het Montreux Jazz Festival trad hij op met de Xanadu All Stars. Naast zijn werk op het gebied van de fusion- en modern creative jazz, ten laatste met Randy Weston en Hamiet Bluiett (1994), werkte hij qua stijl ook op het gebied van blues-georiënteerde jazz en was hij betrokken bij plaatopnamen van Jay Jay Johnson, David Fathead Newman, Gene Ammons, Frank Wess, Frank Foster, Susannah McCorkle en Joe Williams. Hij schreef leerboeken over jazzharmonie en gitaartechniek.

## Overlijden
Ted Dunbar overleed op 29 mei 1998 op 61-jarige leeftijd aan een hartinfarct.

## Discografie
Albums onder eigen naam
- 1978: Opening Remarks (Xanadu Records)
- 1982: Jazz Guitarist (Xanadu Records)
- 1992: Gentle Time Alone (SteepleChase Records) met Mickey Tucker, Ray Drummond, David Jones

Albums als sideman
- 1975: Richard Davis: Forest Flowers (32 Jazz)
- 1976: Gil Evans: Svengali (Atlantic Records/ACT)
- 1992: Jay Jay Johnson: Vivian (Concord Records)
- 1989: Frank Wess: Dear Mr. Basie (Concord Records)
- 1971: Tony Williams Lifetime: Ego (Verve Records)

- Bibsys: 4068999
- Bibliothèque nationale de France: cb13925537g (data)
- Gemeinsame Normdatei: 134787447
- International Standard Name Identifier: 0000 0000 7248 4957
- Library of Congress Control Number: n88021897
- MusicBrainz: f242ab91-985f-44c8-a996-59c853a902ab
- Nationale Bibliotheek van Tsjechië: xx0106365
- Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 097309575
- Virtual International Authority File: 56798482
- WorldCat: E39PBJwtjxGmH93XMkvJYgbKh3

title: Ted Dunbar

wikitext:
{{Infobox artiest
| naam                 = Ted Dunbar
| afbeelding           =
| onderschrift         =
| bijnaam              =
| volledige naam       =
| geboren              = Port Arthur, 17 januari 1937
| geboorteplaats       =
| overleden            = New Brunswick, 29 mei 1998
| overlijdensplaats    =
| land                 = {{US}}
| jaren-actief         =
| genre                = jazz
| beroep               = muzikant, componist, muziekpedagoog
| label                =
| website              =
| imdb                 =
| instrument           = gitaar
| acts                 =
| bekende instrumenten =
| formatie1            =
| actief in formatie1  =
| inactief1            =
| gestopt1             =
| bezetting1           =
| functie1             =
}}
'''Ted Dunbar''' ([[Port Arthur (Texas)|Port Arthur]], [[17 januari]] [[1937]] - [[New Brunswick]], [[29 mei]] [[1998]])<ref>{{Citeer web|url=https://www.discogs.com/artist/298014-Ted-Dunbar|titel=Ted Dunbar|bezochtdatum=24-12-2021|werk=Discogs|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.allaboutjazz.com/musicians/ted-dunbar|titel=Ted Dunbar music @ All About Jazz|bezochtdatum=24-12-2021|auteur=All About Jazz|werk=All About Jazz Musicians|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://musicianbio.org/ted-dunbar-quartet/|titel=Ted Dunbar Quartet|bezochtdatum=24-12-2021|datum=2021-12-12|werk=Musician Biographies|taal=en-US}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://music.metason.net/artistinfo?name=Ted%20Dunbar|titel=Ted Dunbar|bezochtdatum=24-12-2021|auteur=Metason|werk=ArtistInfo|taal=EN}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://memim.com/ted-dunbar.html|titel=Ted Dunbar|bezochtdatum=24-12-2021|werk=memim.com}}</ref> was een [[Verenigde Staten|Amerikaanse]] [[jazz]]gitarist, componist en muziekpedagoog.

== Biografie ==
Ted Dunbar was een geschoold apotheker, maar werkte sinds de jaren 1970 allen nog deeltijds in zijn oorspronkelijke beroep. Reeds op jeugdige leeftijd had hij zich al geïnteresseerd voor jazz en tijdens de jaren 1950,  als medicijnenstudent aan de Texas Southern University, had hij gitaar en trompet gespeeld in verschillende bands. In 1963 studeerde hij [[George Russell (jazzmuzikant)|George Russell]]s lydisch-chromatisch concept samen met [[David Baker (musicus)|David Baker]] in [[Indianapolis]] en werkte hij daarna met Baker, [[Red Garland]] en [[Billy Harper]]. Beïnvloed door [[Wes Montgomery]] en de [[modale jazz]] verhuisde hij in 1966 naar [[New York (stad)|New York]] en vervolgde daar zijn muzikale experimenten, speelde in theaterorkesten, werkte als leraar en in bands van [[Jimmy Heath]] en [[McCoy Tyner]]. Van 1970 tot 1973 speelde hij ook bij het [[Gil Evans]] Orchestra<ref>{{Citeer web|url=https://www.discogs.com/artist/59659-Gil-Evans-And-His-Orchestra|titel=Gil Evans And His Orchestra|bezochtdatum=24-12-2021|werk=Discogs|taal=en}}</ref> (''Svengali''), in 1971/1972 met The [[Tony Williams (drummer)|Tony Williams]] Lifetime<ref>{{Citeer web|url=https://www.discogs.com/artist/298013-The-Tony-Williams-Lifetime|titel=The Tony Williams Lifetime|bezochtdatum=24-12-2021|werk=Discogs|taal=en}}</ref>, later met [[Sam Rivers]], [[Richard Davis]] en [[Michal Urbaniak]].

In 1972 was hij assistent-professor voor jazzstudie aan het tot het [[Rutgers-universiteit|Rutgers University]] behorende Livingston College en later was hij leraar van [[Kevin Eubanks]]. In 1978 was hij betrokken bij de laatste opnamen van het [[Charles Mingus]] Orchestra (''Me, Myself and Eye''). Tijdens het [[Montreux Jazz Festival]] trad hij op met de Xanadu All Stars. Naast zijn werk op het gebied van de [[Fusion (muziek)|fusion]]- en [[modern creative]] jazz, ten laatste met [[Randy Weston]] en [[Hamiet Bluiett]] (1994), werkte hij qua stijl ook op het gebied van [[blues]]-georiënteerde jazz en was hij betrokken bij plaatopnamen van [[Jay Jay Johnson]], [[David Fathead Newman]], [[Gene Ammons]], [[Frank Wess]], [[Frank Foster (jazzmusicus)|Frank Foster]], [[Susannah McCorkle]] en [[Joe Williams]]. Hij schreef leerboeken over jazzharmonie en gitaartechniek.

== Overlijden ==
Ted Dunbar overleed op 29 mei 1998 op 61-jarige leeftijd aan een hartinfarct.

== Discografie ==
'''Albums onder eigen naam'''
* 1978: ''Opening Remarks'' (Xanadu Records)
* 1982: ''Jazz Guitarist'' (Xanadu Records)
* 1992: ''Gentle Time Alone'' (SteepleChase Records) met [[Mickey Tucker]], [[Ray Drummond]], [[David Jones (drummer)|David Jones]]
'''Albums als sideman'''
* 1975: Richard Davis: ''Forest Flowers'' (32 Jazz)
* 1976: Gil Evans: ''Svengali'' (Atlantic Records/ACT)
* 1992: Jay Jay Johnson: ''Vivian'' (Concord Records)
* 1989: Frank Wess: ''Dear Mr. Basie'' (Concord Records)
* 1971: Tony Williams Lifetime: ''Ego'' (Verve Records)

{{Appendix|2=
{{References}}
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Ted Dunbar|oldid=188668386|datum=20190628}}
}}
{{Bibliografische informatie}}
{{DEFAULTSORT:Dunbar, Ted}}
[[Categorie:Amerikaans jazzgitarist]]
[[Categorie:Amerikaans componist]]
[[Categorie:Amerikaans muziekpedagoog]]

title: Algemene informatie

Geboren: Port Arthur, 17 januari 1937

Geboorteplaats: Port Arthur

Overleden: New Brunswick, 29 mei 1998

Overlijdensplaats: New Brunswick

Land: Verenigde Staten

title: Werk

Genre(s): jazz

Beroep: muzikant, componist, muziekpedagoog

Instrument(en): gitaar


text:
# Nullagine (plaats)
Nullagine is een plaats in de regio Pilbara in West-Australië. Het ligt 1.364 kilometer ten noordnoordoosten van Perth, 296 kilometer ten zuidoosten van Port Hedland en 196 kilometer ten noorden van Newman. Nullagine telde 1.159 inwoners in 2021 tegenover 217 in 2006. In 1902 werden in Nullagine voor het eerst in Australië diamanten gevonden.

