text:
# Diamantratelslang
De diamantratelslang (Crotalus adamanteus) is een slang uit de familie adders (Viperidae), onderfamilie groefkopadders (Crotalinae).

## Naam en indeling
De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst voorgesteld door Ambroise Marie François Joseph Palisot de Beauvois in 1799. Later werd de wetenschappelijke naam Hoserea (Edwardsus) adamanteus gebruikt.
De soortaanduiding adamanteus betekent vrij vertaald 'ruitvormig'.

## Verspreiding en habitat
Deze ratelslang komt voor delen van Noord-Amerika en leeft endemisch in de Verenigde Staten. De slang komt hier voor in de staten North Carolina, South Carolina, Mississippi, Alabama, Georgia, Florida en Louisiana. De habitat bestaat uit droge tropische en subtropische bossen, gematigde bossen, scrublands en savannen, meestal in de buurt van water. De diamantratelslang kan goed zwemmen en doet dat regelmatig.

## Uiterlijke kenmerken
De slang bereikt een lichaamslengte van ongeveer 85 tot 185 centimeter, uitschieters kunnen tot bijna 245 cm lang worden. De kop is duidelijk te onderscheiden van het lichaam door de aanwezigheid van een insnoering.
De slang heeft een enigszins gedrongen lichaam, een zeer brede driehoekige kop en een ratel aan het einde van de staart die alleen gebruikt wordt om vijanden af te schrikken. De naam is te danken aan de tekening, hoewel die van de Texaanse ratelslang (Crotalus atrox) er sprekend op lijkt. Deze soort heeft meestal licht omzoomde donkere ruiten op de rug, met meestal donkere flanken en een witte buik. De kleur is grijs tot bruin maar is erg variabel, er worden in de dierenhandel ook wel bewust bepaalde variaties gekruist om deze sterker te maken en ook melanisme komt voor.

## Levenswijze
Op het menu staan konijnen, knaagdieren en vogels. Bij een buitgemaakt prooidier onderzoekt de slang eerst de haarrichting, want indien deze verkeerd wordt ingeschat kan de slang stikken als de prooi blijft steken. Bij verstoring zal de slang hevig ratelen met de uit verharde schijfjes bestaande staartpunt, wat het dier in combinatie met de lengte een indrukwekkende verschijning maakt. Het gif is een neurotoxine en verstoort de prikkelingen tussen de zenuwuiteinden, waardoor uiteindelijk ook de ademhaling stopt.

## Beschermingsstatus
Door de internationale natuurbeschermingsorganisatie IUCN is de beschermingsstatus 'veilig' toegewezen (Least Concern of LC).

title: Diamantratelslang

wikitext:
{{Taxobox reptiel
| status=LC
| statusbron=2007
| rl-id=64308
| afbeelding=Eastern Diamondback Rattlesnake, NPSPhoto (6155835254).jpg
| afbeeldingtekst=Een zwemmende diamantratelslang.
| orde=[[Schubreptielen|Squamata]] (Schubreptielen)
| onderorde=[[Slangen|Serpentes]] (Slangen)
| familie=[[Adders|Viperidae]] (Adders)
| onderfamilie=[[Groefkopadders|Crotalinae]] (Groefkopadders)
| geslacht=''[[Echte ratelslangen|Crotalus]]'' (Echte ratelslangen)
| w-naam=''Crotalus adamanteus''
| auteur=[[Ambroise Marie François Joseph Palisot de Beauvois|Palisot de Beauvois]]
| datum=1799
}}
De '''diamantratelslang'''<ref name="GRZ">{{Citeer boek|achternaam = Bernhard Grzimek|titel = Het Leven Der Dieren Deel VI: Reptielen| pagina's = Pagina 562|datum = 1971|uitgever = Kindler Verlag AG|ISBN = 90 274 8626 3}}</ref> (''Crotalus adamanteus'') is een [[slangen|slang]] uit de familie [[adders]] (Viperidae), onderfamilie [[groefkopadders]] (Crotalinae).

==Naam en indeling==
De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst voorgesteld door [[Ambroise Marie François Joseph Palisot de Beauvois]] in 1799. Later werd de wetenschappelijke naam ''Hoserea (Edwardsus) adamanteus'' gebruikt.<ref name="EMBL">{{Citeer web | url = http://reptile-database.reptarium.cz/species.php?genus=Crotalus&species=adamanteus | titel = The Reptile Database – ''Crotalus adamanteus'' | auteur = Peter Uetz & Jakob Hallermann}}</ref>

De soortaanduiding ''adamanteus'' betekent vrij vertaald 'ruitvormig'.

==Verspreiding en habitat==
Deze [[ratelslangen|ratelslang]] komt voor delen van [[Noord-Amerika]] en leeft [[Endemie (biogeografie)|endemisch]] in de [[Verenigde Staten]]. De slang komt hier voor in de staten [[North Carolina]], [[South Carolina]], [[Mississippi (staat)|Mississippi]], [[Alabama]], [[Georgia (staat)|Georgia]], [[Florida (staat)|Florida]] en [[Louisiana (staat)|Louisiana]].<ref name="EMBL" /> De habitat bestaat uit droge [[tropisch klimaat|tropische]] en [[subtropisch klimaat|subtropische]] bossen, gematigde bossen, [[scrubland]]s en [[Savanne (landschap)|savanne]]n, meestal in de buurt van water. De diamantratelslang kan goed zwemmen en doet dat regelmatig.

==Uiterlijke kenmerken==
De slang bereikt een lichaamslengte van ongeveer 85 tot 185 centimeter, uitschieters kunnen tot bijna 245 cm lang worden.<ref name="ROGER">{{Citeer boek | achternaam = Roger Conant en Joseph T Collins | titel = Reptiles and Amphibians of Eastern/Central and North-America | url = https://archive.org/details/fieldguidetorept00cona_0 | pagina's = Pagina 410| datum = 1998 | uitgever = Houghton Mifflin | ISBN = 0 395 90 452 8}}</ref> De kop is duidelijk te onderscheiden van het lichaam door de aanwezigheid van een insnoering.

De slang heeft een enigszins gedrongen lichaam, een zeer brede driehoekige kop en een ratel aan het einde van de staart die alleen gebruikt wordt om vijanden af te schrikken. De naam is te danken aan de tekening, hoewel die van de [[Texaanse ratelslang]] (''Crotalus atrox'') er sprekend op lijkt. Deze soort heeft meestal licht omzoomde donkere ruiten op de rug, met meestal donkere flanken en een witte buik. De kleur is grijs tot bruin maar is erg variabel, er worden in de dierenhandel ook wel bewust bepaalde variaties gekruist om deze sterker te maken en ook [[melanisme]] komt voor.

==Levenswijze==
Op het menu staan [[Hazen en konijnen|konijn]]en, [[knaagdieren]] en [[vogels]]. Bij een buitgemaakt prooidier onderzoekt de slang eerst de [[Haar (zoogdier)|haarrichting]], want indien deze verkeerd wordt ingeschat kan de slang stikken als de prooi blijft steken. Bij verstoring zal de slang hevig ratelen met de uit verharde schijfjes bestaande staartpunt, wat het dier in combinatie met de lengte een indrukwekkende verschijning maakt. Het [[vergif|gif]] is een [[neurotoxine]] en verstoort de prikkelingen tussen de zenuwuiteinden, waardoor uiteindelijk ook de [[ademhaling (dier)|ademhaling]] stopt.

==Beschermingsstatus==
Door de internationale natuurbeschermingsorganisatie [[International Union for Conservation of Nature and Natural Resources|IUCN]] is de [[beschermingsstatus]] 'veilig' toegewezen (Least Concern of LC).<ref name="IUCN2">{{Citeer web | url = https://www.iucnredlist.org/species/64308/12762249| titel = ''Crotalus adamanteus'' - IUCN Red List| auteur = International Union for Conservation of Nature and Natural Resources - Red List|archiefurl=https://web.archive.org/web/20211009130741/https://www.iucnredlist.org/species/64308/12762249|archiefdatum=2021-10-09}}</ref>
{{Clearboth}}

==Bronvermelding==
{{Appendix||2=
'''Referenties'''
{{References}}
'''Bronnen'''
* {{en}} – Peter Uetz & Jakob Hallermann - The Reptile Database – ''Crotalus adamanteus'' - [http://reptile-database.reptarium.cz/species.php?genus=Crotalus&species=adamanteus Website] Geconsulteerd 10 juni 2021
* [http://www.flmnh.ufl.edu/herpetology/FL-GUIDE/Crotalusadamanteus.htm Florida Museum of Natural History.]
}}

[[Categorie:Groefkopadders]]
[[Categorie:Endemisch dier uit de Verenigde Staten]]
[[Categorie:IUCN-status niet bedreigd]]

title: Diamantratelslang · IUCN-status: Niet bedreigd (2007)

Klasse: Reptilia (Reptielen)

Orde: Squamata (Schubreptielen)

Onderorde: Serpentes (Slangen)

Familie: Viperidae (Adders)

Onderfamilie: Crotalinae (Groefkopadders)

Geslacht: Crotalus (Echte ratelslangen)

title: Soort

Portaal: Biologie · Herpetologie


text:
# Agrypnus dilaticollis
Agrypnus dilaticollis is een keversoort uit de familie kniptorren (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1934 door Fleutiaux.

wikiname: nlwiki

title: Agrypnus dilaticollis

in_language: nl

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Agrypnus dilaticollis''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Kniptorren|Elateridae]] (Kniptorren)
| geslacht = ''[[Agrypnus]]''
| w-naam = ''Agrypnus dilaticollis''
| auteur = [[Edmond Fleutiaux|Fleutiaux]]
| datum = 1934
| haakjes = ja
| species =
| commons =
}}
'''''Agrypnus dilaticollis''''' is een [[kevers|keversoort]] uit de familie [[kniptorren]] (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1934 door Fleutiaux.<ref>[http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Elateridae.txt Elateridae] in [http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Coleoptera1.htm Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010]. [https://web.archive.org/web/20141203145937/https://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Elateridae.txt Gearchiveerd] op 3 december 2014.</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|10|30}}

[[Categorie:Agrypnus|dilaticollis]]

title: Agrypnus dilaticollis

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Elateridae (Kniptorren)

Geslacht: Agrypnus

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Phylloicus bertioga
Phylloicus bertioga is een schietmot uit de familie Calamoceratidae. De soort komt voor in het Neotropisch gebied.

title: Phylloicus bertioga

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Phylloicus bertioga''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Trichoptera]] (Schietmotten)
| familie = [[Calamoceratidae]]
| geslacht = ''[[Phylloicus]]''
| w-naam = ''Phylloicus bertioga''
| auteur = AL Prather
| datum = 2003
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Phylloicus bertioga''''' is een [[Schietmotten|schietmot]] uit de familie [[Calamoceratidae]]. De soort komt voor in het [[Neotropisch gebied]].

{{Beginnetje|biologie|2=2011|3=06|4=19}}

[[Categorie:Schietmot uit het Neotropisch gebied]]
[[Categorie:Calamoceratidae]]

title: Phylloicus bertioga

Orde: Trichoptera (Schietmotten)

Familie: Calamoceratidae

Geslacht: Phylloicus

title: Soort


text:
# Merry-sur-Yonne
Merry-sur-Yonne is een gemeente in het Franse departement Yonne (regio Bourgogne-Franche-Comté) en telt 181 inwoners (1999). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Auxerre.

## Geografie
De oppervlakte van Merry-sur-Yonne bedraagt 23,4 km², de bevolkingsdichtheid is 7,7 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Merry-sur-Yonne met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).

title: Merry-sur-Yonne

wikitext:
{{Infobox gemeente Frankrijk
| plaatsnaam = Merry-sur-Yonne
| wapen =
| kaart =
| regio = [[Bourgogne-Franche-Comté]]
| departement = [[Yonne (departement)|Yonne]] (89)
| depnr = 89
| arrondissement = [[Arrondissement Auxerre|Auxerre]]
| kanton = [[Kanton Joux-la-Ville|Joux-la-Ville]]
| jaar = 1999
| inwoners = 181
| dichtheid = 7,7
| oppervlakte = 23,4
| water =
| latitudeGraden = 47
| latitudeMinuten = 34
| latitudeSeconden = 0
| longitudeGraden = 3
| longitudeMinuten = 39
| longitudeSeconden = 0
| E of W = E
| ol of wl = O.L.
| code = 89253
| postcode = 89660
| netnummer =
| hoogteligging = 122 - 241
| aangrenzende gemeenten =
| burgemeester =
| website =
| image = Eglise Saint-Denis de Merry-sur-Yonne.jpg
| caption = Kerk
}}
'''Merry-sur-Yonne''' is een gemeente in het [[Frankrijk|Franse]] departement [[Yonne (departement)|Yonne]] (regio [[Bourgogne-Franche-Comté]]) en telt 181 inwoners (1999). De plaats maakt deel uit van het arrondissement [[Arrondissement Auxerre|Auxerre]].

== Geografie ==
De oppervlakte van Merry-sur-Yonne bedraagt 23,4 km², de bevolkingsdichtheid is 7,7 inwoners per km².

