text:
# Friesland onder de Saksen
In 1498 kwam met het aantreden van Albrecht van Saksen als potestaat en gubernator een einde aan de Friese Vrijheid in Westerlauwers Friesland. Tot dan was het een min of meer rijksonmiddellijk gebied in het Heilige Roomse Rijk. Er arriveerden een groot aantal Duitse gezagsdragers en hoge ambtenaren waarbij het Duits als de officiële bestuurstaal werd ingevoerd.

## Albrecht van Saksen
Friesland was in de 14e en 15e eeuw ten prooi gevallen aan de twisten tussen de Schieringers en Vetkopers. Aan het einde van de 15e eeuw leken de Vetkopers het pleit te kunnen winnen met de steun van de stad Groningen. Met de rug tegen de muur kozen de Schieringers een potestaat Juw Dekama, maar die was niet in staat Friesland onder controle te krijgen. Hij verzocht daarom Albrecht van Saksen het bestuur over te nemen, wat deze aanvaardde (1498). Een Schieringse afvaardiging reisde naar Medemblik, waar zij in maart dat jaar Albrecht erkende als "heer van Westergo in Friesland". Voorwaarde was wel dat hij namens het Rijk benoemd zou worden tot stadhouder, en dit werd vastgelegd in het Verdrag van Sneek (30 april 1498).
Dit was voor Albrecht geen probleem, want keizer Maximiliaan I stond voor grote bedragen bij hem in het krijt. Maximiliaan benoemde Albrecht om die reden tot "erfelijk gubernator en potestaat namens de Rooms-koning van het Heilige Roomse Rijk" over de gebieden Oostergo, Westergo, Zevenwouden, Stellingwerven, de Ommelanden, Dithmarschen en Noord-Friesland (20 juli 1498). Later werden hieraan Oost-Friesland, Groningen en Butjadingen toegevoegd (27 maart 1499).
Maar Albrecht kon enkel het land ten westen van de rivier Lauwers in handen krijgen (eerste fase van de Saksische Vete). Dit betekende de splitsing van het oude Friesland en, in Westlauwers Friesland, het einde van de Friese Vrijheid. Albrecht bestuurde Friesland op zijn eigen wijze en had geen boodschap aan het oude Friese recht. Hij zette een nieuw bestuursapparaat op dat nog lang in stand zou blijven.

## Joris met de Baard
Na de dood van Albrecht in 1500 namen zijn zonen Joris met de Baard en Hendrik de Vrome zijn taak over; vijf jaar later schonk Hendrik zijn rechten aan Joris, die zo alleenheerser werd. Joris kon zijn gezag niet in alle andere Friese gebieden laten gelden, die hun eigen heersers hadden. In 1514 trachtte hij de Ommelanden en Groningen te veroveren, maar daar riep men de hulp in van Edzard I van Oost-Friesland en Karel van Gelre (zie tweede fase van de Saksische Vete). Met deze bondgenoten werd de gubernator teruggedreven tot in Leeuwarden, Harlingen en Franeker.

## Gelderse oorlogen
Op 19 mei 1515 verkocht Joris zijn rechten op Friesland aan de latere keizer Karel V. Karel stelde Floris van Egmont aan als zijn eerste Friese stadhouder, maar had daarmee nog geen controle over het gebied. Een aantal Friese hoofdelingen zocht steun bij de hertog van Gelre Karel, waarmee ook Friesland strijdtoneel werd van de Gelderse Oorlogen. Het platteland had veel te lijden van de strijdende partijen en van profiterende roversbenden. De Zuiderzee werd onveilig gemaakt door de Friese zeerover en vrijheidsstrijder Grote Pier.
Aan het einde van de oorlog in 1524 kwam Friesland daadwerkelijk onder bestuur van Georg Schenck van Toutenburg, de Friese stadhouder van Karel V. De heerlijkheid Friesland werd in december 1524 opgericht en toegevoegd aan de Habsburgse Nederlanden.

title: Friesland onder de Saksen

wikitext:
{{Infobox historisch land
| Naam in Landstaal    =
| Status               = [[Potestaat]] Friesland
| Voor1                =
| Vlag_Voor1           =
| Na1                  = Heerlijkheid Friesland
| Vlag_Na1             = Friesland_(kleine_wapen).svg
| Jaar van ontstaan    = 1498
| Jaar van afloop      = 1524
| Vlag                 =
| Vlagartikel          =
| Wapen                = [[Bestand:Friesland (kleine wapen).svg|80px]]
| Wapenartikel         = Wapen van Friesland
| Leus                 =
| Kaart                =
| Kaartjaar            =
| Hoofdstad            =
| Oppervlakte          =
| Bevolking            =
| Munteenheid          =
| Nationale feestdag   =
| Volkslied            =
| Talen                = [[Oudfries]], [[Middelfries]], [[Nedersaksisch]]
| Religie              = [[Rooms-katholicisme]]
| Regeringsvorm        =
| Staatshoofd          = [[Lijst van heersers van Saksen|Hertog van Saksen]]
| Plv. Staatshoofd     =
| Regeringsleider      =
| Legislatuur          =
| Dynastie             =
}}
In [[1498]] kwam met het aantreden van [[Albrecht van Saksen (1443-1500)|Albrecht]] van [[hertogdom Saksen (1485-1547)|Saksen]] als [[potestaat]] en [[Gouverneur|gubernator]] een einde aan de [[Friese Vrijheid]] in [[Westerlauwers Friesland]]. Tot dan was het een min of meer [[rijksvrijheid|rijksonmiddellijk]] gebied in het [[Heilige Roomse Rijk]]. Er arriveerden een groot aantal Duitse gezagsdragers en hoge ambtenaren waarbij het [[Duits]] als de officiële bestuurstaal werd ingevoerd.

== Albrecht van Saksen ==
[[Bestand:Die Westfriesen tragen Herzog Albrecht dem Beherzten im Jahre 1498 die Regentschaft über Westfriesland an.jpg|thumb|Schieringers verzoeken hertog Albrecht om bescherming ([[Medemblik (stad)|Medemblik]], maart 1498)
 ''Julius Scholz (1825-1893)'']]
Friesland was in de 14e en 15e eeuw ten prooi gevallen aan de twisten tussen de [[Schieringers]] en [[Vetkopers]]. Aan het einde van de 15e eeuw leken de Vetkopers het pleit te kunnen winnen met de steun van de [[Groningen (stad)|stad Groningen]]. Met de rug tegen de muur kozen de Schieringers een potestaat [[Juw Dekama]], maar die was niet in staat Friesland onder controle te krijgen. Hij verzocht daarom [[Albrecht van Saksen (1443-1500)|Albrecht van Saksen]] het bestuur over te nemen, wat deze aanvaardde (1498). Een Schieringse afvaardiging reisde naar [[Medemblik (stad)|Medemblik]], waar zij in maart dat jaar Albrecht erkende als "heer van [[Westergo]] in Friesland". Voorwaarde was wel dat hij namens het Rijk benoemd zou worden tot stadhouder, en dit werd vastgelegd in het Verdrag van Sneek (30 april 1498).<ref name="Frieswijk">{{aut|Johan Frieswijk}} e.a., [http://books.google.nl/books?id=r_EU2Q4mDHAC&printsec=frontcover&source=gbs_v2_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false ''Fryslân, staat en macht 1450-1650: bijdragen aan het historisch congres te Leeuwarden van 3 tot 5 juni 1998'' (Hilversum 1999) 90]. Uitgeverij Verloren.</ref>

Dit was voor Albrecht geen probleem, want [[keizer Maximiliaan I]] stond voor grote bedragen bij hem in het krijt. Maximiliaan benoemde Albrecht om die reden tot "erfelijk gubernator en potestaat namens de Rooms-koning van het Heilige Roomse Rijk" over de gebieden [[Oostergo]], [[Westergo]], [[Zevenwouden]], [[Stellingwerven]], de [[Ommelanden (Groningen)|Ommelanden]], [[Dithmarschen]] en [[Kreis Nordfriesland|Noord-Friesland]] (20 juli 1498).<ref name="Frieswijk 92">Frieswijk e.a., ''Fryslân'', 92</ref> Later werden hieraan [[graafschap Oost-Friesland|Oost-Friesland]], Groningen en [[Butjadingen]] toegevoegd (27 maart 1499).<ref name="Frieswijk 93">Frieswijk e.a., ''Fryslân'', 93</ref>

Maar Albrecht kon enkel het land ten westen van de rivier [[Lauwers (rivier)|Lauwers]] in handen krijgen (eerste fase van de [[Saksische Vete]]). Dit betekende de splitsing van het oude Friesland en, in Westlauwers Friesland, het einde van de [[Friese Vrijheid]]. Albrecht bestuurde Friesland op zijn eigen wijze en had geen boodschap aan het oude Friese recht. Hij zette een nieuw bestuursapparaat op dat nog lang in stand zou blijven.

== Joris met de Baard ==
Na de dood van Albrecht in [[1500]] namen zijn zonen [[George van Saksen (1471-1539)|Joris met de Baard]] en [[Hendrik de Vrome]] zijn taak over; vijf jaar later schonk Hendrik zijn rechten aan Joris, die zo alleenheerser werd. Joris kon zijn gezag niet in alle andere Friese gebieden laten gelden, die hun eigen heersers hadden. In [[1514]] trachtte hij de Ommelanden en Groningen te veroveren, maar daar riep men de hulp in van [[Edzard I van Oost-Friesland]] en [[Karel van Gelre]] (zie tweede fase van de [[Saksische Vete]]). Met deze bondgenoten werd de gubernator teruggedreven tot in [[Leeuwarden (stad)|Leeuwarden]], [[Harlingen (stad)|Harlingen]] en [[Franeker]].

== Gelderse oorlogen ==
Op [[19 mei]] [[1515]] verkocht Joris zijn rechten op Friesland aan de latere [[keizer Karel V]]. Karel stelde [[Floris van Egmont]] aan als zijn eerste Friese stadhouder, maar had daarmee nog geen controle over het gebied. Een aantal Friese [[hoofdeling]]en zocht steun bij de hertog van Gelre [[Karel van Gelre|Karel]], waarmee ook Friesland strijdtoneel werd van de [[Gelderse Oorlogen]]. Het platteland had veel te lijden van de strijdende partijen en van profiterende roversbenden. De [[Zuiderzee (water)|Zuiderzee]] werd onveilig gemaakt door de Friese zeerover en vrijheidsstrijder [[Pier Gerlofs Donia|Grote Pier]].

Aan het einde van de oorlog in [[1524]] kwam Friesland daadwerkelijk onder bestuur van [[Georg Schenck van Toutenburg]], de Friese stadhouder van Karel V. De [[heerlijkheid Friesland]] werd in december 1524 opgericht en toegevoegd aan de [[Habsburgse Nederlanden]].

{{Appendix|2=
{{References}}
}}

[[Categorie:Geschiedenis van Friesland|*2]]

title: Algemene gegevens

Talen: Oudfries, Middelfries, Nedersaksisch

Religie(s): Rooms-katholicisme

title: Regering

Staatshoofd: Hertog van Saksen


text:
# Salenocidaris
Salenocidaris is een geslacht van zee-egels uit de familie Saleniidae. De wetenschappelijke naam van het geslacht werd in 1869 voorgesteld door Alexander Agassiz.