## Geschiedenis
In de jaren 1880 vestigden zich veetelers in de streek. N.W. Cooke vond er goud in 1886 en goudzoekers uit Halls Creek zakten af naar de streek. Het was echter pas midden de jaren 1890 dat de lokale bevolking om de stichting van een dorp vroeg. In 1897-98 werden kavels opgemeten en in 1899 werd Nullagine gesticht. Het werd vernoemd naar de nabijgelegen rivier Nullagine. De naam is Aborigines van oorsprong maar de betekenis ervan is onbekend.
In 1901 werd er een politiekantoor gebouwd. Tussen 1895 en 1914 had Nullagine 3 hotels, meerdere winkels, acht machines om gouderts te breken en ongeveer 3.000 inwoners. In 1902 werden in Nullagine voor het eerst in Australië diamanten gevonden. Prospectors werden er door naar de streek aangetrokken en vonden er onder meer agaat, asbest, beril, chalcedoon, jade, jaspis, tijgeroog en antimoon-, koper-, mangaan- en wolfraamerts.
Na de Tweede Wereldoorlog begon Nullagines bevolkingsaantal te dalen doordat er minder goud geproduceerd werd. In 1951 brandde het politiekantoor af en tussen 1954 en 1956 werd er een nieuw gebouwd. Op het einde van de 20e eeuw daalde het bevolkingsaantal onder 200.

## 21e eeuw
Door de stijging van de goudprijs kwam de goudproductie stilaan weer op gang. Het bevolkingsaantal steeg terug, al werken veel arbeiders in de mijnsector met FIFO-contracten. Er is ook kleine een ijzermijn. Deze werd eind 2016 door Fortescue Metals van BC Iron overgenomen.
Nullagine maakt deel uit van het grootste lokale bestuursgebied van Australië: Shire of East Pilbara. Het heeft een gemeenschapscentrum, caravanpark, politiekantoor, hotel, uitspanning (En: Roadhouse), algemene voedingswarenwinkel, school, sportzaal, bibliotheek en een dokterspraktijk.

## Transport
Nullagine ligt langs de Marble Bar Road die in verbinding staat met de Great Northern Highway.
Nullagine heeft een startbaan: Nullagine Airport (IATA: NLL, ICAO: YNUL).

## Klimaat
Nullagine kent een warm woestijnklimaat, BWh volgens de klimaatclassificatie van Köppen. De gemiddelde jaarlijkse temperatuur bedraagt
26,3 °C. De jaarlijkse gemiddelde neerslag ligt rond 314 mm.

title: Nullagine (plaats)

wikitext:
{{Infobox plaats in Australië
| naam = Nullagine
| area = [[West-Australië]]
| subarea = [[Shire of East Pilbara]]
| km2 =
| inwoners = 1.159<ref name="Nul1">{{Citeer web |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/SAL51165|titel=Quickstats 2021 Nullagine|bezochtdatum=5 juli 2022|uitgever=[[Australian Bureau of Statistics|ABS]]|taal=en}}</ref>
| census = 2021
| dichtheid =
| hoogte = 412
| flag =
| coa =
| postcode = 6758
| netnummer =
| gesticht = 1899
| web = {{en}}[http://www.eastpilbara.wa.gov.au/ Shire of East Pilbara]
| lat_deg = 21
| lat_min = 53
| lat_sec = 16.8
| lon_deg = 120
| lon_min = 6
| lon_sec = 25.2
}}

'''Nullagine''' is een plaats in de regio [[Pilbara]] in [[West-Australië]]. Het ligt 1.364 kilometer ten noordnoordoosten van [[Perth (Australië)|Perth]], 296 kilometer ten zuidoosten van [[Port Hedland]] en 196 kilometer ten noorden van [[Newman (Australië)|Newman]]. Nullagine telde 1.159 inwoners in 2021 tegenover 217 in 2006.<ref name="Nul1" /><ref>{{Citeer web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2006/quickstat/SSC55126|titel=2006 Quickstats Nullagine SSC55126 (SSC)|taal=en|uitgever=[[Australian Bureau of Statistics|ABS]]|bezochtdatum=5 december 2019|archiefdatum=5 december 2019|archiefurl=https://web.archive.org/web/20191205180957/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2006/quickstat/SSC55126|dodeurl=ja}}</ref> In 1902 werden in Nullagine voor het eerst in Australië diamanten gevonden.<ref name="SMH">{{Citeer web |url=https://www.smh.com.au/lifestyle/nullagine-20040208-gdkr20.html|titel=Nullagine An old goldmining town.|taal=en|uitgever=The Sydney Morning Herald|datum=8 februari 2004|bezochtdatum=5 december 2019}}</ref>

== Geschiedenis ==
In de jaren 1880 vestigden zich veetelers in de streek. N.W. Cooke vond er goud in 1886 en goudzoekers uit [[Halls Creek]] zakten af naar de streek. Het was echter pas midden de jaren 1890 dat de lokale bevolking om de stichting van een dorp vroeg. In 1897-98 werden [[Kavel (grond)|kavels]] opgemeten en in 1899 werd Nullagine gesticht. Het werd vernoemd naar de nabijgelegen rivier [[Nullagine]]. De naam is [[Aborigines (Australië)|Aborigines]] van oorsprong maar de betekenis ervan is onbekend.<ref>{{Citeer web |url=http://www0.landgate.wa.gov.au/maps-and-imagery/wa-geographic-names/name-history/historical-town-names|titel=Historical Town Names|taal=en|uitgever=Landgate WA Government|bezochtdatum=5 december 2019}}</ref>

In 1901 werd er een politiekantoor gebouwd.<ref name="Pol">{{Citeer web |url=http://inherit.stateheritage.wa.gov.au/Public/Inventory/Details/eab6cd5a-12cd-484e-a9d0-3b764ba3d173|titel=Nullagine Police Station|taal=en|uitgever=Heritage Council WA|datum=1 oktober 1999|bezochtdatum=5 december 2019}}</ref> Tussen 1895 en 1914 had Nullagine 3 hotels, meerdere winkels, acht machines om gouderts te breken en ongeveer 3.000 inwoners. In 1902 werden in Nullagine voor het eerst in Australië diamanten gevonden. [[Prospectie (geologie)|Prospectors]] werden er door naar de streek aangetrokken en vonden er onder meer [[Agaat (variëteit)|agaat]], [[asbest]], [[beril]], [[chalcedoon]], [[Jade (mineraal)|jade]], [[Jaspis (halfedelsteen)|jaspis]], [[tijgeroog]] en [[antimoon]]-, [[Koper (element)|koper]]-, [[mangaan]]- en [[wolfraam]]erts.<ref name="SMH" />

Na de [[Tweede Wereldoorlog]] begon Nullagines bevolkingsaantal te dalen doordat er minder goud geproduceerd werd.<ref name="CRC">{{Citeer web|url=https://www.nullaginecrc.net/nullagine--pilbara-history.html|titel=Nullagine & Pilbara History|taal=en|uitgever=Nullagine Community Resource Centre|bezochtdatum=5 december 2019|archiefurl=https://web.archive.org/web/20191205171910/https://www.nullaginecrc.net/nullagine--pilbara-history.html|archiefdatum=5 december 2019|dodeurl=ja}}</ref> In 1951 brandde het politiekantoor af en tussen 1954 en 1956 werd er een nieuw gebouwd.<ref name="Pol" /> Op het einde van de 20e eeuw daalde het bevolkingsaantal onder 200.<ref name="CRC" />

== 21e eeuw ==
Door de stijging van de goudprijs kwam de goudproductie stilaan weer op gang. Het bevolkingsaantal steeg terug, al werken veel arbeiders in de mijnsector met [[FIFO (industrieel)|FIFO]]-contracten.<ref name="CRC" /><ref>{{Citeer web |url=https://thewest.com.au/news/wa/millennium-minerals-up-on-nullagine-gold-hits-ng-ya-262955|titel=Millennium Minerals up on Nullagine gold hits|auteur=Stuart McKinnon|taal=en|uitgever=[[The West Australian]]|datum=12 september 2016|bezochtdatum=5 december 2019}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://thewest.com.au/business/public-companies/30-increase-in-gold-resources-for-novo-in-the-pilbara-ng-b881154838z|titel=30% increase in gold resources for Novo in the Pilbara|auteur=Matt Birney|taal=en|uitgever=The West Australian|datum=2 april 2019|bezochtdatum=5 december 2019}}</ref> Er is ook kleine een ijzermijn. Deze werd eind 2016 door Fortescue Metals van BC Iron overgenomen.<ref>{{Citeer web |url=https://www.abc.net.au/news/2017-04-05/small-iron-ore-miners-under-pressure-from-price-fall/8413474|titel=Iron ore: Small miners under big pressure if iron ore price falls|auteur=Sue Lannin|taal=en|uitgever=[[Australian Broadcasting Corporation|ABC News]]|datum=6 april 2017|bezochtdatum=5 december 2019}}</ref>

Nullagine maakt deel uit van het grootste [[Local Government Area|lokale bestuursgebied]] van Australië: [[Shire of East Pilbara]]. Het heeft een gemeenschapscentrum, caravanpark, politiekantoor, hotel, [[uitspanning]] ([[Engels|En]]: Roadhouse), algemene voedingswarenwinkel, school, sportzaal, bibliotheek en een dokterspraktijk.<ref name="CRC" />

== Transport ==
Nullagine ligt langs de [[Marble Bar]] Road die in verbinding staat met de [[Great Northern Highway]].

