text:
# Saint-Priest-d'Andelot
Saint-Priest-d'Andelot is een gemeente in het Franse departement Allier (regio Auvergne-Rhône-Alpes) en telt 121 inwoners (1999). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Vichy.

## Geografie
De oppervlakte van Saint-Priest-d'Andelot bedraagt 8,4 km², de bevolkingsdichtheid is 14,4 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Saint-Priest-d'Andelot met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE tellingen).
Vanwege een beveiligingsprobleem met de MediaWiki Graph-software is het momenteel niet mogelijk deze grafiek weer te geven. Zodra de software is bijgewerkt zal de grafiek vanzelf weer zichtbaar worden.

wikiname: nlwiki

title: Saint-Priest-d'Andelot

in_language: nl

wikitext:
{{Infobox gemeente Frankrijk
| plaatsnaam = Saint-Priest-d'Andelot
| wapen =
| kaart =
| regio = [[Auvergne-Rhône-Alpes]]
| departement = [[Allier (departement)|Allier]] (03)
| depnr = 03
| arrondissement = [[Arrondissement Vichy|Vichy]]
| kanton = [[Kanton Gannat|Gannat]]
| jaar = 1999
| inwoners = 121
| dichtheid = 14,4
| oppervlakte = 8,4
| water =
| latitudeGraden = 46
| latitudeMinuten = 4
| latitudeSeconden = 0
| longitudeGraden = 3
| longitudeMinuten = 10
| longitudeSeconden = 0
| E of W = E
| ol of wl = O.L.
| code = 03255
| postcode = 03800
| netnummer =
| hoogteligging = 376 - 532
| aangrenzende gemeenten =
| burgemeester =
| website =
}}
'''Saint-Priest-d'Andelot''' is een gemeente in het [[Frankrijk|Franse]] departement [[Allier (departement)|Allier]] (regio [[Auvergne-Rhône-Alpes]]) en telt 121 inwoners (1999). De plaats maakt deel uit van het arrondissement [[Arrondissement Vichy|Vichy]].

==Geografie==
De oppervlakte van Saint-Priest-d'Andelot bedraagt 8,4 km², de bevolkingsdichtheid is 14,4 inwoners per km².

{{Detailkaart Franse gemeente|id=03255}}

==Demografie==
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: [[INSEE-tellingen|INSEE tellingen]]).
{{Grafiek inwonertal gemeente Frankrijk|id=03255}}
<!-- Bron: Frans bureau voor statistiek. Cijfers inwoneraantal volgens de definitie "population sans doubles comptes" -->

==Externe links==
* {{Link INSEE|id=03255}}

{{Commonscat}}
{{Coor title dms|46|4|0|N|3|10|0|E|type:adm2nd_scale:25000_region:FR}}

[[Categorie:Gemeente in Allier]]

title: Situering

Regio: Auvergne-Rhône-Alpes

Departement: Allier (03)

Arrondissement: Vichy

Kanton: Gannat

Coördinaten: 46° 4′ NB, 3° 10′ OL

title: Algemeen

title: Overig

title: Detailkaart

Detailkaart: · Locatie in Frankrijk Allier

Portaal: Frankrijk


text:
# Chalcidiscelis
Chalcidiscelis is een geslacht van vliesvleugeligen uit de familie Pteromalidae. De wetenschappelijke naam van dit geslacht is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1899 door Ashmead.

## Soorten
Het geslacht Chalcidiscelis is monotypisch en omvat slechts de volgende soort:
- Chalcidiscelis koebelei Ashmead, 1899

title: Chalcidiscelis

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Chalcidiscelis''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Pteromalidae]]
| taxon = [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| w-naam = ''Chalcidiscelis''
| auteur = Ashmead
| datum = 1899
| species =
| commons =
}}
'''''Chalcidiscelis''''' is een [[geslacht (biologie)|geslacht]] van [[vliesvleugeligen]] uit de familie [[Pteromalidae]]. De wetenschappelijke naam van dit geslacht is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1899 door Ashmead.

== Soorten ==
Het geslacht ''Chalcidiscelis'' is [[monotypisch]] en omvat slechts de volgende soort:
* ''[[Chalcidiscelis koebelei]]'' <small>Ashmead, 1899</small>

{{Appendix|2=
* [https://www.nhm.ac.uk/research-curation/research/projects/chalcidoids/database/validName.dsml?index=ValidName&searchPageURL=indexValidName.dsml&Familyqtype=equals&Family=&Genusqtype=equals&Genus=Chalcidiscelis&Speciesqtype=equals&Species= {{Ts.|Noyes, J.S.}} (2012). Universal Chalcidoidea Database. World Wide Web electronic publication. http://www.nhm.ac.uk/chalcidoids. Version as of June 2012]
}}

[[Categorie:Pteromalidae]]

title: Chalcidiscelis

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Pteromalidae

title: Geslacht

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Sphinctomyrmex duchaussoyi
Sphinctomyrmex duchaussoyi is een mierensoort die tot 2014 was toegekend aan de onderfamilie van de Cerapachyinae maar daarna aan de onderfamilie van de Dorylinae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1905 door André.

title: Sphinctomyrmex duchaussoyi

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Sphinctomyrmex duchaussoyi''
| afbeelding = Sphinctomyrmex duchaussoyi.jpg
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Mieren|Formicidae]] (Mieren)
| onderfamilie = [[Dorylinae]]
| tribus = [[Cerapachyini]]
| geslacht = ''[[Sphinctomyrmex]]''
| auteur = André
| datum = 1905
| haakjes = ja
}}

'''''Sphinctomyrmex duchaussoyi''''' is een [[Mieren|mierensoort]] die tot 2014 was toegekend aan de onderfamilie van de [[Cerapachyinae]] maar daarna aan de onderfamilie van de [[Dorylinae]].<ref>[http://www.antwiki.org/wiki/Sphinctomyrmex_duchaussoyi Vermelding van de soort op Antwiki (Geraadpleegd april 2013)]</ref><ref>[http://www.antweb.org/description.do?genus=Sphinctomyrmex&name=duchaussoyi&rank=species Vermelding van de soort op Antweb (Geraadpleegd april 2013)]</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1905 door André.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|13}}

[[Categorie:Sphinctomyrmex]]

title: Sphinctomyrmex duchaussoyi

Familie: Formicidae (Mieren)

Onderfamilie: Dorylinae

Geslachtengroep: Cerapachyini

Geslacht: Sphinctomyrmex

title: Soort


text:
# Australacarus mesaktanus
Australacarus mesaktanus is een mijtensoort uit de familie van de Halacaridae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2000 door Otto.

title: Australacarus mesaktanus

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Australacarus mesaktanus''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] (Geleedpotigen)
| klasse = [[Spinachtigen|Arachnida]] (Spinachtigen)
| orde = [[Trombidiformes]]
| familie = [[Halacaridae]]
| geslacht = ''[[Australacarus]]''
| w-naam = ''Australacarus mesaktanus''
| auteur = Otto
| datum = 2000
| haakjes =
| worms = 406628
}}
'''''Australacarus mesaktanus''''' is een [[mijten]]soort uit de familie van de [[Halacaridae]].<ref>Bartsch, I. (2012). <i>Australacarus mesaktanus</i> Otto, 2000. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=406628</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2000 door Otto.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|24}}

[[Categorie:Halacaridae]]

title: Australacarus mesaktanus

Klasse: Arachnida (Spinachtigen)

Orde: Trombidiformes

Familie: Halacaridae

Geslacht: Australacarus

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Marshall County (West Virginia)
Marshall County is een van de 55 county's in de Amerikaanse staat West Virginia.
De county heeft een landoppervlakte van 795 km² en telt 35.519 inwoners (volkstelling 2000). De hoofdplaats is Moundsville.