## Soorten
- Salenocidaris brachygnatha Mortensen, 1934
- Salenocidaris crassispina (A. Agassiz & H.L. Clark, 1907)
- Salenocidaris hastigera (A. Agassiz, 1879)
- Salenocidaris incrassata Mortensen, 1934
- Salenocidaris miliaris (A. Agassiz, 1898)
- Salenocidaris nudispina (Markov, 1988)
- Salenocidaris pacifica (Döderlein, 1885)
- Salenocidaris profundi (Duncan, 1877)
- Salenocidaris varispina A. Agassiz, 1869

wikiname: nlwiki

title: Salenocidaris

in_language: nl

wikitext:
{{Taxobox
| naam = ''Salenocidaris''
| titelweergave = cursief
| afbeelding = Salenocidaris hastigera.png
| afbeeldingtekst = ''Salenocidaris hastigera''
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Stekelhuidigen|Echinodermata]] (Stekelhuidigen)
| klasse = [[Zee-egels|Echinoidea]] (Zee-egels)
| infraklasse = [[Carinacea]]
| orde = [[Salenioida]]
| familie = [[Saleniidae]]
| taxon = [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| w-naam = ''Salenocidaris''
| auteur = A. Agassiz
| datum = 1869
| typesoort = ''[[Salenocidaris varispina]]''
| commons = Category:Salenocidaris
| species =
| worms = 123411
}}

'''''Salenocidaris''''' is een [[Geslacht (biologie)|geslacht]] van [[zee-egels]] uit de [[Familie (biologie)|familie]] [[Saleniidae]]. De wetenschappelijke naam van het geslacht werd in 1869 voorgesteld door [[Alexander Agassiz]].<ref>{{aut|Agassiz, A.}} (1869). Preliminary report on the echini and star-fishes dredged in deep water between Cuba and the Florida Reef, by L.F. de Pourtalès, Assist. U.S. Coast Survey. [https://www.biodiversitylibrary.org/page/6587728 ''Bulletin of the Museum of Comparative Zoölogy at Harvard College'' '''1'''(9): 254]</ref>

== Soorten ==
* ''[[Salenocidaris brachygnatha]]'' {{aut|Mortensen}}, 1934
* ''[[Salenocidaris crassispina]]'' ({{aut|A. Agassiz & H.L. Clark}}, 1907)
* ''[[Salenocidaris hastigera]]'' ({{aut|A. Agassiz}}, 1879)
* ''[[Salenocidaris incrassata]]'' {{aut|Mortensen}}, 1934
* ''[[Salenocidaris miliaris]]'' ({{aut|A. Agassiz}}, 1898)
* ''[[Salenocidaris nudispina]]'' ({{aut|Markov}}, 1988)
* ''[[Salenocidaris pacifica]]'' ({{aut|Döderlein}}, 1885)
* ''[[Salenocidaris profundi]]'' ({{aut|Duncan}}, 1877)
* ''[[Salenocidaris varispina]]'' {{aut|A. Agassiz}}, 1869

{{Appendix}}

[[Categorie:Carinacea]]

title: Salenocidaris

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Echinodermata (Stekelhuidigen)

Klasse: Echinoidea (Zee-egels)

Infraklasse: Carinacea

Orde: Salenioida

Familie: Saleniidae

title: Salenocidaris varispina

Portaal: Biologie


text:
# Acanthognathus laevigatus
Acanthognathus laevigatus is een mierensoort uit de onderfamilie van de Myrmicinae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2009 door Galvis & Fernández.

title: Acanthognathus laevigatus

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Acanthognathus laevigatus''
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Mieren|Formicidae]] (Mieren)
| onderfamilie = [[Myrmicinae]]
| tribus = [[Dacetini]]
| geslacht = ''[[Acanthognathus]]''
| w-naam = ''Acanthognathus laevigatus''
| auteur = Galvis & Fernández
| datum = 2009
| haakjes  =
| commons =
| species =
}}

'''''Acanthognathus laevigatus''''' is een [[Mieren|mierensoort]] uit de onderfamilie van de [[Myrmicinae]].<ref>[https://www.antwiki.org/wiki/Acanthognathus_laevigatus Vermelding van de soort op Antwiki (Geraadpleegd april 2013)]. [https://web.archive.org/web/20210305130344/https://www.antwiki.org/wiki/Acanthognathus_laevigatus Gearchiveerd] op 5 maart 2021.</ref><ref>[http://www.antweb.org/description.do?genus=Acanthognathus&name=laevigatus&rank=species Vermelding van de soort op Antweb (Geraadpleegd april 2013)]</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2009 door Galvis & Fernández.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|13}}

[[Categorie:Acanthognathus]]

title: Acanthognathus laevigatus

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Formicidae (Mieren)

Onderfamilie: Myrmicinae

Geslachtengroep: Dacetini

Geslacht: Acanthognathus

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Jatibanteng (plaats)
Jatibanteng is een bestuurslaag in het regentschap Situbondo van de provincie Oost-Java, Indonesië. Jatibanteng telt 4562 inwoners (volkstelling 2010).

title: Jatibanteng (plaats)

wikitext:
{{Infobox plaats in Indonesië
| soort          = Dorp
| naam           = Jatibanteng
| inwoners       = 4562
| datum inwoners = 2010
| provincie      = [[Oost-Java]] (Jawa Timur)
| regentschap    = [[Situbondo (regentschap)|Situbondo]]
| onderdistrict  = [[Jatibanteng (onderdistrict)|Jatibanteng]]
| eiland         = [[Java (eiland)|Java]]
| tijdzone       = +7
| code desa      = 3512020006
| mapname        =
| lat_deg        =
| lat_min        =
| lat_sec        =
| lon_deg        =
| lon_min        =
| lon_sec        =
| image          =
| caption        =
}}
'''Jatibanteng''' is een bestuurslaag in het [[Regentschap (Indonesië)|regentschap]] [[Situbondo (regentschap)|Situbondo]] van de [[Provincies van Indonesië|provincie]] [[Oost-Java]], [[Indonesië]]. Jatibanteng telt 4562 inwoners (volkstelling 2010).

{{Appendix|2=
* Resultaten van de volkstelling (2010), Badan Pusat Statistik, [https://web.archive.org/web/20121202090212/http://bps.go.id/eng/download_file/Population_of_Indonesia_by_Village_2010.pdf Population_of_Indonesia_by_Village]
}}
{{Beginnetje|landen & Volken|land=Indonesië|2=2013|3=06|4=21}}

[[Categorie:Plaats in Oost-Java]]

title: Situering

Eiland: Java

Provincie: Oost-Java (Jawa Timur)

Regentschap of · stadsgemeente: Situbondo

Onderdistrict: Jatibanteng

title: Algemeen

title: Overig

Portaal: Indonesië


text:
# Landkreis Berchtesgadener Land
Landkreis Berchtesgadener Land is een Landkreis in de Duitse deelstaat Beieren. De Landkreis telt 106.327 inwoners (31 december 2020) op een oppervlakte van 839,97 km². Kreisstadt is Bad Reichenhall.

## Indeling
Berchtesgadener Land is verdeeld in 15 gemeenten. Drie daarvan hebben de status van stad en drie mogen zich Markt noemen. Daarnaast omvat het Landkreis twee, onbewoonde, gebieden die niet gemeentelijk zijn ingedeeld.
Steden
1. Bad Reichenhall
2. Freilassing
3. Laufen (Duitsland)

Märkte
1. Berchtesgaden
2. Marktschellenberg
3. Teisendorf

Overige gemeenten
1. Ainring
2. Anger
3. Bayerisch Gmain
4. Bischofswiesen
5. Piding
6. Ramsau bei Berchtesgaden
7. Saaldorf-Surheim
8. Schneizlreuth
9. Schönau am Königssee

Niet gemeentelijk ingedeeld (41,87 km²,)
1. Eck (12,60 km²)
2. Schellenberger Forst (17,01 km²)

Aichach-Friedberg · Altötting · Amberg · Amberg-Sulzbach · Ansbach (stad) · Landkreis Ansbach · Aschaffenburg (stad) · Landkreis Aschaffenburg · Augsburg (stad) · Landkreis Augsburg · Bad Kissingen · Bad Tölz-Wolfratshausen · Bamberg (stad) · Landkreis Bamberg · Bayreuth (stad) · Landkreis Bayreuth · Berchtesgadener Land · Cham · Coburg (stad) · Landkreis Coburg · Dachau · Deggendorf · Dillingen an der Donau · Dingolfing Landau · Donau-Ries · Ebersberg · Eichstätt · Erding · Erlangen · Erlangen-Höchstadt · Forchheim · Freising · Feyung-Grafenau · Fürstenfeldbruck · Fürth (stad) · Landkreis Fürth · Garmisch-Partenkirchen · Günzburg · Haßberge · Hof (stad) · Landkreis Hof · Ingolstadt · Kaufbeuren · Kelheim · Kempten im Allgäu · Kitzingen · Kronach · Kulmbach · Landsberg am Lech · Landshut (stad) · Landkreis Landshut · Lichtenfels · Lindau · Main-Spessart · Memmingen · Miesbach · Miltenberg · Mühldorf am Inn · München · Landkreis München · Neuburg-Schrobenhausen · Neumarkt in der Oberpfalz · Neurenberg · Neustadt an der Aisch-Bad Windsheim · Neustadt an der Waldnaab · Neu-Ulm · Nürnberger Land · Oberallgäu · Ostallgäu · Passau (stad) · Landkreis Passau · Pfaffenhofen an der Ilm · Regen · Regensburg (stad) · Landkreis Regensburg · Rhön-Grabfeld · Rosenheim (stad) · Landkreis Rosenheim · Roth · Rottal-Inn · Schwabach · Schwandorf · Schweinfurt (stad) · Landkreis Schweinfurt · Starnberg · Straubing · Straubing-Bogen · Tirschenreuth · Traunstein · Unterallgäu · Weiden in der Oberpfalz · Weilheim-Schongau · Weißenburg-Gunzenhausen · Wunsiedel im Fichtelgebirge · Würzburg (stad) · Landkreis Würzburg
Ainring ·
Anger ·
Bad Reichenhall ·
Bayerisch Gmain ·
Berchtesgaden ·
Bischofswiesen ·
Freilassing ·
Laufen ·
Marktschellenberg ·
Piding ·
Ramsau b.Berchtesgaden ·
Saaldorf-Surheim ·
Schneizlreuth ·
Schönau a.Königssee ·
Teisendorf

title: Landkreis Berchtesgadener Land

wikitext:
{{Infobox Landkreis
| Name               = Berchtesgadener Land
| Wappen             = DEU Landkreis Berchtesgadener Land COA.svg
| Karte              = Locator map BGL in Germany.svg
| Lageplan           = Bavaria BGL.svg
| Bundesland         = Beieren
| Regierungsbezirk   = Oberbayern
| Verwaltungssitz    = [[Bad Reichenhall]]
| Fläche             = 839.97
| Einwohner          = 102407
| Stand              = 2006-12-31
| Kfz                = BGL, BGD, LF, REI
| Kreisschlüssel     = 09 1 72
| NUTS               = DE215
| Gliederung         = 15
| Adresse            = Salzburger Straße 64<br />83435 Bad Reichenhall
| Website            = [https://www.lra-bgl.de/ www.lra-bgl.de]
| Landrat            = Georg Grabner
| Partei             = CSU
}}

'''Landkreis Berchtesgadener Land''' is een [[Landkreis]] in de [[Duitsland|Duitse]] [[Deelstaten van Duitsland|deelstaat]] [[Beieren]]. De Landkreis telt {{Statistiek gemeente Duitsland inwoners|09 1 72|Beieren|}} inwoners ({{Statistiek gemeente Duitsland inwoners|09 1 72|Beieren|TXT=jaar}})<ref name="inw_statistiek" /> op een oppervlakte van 839,97 [[Vierkante kilometer|km²]]. [[Kreisstadt]] is [[Bad Reichenhall]].

== Indeling ==
Berchtesgadener Land is verdeeld in 15 gemeenten. Drie daarvan hebben de status van stad en drie mogen zich [[Marktgemeinde|Markt]] noemen. Daarnaast omvat het Landkreis twee, onbewoonde, gebieden die niet gemeentelijk zijn ingedeeld.

'''Steden'''
# [[Bad Reichenhall]]
# [[Freilassing]]
# [[Laufen (Duitsland)]]

'''Märkte'''
# [[Berchtesgaden]]
# [[Marktschellenberg]]
# [[Teisendorf]]

'''Overige gemeenten'''
# [[Ainring]]
# [[Anger (Berchtesgadener Land)|Anger]]
# [[Bayerisch Gmain]]
# [[Bischofswiesen]]
# [[Piding]]
# [[Ramsau bei Berchtesgaden]]
# [[Saaldorf-Surheim]]
# [[Schneizlreuth]]
# [[Schönau am Königssee]]

'''Niet gemeentelijk ingedeeld''' (41,87 km²,)
# [[Eck (gemeindefreies Gebiet)|Eck]] (12,60 km²)
# Schellenberger Forst (17,01 km²)

{{Appendix}}
{{Navigatie districten Beieren}}
{{Navigatie Landkreis Berchtesgadener Land}}
{{Commonscat|Landkreis Berchtesgadener Land}}
{{Coor title dms|47|44|0|N|12|53|0|E|region:DE_type:adm2nd}}

[[Categorie:Landkreis in Beieren|Ber]]

title: Situering

Deelstaat: Beieren

Regierungsbezirk: Oberbayern

title: Algemeen

Bestuurscentrum: Bad Reichenhall

title: Politiek

Landraad: Georg Grabner (CSU)

title: Overig

Nummerplaat: BGL, BGD, LF, REI

title: Detailkaart

Detailkaart: Locatie van de Landkreis in de deelstaat

Portaal: Duitsland


text:
# Egmundella polynema
Egmundella polynema is een hydroïdpoliep uit de familie Campanulinidae. De poliep komt uit het geslacht Egmundella. Egmundella polynema werd in 1948 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Fraser.

title: Egmundella polynema

wikitext:
{{Taxobox
| type            = dier
| naam            = ''Egmundella polynema''
| titelweergave   =cursief
| afbeelding      =
| afbeeldingtekst =
| rijk            = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam            = [[Neteldieren|Cnidaria]] (Neteldieren)
| klasse          = [[Hydroïdpoliepen|Hydrozoa]] (Hydroïdpoliepen)
| orde            = [[Leptothecata]]
| familie         = [[Campanulinidae]]
| geslacht        = ''[[Egmundella]]''
| auteur          = Fraser
| datum           = 1948
| haakjes         =
| worms           = 284423
}}
'''''Egmundella polynema''''' is een [[hydroïdpoliepen|hydroïdpoliep]] uit de familie [[Campanulinidae]]. De poliep komt uit het geslacht ''[[Egmundella]]''. ''Egmundella polynema'' werd in 1948 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Fraser.