Nullagine heeft een [[startbaan]]: Nullagine Airport ([[IATA-luchthavencode|IATA]]: NLL, [[ICAO-code|ICAO]]: YNUL).<ref>{{Citeer web |url=https://airportguide.com/airport/info/NLL|titel=Nullagine Airport|taal=en|uitgever=AirportGuide|bezochtdatum=29 maart 2020}}</ref>

== Klimaat ==
Nullagine kent een warm [[woestijnklimaat]], BWh volgens de [[klimaatclassificatie van Köppen]]. De gemiddelde jaarlijkse temperatuur bedraagt
26,3 °C. De jaarlijkse gemiddelde neerslag ligt rond 314 mm.<ref>{{Citeer web |url=https://en.climate-data.org/oceania/australia/western-australia/nullagine-30500/|titel=Nullagine Climate|taal=en|uitgever=Climate-Data.org|bezochtdatum=6 december 2019}}</ref>

== Externe links ==
* {{en}} [http://www.eastpilbara.wa.gov.au/ Shire of East Pilbara]
* {{en}} [https://www.australiasnorthwest.com/ Australia's Northwest]

{{Appendix|2=
{{References||2}}
}}
{{Navigatie regio Pilbara}}
{{Coor title dms|21|53|16.8|S|120|6|25.2|E|type:city_scale:100000_region:AU}}

[[Categorie:Plaats in West-Australië]]

title: Situering

Deelstaat: West-Australië

Local Government Area: Shire of East Pilbara

title: Algemeen

title: Politiek

title: Overig

title: Detailkaart

Detailkaart: Nullagine (West-Australië) · Nullagine

Portaal: Australië


text:
# Lasiopogon gabrieli
Lasiopogon gabrieli is een vliegensoort uit de familie van de roofvliegen (Asilidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1938 door Cole & Wilcox.

title: Lasiopogon gabrieli

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Lasiopogon gabrieli''
| afbeelding =
| orde = [[Diptera]] (Tweevleugeligen)
| onderorde = [[Vliegen (dieren)|Brachycera]] (Vliegen)
| familie = [[Roofvliegen|Asilidae]] (Roofvliegen)
| geslacht = ''[[Lasiopogon]]''
| w-naam = ''Lasiopogon gabrieli''
| auteur = Cole & Wilcox
| datum = 1938
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Lasiopogon gabrieli''''' is een [[Vliegen (dieren)|vliegen]]soort uit de familie van de [[Roofvliegen|roofvliegen (Asilidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Asilidae}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1938 door Cole & Wilcox.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|28}}

[[Categorie:Lasiopogon|gabrieli]]

title: Lasiopogon gabrieli

Orde: Diptera (Tweevleugeligen)

Onderorde: Brachycera (Vliegen)

Familie: Asilidae (Roofvliegen)

Geslacht: Lasiopogon

title: Soort


text:
# Ianthopsis bovallii
Ianthopsis bovallii is een pissebed uit de familie Acanthaspidiidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1884 door Studer. De naam verwijst naar de Zweedse natuurwetenschapper Carl Erik Alexander Bovallius.

title: Ianthopsis bovallii

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Ianthopsis bovallii''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| rijk= [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| familie = [[Acanthaspidiidae]]
| klasse= [[Malacostraca]] (Hogere kreeftachtigen)
| orde= [[Pissebedden|Isopoda]] (Pissebedden)
| geslacht = ''[[Ianthopsis]]''
| w-naam = ''Ianthopsis bovallii''
| auteur = [[Théophile Rudolphe Studer|Studer]]
| datum = 1884
| haakjes = ja
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] (Geleedpotigen)
| origineel = ''Janthe bovallii''
| worms = 174371
}}
'''''Ianthopsis bovallii''''' is een [[pissebedden|pissebed]] uit de familie [[Acanthaspidiidae]]. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1884 door [[Théophile Rudolphe Studer|Studer]].<ref>Schotte, M. (2010). ''Ianthopsis bovallii'' (Studer, 1884). In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2010). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het [[World Register of Marine Species]], te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=174371</ref> De naam verwijst naar de Zweedse natuurwetenschapper [[Carl Erik Alexander Bovallius]].
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|15}}
[[Categorie:Acanthaspidiidae]]

title: Ianthopsis bovallii

Klasse: Malacostraca (Hogere kreeftachtigen)

Orde: Isopoda (Pissebedden)

Familie: Acanthaspidiidae

Geslacht: Ianthopsis

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Caryedes inaequalis
Caryedes inaequalis is een keversoort uit de familie bladkevers (Chrysomelidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1829 gepubliceerd door Carl Henrik Boheman.

title: Caryedes inaequalis

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Caryedes inaequalis''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Bladkevers|Chrysomelidae]] (Bladkevers)
| geslacht = ''[[Caryedes]]''
| w-naam = ''Caryedes inaequalis''
| auteur = [[Carl Henrik Boheman|Boheman]]
| datum = 1829
| haakjes = ja
| origineel =
}}

'''''Caryedes inaequalis''''' is een [[kevers|keversoort]] uit de familie [[bladkevers]] (Chrysomelidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1829 gepubliceerd door [[Carl Henrik Boheman]].<ref>{{Brontabel|2010-Hallan}}</ref>

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|04}}

[[Categorie:Caryedes|inaequalis]]

title: Caryedes inaequalis

Familie: Chrysomelidae (Bladkevers)

Geslacht: Caryedes

title: Soort


text:
# Sandia mcfarlandi
Sandia mcfarlandi is een vlinder uit de familie van de Lycaenidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1960 door Ehrlich & Clench.

title: Sandia mcfarlandi

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Sandia mcfarlandi''
| afbeelding = Callophrys mcfarlandi 1.jpg
| familie = [[Lycaenidae]]
| onderfamilie = [[Lycaeninae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Sandia (geslacht)|Sandia]]''
| w-naam = ''Sandia mcfarlandi''
| auteur = Ehrlich & Clench
| datum = 1960
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Sandia mcfarlandi''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Lycaenidae]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1960 door Ehrlich & Clench.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|01}}

[[Categorie:Lycaenidae]]

title: Sandia mcfarlandi

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Lycaenidae

Onderfamilie: Lycaeninae

Geslacht: Sandia

title: Soort


text:
# Otiothops calcaratus
Otiothops calcaratus is een spinnensoort uit de familie Palpimanidae. De soort komt voor in Colombia.

title: Otiothops calcaratus

wikitext:
{{Taxobox spin
| titelweergave = cursief
| naam = ''Otiothops calcaratus''
| afbeelding =
| familie = [[Palpimanidae]]
| geslacht = ''[[Otiothops]]''
| w-naam = ''Otiothops calcaratus''
| auteur = [[Cândido Firmino de Mello-Leitão|Mello-Leitão]]
| datum = 1927
| bron = <ref>{{Brontabel|1927a-Mello-Leitão}}</ref>
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Otiothops calcaratus''''' is een [[Spinnen (dieren)|spinnensoort]] uit de familie [[Palpimanidae]]. De soort komt voor in [[Colombia]].

{{Appendix}}
[[Categorie:Palpimanidae]]
[[Categorie:Endemisch dier uit Colombia]]

title: Otiothops calcaratus

Klasse: Arachnida (Spinachtigen)

Orde: Araneae (Spinnen)

Familie: Palpimanidae

Geslacht: Otiothops

title: Soort


text:
# Rhantus sikkimensis
Rhantus sikkimensis is een keversoort uit de familie waterroofkevers (Dytiscidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1899 door Régimbart.

title: Rhantus sikkimensis

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Rhantus sikkimensis''
| afbeelding = Rhantus sikkimensis.jpg
| afbeeldingtekst = ''Rhantus sikkimensis''
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Waterroofkevers|Dytiscidae]] (Waterroofkevers)
| geslacht = ''[[Rhantus]]''
| w-naam = ''Rhantus sikkimensis''
| auteur = [[Maurice Auguste Régimbart|Régimbart]]
| datum = 1899
| haakjes =
| species =
| commons = Category:Rhantus sikkimensis
}}
'''''Rhantus sikkimensis''''' is een [[kevers|keversoort]] uit de familie [[waterroofkevers]] (Dytiscidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1899 door Régimbart.<ref>{{Brontabel|2010-Hallan}}</ref>

{{Appendix}}
{{Beginnetje|biologie|2011|12|04}}

[[Categorie:Rhantus|sikkimensis]]

title: Rhantus sikkimensis

Familie: Dytiscidae (Waterroofkevers)

Geslacht: Rhantus

title: Soort


text:
# Nuci (Ilfov)
Nuci is een gemeente in het Roemeense district Ilfov en ligt in de regio Muntenië in het zuidoosten van Roemenië. De gemeente telt 2798 inwoners (2005).

## Geografie
De oppervlakte van Nuci bedraagt 52 km², de bevolkingsdichtheid is 54 inwoners per km².
De gemeente bestaat uit de volgende dorpen: Nuci, Balta Neagră, Merii Petchii, Micșuneștii Mari, Micșunești Moară.

## Politiek
De burgemeester van Nuci is Georgel Vasile (PSD).

## Geschiedenis
In 1501 werd Nuci officieel erkend.

title: Nuci (Ilfov)

wikitext:
{{Infobox plaats in Roemenië
| naam= Nuci
| lat_deg = 44
| lat_min = 43
| lat_sec = 0
| lon_deg = 26
| lon_min = 18
| lon_sec = 0
| wapen=
| afbeelding= Nuci ilfov.png
| regio=[[Muntenië]]
| district= [[district Ilfov|Ilfov]]
| bevolking= 2798
| jaarbevolking=2005
| inwonersperkm2= 54
| oppervlakte= 52
| burgemeester= [[Georgel Vasile]] ([[Sociaaldemocratische Partij (Roemenië)|PSD]])
| viceburgemeester= [[Aurelian Ioniță]] ([[Sociaaldemocratische Partij (Roemenië)|PSD]])
| eerste vermelding= [[1501]]
| hoogte= 69
| postcode= 77140
| netnummer= 0021
| beschermheilige=
| aangrenzende gemeenten=
| website=
}}
'''Nuci''' is een gemeente in het Roemeense district [[district Ilfov|Ilfov]] en ligt in de regio [[Muntenië]] in het zuidoosten van [[Roemenië]]. De gemeente telt 2798 inwoners (2005).