{{Detailkaart Franse gemeente|id=89253}}

== Demografie ==
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: [[INSEE-tellingen]]).
{{Grafiek inwonertal gemeente Frankrijk|id=89253}}
<!-- Bron: Frans bureau voor statistiek. Cijfers inwoneraantal volgens de definitie "population sans doubles comptes" -->

== Externe links ==
* {{Link INSEE|id=89253}}

{{Commonscat}}
{{Coor title dms|47|34|0|N|3|39|0|E|type:adm2nd_scale:25000_region:FR}}

[[Categorie:Gemeente in Yonne]]

title: Situering

Regio: Bourgogne-Franche-Comté

Departement: Yonne (89)

Arrondissement: Auxerre

Kanton: Joux-la-Ville

Coördinaten: 47° 34′ NB, 3° 39′ OL

title: Algemeen

title: Overig

title: Detailkaart

Detailkaart: · Locatie in Yonne

title: Foto's

Foto's: Kerk

Portaal: Frankrijk


text:
# Speleonectes epilimnius
Speleonectes epilimnius is een ladderkreeftensoort uit de familie van de Speleonectidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1999 door Yager & Carpenter.

title: Speleonectes epilimnius

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Speleonectes epilimnius''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] ([[Geleedpotigen]])
| klasse = [[Remipedia]]
| orde = [[Nectiopoda]]
| familie = [[Speleonectidae]]
| geslacht = ''[[Speleonectes]]''
| w-naam = ''Speleonectes epilimnius''
| auteur = Yager & Carpenter
| datum = 1999
| haakjes =
| commons =
| species = Speleonectes epilimnius
| worms = 377284
}}
'''''Speleonectes epilimnius''''' is een [[Remipedia|ladderkreeften]]soort uit de familie van de [[Speleonectidae]].<ref>Koenemann, S. (2012). <i>Speleonectes epilimnius</i> Yager & Carpenter, 1999. In: Koenemann, S., Hoenemann, M., Stemme T. (2012) World Remipedia Database. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=377284</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1999 door Yager & Carpenter.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|23}}

[[Categorie:Remipedia]]

title: Speleonectes epilimnius

Klasse: Remipedia

Orde: Nectiopoda

Familie: Speleonectidae

Geslacht: Speleonectes

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Tomosvaryella mutata
Tomosvaryella mutata is een vliegensoort uit de familie van de oogkopvliegen (Pipunculidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1897 door Becker.

title: Tomosvaryella mutata

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Tomosvaryella mutata''
| afbeelding =
| orde = [[Diptera]] (Tweevleugeligen)
| onderorde = [[Vliegen (dieren)|Brachycera]] (Vliegen)
| familie = [[Oogkopvliegen|Pipunculidae]] (Oogkopvliegen)
| geslacht = ''[[Tomosvaryella]]''
| w-naam = ''Tomosvaryella mutata''
| auteur = Becker
| datum = 1897
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Tomosvaryella mutata''''' is een [[vliegen (dieren)|vliegen]]soort uit de familie van de [[Oogkopvliegen|oogkopvliegen (Pipunculidae)]].<ref>{{Link Fauna Europaea|id=141094|naam=''Tomosvaryella mutata''}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1897 door Becker.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|06|29}}

[[Categorie:Oogkopvliegen]]

title: Tomosvaryella mutata

Orde: Diptera (Tweevleugeligen)

Onderorde: Brachycera (Vliegen)

Familie: Pipunculidae (Oogkopvliegen)

Geslacht: Tomosvaryella

title: Soort


text:
# Syzeuctus dusmeti
Syzeuctus dusmeti is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de gewone sluipwespen (Ichneumonidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Seyrig in 1928.

title: Syzeuctus dusmeti

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Syzeuctus dusmeti''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie= [[Gewone sluipwespen|Ichneumonidae]] (Gewone sluipwespen)
| geslacht = ''[[Syzeuctus]]''
| w-naam = ''Syzeuctus dusmeti''
| auteur = Seyrig
| datum = 1928
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Syzeuctus dusmeti''''' is een [[insecten|insect]] dat behoort tot de orde [[vliesvleugeligen]] (Hymenoptera) en de familie van de [[Gewone sluipwespen|gewone sluipwespen (Ichneumonidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Seyrig in 1928.

{{Beginnetje|biologie|2012|09|24}}

[[Categorie:Syzeuctus|dusmeti]]

title: Syzeuctus dusmeti

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Ichneumonidae (Gewone sluipwespen)

Geslacht: Syzeuctus

title: Soort


text:
# Okenia leachii
Okenia leachii is een slakkensoort uit de familie van de Goniodorididae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1854 door Alder & Hancock.

title: Okenia leachii

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Okenia leachii''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Weekdieren|Mollusca]] (Weekdieren)
| klasse = [[Slakken|Gastropoda]] (Slakken)
| orde     = [[Nudibranchia]] (Zeenaaktslakken)
| familie = [[Plooislakken|Goniodorididae]] (Plooislakken)
| geslacht = ''[[Okenia]]''
| w-naam = ''Okenia leachii''
| auteur = Alder & Hancock
| datum = 1854
| haakjes = ja
| worms = 140039
| origineel = ''Idalia leachii''
}}
'''''Okenia leachii''''' is een [[slakken|slakkensoort]] uit de familie van de [[Goniodorididae]].<ref>Gofas, S. (2012). <i>Okenia leachii</i> (Alder & Hancock, 1854). Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=140039</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1854 door Alder & Hancock.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|09}}

[[Categorie:Goniodorididae]]

title: Okenia leachii

Stam: Mollusca (Weekdieren)

Klasse: Gastropoda (Slakken)

Orde: Nudibranchia (Zeenaaktslakken)

Familie: Goniodorididae (Plooislakken)

Geslacht: Okenia

title: Soort


text:
# Lamborghini Gallardo LP570-4 Superleggera
De Lamborghini Gallardo LP570-4 Superleggera is de opvolger van de Lamborghini Gallardo Superleggera en is in feite een lichtere versie van de Gallardo LP560-4. De Gallardo LP570-4 Superleggera is 70 kg lichter dan de LP560-4 en heeft 10 pk meer vermogen.
Het verminderde gewicht werd voornamelijk bereikt door het veelvuldig toepassen van carbon (koolstofvezel); zo zijn de achtervleugel, de diffusor, de spiegelbehuizingen, de motorafdekking, de voorspoiler enzovoorts volledig uit carbon opgetrokken. Ook het interieur kreeg een behandeling met het materiaal: onder meer de middencosole, de deurgrepen en een deel van het stuur werden aangepast. Het leder werd vervangen door zijn lichtere equivalent, alcantara. De ramen bleven ook niet onveranderd: de kleine zij-en achterruitjes bestaan uit polycarbonaat.
Het extra vermogen werd verkregen door enkele aanpassingen te maken in het motormanagement.
De voornaamste concurrentie van deze auto bestaat uit de Ferrari 458 Italia en de Porsche 911 Turbo.
Huidige modellen:
Huracán ·
Aventador ·
Urus
Uitvoeringen Lamborghini Gallardo:
Coupé ·
SE ·
Spyder ·
Superleggera ·
LP560-4 ·
LP560-4 Spyder ·
LP550-2 Valentino Balboni ·
LP570-4 Superleggera
Uitvoeringen Lamborghini Murciélago:
Coupé ·
Roadster ·
40th Anniversary ·
LP640 ·
LP640 Roadster ·
LP650-4 Roadster ·
LP670-4 SV ·
Reventón ·
Reventón Roadster
Oudere modellen:
350 GT ·
400 GT ·
Miura ·
Espada ·
Flying Star II ·
Islero ·
Jarama ·
Urraco ·
Countach ·
Silhouette ·
Jalpa ·
LM002 ·
Diablo ·
Murciélago ·
Gallardo
Concepten:
Alar ·
Asterion ·
Athon ·
Estoque ·
Sesto Elemento ·
Portofino

wikitext:
{{Infobox autotype
| naam = Lamborghini Gallardo LP570-4 Superleggera
| afbeelding=Lamborghini Gallardo LP570-4 Superleggera.jpg
| kop algemeen=
| merk= [[Lamborghini]]
| type= Gallardo LP570-4 Superleggera
| assemblage=
| jaren= 2010-heden
| aantal=
| prijs=
| kop technisch=
| motor= 5.2L V10
| kleppen= 4
| vermogen=
| pk= 570
| koppel= 540
| brandstof= Benzine
| boring=
| slag=
| compressie=
| overbrenging=
| remmen=
| stuur=
| banden=
| kop maten=
| gewicht= 1.340
| verbruik=
| emissie=
| topsnelheid= 325
| sprint0-100= 3,4
}}
De '''Lamborghini Gallardo LP570-4 Superleggera''' is de opvolger van de [[Lamborghini Gallardo Superleggera]] en is in feite een lichtere versie van de Gallardo LP560-4. De Gallardo LP570-4 Superleggera is 70 kg lichter dan de [[Lamborghini Gallardo LP560-4|LP560-4]] en heeft 10 pk meer vermogen.
Het verminderde gewicht werd voornamelijk bereikt door het veelvuldig toepassen van carbon (koolstofvezel); zo zijn de achtervleugel, de [[diffusor (stromingsleer)|diffusor]], de spiegelbehuizingen, de motorafdekking, de voorspoiler enzovoorts volledig uit carbon opgetrokken. Ook het interieur kreeg een behandeling met het materiaal: onder meer de middencosole, de deurgrepen en een deel van het stuur werden aangepast. Het leder werd vervangen door zijn lichtere equivalent, [[alcantara (materiaal)|alcantara]]. De ramen bleven ook niet onveranderd: de kleine zij-en achterruitjes bestaan uit polycarbonaat.
Het extra vermogen werd verkregen door enkele aanpassingen te maken in het motormanagement.
De voornaamste concurrentie van deze auto bestaat uit de [[Ferrari 458 Italia]] en de [[Porsche 911 Turbo]].

{{Navigatie modellen Lamborghini}}

[[Categorie:Lamborghini Gallardo|LP570-4 Superleggera]]

Merk: Lamborghini

Type: Gallardo LP570-4 Superleggera

Brandstof: Benzine

Portaal: Auto


text:
# Opius nigritellae
Opius nigritellae is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de schildwespen (Braconidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Fischer in 1964.

title: Opius nigritellae

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Opius nigritellae''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie= [[Schildwespen|Braconidae]] (Schildwespen)
| geslacht = ''[[Opius]]''
| w-naam = ''Opius nigritellae''
| auteur = Fischer
| datum = 1964
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Opius nigritellae''''' is een [[insecten|insect]] dat behoort tot de orde [[vliesvleugeligen]] (Hymenoptera) en de familie van de [[Schildwespen|schildwespen (Braconidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Fischer in 1964.

{{Beginnetje|biologie|2012|09|14}}

[[Categorie:Opius|nigritellae]]

title: Opius nigritellae

Familie: Braconidae (Schildwespen)

Geslacht: Opius

title: Soort


text:
# Lee County (Texas)
Lee County is een van de 254 county's in de Amerikaanse staat Texas.
De county heeft een landoppervlakte van 1.628 km² en telt 15.657 inwoners (volkstelling 2000). De hoofdplaats is Giddings.

## Bevolkingsontwikkeling
Anderson · Andrews · Angelina · Aransas · Archer · Armstrong · Atascosa · Austin · Bailey · Bandera · Bastrop · Baylor · Bee · Bell · Bexar · Blanco · Borden · Bosque · Bowie · Brazoria · Brazos · Brewster · Briscoe · Brooks · Brown · Burleson · Burnet · Caldwell · Calhoun · Callahan · Cameron · Camp · Carson · Cass · Castro · Chambers · Cherokee · Childress · Clay · Cochran · Coke · Coleman · Collin · Collingsworth · Colorado · Comal · Comanche · Concho · Cooke · Coryell · Cottle · Crane · Crockett · Crosby · Culberson · Dallam · Dallas · Dawson · Deaf Smith · Delta · Denton · DeWitt · Dickens · Dimmit · Donley · Duval · Eastland · Ector · Edwards · El Paso · Ellis · Erath · Falls · Fannin · Fayette · Fisher · Floyd · Foard · Fort Bend · Franklin · Freestone · Frio · Gaines · Galveston · Garza · Gillespie · Glasscock · Goliad · Gonzales · Gray · Grayson · Gregg · Grimes · Guadalupe · Hale · Hall · Hamilton · Hansford · Hardeman · Hardin · Harris · Harrison · Hartley · Haskell · Hays · Hemphill · Henderson · Hidalgo · Hill · Hockley · Hood · Hopkins · Houston · Howard · Hudspeth · Hunt · Hutchinson · Irion · Jack · Jackson · Jasper · Jeff Davis · Jefferson · Jim Hogg · Jim Wells · Johnson · Jones · Karnes · Kaufman · Kendall · Kenedy · Kent · Kerr · Kimble · King · Kinney · Kleberg · Knox · La Salle · Lamar · Lamb · Lampasas · Lavaca · Lee · Leon · Liberty · Limestone · Lipscomb · Live Oak · Llano · Loving · Lubbock · Lynn · Madison · Marion · Martin · Mason · Matagorda · Maverick · McCulloch · McLennan · McMullen · Medina · Menard · Midland · Milam · Mills · Mitchell · Montague · Montgomery · Moore · Morris · Motley · Nacogdoches · Navarro · Newton · Nolan · Nueces · Ochiltree · Oldham · Orange · Palo Pinto · Panola · Parker · Parmer · Pecos · Polk · Potter · Presidio · Rains · Randall · Reagan · Real · Red River · Reeves · Refugio · Roberts · Robertson · Rockwall · Runnels · Rusk · Sabine · San Augustine · San Jacinto · San Patricio · San Saba · Schleicher · Scurry · Shackelford · Shelby · Sherman · Smith · Somervell · Starr · Stephens · Sterling · Stonewall · Sutton · Swisher · Tarrant · Taylor · Terrell · Terry · Throckmorton · Titus · Tom Green · Travis · Trinity · Tyler · Upshur · Upton · Uvalde · Val Verde · Van Zandt · Victoria · Walker · Waller · Ward · Washington · Webb · Wharton · Wheeler · Wichita · Wilbarger · Willacy · Williamson · Wilson · Winkler · Wise · Wood · Yoakum · Young · Zapata · Zavala

title: Lee County (Texas)

wikitext:
{{Infobox county Verenigde Staten
| naam=Lee County
| staat=[[Texas (staat)|Texas]]
| bevolking=15657
| opgericht=[[1874]] |datum=2000
| oppervlak=1628
| water=14
| kaart=Map of Texas highlighting Lee County.svg
| tijdzone=
| zetel=[[Giddings]]
| code=48287
| bevolkingspiramide= USA Lee County, Texas age pyramid.svg
}}
'''Lee County''' is een van de 254 [[County's van de Verenigde Staten|county]]'s in de [[Verenigde Staten|Amerikaanse]] staat [[Texas (staat)|Texas]].