{{Appendix|2=
*Schuchert, P. (2011). ''Egmundella polynema'' Fraser, 1948. In: Schuchert, P. World Hydrozoa database. Gebaseerd op informatie uit het [[World Register of Marine Species]], te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=284423.}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|11}}
{{DEFAULTSORT:Egmundella polynema}}
[[Categorie:Campanulinidae]]

title: Egmundella polynema

Stam: Cnidaria (Neteldieren)

Klasse: Hydrozoa (Hydroïdpoliepen)

Orde: Leptothecata

Familie: Campanulinidae

Geslacht: Egmundella

title: Soort


text:
# Pseudophoxinus fahrettini
Pseudophoxinus fahrettini is een straalvinnige vissensoort uit de familie van de eigenlijke karpers (Cyprinidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2010 door Freyhof & Özulug.

title: Pseudophoxinus fahrettini

wikitext:
{{Taxobox straalvinnige
| titelweergave = cursief
| naam = ''Pseudophoxinus fahrettini''
| status=EN
| statusbron=2013
| rl-id=19448841
| afbeelding =
| orde = [[Cypriniformes]]
| familie = [[Cyprinidae]] ([[Eigenlijke karpers]])
| geslacht = ''[[Pseudophoxinus]]''
| w-naam = ''Pseudophoxinus fahrettini''
| auteur = Freyhof & Özulug
| datum = 2010
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Pseudophoxinus fahrettini''''' is een [[Straalvinnigen|straalvinnige]] [[vissen (dieren)|vissensoort]] uit de familie van de [[Eigenlijke karpers|eigenlijke karpers (Cyprinidae)]].<ref>{{Link FishBase species|genus=Pseudophoxinus|species=fahrettini|month=02|year=2013}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2010 door Freyhof & Özulug.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|02|27}}

[[Categorie:Pseudophoxinus|fahrettini]]
[[Categorie:IUCN-status bedreigd]]

title: Pseudophoxinus fahrettini · IUCN-status: Bedreigd (2013)

Stam: Chordata (Chordadieren)

Superklasse: Osteichthyes (Beenvisachtigen)

Klasse: Actinopterygii (Straalvinnigen)

Orde: Cypriniformes

Familie: Cyprinidae (Eigenlijke karpers)

Geslacht: Pseudophoxinus

title: Soort

Portaal: Biologie · Vissen


text:
# Tomáš Suslov
Tomáš Suslov (Spišská Nová Ves, 7 juni 2002) is een Slowaaks voetballer die als middenvelder speelt. Hij verruilde FC Groningen op 1 september 2023 voor Hellas Verona. Suslov debuteerde in 2020 voor Slowakije.

## Clubcarrière

### FC Groningen
In augustus 2018 verruilde Tomáš Suslov de jeugd van 1. FC Tatran Prešov voor die van FC Groningen. Bij de Slowaakse club speelde hij al op 15-jarige leeftijd in het onder-19 elftal en was daarmee de jongste speler in de competitie, dit zorgde er mede voor dat hij in 2017 al een week op stage mocht komen bij FC Bayern München. Bij de Groningers tekende Suslov een contract voor twee jaar met de optie voor nog een seizoen, een jaar later tekende hij al een nieuw contract bij de club wat hem tot 2022 aan de club zal binden.
Op 22 februari 2020 maakte Tomáš Suslov zijn debuut in het eerste elftal van FC Groningen, hij verving Azor Matusiwa in de 88e minuut vlak nadat VVV-Venlo op een 0-1 voorsprong was gekomen. Op 23 september 2020 werd bekend dat Groningen het contract van Suslov opnieuw heeft verlengd, ditmaal tot medio 2025. Op 28 januari 2022 werd bekend dat zijn contract is opengebroken en verlengd tot medio 2026.
Op 1 september 2023 werd bekend dat hij overstapte naar Hellas Verona.

## Statistieken
| Seizoen                        | Club           | Land           | Competitie     | Competitie | Competitie | Beker | Beker | Totaal | Totaal |
| Seizoen                        | Club           | Land           | Competitie     | Wed.       | Dlp.       | Wed.  | Dlp.  | Wed.   | Dlp.   |
| ------------------------------ | -------------- | -------------- | -------------- | ---------- | ---------- | ----- | ----- | ------ | ------ |
| 2019/20                        | FC Groningen   | Nederland      | Eredivisie     | 1          | 0          | 0     | 0     | 1      | 0      |
| 2020/21                        | FC Groningen   | Nederland      | Eredivisie     | 29         | 2          | 1     | 0     | 30     | 2      |
| 2021/22                        | FC Groningen   | Nederland      | Eredivisie     | 29         | 1          | 3     | 0     | 32     | 1      |
| 2022/23                        | FC Groningen   | Nederland      | Eredivisie     | 13         | 1          | 1     | 0     | 14     | 1      |
| Carrièretotaal                 | Carrièretotaal | Carrièretotaal | Carrièretotaal | 72         | 4          | 5     | 0     | 77     | 4      |
| Bijgewerkt t/m 16 januari 2023 |                |                |                |            |            |       |       |        |        |

## Interlandcarrière
Suslov debuteerde op 18 november 2020 als achttien jarige speler van FC Groningen voor het Slowaaks voetbalelftal in een UEFA Nations Leaguewedstrijd in en tegen buurland Tsjechië (2–0 verlies). Hij kwam halverwege de tweede helft in het veld voor Albert Rusnák. Suslov werd geselecteerd voor het EK 2020 (in 2021) en kwam als invaller in het veld in twee van de drie groepsduels. Slowakije werd in de groepsfase uitgeschakeld. Hij scoorde zijn eerste doelpunt voor de nationale ploeg op 3 juni 2022 tegen Wit-Rusland. Suslov werd op 7 juni 2024 door bondscoach Francesco Calzona opgenomen in de Slowaakse selectie voor het EK 2024 in Duitsland. Slowakije eindigde als derde in een groep met Roemenië, België en Oekraïne, waarna het in de achtste finales na een verlenging met 2–1 verloor van Engeland. Suslov kwam op het toernooi in iedere wedstrijd in actie als invaller.

title: Tomáš Suslov

wikitext:
{{Infobox voetballer
| spelernaam                  = Tomáš Suslov
| volledigenaam               = Tomáš Suslov
| afbeelding                  = GAE - FC Groningen - 52878469668 (Tomáš Suslov).jpg
| onderschrift                = Suslov met [[FC Groningen|Groningen]] in 2023
| afbeeldingbreedte           = 200
| geboortedatum               = 7 juni 2002
| geboortestad                = [[Spišská Nová Ves]]
| geboorteland                = {{SK-VLAG}} [[Slowakije]]
| lengte                      =
| been                        =
| positie                     = [[Middenvelder (voetbal)|Aanvallende middenvelder]]
| huidigeclub                 = {{IT-VLAG}} [[Hellas Verona]]
| rugnummer                   = 7
| contracttot                 = 30 juni 2026
| verhuurdtot                 =
| jeugdjaren                  = 2010–2013
 2013–2018
 2018–2020
| jeugdteams                  = {{SK-VLAG}} [[FK Spišská Nová Ves]]
 {{SK-VLAG}} [[1. FC Tatran Prešov]]
{{NL-VLAG}} [[FC Groningen]]
| seizoen                     = 2020–2023
2023–
| club                        = {{NL-VLAG}} [[FC Groningen]]
 {{IT-VLAG}} [[Hellas Verona]]
| wedstr(goals)               = 91 {{0}}(5)
36 {{0}}(3)
| interlandjaren              = 2016
2018
2018–2019
2019–2020
2019
2020–2022
2020–
| interlandteam               = {{SK-VLAG}} Slowakije -15
{{SK-VLAG}} [[Slowaaks voetbalelftal onder 16 (mannen)|Slowakije -16]]
 {{SK-VLAG}} [[Slowaaks voetbalelftal onder 17 (mannen)|Slowakije -17]]
 {{SK-VLAG}} [[Slowaaks voetbalelftal onder 18 (mannen)|Slowakije -18]]
 {{SK-VLAG}} [[Slowaaks voetbalelftal onder 19 (mannen)|Slowakije -19]]
 {{SK-VLAG}} [[Slowaaks voetbalelftal onder 21 (mannen)|Slowakije -21]]
 {{SK-VLAG}} [[Slowaaks voetbalelftal (mannen)|Slowakije]]
| interlandwedstrijden(goals) = 1 {{0}}(0)
2 {{0}}(1)
8 {{0}}(2)
3 {{0}}(2)
2 {{0}}(0)
3 {{0}}(1)
35 {{0}}(4)
| clubupdate                  = 12 oktober 2024
| landupdate                  = 12 oktober 2024
}}

'''Tomáš Suslov''' ([[Spišská Nová Ves]], [[7 juni]] [[2002]]) is een [[Slowakije|Slowaaks]] [[voetballer]] die als [[Middenvelder (voetbal)|middenvelder]] speelt. Hij verruilde [[FC Groningen]] op 1 september 2023 voor [[Hellas Verona]]. Suslov debuteerde in 2020 voor [[Slowaaks voetbalelftal (mannen)|Slowakije]].

== Clubcarrière ==
===FC Groningen===
In augustus 2018 verruilde Tomáš Suslov de jeugd van [[1. FC Tatran Prešov]] voor die van [[FC Groningen]]. Bij de Slowaakse club speelde hij al op 15-jarige leeftijd in het onder-19 elftal en was daarmee de jongste speler in de competitie, dit zorgde er mede voor dat hij in 2017 al een week op stage mocht komen bij [[FC Bayern München]].<ref>[https://web.archive.org/web/20220607055128/https://www.fcgroningen.nl/nieuws/slowaaks-jeugdinternational-suslov-naar-fc-groningen/2 Slowaaks jeugdinternational Suslov naar FC Groningen], FC Groningen, 7 augustus 2018.</ref> Bij de Groningers tekende Suslov een contract voor twee jaar met de optie voor nog een seizoen, een jaar later tekende hij al een nieuw contract bij de club wat hem tot 2022 aan de club zal binden.<ref>[https://www.rtvnoord.nl/nieuws/212072/FC-Groningen-verlengt-contract-met-Suslov FC Groningen verlengt contract met Suslov],  RTV Noord, 22 augustus 2019.</ref>

Op 22 februari 2020 maakte Tomáš Suslov zijn debuut in het eerste elftal van FC Groningen, hij verving [[Azor Matusiwa]] in de 88e minuut vlak nadat [[VVV-Venlo]] op een 0-1 voorsprong was gekomen. Op 23 september 2020 werd bekend dat Groningen het contract van Suslov opnieuw heeft verlengd, ditmaal tot medio 2025.<ref>[https://www.fcgroningen.nl/nieuws/fc-groningen-bindt-talent-suslov-nog-langer/2 FC Groningen bindt talent Suslov nog langer], FC Groningen, 23 september 2020.</ref> Op 28 januari 2022 werd bekend dat zijn contract is opengebroken en verlengd tot medio 2026.<ref>[https://web.archive.org/web/20220220202007/https://www.fcgroningen.nl/nieuws/fc-groningen-bindt-suslov-nog-langer/2%26ved%3D2ahUKEwjije2Ii4_2AhV-wAIHHTDSCpkQFnoECGUQAQ%26usg%3DAOvVaw0VfCRgb3cDY3GvdhEkaNWc FC Groningen  bindt Suslov nog langer], FC Groningen, 28 januari 2022.</ref>
Op 1 september 2023 werd bekend dat hij overstapte naar Hellas Verona.<ref>[https://www.fcgroningen.nl/nieuws/fc-groningen-en-hellas-verona-akkoord-over-transfer-suslov/2 FC Groningen en Hellas Verona akkoord over transfer Suslov], FC Groningen, 1 september 2023.</ref>

== Statistieken ==
{| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 70%; text-align: center;"
! rowspan="2" width="5%" |Seizoen
! rowspan="2" width="20%" |Club
! rowspan="2" width="13%" |Land
! rowspan="2" width="12%" |Competitie
! colspan="2" width="12%" |Competitie
! colspan="2" width="12%" |Beker
! colspan="2" width="12%" |Totaal
|-
! width="6%" |Wed.
! width="6%" |Dlp.
! width="6%" |Wed.
! width="6%" |Dlp.
! width="6%" |Wed.
! width="6%" |Dlp.
|-
|[[FC Groningen in het seizoen 2019/20|2019/20]]
| rowspan="4" |[[FC Groningen]]
| rowspan="4" |{{NL}}
| rowspan="4" |[[Eredivisie (mannenvoetbal)|Eredivisie]]
|1
|0
|0
|0
|'''1'''
|'''0'''
|-
|[[FC Groningen in het seizoen 2020/21|2020/21]]
|29
|2
|1
|0
|'''30'''
|'''2'''
|-
|[[FC Groningen in het seizoen 2021/22|2021/22]]
|29
|1
|3
|0
|'''32'''
|'''1'''
|-
|[[Eredivisie 2022/23 (mannenvoetbal)|2022/23]]
|13
|1
|1
|0
|'''14'''
|'''1'''
|-
! colspan="4" |Carrièretotaal
!72
!4
!5
!0
!77
!4
|-
! colspan="10" |Bijgewerkt t/m 16 januari 2023
|}