==Geografie==
De oppervlakte van Nuci bedraagt 52 km², de bevolkingsdichtheid is 54 inwoners per km².

De gemeente bestaat uit de volgende [[dorp]]en: Nuci, Balta Neagră, Merii Petchii, Micșuneștii Mari, Micșunești Moară.

==Politiek==
De [[burgemeester]] van Nuci is [[Georgel Vasile]] (PSD).

==Geschiedenis==
In [[1501]] werd Nuci officieel erkend.

== Externe link ==
* {{en}}[http://www.fallingrain.com/world/RO/0/Nuci.html Aanvullende info]

{{Navigatie district Ilfov}}
{{Coor title dms|44|43|0|N|26|18|0|E|type:city_region:RO}}

[[Categorie:Gemeente in Ilfov]]

title: Situering

District (județ): Ilfov

Historische regio: Muntenië

title: Algemeen

Oppervlakte: 52 km²

title: Politiek

Burgemeester: Georgel Vasile (PSD)

title: Overig

Portaal: Roemenië


text:
# Briefkaart
Een briefkaart is een meestal rechthoekige kaart, in de regel van dun karton (of dik papier), die als poststuk verzonden kan worden. Een gedeelte van de briefkaart kan worden gebruikt voor het schrijven van mededelingen door de afzender aan de geadresseerde. In Vlaanderen spreekt men veel al van de (gele) postkaart.

## Algemeenheden
Een briefkaart draagt veelal een voorgedrukt zegelbeeld van een postzegel (door filatelisten soms 'ingedrukte zegel' genoemd). Soms wordt de definitie van briefkaart zelfs beperkt tot kaarten met voorgedrukte zegel. Alhoewel voor het verzenden van een briefkaart per post natuurlijk essentieel is dat de frankering is voldaan, is het geen kenmerk van de briefkaart als zodanig. Zowel vroeger als heden ten dage werd en wordt veel gebruikgemaakt van niet-voorgefrankeerde briefkaarten.
Een ansichtkaart of prentbriefkaart is een briefkaart met aan één zijde een afbeelding, en overigens in veel gevallen een voorbeeld van een briefkaart die niet is voorgefrankeerd.
In de tijd dat er nog geen internet met e-mail was en ook de telefoon nog verre van algemeen verspreid was, was de briefkaart een populair en betaalbaar middel voor het overbrengen van korte berichten. Briefkaarten worden tegenwoordig (evenals brieven en telegrafie) veel minder gebruikt wegens de beschikbaarheid van snellere, goedkope media.

## Poststukken en postwaardestukken
Briefkaarten zijn poststukken. Alleen als ze uitgegeven zijn door een postadministratie en een ingedrukte zegel hebben, zijn het ook postwaardestukken.
Een voorbeeld uit Nederland:
Eerst een briefkaart, zijnde een postwaardestuk met ingedrukte zegel, verzonden vanuit Hoogezand naar Groningen. Datum afstempeling Hoogezand 19 aug. 1896. Het stempel Hoogezand is een zogenaamd grootrondstempel; het stempel is geplaatst tussen 5 en 6 uur n(amiddag). Het stempel Groningen is een kleinrondstempel, zelfde dag, tussen 7 en 8 uur namiddag.
- voorzijde
- achterzijde

Hieronder een briefkaart die geen postwaardestuk is, omdat deze geen ingedrukte zegel had, en dus gefrankeerd werd met een postzegel. De kaart is verzonden vanuit Zwolle naar Groningen. Datum afstempeling 17 sept. 1896. Het vertrekstempel Zwolle is een grootrondstempel. Het stuk is afgestempeld tussen 11 en 12 uur v(oormiddag). Aankomststempel Groningen: kleinrondstempel, afgestempeld tussen 4 en 5 uur n(amiddag).
- voorzijde
- achterzijde

## De eerste briefkaarten
In 1865 deed Heinrich von Stephan in Duitsland een voorstel voor iets dat leek op wat nu een briefkaart wordt genoemd. Het werd beschreven als “postblad” (zonder zegelopdruk). Het voorstel werd afgewezen omdat men vond dat het immoreel of beledigend was om berichten zonder omslag (envelop) te verzenden. Enkele jaren later, in 1869, publiceerde Emanuel Herrmann in Oostenrijk-Hongarije in een krant een artikel “over een nieuw soort van correspondentie door middel van de post”. Hij dacht aan een kaart waarop maximaal twintig woorden mochten worden vermeld, en die tegen een gereduceerd tarief verzonden zou kunnen worden. Het voorstel werd al in hetzelfde jaar gerealiseerd. Op 1 oktober 1869 werd op de postkantoren de eerste briefkaart, de “Correspondenz-Karte” aangeboden. De beperking tot twintig woorden was weggevallen. De gehele achterzijde van de 12 x 8,5 cm grote kaart mocht beschreven worden. Er was een geel zegel ingedrukt van twee Kreuzer.
In het Noord-Duitse postdistrict (Norddeutscher Postbezirk; het postgebied van de Noord-Duitse Bond) werden per 1 juli 1870 ook briefkaarten toegestaan. Deze hadden een formaat van 16,5 x 11 cm en moesten nog met een postzegel worden gefrankeerd.

## De eerste briefkaarten in Nederland
In Nederland verscheen de eerste briefkaart op 1 januari 1871. De invoering verliep tamelijk snel. In het ontwerp tot wijziging van de postwet 1850, dat op 13 februari 1870 bij de Tweede Kamer werd ingediend, was nog geen sprake van briefkaarten. In de Tweede Kamer werd er ook niet over gesproken. Maar de Commissie van Rapporteurs voegde eigenhandig aan het Voorlopig Verslag (vastgesteld op 30 april) een passage toe waarin de aandacht gevraagd wordt voor de wijziging die in België in de wetgeving was voorgesteld m.b.t. de zogenaamde "cartes-correspondence”. De toenmalige minister van financiën, Pieter Philip van Bosse, nam in mei in zijn memorie van antwoord en het gewijzigde wetsvoorstel de suggestie van de rapporteurs over. Hij gaf als toelichting nog een aantal bijzonderheden. De postdienst zou de kaarten gaan uitgeven. Ze zouden van dik papier zijn en aan de voorzijde plaats bieden aan het adres van de ontvanger en aan de achterzijde open zijn voor mededelingen van de verzender. Het port werd vastgesteld op twee en een halve cent. Dat was de helft van het “stuiversport” voor brieven door het gehele land. Een zegel zou op de kaart worden voorgedrukt. De minister schreef dat hij lang geaarzeld had om de kaarten in te voeren. Vooral het verlies aan inkomsten zat hem dwars. Om dat te compenseren besloot hij dat visitekaartjes voortaan niet meer met het drukwerktarief van één cent mochten worden verzonden.
Een belangrijke reden om het voorstel voor de invoering van de carte-correspondence over te nemen werd gevormd door gunstige berichten uit Duitsland. Daar waren briefkaarten een half jaar eerder ingevoerd. De minister was meegedeeld dat er daar in tien à twaalf dagen tijds – het was ten tijde van de Frans-Duitse oorlog, waardoor veel naar en door de soldaten werd geschreven – “meer dan een miljoen verkocht waren, zodat de bruto-opbrengst van de Posterijen na de aanvankelijke daling ten gevolge van het hogere port, zeker binnenkort weer gelijk zal zijn”.
De Tweede Kamer ging na enige discussie akkoord. Tijdens de beraadslagingen werd ook de naam van het nieuwe poststuk vastgesteld: het zou in Nederland “briefkaart” gaan heten, en op 1 januari 1871 worden ingevoerd. Op 22 juli 1870 werd de wettelijke invoering gepubliceerd in het Staatsblad: "houdende regeling van het briefport en van de aangelegenheden der brievenposterij".
Inmiddels waren bij drukkerij Joh. Enschedé en Zonen in Haarlem de eerste proeven van briefkaarten gemaakt en kon begonnen worden met het drukken van de eerste twee miljoen briefkaarten.
De briefkaart werd een groot succes. Binnen enkele dagen waren alle kaarten uit het magazijn aan de postkantoren afgeleverd en moesten nieuwe bestellingen worden geplaatst. In het eerste kwartaal werden ruim 1,4 miljoen stuks verkocht.
Op de voorzijde van de eerste briefkaart was een soort gebruiksaanwijzing gedrukt, om het publiek te informeren over het nieuwe “medium”. De letterlijke tekst daarvan luidde:

Nota. Aan deze zijde het adres en aan de tegenzijde het bericht, al of niet ondertekend, te plaatsen. Voor het schrijven van adres en bericht kan van inkt, potlood of anderszins worden gebruikgemaakt. Het drukken van een en ander op deze formulieren is mede toegelaten. Duidelijkheid en nauwkeurigheid van het adres worden zeer bijzonder aanbevolen.