## Bevolkingsontwikkeling
Barbour County · Berkeley County · Boone County · Braxton County · Brooke County · Cabell County · Calhoun County · Clay County · Doddridge County · Fayatte County · Gilmer County · Grant County · Greenbrier County · Hampshire County · Hancock County · Hardy County · Harrison County · Jackson County · Jefferson County · Kanawha County · Lewis County · Lincoln County · Logan County · Marion County · Marshall County · Mason County · McDowell County · Mercer County · Mineral County · Mingo County · Monongalia County · Monroe County · Morgan County · Nicholas County · Ohio County · Pendleton County · Pleasants County · Pocahontas County · Preston County · Putnam County · Raleigh County · Randolph County · Ritchie County · Roane County · Summers County · Taylor County · Tucker County · Tyler County · Upshur County · Wayne County · Webster County · Wetzel County · Wirt County · Wood County · Wyoming County

title: Marshall County (West Virginia)

wikitext:
{{Infobox county Verenigde Staten
| naam=Marshall County
| staat=[[West Virginia]]
| bevolking=35519
| opgericht=[[1835]] |datum=2000
| oppervlak=795
| water=13
| kaart=Map of West Virginia highlighting Marshall County.svg
| tijdzone= −5
| zetel=[[Moundsville]]
| code=54051
| bevolkingspiramide= USA Marshall County, West Virginia age pyramid.svg
}}
'''Marshall County''' is een van de 55 [[County's van de Verenigde Staten|county]]'s in de [[Verenigde Staten|Amerikaanse]] staat [[West Virginia]].

De county heeft een landoppervlakte van 795 km² en telt 35.519 inwoners (volkstelling 2000). De hoofdplaats is [[Moundsville]].

==Bevolkingsontwikkeling==
{{Tabel census Verenigde Staten|26444|32388|33681|39831|40189|36893|38041|37598|41608|37356|35519}}
[[Bestand:Marshall_County_Courthouse_West_Virginia.jpg|thumb|left|Marshall County Courthouse]]

{{Navigatie staat West Virginia}}
{{Coor title dms|39|52|12|N|80|40|12|W|type:adm2nd_region:US}}

[[Categorie:County in West Virginia]]

title: Situering

Staat: West Virginia

Tijdzone: Eastern Standard Time (UTC−5)

title: Algemeen

Oppervlakte: 808 km²

- land: 795 km²

- water: 13 km²

title: Overig

Zetel: Moundsville

title: Foto's

Foto's: Statistieken volkstelling Marshall County

Portaal: Verenigde Staten


text:
# Micropyrgula stankovici
Micropyrgula stankovici is een slakkensoort uit de familie van de Hydrobiidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1929 door Polinski.

title: Micropyrgula stankovici

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Micropyrgula stankovici''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Weekdieren|Mollusca]] (Weekdieren)
| klasse = [[Slakken|Gastropoda]] (Slakken)
| familie = [[Hydrobiidae]]
| geslacht = ''[[Micropyrgula]]''
| w-naam = ''Micropyrgula stankovici''
| auteur = Polinski
| datum = 1929
| haakjes = ja
| commons =
| species =
| type = dier
| status = VU
| rl-id = 155472
| statusbron = 2009
}}
'''''Micropyrgula stankovici''''' is een [[slakken|slakkensoort]] uit de familie van de [[Hydrobiidae]].<ref>{{Link Fauna Europaea|id=430908|naam=''Micropyrgula stankovici''}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1929 door Polinski.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|06|29}}

[[Categorie:Hydrobiidae]]

title: Micropyrgula stankovici · IUCN-status: Kwetsbaar (2009)

Stam: Mollusca (Weekdieren)

Klasse: Gastropoda (Slakken)

Familie: Hydrobiidae

Geslacht: Micropyrgula

title: Soort


text:
# Pachypsaltis catathrausta
Pachypsaltis catathrausta is een vlinder uit de familie van de echte motten (Tineidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1938 door Meyrick.

title: Pachypsaltis catathrausta

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Pachypsaltis catathrausta''
| afbeelding =
| familie = [[Echte motten|Tineidae]] (Echte motten)
| onderfamilie = [[Myrmecozelinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Pachypsaltis]]''
| w-naam = ''Pachypsaltis catathrausta''
| auteur = Meyrick
| datum = 1938
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Pachypsaltis catathrausta''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Echte motten|echte motten (Tineidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1938 door Meyrick.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|10}}

[[Categorie:Echte motten]]

title: Pachypsaltis catathrausta

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Tineidae (Echte motten)

Onderfamilie: Myrmecozelinae

Geslacht: Pachypsaltis

title: Soort


text:
# Tragogomphus aurivillii
Tragogomphus aurivillii is een libellensoort uit de familie van de rombouten (Gomphidae), onderorde echte libellen (Anisoptera).
De soort staat op de Rode Lijst van de IUCN als niet bedreigd, beoordelingsjaar 2009.
De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1900 door Sjöstedt.

title: Tragogomphus aurivillii

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Tragogomphus aurivillii''
| titelweergave = cursief
| status = LC
| rl-id = 169239
| statusbron = 2009
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Libellen|Odonata]] (Libellen)
| onderorde = [[Echte libellen|Anisoptera]] (Echte libellen)
| familie = [[Rombouten (familie)|Gomphidae]] (Rombouten)
| geslacht = ''[[Tragogomphus]]''
| w-naam = ''Tragogomphus aurivillii''
| auteur = [[Bror Yngve Sjöstedt|Sjöstedt]]
| datum = 1900
| haakjes =
| commons =
}}
'''''Tragogomphus aurivillii''''' is een [[libellen]]soort uit de familie van de [[Rombouten (familie)|rombouten]] (Gomphidae), onderorde [[echte libellen]] (Anisoptera).<ref>{{en}} [https://web.archive.org/web/20100828091754/http://www.pugetsound.edu/academics/academic-resources/slater-museum/biodiversity-resources/dragonflies/world-odonata-list/ World Odonata List; 25-04-2011]</ref>

De soort staat op de [[Rode Lijst van de IUCN]] als niet bedreigd, beoordelingsjaar 2009.<ref name="IUCN"/>

De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1900 door [[Bror Yngve Sjöstedt|Sjöstedt]].