== Interlandcarrière ==
Suslov debuteerde op 18 november 2020 als achttien jarige speler van FC Groningen voor het [[Slowaaks voetbalelftal (mannen)|Slowaaks voetbalelftal]] in een [[UEFA Nations League 2020/21 Divisie B|UEFA Nations Leaguewedstrijd]] in en tegen buurland [[Tsjechisch voetbalelftal (mannen)|Tsjechië]] (2–0 verlies). Hij kwam halverwege de tweede helft in het veld voor [[Albert Rusnák (1994)|Albert Rusnák]]. Suslov werd geselecteerd voor het [[Europees kampioenschap voetbal 2020|EK 2020]] (in 2021) en kwam als invaller in het veld in twee van de drie groepsduels. Slowakije werd in de groepsfase uitgeschakeld. Hij scoorde zijn eerste doelpunt voor de nationale ploeg op 3 juni 2022 tegen [[Wit-Russisch voetbalelftal (mannen)|Wit-Rusland]]. Suslov werd op 7 juni 2024 door bondscoach [[Francesco Calzona]] opgenomen in de [[Slowakije op het Europees kampioenschap voetbal 2024|Slowaakse selectie]] voor het [[Europees kampioenschap voetbal 2024|EK 2024]] in [[Duitsland]].<ref>{{Taal-sk}} [https://futbalsfz.sk/muzi-a-nominacia-slovenska-na-uefa-euro-2024/ MUŽI A - Nominácia Slovenska na UEFA EURO 2024] Futbal SFZ, 7 juni 2024</ref> Slowakije eindigde als derde in een groep met [[Roemeens voetbalelftal (mannen)|Roemenië]], [[Belgisch voetbalelftal (mannen)|België]] en [[Oekraïens voetbalelftal (mannen)|Oekraïne]], waarna het in de achtste finales na een verlenging met 2–1 verloor van [[Engels voetbalelftal (mannen)|Engeland]]. Suslov kwam op het toernooi in iedere wedstrijd in actie als invaller.

== Zie ook ==
* [[Lijst van spelers van FC Groningen]]

== Externe link ==
* [https://www.transfermarkt.nl/tomas-suslov/profil/spieler/540333 Spelersprofiel Transfermarkt].

{{Appendix}}
{{Navigatie selectie FC Groningen}}
{{Navigatie selectie voetbalelftal Slowakije EK 2020}}
{{Navigatie selectie voetbalelftal Slowakije EK 2024}}

{{DEFAULTSORT:Suslov, Tomáš}}
[[Categorie:Slowaaks voetballer]]

title: Persoonlijke informatie

Volledige naam: Tomáš Suslov

Geboorteplaats: Spišská Nová Ves, Slowakije

Positie: Aanvallende middenvelder

title: Clubinformatie

Huidige club: Hellas Verona

title: Jeugd

FK Spišská Nová Ves · 1. FC Tatran Prešov · FC Groningen

title: Senioren *

Seizoen: Club · W 0(G)

FC Groningen · Hellas Verona · 91 0(5) · 36 0(3)

title: Interlands **

Slowakije -15 · Slowakije -16 · Slowakije -17 · Slowakije -18 · Slowakije -19 · Slowakije -21 · Slowakije · 1 0(0) · 2 0(1) · 8 0(2) · 3 0(2) · 2 0(0) · 3 0(1) · 35 0(4)

Interlands **:
* Bijgewerkt op 12 oktober 2024
** Bijgewerkt op 12 oktober 2024

Portaal: Voetbal


text:
# Saint-Maur (Cher)
Saint-Maur is een gemeente in het Franse departement Cher (regio Centre-Val de Loire) en telt 290 inwoners (2005). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Saint-Amand-Montrond.

## Geografie
De oppervlakte van Saint-Maur bedraagt 26,1 km², de bevolkingsdichtheid is 11,1 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Saint-Maur (Cher) met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).

1. ↑  Populations de référence 2022.

title: Saint-Maur (Cher)

wikitext:
{{Infobox gemeente Frankrijk
| plaatsnaam = Saint-Maur
| wapen =
| kaart =
| regio = [[Centre-Val de Loire]]
| departement = [[Cher (departement)|Cher]] (18)
| depnr = 18
| arrondissement = [[Arrondissement Saint-Amand-Montrond|Saint-Amand-Montrond]]
| kanton = [[Kanton Châteaumeillant|Châteaumeillant]]
| long = 2.29944444444
| lat = 46.5808333333
| jaar = 2005
| inwoners = 290
| dichtheid = 11,1
| oppervlakte = 26,1
| water =
| code = 18225
| postcode =
| netnummer =
| hoogteligging = 224 - 321
| aangrenzende gemeenten =
| burgemeester =
| website =
| image = Eglise_Saint-Maur_(Cher).jpg
| caption = Kerk van Saint-Maur
}}
'''Saint-Maur''' is een gemeente in het [[Frankrijk|Franse]] departement [[Cher (departement)|Cher]] (regio [[Centre-Val de Loire]]) en telt 290 inwoners (2005). De plaats maakt deel uit van het arrondissement [[Arrondissement Saint-Amand-Montrond|Saint-Amand-Montrond]].

==Geografie==
De oppervlakte van Saint-Maur bedraagt 26,1 km², de bevolkingsdichtheid is 11,1 inwoners per km².

{{Detailkaart Franse gemeente|id=18225}}
==Demografie==
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: [[Institut national de la statistique et des études économiques/Definities|INSEE-tellingen]]).<br />
{{Grafiek inwonertal gemeente Frankrijk|id=18225}}
<!-- Bron: Frans bureau voor statistiek. Cijfers inwoneraantal volgens de definitie "population sans doubles comptes" -->

[[Categorie:Gemeente in Cher]]

title: Situering

Regio: Centre-Val de Loire

Departement: Cher (18)

Arrondissement: Saint-Amand-Montrond

Kanton: Châteaumeillant

title: Algemeen

title: Overig

title: Foto's

Foto's: Kerk van Saint-Maur

Portaal: Frankrijk


text:
# Loire-Authion
Loire-Authion is een gemeente in het Franse departement Maine-et-Loire in de regio Pays de la Loire.
De gemeente is op 1 januari 2016 ontstaan door de fusie van de gemeenten Andard, Bauné, La Bohalle, Brain-sur-l'Authion, Corné, La Daguenière en Saint-Mathurin-sur-Loire. Deze gemeenten hadden samen met La Ménitré de Communauté de communes de la Vallée-Loire-Authion gevormd.
Saint-Mathurin-sur-Loire werd de hoofdplaats van de gemeente, die valt onder het arrondissement Angers en het kanton Angers-7. In de gemeente ligt het spoorwegstation Saint-Mathurin-sur-Loire.
De gemeente telde 16.588 inwoners op 1 januari 2022.

## Geografie
De oppervlakte van Loire-Authion bedroeg op 1 januari 2022 113,66 vierkante kilometer; de bevolkingsdichtheid was toen 145,9 inwoners per km². De gemeente ligt op de noordelijke oever van de Loire.
Onderstaande kaart toont de ligging van Loire-Authion met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

title: Loire-Authion

wikitext:
{{Infobox gemeente Frankrijk
| plaatsnaam = Loire-Authion
| wapen =
| kaart =
| regio = [[Pays de la Loire]]
| departement = [[Maine-et-Loire]] (49)
| depnr = 49
| arrondissement = [[Arrondissement Angers|Angers]]
| kanton = [[Kanton Angers-7|Angers-7]]
| long = -0.317777777778
| lat = 47.4138888889
| jaar =
| inwoners =
| dichtheid =
| oppervlakte =
| water =
| code =
| postcode =
| netnummer =
| hoogteligging =
| aangrenzende gemeenten =
| burgemeester =
| website =
}}
'''Loire-Authion''' is een gemeente in het [[Frankrijk|Franse]] departement [[Maine-et-Loire]] in de regio [[Pays de la Loire]].

De gemeente is op 1 januari 2016 ontstaan door de fusie van de gemeenten [[Andard]], [[Bauné]], [[La Bohalle]], [[Brain-sur-l'Authion]], [[Corné]], [[La Daguenière]] en [[Saint-Mathurin-sur-Loire]]. Deze gemeenten hadden samen met [[La Ménitré]] de ''[[Communauté de communes]] de la Vallée-Loire-Authion'' gevormd.

Saint-Mathurin-sur-Loire werd de hoofdplaats van de gemeente, die valt onder het [[arrondissement Angers]] en het [[kanton Angers-7]]. In de gemeente ligt het spoorwegstation [[Station Saint-Mathurin-sur-Loire|Saint-Mathurin-sur-Loire]].

{{Inwonertal|soort=zin|locatie=gemeente}}

== Geografie ==
De oppervlakte van Loire-Authion bedroeg op {{Inwonertal|soort=datum}} {{inwonertal|soort=oppervlakte}}; de [[bevolkingsdichtheid]] was toen {{inwonertal|soort=dichtheid}} inwoners per km². De gemeente ligt op de noordelijke oever van de [[Loire (rivier)|Loire]].

Onderstaande kaart toont de ligging van Loire-Authion met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

[[Bestand:Loire-Authion OSM 01.png|miniatuur|links|350 px]]
{{Clearleft}}

{{Appendix}}
{{Commonscat}}

[[Categorie:Loire-Authion| ]]

title: Situering

Regio: Pays de la Loire

Departement: Maine-et-Loire (49)

Arrondissement: Angers

title: Algemeen

title: Overig

Website: Officiële website


text:
# Gnamptodon tanycoleosus
Gnamptodon tanycoleosus is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de schildwespen (Braconidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Chen & Weng in 2005.

title: Gnamptodon tanycoleosus

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Gnamptodon tanycoleosus''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie= [[Schildwespen|Braconidae]] (Schildwespen)
| geslacht = ''[[Gnamptodon]]''
| w-naam = ''Gnamptodon tanycoleosus''
| auteur = Chen & Weng
| datum = 2005
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Gnamptodon tanycoleosus''''' is een [[insecten|insect]] dat behoort tot de orde [[vliesvleugeligen]] (Hymenoptera) en de familie van de [[Schildwespen|schildwespen (Braconidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Chen & Weng in 2005.

{{Beginnetje|biologie|2012|09|14}}

[[Categorie:Gnamptodon|tanycoleosus]]

title: Gnamptodon tanycoleosus

Familie: Braconidae (Schildwespen)

Geslacht: Gnamptodon

title: Soort


text:
# Ampedus towadensis
Ampedus towadensis is een keversoort uit de familie kniptorren (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1987 door Kishii.

title: Ampedus towadensis

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Ampedus towadensis''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Kniptorren|Elateridae]] (Kniptorren)
| geslacht = ''[[Ampedus]]''
| w-naam = ''Ampedus towadensis''
| auteur = Kishii
| datum = 1987
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Ampedus towadensis''''' is een [[kevers|keversoort]] uit de familie [[kniptorren]] (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1987 door Kishii.<ref>[http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Elateridae.txt Elateridae] in [http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Coleoptera1.htm Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010]. [https://web.archive.org/web/20141203145937/https://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Elateridae.txt Gearchiveerd] op 3 december 2014.</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|10|30}}

[[Categorie:Ampedus|towadensis]]

title: Ampedus towadensis

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Elateridae (Kniptorren)

Geslacht: Ampedus

title: Soort


text:
# Who's Laughing Now (Ava Max)
Who's Laughing Now is een nummer van de Amerikaanse zangeres Ava Max uit 2020. Het is de zesde single van hun haar debuutalbum Heaven & Hell.
"Who's Laughing Now" gaat over een meisje dat het slachtoffer wordt van gaslighting. Ook gaat het nummer over hoe men sterker uit een op de klippen gelopen relatie komt. De plaat flopte in Amerika maar werd in een aantal Europese landen wel een hit. Zo ook in Nederland, waar het de 12e positie bereikte in de Nederlandse Top 40. In België werd de 8e positie bereikt in de Vlaamse Ultratop 50.