De county heeft een landoppervlakte van 1.628 km² en telt 15.657 inwoners (volkstelling 2000). De hoofdplaats is [[Giddings]].

==Bevolkingsontwikkeling==
{{Tabel census Verenigde Staten|14595|13132|14014|13390|12751|10144|8949|8048|10952|12854|15657}}
[[Bestand:Lee_courthouse.jpg|thumb|left|Lee County Courthouse]]

{{Navigatie staat Texas}}
{{Coor title dms|30|18|36|N|96|57|36|W|type:adm2nd_region:US}}

[[Categorie:County in Texas]]

title: Situering

Staat: Texas

title: Algemeen

- water: 14 km²

title: Overig

Zetel: Giddings

title: Foto's

Foto's:
· Bevolkingspiramide Lee County
Statistieken volkstelling Lee County

Portaal: Verenigde Staten


text:
# Paweł Hur
Paweł Hur (Kiev, 10 april 1918 – Lincoln, 7 september 1994) nam deel aan de Slag om Engeland in het 301 Eskader nadat hij zijn opleiding had voltooid aan de Poolse Luchtmachtacademie in Dęblin.
Het Wellington IV-vliegtuig GR-P (Z1386) werd tijdens de nacht van 5 op 6 augustus 1942 neergeschoten door luchtafweergeschut tijdens een mijnenlegoperatie aan de Franse kust bij Lorient, en stortte neer in zee. Paweł Hur werd door de Duitsers krijgsgevangen genomen. De mensen die samen met hem vochten tijdens deze missie werden begraven in Lorient.
Na de oorlog vestigde hij zich in Lincoln, Engeland.
Op 11 november 1966 werd Hur, als piloot van het 301 Eskader, collectief onderscheiden met de Orde Virtuti Militari.
Hur is de zoon van Bazyli Hur en Marianna Siedzik. Hij is de kleinzoon van Pawel Siedzik (11-11-1861 – 20-07-1912) en Aniela Siedzik, geboren Kiejno (1872–1951), en een neef van vaderszijde van Danuta Siedzikówna en Wiesława Korzeń.

## Onderscheidingen
- Virtuti Militari – Zilveren Kruis (5e klasse)
- Kruis van Verdienste, viermaal toegekend
- Pools Luchtmachtmedaille

title: Paweł Hur

wikitext:
{{Infobox militair persoon
 | naam               = Paul Hur
 | geboortenaam       = Paweł Hur
 | bijnaam            =
 | onderdeel          = Luchtmacht
 | gevechten_label    = Oorlogen/gevechten
 | afbeelding         = PawelHur.jpg
 | afbeeldingsgrootte =
 | onderschrift       = Paweł Hur
 | rang               = Seniorsergeant
 | geboortedatum      = 10 april 1918
 | geboorteplaats     = [[Kiev]]
 | sterfdatum         = 7 september 1994
 | sterfplaats        = [[Lincoln (Engeland)|Lincoln]]
 | dienstjaren        = 1940
 | trouw              = [[Royal Air Force]]
 | eenheid            = [[301 Poolse bommenwerpereskader|301 Eskader]]
 | gevechten          = [[Tweede Wereldoorlog]]
 | laterefunctie      =
 | onderscheidingen   = [[Bestand:POL_Virtuti_Militari_Srebrny_BAR.svg|39px|streep]] [[Virtuti Militari]]
 [[Bestand:POL_Krzyż_Walecznych_(1940)_4r_BAR.PNG|39px]] [[Kruis van Verdienste (Polen)|Kruis van Verdienste]]
 [[Bestand:POL Medal Lotniczy BAR.svg|35px]] Pools Luchtmachtmedaille
 | commons            =
 | wikisource         =
 | wikiquote          =
}}

'''Paweł Hur''' ([[Kiev]], [[10 april]] [[1918]] – [[Lincoln (Engeland)|Lincoln]], [[7 september]] [[1994]]) nam deel aan de [[Slag om Engeland]] in het 301 Eskader nadat hij zijn opleiding had voltooid aan de [[Poolse Luchtmachtacademie]] in [[Dęblin]].<ref>{{Cite web |url = http://listakrzystka.pl/?p=92380 |title = Krzystek’s List » Hur Paweł}}</ref>

Het Wellington IV-vliegtuig GR-P (Z1386) werd tijdens de nacht van 5 op 6 augustus 1942 neergeschoten door luchtafweergeschut tijdens een mijnenlegoperatie aan de Franse kust bij Lorient, en stortte neer in zee. Paweł Hur werd door de Duitsers krijgsgevangen genomen.<ref>{{Cite web |url = https://www.polishairforce.pl/jency.html |title = Poolse Luchtmacht tijdens de Tweede Wereldoorlog – Gevangenen}}</ref> De mensen die samen met hem vochten tijdens deze missie werden begraven in [[Lorient]].<ref>{{Cite web |url = https://www.polishairforce.pl/_cmlorient.html |title = Poolse Luchtmacht tijdens de Tweede Wereldoorlog – Lorient}}</ref>

Na de oorlog vestigde hij zich in Lincoln, Engeland.<ref>{{Cite web |url = https://www.niebieskaeskadra.pl/?control=8&id=7223&title=pawel-hur |title = Blauwe Eskader}}</ref>

Op 11 november 1966 werd Hur, als piloot van het [[301 Poolse bommenwerpereskader|301 Eskader]], collectief onderscheiden met de Orde [[Virtuti Militari]].<ref>{{Cite web |url = http://301.dyon.pl/txt/virtuti.militari.html |title = Ridders van de Orde Virtuti Militari}}</ref>

Hur is de zoon van Bazyli Hur en Marianna Siedzik. Hij is de kleinzoon van Pawel Siedzik (11-11-1861 – 20-07-1912) en Aniela Siedzik, geboren Kiejno (1872–1951), en een neef van vaderszijde van [[Danuta Siedzikówna]] en [[Wiesława Korzeń]].

== Onderscheidingen ==
* [[Bestand:POL Virtuti Militari Srebrny BAR.svg|60px]] [[Virtuti Militari]] – Zilveren Kruis (5e klasse)
* [[Bestand:POL Krzyż Walecznych (1941) 4r BAR.svg|60px]] [[Kruis van Verdienste (Polen)|Kruis van Verdienste]], viermaal toegekend
* [[Bestand:POL Medal Lotniczy BAR.svg|60px]] Pools Luchtmachtmedaille

{{Appendix|1=alles|2=
{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia |taal=en |titel=Paweł Hur |oldid=1302215013|datum=20250724}}
----
{{References}}
}}

{{DEFAULTSORT:Hur}}
[[Categorie:Pools militair in de Tweede Wereldoorlog]]

title: Paul Hur

Geboren: 10 april 1918 · Kiev

Overleden: 7 september 1994 · Lincoln

Onderdeel: Luchtmacht

Rang: Seniorsergeant

Eenheid: 301 Eskader

Onderscheidingen: Virtuti Militari · Kruis van Verdienste · Pools Luchtmachtmedaille


text:
# Pronophila timanthes
Pronophila timanthes is een vlinder uit de onderfamilie Satyrinae van de familie Nymphalidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1871 door Osbert Salvin.

title: Pronophila timanthes

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Pronophila timanthes''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| familie = [[Nymphalidae]]
| onderfamilie = [[Satyrinae]]
| geslacht = ''[[Pronophila]]''
| w-naam = ''Pronophila timanthes''
| auteur = Salvin
| datum = 1871
| haakjes =
| origineel = ''Pronophila timanthes''
| commons =
| species = Pronophila timanthes
}}

'''''Pronophila timanthes''''' is een [[Vlinders|vlinder]] uit de onderfamilie [[Satyrinae]] van de familie [[Nymphalidae]]. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1871 door [[Osbert Salvin]].

{{Appendix|2=
* {{aut|Lamas, G.}}, 2004: ''Atlas of Neotropical Lepidoptera; Checklist: Part 4A; Hesperioidea-Papilionoidea.''
}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|01}}

[[Categorie:Pronophila|timanthes]]

title: Pronophila timanthes

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Nymphalidae

Onderfamilie: Satyrinae

Geslacht: Pronophila

title: Soort


text:
# Astina
Astina is een bestuurslaag in het regentschap Buleleng van de provincie Bali, Indonesië. Astina telt 2005 inwoners (volkstelling 2010).

title: Astina

wikitext:
{{Infobox plaats in Indonesië
| soort          = Dorp
| naam           = Astina
| inwoners       = 2005
| datum inwoners = 2010
| provincie      = [[Bali (eiland)|Bali]]
| regentschap    = [[Buleleng (regentschap)|Buleleng]]
| onderdistrict  = [[Buleleng (onderdistrict)|Buleleng]]
| eiland         =
| tijdzone       =
| code desa      = 5108060013
| mapname        =
| lat_deg        =
| lat_min        =
| lat_sec        =
| lon_deg        =
| lon_min        =
| lon_sec        =
| image          =
| caption        =
}}
'''Astina''' is een bestuurslaag in het [[Regentschap (Indonesië)|regentschap]] [[Buleleng (regentschap)|Buleleng]] van de [[Provincies van Indonesië|provincie]] [[Bali (eiland)|Bali]], [[Indonesië]]. Astina telt 2005 inwoners (volkstelling 2010).

{{Appendix|2=
* Resultaten van de volkstelling (2010), Badan Pusat Statistik, [https://web.archive.org/web/20121202090212/http://bps.go.id/eng/download_file/Population_of_Indonesia_by_Village_2010.pdf Population_of_Indonesia_by_Village]
}}
{{Beginnetje|landen & Volken|land=Indonesië|2=2013|3=06|4=24}}

[[Categorie:Plaats in Bali]]

title: Situering

Provincie: Bali

Regentschap of · stadsgemeente: Buleleng

Onderdistrict: Buleleng

title: Algemeen

title: Overig

Portaal: Indonesië


text:
# Adriaan van Croÿ
Adriaan van Croÿ (Frans: Adrien de Croÿ) (ca. 1475 - 5 juni 1553), eerste graaf van Le Roeulx, was een Zuid-Nederlands veldheer in dienst van keizer Karel V.

## Biografie
Hij was de zoon van Ferry van Croÿ en Lamberte de Brimeu en kreeg zijn opvoeding samen met de latere keizer Karel, van wie hij een der nauwste vertrouwelingen was. In 1519 werd hij ridder in de Orde van het Gulden Vlies.
Bij de dood van zijn vader in 1524 wordt hij belast met het strategisch belangrijke stadhouderschap van Artesië. Het was Adriaan van Croÿ die de Connétable de Bourbon wist te overtuigen over te lopen naar het kamp van Karel V.
Ter gelegenheid van de kroning van zijn beschermheer tot keizer in Bologna (1531) werd hij verheven tot eerste graaf van Le Rœulx.
Als militair onderscheidde Adriaan zich in de oorlog die in 1532 tegen het Ottomaanse Rijk werd uitgevochten; vervolgens in de oorlogen met Frankrijk.
Karel stuurde Adriaan in het najaar van 1539 als gezant naar het opstandige Gent. Na de onderdrukking van de opstand begin 1540 benoemde hij Adriaan van Croÿ tevens tot stadhouder van Vlaanderen en gouverneur van de kasselrijen Rijsel, Dowaai en Orchies en belastte hem met de bouw van het Spanjaardenkasteel.
Tijdens de belegering van Terwaan in 1553 stierf Adriaan aan zijn verwondingen.