{{appendix}}
{{Beginnetje|biologie|2011|10|29}}

{{DEFAULTSORT:Tragogomphus aurivillii}}
[[Categorie:Rombouten]]
[[Categorie:IUCN-status niet bedreigd]]

title: Tragogomphus aurivillii · IUCN-status: Niet bedreigd (2009)

Orde: Odonata (Libellen)

Onderorde: Anisoptera (Echte libellen)

Familie: Gomphidae (Rombouten)

Geslacht: Tragogomphus

title: Soort


text:
# Eustiromastix macropalpus
Eustiromastix macropalpus is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de springspinnen (Salticidae).
Het dier behoort tot het geslacht Eustiromastix. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1979 door María Elena Galiano.

title: Eustiromastix macropalpus

wikitext:
{{Taxobox spin
| naam              = ''Eustiromastix macropalpus''
| titelweergave     = cursief
| afbeelding        =
| afbeeldingtekst   =
| familie           = [[Springspinnen|Salticidae]] (Springspinnen)
| geslacht          = ''[[Eustiromastix]]''
| auteur            = [[María Elena Galiano]]
| datum             = 1979
| haakjes           =
}}
'''''Eustiromastix macropalpus''''' is een [[spinnen (dieren)|spinnen]][[soort]] in de taxonomische indeling van de [[Springspinnen|springspinnen (Salticidae)]].<ref>{{Brontabel|2012-Platnick}}</ref>

Het dier behoort tot het geslacht ''[[Eustiromastix]]''. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1979 door [[María Elena Galiano]].

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|10|21}}
{{DEFAULTSORT:Eustiromastix macropalpus}}
[[Categorie:Springspinnen]]

title: Eustiromastix macropalpus

Orde: Araneae (Spinnen)

Familie: Salticidae (Springspinnen)

Geslacht: Eustiromastix

title: Soort


text:
# Thalamoporella floridana
Thalamoporella floridana is een mosdiertjessoort uit de familie van de Thalamoporellidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1940 door Osburn.

title: Thalamoporella floridana

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Thalamoporella floridana''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Mosdiertjes|Bryozoa]] ([[Mosdiertjes]])
| klasse = [[Gymnolaemata]]
| orde = [[Cheilostomatida]]
| familie = [[Thalamoporellidae]]
| geslacht = ''[[Thalamoporella]]''
| w-naam = ''Thalamoporella floridana''
| auteur = Osburn
| datum = 1940
| haakjes =
| worms = 422300
}}
'''''Thalamoporella floridana''''' is een [[mosdiertjes]][[soort]] uit de familie van de [[Thalamoporellidae]].<ref>Bock, P. (2012). ''Thalamoporella floridana'' Osburn, 1940. In: Bock, Phil; Gordon, D. (2012) World list of Bryozoa. Geraadpleegd via: [http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=422300 World Register of Marine Species]</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1940 door Osburn.<ref>{{Aut|Osburn, R. C.}} (1940). ''Bryozoa of Porto Rico with a resume of West Indian Bryozoan fauna''. Scientific Survey of Porto Rico and the Virgin Islands. 16, 321-486</ref>

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|03}}
[[Categorie:Thalamoporellidae]]

title: Thalamoporella floridana

Stam: Bryozoa (Mosdiertjes)

Klasse: Gymnolaemata

Orde: Cheilostomatida

Familie: Thalamoporellidae

Geslacht: Thalamoporella

title: Soort


text:
# Evolutionisme
Evolutionisme is het idee dat er wetmatigheden te ontdekken zijn in de evolutie van historische ontwikkelingen die zou verlopen van eenvoudige, primitieve tot steeds ingewikkelder en complexere vorm. Hoewel evolutionisme opkwam rond de periode dat Darwin zijn The Origin of Species publiceerde, is dit geen toepassing van zijn biologische theorie op culturele en sociale ontwikkelingen. Hoewel ook wel wordt gesproken van sociaal darwinisme zijn de ideeën daaruit vooral afkomstig van Herbert Spencer. Het sociaal darwinisme is een vorm van evolutionisme waarbij wordt aangenomen dat er geen sprake is van toeval, maar dat er een telos, een doel is.

## Klassiek cultureel evolutionisme
In de negentiende eeuw ontstond in de antropologie het idee dat er sprake was van een eenlijnige culturele evolutie van de samenleving. Buiten Europa observeerden antropologen samenlevingen die als primitief werden beschouwd, terwijl uit de archeologie bleek dat er zoiets als een prehistorie had bestaan. Met behulp van de vergelijkende methode kwam men tot de conclusie dat primitieve samenlevingen zich ontwikkelden tot complexe als in het superieur geachte Europa. Deze theorie van sociale ontwikkeling werd al aan het einde van die eeuw door onder meer Franz Boas ondergraven. De theorie werd gezien als etnocentrisch en men verwierp de door het vooruitgangsgeloof ingegeven idee dat de moderne samenleving beter zou zijn dan oudere vormen. In de historiografie wordt deze teleologische benadering presentisme genoemd.
Wat volgde was diffusionisme en wat Marvin Harris later historisch particularisme noemde; men meende de menselijke geschiedenis slechts in kleine geïsoleerde delen, maar nooit in zijn totaliteit te kunnen weergeven, de idiografische benadering.

## Neo-evolutionisme
Halverwege de twintigste eeuw werden echter weer pogingen gedaan voor een systematische of nomothetische benadering. Leslie White en Julian Steward brachten een herleving van de oude culturele evolutie waarbij rekening werd gehouden met de bezwaren. Steward onderscheidde de familie, patrilineaire en samengestelde bands, Redfield's folk society en de staat. In Evolution and Culture uit 1960 werd dit neo-evolutionisme verder uitgewerkt. Hierin onderscheidden Elman Service en Marshall Sahlins de sociale structuur op basis van de complexiteit. In toenemende complexiteit waren dit de band, de stam (tribe), de proto-staat (chiefdom) en de natiestaat.
In de jaren daarna bleek uit onderzoek dat kenmerken van veel samenlevingen moeilijk in te passen waren in deze onderverdeling. In de antropologie werden dit model en dat van Morton Fried dan ook grotendeels verlaten en keerde men weer terug naar de nadruk op onderzoek naar specifieke culturen. In de archeologie liep men tegen dezelfde problemen aan. Hier verliet men de modellen echter niet, maar begon men deze aan te passen en uit te breiden.

title: Evolutionisme

wikitext:
'''Evolutionisme''' is het idee dat er [[Wet (wetenschap)|wetmatigheden]] te ontdekken zijn in de evolutie van historische ontwikkelingen die zou verlopen van eenvoudige, primitieve tot steeds ingewikkelder en complexere vorm. Hoewel evolutionisme opkwam rond de periode dat [[Charles Darwin|Darwin]] zijn ''[[De oorsprong der soorten|The Origin of Species]]'' publiceerde, is dit geen toepassing van zijn biologische theorie op culturele en sociale ontwikkelingen. Hoewel ook wel wordt gesproken van [[sociaal darwinisme]] zijn de ideeën daaruit vooral afkomstig van [[Herbert Spencer]]. Het sociaal darwinisme is een vorm van evolutionisme waarbij wordt aangenomen dat er geen sprake is van toeval, maar dat er een ''[[telos]]'', een doel is.

