text:
# Houdini (1953)
Houdini is een Amerikaanse film uit 1953 van George Marshall met in de hoofdrollen Tony Curtis en Janet Leigh.
De film is gebaseerd op het boek Houdini uit 1928 van Harold Kellock en is een geromantiseerde biografie van goochelaar en ontsnappingskunstenaar Harry Houdini (1874-1926). De film is met name gericht op de spectaculaire stunts en ontsnappingskunsten van Houdini.
Houdini was een succes in de bioscopen en ook de critici vonden het een prachtig spektakel. Het was de eerste film die het echtpaar Tony Curtis en Janet Leigh samen maakte en veel critici waren onder de indruk van de chemie tussen Curtis en Leigh.

## Verhaal
In de jaren negentig van de negentiende eeuw treedt Harry Houdini op de kermis van Coney Island in New York op als Bruto de Wildeman en als de goochelaar, de Grote Houdini. Tijdens een van zijn goocheloptredens vraagt hij een van de meisjes uit het publiek om op het toneel te komen. Het meisje, Bess, schrikt van de avances die Harry maakt tijdens zijn act. Hoewel Bess wegvlucht van het toneel is ze toch onder de indruk van de jonge artiest en al snel zien ze elkaar vaker. Van het een komt het ander en niet lang daarna trouwen Bess en Harry. Ze gaan op tournee, met Bess als de assistente van Harry, en doorkruisen het hele land. Al snel krijgt Bess genoeg van het gereis en de lage betaling en ze overtuigt Harry om een baan te nemen in een slotenfabriek. Daar test Harry nieuwe sloten en droomt ervan te ontsnappen uit een gesloten safe. Tijdens een goochelaarsdiner wint Harry een prijs voor een ontsnapping uit een dwangbuis. Die ontsnappingspoging smaakt naar meer en Houdini droomt alweer van het theater. Maar Bess vraagt hem om de prijs (een bootreis naar Europa) om te zetten in een geldbedrag, als aanbetaling op een huis. Maar Harry blijft dromen van ontsnappingstechnieken en Bess geeft uiteindelijk toe. Ze varen gezamenlijk naar Europa en treden op in een theater in Londen. Houdini wordt uitgedaagd om te ontsnappen uit de nieuwe zwaarbeveiligde cellen van Scotland Yard. Als Harry dit zonder al te veel moeite voor elkaar krijgt is zijn kostje gekocht en begint hij met Bess aan een Europese theatertournee. In Duitsland gaat hij op zoek naar de beroemde goochelaar en ontsnappingskunstenaar Von Schwerin. Maar de man is recent overleden. De assistent van Von Schwerin, Otto, wordt de nieuwe assistent van Houdini en reist met hem en Bess naar New York. Daar blijkt niemand Harry Houdini te kennen en als publiciteitsstunt laat hij zich in een dwangbuis aan de vlaggenmast van een wolkenkrabber hangen. Tijdens een nieuwe ontsnappingsstunt wordt Harry in een kist neergelaten in de bevroren Detroitrivier. Het touw dat de kist naar beneden takelt, breekt echter en de kist met Houdini verdwijnt in de rivier. Hij weet zich te bevrijden, maar beleeft angstige momenten bij het zoeken naar een wak in het dichtgevroren water. Op zeker moment lijkt het alsof zijn moeder hem roept en vindt Harry een wak. Als hij later bijkomt van zijn ijzige avontuur hoort hij dat zijn moeder is overleden omstreeks de tijd dat hij in het water lag. Twee jaar later vertelt Harry aan een journalist dat hij niet meer heeft opgetreden sinds zijn moeders dood en dat hij contact zoekt met haar geest. Hij nodigt de journalist uit op een seance, waar hij het medium ontmaskert als een bedrieger. Na zijn kruistocht tegen valse mediums gaat Harry het toneel weer op. Hij heeft een nieuwe truc, de marteling in de onderwatercel. De stunt is erg gevaarlijk en Bess is in alle staten, zeker omdat Harry last heeft van een ongeluk. In de dagen voor de voorstelling heeft hij zijn blindedarm beschadigd aan een toneelzwaard. Ze waarschuwt Harry dat ze hem zal verlaten als hij hiermee doorgaat. Harry buigt voor haar dreigement, maar als hij op toneel staat, roept het publiek om de aangekondigde truc. Ondanks het feit dat hij last heeft van zijn blindedarm laat Houdini zich in een dwangbuis stoppen en ondersteboven in de tank neerlaten. Maar Harry's blindedarm scheurt en hij kan de ontsnapping niet uitvoeren. Een wanhopige Otto breekt het glas van de tank en haalt Houdini eruit. Maar het is te laat en de grote Houdini sterft op het toneel in de armen van Bess.

## Rolverdeling
| Acteur         | Personage                            |
| -------------- | ------------------------------------ |
| Tony Curtis    | Harry Houdini                        |
| Janet Leigh    | Bess Houdini                         |
| Angela Clarke  | mevrouw Weiss, de moeder van Houdini |
| Torin Thatcher | Otto                                 |
| Michael Plate  | Dooley                               |
| Sig Ruman      | Schultz                              |

## De echte Houdini contra de filmversie
Al in 1954 schreef Milbourne Christopher in het januarinummer van het Magazine of the Society of American Magicians dat de film Houdini een loopje neemt met de feiten. Het was zonder meer een spectaculaire film geworden maar het leven van Harry Houdini was toch minder romantisch dan in de film wordt getoond. Overigens zou Houdini zelf de film prachtig gevonden hebben. Hij hield ervan zijn leven te dramatiseren, de feiten op te kloppen en zelfs te verzinnen. Wat de film goed in beeld weet te brengen is de moederfixatie van de hoofdpersoon en zijn voorliefde voor het bovennatuurlijke. Wel worden deze zaken dan weer zo gedraaid dat ze passen in de kunstmatige plot van Houdini die zijn carrière bijna opgeeft om in contact te komen met zijn overleden moeder. Allereerst overleed Houdini's moeder in 1913 toen hij optrad in Europa en niet in de VS zoals de film ons wil doen geloven. Ten tweede stopte Houdini niet twee jaar met zijn carrière na zijn moeders dood zoals de film suggereert. Wel woonde Houdini zeker seances bij en ontmaskerde hij diverse mediums. Hij was geïnteresseerd in spiritisme, maar raakte teleurgesteld door het veelvuldige bedrog tijdens seances. Ook andere feiten worden gedraaid om ze te laten passen in het romantische verhaal rond Houdini en zijn vrouw Bess. In de film wordt gesuggereerd dat Bess haar man niet wilde laten optreden en dat hij uiteindelijk toch het toneel opging. Hierna gaf ze toe en kocht kaartjes voor de boot naar Europa voor een tournee. In werkelijkheid verslapte de aandacht voor Houdini na enkele successen in de VS en beproefde de goochelaar zijn succes in Europa. Minder romantisch, minder dramatisch dan de werkelijkheid. Ook het einde van Houdini was een stuk minder dramatisch dan de film de kijker wil wijsmaken. In de film sterft Houdini op het toneel in de armen van zijn vrouw. Tijdens een ontsnappingsstunt in een watertank is zijn blindedarm gescheurd en verdrinkt de goochelaar bijna. De echte dood van Houdini was veel minder spectaculair. Houdini overleed in het ziekenhuis aan een verwaarloosde blindedarmontsteking. Zelfs het verhaal dat de ontsteking het gevolg zou zijn geweest van een aantal stompen in zijn maag klopt niet. Volgens een hardnekkige mythe zou Houdini iemand hebben toegestaan om zijn buikspieren te beproeven op hun sterkte door er hard op te slaan. Omdat de man al sloeg voordat Houdini zijn spieren kon spannen, scheurde zijn blindedarm en overleed hij later. Moderne medici betwijfelen echter of de harde slagen de ontsteking veroorzaakt hebben. Houdini werd in ieder geval in 1926 opgenomen in een ziekenhuis met een ontstoken blindedarm. De blindedarm werd succesvol verwijderd, maar had al infectie veroorzaakt. In 1926 bestond er nog geen antibiotica en de artsen konden de infectie in de buikholte niet bestrijden. Houdini stierf in het ziekenhuis op 31 oktober 1926, de dag van Halloween (Allerzielen) in de VS. Ter ere van Houdini wordt 31 oktober in goochelaarskringen nog altijd gevierd als "Internationale magiedag". In de film kon men het niet laten om Houdini op het toneel te laten sterven tijdens een Halloweenvoorstelling.

## Voorgeschiedenis
Al in 1935 wilde Paramount het leven van Houdini verfilmen, maar het duurde tot 1944 voordat er een serieuze poging werd gedaan. Producent Dore Schary had plannen voor een verfilming voor Vanguard Pictures met Gary Moore als Houdini en William Dieterle voor de regie. Maar het project werd afgeblazen en in 1950 kochten de vastgoedhandelaren Joseph Raboff en Earl Cohen de rechten van het boek Houdini van Harold Kellock alsmede de rechten op het levensverhaal van Houdini van diens nabestaanden. Producent Endre Bohem zou het project in 1951 produceren onder de titel The Life Story of Harry Houdini. Stephen Longstreet schreef het scenario en John Garfield en Lee J. Cobb werden aangezocht voor de hoofdrollen. Ook dit project kwam niet uit de voorbereidingsfase. In september 1951 kocht Paramount de rechten over van het boek van Kellock en huurde George Pal in voor de productie.

### Acteurs
In juni 1951 waren Tony Curtis en Janet Leigh getrouwd. Het publiek was gefascineerd door de glamouruitstraling van het jonge stel en het leek Paramount een goed idee om Curtis en Leigh te casten voor de hoofdrollen van Houdini. Noch Curtis, noch Leigh leken op de personages die ze moesten spelen, maar het waren allebei publiekstrekkers en helemaal als ze werden gecast als stel. Paramount moest wel diep in de buidel tasten want het stel stond onder contract bij verschillende studio's. Curtis bij Universal en Leigh bij M-G-M. Paramount huurde de acteurs in tegen een fiks bedrag, waarvan Curtis en Leigh overigens niets terugzagen, zij kregen hun gewone salaris.

## Productie
De film werd opgenomen onder rustige omstandigheden. Er heerste een ontspannen sfeer op de set, waarbij ruimte was voor grapjes onder elkaar. Janet Leigh schreef in haar autobiografie There Really was a Hollywood dat ze tijdens een zeer dramatische scène bij de watertank als regieaanwijzing kreeg om verder weg te gaan staan van Curtis. Hoewel ze het vreemd vond dat ze haar echtgenoot bijna toe moest schreeuwen voldeed Leigh aan dit verzoek en kreeg vervolgens diverse emmers water over zich heen. Ze was kletsnat en de opnames van de scène moesten twee uur worden stilgelegd. Het was een grapje waar het hele team aan had meegewerkt, inclusief haar man. Hoewel Leigh enorm geschrokken was, kon ze er wel de humor van inzien. Voor de film was het belangrijk dat Curtis door kon gaan voor een goochelaar. Hij kreeg intensieve begeleiding van goochelaar George Boston. Vier maanden lang trainde Curtis iedere dag ontsnappingskunsten, kaarttrucs en illusies. Curtis kreeg er lol in en bleef zijn hele leven een goede amateurgoochelaar. Hij werd zelfs toegelaten tot de Magicians Society in de VS. Voor de verschillende trucs en illusies die in de film te zien zijn, was de hulp ingeroepen van Joseph "Joe" Dunninger, een goochelaar en illusionist die veel van Houdini's trucs had geërfd van Bess Houdini na haar dood in 1943. Het lukte overigens slecht om de illusies live op te nemen. Alleen de ontsnapping uit de hutkoffer, "Metamorphosis" genaamd, werd direct voor de camera opgenomen zonder enige montage. De rest van trucs en illusies werd beetje bij beetje opgenomen en later gemonteerd.

## Opvolgers
ABC television bracht op 8 oktober 1976 de tv-film The Great Houdini met Paul Michael Glaser als Houdini en Sally Struthers als Bess. De regie was in handen van Melville Shavelson. Harvey Keitel speelde Houdini in 1997 in Fairy Tale: A True Story, terwijl Johnathon Schaech hem speelde in de TNT-televisiefilm Houdini op 6 december 1998.

title: Houdini (1953)

wikitext:
{{Infobox film
| titel                  = ''Houdini''
| afbeelding             =
| onderschrift           =
| tagline                =
| regie                  = [[George Marshall (regisseur)|George Marshall]]
| producer               = [[George Pal]]
[[Berman Swarttz]]
| schrijver              = [[Philip Yordan]]
| spelers                = [[Tony Curtis]]
[[Janet Leigh]]
[[Angela Clarke (Amerikaans actrice)|Angela Clarke]]
| muziek                 = [[Roy Webb]]
| montage                = [[George Tomasini]]
| cinematografie         = [[Albert Nozaki]]
[[Hal Pereira]]
| distributeur           = [[Paramount Pictures]]
| première               = [[2 juli]] [[1953]]
| genre                  = Biografie
| lengte                 = 106 minuten
| ratio                  =
| taal                   = [[Engels]]
| land                   = {{US}}
| budget                 =
| bezoekers              =
| opbrengst              = $ 1.800.000
| nominaties             =
| prijzen                =
| voorloper              =
| vervolg                =
| remake                 =
| imdb                   = 0045886
| moviemeter             = 8950
| ander portaal          =
| extra portaal          =
| extra portaal2         =
}}
'''''Houdini''''' is een [[Amerikaanse]] film uit [[1953]] van [[George Marshall (regisseur)|George Marshall]] met in de hoofdrollen [[Tony Curtis]] en [[Janet Leigh]].