## Huwelijk en kinderen
Adriaan trouwde in 1531 met Claudia van Melun.
Zij hadden als kinderen:
- Jan (-1581), tweede graaf van Le Rœulx
- Eustaas
- Gerard (†1585)
- Lambertine (†1579)
- Claudia (†1576)

## Voorouders
| Voorouders van Adriaan van Croÿ | Voorouders van Adriaan van Croÿ                                           | Voorouders van Adriaan van Croÿ                                           | Voorouders van Adriaan van Croÿ                                      | Voorouders van Adriaan van Croÿ                                      | Voorouders van Adriaan van Croÿ                                  | Voorouders van Adriaan van Croÿ                                  | Voorouders van Adriaan van Croÿ                                                   | Voorouders van Adriaan van Croÿ                                                   |
| ------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------- | -------------------------------------------------------------------- | -------------------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------------------------------- |
| Overgrootouders                 | Anton van Croÿ (1385–1475) ∞1410 Margaretha van Lotharingen-Vaudémont (–) | Anton van Croÿ (1385–1475) ∞1410 Margaretha van Lotharingen-Vaudémont (–) | Johan van Créscesques en Longpré (–) ∞ Bonne van Wallon-Chapelle (–) | Johan van Créscesques en Longpré (–) ∞ Bonne van Wallon-Chapelle (–) | Johan II van Brimeu (1397–1441) ∞ Maria van Mailly (1410–1470)   | Johan II van Brimeu (1397–1441) ∞ Maria van Mailly (1410–1470)   | Jacob van Rambures (1425–1515) ∞ Maria-Antoinette van Bergues-Saint Winoc (1425–) | Jacob van Rambures (1425–1515) ∞ Maria-Antoinette van Bergues-Saint Winoc (1425–) |
| Grootouders                     | Jan III van Croÿ (1435–1505) ∞ Johanna van Crésecques (1460–1500)         | Jan III van Croÿ (1435–1505) ∞ Johanna van Crésecques (1460–1500)         | Jan III van Croÿ (1435–1505) ∞ Johanna van Crésecques (1460–1500)    | Jan III van Croÿ (1435–1505) ∞ Johanna van Crésecques (1460–1500)    | Guy van Brimeu (1433–1476) ∞ Antoinette van Rambures (1470–1556) | Guy van Brimeu (1433–1476) ∞ Antoinette van Rambures (1470–1556) | Guy van Brimeu (1433–1476) ∞ Antoinette van Rambures (1470–1556)                  | Guy van Brimeu (1433–1476) ∞ Antoinette van Rambures (1470–1556)                  |
| Ouders                          | Ferry van Croÿ (1470–1524) ∞ 1495 Lamberte de Brimeu (–1509)              | Ferry van Croÿ (1470–1524) ∞ 1495 Lamberte de Brimeu (–1509)              | Ferry van Croÿ (1470–1524) ∞ 1495 Lamberte de Brimeu (–1509)         | Ferry van Croÿ (1470–1524) ∞ 1495 Lamberte de Brimeu (–1509)         | Ferry van Croÿ (1470–1524) ∞ 1495 Lamberte de Brimeu (–1509)     | Ferry van Croÿ (1470–1524) ∞ 1495 Lamberte de Brimeu (–1509)     | Ferry van Croÿ (1470–1524) ∞ 1495 Lamberte de Brimeu (–1509)                      | Ferry van Croÿ (1470–1524) ∞ 1495 Lamberte de Brimeu (–1509)                      |
| Adriaan van Croÿ (1475–1553)    |                                                                           |                                                                           |                                                                      |                                                                      |                                                                  |                                                                  |                                                                                |                                                                                |

title: Adriaan van Croÿ

wikitext:
{{Infobox dynastie
| afbeelding =
| naam = Adriaan van Croÿ-Le Rœulx
| leven = ? - 1553
| functie1 = heer, vanaf 1531
1ste graaf van Le Rœulx
| periode1 = 1524 - 1553
| voorganger1 = [[Ferry van Croÿ|Ferry van Croÿ-Le Rœulx]]
| opvolger1 = [[Jan van Croÿ]]
| functie2 = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Artesië]]
| periode2 = 1524 - 1553
| voorganger2 = [[Ferry van Croÿ|Ferry van Croÿ-Le Rœulx]]
| opvolger2 = [[Pontus van Lalaing]]
| functie3 = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Vlaanderen]]
| periode3 = 1540 - 1553
| voorganger3 = ?
| opvolger3 = [[Pontus van Lalaing]]
| vader = [[Ferry van Croÿ|Ferry van Croÿ-Le Rœulx]]
| moeder = Lamberte de Brimeu
| dynastie = [[Huis Croÿ|Croÿ]]
}}
[[Bestand:Croÿ-Roeulx-Adrien-de-1475-1553-Comte-de-Roeux.svg|thumb|Wapen ''Adriaan van Croÿ'']]
'''Adriaan van Croÿ''' (Frans: ''Adrien de Croÿ'') (ca. [[1475]] - [[5 juni]] [[1553]]), eerste graaf van [[Le Roeulx]], was een [[Zuidelijke Nederlanden|Zuid-Nederlands]] veldheer in dienst van [[keizer Karel V]].

== Biografie ==

Hij was de zoon van [[Ferry van Croÿ]] en Lamberte de Brimeu en kreeg zijn opvoeding samen met de latere keizer Karel, van wie hij een der nauwste vertrouwelingen was. In 1519 werd hij ridder in de [[Orde van het Gulden Vlies]].
Bij de dood van zijn vader in [[1524]] wordt hij belast met het strategisch belangrijke [[stadhouder]]schap van [[Graafschap Artesië|Artesië]]. Het was Adriaan van Croÿ die de [[Karel III van Bourbon|Connétable de Bourbon]] wist te overtuigen over te lopen naar het kamp van Karel V.

Ter gelegenheid van de kroning van zijn beschermheer tot keizer in [[Bologna (stad)|Bologna]] ([[1531]]) werd hij verheven tot eerste graaf van [[Le Rœulx]].
Als militair onderscheidde Adriaan zich in de oorlog die in [[1532]] tegen het [[Ottomaanse Rijk]] werd uitgevochten; vervolgens in de oorlogen met Frankrijk.

Karel stuurde Adriaan in het najaar van [[1539]] als gezant naar het [[Gentse Opstand (1540)|opstandige Gent]]. Na de onderdrukking van de opstand begin 1540 benoemde hij Adriaan van Croÿ tevens tot stadhouder van [[Graafschap Vlaanderen|Vlaanderen]] en gouverneur van de [[kasselrij]]en [[Kasselrij Rijsel|Rijsel]], [[Dowaai]] en [[Orchies]] en belastte hem met de bouw van het [[Spanjaardenkasteel]].

Tijdens de belegering van [[Thérouanne|Terwaan]] in [[1553]] stierf Adriaan aan zijn verwondingen.

== Huwelijk en kinderen ==

Adriaan trouwde in [[1531]] met Claudia van Melun.
Zij hadden als kinderen:
* [[Jan van Croÿ|Jan]] (-[[1581]]), tweede graaf van Le Rœulx
* Eustaas
* Gerard (†1585)
* Lambertine (†1579)
* Claudia (†1576)

== Voorouders==
{| class="wikitable" style="background:#FFFFFF; font-size:85%; text-align:center"
|- bgcolor="#E0E0E0"
!colspan="9"|Voorouders van Adriaan van Croÿ
|-
|'''Overgrootouders'''
|colspan="2"|[[Anton van Croÿ]] (1385–1475)
∞1410
[[Margaretha van Lotharingen-Vaudémont]] (–)
|colspan="2"|[[Johan van Créscesques en Longpré]] (–)
∞
[[Bonne van Wallon-Chapelle]] (–)

|colspan="2"|[[Johan II van Brimeu]] (1397–1441)
∞
[[Maria van Mailly]] (1410–1470)
|colspan="2"|[[Jacob van Rambures]] (1425–1515)
∞
[[Maria-Antoinette van Bergues-Saint Winoc]] (1425–)

|-
|'''Grootouders'''
|colspan="4"|[[Jan III van Croÿ]] (1435–1505)
∞
[[Johanna van Crésecques]] (1460–1500)
|colspan="4"|[[Guy van Brimeu]] (1433–1476)
∞
[[Antoinette van Rambures]] (1470–1556)

|-
|'''Ouders'''
|colspan="8"|[[Ferry van Croÿ]] (1470–1524)
∞ 1495
[[Lamberte de Brimeu]] (–1509)

|-
|- bgcolor="#E0E0E0"
|colspan="9"|'''Adriaan van Croÿ (1475–1553)'''
|}

{{Appendix|2=
*[[Biographie Nationale]], vol. 4, kol. 532-537
}}

{{DEFAULTSORT:Croy, Adriaan}}
[[Categorie:Huis Croÿ|Adriaan]]
[[Categorie:Stadhouder van Artesië]]
[[Categorie:Ridder in de Orde van het Gulden Vlies]]
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 16e eeuw]]
[[Categorie:Zuid-Nederlands militair (voor 1830)]]
[[Categorie:16e-eeuws militair]]

title: heer, vanaf 1531 · 1ste graaf van Le Rœulx

Voorganger: Ferry van Croÿ-Le Rœulx

Opvolger: Jan van Croÿ

title: Stadhouder van Artesië

Opvolger: Pontus van Lalaing

title: Stadhouder van Vlaanderen


text:
# Nathan Chen
Nathan Chen (Salt Lake City (Utah), 5 mei 1999) is een Amerikaans kunstschaatser. Hij werd drie keer wereldkampioen en won tevens bij zijn debuut in februari 2017 op de viercontinentenkampioenschappen meteen de gouden medaille bij de mannen. In 2022 werd hij in Peking Olympisch kampioen, met een nieuw wereldrecord In het korte programma.

## Biografie
De als jongste van vijf in een Chinees-Amerikaans gezin opgegroeide Chen begon op driejarige leeftijd met kunstschaatsen. In 2003 nam hij voor het eerst deel aan een schaatswedstrijd. Andere hobby's van hem waren onder meer balletdansen en turnen.
Van 2007 tot 2009 kwalificeerde hij zich achtereenvolgens voor de NK junioren op de juvenile- en intermediateniveaus. Chen werd tiende (2007) en derde (2008) bij de juveniles en won in 2009 de zilveren medaille in de intermediateklasse. In 2010 bemachtigde hij de nationale titel bij de novicecategorie. Hij werd hiermee op tienjarige leeftijd de jongste novicekampioen in de Amerikaanse kunstschaatshistorie. In 2011 prolongeerde Chen zijn titel.
Zijn overstap naar de junioren was meteen succesvol: in 2012 werd hij nationaal kampioen, in 2013 werd hij derde en in 2014 won hij nogmaals de Amerikaanse juniorentitel. Chen nam tweemaal deel aan de wereldkampioenschappen voor junioren. In 2014 won hij er de bronzen medaille, in 2015 werd hij vierde. Door een blessure moest hij zich terugtrekken van zowel de WK junioren van 2016 als de WK van 2016. Wel won Chen ervoor in december 2015 de Junior Grand Prix-finale en veroverde hij in januari 2016 brons op de NK voor senioren.
In het seizoen 2016/17 was Chen weer hersteld en dat uitte zich in goede resultaten. De zeventienjarige won in december 2016 als jongste medaillewinnaar sinds 1999 de zilveren medaille bij de Grand Prix-finale, werd in januari 2017 nationaal kampioen bij de senioren en kwalificeerde zich voor de 4CK en de WK. Bij zijn debuut op de 4CK bemachtigde hij de gouden medaille, op de WK werd hij zesde. Chen won verder in januari 2018 de gouden medaille bij de olympische kwalificatiewedstrijden en werd daarop - net als zijn landgenoten Vincent Zhou en Adam Rippon - geselecteerd om deel te nemen aan de Olympische Winterspelen in Pyeongchang.

## Belangrijke resultaten
| Kampioenschap                                     | 11/12 | 12/13 | 13/14 | 14/15 | 15/16  | 16/17         | 17/18         | 18/19         | 19/20         | 20/21         | 21/22         |
| ------------------------------------------------- | ----- | ----- | ----- | ----- | ------ | ------------- | ------------- | ------------- | ------------- | ------------- | ------------- |
| Olympische Spelen                                 |       |       |       |       |        |               | 5e · (team)   |               |               |               | · (team)      |
| Wereldkampioenschap                               |       |       |       |       | t.z.t. | 6e            | Goud          | Goud          | *             | Goud          |               |
| Viercontinentenkampioenschap                      |       |       |       |       |        | Goud          |               |               |               | *             |               |
| Grand Prix-finale                                 |       |       |       |       |        | Zilver        | Goud          | Goud          | Goud          | *             | *             |
| Nationaal kampioenschap                           |       |       |       | 8e    | Brons  | Goud          | Goud          | Goud          | Goud          | Goud          | Goud          |
| WK junioren                                       |       |       | Brons | 4e    | t.z.t. | geen deelname | geen deelname | geen deelname | geen deelname | geen deelname | geen deelname |
| Junior Grand Prix-finale                          |       | dnq.  | Brons |       | Goud   | geen deelname | geen deelname | geen deelname | geen deelname | geen deelname | geen deelname |
| NK junioren                                       | Goud  | Brons | Goud  |       |        | geen deelname | geen deelname | geen deelname | geen deelname | geen deelname | geen deelname |
| * Afgelast naar aanleiding van de coronapandemie. |       |       |       |       |        |               |               |               |               |               |               |

dnq.= niet gekwalificeerd
t.z.t.= trok zich terug
1908: Ulrich Salchow ·
1920: Gillis Grafström ·
1924: Gillis Grafström ·
1928: Gillis Grafström ·
1932: Karl Schäfer ·
1936: Karl Schäfer ·
1948: Richard Button ·
1952: Richard Button ·
1956: Hayes Alan Jenkins ·
1960: David Jenkins ·
1964: Manfred Schnelldorfer ·
1968: Wolfgang Schwarz ·
1972: Ondrej Nepela ·
1976: John Curry ·
1980: Robin Cousins ·
1984: Scott Hamilton ·
1988: Brian Boitano ·
1992: Viktor Petrenko ·
1994: Aleksej Oermanov ·
1998: Ilja Koelik ·
2002: Aleksej Jagoedin ·
2006: Jevgeni Pljoesjtsjenko ·
2010: Evan Lysacek ·
2014: Yuzuru Hanyu ·
2018: Yuzuru Hanyu ·
2022: Nathan Chen
2014: Pljoesjtsjenko, Lipnitskaja, Volosozjar/Trankov, Stolbova/Klimov, Bobrova/Solovjov, Ilinych/Katsalapov ·
2018: Chan, Osmond, Daleman, Duhamel/Radford, Virtue/Moir ·
2022: Chen, Zhou, Chen, Knierim/Frazier, Hubbell/Donohue, Chock/Bates