== Klassiek cultureel evolutionisme ==
In de negentiende eeuw ontstond in de [[antropologie]] het idee dat er sprake was van een eenlijnige [[culturele evolutie]] van de samenleving. Buiten Europa observeerden antropologen samenlevingen die als primitief werden beschouwd, terwijl uit de [[archeologie]] bleek dat er zoiets als een [[prehistorie]] had bestaan. Met behulp van de [[Vergelijkende methode (sociale wetenschappen)|vergelijkende methode]] kwam men tot de conclusie dat primitieve samenlevingen zich ontwikkelden tot complexe als in het superieur geachte Europa. Deze theorie van [[Sociale verandering|sociale ontwikkeling]] werd al aan het einde van die eeuw door onder meer [[Franz Boas]] ondergraven. De theorie werd gezien als [[Etnocentrisme|etnocentrisch]] en men verwierp de door het [[vooruitgangsgeloof]] ingegeven idee dat de moderne samenleving beter zou zijn dan oudere vormen. In de [[Geschiedschrijving|historiografie]] wordt deze [[Teleologie|teleologische]] benadering [[Presentisme (literaire en historische analyse)|presentisme]] genoemd.

Wat volgde was [[diffusionisme]] en wat [[Marvin Harris]] later [[historisch particularisme]] noemde; men meende de menselijke geschiedenis slechts in kleine geïsoleerde delen, maar nooit in zijn totaliteit te kunnen weergeven, de [[Nomothetische en idiografische methode|idiografische benadering]].

== Neo-evolutionisme ==
Halverwege de twintigste eeuw werden echter weer pogingen gedaan voor een systematische of [[Nomothetische en idiografische methode|nomothetische benadering]]. [[Leslie White]] en [[Julian Steward]] brachten een herleving van de oude culturele evolutie waarbij rekening werd gehouden met de bezwaren. Steward onderscheidde de [[familie (verwanten)|familie]], [[Patrilineariteit|patrilineaire]] en samengestelde ''[[Band (samenleving)|bands]]'', [[Robert Redfield|Redfield's]] ''folk society'' en de [[overheid|staat]]. In ''Evolution and Culture'' uit 1960 werd dit [[neo-evolutionisme]] verder uitgewerkt. Hierin onderscheidden [[Elman Service]] en [[Marshall Sahlins]] de [[sociale structuur]] op basis van de [[Sociale complexiteit|complexiteit]]. In toenemende complexiteit waren dit de ''band'', de [[Stam (antropologie)|stam]] (''tribe''), de proto-staat (''[[chiefdom]]'') en de [[natiestaat]].

In de jaren daarna bleek uit onderzoek dat kenmerken van veel samenlevingen moeilijk in te passen waren in deze onderverdeling. In de [[antropologie]] werden dit model en dat van [[Morton Fried]] dan ook grotendeels verlaten en keerde men weer terug naar de nadruk op onderzoek naar specifieke culturen. In de [[archeologie]] liep men tegen dezelfde problemen aan. Hier verliet men de modellen echter niet, maar begon men deze aan te passen en uit te breiden.

== Literatuur ==
* {{aut|[[Paul A. Erickson|Erickson, P.A.]]; [[Liam D. Murphy|Murphy, L.D.]]}} (2008): ''A History of Anthropological Theory'', University of Toronto Press.

[[Categorie:Antropologie]]


text:
# De boer als advocaat
De boer als advocaat is een volksverhaal uit Nederland.

## Het verhaal
Een boer woont dicht bij de stad en gaat om een boodschap, hij komt een matroos tegen. Deze zegt dat hij onenigheid heeft met een herbergier. Hij is hem een kwartje schuldig, maar moet honderd gulden betalen. De rechtbank heeft nog geen uitspraak gedaan en ze moeten weer voorkomen. De man vreest in het ongelijk gesteld te worden en een gevangenisstraf te krijgen. De boer hoort dat de matroos vijf jaar geleden naar zee is gegaan. Hij at zes gekookte eieren in de herberg, maar had geen geld bij zich. De herbergier zei toen dat hij een andere keer mag betalen. De matroos had een ongelukkige reis en komt in handen van zeerovers. Hij zwierf in vreemde landen en is sinds enkele weken terug in het land. Hij gaat met een kwartje naar de kastelein, maar er is uitgerekend dat er inmiddels zes kippen uit de eieren waren ontstaan. Die hadden vele eieren kunnen leggen en een winst van honderd gulden. De boer zegt de advocaat van de zeeman te zullen zijn en gaat zonder bovenkleding naar de rechtbank. Hij zegt dat hij een pot met bonen op het vuur heeft staan en deze moeten nog gezaaid worden als ze gaar zijn. De rechter vraagt of gekookte bonen nog groeien kunnen en de boer vraagt of er kuikens komen uit gekookte eieren. De boer vertrekt en de matroos wordt vrijgesproken.

## Achtergronden
- Het verhaal is bewerkt naar rechtspraak uit Friesland's volksleven van vroeger en later.
- In dit kluchtige verhaal treedt de boer op als advocaat, dit motief komt in veel landen voor. In Nederland zijn varianten uit Friesland en Brabant bekend.
- Vergelijk met Djha als rechter uit Marokko en Het zonderlinge rechtgeding uit Indonesië.

title: De boer als advocaat

wikitext:
'''De boer als advocaat''' is een [[volksverhaal]] uit [[Nederland]].

== Het verhaal ==
{{Leeswaarschuwing}}
Een boer woont dicht bij de stad en gaat om een boodschap, hij komt een matroos tegen. Deze zegt dat hij onenigheid heeft met een herbergier. Hij is hem een kwartje schuldig, maar moet honderd gulden betalen. De rechtbank heeft nog geen uitspraak gedaan en ze moeten weer voorkomen. De man vreest in het ongelijk gesteld te worden en een gevangenisstraf te krijgen. De boer hoort dat de matroos vijf jaar geleden naar zee is gegaan. Hij at zes gekookte eieren in de herberg, maar had geen geld bij zich. De herbergier zei toen dat hij een andere keer mag betalen. De matroos had een ongelukkige reis en komt in handen van [[zeerover]]s. Hij zwierf in vreemde landen en is sinds enkele weken terug in het land. Hij gaat met een kwartje naar de kastelein, maar er is uitgerekend dat er inmiddels zes kippen uit de eieren waren ontstaan. Die hadden vele eieren kunnen leggen en een winst van honderd gulden. De boer zegt de advocaat van de zeeman te zullen zijn en gaat zonder bovenkleding naar de rechtbank. Hij zegt dat hij een pot met bonen op het vuur heeft staan en deze moeten nog gezaaid worden als ze gaar zijn. De rechter vraagt of gekookte bonen nog groeien kunnen en de boer vraagt of er kuikens komen uit gekookte eieren. De boer vertrekt en de matroos wordt vrijgesproken.

== Achtergronden ==
*Het verhaal is bewerkt naar ''rechtspraak'' uit ''Friesland's volksleven van vroeger en later''.
*In dit [[klucht]]ige verhaal treedt de boer op als advocaat, dit motief komt in veel landen voor. In Nederland zijn varianten uit [[Friesland]] en [[Noord-Brabant|Brabant]] bekend.
* Vergelijk met [[Djha als rechter]] uit [[Marokko]] en [[Het zonderlinge rechtgeding]] uit [[Indonesië]].