title: Who's Laughing Now (Ava Max)

wikitext:
{{Infobox single
| Titel          = Who's Laughing Now
| Artiest        = [[Ava Max]]
| van Album      = Heaven & Hell
| B-kant         =
| Releasedatum   = [[30 juli]] [[2020]]
| Drager         = [[Muziekdownload]]
| Opname         =
| Genre          = [[Electropop]]
| Duur           = 3:00
| Label          = [[Atlantic Records]]
| Schrijver      = Ava Max, Jonnali Parmenius, Linus Wiklund, Måns Wredenberg, Madison Love, Henry Walter
| Producer       = Cirkut, Lotus IV
| Status         =
| Hitlijsten     =
*12 ([[Nederlandse Top 40]])<ref>[https://www.top40.nl/top40/2021/week-4 Nederlandse Top 40]</ref>
*8 ([[Vlaamse Ultratop 50]],<ref>[https://www.ultratop.be/nl/showitem.asp?interpret=Ava+Max&titel=Who%27s+Laughing+Now?&cat=s Vlaamse Ultratop 50]</ref> Noorwegen)<ref>[https://topplista.no/charts/singles/2020-w36/ Noorwegen]</ref>
*93 (Verenigd Koninkrijk)<ref>[https://www.officialcharts.com/charts/singles-chart/20200925/7501/ Verenigd Koninkrijk]</ref>
*4 (Wallonië,<ref>[https://www.ultratop.be/fr/showitem.asp?interpret=Ava+Max&titel=Who%27s+Laughing+Now?&cat=s Wallonië]</ref> Finland,<ref>[https://www.ifpi.fi/lista/artistit/ava+max/who%27s+laughing+now/ Finland]</ref> Hongarije)<ref>[https://slagerlistak.hu/radios-top-40-jatszasi-lista/2020/50 Hongarije]</ref>
*68 (Frankrijk)<ref>[http://snepmusique.com/les-tops/le-top-de-la-semaine/top-albums/?semaine=41?&annee=2020&categorie=Top%20Singles Frankrijk]</ref>
*65 (Duitsland)<ref>[https://www.offiziellecharts.de/titel-details-2044249 Duitsland]</ref>
*60 (Oostenrijk)<ref>[https://austriancharts.at/showitem.asp?interpret=Ava+Max&titel=Who%27s+Laughing+Now?&cat=s Oostenrijk]</ref>
*34 (Zwitserland)<ref>[http://swisscharts.com/showitem.asp?interpret=Ava+Max&titel=Who%27s+Laughing+Now?&cat=s Zwitserland]</ref>
*63 (Zweden)<ref>[https://swedishcharts.com/showitem.asp?interpret=Ava+Max&titel=Who%27s+Laughing+Now?&cat=s Zweden]</ref>
*1 (Polen,<ref>[http://bestsellery.zpav.pl/airplays/top/archiwum.php?year=2020&idlisty=3597#title Polen]</ref> Noord-Macedonië)<ref>[http://radioairplay.fm/classifiche-musicali/classifiche/macedonia/radio-airplay/ Noord-Macedonië]</ref>
*31 (Tsjechië)<ref>[http://hitparada.ifpicr.cz/index.php?hitp=R Tsjechië]</ref>
*10 (Slowakije,<ref>[http://hitparadask.ifpicr.cz/index.php Slowakije]</ref> Slovenië)<ref>[https://www.slotop50.si/Glasbene-lestvice/Tedenske-lestvice/?year=2020&week=44 Slovenië]</ref>
*6 (IJsland)<ref>[https://web.archive.org/web/20201217061130/http://plotutidindi.is/lagalistinn/ IJsland]</ref>
*38 (Estland)<ref>[https://ekspress.delfi.ee/areen/eesti-tipp-40-muusikas-nublu-loob-terve-tabeli-laiaks?id=90689779 Estland]</ref>
*36 (Letland,<ref>[http://www.pieci.lv/lv/lr5/top40 Letland]</ref> Mexico)<ref>[https://www.billboard.com/artist/ava-max/chart-history/mex/ Mexico]</ref>
*40 (Litouwen)<ref>[https://www.agata.lt/lt/naujienos/savaites-klausomiausi-2020w32/ Litouwen]</ref>
*9 (Kroatië)<ref>[https://radio.hrt.hr/clanak/arc-100-datum-16-studenoga-2020/250476/ Kroatië]</ref>
*74 (Roemenië)<ref>[https://www.unsitedemuzica.ro/topuri/Top-Airplay-100-Alina-Eremia-Noi-primul-loc-p12156 Roemenië]</ref>
*63 (Oekraïne)<ref>[https://tophit.ru/en/chart/ukraine/weekly/2020-08-28/all/all Oekraïne]</ref>
| Review         =
| Vorige         = ''[[Kings & Queens (Ava Max)|Kings & Queens]]''
(2020)
| Huidige        = '''Who's Laughing Now'''
(2020)
| Volgende       = ''[[What's Happening]]''
(2020)
}}
'''Who's Laughing Now''' is een nummer van de Amerikaanse zangeres [[Ava Max]] uit 2020. Het is de zesde single van hun haar debuutalbum ''Heaven & Hell''.

"Who's Laughing Now" gaat over een meisje dat het slachtoffer wordt van [[gaslighting]]. Ook gaat het nummer over hoe men sterker uit een op de klippen gelopen relatie komt.<ref>[https://www.dansendeberen.be/2020/07/31/nieuwe-single-ava-max-whos-laughing-now/ Nieuwe single Ava Max - "Who's Laughing Now"]</ref> De plaat flopte in Amerika maar werd in een aantal Europese landen wel een hit. Zo ook in Nederland, waar het de 12e positie bereikte in de [[Nederlandse Top 40]]. In België werd de 8e positie bereikt in de [[Ultratop 50 Singles (Vlaanderen)|Vlaamse Ultratop 50]].

{{Appendix}}

[[Categorie:Nummer van Ava Max]]
[[Categorie:Single uit 2020]]

title: Who's Laughing Now

Soort drager: Muziekdownload

Genre: Electropop

Label: Atlantic Records

Producent(en): Cirkut, Lotus IV

title: Hoogste positie(s) in de hitlijsten

Hoogste positie(s) in de hitlijsten: - 12 (Nederlandse Top 40) - 8 (Vlaamse Ultratop 50, Noorwegen) - 93 (Verenigd Koninkrijk) - 4 (Wallonië, Finland, Hongarije) - 68 (Frankrijk) - 65 (Duitsland) - 60 (Oostenrijk) - 34 (Zwitserland) - 63 (Zweden) - 1 (Polen, Noord-Macedonië) - 31 (Tsjechië) - 10 (Slowakije, Slovenië) - 6 (IJsland) - 38 (Estland) - 36 (Letland, Mexico) - 40 (Litouwen) - 9 (Kroatië) - 74 (Roemenië) - 63 (Oekraïne)

title: Ava Max

Kings & Queens · (2020): Who's Laughing Now · (2020) · What's Happening · (2020)


text:
# VRijland
VRijland was een Nederlandse jeugdserie van de KRO die van 2010 tot 2013 uitgezonden werd bij Zapp.

## Seizoenen
| Seizoen | Start            | Einde            | Kijkcijfers |
| ------- | ---------------- | ---------------- | ----------- |
| 1       | 18 oktober 2010  | 15 april 2011    | N.N.B       |
| 2       | 3 oktober 2011   | 6 april 2012     | N.N.B       |
| 3       | 3 september 2012 | 29 maart 2013    | N.N.B       |
| 4       | 2 september 2013 | 27 december 2013 | N.N.B       |

## Verhaal

### Seizoen 1
Het eerste seizoen ging van start op 18 oktober 2010. In april 2011 werd de laatste aflevering van het eerste seizoen uitgezonden. Het eerste seizoen ging over een groep kinderen en een groep jongeren die avonturen beleven in een klein dorpje genaamd: Rijland. Zo is er strijd om een schatkaart, wordt er kattenkwaad uitgehaald. De jongens werken aan hun brommers en de meiden willen het liefst model worden. De serie is in de zomer van 2010 opgenomen in Kockengen en het naburige Nieuwer Ter Aa.

### Seizoen 2
Het hele dorp is in rep en roer: er komt een nieuwe burgemeester in Rijland. Iedereen laat trots zien hoe bijzonder het dorpje is. Alles krijgt de burgemeester te zien: van de snackbar tot het dorpshuis, van boerderijen tot de kapper. Maar de komst van de burgemeester en zijn gezin zorgt niet alleen voor een gezellig groepsgevoel, het schudt het hele dorp ook wakker. Deze man is namelijk heel wat van plan met VRijland en daar is lang niet iedereen blij mee... Nieuwe vriendschappen worden gesloten. Families komen onder druk te staan. Nieuwe liefdes worden geheim gehouden en andere geheimen worden ontrafeld.
Eind juni 2011 begonnen de opnames voor het tweede seizoen, dat werd uitgezonden van 3 oktober 2011 tot en met 6 april 2012.

### Seizoen 3
Dit seizoen zien we veel oude bekende gezichten terug, maar leren we ook een aantal nieuwe bewoners kennen. Zo hebben we de tweeling Barry en Milou, die samen met hun ouders en kleine zusjes Ana en Carmen het oude hotel van Gruwel Geertje betrekken. Ook Sam is nieuw in het dorp. Zij is samen met haar moeder Inge in Rijland komen wonen. Li woont al langer in Rijland. Hij runt samen met zijn vader ouwe Kees de uitdragerij aan de rand van het dorp. En wie is toch die geheimzinnige figuur die alles over iedereen lijkt te weten, maar zichzelf nooit laat zien…
Ook Lodewijk en Chantal krijgen samen iets. Maar is Lodewijk wel te vertrouwen? En wie is die geheime jongen die Chantal bedreigt?
In dit derde seizoen doen de VRijlanders een schokkende ontdekking in de tuin van het hotel, die het hele dorp compleet op zijn kop zet. Al snel ontdekken ze dat er allerlei plannen zijn waar de dorpsbewoners niets van mogen weten, en moeten ze alles op alles zetten om het dorp van de totale ondergang te redden. Vriendschappen komen hierbij onder druk te staan, angsten worden overwonnen en kleine en grote mysteries ontrafeld.
De eerste aflevering van dit seizoen was te zien op 3 september 2012.

### Seizoen 4
Het nieuwe seizoen van VRijland brengt nieuwe personages en nieuwe avonturen. Naast oude bekenden als Chantal, Marjolein, Lodewijk, Milou en Barry maken we dit seizoen kennis met Tom en Louis, Pip, Rico, Bellefleur en de zusjes Anna en Roos.
Veel van de avonturen spelen zich af op en rond een boerderij. De kinderen willen graag de boerderij overnemen en voor de dieren zorgen. Maar zo heel makkelijk is dat niet. Ze hebben geld nodig en het vertrouwen van hun ouders. Kunnen ze de boerderij houden?
Intussen zetten Chantal en haar nieuwe vriendin Pip een eigen tv-show op en zijn voortdurend op zoek naar primeurs. Pip heeft soms moeite met het diva-gedrag van Chantal. De twee doen wel een ontdekking: Rico en onderzoeker Mark de Zeeuw zijn bezig met een geheimzinnig onderzoek, maar waarnaar? Het laatste seizoen is in Vreeland opgenomen.
Seizoen 4 was in september 2013 van start gegaan.

## Rolverdeling

### Laatste seizoen
| Rol                  | Acteur               | Periode                             |
| -------------------- | -------------------- | ----------------------------------- |
| Marjolein Jaspers    | Kim Coelewij         | 18 oktober 2010 - 27 december 2013  |
| Chantal Spoor        | Sietske van der Bijl | 18 oktober 2010 - 27 december 2013  |
| Milou van Leeuwen    | Rachelle Verdel      | 3 september 2012 - 27 december 2013 |
| Lodewijk Wiersema    | Raynor Arkenbout     | 4 oktober 2012 - 27 december 2013   |
| Barry van Leeuwen #2 | Martijn Zeeman       | 2 september 2013 - 27 december 2013 |
| Pip Eisma            | Sophie van Leeuwen   | 2 september 2013 - 27 december 2013 |
| Bellefleur de Zeeuw  | Juliet Daalder       | 2 september 2013 - 27 december 2013 |
| Louis Verbeek        | Leendert de Ridder   | 5 september 2013 - 27 december 2013 |
| Tom Bosch            | Elindo Avastia       | 2 september 2013 - 27 december 2013 |
| Roos Dageraad        | Carla Pluymen        | 2 september 2013 - 27 december 2013 |
| Anna Dageraad        | Elodie Hooftman      | 2 september 2013 - 27 december 2013 |
| Rico de Lang         | Sahil Amar Aissa     | 3 september 2013 - 27 december 2013 |

### Bijrollen
| Rol                 | Acteur               | (Groot)ouder van / overige relatie                 | Seizoen         |
| ------------------- | -------------------- | -------------------------------------------------- | --------------- |
| Karin Jaspers       | Annette Barlo        | Jesse & Marjolein                                  | Vanaf seizoen 1 |
| Wiebe Jaspers       | Abel Nienhuis        | Jesse & Marjolein                                  | Vanaf seizoen 1 |
| Johanna Spoor       | Geerteke van Lierop  | Pieter, Chantal & Timon                            | Vanaf seizoen 1 |
| Pieter Spoor        | Finn Poncin          | Johanna, Chantal & Timon                           | Vanaf seizoen 1 |
| Alfred Verbeek      | Vastert van Aardenne | Valerie, Victor & Lucas (kinderen), Louis (Neefje) | Vanaf seizoen 2 |
| Maria van Leeuwen   | Mimi Ferrer          | Barry, Milou & Ana                                 | Vanaf seizoen 3 |
| Toon van Leeuwen    | Geert Timmers        | Barry, Milou & Ana                                 | Vanaf seizoen 3 |
| Mevrouw Schippers   | Ingeborg Ansing      | Julia                                              | vanaf seizoen 3 |
| Mark de Zeeuw       | Olaf Malmberg        | Bellefleur                                         | vanaf seizoen 3 |
| Professor Tournesol | Genio de Groot       | Mark (zoon), Bellefleur (kleindochter)             | vanaf seizoen 4 |
| Farah               | Hannah van der Sande | Tom                                                | vanaf seizoen 4 |
| Simone Dageraad     | Bodil de la Parra    | Roos & Anna                                        | vanaf seizoen 4 |
| Max Dageraad        | Jos van Hulst        | Roos & Anna                                        | vanaf seizoen 4 |