title: Nathan Chen

wikitext:
{{Infobox schaatser
| naam               = Nathan Chen
| afbeelding         = Nathan Chen at 2017 US Figure Skating Championships.jpg
| onderschrift       = Nathan Chen (2017)
| naam kort          =
| bijnaam            =
| geboortedatum      = [[5 mei]] [[1999]]
| geboortestad       =
| geboorteland       = {{US}}
| overlijdensdatum   =
| overlijdensstad    =
| overlijdensland    =
| nationaliteit      =
| lengte             =
| gewicht            =
| specialisatie      = Kunstrijden op de schaats
| medailles          ={{Medaillecompetitie|[[Bestand:Olympic rings with white rims.svg|30px]] [[Olympische Winterspelen|Olympische Spelen]]}}
{{MedailleGoud|[[Kunstrijden op de Olympische Winterspelen 2022|Peking 2022]]|[[Kunstrijden op de Olympische Winterspelen 2022 - Mannen|Individueel]]}}
{{MedailleGoud|[[Kunstrijden op de Olympische Winterspelen 2022|Peking 2022]]|[[Kunstrijden op de Olympische Winterspelen 2022 - Team|Team]]}}
{{MedailleBrons|[[Kunstrijden op de Olympische Winterspelen 2018|Pyeongchang 2018]]|[[Kunstrijden op de Olympische Winterspelen 2018 - Team|Team]]}}
}}
'''Nathan Chen''' ([[Salt Lake City]] ([[Utah]]), [[5 mei]] [[1999]]) is een [[Verenigde Staten|Amerikaans]] [[kunstschaatser]]. Hij werd drie keer wereldkampioen en won tevens bij zijn debuut [[Viercontinentenkampioenschap 2017|in februari 2017]] op de [[Viercontinentenkampioenschap (kunstschaatsen)|viercontinentenkampioenschap]]pen meteen de gouden medaille bij de mannen. In 2022 werd hij in [[Peking]] [[Olympische Spelen|Olympisch]] kampioen, met een nieuw wereldrecord In het korte programma.

== Biografie ==
[[Bestand:Nathan Chen at the 2014 U.S. Figure Skating Championships (photo by Leah Adams).jpg|thumb|left|Chen in 2014]]
De als jongste van vijf in een [[Chinees-Amerikaans]] gezin<ref>{{en}} [http://www.espn.co.uk/olympics/figureskating/story/_/id/19017406/how-teen-figure-skater-nathan-chen-us-national-champion-spun-quad-jumps-gold How U.S. teen Nathan Chen jumped into upper echelon of figure skating], ''[[ESPN]]'' (29 maart 2017)</ref> opgegroeide Chen begon op driejarige leeftijd met kunstschaatsen. In 2003 nam hij voor het eerst deel aan een schaatswedstrijd. Andere hobby's van hem waren onder meer [[ballet]]dansen en [[turnen]].<ref>{{en}} [https://web.archive.org/web/20180123092612/http://web.icenetwork.com/news/2017/03/24/220700164 Dance background helps to enhance Chen's skating], ''icenetwork.com'' (24 maart 2017)</ref>

Van 2007 tot 2009 kwalificeerde hij zich achtereenvolgens voor de NK junioren op de juvenile- en intermediateniveaus. Chen werd tiende (2007) en derde (2008) bij de juveniles en won in 2009 de zilveren medaille in de intermediateklasse. In 2010 bemachtigde hij de nationale titel bij de novicecategorie.<ref>{{en}} [https://web.archive.org/web/20120910205327/http://web.icenetwork.com/news/article.jsp?ymd=20100119&content_id=7935174&vkey=ice_news Chen wins novice men's title in Spokane], ''icenetwork.com'' (19 januari 2010)</ref> Hij werd hiermee op tienjarige leeftijd de jongste novicekampioen in de Amerikaanse kunstschaatshistorie.<ref>{{en}} Zinsmeister, Kristin (augustus–september 2012). "Record-Setting Phenom". Skating Magazine. pp. 38–39.</ref> In 2011 prolongeerde Chen zijn titel.<ref>{{en}} [https://www.goldenskate.com/2011/01/nathan-chen-makes-history-in-greensboro/ Nathan Chen makes history in Greensboro], ''Golden Skate'' (24 januari 2011)</ref>

Zijn overstap naar de junioren was meteen succesvol: in 2012 werd hij nationaal kampioen<ref>{{en}} [https://www.goldenskate.com/2012/01/chen-nabs-junior-mens-title-at-u-s-nationals/ Chen nabs junior men’s title at U.S. Nationals], ''Golden Skate'' (25 januari 2012)</ref>, in 2013 werd hij derde<ref>{{en}} [https://web.archive.org/web/20171029122015/http://web.icenetwork.com/news/article.jsp?ymd=20130123&content_id=41110054&vkey=ice_news Skate it again, Zhou! 12-year-old dominates juniors], ''icenetwork.com'' (22 januari 2013)</ref> en in 2014 won hij nogmaals de Amerikaanse juniorentitel.<ref>{{en}} [https://web.archive.org/web/20171030171014/http://web.icenetwork.com/news/2014/01/09/66435988/little-chen-choo-choos-way-to-junior-mens-romp Little Chen Choo Choos way to junior men's romp], ''icenetwork.com'' (9 januari 2014)</ref> Chen nam tweemaal deel aan de [[Wereldkampioenschappen kunstschaatsen junioren|wereldkampioenschappen voor junioren]]. In [[Wereldkampioenschappen kunstschaatsen junioren 2014|2014]] won hij er de bronzen medaille, in [[Wereldkampioenschappen kunstschaatsen junioren 2015|2015]] werd hij vierde. Door een blessure moest hij zich terugtrekken van zowel de [[Wereldkampioenschappen kunstschaatsen junioren 2016|WK junioren van 2016]] als de [[Wereldkampioenschappen kunstschaatsen 2016|WK van 2016]]. Wel won Chen ervoor in december 2015 de Junior Grand Prix-finale en veroverde hij in januari 2016 brons op de NK voor senioren.

In het seizoen 2016/17 was Chen weer hersteld en dat uitte zich in goede resultaten. De zeventienjarige won in december 2016 als jongste medaillewinnaar sinds 1999 de zilveren medaille bij de [[ISU Grand Prix Kunstschaatsen|Grand Prix]]-finale, werd in januari 2017 nationaal kampioen bij de senioren en kwalificeerde zich voor de [[Viercontinentenkampioenschap 2017|4CK]] en de [[Wereldkampioenschappen kunstschaatsen 2017|WK]]. Bij zijn debuut op de 4CK bemachtigde hij de gouden medaille, op de WK werd hij zesde. Chen won verder in januari 2018 de gouden medaille bij de olympische kwalificatiewedstrijden en werd daarop - net als zijn landgenoten [[Vincent Zhou]] en [[Adam Rippon]] - geselecteerd om deel te nemen aan de [[Olympische Winterspelen 2018|Olympische Winterspelen in Pyeongchang]].<ref>{{en}} [https://www.usatoday.com/story/sports/christinebrennan/2018/01/07/usa-figure-skating-team-mens-olympics-nathan-chen-vincent-zhou/1011062001/ U.S. men's figure skating Olympic team set: Nathan Chen, Vincent Zhou, Adam Rippon], ''USA Today'' (7 januari 2018)</ref>

== Belangrijke resultaten ==
{| class="wikitable"
! Kampioenschap || 11/12 || 12/13 || 13/14 || 14/15 || 15/16 || 16/17 || 17/18 || 18/19 || 19/20 || 20/21 || 21/22
|-
| [[Kunstrijden op de Olympische Winterspelen|Olympische Spelen]] || || || || || || || 5e
{{brons}} (team) || || || || {{goud}}
{{goud}} (team)
|-
| [[Medaillewinnaars WK Kunstschaatsen mannen|Wereldkampioenschap]] || || || || || t.z.t. || 6e || {{goud}} || {{goud}} || * || {{goud}} ||
|-
| [[Viercontinentenkampioenschap (kunstschaatsen)|Viercontinentenkampioenschap]] || || || || || || {{goud}} || || || || * ||
|-
| [[ISU Grand Prix Kunstschaatsen|Grand Prix]]-finale || || || || || || {{zilver}} || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || * || *
|-
| Nationaal kampioenschap || || || || 8e || {{brons}} || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}}
|-
| [[Wereldkampioenschappen kunstschaatsen junioren|WK junioren]] || || || {{brons}} || 4e || t.z.t. || colspan="6" rowspan="3" align="center" | ''geen deelname''
|-
| Junior Grand Prix-finale || || dnq. || {{brons}} || || {{goud}}
|-
| NK junioren || {{goud}} || {{brons}} || {{goud}} || ||
|-
| colspan="12" align="center" | * Afgelast naar aanleiding van de [[coronapandemie]].
|}
: dnq.= niet gekwalificeerd
: t.z.t.= trok zich terug

{{Appendix|2=
* [http://www.isuresults.com/bios/isufs00054124.htm Chens profiel op isuresults.com]
{{References}}
}}
{{Navigatie olympisch kampioen|inhoud=
{{Navigatie olympisch kampioen/kunstrijden mannen}}
{{Navigatie olympisch kampioen/kunstrijden landenwedstrijd}}
}}
{{Commonscat|Nathan Chen}}

{{DEFAULTSORT:Chen, Nathan}}
[[Categorie:Amerikaans kunstrijder]]
[[Categorie:Amerikaans olympisch kampioen]]

title: Persoonlijke informatie

Geboorteland: Verenigde Staten

title: Sportieve informatie

Specialisatie(s): Kunstrijden op de schaats

title: Medailles

Goud:
Peking 2022 · Individueel
Peking 2022 · Team

Brons: Pyeongchang 2018 · Team


text:
# Imma crocozela
Imma crocozela is een vlinder uit de familie van de Immidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1906 door Edward Meyrick.

title: Imma crocozela

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Imma crocozela''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| familie = [[Immidae]]
| geslacht = ''[[Imma]]''
| w-naam = ''Imma crocozela''
| auteur = Meyrick
| datum = 1906
| haakjes =
| origineel =
| commons =
| species =
}}

'''''Imma crocozela''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Immidae]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1906 door [[Edward Meyrick]].

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|06}}

[[Categorie:Immidae]]

title: Imma crocozela

Familie: Immidae

Geslacht: Imma

title: Soort


text:
# Trematopygodes koreator
Trematopygodes koreator is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de gewone sluipwespen (Ichneumonidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Hinz & Horstmann in 1998.

title: Trematopygodes koreator

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Trematopygodes koreator''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie= [[Gewone sluipwespen|Ichneumonidae]] (Gewone sluipwespen)
| geslacht = ''[[Trematopygodes]]''
| w-naam = ''Trematopygodes koreator''
| auteur = Hinz & Horstmann
| datum = 1998
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Trematopygodes koreator''''' is een [[insecten|insect]] dat behoort tot de orde [[vliesvleugeligen]] (Hymenoptera) en de familie van de [[Gewone sluipwespen|gewone sluipwespen (Ichneumonidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Hinz & Horstmann in 1998.

{{Beginnetje|biologie|2012|09|24}}

[[Categorie:Gewone sluipwespen]]

title: Trematopygodes koreator

Geslacht: Trematopygodes

title: Soort


text:
# Hiëronymus van Stridon
Hiëronymus van Stridon, volledige Latijnse naam Eusebius Sophronius Hiëronymus (Grieks: Εὐσέβιος Σωφρόνιος Ἱερώνυμος) (Stridon, ca. 347 – Bethlehem, 30 september 420) was een schrijver, vertaler en kluizenaar in het vroege christendom. Hij wordt in het christendom vaak ook beschouwd als een kerkleraar, kerkvader en heilige. De Rooms-Katholieke Kerk rekent hem tot de vier grote kerkvaders van het Westen.
Tussen 390 en 405 maakte hij een Bijbelvertaling in het alledaagse Latijn (sermo humilis): de Vulgaat. Tijdens het Concilie van Trente (1545-1563), ruim 1100 jaar later, verklaarde de Katholieke Kerk deze vertaling tot de enige gezaghebbende tekst.
Zijn feestdag is 30 september in de Katholieke Kerk, 15 juni in de Orthodoxe Kerk. In de christelijke iconografie wordt Hiëronymus vaak afgebeeld met een leeuw.