De film is gebaseerd op het boek Houdini uit 1928 van Harold Kellock en is een geromantiseerde biografie van goochelaar en ontsnappingskunstenaar [[Harry Houdini]] (1874-1926). De film is met name gericht op de spectaculaire stunts en ontsnappingskunsten van Houdini.

Houdini was een succes in de bioscopen en ook de critici vonden het een prachtig spektakel. Het was de eerste film die het echtpaar Tony Curtis en Janet Leigh samen maakte en veel critici waren onder de indruk van de chemie tussen Curtis en Leigh.

==Verhaal==
{{leeswaarschuwing}}
In de jaren negentig van de negentiende eeuw treedt Harry Houdini op de kermis van Coney Island in New York op als Bruto de Wildeman en als de goochelaar, de Grote Houdini. Tijdens een van zijn goocheloptredens vraagt hij een van de meisjes uit het publiek om op het toneel te komen. Het meisje, Bess, schrikt van de avances die Harry maakt tijdens zijn act. Hoewel Bess wegvlucht van het toneel is ze toch onder de indruk van de jonge artiest en al snel zien ze elkaar vaker. Van het een komt het ander en niet lang daarna trouwen Bess en Harry. Ze gaan op tournee, met Bess als de assistente van Harry, en doorkruisen het hele land. Al snel krijgt Bess genoeg van het gereis en de lage betaling en ze overtuigt Harry om een baan te nemen in een slotenfabriek. Daar test Harry nieuwe sloten en droomt ervan te ontsnappen uit een gesloten safe. Tijdens een goochelaarsdiner wint Harry een prijs voor een ontsnapping uit een dwangbuis. Die ontsnappingspoging smaakt naar meer en Houdini droomt alweer van het theater. Maar Bess vraagt hem om de prijs (een bootreis naar Europa) om te zetten in een geldbedrag, als aanbetaling op een huis. Maar Harry blijft dromen van ontsnappingstechnieken en Bess geeft uiteindelijk toe. Ze varen gezamenlijk naar Europa en treden op in een theater in Londen. Houdini wordt uitgedaagd om te ontsnappen uit de nieuwe zwaarbeveiligde cellen van Scotland Yard. Als Harry dit zonder al te veel moeite voor elkaar krijgt is zijn kostje gekocht en begint hij met Bess aan een Europese theatertournee. In Duitsland gaat hij op zoek naar de beroemde goochelaar en ontsnappingskunstenaar Von Schwerin. Maar de man is recent overleden. De assistent van Von Schwerin, Otto, wordt de nieuwe assistent van Houdini en reist met hem en Bess naar New York. Daar blijkt niemand Harry Houdini te kennen en als publiciteitsstunt laat hij zich in een dwangbuis aan de vlaggenmast van een wolkenkrabber hangen. Tijdens een nieuwe ontsnappingsstunt wordt Harry in een kist neergelaten in de bevroren Detroitrivier. Het touw dat de kist naar beneden takelt, breekt echter en de kist met Houdini verdwijnt in de rivier. Hij weet zich te bevrijden, maar beleeft angstige momenten bij het zoeken naar een wak in het dichtgevroren water. Op zeker moment lijkt het alsof zijn moeder hem roept en vindt Harry een wak. Als hij later bijkomt van zijn ijzige avontuur hoort hij dat zijn moeder is overleden omstreeks de tijd dat hij in het water lag. Twee jaar later vertelt Harry aan een journalist dat hij niet meer heeft opgetreden sinds zijn moeders dood en dat hij contact zoekt met haar geest. Hij nodigt de journalist uit op een seance, waar hij het medium ontmaskert als een bedrieger. Na zijn kruistocht tegen valse mediums gaat Harry het toneel weer op. Hij heeft een nieuwe truc, de marteling in de onderwatercel. De stunt is erg gevaarlijk en Bess is in alle staten, zeker omdat Harry last heeft van een ongeluk. In de dagen voor de voorstelling heeft hij zijn blindedarm beschadigd aan een toneelzwaard. Ze waarschuwt Harry dat ze hem zal verlaten als hij hiermee doorgaat. Harry buigt voor haar dreigement, maar als hij op toneel staat, roept het publiek om de aangekondigde truc. Ondanks het feit dat hij last heeft van zijn blindedarm laat Houdini zich in een dwangbuis stoppen en ondersteboven in de tank neerlaten. Maar Harry's blindedarm scheurt en hij kan de ontsnapping niet uitvoeren. Een wanhopige Otto breekt het glas van de tank en haalt Houdini eruit. Maar het is te laat en de grote Houdini sterft op het toneel in de armen van Bess.

== Rolverdeling ==
{{tabel cast}}
|-
|{{SortNaam|Tony|Curtis}}|| Harry Houdini
|-
|{{SortNaam|Janet|Leigh}}|| Bess Houdini
|-
|{{SortNaam|Angela|Clarke|Angela Clarke (Amerikaans actrice)}}|| mevrouw Weiss, de moeder van Houdini
|-
|{{SortNaam|Torin|Thatcher}}|| Otto
|-
|{{SortNaam|Michael|Plate}}|| Dooley
|-
|{{SortNaam|Sig|Ruman}}|| Schultz
|}

== De echte Houdini contra de filmversie ==
{{Leeswaarschuwing}}
Al in 1954 schreef Milbourne Christopher in het januarinummer van het Magazine of the Society of American Magicians dat de film Houdini een loopje neemt met de feiten. Het was zonder meer een spectaculaire film geworden maar het leven van Harry Houdini was toch minder romantisch dan in de film wordt getoond. Overigens zou Houdini zelf de film prachtig gevonden hebben. Hij hield ervan zijn leven te dramatiseren, de feiten op te kloppen en zelfs te verzinnen. Wat de film goed in beeld weet te brengen is de moederfixatie van de hoofdpersoon en zijn voorliefde voor het bovennatuurlijke. Wel worden deze zaken dan weer zo gedraaid dat ze passen in de kunstmatige plot van Houdini die zijn carrière bijna opgeeft om in contact te komen met zijn overleden moeder. Allereerst overleed Houdini's moeder in 1913 toen hij optrad in Europa en niet in de VS zoals de film ons wil doen geloven. Ten tweede stopte Houdini niet twee jaar met zijn carrière na zijn moeders dood zoals de film suggereert. Wel woonde Houdini zeker seances bij en ontmaskerde hij diverse mediums. Hij was geïnteresseerd in spiritisme, maar raakte teleurgesteld door het veelvuldige bedrog tijdens seances. Ook andere feiten worden gedraaid om ze te laten passen in het romantische verhaal rond Houdini en zijn vrouw Bess. In de film wordt gesuggereerd dat Bess haar man niet wilde laten optreden en dat hij uiteindelijk toch het toneel opging. Hierna gaf ze toe en kocht kaartjes voor de boot naar Europa voor een tournee. In werkelijkheid verslapte de aandacht voor Houdini na enkele successen in de VS en beproefde de goochelaar zijn succes in Europa. Minder romantisch, minder dramatisch dan de werkelijkheid. Ook het einde van Houdini was een stuk minder dramatisch dan de film de kijker wil wijsmaken. In de film sterft Houdini op het toneel in de armen van zijn vrouw. Tijdens een ontsnappingsstunt in een watertank is zijn blindedarm gescheurd en verdrinkt de goochelaar bijna. De echte dood van Houdini was veel minder spectaculair. Houdini overleed in het ziekenhuis aan een verwaarloosde blindedarmontsteking. Zelfs het verhaal dat de ontsteking het gevolg zou zijn geweest van een aantal stompen in zijn maag klopt niet. Volgens een hardnekkige mythe zou Houdini iemand hebben toegestaan om zijn buikspieren te beproeven op hun sterkte door er hard op te slaan. Omdat de man al sloeg voordat Houdini zijn spieren kon spannen, scheurde zijn blindedarm en overleed hij later. Moderne medici betwijfelen echter of de harde slagen de ontsteking veroorzaakt hebben. Houdini werd in ieder geval in 1926 opgenomen in een ziekenhuis met een ontstoken blindedarm. De blindedarm werd succesvol verwijderd, maar had al infectie veroorzaakt. In 1926 bestond er nog geen antibiotica en de artsen konden de infectie in de buikholte niet bestrijden. Houdini stierf in het ziekenhuis op 31 oktober 1926, de dag van Halloween (Allerzielen) in de VS. Ter ere van Houdini wordt 31 oktober in goochelaarskringen nog altijd gevierd als "Internationale magiedag". In de film kon men het niet laten om Houdini op het toneel te laten sterven tijdens een Halloweenvoorstelling.

== Voorgeschiedenis ==
Al in 1935 wilde Paramount het leven van Houdini verfilmen, maar het duurde tot 1944 voordat er een serieuze poging werd gedaan. Producent Dore Schary had plannen voor een verfilming voor Vanguard Pictures met [[Gary Moore]] als Houdini en [[William Dieterle]] voor de regie. Maar het project werd afgeblazen en in 1950 kochten de vastgoedhandelaren Joseph Raboff en Earl Cohen de rechten van het boek Houdini van Harold Kellock alsmede de rechten op het levensverhaal van Houdini van diens nabestaanden. Producent Endre Bohem zou het project in 1951 produceren onder de titel The Life Story of Harry Houdini. Stephen Longstreet schreef het scenario en [[John Garfield]] en [[Lee J. Cobb]] werden aangezocht voor de hoofdrollen. Ook dit project kwam niet uit de voorbereidingsfase. In september 1951 kocht Paramount de rechten over van het boek van Kellock en huurde George Pal in voor de productie.

=== Acteurs ===
In juni 1951 waren Tony Curtis en Janet Leigh getrouwd. Het publiek was gefascineerd door de glamouruitstraling van het jonge stel en het leek Paramount een goed idee om Curtis en Leigh te casten voor de hoofdrollen van Houdini. Noch Curtis, noch Leigh leken op de personages die ze moesten spelen, maar het waren allebei publiekstrekkers en helemaal als ze werden gecast als stel. Paramount moest wel diep in de buidel tasten want het stel stond onder contract bij verschillende studio's. Curtis bij Universal en Leigh bij M-G-M. Paramount huurde de acteurs in tegen een fiks bedrag, waarvan Curtis en Leigh overigens niets terugzagen, zij kregen hun gewone salaris.

== Productie ==
De film werd opgenomen onder rustige omstandigheden. Er heerste een ontspannen sfeer op de set, waarbij ruimte was voor grapjes onder elkaar. Janet Leigh schreef in haar autobiografie ''There Really was a Hollywood'' dat ze tijdens een zeer dramatische scène bij de watertank als regieaanwijzing kreeg om verder weg te gaan staan van Curtis. Hoewel ze het vreemd vond dat ze haar echtgenoot bijna toe moest schreeuwen voldeed Leigh aan dit verzoek en kreeg vervolgens diverse emmers water over zich heen. Ze was kletsnat en de opnames van de scène moesten twee uur worden stilgelegd. Het was een grapje waar het hele team aan had meegewerkt, inclusief haar man. Hoewel Leigh enorm geschrokken was, kon ze er wel de humor van inzien. Voor de film was het belangrijk dat Curtis door kon gaan voor een goochelaar. Hij kreeg intensieve begeleiding van goochelaar George Boston. Vier maanden lang trainde Curtis iedere dag ontsnappingskunsten, kaarttrucs en illusies. Curtis kreeg er lol in en bleef zijn hele leven een goede amateurgoochelaar. Hij werd zelfs toegelaten tot de Magicians Society in de VS. Voor de verschillende trucs en illusies die in de film te zien zijn, was de hulp ingeroepen van Joseph "Joe" Dunninger, een goochelaar en illusionist die veel van Houdini's trucs had geërfd van Bess Houdini na haar dood in 1943. Het lukte overigens slecht om de illusies live op te nemen. Alleen de ontsnapping uit de hutkoffer, "Metamorphosis" genaamd, werd direct voor de camera opgenomen zonder enige montage. De rest van trucs en illusies werd beetje bij beetje opgenomen en later gemonteerd.