### Voormalige acteurs
| Rol                  | Acteur              | Periode                          |
| -------------------- | ------------------- | -------------------------------- |
| Wouter van der Brink | Thijs Hannema       | 1 november 2010 - 15 april 2011  |
| Mo                   | Mingus Dagelet      | 18 oktober 2010 - 15 april 2011  |
| Annemoon Schippers   | Quinty Appel        | 18 oktober 2010 - 15 april 2011  |
| Jannetje Mol         | Jade Olieberg       | 17 november 2010 - 15 april 2011 |
| Gerben Mans          | Niels Oosthoek      | 18 oktober 2010 - 15 april 2011  |
| Sander Kruithof      | Serge Mensink       | 18 oktober 2010 - 7 april 2012   |
| Guus Kruithof        | Jim Stuurman        | 18 oktober 2010 - 7 april 2012   |
| Daantje Kruithof     | Abbey Hoes          | 18 oktober 2010 - 7 april 2012   |
| Jochem Siegertsma    | Luuk Hartog         | 18 oktober 2010 - 7 april 2012   |
| Emma van der Brink   | Eva Oosters         | 1 november 2010 - 7 april 2012   |
| Lucas Verbeek        | Frederik Stuut      | 4 oktober 2011 - 7 april 2012    |
| Valerie Verbeek      | Amy van der Weerden | 4 oktober 2011 - 7 april 2012    |
| Merel Vogel          | Loes Kok            | 3 november 2011 - 14 maart 2012  |
| Tom                  | Nick van der Jagt   | 3 november 2011 - 14 maart 2012  |
| Jip Wansink          | Valerie Pos         | 4 oktober 2011 - 7 april 2012    |
| Soraya Landvreugd    | Selin Akkulak       | 18 oktober 2010 - 7 april 2012   |
| Pjotr Nowak          | Thomas Dutkiewicz   | 15 december 2011 - 7 april 2012  |
| Mirthe Siegertsma    | Emilie Pos          | 18 oktober 2010 - 7 april 2012   |
| Benthe Jacobs        | Madelief Bik        | 18 oktober 2010 - 15 april 2011  |
| Jesse Jaspers        | Tobias Kersloot     | 18 oktober 2010 - 29 maart 2013  |
| Timon Spoor          | Joost Koning        | 18 oktober 2010 - 29 maart 2013  |
| Joep Kruithof        | Bob van der Woude   | 18 oktober 2010 - 29 maart 2013  |
| Victor Verbeek       | Jelmer Ouwerkerk    | 4 oktober 2011 - 29 maart 2013   |
| Sam Bakker           | Mees Groot          | 3 september 2012 - 29 maart 2013 |
| Li de Boer           | Joji Kyle Na        | 3 september 2012 - 29 maart 2013 |
| Julia Jonkers        | Ingeborg Kemp       | 17 december 2012 - 29 maart 2013 |
| Barry van Leeuwen #1 | Jeffrey Arenz       | 3 september 2012 - 29 maart 2013 |
| Josephine de Leeuw   | Lien Gerlings       | 8 december 2012 - 29 mei 2013    |

### Voormalige bijrollen
| Rol                    | Acteur              | Periode       | Ouder van                    |
| ---------------------- | ------------------- | ------------- | ---------------------------- |
| Agnes Jacobs           | Sytske van der Ster | Seizoen 1     | Bente, Mo & Jannetje         |
| Renée Jacobs           | Ilse Heus           | Seizoen 1     | Bente, Mo & Jannetje         |
| Janice Landvreugd      | Anousha Nzumé       | Seizoen 1     | Soraya & Anthony             |
| Brian Landvreugd       | Gustav Borreman     | Seizoen 1     | Soraya & Anthony             |
| Sjaan Schippers        | Karien Noordhoff    | Seizoen 1     | Annemoon                     |
| John Landvreugd        | Mandela Wee Wee     | Seizoen 2     | Oom van Soraya & Anthony     |
| Melchior van der Brink | Peter Post          | Seizoen 1     | Wouter & Emma                |
| Daphne van der Brink   | Lieke Antonisen     | Seizoen 1     | Wouter & Emma                |
| Arie Kruithof          | Martijn Fischer     | Seizoen 1 & 2 | Sander, Daantje, Guus & Joep |
| Conny Kruithof         | Rosanne Hogewoning  | Seizoen 1 & 2 | Sander, Daantje, Guus & Joep |
| Hans Siegertsma        | Dimme Treurniet     | Seizoen 1 & 2 | Mirthe & Jochem              |
| Oma Gwen Landvreugd    | Chrisje Comvalius   | Seizoen 1 & 2 | Oma van Soraya & Anthony     |
| Esther Wansink         | Jacqueline Boot     | Seizoen 2     | Jip                          |
| Titia Verbeek          | Jet Pagnier         | Seizoen 2     | Valerie, Victor & Lucas      |
| Inge Bakker            | Babette van Veen    | Seizoen 3     | Sam                          |
| Hr. Wiersema           | Chris Tates         | Seizoen 3     | Lodewijk                     |
| (Ouwe) Kees de Boer    | Rogier Schippers    | Seizoen 3     | Li                           |

## Dvd's
Seizoen 1 van de serie is helemaal op dvd uitgebracht.
De KRO heeft bekendgemaakt dat er geen dvd's van de andere seizoenen zullen komen.
Seizoen 1 deel 1 (22 maart 2011)
Deze dvd omvat de afleveringen 1 t/m 45
Seizoen 1 deel 2 (21 juni 2011)
Deze dvd omvat de afleveringen 46 t/m 90
Seizoen 1 deel 3 (20 september 2011)
Deze dvd omvat de afleveringen 91 t/m 130

title: VRijland

wikitext:
{{Infobox televisieprogramma
| titel              = VRijland
| afbeelding         =
| onderschrift       =
| genre              = [[Jeugdserie]]
| speelduur          = 8 à 10 minuten
| bedenker           =
| producer           = [[Alain de Levita]]
 [[Johan Nijenhuis]]
| redactie           =
| eindredactie       =
| spelers            =
| stemmen            =
| stemmen (oorspr.)  =
| stemmen (NL)       =
| regie              = [[Barbara Bredero]]
 [[Kaj Driessen]]
 [[Mannin de Wildt]]
 [[Jop de Vries]]
 [[Diede in 't Veld]]
 [[Hans Somers (regisseur)|Hans Somers]]
[[Harald van Eck]]
| schrijver          = [[Alexandra Penrhyn Lowe]]
 [[Anjali Taneja]]
 [[Hetty Kleinloog]]
 [[Pasja van Dam]]
 [[Karin van der Meer]]
 [[Simone Duwel]]
 [[Liesbeth Strik]]
 [[Roel van Bekkum]]
 [[Laura van Dijk]]
 [[Eva Keuris]]
 [[Reint Schölvinck]]
 [[Jeroen van der Zee]]
| tekenaar           =
| montage            =
| muziek             =
| orchestratie       =
| kostuum            =
| land               = {{NL}}
| taal               = [[Nederlands]]
| locatie            = [[Nieuwer Ter Aa]]
 [[Kockengen]]
 [[Portengen]]
 [[Wilnis]]
 [[Maarssen]]
 [[Vreeland]]
| gerelateerd        =
| start              = [[18 oktober]] [[2010]]
| einde              = [[27 december]] [[2013]]
| afleveringen       = 457
| seizoenen          = 4
| netwerk            = [[Katholieke Radio Omroep|KRO]]
| zender             = [[NPO 3]] (toen Nederland 3)
| website            = https://web.archive.org/web/20120525064646/http://www.vrijlanders.nl/
| imdb               = 1741688
| tv_com             =
}}
'''VRijland''' was een [[Nederland]]se jeugdserie van de [[Katholieke Radio Omroep|KRO]] die van 2010 tot 2013 uitgezonden werd bij [[NPO Zapp|Zapp]].

== Seizoenen ==
{| class='wikitable'
! Seizoen
! Start
! Einde
! Kijkcijfers
|-
| 1
| 18 oktober 2010
| 15 april 2011
| N.N.B
|-
| 2
| 3 oktober 2011
| 6 april 2012
| N.N.B
|-
| 3
| 3 september 2012
| 29 maart 2013
| N.N.B
|-
| 4
| 2 september 2013
| 27 december 2013
| N.N.B
|}

== Verhaal ==
===Seizoen 1===
Het eerste seizoen ging van start op 18 oktober 2010. In april 2011 werd de laatste aflevering van het eerste seizoen uitgezonden. Het eerste seizoen ging over een groep kinderen en een groep jongeren die avonturen beleven in een klein dorpje genaamd: Rijland. Zo is er strijd om een schatkaart, wordt er kattenkwaad uitgehaald. De jongens werken aan hun brommers en de meiden willen het liefst model worden. De serie is in de zomer van 2010 opgenomen in [[Kockengen]] en het naburige [[Nieuwer Ter Aa]].

===Seizoen 2===
Het hele dorp is in rep en roer: er komt een nieuwe burgemeester in Rijland. Iedereen laat trots zien hoe bijzonder het dorpje is. Alles krijgt de burgemeester te zien: van de snackbar tot het dorpshuis, van boerderijen tot de kapper. Maar de komst van de burgemeester en zijn gezin zorgt niet alleen voor een gezellig groepsgevoel, het schudt het hele dorp ook wakker. Deze man is namelijk heel wat van plan met VRijland en daar is lang niet iedereen blij mee... Nieuwe vriendschappen worden gesloten. Families komen onder druk te staan. Nieuwe liefdes worden geheim gehouden en andere geheimen worden ontrafeld.

Eind juni 2011 begonnen de opnames voor het tweede seizoen, dat werd uitgezonden van 3 oktober 2011 tot en met 6 april 2012.

===Seizoen 3===
Dit seizoen zien we veel oude bekende gezichten terug, maar leren we ook een aantal nieuwe bewoners kennen. Zo hebben we de tweeling Barry en Milou, die samen met hun ouders en kleine zusjes Ana en Carmen het oude hotel van Gruwel Geertje betrekken. Ook Sam is nieuw in het dorp. Zij is samen met haar moeder Inge in Rijland komen wonen. Li woont al langer in Rijland. Hij runt samen met zijn vader ouwe Kees de uitdragerij aan de rand van het dorp. En wie is toch die geheimzinnige figuur die alles over iedereen lijkt te weten, maar zichzelf nooit laat zien…
Ook Lodewijk en Chantal krijgen samen iets. Maar is Lodewijk wel te vertrouwen? En wie is die geheime jongen die Chantal bedreigt?
In dit derde seizoen doen de VRijlanders een schokkende ontdekking in de tuin van het hotel, die het hele dorp compleet op zijn kop zet. Al snel ontdekken ze dat er allerlei plannen zijn waar de dorpsbewoners niets van mogen weten, en moeten ze alles op alles zetten om het dorp van de totale ondergang te redden. Vriendschappen komen hierbij onder druk te staan, angsten worden overwonnen en kleine en grote mysteries ontrafeld.

De eerste aflevering van dit seizoen was te zien op 3 september 2012.

===Seizoen 4===
Het nieuwe seizoen van VRijland brengt nieuwe personages en nieuwe avonturen. Naast oude bekenden als Chantal, Marjolein, Lodewijk, Milou en Barry maken we dit seizoen kennis met Tom en Louis, Pip, Rico, Bellefleur en de zusjes Anna en Roos.
Veel van de avonturen spelen zich af op en rond een boerderij. De kinderen willen graag de boerderij overnemen en voor de dieren zorgen. Maar zo heel makkelijk is dat niet. Ze hebben geld nodig en het vertrouwen van hun ouders. Kunnen ze de boerderij houden?
Intussen zetten Chantal en haar nieuwe vriendin Pip een eigen tv-show op en zijn voortdurend op zoek naar primeurs. Pip heeft soms moeite met het diva-gedrag van Chantal. De twee doen wel een ontdekking: Rico en onderzoeker Mark de Zeeuw zijn bezig met een geheimzinnig onderzoek, maar waarnaar? Het laatste seizoen is in Vreeland opgenomen.

Seizoen 4 was in september 2013 van start gegaan.