Op deze tekst is zeer veel (taalkundige) kritiek gekomen. Dat begon al bij het woord tegenzijde. Dat betekent naastliggende zijde en niet de andere kant, zoals men bedoelde. Maar de meeste hilariteit verwekte anderszins. Als bijwoord past het niet in de rij van zelfstandige naamwoorden. Er verschenen ingezonden brieven, waarin mensen hun briefkaarten niet met inkt of met potlood wilden beschrijven, maar met anderszins. De posterijen wachtten anderhalf jaar en kwamen toen met een nieuwe briefkaart, waarop geen Nota meer te vinden was.
In 1872 (waarschijnlijk op 20 april) verscheen de eerste briefkaart met betaald antwoord. Men kon daarmee een dubbele briefkaart verzenden: op de ene kon men zijn boodschap kwijt, met de andere, aangehechte kaart, kon de ontvanger (gratis) antwoorden. Afgezien van het feit dat het twee “links samenhangende” briefkaarten betrof, was de uitvoering grotendeels gelijk aan de eerste briefkaart. Alleen de drukkleur week af: donkerviolet in plaats van lila.

In juni 1872 verscheen dan de tweede “gewone” briefkaart (G 3, volgens de nummering van de hieronder besproken 'Geuzendam-catalogus'), zonder “Nota”, en met 4 adreslijnen. In 1873 werd de “oude” briefkaart nog een keer herdrukt (G 4).
In 1873 verscheen een briefkaart, speciaal bedoeld voor verzending naar België, met een voorgedrukt zegel van vijf cent.
In 1877 verdween de rand van de briefkaart. In plaats daarvan werd linksboven het Nederlandse wapen geplaatst, vermoedelijk in navolging van andere West-Europese landen.

## Belgische postbriefkaarten
In België werden twee voorgefrankeerde types gangbaar, algemeen gekend naar de kleur, waarvan de gele veel couranter was dan de groene, en onder meer het standaard-medium was om deel te nemen aan allerlei wedstrijden per correspondentie.
Bij Koninklijk Besluit deed de briefkaart op 1 januari 1871 haar intrede in België. Enkel de Carte-Correspondance, uitgegeven door De Post, werd als een geldige briefkaart beschouwd. Ze mochten enkel gebruikt worden voor het verzenden van korte berichten binnen België. Er bestonden aanvankelijk twee types, de gele briefkaart van vijf en de groene briefkaart van tien cent. Die van vijf cent was bedoeld voor bestemmingen binnen een straal van dertig kilometer. Die van tien cent voor bestemmingen boven de dertig kilometer. Later verdween de groene briefkaart, en werd de gele over het hele land bruikbaar. De prijs van een gele briefkaart steeg stelselmatig, zo koste deze in 1998 zeventien frank. In 2023 kostte een pakje met vijf gele briefkaarten ruim zeven euro.
Fotokaarten, briefkaarten zonder ingedrukte zegel maar met afbeelding op de voorzijde, namen snel toe in populariteit en tegen 1875 werden deze vaker gebruikt dan de gewone briefkaarten. De eerste fotokaarten hadden op de achterzijde bovenaan Carte Postale staan, en daaronder enkele horizontale lijnen voor het adres van de ontvanger. Boodschappen werden op de voorzijde geschreven, aangezien de afbeelding niet de volledige oppervlakte in beslag nam en enkel het adres van de ontvanger op de achterzijde mocht staan. In 1878 werd het internationale formaat van 14 x 9 cm aangenomen en verschoven de adreslijnen naar de rechterkant van de kaart. Aan de linkerkant was er hierdoor ruimte voor korte berichten. De termen prentbriefkaart en ansichtkaart werden sindsdien gebruikt om briefkaarten met afbeelding te benoemen.
De briefkaarten zonder afbeelding werden voornamelijk gebruikt voor wedstrijden van onder andere de Belgische Radio en Televisie en zijn opvolgers. In 2023 werd bijvoorbeeld aangegeven dat voor een nieuw seizoen van De Droomfabriek op VRT 1 gele briefkaarten opgestuurd mochten worden. In de loop van de 21ste eeuw werd de functie van de briefkaart grotendeels overgenomen door onder andere sms'jes, e-mails en televoting.
Het laatste type gele briefkaarten, met de beeltenis van Filip van België en een tekening van het stripfiguur Kleine Robbe, werden tot en met 2023 verkocht door Bpost. Eind november 2023 werd de laatste gele briefkaart verkocht en kondigde Bpost aan er geen meer te zullen drukken.

## Briefkaarten als verzamelobject
In de loop der tijden zijn een groot aantal verschillende briefkaarten verschenen. De 'Geuzendam-catalogus' van 2008 onderscheidt in totaal 407 soorten voor Nederland.
Nadat verschillende landen waren overgegaan tot het uitgeven van briefkaarten, meer in het algemeen postwaardestukken, werden deze ook door postzegelverzamelaars ontdekt. Aanvankelijk werden vaak de waardestempels, die vaak hetzelfde uiterlijk hadden als postzegels, uitgeknipt en in een album geplakt. Tegenwoordig verzamelt men bij voorkeur het gehele postwaardestuk. De Duitse naam Ganzsache (compleet stuk) en de Franse term entiers-postaux (gehele poststukken) geven dit duidelijk weer. Het terrein van de postwaardestukken vormt tegenwoordig een klein, maar door specialisten gewaardeerd verzamelgebied. In Nederland doet de gespecialiseerde vereniging “Po&Po” (voluit: Nederlandse Vereniging van Poststukken- en Poststempelverzamelaars) veel onderzoek naar briefkaarten en andere postwaardestukken. De vereniging treedt bijvoorbeeld op als uitgever van de 'Geuzendam-catalogus', waarin alle postwaardestukken van Nederland en de Overzeese Rijksdelen opgenomen zijn. Ook wordt op de website van Po&Po bijgehouden hoeveel “eerstedagbriefkaarten” van de eerste briefkaart van Nederland (verzonden op 1 januari 1871) er bekend zijn.
Hier is zo'n eerstedagbriefkaart afgebeeld, verzonden op 1 januari 1871 van Middelburg naar Zwolle. Het aankomststempel (op de achterzijde) vermeldt 3 januari. Die achterzijde verklapt ook waarom het zo lang duurde voordat de kaart arriveerde: “... als de vaart open is”.
Deze eerstedagbriefkaart was het vijfendertigste exemplaar dat bekend werd. Hij werd gevonden door René Hillesum in december 2008.
Deze bijzondere briefkaarten worden geveild voor prijzen in de orde van grootte van 680 euro (exclusief opgeld).

### De 'Geuzendam-catalogus'
Briefkaarten en andere postwaardestukken werden in Nederland voor het eerst uitgebreid gecatalogiseerd door Albert Willem ten Geuzendam (1925–1997). Ten Geuzendam was postzegelhandelaar in Den Haag, en verzamelaar van poststukken en postwaardestukken. In 1961 verscheen van zijn hand de Catalogus van Postwaardestukken van Nederland en Overzeese Rijksdelen. In 1997 verscheen de zevende editie. In 2008 beleefde de catalogus, die nog altijd de 'Geuzendam-catalogus' wordt genoemd, zijn achtste editie. Deze editie werd geredigeerd door B. Hellebrekers, J. van den Berg en M.T. Bulterman. De achtste editie telde 352 pagina's.

## Voetnoten
1. ↑  Vgl. bijvoorbeeld Ruud van Capelleveen - 'Briefkaart' in de online postzegelencyclopedie van Filahome; geraadpleegd 2010-05-24
2. ↑  Kiggen 1979, p. 106
3. ↑  Stapel 1981, p. 73–79
4. ↑  Geciteerd bij da Costa 1962, p. 57. In de datering is mogelijk iets niet helemaal correct. Briefkaarten werden in Duitsland ingevoerd op 1 juli 1870. De Frans-Duitse oorlog begon op 19 juli 1870. De mondelinge behandeling in de Tweede Kamer begon op 8 juni 1870 en werd op 20 juli afgesloten.
5. ↑  Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden, 138. Nederlandse Regering, Den Haag (9 augustus 1870).
6. 1 2  Stapel 1992, p. 10
7. ↑  Ten Geuzendam 2008, p. 40/1
8. 1 2  Briefkaart Robbe. bpost (6 oktober 2014). Gearchiveerd op 4 juli 2023. Geraadpleegd op 4 juli 2023.
9. ↑  Robert Toussaint, De geschiedenis van de post, de brief- en prentbriefkaart. De IJzerbode (1 april 2019). Geraadpleegd op 4 juli 2023.
10. ↑  Pieterjan Huyghebaert, Deze vier -verouderde- communicatiemiddelen zijn verrassend genoeg nog in gebruik. VRT NWS (12 juli 2017). Geraadpleegd op 4 juli 2023.
11. ↑  Koen Heymans, Kristien Bonneure, "De droomfabriek" komt terug met Gloria Monserez en Bart Peeters en je kan nu al je dromen insturen. VRT NWS (4 juli 2023). Geraadpleegd op 4 juli 2023.
12. ↑  Tine Hollevoet, "Tijd van gele briefkaarten is voorbij. Het Nieuwsblad (14 augustus 2006). Geraadpleegd op 4 juli 2023.
13. ↑  Sven Pichal, De gele briefkaart bestaat nog (en je kan ze online bestellen). VRT NWS (13 april 2021). Geraadpleegd op 4 juli 2023.
14. ↑  Belga, Einde van een tijdperk: Bpost verkoopt laatste gele briefkaart. VRT NWS (25 november 2023). Geraadpleegd op 26 februari 2024.
15. ↑  over de eerstedag van uitgifte van de eerste Nederlandse briefkaart van 1871 op de website van Po&Po
16. ↑  website van René Hillesum Filatelie. Hillesum organiseert de enige gespecialiseerde veiling voor post(waarde)stukken in Nederland. Gearchiveerd op 10 mei 2023.
17. ↑  Ruud van Capelleveen - 'Albert Willem ten Geuzendam' in de online postzegel encyclopedie van Filahome; geraadpleegd 2010-05-24
18. ↑  Over de 8e editie van de “Geuzendam” op de website van “Po & Po” (de Nederlandse Vereniging van Poststukken- en Poststempelverzamelaars); geraadpleegd 2010-05-24