== Opvolgers ==
ABC television bracht op 8 oktober 1976 de tv-film [[The Great Houdini]] met [[Paul Michael Glaser]] als Houdini en [[Sally Struthers]] als Bess. De regie was in handen van Melville Shavelson. [[Harvey Keitel]] speelde Houdini in 1997 in [[Fairy Tale: A True Story]], terwijl [[Johnathon Schaech]] hem speelde in de TNT-televisiefilm Houdini op 6 december 1998.

== Externe link ==
* {{Link IMDb titel|id=0045886|label=Houdini}}

{{DEFAULTSORT:Houdini (film)}}
[[Categorie:Amerikaanse film]]
[[Categorie:Biografische film]]
[[Categorie:Film uit 1953]]
[[Categorie:Historische film]]
[[Categorie:Film van George Marshall]]
[[Categorie:Film van Paramount Pictures]]

title: Houdini

Regie: George Marshall

Producent: George Pal · Berman Swarttz

Scenario: Philip Yordan

Hoofdrollen: Tony Curtis · Janet Leigh · Angela Clarke

Muziek: Roy Webb

Montage: George Tomasini

Cinematografie]: Albert Nozaki · Hal Pereira

Distributie: Paramount Pictures

Genre: Biografie

Speelduur: 106 minuten


text:
# Jean Devert
Nicolas Jean François Devert (Luik, 15 december 1889 – Luik, 7 maart 1948) was een Belgisch altviolist die een lange tijd in Nederland woonde en werkte.
Hij was zoon van Marie Thérèse Théodore Boverie (zonder vaste betrekking) en schilder Jean Louis Devert. Hijzelf was al in Luik getrouwd met Marie Louise Françoise Jamar. Zij werd vanuit haar woning aan de Hollanderstraat in Den Haag begraven in Luik; hij volgde vermoedelijk daar driekwart jaar later.
Hij kreeg zijn opleiding aan het Koninklijk Conservatorium Luik waar hij cum laude slaagde. Zijn naam dook voor het eerst in de Nederlandse pers op in oktober 1910, wanneer hij solist is bij het Staar-orkest.
Tijdens zijn Nederlandse periode was hij vanaf 1911 solo-altviolist van het Residentie Orkest. In 1944 ging hij vanwege een slechte gezondheid met pensioen.
Hij was ook tussen 1943 en 1945 docent aan het Haags conservatorium. Minstens twee leerlingen zouden uiteindelijk solist worden bij het Concertgebouworkest: Jaap Moelker en Karl Schouten. Hij soleerde regelmatig bij het genoemde orkest en was ook graag gehoorde muzikant binnen het kamermuziekcircuit.
Het "Haagsch Strijkkwartet" met violisten Sam Swaap, Adolphe Poth en cellist Charles van Isterdael werd vastgelegd op doek door Gerard Vrint.

wikiname: nlwiki

title: Jean Devert

in_language: nl

wikitext:
'''Nicolas Jean François Devert''' ([[Luik (stad)|Luik]], [[15 december]] [[1889]] – Luik, [[7 maart]] [[1948]]) was een Belgisch [[altviolist]] die een lange tijd in Nederland woonde en werkte.<ref>Overlijdensbericht via cbg.nl (geraadpleegd 20 oktober 2024)</ref>

Hij was zoon van Marie Thérèse Théodore Boverie (zonder vaste betrekking) en schilder Jean Louis Devert. Hijzelf was al in Luik getrouwd met Marie Louise Françoise Jamar. Zij werd vanuit haar woning aan de Hollanderstraat in Den Haag begraven in Luik; hij volgde vermoedelijk daar driekwart jaar later.

Hij kreeg zijn opleiding aan het [[Koninklijk Conservatorium Luik]] waar hij cum laude slaagde. Zijn naam dook voor het eerst in de Nederlandse pers op in oktober 1910, wanneer hij solist is bij het Staar-orkest.

Tijdens zijn Nederlandse periode was hij vanaf 1911 solo-altviolist van het [[Residentie Orkest]]. In 1944 ging hij vanwege een slechte gezondheid met pensioen.<ref>{{Citeer web|auteur=Redactie |titel=Jaap Stotijn en Jean Devert |werk=[[Het Vaderland]] |datum=1944-10-02|bezochtdatum =2024-10-21|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010020757:mpeg21:a0012|via=[[delpher]].nl}}</ref>

Hij was ook tussen 1943 en 1945 docent aan het [[Koninklijk Conservatorium (Den Haag)|Haags conservatorium]].<ref>{{Citeer web|auteur=Redactie |titel=Jean Devert leeraar |werk=[[De Residentiebode]] |datum=1943-05-10|bezochtdatum =2024-10-21|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011063089:mpeg21:a0089|via=[[delpher]].nl}}</ref> Minstens twee leerlingen zouden uiteindelijk solist worden bij het [[Koninklijk Concertgebouworkest|Concertgebouworkest]]: [[Jaap Moelker]] en [[Karl Schouten]]. Hij soleerde regelmatig bij het genoemde orkest en was ook graag gehoorde muzikant binnen het [[kamermuziek]]circuit.

Het "Haagsch Strijkkwartet" met violisten [[Sam Swaap]], [[Adolphe Poth]] en cellist [[Charles van Isterdael]] werd vastgelegd op doek door [[Gerard Vrint]].<ref>[https://www.simonis-buunk.nl/kunstwerk/gerard-vrint-schilderij-het-haagsch-strijkkwartet-met-sam-swaap-adolf-poth-charles-van-isterdaal-en-jean-devert/24644/ Veiling Simonis-Buunk (geraadpleegd 20 oktober 2024)]</ref>

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Devert, Jean}}
[[Categorie:Belgisch altviolist]]
[[Categorie:Nederlands altviolist]]


text:
# Acrophonus
Acrophonus is een geslacht van rechtvleugeligen uit de familie krekels (Gryllidae). De wetenschappelijke naam van dit geslacht is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1910 door Bolívar.

## Soorten
Het geslacht Acrophonus omvat de volgende soorten:
- Acrophonus humeralis Bolívar, 1910
- Acrophonus jeanneli Chopard, 1932
- Acrophonus stenus Gorochov, 2005
- Acrophonus validus Chopard, 1934

title: Acrophonus

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Acrophonus''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Rechtvleugeligen|Orthoptera]] (Rechtvleugeligen)
| familie = [[Krekels|Gryllidae]] (Krekels)
| taxon = [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| w-naam = ''Acrophonus''
| auteur = Bolívar
| datum = 1910
| species =
| commons =
}}
'''''Acrophonus''''' is een [[geslacht (biologie)|geslacht]] van [[rechtvleugeligen]] uit de familie [[krekels]] (Gryllidae). De wetenschappelijke naam van dit geslacht is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1910 door Bolívar.

== Soorten ==
Het geslacht ''Acrophonus'' omvat de volgende soorten:
*''[[Acrophonus humeralis]]'' Bolívar, 1910
*''[[Acrophonus jeanneli]]'' Chopard, 1932
*''[[Acrophonus stenus]]'' Gorochov, 2005
*''[[Acrophonus validus]]'' Chopard, 1934

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|9999-Orthoptera}} [bezocht 15 april 2013]
}}

[[Categorie:Krekels]]

title: Acrophonus

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Orthoptera (Rechtvleugeligen)

Familie: Gryllidae (Krekels)

title: Geslacht

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Cnemidocarpa intestinata
Cnemidocarpa intestinata is een zakpijpensoort uit de familie van de Styelidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1985 door Kott.

title: Cnemidocarpa intestinata

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Cnemidocarpa intestinata''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Chordadieren|Chordata]] ([[Chordadieren]])
| klasse = [[Ascidiacea]]
| orde = [[Stolidobranchia]]
| familie = [[Styelidae]]
| geslacht = ''[[Cnemidocarpa]]''
| w-naam = ''Cnemidocarpa intestinata''
| auteur = Kott
| datum = 1985
| haakjes =
| worms = 250345
}}
'''''Cnemidocarpa intestinata''''' is een [[zakpijpen]]soort uit de familie van de [[Styelidae]].<ref>Sanamyan, K. (2012). <i>Cnemidocarpa intestinata</i> Kott, 1985. In: Shenkar, N.;  Gittenberger, A.; Lambert, G.; Rius, M.; Moreira Da Rocha, R.; Swalla, B.J.; Turron, X. (2012) Ascidiacea World Database. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=250345</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1985 door Kott.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|16}}

[[Categorie:Styelidae]]

title: Cnemidocarpa intestinata

Stam: Chordata (Chordadieren)

Klasse: Ascidiacea

Orde: Stolidobranchia

Familie: Styelidae

Geslacht: Cnemidocarpa

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Wapen van Hardenberg
Het wapen van Hardenberg is het gemeentelijke wapen van de Overijsselse gemeente Hardenberg. Het wapen werd met het Koninklijk Besluit op 25 augustus 2003 aan de gemeente verleend. De omschrijving luidt:
"In goud twee golvende dwarsbalken van azuur, in het midden vergezeld van een klaverblad van keel. Het schild gedekt met een gouden kroon met vijf bladeren."

## Geschiedenis
Nadat de gemeente Hardenberg gesplitst werd in 1818 werden de twee gemeenten Ambt- en Stad Hardenberg in het jaar 1941 weer herenigd. Op 30 september 1941 kreeg de gemeente een nieuw wapen toegekend met de volgende beschrijving:
"Gedeeld : I in goud een dwarsbalk van keel en een schildhoek van hetzelfde, beladen met een bisschopsmijter van zilver, II doorsneden : a) in zilver een dubbelgekanteelde dwarsbalk van keel, b) in keel een dwarsbalk van zilver. Het schild gedekt met een gouden kroon van drie bladeren en twee paarlen."
De gemeente bleek niet tevreden met het resultaat, de bisschopsmijter, de heilige Stephanus die op het stadswapen voorkwam ontbrak. Op 25 augustus 1962 kreeg de gemeente een nieuw wapen toegekend met de volgende beschrijving:
"Gevierendeeld : I in zilver een roos van keel, geknopt en gepunt van goud, II in goud een dwarsbalk van keel, III in zilver een beurtelings gekanteelde dwarsbalk van keel, IV in keel een dwarsbalk van zilver, achter het schild en met de rechterhand daarop steunende, de figuur van de Heilige Stephanus, de Martelaar, van zilver, houdende in zijn linkerhand een boek van keel."
Met de gemeentelijke herindeling in 2001 kwamen Avereest en Gramsbergen bij de gemeente Hardenberg. Er moest een nieuw wapen voor de nieuwe gemeente worden ontworpen. Het bleek niet mogelijk het oude wapen te handhaven, een nieuw ontwerp met daarin elementen van wapens van alle gemeenten bleek geen optie. Men koos uiteindelijk voor een geheel nieuw ontwerp. De dwarsbalken in het wapen staan symbool voor de rivieren Reest en de Vecht, het klaverblad (dat ook op het wapen van Avereest stond) voor het agrarisch karakter van de gemeente. De drie bladen staan symbool voor de drie voormalige gemeenten waaruit de nieuwe gemeente is samengesteld. De markiezenkroon (vijf fleurons) van Gramsbergen werd overgenomen.

## Voorgaande wapens
- Wapen van Ambt Hardenberg
- Wapen van Stad Hardenberg
- Wapen van 1941
- Wapen van 1962
- Wapen van Avereest
- Wapen van Gramsbergen

title: Wapen van Hardenberg

wikitext:
[[Bestand:Coat of arms of Hardenberg.svg |miniatuur|Het wapen van de gemeente Hardenberg]]
Het '''wapen van Hardenberg''' is het gemeentelijke wapen van de [[Overijssel]]se gemeente [[Hardenberg (gemeente)|Hardenberg]]. Het wapen werd met het [[Koninklijk Besluit]] op [[25 augustus]] [[2003]] aan de gemeente verleend. De omschrijving luidt:

''"In goud twee golvende dwarsbalken van azuur, in het midden vergezeld van een klaverblad van keel. Het schild gedekt met een gouden kroon met vijf bladeren."''

== Geschiedenis ==
Nadat de gemeente Hardenberg gesplitst werd in 1818 werden de twee gemeenten Ambt- en Stad Hardenberg in het jaar 1941 weer herenigd. Op 30 september 1941 kreeg de gemeente een nieuw wapen toegekend met de volgende beschrijving:

''"Gedeeld : I in goud een dwarsbalk van keel en een schildhoek van hetzelfde, beladen met een bisschopsmijter van zilver, II doorsneden : a) in zilver een dubbelgekanteelde dwarsbalk van keel, b) in keel een dwarsbalk van zilver. Het schild gedekt met een gouden kroon van drie bladeren en twee paarlen."''

De gemeente bleek niet tevreden met het resultaat, de bisschopsmijter, de heilige Stephanus die op het stadswapen voorkwam ontbrak. Op 25 augustus 1962 kreeg de gemeente een nieuw wapen toegekend met de volgende beschrijving:

''"Gevierendeeld : I in zilver een roos van keel, geknopt en gepunt van goud, II in goud een dwarsbalk van keel, III in zilver een beurtelings gekanteelde dwarsbalk van keel, IV in keel een dwarsbalk van zilver, achter het schild en met de rechterhand daarop steunende, de figuur van de Heilige Stephanus, de Martelaar, van zilver, houdende in zijn linkerhand een boek van keel."''