== Rolverdeling ==
{{Zie hoofdartikel|Lijst van personages uit VRijland}}
===Laatste seizoen ===
{| class="wikitable"
! Rol !! Acteur !! Periode
|-
| Marjolein Jaspers || [[Kim Coelewij]] ||18 oktober 2010 - 27 december 2013
|-
| Chantal Spoor || [[Sietske van der Bijl]] ||18 oktober 2010 - 27 december 2013
|-
| Milou van Leeuwen || [[Rachelle Verdel]] ||3 september 2012 - 27 december 2013
|-
| Lodewijk Wiersema || [[Raynor Arkenbout]]|| 4 oktober 2012 - 27 december 2013
|-
| Barry van Leeuwen #2 || [[Martijn Zeeman]] || 2 september 2013 - 27 december 2013
|-
| Pip Eisma || [[Sophie van Leeuwen]] || 2 september 2013 - 27 december 2013
|-
| Bellefleur de Zeeuw || [[Juliet Daalder]] || 2 september 2013 - 27 december 2013
|-
| Louis Verbeek || [[Leendert de Ridder]] || 5 september 2013 - 27 december 2013
|-
| Tom Bosch || [[Elindo Avastia]] || 2 september 2013 - 27 december 2013
|-
| Roos Dageraad || [[Carla Pluymen]] || 2 september 2013 - 27 december 2013
|-
| Anna Dageraad|| [[Elodie Hooftman]] || 2 september 2013 - 27 december 2013
|-
| Rico de Lang  || [[Sahil Amar Aissa]] || 3  september 2013 - 27 december 2013
|-
|}

===Bijrollen===
{| class="wikitable"
! Rol
! Acteur
! (Groot)ouder van / overige relatie
! Seizoen
|-
| Karin Jaspers
| [[Annette Barlo]]
| Jesse & Marjolein
| Vanaf seizoen 1
|-
| Wiebe Jaspers
| [[Abel Nienhuis]]
| Jesse & Marjolein
| Vanaf seizoen 1
|-
| Johanna Spoor
| [[Geerteke van Lierop]]
| Pieter, Chantal & Timon
| Vanaf seizoen 1
|-
| Pieter Spoor
| [[Finn Poncin]]
| Johanna, Chantal & Timon
| Vanaf seizoen 1
|-
| Alfred Verbeek
| [[Vastert van Aardenne]]
| Valerie, Victor & Lucas (kinderen), Louis (Neefje)
| Vanaf seizoen 2
|-
| Maria van Leeuwen
| [[Mimi Ferrer]]
| Barry, Milou & Ana
| Vanaf seizoen 3
|-
| Toon van Leeuwen
| [[Bob Fosko|Geert Timmers]]
| Barry, Milou & Ana
| Vanaf seizoen 3
|-
| Mevrouw Schippers
| [[Ingeborg Ansing]]
| Julia
| vanaf seizoen 3
|-
| Mark de Zeeuw
| [[Olaf Malmberg]]
| Bellefleur
| vanaf seizoen 3
|-
| Professor Tournesol
| [[Genio de Groot]]
| Mark (zoon), Bellefleur (kleindochter)
| vanaf seizoen 4
|-
|Farah
| [[Hannah van der Sande]]
| Tom
| vanaf seizoen 4
|-
|Simone Dageraad
| [[Bodil de la Parra]]
| Roos & Anna
| vanaf seizoen 4
|-
|Max Dageraad
| [[Jos van Hulst]]
| Roos & Anna
| vanaf seizoen 4
|}

=== Voormalige acteurs ===
{| class="wikitable"
! Rol !! Acteur !! Periode
|-
| Wouter van der Brink || [[Thijs Hannema]] ||1 november 2010 - 15 april 2011
|-
| Mo || [[Mingus Dagelet]] ||18 oktober 2010 - 15 april 2011
|-
| Annemoon Schippers || [[Quinty Appel]] ||18 oktober 2010 - 15 april 2011
|-
| Jannetje Mol || [[Jade Olieberg]] ||17 november 2010 - 15 april 2011
|-
| Gerben Mans || [[Niels Oosthoek]] ||18 oktober 2010 - 15 april 2011
|-
| Sander Kruithof || [[Serge Mensink]] ||18 oktober 2010 - 7 april 2012
|-
| Guus Kruithof || [[Jim Stuurman]] ||18 oktober 2010 - 7 april 2012
|-
| Daantje Kruithof || [[Abbey Hoes]] ||18 oktober 2010 - 7 april 2012
|-
| Jochem Siegertsma || [[Luuk Hartog]] ||18 oktober 2010 - 7 april 2012
|-
| Emma van der Brink || [[Eva Oosters]] ||1 november 2010 - 7 april 2012
|-
| Lucas Verbeek || [[Frederik Stuut]] ||4 oktober 2011 - 7 april 2012
|-
| Valerie Verbeek || [[Amy van der Weerden]] ||4 oktober 2011 - 7 april 2012
|-
| Merel Vogel || [[Loes Kok]] ||3 november 2011 - 14 maart 2012
|-
| Tom || [[Nick van der Jagt]] ||3 november 2011 - 14 maart 2012
|-
| Jip Wansink || [[Valerie Pos]] ||4 oktober 2011 - 7 april 2012
|-
| Soraya Landvreugd || [[Selin Akkulak]] ||18 oktober 2010 - 7 april 2012
|-
| Pjotr Nowak || [[Thomas Dutkiewicz]] || 15 december 2011 - 7 april 2012
|-
| Mirthe Siegertsma || [[Emilie Pos]] || 18 oktober 2010 - 7 april 2012
|-
| Benthe Jacobs || [[Madelief Bik]] || 18 oktober 2010 - 15 april 2011
|-
| Jesse Jaspers || [[Tobias Kersloot]] ||18 oktober 2010 - 29 maart 2013
|-
| Timon Spoor || [[Joost Koning]] ||18 oktober 2010 - 29 maart 2013
|-
| Joep Kruithof || [[Bob van der Woude]] ||18 oktober 2010 - 29 maart 2013
|-
| Victor Verbeek || [[Jelmer Ouwerkerk]] ||4 oktober 2011 - 29 maart 2013
|-
| Sam Bakker || [[Mees Groot]] || 3 september 2012 - 29 maart 2013
|-
| Li de Boer || [[Joji Kyle Na]] || 3 september 2012 - 29 maart 2013
|-
| Julia Jonkers || [[Ingeborg Kemp]] || 17 december 2012 - 29 maart 2013
|-
| Barry van Leeuwen #1 || [[Jeffrey Sanders|Jeffrey Arenz]] || 3 september 2012 - 29 maart 2013
|-
| Josephine de Leeuw || [[Lien Gerlings]] || 8 december 2012 - 29 mei 2013
|}

=== Voormalige bijrollen ===
{| class="wikitable"
! Rol !! Acteur !! Periode !! Ouder van
|-
| Agnes Jacobs || [[Sytske van der Ster]] || Seizoen 1 || Bente, Mo & Jannetje
|-
| Renée Jacobs || [[Ilse Heus]] || Seizoen 1 || Bente, Mo & Jannetje
|-
| Janice Landvreugd || [[Anousha Nzumé]] || Seizoen 1 || Soraya & Anthony
|-
| Brian Landvreugd || [[Gustav Borreman]] || Seizoen 1 || Soraya & Anthony
|-
| Sjaan Schippers || [[Karien Noordhoff]] || Seizoen 1 || Annemoon
|-
| John Landvreugd || [[Mandela Wee Wee]] || Seizoen 2 || Oom van Soraya & Anthony
|-
| Melchior van der Brink || [[Peter Post (acteur)|Peter Post]] ||Seizoen 1 || Wouter & Emma
|-
| Daphne van der Brink || [[Lieke Antonisen]] ||Seizoen 1 || Wouter & Emma
|-
| Arie Kruithof || [[Martijn Fischer]] || Seizoen 1 & 2 || Sander, Daantje, Guus & Joep
|-
| Conny Kruithof || [[Rosanne Hogewoning]] || Seizoen 1 & 2 || Sander, Daantje, Guus & Joep
|-
| Hans Siegertsma || [[Dimme Treurniet]] || Seizoen 1 & 2 || Mirthe & Jochem
|-
| Oma Gwen Landvreugd || [[Chrisje Comvalius]] || Seizoen 1 & 2 || Oma van Soraya & Anthony
|-
| Esther Wansink || [[Jacqueline Boot]] || Seizoen 2 || Jip
|-
| Titia Verbeek || [[Jet Pagnier]] || Seizoen 2 || Valerie, Victor & Lucas
|-
| Inge Bakker || [[Babette van Veen]] || Seizoen 3 || Sam
|-
| Hr. Wiersema|| [[Chris Tates]] || Seizoen 3 || Lodewijk
|-
|(Ouwe) Kees de Boer || [[Rogier Schippers]] || Seizoen 3 || Li
|}

==Dvd's==
Seizoen 1 van de serie is helemaal op dvd uitgebracht.
De KRO heeft bekendgemaakt dat er geen dvd's van de andere seizoenen zullen komen.

Seizoen 1 deel 1 (22 maart 2011)
:Deze dvd omvat de afleveringen 1 t/m 45
Seizoen 1 deel 2 (21 juni 2011)
:Deze dvd omvat de afleveringen 46 t/m 90
Seizoen 1 deel 3 (20 september 2011)
:Deze dvd omvat de afleveringen 91 t/m 130

== Externe links ==
* [https://web.archive.org/web/20120525064646/http://www.vrijlanders.nl/ Officiële website]
* {{Link IMDb titel|id=1741688}}

[[Categorie:Nederlandse jeugdserie]]
[[Categorie:Televisieprogramma van de KRO]]

title: VRijland

Genre: Jeugdserie

Speelduur per afl.: 8 à 10 minuten

Regie: Barbara Bredero · Kaj Driessen · Mannin de Wildt · Jop de Vries · Diede in 't Veld · Hans Somers · Harald van Eck

Scenario: Alexandra Penrhyn Lowe · Anjali Taneja · Hetty Kleinloog · Pasja van Dam · Karin van der Meer · Simone Duwel · Liesbeth Strik · Roel van Bekkum · Laura van Dijk · Eva Keuris · Reint Schölvinck · Jeroen van der Zee

Land van oorsprong: Nederland

Taal: Nederlands

Opnamelocatie: Nieuwer Ter Aa · Kockengen · Portengen · Wilnis · Maarssen · Vreeland

title: Productie

Producent: Alain de Levita · Johan Nijenhuis

title: Uitzendingen

Start: 18 oktober 2010

Einde: 27 december 2013

Netwerk of omroep: KRO

Zender: NPO 3 (toen Nederland 3)


text:
# Hobartina amblyoides
Hobartina amblyoides is een vlinder uit de familie van de tandvlinders (Notodontidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1931 door Turner.

title: Hobartina amblyoides

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Hobartina amblyoides''
| afbeelding =
| familie = [[Tandvlinders|Notodontidae]] (Tandvlinders)
| onderfamilie =
| tribus =
| geslacht = ''[[Hobartina]]''
| w-naam = ''Hobartina amblyoides''
| auteur = Turner
| datum = 1931
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Hobartina amblyoides''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Tandvlinders|tandvlinders (Notodontidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1931 door Turner.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|11}}

[[Categorie:Tandvlinders]]

title: Hobartina amblyoides

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Notodontidae (Tandvlinders)

Geslacht: Hobartina

title: Soort


text:
# Philobota dejunctella
Philobota dejunctella is een vlinder uit de familie van de sikkelmotten (Oecophoridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1864 door Walker.

title: Philobota dejunctella

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Philobota dejunctella''
| afbeelding =
| familie = [[Sikkelmotten|Oecophoridae]] (Sikkelmotten)
| onderfamilie = [[Oecophorinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Philobota]]''
| w-naam = ''Philobota dejunctella''
| auteur = Walker
| datum = 1864
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Philobota dejunctella''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Sikkelmotten|sikkelmotten (Oecophoridae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1864 door Walker.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|09}}

[[Categorie:Philobota|dejunctella]]

title: Philobota dejunctella

Familie: Oecophoridae (Sikkelmotten)

Onderfamilie: Oecophorinae

Geslacht: Philobota

title: Soort


text:
# Moving Mountains (Usher)
"Moving Mountains" is een lied van de Amerikaanse r&b-zanger Usher. Het nummer werd geschreven en geproduceerd door Tricky Stewart, Kuk Harrell, en The-Dream voor Ushers vijfde studioalbum, Here I Stand (2008)
Het nummer bereikte de zesde plaats in de hitlijst van Nieuw-Zeeland, en de top 30 in Ierland, Zweden en op de UK Singles Chart. In de Verenigde Staten bereikte het nummer de 67e plaats in de Billboard Hot 100.