{{Appendix|2=
* List & bedrog, [[volksverhalen uit kleurrijk Nederland]], 1990, ISBN 90-6069-718-9
}}

{{DEFAULTSORT:Boer als advocaat}}
[[Categorie:Sprookje]]
[[Categorie:Nederlandse folklore]]


text:
# Slag bij Ezra Church
De Slag bij Ezra Church vond plaats op 28 juli 1864 in Fulton County, Georgia tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog.

## De slag
Het Noordelijke leger onder leiding van generaal-majoor William T. Sherman lag in een omgekeerde U-vorm in stellingen rond de Zuidelijke stad Atlanta. Sherman probeerde de stad tot overgave te dwingen door de toevoerlijnen te vernietigen. Om dit doel te bereiken stuurde hij het leger onder leiding van generaal-majoor Oliver O. Howard in noordelijke en westelijke richting rond de Noordelijke stellingen om aan de westelijke zijde van Atlanta de spoorweg aan te vallen. Generaal John Bell Hood, bevelhebber van het Zuidelijke leger, had dit manoeuvre voorzien en stuurde soldaten om Howard op te wachten en bij verrassing aan te vallen.
De tegenstanders botsten op elkaar op in de namiddag van 28 juli bij Ezra Church. Hood had echter geen geluk. Het verrassingselement was weg want Howard had ook de reactie van Hood voorzien. De Noordelijken lagen de Zuidelijken op te wachten. De Zuidelijken gingen tot de aanval over maar slaagden er niet in om door de Noordelijke stellingen te breken. De Noordelijke poging om de spoorweg te bereiken mislukte, maar de Zuidelijken hadden zware verliezen geleden. Onder de gewonden was generaal Alexander P. Stewart, een van de korpscommandanten van Hood.

title: Slag bij Ezra Church

wikitext:
{{Infobox militair conflict
| conflict=Slag bij Ezra Church
| partof=de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]
| afbeelding =
| onderschrift =
| date=[[28 juli]] [[1864]]
| place=[[Fulton County (Georgia)|Fulton County]], [[Georgia (staat)|Georgia]]
| result=Noordelijke overwinning
| combatant1=[[Bestand:US flag 48 stars.svg|40px]]
[[Verenigde Staten|Verenigde Staten van Amerika]]
| combatant2=[[Bestand:Second national flag of the Confederate States of America.svg|40px]]
[[Geconfedereerde Staten van Amerika]]
| commander1=[[William Tecumseh Sherman|William T. Sherman]]
[[Oliver Otis Howard]]
| commander2=[[John Bell Hood]]
| strength1=13.266
| strength2=18.450
| casualties1 =642
| casualties2 =3.000
}}
{{Zijbalk Atlantaveldtocht}}

De '''Slag bij Ezra Church''' vond plaats op [[28 juli]] [[1864]] in [[Fulton County (Georgia)|Fulton County]], [[Georgia (staat)|Georgia]] tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]].

==De slag==
Het Noordelijke leger onder leiding van generaal-majoor [[William T. Sherman]] lag in een omgekeerde U-vorm in stellingen rond de Zuidelijke stad [[Atlanta]]. Sherman probeerde de stad tot overgave te dwingen door de toevoerlijnen te vernietigen. Om dit doel te bereiken stuurde hij het leger onder leiding van generaal-majoor [[Oliver O. Howard]] in noordelijke en westelijke richting rond de Noordelijke stellingen om aan de westelijke zijde van Atlanta de spoorweg aan te vallen. Generaal [[John Bell Hood]], bevelhebber van het Zuidelijke leger, had dit manoeuvre voorzien en stuurde soldaten om Howard op te wachten en bij verrassing aan te vallen.

De tegenstanders botsten op elkaar op in de namiddag van [[28 juli]] bij Ezra Church. Hood had echter geen geluk. Het verrassingselement was weg want Howard had ook de reactie van Hood voorzien. De Noordelijken lagen de Zuidelijken op te wachten. De Zuidelijken gingen tot de aanval over maar slaagden er niet in om door de Noordelijke stellingen te breken. De Noordelijke poging om de spoorweg te bereiken mislukte, maar de Zuidelijken hadden zware verliezen geleden. Onder de gewonden was generaal [[Alexander P. Stewart]], een van de korpscommandanten van Hood.

==Bronnen==
* Foote, Shelby, ''The Civil War, A Narrative: Red River to Appomattox'', Random House, 1974, ISBN 0-394-74913-8.
* [http://www.nps.gov/civilwar/search-battles-detail.htm?battleCode=ga018 National Park Service battle description]

[[Categorie:Veldslag tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog|Ezra Church]]
[[Categorie:Geschiedenis van Georgia|Slag Ezra Church]]
[[Categorie:1864]]

title: Onderdeel van de Amerikaanse Burgeroorlog

Locatie: Fulton County, Georgia

Resultaat: Noordelijke overwinning

title: Strijdende partijen

· Verenigde Staten van Amerika: · Geconfedereerde Staten van Amerika

title: Leiders en commandanten

William T. Sherman · Oliver Otis Howard: John Bell Hood

title: Troepensterkte

title: Verliezen


text:
# Emissie-Bank (Nederland)
De Emissie-Bank was een Nederlandse bank.
De Emissie-Bank werd op 26 april 1898 opgericht met een geplaatst kapitaal van ƒ 20.000 en in 1904 failliet verklaard. Zij speelde een belangrijke rol in de zaken van de directeur Willem Petrus Noëls van Wageningen.

title: Emissie-Bank (Nederland)

wikitext:
De '''Emissie-Bank''' was een Nederlandse bank.

De Emissie-Bank werd op 26 april 1898 opgericht met een geplaatst kapitaal van [[Nederlandse gulden|ƒ]] 20.000<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB08:000169949:mpeg21:a0016], Algemeen Handelsblad 15-5-1898</ref> en in 1904 [[failliet]] verklaard.<ref>De Tijd 10-10-1904</ref> Zij speelde een belangrijke rol in de zaken van de directeur [[Willem Petrus Noëls van Wageningen]].

{{Appendix}}
[[Categorie:Voormalige Nederlandse bank]]


text:
# Pseudotaphoxenus thoracicus
Pseudotaphoxenus thoracicus is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1843 door Gebler.

title: Pseudotaphoxenus thoracicus

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Pseudotaphoxenus thoracicus''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Loopkevers|Carabidae]] (Loopkevers)
| onderfamilie = [[Platyninae]]
| geslacht = ''[[Pseudotaphoxenus]]''
| w-naam = ''Pseudotaphoxenus thoracicus''
| auteur = Gebler
| datum = 1843
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Pseudotaphoxenus thoracicus''''' is een [[kevers|kever]]soort uit de familie van de [[Loopkevers|loopkevers (Carabidae)]].<ref>Anichtchenko A. et al., (editors): [https://carabidae.org/search?rank=0&text=Pseudotaphoxenus+thoracicus Carabidae of the World] (bezocht: 20 tot 28 maart 2013)</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1843 door Gebler.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|29}}

[[Categorie:Pseudotaphoxenus|thoracicus]]

title: Pseudotaphoxenus thoracicus

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Carabidae (Loopkevers)

Onderfamilie: Platyninae

Geslacht: Pseudotaphoxenus

title: Soort


text:
# Axinus cascadiensis
Axinus cascadiensis is een tweekleppigensoort uit de familie van de Thyasiridae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2007 door Oliver & Holmes.

title: Axinus cascadiensis

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Axinus cascadiensis''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Weekdieren|Mollusca]] (Weekdieren)
| klasse = [[Tweekleppigen|Bivalvia]] (Tweekleppigen)
| orde   = [[Lucinida]]
| familie = [[Thyasiridae]]
| geslacht = ''[[Axinus]]''
| auteur = Oliver & Holmes
| datum = 2007
| haakjes =
| worms = 458002
}}
'''''Axinus cascadiensis''''' is een [[tweekleppigen|tweekleppigensoort]] uit de familie van de [[Thyasiridae]].<ref>WoRMS (2012). <i>Axinus cascadiensis</i> Oliver & Holmes, 2007. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=458002</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2007 door Oliver & Holmes.