title: Briefkaart

wikitext:
[[Bestand:Netherlands 1887-11-07 5c postal card Rotterdam-Frankfurt G27.jpg|thumb|Briefkaart uit 1887 van Rotterdam naar Frankfurt (zegelbeeld [[Willem III der Nederlanden|Koning Willem III]])]]
Een '''briefkaart''' is een meestal [[rechthoek]]ige kaart, in de regel van dun [[karton]] (of dik papier), die als [[poststuk]] verzonden kan worden. Een gedeelte van de briefkaart kan worden gebruikt voor het schrijven van mededelingen door de afzender aan de geadresseerde. In Vlaanderen spreekt men veel al van de '''(gele) postkaart'''.

== Algemeenheden ==
[[Bestand:Ns239axxvoor.jpg|thumb|Briefkaart met voorgedrukte zegel]]
Een briefkaart draagt veelal een voorgedrukt zegelbeeld van een [[postzegel]] (door [[Filatelie|filatelisten]] soms 'ingedrukte zegel' genoemd). Soms wordt de definitie van briefkaart zelfs beperkt tot kaarten met voorgedrukte zegel.<ref name="def2">Vgl. bijvoorbeeld [https://web.archive.org/web/20090126110236/http://www.filahome-postzegels.com/postzegel-encyclopedie/briefkaart.htm Ruud van Capelleveen - 'Briefkaart'] in de online postzegelencyclopedie van Filahome; geraadpleegd 2010-05-24</ref> Alhoewel voor het ''verzenden'' van een briefkaart per post natuurlijk essentieel is dat de [[frankering]] is voldaan, is het geen kenmerk van de briefkaart als zodanig. Zowel vroeger als heden ten dage werd en wordt veel gebruikgemaakt van niet-voorgefrankeerde briefkaarten.

Een [[ansichtkaart]] of ''prent''briefkaart is een briefkaart met aan één zijde een afbeelding, en overigens in veel gevallen een voorbeeld van een briefkaart die ''niet'' is voorgefrankeerd.

In de tijd dat er nog geen [[internet]] met [[e-mail]] was en ook de [[Telefonie|telefoon]] nog verre van algemeen verspreid was, was de briefkaart een populair en betaalbaar middel voor het overbrengen van korte berichten. Briefkaarten worden tegenwoordig (evenals brieven en telegrafie) veel minder gebruikt wegens de beschikbaarheid van snellere, goedkope media.

== Poststukken en postwaardestukken ==
Briefkaarten zijn poststukken. Alleen als ze uitgegeven zijn door een postadministratie en een ingedrukte zegel hebben, zijn het ook [[postwaardestuk]]ken.

Een voorbeeld uit Nederland:
:Eerst een briefkaart, zijnde een postwaardestuk met ingedrukte zegel, verzonden vanuit Hoogezand naar Groningen. Datum afstempeling Hoogezand 19 aug. 1896. Het stempel Hoogezand is een zogenaamd [[grootrondstempel]]; het stempel is geplaatst tussen 5 en 6 uur n(amiddag). Het stempel Groningen is een [[kleinrondstempel]], zelfde dag, tussen 7 en 8 uur namiddag.

<gallery widths="300" heights="200">
Bestand:DutchPostalcard1896vz.jpg|voorzijde
Bestand:DutchPostalcard1896az.jpg|achterzijde
</gallery>

:Hieronder een briefkaart die geen postwaardestuk is, omdat deze geen ingedrukte zegel had, en dus gefrankeerd werd met een postzegel. De kaart is verzonden vanuit Zwolle naar Groningen. Datum afstempeling 17 sept. 1896. Het vertrekstempel Zwolle is een grootrondstempel. Het stuk is afgestempeld tussen 11 en 12 uur v(oormiddag). [[Aankomststempel (post)|Aankomststempel]] Groningen: kleinrondstempel, afgestempeld tussen 4 en 5 uur n(amiddag).

<gallery widths="300" heights="200">
Bestand:DutchPostcard1896vz.jpg|voorzijde
Bestand:DutchPostcard1896az.jpg|achterzijde
</gallery>

== De eerste briefkaarten ==
In 1865 deed [[Heinrich von Stephan]] in Duitsland een voorstel voor iets dat leek op wat nu een briefkaart wordt genoemd. Het werd beschreven als “postblad” (zonder zegelopdruk). Het voorstel werd afgewezen omdat men vond dat het immoreel of beledigend was om berichten zonder omslag (envelop) te verzenden.<ref name="immoreel">Kiggen 1979, p. 106</ref> Enkele jaren later, in 1869, publiceerde [[Emanuel Herrmann]] in [[Oostenrijk-Hongarije]] in een krant een artikel “over een nieuw soort van correspondentie door middel van de post”. Hij dacht aan een kaart waarop maximaal twintig woorden mochten worden vermeld, en die tegen een gereduceerd tarief verzonden zou kunnen worden. Het voorstel werd al in hetzelfde jaar gerealiseerd. Op 1 oktober 1869 werd op de postkantoren de eerste briefkaart, de “Correspondenz-Karte” aangeboden. De beperking tot twintig woorden was weggevallen. De gehele achterzijde van de 12 x 8,5 cm grote kaart mocht beschreven worden. Er was een geel zegel ingedrukt van twee [[Kreuzer]].

In het Noord-Duitse postdistrict (Norddeutscher Postbezirk; het postgebied van de [[Noord-Duitse Bond]]) werden per 1 juli 1870 ook briefkaarten toegestaan. Deze hadden een formaat van 16,5 x 11 cm en moesten nog met een postzegel worden gefrankeerd.

== De eerste briefkaarten in Nederland ==
In Nederland verscheen de eerste briefkaart op 1 januari 1871. De invoering verliep tamelijk snel. In het ontwerp tot wijziging van de [[postwet 1850]], dat op 13 februari 1870 bij de [[Tweede Kamer]] werd ingediend, was nog geen sprake van briefkaarten. In de Tweede Kamer werd er ook niet over gesproken. Maar de Commissie van Rapporteurs voegde eigenhandig aan het Voorlopig Verslag (vastgesteld op 30 april) een passage toe waarin de aandacht gevraagd wordt voor de wijziging die in België in de wetgeving was voorgesteld m.b.t. de zogenaamde "cartes-correspondence”. De toenmalige [[Ministerie van Financiën (Nederland)|minister van financiën]], [[Pieter Philip van Bosse]], nam in mei in zijn memorie van antwoord en het gewijzigde wetsvoorstel de suggestie van de rapporteurs over. Hij gaf als toelichting nog een aantal bijzonderheden. De postdienst zou de kaarten gaan uitgeven. Ze zouden van dik papier zijn en aan de voorzijde plaats bieden aan het adres van de ontvanger en aan de achterzijde open zijn voor mededelingen van de verzender. Het port werd vastgesteld op twee en een halve cent. Dat was de helft van het “stuiversport” voor brieven door het gehele land. Een zegel zou op de kaart worden voorgedrukt. De minister schreef dat hij lang geaarzeld had om de kaarten in te voeren. Vooral het verlies aan inkomsten zat hem dwars. Om dat te compenseren besloot hij dat visitekaartjes voortaan niet meer met het drukwerktarief van één cent mochten worden verzonden.<ref name="voorgesch">Stapel 1981, p. 73–79</ref>
Een belangrijke reden om het voorstel voor de invoering van de carte-correspondence over te nemen werd gevormd door gunstige berichten uit Duitsland. Daar waren briefkaarten een half jaar eerder ingevoerd. De minister was meegedeeld dat er daar in tien à twaalf dagen tijds – het was ten tijde van de Frans-Duitse oorlog, waardoor veel naar en door de soldaten werd geschreven – “meer dan een miljoen verkocht waren, zodat de bruto-opbrengst van de Posterijen na de aanvankelijke daling ten gevolge van het hogere port, zeker binnenkort weer gelijk zal zijn”.<ref name="costa">Geciteerd bij da Costa 1962, p. 57. In de datering is mogelijk iets niet helemaal correct. Briefkaarten werden in Duitsland ingevoerd op 1 juli 1870. De Frans-Duitse oorlog begon op 19 juli 1870. De mondelinge behandeling in de Tweede Kamer begon op 8 juni 1870 en werd op 20 juli afgesloten.</ref>

De Tweede Kamer ging na enige discussie akkoord. Tijdens de beraadslagingen werd ook de naam van het nieuwe poststuk vastgesteld: het zou in Nederland “briefkaart” gaan heten, en op 1 januari 1871 worden ingevoerd. Op 22 juli 1870 werd de wettelijke invoering gepubliceerd in het Staatsblad: "houdende regeling van het briefport en van de aangelegenheden der brievenposterij".<ref>{{Citeer boek|first= |last=|title=Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden |publisher= Nederlandse Regering |location=Den Haag| date=1870-08-09 |edition=138}}</ref>

Inmiddels waren bij drukkerij [[Joh. Enschedé|Joh. Enschedé en Zonen]] in [[Haarlem]] de eerste proeven van briefkaarten gemaakt en kon begonnen worden met het drukken van de eerste twee miljoen briefkaarten.