Met de gemeentelijke herindeling in 2001 kwamen [[Avereest]] en [[Gramsbergen]] bij de gemeente Hardenberg. Er moest een nieuw wapen voor de nieuwe gemeente worden ontworpen. Het bleek niet mogelijk het oude wapen te handhaven, een nieuw ontwerp met daarin elementen van wapens van alle gemeenten bleek geen optie. Men koos uiteindelijk voor een geheel nieuw ontwerp. De dwarsbalken in het wapen staan symbool voor de rivieren [[Reest]] en de [[Overijsselse Vecht|Vecht]], het klaverblad (dat ook op het wapen van Avereest stond) voor het agrarisch karakter van de gemeente. De drie bladen staan symbool voor de drie voormalige gemeenten waaruit de nieuwe gemeente is samengesteld. De [[markiezenkroon]] (vijf [[Fleuron (heraldiek)|fleuron]]s) van Gramsbergen werd overgenomen.

== Voorgaande wapens ==
<gallery>
Hardenberg ambtswapen.svg|[[Wapen van Ambt Hardenberg]]
Stad Hardenberg wapen.svg|[[Wapen van Stad Hardenberg]]
Hardenberg wapen 1941.svg|Wapen van 1941
Hardenberg wapen (1962).svg|Wapen van 1962
Avereest wapen.svg|[[Wapen van Avereest]]
Gramsbergen wapen.svg|[[Wapen van Gramsbergen]]
</gallery>

== Zie ook ==
*[[Vlag van Hardenberg]]

{{Navigatie gemeentewapens Overijssel}}
{{Appendix|2=
* {{aut|R. Sierksma}}, Gemeentewapens van Nederland - uitgave: 1959
* {{aut|Ralf Hartemink}}, op website: [http://www.ngw.nl/heraldrywiki/index.php?title=Hardenberg ngw.nl]
{{references}}
}}

[[Categorie:Wapen van Overijsselse gemeente|Hardenberg]]
[[Categorie:Hardenberg]]


text:
# Jacoba van Beieren
Jacoba van Beieren, eigenlijke voornaam Jaque of Jacob (Le Quesnoy, gedoopt 17 juli 1401 — Slot Teylingen, 9 oktober 1436) was gravin van Holland, Zeeland en Henegouwen tussen 1417 en 1433.

## Jeugdjaren
Jacoba werd in 1401 geboren en op 17 juli van dat jaar gedoopt in het grafelijke Kasteel van Le Quesnoy in Henegouwen. Ze was de dochter van graaf Willem VI en Margaretha van Bourgondië. In 1406 werd zij op vijfjarige leeftijd uitgehuwelijkt aan de Franse prins Jan van Touraine. In 1415, toen zij veertien was, werd dat huwelijk voltrokken in Den Haag. Kort daarop overleed Jans oudere broer Lodewijk van Guyenne, waarna Jan de dauphin van Frankrijk werd, en Jacoba dus dauphine, oftewel kroonprinses van Frankrijk. In 1417 overleed echter ook Jan van Touraine en werd Jacoba weduwe. Enkele maanden later overleed ook haar vader graaf Willem VI van Holland.

## Strijd met Jan van Beieren
Jacoba volgde haar vader op zestienjarige leeftijd op, maar haar oom, de Luikse bisschop Jan van Beieren, had ook zijn oog laten vallen op de erfenis van graaf Willem VI. Hij werd hierin gesteund door de Duitse keizer Sigismund, die verdere invloed van de Bourgondische hertogen in zijn gebieden wilde voorkomen. Jacoba, gesteund door haar moeder Margaretha van Bourgondië zocht haar steun bij een andere oom: Jan zonder Vrees, de hertog van Bourgondië en de broer van Jacoba's moeder Margaretha. De strijd tussen Jacoba en Jan VI betekende tevens een oplaaiing van de Hoekse en Kabeljauwse twisten. Onder Jacoba's leiding behielden de edellieden die onder Willem VI gediend hadden hun positie, zij behoorden tot het Hoekse kamp. Daarentegen werd Jan van Beieren door de Kabeljauwse edelen gesteund.

## Volgende huwelijken
Om haar machtspositie te versterken trouwde Jacoba in 1418 met haar neef in de vierde graad Jan IV van Brabant. Ze kreeg hiervoor toestemming van paus Martinus V. Jan VI van Beieren en zijn partijgenoten protesteerden tegen dit huwelijk. Onder druk van keizer Sigismund werd de pauselijke toestemming later ingetrokken. Na het Beleg van Dordrecht en omdat hij zijn financiële verplichtingen niet kon nakomen, verpandde Jan van Brabant het grondgebied van Jacoba voor twaalf jaar aan haar vijand Jan van Beieren. De Zoen van Woudrichem, een vredesverdrag tussen Jacoba van Beieren en Jan van Beieren, werd ondertekend op 13 februari 1419. Jacoba liet hierop het huwelijk ongeldig verklaren en vertrok in 1421 naar Engeland, waar zij in 1423 in het huwelijk trad met Humphrey van Gloucester, zoon van koning Hendrik IV van Engeland.
Samen met Humphrey ging zij met een leger in 1424 terug naar Henegouwen om de strijd op te nemen tegen haar ex-echtgenoot Jan van Brabant, die gesteund werd door Filips de Goede, hertog van Bourgondië. Het escaleerde in een persoonlijke ruzie tussen Filips de Goede die een duel wilde uitvechten met Humphrey. De koningen van Engeland en Frankrijk vonden dat beide edellieden zich niet in zo'n duel moesten begeven, Filips bleef echter strijdvaardig, maar Gloucester besloot eind april er toch van af te zien. Jacoba bleef achter in Henegouwen. Vervolgens begon de inname van Henegouwen (1424-25) en moest zij zich overgeven; ze werd in Gent gevangen gezet. Gloucester steunde zijn vrouw nog wel met Engelse troepen in de Slag bij Brouwershaven in 1426, maar het huwelijk werd al snel daarna ontbonden.

## Hernieuwde strijd
Toen haar oom Jan van Beieren in januari 1425 overleed, kwamen de gebieden die hij eerder verpand had gekregen weer bij Jan van Brabant terecht. Echter, onder druk van Filips de Goede, stelde hij in 1425 Filips aan als ruwaard en erfgenaam. Zo zouden de graafschappen aan de hertog van Bourgondië toevallen als Jan kinderloos zou sterven. Dit betekende feitelijk dat deze gebieden onder het gezag van Filips de Goede kwamen. De Hoeken verzetten zich hiertegen en besloten Jacoba van Beieren te bevrijden. De edellieden Spiering van Aalburg, van der Merwede en van Delft van het Schuttersgilde St. Joris van Heusden (opgericht in 1356) slaagden erin Jacoba van Beieren te ontmoeten en met haar werd een ontsnappingsplan gemaakt. Jacoba zei niet gestoord te willen worden, omdat ze een bad ging nemen, waarna zij en haar kamenier mannenkleren aantrokken en zo vermomd het kasteel uitliepen waar ze gevangen zaten. Buiten wachtte ridder Dirk van der Merwede en schildknaap Arnoud Spiering van Aalburg met paarden en het drietal wist te ontkomen via Breda en Woudrichem naar Vianen. Hier ontdeed ze zich van haar vermomming en reisde vervolgens verder naar Schoonhoven waar de Hoeken kort daarvoor de macht hadden gegrepen.
Jacoba van Beieren nam samen met de Hoeken de strijd tegen Filips de Goede weer op in de driehoek Gouda - Oudewater - Schoonhoven. Jacoba wist mede met hulp van Floris van Kijfhoek in september 1425, Schoonhoven te veroveren op de bezetters onder Albrecht Beiling. Ze zou daarna de stad incognito in mannengewaad bezocht hebben. Ze nam haar intrek in het kasteel van Gouda, waarvandaan ze haar strijd ondernam tegen de Kabeljauwen in Holland. Ze won een kleine Slag bij de Gouwsesluis in 1425. Herhaaldelijk vroeg zij om hulp van haar echtgenoot Humphrey van Gloucester, die nog steeds in Engeland verbleef. Het leidde nog tot de slag bij Brouwershaven, maar de weinige hulp die hij kon bieden was niet genoeg. Na de tegenslag bij Brouwershaven profiteerde Jacoba van de opstand die in Kennemerland was ontstaan. Daar bezetten ontevreden boeren Haarlem. Ze toog er met haar leger naartoe om de opstandige boeren te helpen met het beleg op de stad. Ze brak het beleg echter halverwege op, omdat een ontzettingsleger onderweg was naar Haarlem. Dit leger passeerde echter eerst Gouwsesluis, waar een tweede slag plaatsvond. Jacoba steunde de Kennemerse opstandelingen nog minimaal een half jaar daarna, maar met de Slag bij Hoorn werd deze opstand gebroken. Twee jaar later, in 1428, moest ze vrede sluiten. In dit vredesverdrag (de Zoen van Delft) werd bepaald dat Filips erfgenaam van Jacoba van Beieren zou worden en dat zij niet in het huwelijk mocht treden zonder zijn toestemming. Jacoba bleef in naam nog gravin van Holland, maar moest feitelijk vrijwel alle macht afstaan. Haar huwelijk met Humphrey van Gloucester werd in 1428 door de paus onwettig verklaard, omdat zij volgens de Kerk al getrouwd was met Jan van Brabant toen zij met Humphrey in het huwelijk trad. Jan van Brabant stierf echter een jaar eerder, waarmee Jacoba dus weer een ongehuwde vrouw was.

## Overdracht aan Filips van Bourgondië
Met Pasen in 1433 deed Jacoba volledig afstand van haar titel als gravin van Holland, Zeeland en Henegouwen. Vaak wordt beweerd dat dit te maken zou hebben met een geheim huwelijk met Frank van Borssele waarmee zij een van de voorwaarden van de 'Zoen van Delft' schond. Dit is echter niet meer dan een legende. Filips de Goede had haar politiek machteloos gemaakt door haar vertrouwelingen bij haar weg te spelen en hun loyaliteit te kopen. Daarnaast was haar financiële positie ernstig verslechterd. Hierdoor kon zij niet anders dan de landen overdragen aan Filips en kwamen Holland, Zeeland en Henegouwen in handen van de hertogen van Bourgondië.
Jacoba kreeg verschillende gebieden en steden, met name in Zeeland, om in haar onderhoud te voorzien. De voornaamste hieruit waren de heerlijkheid Voorne, Tholen en Goes met Zuid-Beveland. Ze kreeg tevens het voormalige graafschap van haar vader Oosterbant in leenbeheer.

## Laatste huwelijk en dood
Na de overdracht van haar landen verbleef ze op de landen die haar waren toebedeeld. In het voorjaar van 1434 trad ze in het huwelijk met Frank van Borssele. Dit huwelijk was economisch voor beide partijen gunstig, al was voor Jacoba ook liefde in het spel. Lang heeft ook dit huwelijk niet geduurd. In 1436 werd ze ziek. Na een ziekbed van enkele maanden op het slot Teylingen, stierf zij op 9 oktober 1436 op 35-jarige leeftijd aan tuberculose.
De wens van Jacoba van Beieren te worden begraven in de kerk van ;
Sint-Maartensdijk is niet ingewilligd. Zij werd begraven bij haar voorouders in de Hofkapel op het Binnenhof in Den Haag onder het koor in de kerk. Bij de teraardebestelling van Jacoba in 1436 was de Hofkapel op het Binnenhof vol mensen.

## Mythevorming en legendes
Door de eeuwen heen zijn er verschillende mythen en legendes over het leven van Jacoba van Beieren ontstaan.

### Gevangen in het Gravensteen
Een mythe is dat gedurende haar gevangenschap in 1425 in Gent Jacoba in het Gravensteen opgesloten zou hebben gezeten. In werkelijkheid werd zij echter ondergebracht in het stadspaleis de Posteerne waar zij in luxe leefde.

### Militair bevelhebster
Door de oorlogsjaren 1425-1428 en het harde verzet van Jacoba tegen de hertog van Bourgondië heeft zij in de mythevorming een imago van heldhaftige verzetsstrijder gekregen. Hierbij wordt haar ook de rol van militair aanvoerder toegedicht. Haar werkelijke rol in deze oorlogsjaren ligt echter anders. Zelf heeft zij nooit deelgenomen aan de gevechten of het leger geleid. Dit liet zij over aan haar raadslieden en de leiders van de Hoekse legers.