{{Appendix}}

[[Categorie:Thyasiridae]]

title: Axinus cascadiensis

Klasse: Bivalvia (Tweekleppigen)

Orde: Lucinida

Familie: Thyasiridae

Geslacht: Axinus

title: Soort


text:
# Aphyosemion pascheni festivum
Aphyosemion pascheni festivum is een ondersoort van de straalvinnige vissen uit de familie van de killivisjes (Nothobranchiidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1987 door Amiet.

title: Aphyosemion pascheni festivum

wikitext:
{{Taxobox straalvinnige
| titelweergave = cursief
| naam = ''Aphyosemion pascheni festivum''
| afbeelding =
| orde = [[Cyprinodontiformes]]
| familie = [[Nothobranchiidae]] ([[Nothobranchiidae|Killivisjes]])
| geslacht = ''[[Aphyosemion]]''
| taxon = [[Ondersoort]]
| soort             =  ''[[Aphyosemion pascheni]]''
| auteur = Amiet
| datum = 1987
| haakjes =
}}
'''''Aphyosemion pascheni festivum''''' is een [[ondersoort]] van de [[Straalvinnigen|straalvinnige]] [[vissen (dieren)|vissen]] uit de familie van de [[Nothobranchiidae|killivisjes (Nothobranchiidae)]].<ref>{{Link FishBase genus|genus=Aphyosemion|month=02|year=2013}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1987 door Amiet.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|06}}

[[Categorie:Nothobranchiidae]]

title: Aphyosemion pascheni festivum

Stam: Chordata (Chordadieren)

Superklasse: Osteichthyes (Beenvisachtigen)

Klasse: Actinopterygii (Straalvinnigen)

Orde: Cyprinodontiformes

Familie: Nothobranchiidae (Killivisjes)

Geslacht: Aphyosemion

Soort: Aphyosemion pascheni

title: Ondersoort

Portaal: Biologie · Vissen


text:
# Globipes spinulatus
Globipes spinulatus is een hooiwagen uit de familie Globipedidae.

title: Globipes spinulatus

wikitext:
{{Taxobox
| type = dier
| naam = ''Globipes spinulatus''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] (Geleedpotigen)
| klasse = [[Spinachtigen|Arachnida]] (Spinachtigen)
| orde = [[Hooiwagens|Opiliones]] (Hooiwagens)
| familie = [[Globipedidae]]
| geslacht = ''[[Globipes]]''
| w-naam = ''Globipes spinulatus''
| auteur = Banks
| datum = 1893
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Globipes spinulatus''''' is een [[hooiwagens|hooiwagen]] uit de familie [[Globipedidae]].<ref name="WCO-Lite 2.6">{{Aut|Kury, A.B.}}, {{Aut|Mendes, A.C.}}, {{Aut|Cardoso, L.}}, {{Aut|Kury, M.S.}}, {{Aut|Granado, A.de A.}}, {{Aut|Giribet, G.}}, {{Aut|Cruz-López J.A.}}, {{Aut|Longhorn, S.J.}}, {{Aut|Medrano, M.}}, {{Aut|Oliveira, A.B.R. de}}, {{Aut|Kury, I.S.}} & {{Aut|Souza-Kury, M.A.}} (2023) ''World Catalogue of Opiliones''. WCO-Lite version 2.6. [https://wcolite.com/].</ref>

{{Appendix|2=
{{References}}
}}
{{Beginnetje|biologie|2012|07|13}}
[[Categorie:Sclerosomatidae]]

title: Globipes spinulatus

Orde: Opiliones (Hooiwagens)

Familie: Globipedidae

Geslacht: Globipes

title: Soort


text:
# Timesius vesicularis
Timesius vesicularis is een hooiwagen uit de familie Stygnidae.

title: Timesius vesicularis

wikitext:
{{Taxobox
| type = dier
| naam = ''Timesius vesicularis''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] (Geleedpotigen)
| klasse = [[Spinachtigen|Arachnida]] (Spinachtigen)
| orde = [[Hooiwagens|Opiliones]] (Hooiwagens)
| familie = [[Stygnidae]]
| onderfamilie = [[Heterostygninae]]
| geslacht = ''[[Timesius]]''
| w-naam = ''Timesius vesicularis''
| auteur = Gervais
| datum = 1844
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Timesius vesicularis''''' is een [[hooiwagens|hooiwagen]] uit de familie [[Stygnidae]].<ref>{{Aut|Hallan J.}} (2005) [http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/Acari/Family/Stygnidae.txt Stygnidae] in [http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/Acari/Family/Opiliones1.htm SYNOPSIS OF THE DESCRIBED OPILIONES OF THE WORLD]</ref>

{{Appendix}}
{{Beginnetje|biologie|2012|07|13}}

[[Categorie:Stygnidae]]

title: Timesius vesicularis

Familie: Stygnidae

Onderfamilie: Heterostygninae

Geslacht: Timesius

title: Soort


text:
# De laatste parel
De laatste parel is een sprookje van Hans Christian Andersen, het verscheen in 1853.

## Het verhaal
Er wordt een zoon geboren in een rijk en gelukkig huis. De schutsengel staat aan het hoofdeinde van het kraambed en zegt dat alles compleet is. De feeën van het leven hebben elk hun gave geschonken. beschermengel van het kind zegt dat één fee haar geschenk nog niet heeft gebracht, de laatste parel ontbreekt. Hand in hand zweven ze naar de plaats waar deze fee woont. Midden op de vloer staat een open doodskist met het lijk van een vrouw in haar beste jaren. Haar man en kinderen staan bij de kist, ze brengen een laatste groet. Vreemde mannen spijkeren het deksel over de kist vast. De schutsengel denkt dat hier geen goede fee woont, maar dan wijst de beschermengel van het kind naar de hoek in de kamer waar de vrouw ooit haar gezin vriendelijkheid toeknikte.
In de hoek zit nu een vreemde vrouw, ze heeft de plaats van de dode ingenomen. Haar naam is Smart en een hete traan valt in haar schoot. Het wordt een parel die glanst in alle kleuren van de regenboog. De engel grijpt de parel, die schittert als een ster in zevenvoudige glans. De parel die niet gemist kan worden. Door deze wordt de macht van alle andere vergroot. De glans van de regenboog die hemel en aarde verbindt. Voor iedere dierbare die we moeten missen, hebben we in de hemel een vriend meer om naar te verlangen. Kijk goed naar de parel van de smart; daarin liggen de hemelvleugels die ons van hier zullen wegvoeren.

title: De laatste parel

wikitext:
'''De laatste parel''' is een [[sprookje]] van [[Hans Christian Andersen]], het verscheen in [[1853]].