De briefkaart werd een groot succes. Binnen enkele dagen waren alle kaarten uit het magazijn aan de postkantoren afgeleverd en moesten nieuwe bestellingen worden geplaatst. In het eerste kwartaal werden ruim 1,4 miljoen stuks verkocht.<ref name="verkoop">Stapel 1992, p. 10</ref>

Op de voorzijde van de eerste briefkaart was een soort gebruiksaanwijzing gedrukt, om het publiek te informeren over het nieuwe “medium”. De letterlijke tekst daarvan luidde:<ref name="verkoop">Stapel 1992, p. 10</ref>
{{Cquote|Nota. Aan deze zijde het adres en aan de tegenzijde het bericht, al of niet ondertekend, te plaatsen. Voor het schrijven van adres en bericht kan van inkt, potlood of anderszins worden gebruikgemaakt. Het drukken van een en ander op deze formulieren is mede toegelaten. Duidelijkheid en nauwkeurigheid van het adres worden zeer bijzonder aanbevolen.}}

Op deze tekst is zeer veel (taalkundige) kritiek gekomen. Dat begon al bij het woord ''tegenzijde''. Dat betekent naastliggende zijde en niet de andere kant, zoals men bedoelde. Maar de meeste hilariteit verwekte ''anderszins''. Als bijwoord past het niet in de rij van zelfstandige naamwoorden. Er verschenen ingezonden brieven, waarin mensen hun briefkaarten niet met inkt of met potlood wilden beschrijven, maar met anderszins. De posterijen wachtten anderhalf jaar en kwamen toen met een nieuwe briefkaart, waarop geen ''Nota'' meer te vinden was.

In 1872 (waarschijnlijk op 20 april) verscheen de eerste ''[[briefkaart met betaald antwoord]]''. Men kon daarmee een dubbele briefkaart verzenden: op de ene kon men zijn boodschap kwijt, met de andere, aangehechte kaart, kon de ontvanger (gratis) antwoorden. Afgezien van het feit dat het twee “links samenhangende” briefkaarten betrof, was de uitvoering grotendeels gelijk aan de eerste briefkaart. Alleen de drukkleur week af: donkerviolet in plaats van lila. <br />
In juni 1872 verscheen dan de tweede “gewone” briefkaart (G 3, volgens de nummering van de hieronder besproken 'Geuzendam-catalogus'), zonder “Nota”, en met 4 adreslijnen. In 1873 werd de “oude” briefkaart nog een keer herdrukt (G 4).<ref name="geus4">Ten Geuzendam 2008, p. 40/1</ref>

In 1873 verscheen een briefkaart, speciaal bedoeld voor verzending naar België, met een voorgedrukt zegel van vijf cent.

In 1877 verdween de rand van de briefkaart. In plaats daarvan werd linksboven het Nederlandse [[Wapen (heraldiek)|wapen]] geplaatst, vermoedelijk in navolging van andere West-Europese landen.

== Belgische postbriefkaarten ==
[[Bestand:Cartepostale Doryphore 1935.jpg|miniatuur|Een Belgische gele briefkaart, afgestempeld in 1935]]
In België werden twee voorgefrankeerde types gangbaar, algemeen gekend naar de kleur, waarvan de ''gele'' veel couranter was dan de ''groene'', en onder meer het standaard-medium was om deel te nemen aan allerlei wedstrijden per correspondentie.

Bij Koninklijk Besluit deed de briefkaart op 1 januari 1871 haar intrede in België. Enkel de ''Carte-Correspondance'', uitgegeven door [[Bpost|De Post]], werd als een geldige briefkaart beschouwd. Ze mochten enkel gebruikt worden voor het verzenden van korte berichten binnen België. Er bestonden aanvankelijk twee types, de gele briefkaart van vijf en de groene briefkaart van tien cent. Die van vijf cent was bedoeld voor bestemmingen binnen een straal van dertig kilometer. Die van tien cent voor bestemmingen boven de dertig kilometer. Later verdween de groene briefkaart, en werd de gele over het hele land bruikbaar. De prijs van een gele briefkaart steeg stelselmatig, zo koste deze in 1998 zeventien frank. In 2023 kostte een pakje met vijf gele briefkaarten ruim zeven euro.<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://eshop.bpost.be/nl/products/briefkaart-robbe |titel=Briefkaart Robbe |datum=2014-10-06 |bezochtdatum=2023-07-04 |werk=bpost |taal=nl |archiefdatum=2023-07-04 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20230704134435/https://eshop.bpost.be/nl/products/briefkaart-robbe |dodeurl=ja }}</ref>
[[Bestand:École militaire de Belgique, salle à manger, 1900.jpg|miniatuur|Een Belgische fotokaart uit 1900 (voorzijde)]]
Fotokaarten, briefkaarten zonder ingedrukte zegel maar met afbeelding op de voorzijde, namen snel toe in populariteit en tegen 1875 werden deze vaker gebruikt dan de gewone briefkaarten. De eerste fotokaarten hadden op de achterzijde bovenaan ''Carte Postale'' staan, en daaronder enkele horizontale lijnen voor het adres van de ontvanger. Boodschappen werden op de voorzijde geschreven, aangezien de afbeelding niet de volledige oppervlakte in beslag nam en enkel het adres van de ontvanger op de achterzijde mocht staan. In 1878 werd het internationale formaat van 14 x 9 cm aangenomen en verschoven de adreslijnen naar de rechterkant van de kaart. Aan de linkerkant was er hierdoor ruimte voor korte berichten. De termen ''prentbriefkaart'' en ''ansichtkaart'' werden sindsdien gebruikt om briefkaarten met afbeelding te benoemen.<ref>{{Citeer web |url=http://www.drukkerijschoonaert.be/frontend/files/userfiles/files/IJzerbode_04_2019.pdf |titel=De geschiedenis van de post, de brief- en prentbriefkaart |auteur=Robert Toussaint |datum=2019-04-01 |bezochtdatum=2023-07-04 |werk=De IJzerbode |taal=nl}}</ref>

De briefkaarten zonder afbeelding werden voornamelijk gebruikt voor wedstrijden van onder andere de [[Belgische Radio en Televisie]] en zijn opvolgers.<ref>{{Citeer web |url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2017/07/12/deze_vier_-verouderde-communicatiemiddelenzijnverrassendgenoegno-1-3022620/ |titel=Deze vier -verouderde- communicatiemiddelen zijn verrassend genoeg nog in gebruik |achternaam= |voornaam= |auteur=Pieterjan Huyghebaert |datum=2017-07-12 |bezochtdatum=2023-07-04 |werk=VRT NWS |taal=nl}}</ref> In 2023 werd bijvoorbeeld aangegeven dat voor een nieuw seizoen van ''[[De Droomfabriek]]'' op [[VRT 1]] gele briefkaarten opgestuurd mochten worden.<ref>{{Citeer web |url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2023/07/03/droomfabriek/ |titel="De droomfabriek" komt terug met Gloria Monserez en Bart Peeters en je kan nu al je dromen insturen |achternaam= |voornaam= |auteur=Koen Heymans, Kristien Bonneure |datum=2023-07-04 |bezochtdatum=2023-07-04 |werk=VRT NWS |taal=nl}}</ref> In de loop van de 21ste eeuw werd de functie van de briefkaart grotendeels overgenomen door onder andere [[sms]]'jes, [[e-mail]]<nowiki/>s en [[televoting]].<ref>{{Citeer web |url=https://www.nieuwsblad.be/cnt/g5p1082n4 |titel="Tijd van gele briefkaarten is voorbij'' |auteur=Tine Hollevoet |datum=2006-08-14 |bezochtdatum=2023-07-04 |werk=Het Nieuwsblad |taal=nl}}</ref>

Het laatste type gele briefkaarten, met de beeltenis van [[Filip van België]] en een tekening van het stripfiguur [[De Kleine Robbe|Kleine Robbe]], werden tot en met 2023 verkocht door [[Bpost]].<ref>{{Citeer web |url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2021/04/13/de-gele-briefkaart-ze-bestaat-nog-en-je-kan-ze-online-bestell/ |titel=De gele briefkaart bestaat nog (en je kan ze online bestellen) |achternaam= |voornaam= |auteur=Sven Pichal |datum=2021-04-13 |bezochtdatum=2023-07-04 |werk=VRT NWS |taal=nl}}</ref><ref name=":0" /> Eind november 2023 werd de laatste gele briefkaart verkocht en kondigde Bpost aan er geen meer te zullen drukken.<ref>{{Citeer web |url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2023/11/25/bpost-gele-briefkaarten-einde/ |titel=Einde van een tijdperk: Bpost verkoopt laatste gele briefkaart |achternaam= |voornaam= |auteur=Belga |datum=2023-11-25 |bezochtdatum=2024-02-26 |werk=VRT NWS |taal=nl}}</ref>

== Briefkaarten als verzamelobject ==
[[Bestand:edb01011871vz.jpg|right|300px]]
[[Bestand:edb01011871b.jpg|right|300px]]

In de loop der tijden zijn een groot aantal verschillende briefkaarten verschenen. De 'Geuzendam-catalogus' van 2008 onderscheidt in totaal 407 soorten voor Nederland.