### Geheim huwelijk
Een hardnekkige legende is dat Jacoba en Frank van Borssele al in de zomer van 1432 in het geheim in het huwelijk waren getreden. Volgens de legende zou Filips van Bourgondië Frank van Borssele daarom gevangen hebben genomen, waarna Jacoba al haar bezittingen afstond aan Filips om haar geliefde vrij te kopen. Er is echter geen enkel bewijs voor een geheim huwelijk en dit is dan ook niet de reden waarom Jacoba afstand heeft gedaan van haar bezittingen. Pas in november 1433, een half jaar nadat zij haar landen aan Filips van Bourgondië had overgedragen, was er sprake van een aanstaand huwelijk tussen Jacoba en Frank van Borssele.

### Jakobakannetje
Een typisch middeleeuwse kan van Siegburgs steengoed werd in de zeventiende eeuw bij werkzaamheden in groten getale uit de gracht van slot Teylingen in Voorhout opgebaggerd. Een legende zegt dat deze kannetjes door de hertogin zelf, nadat ze door verdriet over het verlies van haar land aan de drank was geraakt, in de gracht waren gegooid. In deze legende zit zelfs geen kern van waarheid, aangezien de kannetjes veelal pas na de dood van Jacoba vervaardigd zijn. Dit soort steengoed wordt sindsdien in Nederland algemeen jakobakannetje genoemd.

## Afbeeldingen
- Jacoba van Beieren (1401-1436), gravin van Holland en Zeeland
- Standbeeld van Jacoba van Beieren in Woudrichem
- Jacoba smeekt Filips de Goede om genade voor Frank van Borssele
- Tekening van een jakobakan
- Vlecht van Jacoba van Beieren, in 1770 opgegraven in de Hofkapel te Den Haag. In het verslag van de opgraving wordt echter vermeld dat er geen graf met zekerheid kon worden geïdentificeerd als dat van Jacoba van Beieren.

## Kwartierstaat (voorouders)
| Keizer Lodewijk de Beier (1282-1347) | Keizer Lodewijk de Beier (1282-1347) | Keizer Lodewijk de Beier (1282-1347) | Keizer Lodewijk de Beier (1282-1347) | Keizer Lodewijk de Beier (1282-1347) | Keizer Lodewijk de Beier (1282-1347) | Margaretha II van Henegouwen (1310-1356) | Margaretha II van Henegouwen (1310-1356) | Margaretha II van Henegouwen (1310-1356) | Margaretha II van Henegouwen (1310-1356) | Margaretha II van Henegouwen (1310-1356) | Margaretha II van Henegouwen (1310-1356) |                                   |                                   | Lodewijk I van Brieg (ca. 1321-1398) | Lodewijk I van Brieg (ca. 1321-1398) | Lodewijk I van Brieg (ca. 1321-1398) | Lodewijk I van Brieg (ca. 1321-1398) | Lodewijk I van Brieg (ca. 1321-1398) | Lodewijk I van Brieg (ca. 1321-1398) | Agnes van Glogau Sagan (1321-1362)   | Agnes van Glogau Sagan (1321-1362)   | Agnes van Glogau Sagan (1321-1362) | Agnes van Glogau Sagan (1321-1362) | Agnes van Glogau Sagan (1321-1362) | Agnes van Glogau Sagan (1321-1362) |  |  | Jan II van Frankrijk (1319-1364) | Jan II van Frankrijk (1319-1364) | Jan II van Frankrijk (1319-1364) | Jan II van Frankrijk (1319-1364) | Jan II van Frankrijk (1319-1364) | Jan II van Frankrijk (1319-1364) | Bonne van Luxemburg (1315-1349) | Bonne van Luxemburg (1315-1349) | Bonne van Luxemburg (1315-1349) | Bonne van Luxemburg (1315-1349) | Bonne van Luxemburg (1315-1349)       | Bonne van Luxemburg (1315-1349)       |                                       |                                       | Lodewijk van Male (1330-1384)         | Lodewijk van Male (1330-1384)         | Lodewijk van Male (1330-1384)             | Lodewijk van Male (1330-1384)             | Lodewijk van Male (1330-1384)             | Lodewijk van Male (1330-1384)             | Margaretha van Brabant (1323-1380)        | Margaretha van Brabant (1323-1380)        | Margaretha van Brabant (1323-1380) | Margaretha van Brabant (1323-1380) | Margaretha van Brabant (1323-1380) | Margaretha van Brabant (1323-1380) |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Keizer Lodewijk de Beier (1282-1347) | Keizer Lodewijk de Beier (1282-1347) | Keizer Lodewijk de Beier (1282-1347) | Keizer Lodewijk de Beier (1282-1347) | Keizer Lodewijk de Beier (1282-1347) | Keizer Lodewijk de Beier (1282-1347) | Margaretha II van Henegouwen (1310-1356) | Margaretha II van Henegouwen (1310-1356) | Margaretha II van Henegouwen (1310-1356) | Margaretha II van Henegouwen (1310-1356) | Margaretha II van Henegouwen (1310-1356) | Margaretha II van Henegouwen (1310-1356) |                                   |                                   | Lodewijk I van Brieg (ca. 1321-1398) | Lodewijk I van Brieg (ca. 1321-1398) | Lodewijk I van Brieg (ca. 1321-1398) | Lodewijk I van Brieg (ca. 1321-1398) | Lodewijk I van Brieg (ca. 1321-1398) | Lodewijk I van Brieg (ca. 1321-1398) | Agnes van Glogau Sagan (1321-1362)   | Agnes van Glogau Sagan (1321-1362)   | Agnes van Glogau Sagan (1321-1362) | Agnes van Glogau Sagan (1321-1362) | Agnes van Glogau Sagan (1321-1362) | Agnes van Glogau Sagan (1321-1362) |  |  | Jan II van Frankrijk (1319-1364) | Jan II van Frankrijk (1319-1364) | Jan II van Frankrijk (1319-1364) | Jan II van Frankrijk (1319-1364) | Jan II van Frankrijk (1319-1364) | Jan II van Frankrijk (1319-1364) | Bonne van Luxemburg (1315-1349) | Bonne van Luxemburg (1315-1349) | Bonne van Luxemburg (1315-1349) | Bonne van Luxemburg (1315-1349) | Bonne van Luxemburg (1315-1349)       | Bonne van Luxemburg (1315-1349)       |                                       |                                       | Lodewijk van Male (1330-1384)         | Lodewijk van Male (1330-1384)         | Lodewijk van Male (1330-1384)             | Lodewijk van Male (1330-1384)             | Lodewijk van Male (1330-1384)             | Lodewijk van Male (1330-1384)             | Margaretha van Brabant (1323-1380)        | Margaretha van Brabant (1323-1380)        | Margaretha van Brabant (1323-1380) | Margaretha van Brabant (1323-1380) | Margaretha van Brabant (1323-1380) | Margaretha van Brabant (1323-1380) |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|                                      |                                      |                                      |                                      |                                      |                                      |                                          |                                          |                                          |                                          |                                          |                                          |                                   |                                   |                                      |                                      |                                      |                                      |                                      |                                      |                                      |                                      |                                    |                                    |                                    |                                    |  |  |                                  |                                  |                                  |                                  |                                  |                                  |                                 |                                 |                                 |                                 |                                       |                                       |                                       |                                       |                                       |                                       |                                           |                                           |                                           |                                           |                                           |                                           |                                    |                                    |                                    |                                    |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|                                      |                                      |                                      |                                      | Albrecht van Beieren (1336-1404)     | Albrecht van Beieren (1336-1404)     | Albrecht van Beieren (1336-1404)         | Albrecht van Beieren (1336-1404)         | Albrecht van Beieren (1336-1404)         | Albrecht van Beieren (1336-1404)         |                                          |                                          |                                   |                                   |                                      |                                      | Margaretha van Brieg (ca. 1342–1386) | Margaretha van Brieg (ca. 1342–1386) | Margaretha van Brieg (ca. 1342–1386) | Margaretha van Brieg (ca. 1342–1386) | Margaretha van Brieg (ca. 1342–1386) | Margaretha van Brieg (ca. 1342–1386) |                                    |                                    |                                    |                                    |  |  |                                  |                                  |                                  |                                  | Filips de Stoute (1342-1404)     | Filips de Stoute (1342-1404)     | Filips de Stoute (1342-1404)    | Filips de Stoute (1342-1404)    | Filips de Stoute (1342-1404)    | Filips de Stoute (1342-1404)    |                                       |                                       |                                       |                                       |                                       |                                       | Margaretha III van Vlaanderen (1350-1405) | Margaretha III van Vlaanderen (1350-1405) | Margaretha III van Vlaanderen (1350-1405) | Margaretha III van Vlaanderen (1350-1405) | Margaretha III van Vlaanderen (1350-1405) | Margaretha III van Vlaanderen (1350-1405) |                                    |                                    |                                    |                                    |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|                                      |                                      |                                      |                                      | Albrecht van Beieren (1336-1404)     | Albrecht van Beieren (1336-1404)     | Albrecht van Beieren (1336-1404)         | Albrecht van Beieren (1336-1404)         | Albrecht van Beieren (1336-1404)         | Albrecht van Beieren (1336-1404)         |                                          |                                          |                                   |                                   |                                      |                                      | Margaretha van Brieg (ca. 1342–1386) | Margaretha van Brieg (ca. 1342–1386) | Margaretha van Brieg (ca. 1342–1386) | Margaretha van Brieg (ca. 1342–1386) | Margaretha van Brieg (ca. 1342–1386) | Margaretha van Brieg (ca. 1342–1386) |                                    |                                    |                                    |                                    |  |  |                                  |                                  |                                  |                                  | Filips de Stoute (1342-1404)     | Filips de Stoute (1342-1404)     | Filips de Stoute (1342-1404)    | Filips de Stoute (1342-1404)    | Filips de Stoute (1342-1404)    | Filips de Stoute (1342-1404)    |                                       |                                       |                                       |                                       |                                       |                                       | Margaretha III van Vlaanderen (1350-1405) | Margaretha III van Vlaanderen (1350-1405) | Margaretha III van Vlaanderen (1350-1405) | Margaretha III van Vlaanderen (1350-1405) | Margaretha III van Vlaanderen (1350-1405) | Margaretha III van Vlaanderen (1350-1405) |                                    |                                    |                                    |                                    |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|                                      |                                      |                                      |                                      |                                      |                                      |                                          |                                          |                                          |                                          | Willem VI van Holland (1365-1417)        | Willem VI van Holland (1365-1417)        | Willem VI van Holland (1365-1417) | Willem VI van Holland (1365-1417) | Willem VI van Holland (1365-1417)    | Willem VI van Holland (1365-1417)    |                                      |                                      |                                      |                                      |                                      |                                      |                                    |                                    |                                    |                                    |  |  |                                  |                                  |                                  |                                  |                                  |                                  |                                 |                                 |                                 |                                 | Margaretha van Bourgondië (1374-1441) | Margaretha van Bourgondië (1374-1441) | Margaretha van Bourgondië (1374-1441) | Margaretha van Bourgondië (1374-1441) | Margaretha van Bourgondië (1374-1441) | Margaretha van Bourgondië (1374-1441) |                                           |                                           |                                           |                                           |                                           |                                           |                                    |                                    |                                    |                                    |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|                                      |                                      |                                      |                                      |                                      |                                      |                                          |                                          |                                          |                                          | Willem VI van Holland (1365-1417)        | Willem VI van Holland (1365-1417)        | Willem VI van Holland (1365-1417) | Willem VI van Holland (1365-1417) | Willem VI van Holland (1365-1417)    | Willem VI van Holland (1365-1417)    |                                      |                                      |                                      |                                      |                                      |                                      |                                    |                                    |                                    |                                    |  |  |                                  |                                  |                                  |                                  |                                  |                                  |                                 |                                 |                                 |                                 | Margaretha van Bourgondië (1374-1441) | Margaretha van Bourgondië (1374-1441) | Margaretha van Bourgondië (1374-1441) | Margaretha van Bourgondië (1374-1441) | Margaretha van Bourgondië (1374-1441) | Margaretha van Bourgondië (1374-1441) |                                           |                                           |                                           |                                           |                                           |                                           |                                    |                                    |                                    |                                    |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|                                      |                                      |                                      |                                      |                                      |                                      |                                          |                                          |                                          |                                          |                                          |                                          |                                   |                                   |                                      |                                      |                                      |                                      |                                      |                                      |                                      |                                      |                                    |                                    | Jacoba van Beieren (1401-1436)     |                                    |  |  |                                  |                                  |                                  |                                  |                                  |                                  |                                 |                                 |                                 |                                 |                                       |                                       |                                       |                                       |                                       |                                       |                                           |                                           |                                           |                                           |                                           |                                           |                                    |                                    |                                    |                                    |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |

## Varia
- Jacoba gebruikte de burcht van Voorne af en toe als buitenverblijf. Sinds 1975 organiseert men daarom bij de ruïne van de burcht in Oostvoorne jaarlijks een Jacoba van Beierendag.
- In Woudrichem staat bij de Gevangenpoort een standbeeld van Jacoba van Beieren van de hand van Jaap Hartman, die ook verschillende andere Jacoba's beeldhouwde[22].
- In Woudrichem werd ook een straat naar Jacoba vernoemd, net als in Leiderdorp, Assum, Brielle, Vlaardingen, Voorhout, Schoonhoven, West-Souburg, Alphen aan den Rijn, Sint-Maartensdijk, 's-Heer Hendrikskinderen, Biervliet, Nieuw-Lekkerland.
- Stadsbrouwerij Goes  in Slot Oostende brouwt Blonde Jacoba, vernoemd naar Jacoba van Beieren[23].
- Een aflevering van het NTR-programma Strijd om het Binnenhof op 10 februari 2021 op  NPO 2 was gewijd aan Jacoba[24][25].
- Het levensverhaal van Jacoba van Beieren was onderwerp van de roman Jacoba, dochter van Holland van Simone van der Vlugt.
- Het filmisch theaterstuk De Gravin van Holland uit 2023 door Theater Teylingen, over het leven van Jacoba van Beieren.

title: Jacoba van Beieren

wikitext:
{{Infobox dynastie
| afbeelding     = Jacoba van Beieren door Hollandse school ca 1600.jpg
| naam           = Jacoba van Beieren
| leven          = [[1401]]-[[1436]]
| functie        = [[Bestand:Coats of arms of the county of Holland (no reflection).svg|15px]] [[Lijst van graven van Holland|Gravin van Holland en Zeeland]]
| periode        = [[1417]]-[[1433]]
| voorganger     = [[Willem VI van Holland|Willem VI van Oostervant]]
| opvolger       = [[Filips de Goede]]
| functie2       = [[Bestand:Hainaut Modern Arms.svg|15px]] [[Lijst van graven van Henegouwen|Gravin van Henegouwen]]
| periode2       = [[1417]]-[[1433]]
| voorganger2    = [[Willem VI van Holland|Willem IV van Oostervant]]
| opvolger2      = [[Filips de Goede]]
| vader          = [[Willem VI van Holland]]
| moeder         = [[Margaretha van Bourgondië (1374-1441)|Margaretha van Bourgondië]]
| dynastie       = [[Huis Straubing-Holland]]
| partner        = [[Jan IV van Brabant]], [[Humphrey van Gloucester]], [[Frank van Borssele]]
| functie3       = [[Bestand:CoA Brabant Duchy.svg|15px]] [[Lijst van hertoginnen van Brabant|Hertogin-gemalin van Brabant]]
| periode3       = [[1418]]-[[1420]]
| voorganger3    = [[Elisabeth van Görlitz]]
| opvolger3      = [[Isabella van Portugal (1397-1472)|Isabella van Portugal]]
| heraldiek      = [[Bestand:Hainaut-Bavaria Arms.svg|110px]]
| heraldiek-uitleg = Wapen van Jacoba.
}}
'''Jacoba van Beieren''', eigenlijke voornaam ''Jaque'' of ''Jacob''<ref>Gattesteerde vormen bij haarzelf en tijdgenoten: ''Jaque, Jacque, Jaqueline, Jacop en Jacob'' ― zie [https://historiek.net/jacoba-van-beieren-heette-eigenlijk-jaque/143895/ Jacoba van Beieren heette eigenlijk Jaque], historiek.net, 21 augustus 2021. [https://web.archive.org/web/20230812183205/https://historiek.net/jacoba-van-beieren-heette-eigenlijk-jaque/143895/ Gearchiveerd] op 12 augustus 2023.</ref> ([[Le Quesnoy]], gedoopt [[17 juli]] [[1401]] — [[Slot Teylingen]], [[9 oktober]] [[1436]]) was gravin van [[Graafschap Holland|Holland]], [[Graafschap Zeeland|Zeeland]] en [[Graafschap Henegouwen|Henegouwen]] tussen 1417 en 1433.

== Jeugdjaren ==
Jacoba werd in 1401 geboren en op 17 juli van dat jaar gedoopt in het grafelijke [[Kasteel van Le Quesnoy]] in Henegouwen.<ref>Margreet Brandsma, [https://www.leidenmedievalistsblog.nl/articles/de-doop-van-jacoba-van-beieren De doop van Jacoba van Beieren], leidenmedievalistsblog.nl, 16 juli 2021</ref> Ze was de dochter van graaf [[Willem VI van Holland|Willem VI]] en [[Margaretha van Bourgondië (1374-1441)|Margaretha van Bourgondië]]. In 1406 werd zij op vijfjarige leeftijd uitgehuwelijkt aan de Franse prins [[Jan van Touraine]]. In 1415, toen zij veertien was, werd dat huwelijk voltrokken in [[Den Haag]]. Kort daarop overleed Jans oudere broer [[Lodewijk van Guyenne]], waarna Jan de [[Dauphin (kroonprins)|dauphin]] van Frankrijk werd, en Jacoba dus dauphine, oftewel kroonprinses van Frankrijk. In 1417 overleed echter ook Jan van Touraine en werd Jacoba weduwe. Enkele maanden later overleed ook haar vader graaf [[Willem VI van Holland]].

== Strijd met Jan van Beieren ==
Jacoba volgde haar vader op zestienjarige leeftijd op, maar haar oom, de [[Prinsbisdom Luik|Luikse]] bisschop [[Jan van Beieren]], had ook zijn oog laten vallen op de erfenis van graaf Willem VI. Hij werd hierin gesteund door de Duitse [[keizer Sigismund]], die verdere invloed van de Bourgondische hertogen in zijn gebieden wilde voorkomen.<ref>A. Janse, p. 128-130</ref> Jacoba, gesteund door haar moeder Margaretha van Bourgondië zocht haar steun bij een andere oom: [[Jan zonder Vrees (hertog)|Jan zonder Vrees]], de hertog van Bourgondië en de broer van Jacoba's moeder Margaretha.<ref>A. Janse, p. 121-122</ref> De strijd tussen Jacoba en Jan VI betekende tevens een oplaaiing van de [[Hoekse en Kabeljauwse twisten]]. Onder Jacoba's leiding behielden de edellieden die onder Willem VI gediend hadden hun positie, zij behoorden tot het Hoekse kamp. Daarentegen werd Jan van Beieren door de Kabeljauwse edelen gesteund.<ref name="A. Janse p. 125-128">A. Janse, p. 125-128</ref>

== Volgende huwelijken ==
[[Bestand:Jacqueline, Countess of Hainaut.jpg|thumb|Intrede te [[Bergen (België)|Bergen]] van Jacoba van Beieren en haar nieuwe echtgenoot Humphrey van Gloucester, tekening uit 1885. ]]
Om haar machtspositie te versterken trouwde Jacoba in 1418 met haar neef in de vierde graad [[Jan IV van Brabant]]. Ze kreeg hiervoor toestemming van [[paus Martinus V]]. Jan VI van Beieren en zijn partijgenoten protesteerden tegen dit huwelijk. Onder druk van keizer Sigismund werd de pauselijke toestemming later ingetrokken. Na het [[Beleg van Dordrecht (1418)|Beleg van Dordrecht]] en omdat hij zijn financiële verplichtingen niet kon nakomen, verpandde Jan van Brabant het grondgebied van Jacoba voor twaalf jaar aan haar vijand Jan van Beieren. De [[Zoen van Woudrichem]], een vredesverdrag tussen Jacoba van Beieren en Jan van Beieren, werd ondertekend op 13 februari 1419. Jacoba liet hierop het huwelijk ongeldig verklaren en vertrok in 1421 naar [[Engeland (hoofdbetekenis)|Engeland]], waar zij in 1423 in het huwelijk trad met [[Humphrey van Gloucester]], zoon van koning [[Hendrik IV van Engeland]].

Samen met Humphrey ging zij met een leger in 1424 terug naar Henegouwen om de strijd op te nemen tegen haar ex-echtgenoot Jan van Brabant, die gesteund werd door [[Filips de Goede]], hertog van Bourgondië. Het escaleerde in een persoonlijke ruzie tussen Filips de Goede die een duel wilde uitvechten met Humphrey. De koningen van Engeland en Frankrijk vonden dat beide edellieden zich niet in zo'n duel moesten begeven, Filips bleef echter strijdvaardig, maar Gloucester besloot eind april er toch van af te zien. Jacoba bleef achter in Henegouwen. Vervolgens begon de [[inname van Henegouwen]] (1424-25) en moest zij zich overgeven; ze werd in [[Gent]] gevangen gezet.<ref>A. Janse, p. 223, 230</ref> Gloucester steunde zijn vrouw nog wel met Engelse troepen in de [[Slag bij Brouwershaven (1426)|Slag bij Brouwershaven]] in 1426, maar het huwelijk werd al snel daarna ontbonden.

== Hernieuwde strijd ==
Toen haar oom Jan van Beieren in januari 1425 overleed, kwamen de gebieden die hij eerder verpand had gekregen weer bij Jan van Brabant terecht. Echter, onder druk van Filips de Goede, stelde hij in 1425 Filips aan als [[ruwaard (titel)|ruwaard]] en erfgenaam. Zo zouden de graafschappen aan de hertog van Bourgondië toevallen als Jan kinderloos zou sterven.<ref name="A. Janse p. 125-128"/> Dit betekende feitelijk dat deze gebieden onder het gezag van [[Filips de Goede]] kwamen.<ref>A. Janse, p. 238</ref> De Hoeken verzetten zich hiertegen en besloten Jacoba van Beieren te bevrijden. De edellieden Spiering van Aalburg, van der Merwede en van Delft van het Schuttersgilde ''St. Joris'' van [[Heusden (vestingstad)|Heusden]] (opgericht in 1356) slaagden erin Jacoba van Beieren te ontmoeten en met haar werd een ontsnappingsplan gemaakt{{Bron?|referentie nodig naar de namen van deze edellieden|2013|01|05}}. Jacoba zei niet gestoord te willen worden, omdat ze een bad ging nemen, waarna zij en haar kamenier mannenkleren aantrokken en zo vermomd het kasteel uitliepen waar ze gevangen zaten. Buiten wachtte ridder [[Dirk van der Merwede]] en schildknaap [[Arnoud Spiering van Aalburg]] met paarden en het drietal wist te ontkomen via [[Breda (hoofdbetekenis)|Breda]] en [[Woudrichem (plaats)|Woudrichem]] naar [[Vianen (Utrecht)|Vianen]]. Hier ontdeed ze zich van haar vermomming en reisde vervolgens verder naar [[Schoonhoven (hoofdbetekenis)|Schoonhoven]] waar de Hoeken kort daarvoor de macht hadden gegrepen.<ref>A. Janse, p. 233-235</ref>

Jacoba van Beieren nam samen met de Hoeken de strijd tegen Filips de Goede weer op in de driehoek [[Gouda (hoofdbetekenis)|Gouda]] - [[Oudewater]] - [[Schoonhoven (hoofdbetekenis)|Schoonhoven]]. Jacoba wist mede met hulp van [[Floris van Kijfhoek]] in september 1425, [[Beleg van Schoonhoven (1425)|Schoonhoven te veroveren]] op de bezetters onder [[Albrecht Beiling]]. Ze zou daarna de stad incognito in mannengewaad bezocht hebben. Ze nam haar intrek in het kasteel van Gouda, waarvandaan ze haar strijd ondernam tegen de Kabeljauwen in Holland. Ze won een kleine [[Slag bij Alphen aan den Rijn|Slag bij de Gouwsesluis]] in 1425.<ref>Johannes de Beke, Chronyke van Hollandt</ref> Herhaaldelijk vroeg zij om hulp van haar echtgenoot [[Humphrey van Gloucester]], die nog steeds in Engeland verbleef. Het leidde nog tot de [[Slag bij Brouwershaven (1426)|slag bij Brouwershaven]], maar de weinige hulp die hij kon bieden was niet genoeg. Na de tegenslag bij Brouwershaven profiteerde Jacoba van de opstand die in Kennemerland was ontstaan. Daar bezetten ontevreden boeren [[Haarlem (hoofdbetekenis)|Haarlem]]. Ze toog er met haar leger naartoe om de opstandige boeren te helpen met het [[Beleg van Haarlem (1426)|beleg op de stad]]. Ze brak het beleg echter halverwege op, omdat een ontzettingsleger onderweg was naar Haarlem. Dit leger passeerde echter eerst Gouwsesluis, waar een [[Slag bij Alphen aan den Rijn|tweede slag plaatsvond]]. Jacoba steunde de Kennemerse opstandelingen nog minimaal een half jaar daarna, maar met de [[Slag bij Hoorn]] werd deze opstand gebroken.<ref>C. Ekama, Het beleg van Haarlem door Vrouwe Jacoba in 1426: Geschiedkundige bijdragen</ref> Twee jaar later, in 1428, moest ze vrede sluiten. In dit vredesverdrag (de [[Zoen van Delft]]) werd bepaald dat Filips erfgenaam van Jacoba van Beieren zou worden en dat zij niet in het huwelijk mocht treden zonder zijn toestemming. Jacoba bleef in naam nog gravin van Holland, maar moest feitelijk vrijwel alle macht afstaan. Haar huwelijk met Humphrey van Gloucester werd in 1428 door de paus onwettig verklaard, omdat zij volgens de Kerk al getrouwd was met Jan van Brabant toen zij met Humphrey in het huwelijk trad.<ref>A. Janse, p. 279-280</ref> Jan van Brabant stierf echter een jaar eerder, waarmee Jacoba dus weer een ongehuwde vrouw was.