== Het verhaal ==
{{Leeswaarschuwing}}
Er wordt een zoon geboren in een rijk en gelukkig huis. De schutsengel staat aan het hoofdeinde van het [[kraambed]] en zegt dat alles compleet is. De [[fee]]ën van het leven hebben elk hun gave geschonken. [[beschermengel]] van het kind zegt dat één fee haar geschenk nog niet heeft gebracht, de laatste parel ontbreekt. Hand in hand zweven ze naar de plaats waar deze fee woont. Midden op de vloer staat een open [[doodskist]] met het lijk van een vrouw in haar beste jaren. Haar man en kinderen staan bij de kist, ze brengen een laatste groet. Vreemde mannen spijkeren het deksel over de kist vast. De schutsengel denkt dat hier geen goede fee woont, maar dan wijst de beschermengel van het kind naar de hoek in de kamer waar de vrouw ooit haar gezin vriendelijkheid toeknikte.

In de hoek zit nu een vreemde vrouw, ze heeft de plaats van de dode ingenomen. Haar naam is Smart en een hete traan valt in haar schoot. Het wordt een parel die glanst in alle kleuren van de [[regenboog (optica)|regenboog]]. De engel grijpt de parel, die schittert als een ster in zevenvoudige glans. De parel die niet gemist kan worden. Door deze wordt de macht van alle andere vergroot. De glans van de regenboog die hemel en aarde verbindt. Voor iedere dierbare die we moeten missen, hebben we in de hemel een vriend meer om naar te verlangen. Kijk goed naar de parel van de smart; daarin liggen de hemelvleugels die ons van hier zullen wegvoeren.

== Zie ook ==
*[[Sprookjes en vertellingen van Hans Christian Andersen]]

{{Appendix|2=
*Alle sprookjes en vertellingen van Hans Christian Andersen, vertaling door Dr. W. van Eeden, 2000, ISBN 90-269-9296-3
}}

{{DEFAULTSORT:Laatste parel}}

[[Categorie:Werk van Hans Christian Andersen]]


text:
# Zera nolckeni
Zera nolckeni is een vlinder uit de familie van de dikkopjes (Hesperiidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1891 door Mabille.

title: Zera nolckeni

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Zera nolckeni''
| afbeelding = Zera nolckeni 175455386.jpg
| familie = [[Dikkopjes|Hesperiidae]] (Dikkopjes)
| onderfamilie = [[Pyrginae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Zera]]''
| w-naam = ''Zera nolckeni''
| auteur = Mabille
| datum = 1891
| haakjes = ja
}}
'''''Zera nolckeni''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Dikkopjes|dikkopjes (Hesperiidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1891 door Mabille.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|02}}

[[Categorie:Pyrginae]]

title: Zera nolckeni

Familie: Hesperiidae (Dikkopjes)

Onderfamilie: Pyrginae

Geslacht: Zera

title: Soort


text:
# Bram van Leeuwen
Abraham (Bram) van Leeuwen, ook bekend als Prince de Lignac en Hertog van Soveria Simeri, (Rotterdam, 18 juli 1918 - Málaga, 27 mei 2001) was een succesvolle Nederlandse zakenman en multimiljonair.

## Leven en werk
Van Leeuwen groeide onder armoedige omstandigheden op in Rotterdam. De vernedering dat hij als een van de twee arme kinderen op school zijn boeken moest lenen en kaften, heeft een grote indruk op hem gemaakt. Deze ervaring was de voedingsbodem van zijn levenswens om rijk en succesvol te worden.
Na de HBS ging hij de journalistiek in, eerst bij het Delfts Volksdagblad, later bij het Dagblad van Rotterdam. Aan die journalistieke loopbaan kwam een einde in 1941, toen hij een hogerberoepzaak tegen de weigering hem op te nemen in het Beroepsregister van het Departement van Volksvoorlichting en Kunsten verloor. Vanwege zijn Joodse achtergrond (Joodse vader) werd hem het recht om werkzaam te zijn in de journalistiek geweigerd.
In 1947 ging hij 7 maanden, en later nog eens 9 maanden, naar de gevangenis wegens onder meer belastingfraude.
Hij bouwde een zeer winstgevende internationale groep bedrijven op, waaronder onderwijsinstelling Nederlands Talen Instituut,  postorderbedrijf Keurkoop en uitgeverij Lekturama.
In de decennia na de Tweede Wereldoorlog was homoseksualiteit op privégebied maar zeker ook op zakelijk gebied nog een groot taboe. Abraham van Leeuwen was een van de zeer weinige captains of industry die er openlijk voor uitkwamen homoseksueel te zijn. Van Leeuwen gaf aan dat de tegenstand die hij ondervond vanuit het, veelal homofobe, bedrijfsleven, hem sterkte om succesvoller te zijn dan zijn belagers, hetgeen hem uiteindelijk gelukte.
Toen hij in 1978 extra geld aan zijn bedrijven wilde onttrekken voor het kopen van een duur jacht, maar zijn topfunctionarissen met bezwaren kwamen wegens diverse nodige investeringen, besloot hij niet "het rijkste lijk van het kerkhof" te willen worden, en daarom zijn bedrijven te verkopen en van de opbrengst te gaan genieten. Deze verkoop vond plaats in 1980 aan het Vendex-concern van Anton Dreesmann.
Hij stond bekend als een excentriekeling en was de laatste decennia van zijn leven (1980-2001) vooral beroemd door zijn jetset-leven in het zuiden van Spanje en aan boord van zijn jacht. Hij was eigenaar van een 60 meter lang jacht (de New Horizon L.) van werf Royal van Lent (Feadship), waarvan zelfs de luchtroosters van goud waren. De gasten gebruikten o.a. gouden tandenborstels. Aan het einde van de cruise kregen ze de tandenborstel als cadeau mee. Het personeel aan boord bestond uit jongemannen uit Zuidoost-Azië. Op een vraag waarom hij exclusief deze jongens in dienst nam antwoordde van Leeuwen dat zij de beste zijn om te dienen.
Van Leeuwen overleed in mei 2001 op 82-jarige leeftijd in Zuid-Spanje, na een kort ziekbed. Zijn vermogen, dat werd geschat op € 219 miljoen, ging voor een klein deel (€ 35 miljoen plus zijn superjacht New Horizon L, verkocht voor € 12 miljoen) naar zijn partner Hans Verver. Het overgrote deel (€ 110 miljoen) kwam ten goede aan de door Van Leeuwen opgerichte Van Leeuwen Van Lignac Stichting, die als doelstelling heeft de bevordering van het welzijn van kinderen en bejaarden in de gemeente Rotterdam.

title: Bram van Leeuwen

wikitext:
'''Abraham (Bram) van Leeuwen''', ook bekend als ''Prince de [[Lignac]]'' en ''Hertog van [[Soveria Simeri]]'', ([[Rotterdam]], [[18 juli]] [[1918]] - [[Málaga (stad)|Málaga]], [[27 mei]] [[2001]]) was een succesvolle [[Nederland]]se zakenman en [[multimiljonair]].
==Leven en werk==
Van Leeuwen groeide onder armoedige omstandigheden op in Rotterdam. De vernedering dat hij als een van de twee arme kinderen op school zijn boeken moest lenen en kaften, heeft een grote indruk op hem gemaakt. Deze ervaring was de voedingsbodem van zijn levenswens om rijk en succesvol te worden.