## Levensloop
Hiëronymus stamde uit een welgestelde familie uit de provincie Dalmatia. Zijn ouders waren christenen en zij stuurden hem naar Rome om er te studeren. Hij kreeg er les onder meer van de grammaticus Aelius Donatus. Hiëronymus raakte zeer vertrouwd met de klassieke auteurs. Tyrannius Rufinus van Aquileia was zijn medeleerling.
Na een verblijf in Trier ging hij te Aquileia een ascetisch leven leiden te midden van een groepje gelijkgezinden. Rond 373 wilde hij een pelgrimstocht naar Jeruzalem ondernemen, maar een ernstige ziekte hield hem lange tijd in Antiochië. Daar hoorde hij voordrachten van Apollinarius van Laodicea en hij leerde ook Grieks. Van 375 tot 378 trok hij zich terug in de woestijn in de buurt van Antiochië, waar een monnik van Joodse afkomst hem in het Hebreeuws onderrichtte. Zijn priesterwijding ontving hij in Antiochië door Paulinus, bisschop van deze stad. In Constantinopel woonde hij de voordrachten van Gregorius van Nazianze bij.
Tussen 383 en 385 verbleef Hiëronymus als secretaris en vriend van paus Damasus I te Rome. In opdracht van deze paus begon hij er te werken aan een nieuwe vertaling van de Bijbel in het Latijn, de zogenoemde vulgaat, omdat de tot dusver gangbare vertalingen niet meer voldeden inzake literaire vormgeving en correctheid. Na de dood van Damasus (11 december 384) begaf hij zich op reis naar de heilige plaatsen in Palestina, bezocht een maand lang Didymus de Blinde, bracht een bezoek aan de monniken van de Nitrische woestijn en vestigde zich uiteindelijk in 386 te Bethlehem, waar hij tot zijn dood als kluizenaar leefde. Hij hield zich daar 34 jaar bezig met de wetenschap en leidde bovendien een klooster. Tot de ascetische kring rondom hem behoorden ook adellijke dames als Marcella, Asella, Paula en haar dochter Eustochium. Met Paula's steun werden er drie vrouwenkloosters en een mannenklooster gesticht, verder een kloosterschool waar hij over een grote bibliotheek kon beschikken.

## Persoonlijkheid
Hiëronymus raakte verwikkeld in verschillende conflicten: met bisschop Johannes van Jeruzalem, met zijn jeugdvriend Rufinus, met Jovinianus (393), Vigilantius (404) en Pelagius (na 415). Hij was een lastig en prikkelbaar mens, die dikwijls hard en scherp in zijn polemiek kon zijn, maar daartegenover staat dat hij eerlijk was in zijn energieke vrijmoedigheid tegen misstanden en in zijn streven naar ascetische idealen. Onder de zogenoemde kerkvaders was hij, als filoloog en veelweter, zeker de meest geleerde. Zijn wetenschappelijk werk is van grote waarde omdat hij de kennis van de Grieken en Joden doorgaf aan het christelijke westen. In tegenstelling tot zijn tijdgenoot Augustinus was hij allerminst een speculatief theoloog.

## Werken

### Religieuze werken
In 382 begon Hiëronymus te Rome nog aan een verbetering van de oud-Latijnse evangelietekst met behulp van goede Griekse handschriften, maar hij respecteerde de bestaande tekst zo goed mogelijk. In Bethlehem begon hij met een veel ingrijpender herziening van de hele tekst van het Oude Testament, waarbij hij vooral rekening hield met de Hebreeuwse grondtekst, en niet alleen met de Griekse versie van de Septuagint, die naar zijn oordeel niet geïnspireerd was (wat hij toelichtte In zijn Quaestiones hebraicae in Genesin). Hij vertaalde dan ook minder woordelijk en in stilistisch opzicht verzorgder dan de oudere Latijnse vertalers.
Deze gigantische onderneming ondervond aanvankelijk véél kritiek. Onder meer Augustinus liet zich laatdunkend uit over de betekenis die Hiëronymus aan de Hebreeuwse tekst toekende. De door Hiëronymus bewerkte tekst, later de Vulgaat genoemd, werd echter al spoedig algemeen aanvaard door de Kerk. Sinds de Karolingische renaissance heeft de Vulgaat de vroegere vertalingen geheel verdrongen, al werden er nog tot in de 13e eeuw sporadisch teksten gekopieerd volgens de oudere traditie.
Hiëronymus maakte ook Latijnse vertalingen en bewerkingen van allerlei geschriften van Griekse kerkvaders (onder meer van Origenes). Vandaar dat hij wordt gezien als de patroonheilige van de vertalers.
Zijn Bijbelcommentaren bevatten een neerslag van de vroegere exegetische literatuur. Ze getuigen van een grote kennis, al vertonen zij vaak formele tekortkomingen als gevolg van de haast waarmee ze zijn geschreven. Talrijke werken van Hiëronymus hebben een dogmatisch-polemisch karakter: vooral met Rufinus heeft hij een felle pennenstrijd gevoerd, onder meer over diens voorliefde voor de opvattingen van Origenes.
Hiëronymus omschreef het werk van een Bijbelcommentator, als het verklaren van standpunten van anderen, alsof het commentaar zegt: "Sommigen nemen het zus, anderen zo en hiervoor hebben zij deze redenen." Zodat de intelligente lezer deze verschillende commentaren zelf op waarde zou kunnen schatten. Hij ging hierin zo ver dat hij zichzelf afvroeg: "of hij schuldig bevonden kan worden aan diversiteit, en aan het geven van tegengestelde verklaringen, die in één en hetzelfde commentaar de mening van verschillende personen wil geven." Zo geeft hij zelf veelvuldig aan dat zijn commentaren verweven zijn met verklaringen die genomen zijn uit de werken van Origenes, Didymus de Blinde, Apollinarius van Laodicea, Theodorus van Heraclea, Eusebius van Emesa en anderen. Dit hoewel Jean Daillé aangeeft dat deze kerkvaders in die tijd discutabel waren, en dat ze soms "de geheimen van de kerk vanuit hun persoonlijke fantasieën wilden vormgeven", zoals Hiëronymus zelf eens van Origenes heeft gezegd.
In zijn Bijbelcommentaar over Galaten 2 vers 11, stelt hij dat Paulus Petrus niet waarlijk bestraft heeft, maar dat hij dit deed om de heidenen beter te onderwijzen. "Zodat de hypocretie onder de heidenen (door hen te dwingen de wet te houden), gecorrigeerd zou worden door de hypocretie van deze vermaning. Zodat diegenen die de besnijdenis volgden Petrus zouden volgen, en de anderen, die de besnijdenis verwierpen Paulus' vrijheid zouden bewonderen."
Augustinus kon niet met deze zienswijze instemmen, en zette de redenen hiervoor uiteen in een brief. Hierop reageerde Hiëronymus door onder andere te stellen dat hij geen enkele zienswijze uit zijn boek zou verdedigen. Hiervoor haalt hij een gedeelte uit zijn voorwoord aan, waarin hij zegt: "Om de waarheid duidelijk te zeggen: ik beken dat ik al deze auteurs gelezen heb en ik verzamelde zoveel ik kon in mijn geheugen. Daarna liet ik een schrijver roepen, aan wie ik mijn gedachten of die van de anderen dicteerde, zonder mij soms de volgorde, de woorden, of de zin daarvan te herinneren."
Hierop voegt hij Augustinus in zijn brief toe: "Het zou u beter hebben gestaan met uw geleerdheid om de Griekse auteurs zelf te raadplegen, om te zien of wat ik schreef in hun boeken gevonden wordt of niet. En als het daar niet gevonden wordt, dan mag u het verwerpen als mijn persoonlijke mening." Ook in een discussie met Rufinus over de Bijbelcommentaren over het boek Daniël geeft hij een soortgelijk antwoord
.

### Historische geschriften
In zijn bekende De viris illustribus (392) behandelde Hiëronymus in het kort de levens van 135 hoofdzakelijk christelijke en enkele voor-christelijke en joodse schrijvers. In titel en opzet volgde hij daarbij het voorbeeld van Suetonius. Het is de oudste christelijke literatuurgeschiedenis los van de kerkgeschiedenis. Zijn bedoeling was de andersdenkenden te wijzen op de vele waardevolle christelijke tegenhangers die er bestonden.
In zijn Chronica, "Kronieken" zette Hiëronymus het werk van de Griekse schrijver Eusebius van Caesarea voort tot het jaar 378. Het is vooral van belang als verzameling van feitenmateriaal, minder als literair werk.
Tot de hagiografie in geromanceerde vorm behoren zijn drie vitae (heiligenlevens). Rond 375 schreef hij de eerste Latijnse hagiografie. Dit Vita Pauli primi eremitae handelde over de heremiet Paulus van Thebe. Het vormde later een trilogie met zijn heiligenlevens over Malchus van Syrië en Hilarion van Gaza. Hoewel niet vrij van retorische opsmuk, zijn deze werken zeer onderhoudend geschreven. Verwant is het Epitaphium Paulae, dat hij schreef over de heilige Paula.

### Correspondentie
Hiëronymus' krachtige, emotionele persoonlijkheid blijkt het best uit zijn ca. 120 brieven. Deze waren voor publicatie bestemd en zijn historisch belangrijk, inhoudelijk gevarieerd en qua vorm voortreffelijk gecomponeerd.

## Invloed
Aan het begin van de 16e eeuw heeft de humanist en bijbelwetenschapper Desiderius Erasmus zorg gedragen voor het in druk verschijnen van het werk van Hiëronymus. Hij is daarbij uitgegaan van originele manuscripten en heeft ten onrechte, vaak om kerkpolitieke redenen, aan Hiëronymus toegeschreven teksten en slechte vertalingen van zijn werk buiten beschouwing gelaten. De ruime verspreiding die het werk zo kreeg, heeft grote invloed gehad op de ontwikkeling van het Christendom en ook op de reformatie.
Hiëronymus' oorspronkelijke standpunt inzake de deuterocanonieke boeken was een belangrijke reden waarom Luther deze verwierp. In eerste instantie verwierp Hiëronymus ze vanwege het feit dat ze niet in de joodse canon  van de Tenach voorkomen. Hiëronymus wijzigde echter zijn houding na de Afrikaanse concilies en verklaarde later dat hij nooit hun goddelijke inspiratie ontkend, maar slechts de bezwaren van de joden tegen de christenen uitgedrukt had.

## Publicaties
- De viris illustribus (PL 23, kol. 631-760)
- Altercatio Luciferiani et Orthodoxi (PL 23, 155-182)
- Adversus Helvidium de Mariae virginitate perpetua (PL 23, 183-206)
- Adversus Jovinianum (PL 23, 211-338)
- Contra Vigilantium (PL 23, 339-352)
- Contra Johannem Hierosolymitanum (PL 23, 355-396)
- Dialogus adversus Pelagianos (PL 23, 517-618)
- Apologia adversus libros Rufini (PL 23, 397-456)
- Liber tertius seu ultima rensponsio adversus scripta Rufini (PL 23, 457-492)
- Vita S. Pauli primi eremitae (PL 23, 17-30)
- Vita S. Hilarionis (PL 23, 29-54)
- Vita Malchi monachi (PL 23, 55-62)

## In Nederlandse vertaling
- Vita Pauli. Het leven van Paulus van Thebe, bezorgd, vertaald en toegelicht door Vincent Hunink, 2002. ISBN 9076895325
Tweetalige editie Latijn-Nederlands
- Paula in Palestina. Hieronymus' biografie van een rijke Romeinse christin, vertaald en toegelicht door Pieter Willem van der Horst, 2006. ISBN 9021141078
Vertaling van Brief 108 over Paula van Rome
- Op weg naar de hemel. Verhalen over kluizenaars, vertaald en toegelicht door Vincent Hunink, 2008. ISBN 9460040055
Vitae van Paulus van Thebe, Hilarion en Malchus
- Brieven, vertaald uit het Latijn en van aantekeningen voorzien door Chris Tazelaar, 2 dln., 2008. ISBN 9055738972
Vertaling van de integrale correspondentie (154 brieven overgeleverd onder zijn naam)
- Marcella van Rome. Een gedenkschrift van Hieronymus, vertaald en ingeleid door Esther de Boer, 2009. ISBN 9021142295
Twee brieven over Marcella van Rome

title: Hiëronymus van Stridon

wikitext:
[[Bestand:Federico Barocci - St Jerome - WGA01298.jpg|thumb|Sint-Hiëronymus
(ca.1598), [[Federico Barocci]], [[Galleria Borghese]]]]
[[Bestand:Venice Saint Jerome.jpg|miniatuur|De Heilige Hiëronymus (uit Venetië)]]
[[Bestand:Albrecht Dürer 035.jpg|thumb|''Sint Hiëronimus in zijn studeerkamer''
(1521), [[Albrecht Dürer]], [[Museu Nacional de Arte Antiga]]]]
[[Bestand:Leonardo da Vinci — Jerome.jpg|miniatuur|''De heilige Hiëronymus in de woestijn''
(ca.1480), [[Leonardo da Vinci]], [[Vaticaanse Musea]]]]
'''Hiëronymus van Stridon''',<ref>Omdat hij stierf te Betlehem, wordt hij ook wel [[Heilige Hiëronymus van Betlehem|Hiëronymus van Betlehem]] genoemd. Dat is bijvoorbeeld de officiële titel van het werk dat in het [[Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen]] bewaard wordt.</ref> volledige [[Latijns]]e naam '''Eusebius Sophronius Hiëronymus''' ([[Grieks]]: Εὐσέβιος Σωφρόνιος Ἱερώνυμος) ([[Stridon]], ca. [[347]] – [[Bethlehem]], [[30 september]] [[420]]) was een schrijver, [[vertaler]] en [[Heremiet (monnik)|kluizenaar]] in het [[vroege christendom]]. Hij wordt in het [[christendom]] vaak ook beschouwd als een [[kerkleraar]], [[kerkvader]] en [[Heilige (christendom)|heilige]]. De [[Rooms-Katholieke Kerk]] rekent hem tot de vier grote kerkvaders van het Westen.