== Overdracht aan Filips van Bourgondië ==
[[Bestand:Jacqueline, Countess of Hainaut, by Hendrik van Heessel.jpg|thumb|Jacoba van Beieren, door [[Hendrik van Heessel]] (15e-eeuwse tekening)]]
Met Pasen in 1433 deed Jacoba volledig afstand van haar titel als gravin van Holland, Zeeland en Henegouwen. Vaak wordt beweerd dat dit te maken zou hebben met een geheim huwelijk met [[Frank van Borssele]] waarmee zij een van de voorwaarden van de 'Zoen van Delft' schond. Dit is echter niet meer dan een legende.<ref>Zie voor een uitgebreide weerlegging: A. Janse, p. 288-326, D.E.H. de Boer, E.H.P. Cordfunke. Graven van Holland, p. 141-143</ref> Filips de Goede had haar politiek machteloos gemaakt door haar vertrouwelingen bij haar weg te spelen en hun loyaliteit te kopen. Daarnaast was haar financiële positie ernstig verslechterd.<ref>A. Janse, p. 312-316</ref> Hierdoor kon zij niet anders dan de landen overdragen aan Filips en kwamen Holland, Zeeland en Henegouwen in handen van de [[Bourgondische hertogen|hertogen van Bourgondië]].
Jacoba kreeg verschillende gebieden en steden, met name in Zeeland, om in haar onderhoud te voorzien. De voornaamste hieruit waren de [[Land van Voorne|heerlijkheid Voorne]], [[Tholen (eiland)|Tholen]] en [[Goes (hoofdbetekenis)|Goes]] met [[Zuid-Beveland]].<ref>zie voor een volledige lijst: A. Janse, p. 316</ref> Ze kreeg tevens het voormalige graafschap van haar vader [[Oosterbant]] in leenbeheer.

== Laatste huwelijk en dood ==
Na de overdracht van haar landen verbleef ze op de landen die haar waren toebedeeld. In het voorjaar van 1434 trad ze in het huwelijk met [[Frank van Borssele]].<ref>A. Janse, p. 326</ref> Dit huwelijk was economisch voor beide partijen gunstig, al was voor Jacoba ook liefde in het spel.<ref>A. Janse, p. 326, Graven van Holland, p. 143</ref> Lang heeft ook dit huwelijk niet geduurd. In 1436 werd ze ziek. Na een ziekbed van enkele maanden op het [[slot Teylingen]], stierf zij op 9 oktober 1436 op 35-jarige leeftijd aan [[tuberculose]].

De wens van Jacoba van Beieren te worden begraven in de kerk van ;
[[Sint-Maartensdijk]] is niet ingewilligd. Zij werd begraven bij haar voorouders in de [[Hofkapel (Den Haag)|Hofkapel]] op het [[Binnenhof (Den Haag)|Binnenhof in Den Haag]] onder het koor in de kerk. Bij de teraardebestelling van Jacoba in 1436 was de Hofkapel op het Binnenhof vol mensen.<ref>L.J. van der Klooster, ‘De hofkapel’, in: R.J. van der Pelt en M.E. Tiethoff-Spliethoff (red.), ''Het Binnenhof. Van grafelijke residentie tot regeringscentrum'' (Dieren 1984) p. 30-35; A. Janse, ''Een pion voor een dame. Jacoba van Beieren 1401-1436'' (Amsterdam 2009) p. 331-332</ref>

== Mythevorming en legendes ==
Door de eeuwen heen zijn er verschillende mythen en legendes over het leven van Jacoba van Beieren ontstaan.

=== Gevangen in het Gravensteen ===
Een mythe is dat gedurende haar gevangenschap in 1425 in [[Gent]] Jacoba in het [[Gravensteen (Gent)|Gravensteen]] opgesloten zou hebben gezeten. In werkelijkheid werd zij echter ondergebracht in het stadspaleis ''de Posteerne'' waar zij in luxe leefde.<ref>Graven van Holland, p. 140-141</ref>

=== Militair bevelhebster ===
Door de oorlogsjaren 1425-1428 en het harde verzet van Jacoba tegen de hertog van Bourgondië heeft zij in de mythevorming een imago van heldhaftige verzetsstrijder gekregen. Hierbij wordt haar ook de rol van militair aanvoerder toegedicht. Haar werkelijke rol in deze oorlogsjaren ligt echter anders. Zelf heeft zij nooit deelgenomen aan de gevechten of het leger geleid. Dit liet zij over aan haar raadslieden en de leiders van de Hoekse legers.<ref>A. Janse, p. 246-251</ref>

=== Geheim huwelijk ===
Een hardnekkige legende is dat Jacoba en Frank van Borssele al in de zomer van 1432 in het geheim in het huwelijk waren getreden. Volgens de legende zou Filips van Bourgondië Frank van Borssele daarom gevangen hebben genomen, waarna Jacoba al haar bezittingen afstond aan Filips om haar geliefde vrij te kopen. Er is echter geen enkel bewijs voor een geheim huwelijk en dit is dan ook niet de reden waarom Jacoba afstand heeft gedaan van haar bezittingen. Pas in november 1433, een half jaar nadat zij haar landen aan Filips van Bourgondië had overgedragen, was er sprake van een aanstaand huwelijk tussen Jacoba en Frank van Borssele.<ref>A. Janse, p. 288-326, Graven van Holland, p. 141-143</ref>

=== Jakobakannetje ===
Een typisch middeleeuwse kan van [[Siegburgs aardewerk|Siegburgs steengoed]] werd in de zeventiende eeuw bij werkzaamheden in groten getale uit de gracht van [[slot Teylingen]] in [[Voorhout]] opgebaggerd. Een legende zegt dat deze kannetjes door de hertogin zelf, nadat ze door verdriet over het verlies van haar land aan de drank was geraakt, in de gracht waren gegooid. In deze legende zit zelfs geen kern van waarheid, aangezien de kannetjes veelal pas na de dood van Jacoba vervaardigd zijn.<ref>A. Janse, p. 329, zie ook: J.P. Ter Brugge, “Jakoba's Kruikjes: de Historiografie van de gelijknamige Siegburg-kan”, in ''Gevonden voorwerpen. Opstellen over Middeleeuwse Archeologie voor H.J.E. Van Beuningen''. Rotterdam, 2000. p. 62-72.</ref> Dit soort steengoed wordt sindsdien in Nederland algemeen [[jakobakannetje]] genoemd.

== Afbeeldingen ==
<gallery widths="150" heights="150">
Bestand:Jacoba van Beieren (1401-1436), gravin van Holland en Zeeland.jpg|Jacoba van Beieren (1401-1436), gravin van Holland en Zeeland
Bestand:Jacoba van beieren.jpg|[[Standbeeld van Jacoba van Beieren]] in [[Woudrichem (plaats)|Woudrichem]]
Bestand:Franck van Borssele 001.jpg|Jacoba smeekt [[Filips de Goede]] om genade voor [[Frank van Borssele]]
Bestand:Jacobakannetje.jpg|Tekening van een jakobakan
Bestand:Vlecht van Jacoba van Beieren, NG-NM-654.jpg|Vlecht van Jacoba van Beieren, in 1770 opgegraven in de [[Hofkapel (Den Haag)|Hofkapel]] te Den Haag. In het verslag van de opgraving wordt echter vermeld dat er geen graf met zekerheid kon worden geïdentificeerd als dat van Jacoba van Beieren.
</gallery>

== Kwartierstaat (voorouders) ==
{{Stamboom Jacoba van Beieren (1401-1436)}}

==Varia==
*Jacoba gebruikte de [[burcht van Voorne]] af en toe als buitenverblijf. Sinds 1975 organiseert men daarom bij de ruïne van de burcht in [[Oostvoorne]] jaarlijks een ''Jacoba van Beierendag''.
*In [[Woudrichem (plaats)|Woudrichem]] staat bij de [[Gevangenpoort (Woudrichem)|Gevangenpoort]] een [[standbeeld van Jacoba van Beieren]] van de hand van [[Jaap Hartman]], die ook verschillende andere Jacoba's beeldhouwde<ref>[https://www.ad.nl/rivierenland/kunstenaar-jaap-hartman-brengt-al-zijn-jacoba-s-samen-in-haar-woudrichem~aefc8e27/ AD]</ref>.
*In Woudrichem werd ook een straat naar Jacoba vernoemd, net als in [[Leiderdorp]], [[Assum]], [[Brielle]], [[Vlaardingen]], [[Voorhout]], [[Schoonhoven]], [[West-Souburg]], [[Alphen aan den Rijn (plaats)|Alphen aan den Rijn]], [[Sint-Maartensdijk]], [['s-Heer Hendrikskinderen]], [[Biervliet]], [[Nieuw-Lekkerland (dorp)|Nieuw-Lekkerland]].
*Stadsbrouwerij [[Goes]]  in [[Slot Oostende]] brouwt ''Blonde Jacoba'', vernoemd naar Jacoba van Beieren<ref>[https://www.biernet.nl/bier/merken/blonde-jacoba Biernet]. [https://web.archive.org/web/20220120051459/https://www.biernet.nl/bier/merken/blonde-jacoba Gearchiveerd] op 20 januari 2022.</ref>.
*Een aflevering van het [[NTR]]-programma ''[[Strijd om het Binnenhof]]'' op 10 februari 2021 op  [[NPO 2]] was gewijd aan Jacoba<ref>[https://www.limburger.nl/cnt/dmf20210107_93661532 De Limburger]. [https://web.archive.org/web/20221128045157/https://www.limburger.nl/cnt/dmf20210107_93661532 Gearchiveerd] op 28 november 2022.</ref><ref>[https://www.ntr.nl/De-strijd-om-het-Binnenhof/430/detail/Jacoba-van-Beieren/VPWON_1309350?fbclid=IwAR3n2kkdIAJoyh9II4MoCqHKLKdELWH19zZAMq3L0tLHRYQ2_8tc1HIfdwc NTR]</ref>.
*Het levensverhaal van Jacoba van Beieren was onderwerp van de roman ''Jacoba, dochter van Holland'' van [[Simone van der Vlugt]].
*Het filmisch theaterstuk De Gravin van Holland uit 2023 door Theater Teylingen, over het leven van Jacoba van Beieren.

==Literatuur==
* [[Wim Povel]]. ''Het felle leven van Jacoba van Beieren'', 1991.
*Joyce Tulkens. ''Jacoba van Beieren. De nicht van de bisschop'', 2001.
*Antheun Janse. ''Een Pion voor een Dame, Jacoba van Beieren (1401-1436)'', 2009.
*[[Simone van der Vlugt]]. ''Jacoba, dochter van Holland'', 2009.
* Rick Honings & Olga van Marion (red.), ''Vrouw van het Vaderland. Jacoba van Beieren in literatuur en kunst. Jaarboek van de Kastelenstichting Holland en Zeeland,'' 2011.
* D.E.H. de Boer, E.H.P. Cordfunke. ''"Jacoba van Beieren (1417-1428) en Jan 'Zonder Genade' van Beieren (1418-1425)", In: Graven van Holland, Middeleeuwse Vorsten in Woord en Beeld (880-1580)'', 2010, p. 135-145.
* Éric Bousmar, ''"Jacqueline de Bavière, trois comtés, quatre maris (1401-1436). L'inévitable excès d'une femme au pouvoir?"'', In: Eric Bousmar, Jonathan Dumont, Alain Marchandisse en Bertrand Schnerb (eds.), Femmes de pouvoir, femmes politiques durant les derniers siècles du Moyen Âge et au cours de la première Renaissance, 2012, p. 385-455.
* [[Edward De Maesschalck]]. ''Moed en Tegenspoed: Edelvrouwen in de Bourgondische tijd'', 2022.
* Kees Voorbij, ''Jacoba van Beieren en het beleg van Dordrecht van 1418.'' Reeks Verhalen van Dordrecht, nr. 44'', 2023.''