Nadat verschillende landen waren overgegaan tot het uitgeven van briefkaarten, meer in het algemeen postwaardestukken, werden deze ook door postzegelverzamelaars ontdekt. Aanvankelijk werden vaak de waardestempels, die vaak hetzelfde uiterlijk hadden als postzegels, uitgeknipt en in een album geplakt. Tegenwoordig verzamelt men bij voorkeur het gehele postwaardestuk. De Duitse naam ''Ganzsache'' (compleet stuk) en de Franse term ''entiers-postaux'' (gehele poststukken) geven dit duidelijk weer. Het terrein van de postwaardestukken vormt tegenwoordig een klein, maar door specialisten gewaardeerd verzamelgebied. In Nederland doet de gespecialiseerde vereniging “Po&Po” (voluit: [[Nederlandse Vereniging van Poststukken- en Poststempelverzamelaars]]) veel onderzoek naar briefkaarten en andere postwaardestukken. De vereniging treedt bijvoorbeeld op als uitgever van de 'Geuzendam-catalogus', waarin alle postwaardestukken van Nederland en de [[Landen en gebieden overzee|Overzeese Rijksdelen]] opgenomen zijn. Ook wordt op de website van Po&Po bijgehouden hoeveel “eerstedagbriefkaarten” van de eerste briefkaart van Nederland (verzonden op 1 januari 1871) er bekend zijn.<ref name="edb">[https://www.po-en-po.nl/eerstedag-briefkaarten-1871/ over de eerstedag van uitgifte van de eerste Nederlandse briefkaart van 1871] op de website van [[Po&Po]]</ref>

Hier is zo'n eerstedagbriefkaart afgebeeld, verzonden op 1 januari 1871 van [[Middelburg (Zeeland)|Middelburg]] naar [[Zwolle]]. Het aankomststempel (op de achterzijde) vermeldt 3 januari. Die achterzijde verklapt ook waarom het zo lang duurde voordat de kaart arriveerde: “... als de vaart open is”.
Deze eerstedagbriefkaart was het vijfendertigste exemplaar dat bekend werd. Hij werd gevonden door René Hillesum in december 2008.<ref name="rene">[https://www.filatelist.com/ website van René Hillesum Filatelie]. Hillesum organiseert de enige gespecialiseerde veiling voor post(waarde)stukken in Nederland. [https://web.archive.org/web/20230510014803/https://www.filatelist.com/ Gearchiveerd] op 10 mei 2023.</ref>

Deze bijzondere briefkaarten worden geveild voor prijzen in de orde van grootte van 680 euro (exclusief opgeld).

=== De 'Geuzendam-catalogus' ===
Briefkaarten en andere postwaardestukken werden in Nederland voor het eerst uitgebreid [[Postzegelcatalogus|gecatalogiseerd]] door [[Albert Willem ten Geuzendam]] (1925–1997). Ten Geuzendam was postzegelhandelaar in [[Den Haag]], en verzamelaar van poststukken en postwaardestukken.<ref name="geus">[https://web.archive.org/web/20081121021619/http://www.filahome-postzegels.com/postzegel-encyclopedie/albert-willem-ten-geuzendam.htm Ruud van Capelleveen - 'Albert Willem ten Geuzendam'] in de online postzegel encyclopedie van Filahome; geraadpleegd 2010-05-24</ref> In 1961 verscheen van zijn hand de ''Catalogus van Postwaardestukken van Nederland en Overzeese Rijksdelen''. In 1997 verscheen de zevende editie. In 2008 beleefde de catalogus, die nog altijd de 'Geuzendam-catalogus' wordt genoemd, zijn achtste editie. Deze editie werd geredigeerd door B. Hellebrekers, J. van den Berg en M.T. Bulterman. De achtste editie telde 352 pagina's.<ref name="geus8">[https://web.archive.org/web/20110724163405/https://www.po-en-po.nl/geuzendam%202008.htm Over de 8e editie van de “Geuzendam”] op de website van “Po & Po” (de Nederlandse Vereniging van Poststukken- en Poststempelverzamelaars); geraadpleegd 2010-05-24</ref>

== Literatuur ==
* {{nl}} {{Aut|van der Flier, Mr. A.}} (1994) - ''Filatelie van A tot Z''. Uitg. Cantecleer, De Bilt. {{ISBN|90 213 2259 5}}
* {{nl}} {{Aut|Bernsen, Mr. H.J.}} (1967) – ''Prisma postzegelgids'', Prisma-pocket 1285. Uitg. Het Spectrum, Utrecht/Antwerpen
* {{nl}} {{Aut|da Costa, Mr. W. S.}} (1962) – 'Enkele binnenlandse post-tarieven sinds 1850'. In: ''De Postzak'', orgaan van de [[Nederlandse Vereniging van Poststukken- en Poststempelverzamelaars]] (Po&Po), no. 63, dec. 1962, pag. 54 - 62
* {{nl}} {{Aut|[[Albert Willem ten Geuzendam|ten Geuzendam, A.W.]]}} (red. B. Hellebrekers) (2008) - ''Geuzendam's catalogus van de postwaardestukken van Nederland en Overzeese Rijksdelen'', 8e editie. Uitg. [[Po&Po]], Arnhem
* {{nl}} {{Aut|Kiggen, J.J.M e.a. (vert. en red.)}} (1979) - ''Filatelie Encyclopedie''. Uitg. Samson, Alphen aan den Rijn / Brussel
* {{nl}} {{Aut|Stapel. C.}} (1981) – 'Het ontstaan en de invoering van de Nederlandse briefkaart'. In: ''De Postzak'', orgaan van de Nederlandse Vereniging van Poststukken- en Poststempelverzamelaars (Po&Po), no. 129, sept. 1981, pag. 73 – 112
* {{nl}} {{Aut|Stapel, C.}} (1992) – ''Het veranderde gezicht van de briefkaart''. Uitg. [[Nederlands Maandblad voor Philatelie]], Huizen. 35 pags. {{ISBN|90 74572 01 4}}

== Voetnoten ==
{{References}}

== Externe link ==
* [https://www.po-en-po.nl/ de officiële website] van [[Po&Po]], de Nederlandse vereniging van verzamelaars van poststukken (en poststempels)

{{Navigatie poststuk}}
{{Commonscat}}

[[Categorie:Schriftelijke communicatie]]
[[Categorie:Postwaardestuk]]


text:
# Cheumatopsyche morsei
Cheumatopsyche morsei is een schietmot uit de familie Hydropsychidae. De soort komt voor in het Nearctisch gebied.

title: Cheumatopsyche morsei

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Cheumatopsyche morsei''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Trichoptera]] (Schietmotten)
| familie = [[Hydropsychidae]]
| geslacht = ''[[Cheumatopsyche]]''
| w-naam = ''Cheumatopsyche morsei''
| auteur = AE Gordon
| datum = 1974
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Cheumatopsyche morsei''''' is een [[Schietmotten|schietmot]] uit de familie [[Hydropsychidae]]. De soort komt voor in het [[Nearctisch gebied]].

{{Beginnetje|biologie|2=2011|3=06|4=21}}

[[Categorie:Schietmot uit het Nearctisch gebied]]
[[Categorie:Cheumatopsyche|morsei]]

title: Cheumatopsyche morsei

Orde: Trichoptera (Schietmotten)

Familie: Hydropsychidae

Geslacht: Cheumatopsyche

title: Soort


text:
# Laut Tador (Sei Suka)
Laut Tador is een bestuurslaag in het regentschap Batu Bara van de provincie Noord-Sumatra, Indonesië. Laut Tador telt 6696 inwoners (volkstelling 2010).

title: Laut Tador (Sei Suka)

wikitext:
{{Infobox plaats in Indonesië
| soort          = Dorp
| naam           = Laut Tador
| inwoners       = 6696
| datum inwoners = 2010
| provincie      = [[Noord-Sumatra]]
| regentschap    = [[Batu Bara]]
| onderdistrict  = [[Sei Suka]]
| eiland         =
| tijdzone       =
| code desa      = 1219060002
| mapname        =
| lat_deg        =
| lat_min        =
| lat_sec        =
| lon_deg        =
| lon_min        =
| lon_sec        =
| image          =
| caption        =
}}
'''Laut Tador''' is een bestuurslaag in het [[Regentschap (Indonesië)|regentschap]] [[Batu Bara]] van de [[Provincies van Indonesië|provincie]] [[Noord-Sumatra]], [[Indonesië]]. Laut Tador telt 6696 inwoners (volkstelling 2010).

{{Appendix|2=
* Resultaten van de volkstelling (2010), Badan Pusat Statistik, [https://web.archive.org/web/20121202090212/http://bps.go.id/eng/download_file/Population_of_Indonesia_by_Village_2010.pdf Population_of_Indonesia_by_Village]
}}
{{Beginnetje|landen & Volken|land=Indonesië|2=2013|3=06|4=14}}

[[Categorie:Plaats in Noord-Sumatra]]

title: Situering

Provincie: Noord-Sumatra

Regentschap of · stadsgemeente: Batu Bara

Onderdistrict: Sei Suka

title: Algemeen

title: Overig

Portaal: Indonesië