## Tracklist
VK cd-single
1. "Moving Mountains" (U.S. Album Version)
2. "Love in This Club, Part II" (Non-album Version with Beyoncé without Lil' Wayne)

Australië cd-single
1. "Moving Mountains" (Album Version)
2. "Moving Mountains" (Instrumental)
3. "Moving Mountains" (FP Remix)
4. "Moving Mountains" (J Remy & Bobby Bass Remix)

VS Promotional cd-maxi
1. "Moving Mountains" (Radio Edit)
2. "Moving Mountains" (Album Version)
3. "Moving Mountains" (Instrumental)

VK Download Remixes
1. "Moving Mountains" (Full Phatt Remix)
2. "Moving Mountains" (Pokerface Remix)
3. "Moving Mountains" (23 Deluxe Remix)

## Hitlijsten
| Hitlijst (2008)                      | Hoogste positie |
| ------------------------------------ | --------------- |
| Australian Singles Chart             | 36              |
| Irish Singles Chart                  | 26              |
| New Zealand Singles Chart            | 6               |
| Swedish Singles Chart                | 21              |
| UK Singles Chart                     | 25              |
| U.S. Billboard Hot 100               | 67              |
| U.S. Billboard Hot R&B/Hip-Hop Songs | 18              |
| U.S. Billboard Pop 100               | 56              |
| Austrian Singles Chart               | 70              |
| German Singles Chart                 | 28              |

title: Moving Mountains (Usher)

wikitext:
"'''Moving Mountains'''" is een lied van de Amerikaanse [[Moderne r&b|r&b]]-zanger [[Usher]]. Het nummer werd geschreven en geproduceerd door [[Christopher Stewart (producer)|Tricky Stewart]], [[Kuk Harrell]], en [[The-Dream]] voor Ushers vijfde studioalbum, ''[[Here I Stand (Usher)|Here I Stand]]'' (2008)

Het nummer bereikte de zesde plaats in de hitlijst van [[Nieuw-Zeeland]], en de top 30 in [[Ierland (land)|Ierland]], [[Zweden]] en op de [[UK Singles Chart]]. In de [[Verenigde Staten]] bereikte het nummer de 67e plaats in de [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]].<ref name=AllAccess>[http://www.allaccess.com/ Top 40/Rhythmic-Crossover Future Releases]</ref>

==Tracklist==
;VK cd-single
# "Moving Mountains" (U.S. Album Version)
# "[[Love in This Club, Part II]]" (Non-album Version with Beyoncé without Lil' Wayne)

;Australië cd-single
# "Moving Mountains" (Album Version)
# "Moving Mountains" (Instrumental)
# "Moving Mountains" (FP Remix)
# "Moving Mountains" (J Remy & Bobby Bass Remix)

;VS Promotional cd-maxi
# "Moving Mountains" (Radio Edit)
# "Moving Mountains" (Album Version)
# "Moving Mountains" (Instrumental)

;VK Download Remixes
# "Moving Mountains" (Full Phatt Remix)
# "Moving Mountains" (Pokerface Remix)
# "Moving Mountains" (23 Deluxe Remix)

== Hitlijsten ==
{| class="wikitable sortable"
!align="left"|Hitlijst (2008)<ref name="achart">{{cite web|title=Song Performance|work=A-Chart.us|url=http://acharts.us/song/36038|accessdate=2008-08-22}}</ref>
!align="center"|Hoogste
positie
|-
|align="left"|[[Australian Singles Chart]]
|align="center"|36
|-
|align="left"|[[Irish Singles Chart]]
|align="center"|26
|-
|align="left"|[[New Zealand Singles Chart]]
|align="center"|6
|-
|align="left"|[[Swedish Singles Chart]]
|align="center"|21
|-
|align="left"|[[UK Singles Chart]]
|align="center"|25
|-
|align="left"|U.S. [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]]
|align="center"|67
|-
|align="left"|U.S. ''Billboard'' [[Hot R&B/Hip-Hop Songs]]
|align="center"|18
|-
|align="left"|U.S. ''Billboard'' [[Pop 100]]
|align="center"|56
|-
|align="left"|[[Austrian Singles Chart]]
|align="center"|70
|-
|align="left"|[[German Singles Chart]]
|align="center"|28
|}

{{Appendix}}

[[Categorie:Single uit 2008]]
[[Categorie:Nummer van Usher]]


text:
# Otto-Mathilde-kruis
Het Otto-Mathilde-kruis is een processiekruis uit de Essener domschat, dat in de 10e eeuw werd vervaardigd en tot zeer recent op belangrijke feestdagen tijdens processies werd gebruikt. De naam van het kruis gaat terug op de mensen die op de ingewerkte stichterplaat staan afgebeeld. Daarbij gaat hem om hertog Otto I van Zwaben en zijn zuster, de abdis van het Sticht Essen, Mathilde II. Beiden waren kleinkinderen van keizer Otto I de Grote en vertrouwelingen van hun oom, de keizer Otto II. Het kruis is dus een van de stukken die de speciale band van de Ottonen met het sticht Essen illustreren.

## Geschiedenis
Het kruis bevindt zich sinds het werd vervaardigd in Essen. Alleen in tijden van oorlog en crisis werd het wel geëvacueerd of soms ook verstopt. De Inventarium reliquiarum Essendiensium van 12 juli 1627, de eerst bekende inventarislijst van de Essener domschat, laat geen onbetwistbare identificatie toe, omdat het slechts gewag maakt van Twee crucifixer fornhero vielen gesteinen und gold uberzogen, hinten aber kupfer uberguldet (Twee kruisen die aan voorkant met veel stenen en goud zijn afgezet, maar aan de achterkant met koper zijn verguld. Deze beschrijving geldt echter voor alle vier in de Essener domschat aanwezige processiekruizen.
Ook de Liber ordinarius, die het liturgische gebruik van Stichtsschat regelde, heeft alleen in het algemeen over processiekruisen. Omdat geschonken sacrale objecten gewoonlijk niet verder werden doorgegeven, kan men ervan uitgaan dat het kruis zich sinds zijn schenking aan het Essener Damessticht tot de secularisatie van 1802 ononderbroken in Essen heeft bevonden. Tijdens de Dertigjarige Oorlog vluchtte de abdis van het sticht met de schatten naar Keulen. Tijdens andere crises werd het kruis waarschijnlijk in het stichtsgebied verborgen. Dit is bekend voor 1794, toen de Fransen naar Essen oprukten en de stichtsschat naar Steele (nu Essen-Steele) werd gebracht, om daar in het door de abdis Franziska Christine von Pfalz-Sulzbach gestichte weeshuis te worden verstopt.
Na de secularisatie nam de katholieke Sint Johannes-parochie de Stichtskerk met inbegrip van de bijbehorende inventaris over als parochiekerk. Tijdens de Ruhropstand in 1920 werd de gehele Essener domschat in het grootste geheim naar Hildesheim gebracht. Vandaar werd de schat in 1925, opnieuw onder geheimzinnige omstandigheden, weer teruggebracht naar Essen.
In de Tweede Wereldoorlog werd de Essener domschat eerst naar Warstein en daarna naar de Albrechtsburg in Meissen overgebracht. Van daaruit ging het naar een bunker bij Siegen. Na de oorlog werd de Essener domschat door Amerikaanse troepen gevonden. Eerst werd het kruis met de schat naar het Landesmuseum in Marburg gebracht en later na een verzamelplaats voor uithuizige kunst naar Kasteel van Dyck bij Rheydt. Van april tot oktober 1949 werd de Essener domschat in Brussel en Amsterdam tentoongesteld. Ten slotte werd het kruis naar Essen teruggebracht.
Met de oprichting van het bisdom Essen in 1958 en de verheffing van de Essener Munsterkerk tot kathedraal kwam het kruis in het bezit van het bisdom Essen.

title: Otto-Mathilde-kruis

wikitext:
[[Bestand:Otto_Mathilden_Kreuz.jpg|thumb|Het Otto-Mathilde-kruis]]
Het '''Otto-Mathilde-kruis''' is een [[processiekruis]] uit de [[Essener domschat]], dat in de [[10e eeuw]] werd vervaardigd en tot zeer recent op belangrijke feestdagen tijdens processies werd gebruikt. De naam van het kruis gaat terug op de mensen die op de ingewerkte stichterplaat staan afgebeeld. Daarbij gaat hem om [[hertog]] [[Otto I van Zwaben]] en zijn zuster, de abdis van het [[Sticht Essen]], [[Mathilde II van Essen|Mathilde II]]. Beiden waren kleinkinderen van keizer [[Otto I de Grote]] en vertrouwelingen van hun oom, de keizer [[Keizer Otto II|Otto II]]. Het kruis is dus een van de stukken die de speciale band van de [[Liudolfingen|Ottonen]] met het sticht Essen illustreren.

==Geschiedenis==
Het kruis bevindt zich sinds het werd vervaardigd in Essen. Alleen in tijden van oorlog en crisis werd het wel geëvacueerd of soms ook verstopt. De ''Inventarium reliquiarum Essendiensium'' van 12 juli 1627, de eerst bekende inventarislijst van de Essener domschat, laat geen onbetwistbare identificatie toe, omdat het slechts gewag maakt van ''Twee crucifixer fornhero vielen gesteinen und gold uberzogen, hinten aber kupfer uberguldet'' (''Twee kruisen die aan voorkant met veel stenen en goud zijn afgezet, maar aan de achterkant met koper zijn verguld''. Deze beschrijving geldt echter voor alle vier in de [[Essener domschat]] aanwezige [[processiekruis|processiekruizen]].

Ook de ''Liber ordinarius'', die het liturgische gebruik van Stichtsschat regelde, heeft alleen in het algemeen over processiekruisen. Omdat geschonken sacrale objecten gewoonlijk niet verder werden doorgegeven, kan men ervan uitgaan dat het kruis zich sinds zijn schenking aan het Essener Damessticht tot de [[secularisatie]] van 1802 ononderbroken in Essen heeft bevonden. Tijdens de [[Dertigjarige Oorlog]] vluchtte de abdis van het sticht met de schatten naar [[Keulen (stad)|Keulen]]. Tijdens andere crises werd het kruis waarschijnlijk in het stichtsgebied verborgen. Dit is bekend voor 1794, toen de Fransen naar Essen oprukten en de stichtsschat naar Steele (nu [[Essen-Steele]]) werd gebracht, om daar in het door de abdis [[Franziska Christine von Pfalz-Sulzbach]] gestichte [[weeshuis]] te worden verstopt.

Na de secularisatie nam de katholieke [[Sint Johannes de Doper (Essen)|Sint Johannes-parochie]] de [[Dom van Essen|Stichtskerk]] met inbegrip van de bijbehorende inventaris over als parochiekerk. Tijdens de [[Ruhropstand]] in 1920 werd de gehele Essener domschat in het grootste geheim naar [[Hildesheim (stad)|Hildesheim]] gebracht. Vandaar werd de schat in 1925, opnieuw onder geheimzinnige omstandigheden, weer teruggebracht naar Essen.

In de [[Tweede Wereldoorlog]] werd de Essener domschat eerst naar [[Warstein]] en daarna naar de [[Albrechtsburg]] in [[Meißen (stad)|Meissen]] overgebracht. Van daaruit ging het naar een bunker bij [[Siegen]]. Na de oorlog werd de Essener domschat door Amerikaanse troepen gevonden. Eerst werd het kruis met de schat naar het Landesmuseum in [[Marburg (Duitsland)|Marburg]] gebracht en later na een verzamelplaats voor uithuizige kunst naar [[Kasteel van Dyck]] bij [[Rheydt]]. Van april tot oktober [[1949]] werd de Essener domschat in [[Brussel (stad)|Brussel]] en [[Amsterdam]] tentoongesteld. Ten slotte werd het kruis naar Essen teruggebracht.

Met de oprichting van het [[bisdom Essen]] in 1958 en de verheffing van de Essener Munsterkerk tot [[kathedraal]] kwam het kruis in het bezit van het bisdom Essen.

== Zie ook ==
* [[Mathilde-kruis]]
* [[Lotharius-kruis]]
* [[Patriarchaalkruis (Vaticaan)]]

==Literatuur==
* {{aut|[[Klaus Gereon Beuckers]]}}: ''Das Otto-Mathilden-Kreuz im Essener Münsterschatz. Überlegungen zu Charakter und Funktion des Stifterbildes.'' in: Katrinette Bodarwé, Thomas Schilp (Hrsg.): ''Herrschaft, Liturgie und Raum. Studien zur mittelalterlichen Geschichte des Frauenstifts Essen'' (= ''Essener Forschungen zum Frauenstift.'' Bd. 1). Klartext-Verlag, Essen 2002, {{ISBN|3-89861-133-7}}, blz. 51–80.
* {{aut|Klaus Gereon Beuckers}}, {{aut|Ulrich Knapp}}: ''Farbiges Gold. Die ottonischen Kreuze in der Domschatzkammer Essen und ihre Emails.'' Domschatzkammer Essen, Essen 2006, {{ISBN|3-00-020039-8}}.
* {{aut|Georg Humann}}: ''Die Kunstwerke der Münsterkirche zu Essen.'' Schwann, Düsseldorf 1904.
* {{aut|Lydia Konnegen}}: ''Verborgene Schätze. Der Essener Münsterschatz in Zeiten des Ruhrkampfes.'' in: ''Das Münster am Hellweg.'' Bd. 58, 2005, blz. 67–81.
* {{aut|Alfred Pothmann}}: ''Der Essener Kirchenschatz aus der Frühzeit der Stiftsgeschichte.'' in: Günter Berghaus (Hrsg.): ''Herrschaft, Bildung und Gebet. Gründung und Anfänge des Frauenstifts Essen.'' Klartext-Verlag, Essen 2000, {{ISBN|3-88474-907-2}}, blz. 135–153.

[[Categorie:Geschiedenis van Noordrijn-Westfalen]]
[[Categorie:Essen (Noordrijn-Westfalen)]]
[[Categorie:Edelsmeedkunst]]
[[Categorie:Christelijke kunst]]
[[Categorie:10e-eeuwse beeldende kunst]]