==Zie ook==
* [[Hoekse en Kabeljauwse twisten]]
* [[Graven van Holland]]
* [[Graafschap Zeeland#Graven van Zeeland|Graven van Zeeland]]
* [[Lijst van graven van Henegouwen|Graven van Henegouwen]]

== Externe links ==
{{commonscatklein|Jacqueline of Bavaria}}
* [http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/DVN/lemmata/data/JacobaVanBeieren Portret in Digitaal Vrouwenlexicon]
* [https://web.archive.org/web/20120212190809/http://www.evenementenoostvoorne.nl/activiteiten/jacobavanbeierendag.html Website Jacoba van Beierendag te Oostvoorne]

{{Appendix}}
{{Bibliografische informatie}}

[[Categorie:Persoon in de Hoekse en Kabeljauwse twisten|Beieren, Jacoba van]]
[[Categorie:Graaf van Holland]]
[[Categorie:Graaf van Zeeland]]
[[Categorie:Partner van de hertog van Brabant]]
[[Categorie:Huis Straubing-Holland]]
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 15e eeuw|Beieren, J]]

title: Gravin van Holland en Zeeland

Voorganger: Willem VI van Oostervant

Opvolger: Filips de Goede

title: Gravin van Henegouwen

Voorganger: Willem IV van Oostervant

title: Hertogin-gemalin van Brabant

Voorganger: Elisabeth van Görlitz

Opvolger: Isabella van Portugal

title: Jacoba van Beieren

Vader: Willem VI van Holland

Moeder: Margaretha van Bourgondië

Dynastie: Huis Straubing-Holland

Partner: Jan IV van Brabant, Humphrey van Gloucester, Frank van Borssele


text:
# Parbo Bier
Parbo Bier is een Surinaams biermerk van de Surinaamse Brouwerij N.V. die voorheen deel uitmaakte van Amstel, maar sinds diens fusie in 1968 een dochteronderneming van Heineken is. De Surinaamse Brouwerij staat genoteerd aan de Suriname Stock Exchange.

## Geschiedenis
De Surinaamse Brouwerij N.V. ontstond in 1954 toen Suriname nog deel uitmaakte van het Nederlands Koninkrijk. De grondleggers van de onderneming waren de gebroeders Piet en Arthur Dumoleijn uit Kloosterzande in Zeeland, die daar voor enige tijd de ter ziele gegaande brouwerij A.D.Quelle bezaten. De bouw vond plaats in samenwerking met de Amstel Brouwerij uit Nederland. Op 28 oktober 1955 werd de Surinaamse Brouwerij geopend door prins Bernhard. In dat jaar werd ook het eerste Parbo Bier gebrouwen. In 1958 won het bier én de stout een Prix d'excellence tijdens de Expo 58 in Brussel.

## Ingrediënten
Het recept voor Parbo Bier komt van de twee Zeeuwse broers. De basis van Parbo bier bestaat uit lichtgekleurde mout dat deels wordt aangevuld met speciaal geteelde rijst, water en hop.
- Stamwortgehalte: 11,2 °P
- Alcoholpercentage: 5% vol.
- Bitterheid: 15 EBU
- Kleur: 7 EBC

## Export en marktaandeel
In Suriname heeft Parbo Bier een marktaandeel van 90% (2012). De productiecapaciteit was in de beginjaren 15.000 hectoliter per jaar. Deze capaciteit groeide uit tot 120.000 hectoliter in 1973 en bedraagt sinds 2003 150.000 hectoliter.
Parbo Bier wordt geëxporteerd naar Frans-Guyana, Guyana, Aruba en Nederland. Naar Frans-Guyana en Guyana worden uitsluitend djogo's (literfles) en 50cl-blikken geëxporteerd. Dit exportbier zit ook in groene flessen. Naar Nederland wordt het bier in normale bruine flessen geëxporteerd. Voor binnenlandse consumptie was er ook een Parbo Stout vroeger Power Stout (sinds 1958) en sinds 2005 Parbo Chiller  met markoesa en een lemmetje. In 2008 werd de variant Chiller Melon geïntroduceerd en verkreeg de oorspronkelijke Chiller zijn naam Chiller Lemon. Daarnaast bracht men Parbo Spice uit. Maar zowel Melon als Spice komen in het jaarverslag van 2010 al niet meer voor. Sinds 2015 bestaat er een Parbo Light en sinds 2016 is er ook een Parbo Radler op de markt gebracht.

### Djogo bier
Parbo bier werd in Nederland door Chan's BV van 1999 tot 2012 verkocht onder de naam Djogo bier of Djogo pilsener, zoals de naam van het type fles. Dit kwam omdat op enig moment Parbo moest stoppen met de export naar Nederland en het merk voor de Benelux hierdoor vrij kwam. In 1998 werd het woordmerk vervolgens geregistreerd door Stichting Administratiekantoor Laigsingh Holding (bekend als importeur Faja Lobi) uit Westervoort, die het vervolgens gebruikte om onder andere vanaf 1992 Parbo Bier op de markt te brengen. Dit bier werd gebrouwen door de Alfa Brouwerij maar er werd gerefereerd aan een Parbo brouwerij in Arnhem. In 2012 is het tot een schikking gekomen met de Surinaamse Brouwerij om het woordmerk aan de laatste over te dragen. Tegelijkertijd was er nog een andere ondernemer uit Westervoort die de naam Parbo in 1991 had gedeponeerd, in eerste instantie enkel voor frisdranken maar later in 2009 ook voor bier. Omdat hij niet kon aantonen dat hij het merk, anders dan als naam voor zijn import bedrijf, ook daadwerkelijk gebruikte voor de naam van frisdranken verloor hij zijn recht op het merk en op de daaropvolgende inschrijvingen.

## Sponsoring
Het bedrijf sponsort onder andere Urban-evenementen en de Parbo Night.

title: Parbo Bier

wikitext:
[[Afbeelding:Parbo.jpg|thumb|170px|Een flesje Parbo Bier en een bierglas Heineken.]]
'''Parbo Bier''' is een [[Suriname|Surinaams]] biermerk van de Surinaamse Brouwerij N.V. die voorheen deel uitmaakte van [[Amstel (bier)|Amstel]], maar sinds diens fusie in 1968 een [[dochteronderneming]] van [[Heineken (brouwerij)|Heineken]] is. De Surinaamse Brouwerij staat genoteerd aan de [[Suriname Stock Exchange]].

== Geschiedenis ==
De Surinaamse Brouwerij N.V. ontstond in 1954 toen Suriname nog deel uitmaakte van het Nederlands Koninkrijk. De grondleggers van de onderneming waren de gebroeders Piet en Arthur Dumoleijn uit [[Kloosterzande]] in Zeeland, die daar voor enige tijd de ter ziele gegaande brouwerij [[A.D.Quelle]] bezaten.<ref>[http://www.renno.nl/zbier/quelle.html renno.nl - Bierbrouwerij 'A.D. Quelle' te Kloosterzande]</ref> De bouw vond plaats in samenwerking met de Amstel Brouwerij uit Nederland. Op 28 oktober 1955 werd de Surinaamse Brouwerij geopend door [[Bernhard van Lippe-Biesterfeld|prins Bernhard]]. In dat jaar werd ook het eerste Parbo Bier gebrouwen. In 1958 won het bier én de stout een Prix d'excellence tijdens de [[Expo 58]] in Brussel.

== Ingrediënten ==
Het recept voor Parbo Bier komt van de twee Zeeuwse broers. De basis van Parbo bier bestaat uit lichtgekleurde [[mout]] dat deels wordt aangevuld met speciaal geteelde [[rijst]], water en [[hop (plant)|hop]].
*[[Stamwortgehalte]]: 11,2 [[Plato-schaal|°P]]
*Alcoholpercentage: 5% vol.
*Bitterheid: 15 [[European Bitterness Unit|EBU]]
*Kleur: 7 [[EBC]]

[[Bestand:TRIS-museum Zwijndrecht 20170318 pickup met PARBO-bier.jpg|thumb|Pickup uit de tweede helft van de 20e eeuw, beladen met kratten Parbo Bier ([[TRIS-museum]]).]]
== Export en marktaandeel ==
In Suriname heeft Parbo Bier een marktaandeel van 90% (2012).<ref>[http://www.waterkant.net/suriname/2012/06/13/parbo-bier-vanaf-deze-zomer-verkrijgbaar-in-nederland/ waterkant.net - PARBO Bier vanaf deze zomer verkrijgbaar in Nederland], 13 juni 2012, geraadpleegd 7 mei 2016</ref> De productiecapaciteit was in de beginjaren 15.000 hectoliter per jaar. Deze capaciteit groeide uit tot 120.000 hectoliter in 1973 en bedraagt sinds 2003 150.000 hectoliter.

Parbo Bier wordt geëxporteerd naar [[Frans-Guyana]], [[Guyana]], [[Aruba]] en [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]]. Naar Frans-Guyana en Guyana worden uitsluitend djogo's (literfles) en 50cl-blikken geëxporteerd. Dit exportbier zit ook in groene flessen. Naar Nederland wordt het bier in normale bruine flessen geëxporteerd. Voor binnenlandse consumptie was er ook een ''Parbo [[Stout (bier)|Stout]]'' vroeger ''Power Stout'' (sinds 1958)<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010473452:mpeg21:a0019 "Advertentie". "Het nieuws : algemeen dagblad". Paramaribo, 08-02-1958. Geraadpleegd op Delpher op 08-05-2016]</ref> en sinds 2005 ''Parbo Chiller''  met [[markoesa]] en een [[Limoen|lemmetje]].<ref name=jaarverslag>[http://www.parbobier.com/over-ons/jaarverslag Jaarverslagen]</ref> In 2008 werd de variant ''Chiller [[Watermeloen|Melon]]'' geïntroduceerd en verkreeg de oorspronkelijke Chiller zijn naam ''Chiller Lemon''. Daarnaast bracht men ''Parbo Spice'' uit.<ref name=jaarverslag /> Maar zowel ''Melon'' als ''Spice'' komen in het jaarverslag van 2010 al niet meer voor.<ref name=jaarverslag /> Sinds 2015 bestaat er een ''Parbo Light'' en sinds 2016 is er ook een ''Parbo [[Radler]]'' op de markt gebracht.

===Djogo bier===
Parbo bier werd in Nederland door Chan's BV van 1999 tot 2012 verkocht onder de naam Djogo bier of Djogo pilsener, zoals de naam van het type fles.<ref>[http://www.waterkant.net/suriname/2012/08/14/feestelijke-launch-van-parbo-bier-in-nederland/ waterkant.net - Feestelijke launch van PARBO BIER in Nederland], 14 augustus 2012. geraadpleegd op 9 mei 2016</ref> Dit kwam omdat op enig moment Parbo moest stoppen met de export naar Nederland en het merk voor de Benelux hierdoor vrij kwam. In 1998 werd het woordmerk vervolgens geregistreerd door Stichting Administratiekantoor Laigsingh Holding (bekend als importeur [[Faja Lobi BV|Faja Lobi]]) uit [[Westervoort]], die het vervolgens gebruikte om onder andere vanaf 1992 Parbo Bier op de markt te brengen. Dit bier werd gebrouwen door de [[Alfa Brouwerij]] maar er werd gerefereerd aan een Parbo brouwerij in Arnhem.<ref>[http://www.bieretiketten.nl/cms/?index.php&page=Etikettenoverzicht&paginanr=alfa-----------010-50 bieretiketten.nl] - Alfa brouwerij etiketten, geraadpleegd op 10 mei 2016</ref><ref>[http://www.dutchbeercans.com/Old_Site/Parbo.html dutchbeercans.com] - Parbo bier blikken van de Nederlandse Stichting, geraadpleegd op 10 mei 2016</ref><ref>[https://register.boip.int/bmbonline/search/bynumber/perform.do boip.int - oorspronkelijke registratie]</ref> In 2012 is het tot een schikking gekomen met de Surinaamse Brouwerij om het woordmerk aan de laatste over te dragen. Tegelijkertijd was er nog een andere ondernemer uit Westervoort die de naam Parbo in 1991 had gedeponeerd, in eerste instantie enkel voor frisdranken maar later in 2009 ook voor bier. Omdat hij niet kon aantonen dat hij het merk, anders dan als naam voor zijn import bedrijf, ook daadwerkelijk gebruikte voor de naam van frisdranken verloor hij zijn recht op het merk en op de daaropvolgende inschrijvingen.<ref>[http://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:RBARN:2012:BZ0486 rechtspraak.nl - Zaaknummer 207520 (Arnhem)], beschrijving van beide uitspraken</ref><ref>[https://twitter.com/lfsarnhem IFS Arnhem twitter account] met onder andere afbeeldingen van het bier dat de tweede gedaagde op de markt stelde te willen brengen, geraadpleegd op 10 mei 2016</ref>

==Sponsoring==
Het bedrijf sponsort onder andere [[Urban]]-evenementen en de Parbo Night.

== Externe link ==
*[https://www.parbobier.com Website van Parbo Bier]

{{Appendix}}
{{Navigatie Suriname Stock Exchange}}
[[Categorie:Biermerk]]
[[Categorie:Brouwerij]]
[[Categorie:Merknaam van Heineken]]
[[Categorie:Bedrijf genoteerd aan Suriname Stock Exchange]]
[[Categorie:Surinaamse drank]]