Tussen 390 en 405 maakte hij een [[Bijbelvertaling]] in het alledaagse [[Latijn]] (''sermo humilis''): de [[Vulgaat]]. Tijdens het [[Concilie van Trente]] (1545-1563), ruim 1100 jaar later, verklaarde de Katholieke Kerk deze vertaling tot de enige gezaghebbende tekst.<ref>[https://books.google.nl/books?id=LnC3gcu2UqQC&pg=PA144&dq=Council+of+Trent+Vulgate&hl=nl&sa=X&ei=K6noVPbFEIOzPdi5gdgB&ved=0CCAQ6AEwAjgU#v=onepage&q=Council%20of%20Trent%20Vulgate&f=false Christian Theologies of Scripture: A Comparative Introduction], red. Justin S. Holcomb (2006), op books.google.nl. Hierin: "(...) the Council declared that the Latin Vulgate was the "authentic" text for use in the Church (...)". [https://web.archive.org/web/20230730194544/https://books.google.nl/books?id=LnC3gcu2UqQC&pg=PA144&dq=Council+of+Trent+Vulgate&hl=nl&sa=X&ei=K6noVPbFEIOzPdi5gdgB&ved=0CCAQ6AEwAjgU#v=onepage&q=Council%20of%20Trent%20Vulgate&f=false Gearchiveerd] op 30 juli 2023.</ref><ref>Edmund F. Sutcliffe, 'The Council of Trent on the ''authentia'' of the Vulgate', in: ''The Journal of Theological Studies'' (1948).</ref>

Zijn feestdag is [[30 september]] in de Katholieke Kerk, [[15 juni]] in de [[Oosters-orthodoxe kerken|Orthodoxe Kerk]]. In de christelijke [[iconografie]] wordt Hiëronymus vaak afgebeeld met een leeuw.

== Levensloop ==
Hiëronymus stamde uit een welgestelde familie uit de provincie [[Dalmatia]]. Zijn ouders waren christenen en zij stuurden hem naar [[Rome (stad)|Rome]] om er te studeren. Hij kreeg er les onder meer van de grammaticus [[Aelius Donatus]]. Hiëronymus raakte zeer vertrouwd met de klassieke auteurs. [[Tyrannius Rufinus van Aquileia]] was zijn medeleerling.

Na een verblijf in [[Trier]] ging hij te [[Aquileia]] een [[ascese|ascetisch]] leven leiden te midden van een groepje gelijkgezinden. Rond [[373]] wilde hij een pelgrimstocht naar [[Jeruzalem]] ondernemen, maar een ernstige ziekte hield hem lange tijd in [[Antiochië]]. Daar hoorde hij voordrachten van [[Apollinarius van Laodicea]] en hij leerde ook [[Grieks]]. Van 375 tot 378 trok hij zich terug in de woestijn in de buurt van Antiochië, waar een monnik van Joodse afkomst hem in het Hebreeuws onderrichtte. Zijn [[priesterwijding]] ontving hij in Antiochië door Paulinus, bisschop van deze stad. In [[Constantinopel]] woonde hij de voordrachten van [[Gregorius van Nazianze]] bij.

Tussen [[383]] en [[385]] verbleef Hiëronymus als secretaris en vriend van [[paus Damasus I]] te Rome. In opdracht van deze paus begon hij er te werken aan een nieuwe vertaling van de [[Bijbel (christendom)|Bijbel]] in het [[Latijn]], de zogenoemde [[vulgaat]], omdat de tot dusver gangbare vertalingen niet meer voldeden inzake literaire vormgeving en correctheid. Na de dood van Damasus (11 december 384) begaf hij zich op reis naar de heilige plaatsen in [[Palestina (regio)|Palestina]], bezocht een maand lang [[Didymus de Blinde]], bracht een bezoek aan de monniken van de Nitrische woestijn en vestigde zich uiteindelijk in [[386]] te [[Bethlehem]], waar hij tot zijn dood als kluizenaar leefde. Hij hield zich daar 34 jaar bezig met de wetenschap en leidde bovendien een [[klooster (gebouw)|klooster]]. Tot de ascetische kring rondom hem behoorden ook adellijke dames als [[Marcella (heilige)|Marcella]], [[Asella van Rome|Asella]], [[Paula (heilige)|Paula]] en haar dochter [[Eustochium]]. Met Paula's steun werden er drie vrouwenkloosters en een mannenklooster gesticht, verder een kloosterschool waar hij over een grote bibliotheek kon beschikken.

== Persoonlijkheid ==
Hiëronymus raakte verwikkeld in verschillende conflicten: met bisschop Johannes van Jeruzalem, met zijn jeugdvriend Rufinus, met Jovinianus ([[393]]), Vigilantius ([[404]]) en [[Pelagius (monnik)|Pelagius]] (na [[415]]). Hij was een lastig en prikkelbaar mens, die dikwijls hard en scherp in zijn polemiek kon zijn, maar daartegenover staat dat hij eerlijk was in zijn energieke vrijmoedigheid tegen misstanden en in zijn streven naar ascetische idealen. Onder de zogenoemde kerkvaders was hij, als [[Filologie|filoloog]] en veelweter, zeker de meest geleerde. Zijn wetenschappelijk werk is van grote waarde omdat hij de kennis van de Grieken en Joden doorgaf aan het christelijke westen. In tegenstelling tot zijn tijdgenoot [[Augustinus van Hippo|Augustinus]] was hij allerminst een speculatief theoloog.

== Werken ==
[[Bestand:Hiëronymus in zijn studeervertrek.jpg|miniatuur|''Hiëronymus in zijn studeervertrek''
(1600), prent van [[Theodoor de Bry|Johann Theodor de Bry]], [[Universiteitsbibliotheek Gent]]<ref>{{Citeer web|url=https://lib.ugent.be/viewer/archive.ugent.be:6B669DBE-F681-11E9-9639-C36B765DA7FD#?c=&m=&s=&cv=&xywh=-1155,-150,4010,2986|titel=Hiëronymus in zijn studeervertrek|bezochtdatum=2020-10-02|werk=lib.ugent.be}}</ref>]]

=== Religieuze werken ===
[[Bestand:Marinus van Reymerswale - St Jerome - WGA19328.jpg|miniatuur|''[[Heilige Hiëronymus van Betlehem]]''
(1541), kopie naar [[Marinus van Reymerswale]], [[KMSKA]]]]
In 382 begon Hiëronymus te Rome nog aan een verbetering van de oud-Latijnse evangelietekst met behulp van goede Griekse handschriften, maar hij respecteerde de bestaande tekst zo goed mogelijk. In Bethlehem begon hij met een veel ingrijpender herziening van de hele tekst van het [[Oude Testament]], waarbij hij vooral rekening hield met de Hebreeuwse grondtekst, en niet alleen met de Griekse versie van de [[Septuagint]], die naar zijn oordeel niet geïnspireerd was (wat hij toelichtte In zijn ''Quaestiones hebraicae in Genesin''). Hij vertaalde dan ook minder woordelijk en in stilistisch opzicht verzorgder dan de oudere Latijnse vertalers.
Deze gigantische onderneming ondervond aanvankelijk véél kritiek. Onder meer Augustinus liet zich laatdunkend uit over de betekenis die Hiëronymus aan de Hebreeuwse tekst toekende. De door Hiëronymus bewerkte tekst, later de Vulgaat genoemd, werd echter al spoedig algemeen aanvaard door de Kerk. Sinds de [[Karolingische renaissance]] heeft de Vulgaat de vroegere vertalingen geheel verdrongen, al werden er nog tot in de 13e eeuw sporadisch teksten gekopieerd volgens de oudere traditie.

Hiëronymus maakte ook Latijnse vertalingen en bewerkingen van allerlei geschriften van Griekse kerkvaders (onder meer van [[Origenes]]). Vandaar dat hij wordt gezien als de [[patroonheilige]] van de vertalers.

Zijn Bijbelcommentaren bevatten een neerslag van de vroegere [[Exegese|exegetische literatuur]]. Ze getuigen van een grote kennis, al vertonen zij vaak formele tekortkomingen als gevolg van de haast waarmee ze zijn geschreven. Talrijke werken van Hiëronymus hebben een [[Dogmatiek|dogmatisch]]-[[Polemiek|polemisch]] karakter: vooral met Rufinus heeft hij een felle pennenstrijd gevoerd, onder meer over diens voorliefde voor de opvattingen van Origenes.

Hiëronymus omschreef het werk van een Bijbelcommentator, als het verklaren van standpunten van anderen, alsof het commentaar zegt: "Sommigen nemen het zus, anderen zo en hiervoor hebben zij deze redenen." Zodat de intelligente lezer deze verschillende commentaren zelf op waarde zou kunnen schatten. Hij ging hierin zo ver dat hij zichzelf afvroeg: "of hij schuldig bevonden kan worden aan diversiteit, en aan het geven van tegengestelde verklaringen, die in één en hetzelfde commentaar de mening van verschillende personen wil geven." Zo geeft hij zelf veelvuldig aan dat zijn commentaren verweven zijn met verklaringen die genomen zijn uit de werken van [[Origenes]], [[Didymus de Blinde]], [[Apollinarius van Laodicea]], [[Theodorus van Heraclea]], [[Eusebius van Emesa]] en anderen. Dit hoewel [[Jean Daillé]] aangeeft dat deze kerkvaders in die tijd discutabel waren, en dat ze soms "de geheimen van de kerk vanuit hun persoonlijke fantasieën wilden vormgeven", zoals Hiëronymus zelf eens van Origenes heeft gezegd.

In zijn Bijbelcommentaar over Galaten 2 vers 11, stelt hij dat Paulus Petrus niet waarlijk bestraft heeft, maar dat hij dit deed om de heidenen beter te onderwijzen. "Zodat de hypocretie onder de heidenen (door hen te dwingen de wet te houden), gecorrigeerd zou worden door de hypocretie van deze vermaning. Zodat diegenen die de besnijdenis volgden Petrus zouden volgen, en de anderen, die de besnijdenis verwierpen Paulus' vrijheid zouden bewonderen."

[[Augustinus van Hippo|Augustinus]] kon niet met deze zienswijze instemmen, en zette de redenen hiervoor uiteen in een brief. Hierop reageerde Hiëronymus door onder andere te stellen dat hij geen enkele zienswijze uit zijn boek zou verdedigen. Hiervoor haalt hij een gedeelte uit zijn voorwoord aan, waarin hij zegt: "Om de waarheid duidelijk te zeggen: ik beken dat ik al deze auteurs gelezen heb en ik verzamelde zoveel ik kon in mijn geheugen. Daarna liet ik een schrijver roepen, aan wie ik mijn gedachten of die van de anderen dicteerde, zonder mij soms de volgorde, de woorden, of de zin daarvan te herinneren."

Hierop voegt hij Augustinus in zijn brief toe: "Het zou u beter hebben gestaan met uw geleerdheid om de Griekse auteurs zelf te raadplegen, om te zien of wat ik schreef in hun boeken gevonden wordt of niet. En als het daar niet gevonden wordt, dan mag u het verwerpen als mijn persoonlijke mening." Ook in een discussie met Rufinus over de Bijbelcommentaren over het boek Daniël geeft hij een soortgelijk antwoord
<ref>{{Cite book |last=[[Jean Daillé|Daillé]] |first=Jean |date=1856 |title=Treatise on the right use of the fathers in the decision of controversies existing at this day in religion |location=Philadelphia |pages=136-142 |isbn=9781341285080}}</ref>.

=== Historische geschriften ===
In zijn bekende ''De viris illustribus'' (392) behandelde Hiëronymus in het kort de levens van 135 hoofdzakelijk christelijke en enkele voor-christelijke en joodse schrijvers. In titel en opzet volgde hij daarbij het voorbeeld van [[Suetonius]]. Het is de oudste christelijke literatuurgeschiedenis los van de kerkgeschiedenis. Zijn bedoeling was de andersdenkenden te wijzen op de vele waardevolle christelijke tegenhangers die er bestonden.

In zijn ''[[Chronica (Hiëronymus)|Chronica]]'', "Kronieken" zette Hiëronymus het werk van de Griekse schrijver [[Eusebius van Caesarea]] voort tot het jaar [[378]]. Het is vooral van belang als verzameling van feitenmateriaal, minder als literair werk.

Tot de [[hagiografie]] in geromanceerde vorm behoren zijn drie ''vitae'' (heiligenlevens). Rond 375 schreef hij de eerste Latijnse hagiografie. Dit ''[[Vita Pauli primi eremitae]]'' handelde over de heremiet [[Paulus van Thebe]]. Het vormde later een [[trilogie]] met zijn heiligenlevens over [[Malchus van Syrië]] en [[Hilarion van Gaza]]. Hoewel niet vrij van retorische opsmuk, zijn deze werken zeer onderhoudend geschreven. Verwant is het ''Epitaphium Paulae'', dat hij schreef over de heilige Paula.

=== Correspondentie ===
Hiëronymus' krachtige, emotionele persoonlijkheid blijkt het best uit zijn ca. 120 brieven. Deze waren voor publicatie bestemd en zijn historisch belangrijk, inhoudelijk gevarieerd en qua vorm voortreffelijk gecomponeerd.

== Invloed ==
Aan het begin van de 16e eeuw heeft de humanist en bijbelwetenschapper [[Desiderius Erasmus]] zorg gedragen voor het in druk verschijnen van het werk van Hiëronymus. Hij is daarbij uitgegaan van originele manuscripten en heeft ten onrechte, vaak om kerkpolitieke redenen, aan Hiëronymus toegeschreven teksten en slechte vertalingen van zijn werk buiten beschouwing gelaten. De ruime verspreiding die het werk zo kreeg, heeft grote invloed gehad op de ontwikkeling van het Christendom en ook op de reformatie.

Hiëronymus' oorspronkelijke standpunt inzake de [[deuterocanonieke boeken]] was een belangrijke reden waarom Luther deze verwierp. In eerste instantie verwierp Hiëronymus ze vanwege het feit dat ze niet in de joodse canon  van de [[Tenach]] voorkomen. Hiëronymus wijzigde echter zijn houding na de Afrikaanse concilies en verklaarde later dat hij nooit hun goddelijke inspiratie ontkend, maar slechts de bezwaren van de joden tegen de christenen uitgedrukt had.<ref>{{nl}} {{Citeer web | titel=Deutero-canonieke boeken in de Bijbel | uitgever=Defensio Fidei | url= http://defensiofidei.com/2011/05/05/artikel-deutero-canonieke-boeken-in-de-bijbel/}}</ref>

== Publicaties ==
* ''De viris illustribus'' ([[Patrologia Latina|PL]] 23, kol. 631-760)
* ''Altercatio Luciferiani et Orthodoxi'' (PL 23, 155-182)
* ''Adversus Helvidium de Mariae virginitate perpetua'' (PL 23, 183-206)
* ''Adversus Jovinianum'' (PL 23, 211-338)
* ''Contra Vigilantium'' (PL 23, 339-352)
* ''Contra Johannem Hierosolymitanum'' (PL 23, 355-396)
* ''Dialogus adversus Pelagianos'' (PL 23, 517-618)
* ''Apologia adversus libros Rufini'' (PL 23, 397-456)
* ''Liber tertius seu ultima rensponsio adversus scripta Rufini'' (PL 23, 457-492)
* ''[[Vita S. Pauli primi eremitae]]'' (PL 23, 17-30)
* ''Vita S. Hilarionis'' (PL 23, 29-54)
* ''Vita Malchi monachi'' (PL 23, 55-62)

== In Nederlandse vertaling ==
[[Bestand:Albrecht Dürer - Saint Jerome and the Lion - BF804 - Barnes Foundation.jpg|thumb|Dürer: Hiëronymus met leeuw]]
{{Zie ook|Zie [[Bijbelvertalingen in het Nederlands]] voor vertalingen van de Vulgaat}}
* ''Vita Pauli. Het leven van Paulus van Thebe'', bezorgd, vertaald en toegelicht door [[Vincent Hunink]], 2002. ISBN 9076895325
Tweetalige editie Latijn-Nederlands
* ''Paula in Palestina. Hieronymus' biografie van een rijke Romeinse christin'', vertaald en toegelicht door [[Pieter van der Horst|Pieter Willem van der Horst]], 2006. ISBN 9021141078
Vertaling van Brief 108 over [[Paula van Rome]]
* ''Op weg naar de hemel. Verhalen over kluizenaars'', vertaald en toegelicht door Vincent Hunink, 2008. ISBN 9460040055
Vitae van Paulus van Thebe, Hilarion en Malchus
* ''Brieven'', vertaald uit het Latijn en van aantekeningen voorzien door Chris Tazelaar, 2 dln., 2008. ISBN 9055738972
Vertaling van de integrale correspondentie (154 brieven overgeleverd onder zijn naam)
* ''Marcella van Rome. Een gedenkschrift van Hieronymus'', vertaald en ingeleid door Esther de Boer, 2009. ISBN 9021142295
Twee brieven over [[Marcella van Rome]]

== Externe link ==
* [http://www.thelatinlibrary.com/bible.html Latijnse tekst van Hiëronymus' Bijbelvertalingen]

== Zie ook ==
* [[Hs. 96 (Universiteitsbibliotheek Utrecht)]]

{{Appendix}}

{{Commonscat|Saint Jerome|Hiëronymus van Stridon}}
{{Navigatie Kerkleraren}}

[[Categorie:Heilige in het christendom]]
[[Categorie:Kerkleraar]]
[[Categorie:4e-eeuws schrijver]]
[[Categorie:5e-eeuws schrijver]]
[[Categorie:Bijbelvertaler]]
[[Categorie:Hagiograaf]]
[[Categorie:Latijns schrijver]]
[[Categorie:Kerkvader]]


text:
# Haliplus havaniensis
Haliplus havaniensis is een keversoort uit de familie watertreders (Haliplidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1880 door Wehncke.

title: Haliplus havaniensis

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Haliplus havaniensis''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Watertreders|Haliplidae]] (Watertreders)
| geslacht = ''[[Haliplus]]''
| w-naam = ''Haliplus havaniensis''
| auteur = Wehncke
| datum = 1880
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Haliplus havaniensis''''' is een [[kevers|keversoort]] uit de familie [[watertreders]] (Haliplidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1880 door Wehncke.<ref>{{aut|Vondel B.J. van}} 2005: Haliplidae, pp. 20-86. In: Nilsson A.N. & Vondel B.J. van. 2005. Amphizoidae, Aspidytidae, Haliplidae, Noteridae and Paelobiidaer (Coleoptera, Adephaga). - In : World Catalogue of Insects 7: 1-171.</ref><ref>{{aut|Vondel B.J. van}} 2007: World Catalogue of Haliplidae - corrections and additions 1 (Coleoptera: Haliplidae). - Koleopterologische Rundschau 77: 89-96.</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|10|29}}

[[Categorie:Watertreders]]

title: Haliplus havaniensis

Familie: Haliplidae (Watertreders)

Geslacht: Haliplus

title: Soort


text:
# Anthomastus hicksoni
Anthomastus hicksoni is een zachte koraalsoort uit de familie Alcyoniidae. De koraalsoort komt uit het geslacht Anthomastus. Anthomastus hicksoni werd in 1938 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Bock.

title: Anthomastus hicksoni

wikitext:
{{Taxobox
| type            = dier
| naam            = ''Anthomastus hicksoni''
| titelweergave   =cursief
| afbeelding      =
| afbeeldingtekst =
| rijk            = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam            = [[Neteldieren|Cnidaria]] (Neteldieren)
| klasse          = [[Bloemdieren|Anthozoa]] (Bloemdieren)
| orde            = [[Zachte koralen|Alcyonacea]] (Zachte koralen)
| familie         = [[Lederkoralen|Alcyoniidae]] (Lederkoralen)
| geslacht        = ''[[Anthomastus]]''
| auteur          = Bock
| datum           = 1938
| haakjes         =
| worms           = 517630
}}
'''''Anthomastus hicksoni''''' is een [[Zachte koralen|zachte koraalsoort]] uit de familie [[Alcyoniidae]]. De koraalsoort komt uit het geslacht ''[[Anthomastus]]''. ''Anthomastus hicksoni'' werd in 1938 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Bock.

{{Appendix|2=
*van Ofwegen, L. (2010). ''Anthomastus hicksoni'' Bock, 1938. Gebaseerd op informatie uit het [[World Register of Marine Species]], te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=517630.}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|13}}
{{DEFAULTSORT:Anthomastus hicksoni}}
[[Categorie:Anthomastus|hicksoni]]

title: Anthomastus hicksoni

Stam: Cnidaria (Neteldieren)

Klasse: Anthozoa (Bloemdieren)

Orde: Alcyonacea (Zachte koralen)

Familie: Alcyoniidae (Lederkoralen)

Geslacht: Anthomastus

title: Soort


text:
# Haags Besogne
Het Haags Besogne was een commissie van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) die gevestigd was in 's-Gravenhage en zich bezighield met het tot in detail bestuderen van alle papierwerk dat de Raad van Indië vanuit de stad Batavia naar de VOC in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden stuurde. Het Haags Besogne bracht aan de Heren XVII, het opperbestuur, advies uit over te nemen maatregelen. Het jaarlijkse rapport heette het Haags Verbaal.
De commissie werd in 1649 ingesteld toen de correspondentie te omvangrijk werd om behandeld te worden door alleen de Heren XVII, die in de regel slechts twee keer per jaar bijeenkwam.
Het Haags Besogne bestond uit vier bewindhebbers van de VOC-Kamer Amsterdam, twee uit die van Zeeland en één uit de VOC-Kamers in Hoorn, Enkhuizen, Rotterdam en Delft. Daarnaast hadden twee hoofdparticipanten zitting. Dat was er één die geld had ingelegd bij de VOC-Kamer Amsterdam en een ander die dat gedaan had bij de VOC-Kamer Zeeland. De hoofdparticipanten hadden een controlerende en adviserende functie. De notulen werden bijgehouden door de presidentiële VOC-Kamer.
De commissie kwam jaarlijks voor het eerst bij elkaar in de vroege lente. Er waren geen vaste afspraken voor het geven van advies. Dit gebeurde op ad-hocbasis. In de praktijk werd het een gebruik om jaarlijks aan te geven hoeveel schepen gebouwd moesten worden. Dat kwam omdat het Haags Besogne de beschikking kreeg over de in Batavia opgemaakte 'navale magt', een overzicht van de VOC-schepen.
Als het Haags Besogne zijn werkzaamheden had afgehandeld, kwamen de Heren XVII voor het eerst in het jaar bij elkaar. Mede op basis van de adviezen van de commissie nam het opperbestuur zijn besluiten.
Halverwege de zeventiende eeuw had het Haags Besogne een flinke vinger in de pap bij het terugbrengen van de grootte van de door de VOC veroverde forten en de administratieve herorganisatie van de VOC-handelsposten aan de Coromandelkust. De adviezen daarover werden altijd vrijwel in zijn geheel overgenomen.

title: Haags Besogne

wikitext:
{{Link portaal|VOC}}
Het '''Haags Besogne''' was een commissie van de [[Vereenigde Oostindische Compagnie]] (VOC) die gevestigd was in 's-Gravenhage en zich bezighield met het tot in detail bestuderen van alle papierwerk dat de [[Raad van Indië]] vanuit de stad [[Batavia (Nederlands-Indië)|Batavia]] naar de VOC in de [[Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden]] stuurde. Het Haags Besogne bracht aan de [[Heren XVII]], het opperbestuur, advies uit over te nemen maatregelen. Het jaarlijkse rapport heette het ''Haags Verbaal''.

De commissie werd in 1649 ingesteld toen de correspondentie te omvangrijk werd om behandeld te worden door alleen de Heren XVII, die in de regel slechts twee keer per jaar bijeenkwam.

Het Haags Besogne bestond uit vier bewindhebbers van de [[De Kamer van de VOC in Amsterdam|VOC-Kamer Amsterdam]], twee uit die van [[De Kamer van de VOC in Zeeland|Zeeland]] en één uit de VOC-Kamers in [[De Kamer van de VOC in Hoorn|Hoorn]], [[De Kamer van de VOC in Enkhuizen|Enkhuizen]], [[De Kamer van de VOC in Rotterdam|Rotterdam]] en [[De Kamer van de VOC in Delft|Delft]]. Daarnaast hadden twee hoofdparticipanten zitting. Dat was er één die geld had ingelegd bij de VOC-Kamer Amsterdam en een ander die dat gedaan had bij de VOC-Kamer Zeeland.<ref>Dam, Pieter van (1927) deel I, p. 311</ref> De hoofdparticipanten hadden een controlerende en adviserende functie. De notulen werden bijgehouden door de presidentiële VOC-Kamer.

De commissie kwam jaarlijks voor het eerst bij elkaar in de vroege lente. Er waren geen vaste afspraken voor het geven van advies. Dit gebeurde op ad-hocbasis.<ref>Mostert, Tristan (2007), p. 40</ref> In de praktijk werd het een gebruik om jaarlijks aan te geven hoeveel schepen gebouwd moesten worden.<ref>Dam, Pieter van (1927) deel I</ref> Dat kwam omdat het Haags Besogne de beschikking kreeg over de in Batavia opgemaakte 'navale magt', een overzicht van de VOC-schepen.<ref name="F.S. Gaastra">F.S. Gaastra, [http://www.gahetna.nl/collectie/archief/ead/index/eadid/1.04.02/aantal/20 Archiefvorming --> Geschiedenis van de geschiedvorming --> 4. Het 'generaal bestuur': taken en werkwijze van de Heren XVII], gahetna.nl. [https://web.archive.org/web/20190419203509/http://www.gahetna.nl/collectie/archief/ead/index/eadid/1.04.02/aantal/20 Gearchiveerd] op 19 april 2019.</ref>

Als het Haags Besogne zijn werkzaamheden had afgehandeld, kwamen de Heren XVII voor het eerst in het jaar bij elkaar. Mede op basis van de adviezen van de commissie nam het opperbestuur zijn besluiten.

Halverwege de zeventiende eeuw had het Haags Besogne een flinke vinger in de pap bij het terugbrengen van de grootte van de door de VOC veroverde forten en de administratieve herorganisatie van de VOC-handelsposten aan de [[Kust van Coromandel|Coromandelkust]]. De adviezen daarover werden altijd vrijwel in zijn geheel overgenomen.<ref>Mostert, Tristan (2007), p. 55</ref>

== Literatuurlijst ==
* {{aut|Dam, Pieter van}} (1927) [https://www.historici.nl/retroboeken/vandam/#page=0&size=800&accessor=toc&source=1 Pieter van Dam's Beschryvinge van de Oostindische Compagnie] (inleiding en voetnoten door D.W. Stapel) Deel I, Martinus Nijhoff, 's-Gravenhage
* {{aut|Mostert, Tristan}} (2007) [http://vocwarfare.net Chain of command: The military system of the Dutch East India Company 1655 - 1663] (thesis) Leiden

{{Appendix}}

[[Categorie:Vereenigde Oostindische Compagnie]]
[[Categorie:Geschiedenis van de Nederlanden in de 17e eeuw]]
[[Categorie:Gouden Eeuw (Nederland)]]
[[Categorie:Maritieme geschiedenis]]