Na de [[Hogereburgerschool|HBS]] ging hij de journalistiek in, eerst bij het Delfts Volksdagblad, later bij het Dagblad van Rotterdam. Aan die journalistieke loopbaan kwam een einde in 1941, toen hij een hogerberoepzaak tegen de weigering hem op te nemen in het Beroepsregister van het [[Departement van Volksvoorlichting en Kunsten]] verloor. Vanwege zijn Joodse achtergrond (Joodse vader) werd hem het recht om werkzaam te zijn in de journalistiek geweigerd.<ref>Bron: Staatscourant 25 september 1941</ref>

In 1947 ging hij 7 maanden, en later nog eens 9 maanden, naar de gevangenis wegens onder meer belastingfraude.<ref>https://www.joodserfgoedrotterdam.nl/abraham-van-leeuwen. [https://web.archive.org/web/20230402020202/https://www.joodserfgoedrotterdam.nl/abraham-van-leeuwen/ Gearchiveerd] op 2 april 2023.</ref>

Hij bouwde een zeer winstgevende internationale groep bedrijven op, waaronder onderwijsinstelling [[Nederlands Talen Instituut]],  postorderbedrijf Keurkoop en uitgeverij [[Lekturama]].

In de decennia na de Tweede Wereldoorlog was [[homoseksualiteit]] op privégebied maar zeker ook op zakelijk gebied nog een groot taboe. Abraham van Leeuwen was een van de zeer weinige captains of industry die er openlijk voor uitkwamen homoseksueel te zijn. Van Leeuwen gaf aan dat de tegenstand die hij ondervond vanuit het, veelal [[homofobie|homofobe]], bedrijfsleven, hem sterkte om succesvoller te zijn dan zijn belagers, hetgeen hem uiteindelijk gelukte.

Toen hij in 1978 extra geld aan zijn bedrijven wilde onttrekken voor het kopen van een duur jacht, maar zijn topfunctionarissen met bezwaren kwamen wegens diverse nodige investeringen, besloot hij niet "het rijkste lijk van het kerkhof" te willen worden, en daarom zijn bedrijven te verkopen en van de opbrengst te gaan genieten.<ref>Dit schreef hij in zijn boek ''Hoe u óók miljonair wordt!''</ref> Deze verkoop vond plaats in 1980 aan het [[Vendex]]-concern van [[Anton Dreesmann (1923-2000)|Anton Dreesmann]].

Hij stond bekend als een [[excentriekeling]] en was de laatste decennia van zijn leven (1980-2001) vooral beroemd door zijn jetset-leven in het zuiden van [[Spanje]] en aan boord van zijn jacht. Hij was eigenaar van een 60 meter lang [[jacht (scheepstype)|jacht]] (de ''New Horizon L.'') van werf [[Royal van Lent]] ([[Feadship]]), waarvan zelfs de luchtroosters van goud waren. De gasten gebruikten o.a. gouden tandenborstels. Aan het einde van de cruise kregen ze de tandenborstel als cadeau mee. Het personeel aan boord bestond uit jongemannen uit Zuidoost-Azië. Op een vraag waarom hij exclusief deze jongens in dienst nam antwoordde van Leeuwen ''dat zij de beste zijn om te dienen''.<ref>Internetarchive.org versie uit 2008 van Inmemoriam.be website over [https://web.archive.org/web/20080701004133/http://www.inmemoriam.be/bvdetail.asp?bvid=241 Bram van Leeuwen], link updated 10-10-2010</ref>

Van Leeuwen overleed in mei 2001 op 82-jarige leeftijd in Zuid-Spanje, na een kort ziekbed. Zijn [[particulier vermogen|vermogen]], dat werd geschat op € 219 miljoen, ging voor een klein deel (€ 35 miljoen plus zijn superjacht New Horizon L, verkocht voor € 12 miljoen) naar zijn partner Hans Verver. Het overgrote deel (€ 110 miljoen) kwam ten goede aan de door Van Leeuwen opgerichte Van Leeuwen Van Lignac Stichting, die als doelstelling heeft de bevordering van het welzijn van kinderen en bejaarden in de [[gemeente Rotterdam]].<ref>[https://www.rotterdamsefondsen.nl/fonds/75/van-leeuwen-van-lignac-stichting Rotterdamse fondsen: Van Leeuwen Van Lignac stichting]</ref>

==Bibliografie==
* ''Vecht voor je geluk zoals ik'', Utrecht, 1988
* ''Bandjir: vuurstorm over Java'', Utrecht, 1990
* ''Hoe u óók miljonair wordt!'', Naarden 1995
* ''Wat eet een miljonair?'', Naarden, 1999

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Leeuwen, Bram van}}
[[Categorie:Nederlands ondernemer]]
[[Categorie:Historische lhbti'er]]


text:
# Lies Martens
Lies Martens (Gent, 25 februari 1971) is een Belgisch journaliste en presentatrice. Zij was bij de VRT televisiepresentatrice van onder meer de programma's Ombudsjan, Koppen, Klant of Koning? en Vlaanderen Vakantieland.

## Biografie
Lies Martens studeerde Politieke Wetenschappen aan de Rijksuniversiteit Gent en Antropologie aan de KU Leuven. Ze studeerde af in 1994 en drie jaar later - in 1997 - ging ze aan de slag bij de toenmalige BRTN na het winnen van de talentenjacht U hoort nog van ons. Lies Martens maakte aanvankelijk toeristische reportages voor het magazine Reyersdijk.
Ze slaagde voor het journalistenexamen en ging in het voorjaar van 1999 aan de slag bij Het Journaal en vanaf september bij Koppen. Vanaf eind 2000 presenteerde zij samen met Jan Van Rompaey het consumentenmagazine Ombudsjan. De opvolger van Ombudsjan, het volgende consumentenprogramma, Klant of Koning?, werd door Martens alleen gepresenteerd. In 2006 presenteerde ze toerismeprogramma's, eerst bij 1000 zonnen en garnalen en daarna bij Vlaanderen Vakantieland.
In 2007 verdween Lies Martens van het televisiescherm en begon een eigen bloemenatelier. Dat sloot ze in 2016 om zich volledig toe te leggen op haar carrière als coach en trainer in de communicatiewereld. Ze geeft tegenwoordig fulltime coachings en communicatietrainingen, onder andere in mediatraining, spreken voor publiek, timemanagement, en is gastspreker en moderator op bedrijfsevenementen. In 2016 presenteerde ze op PlattelandsTv Geschikt in Meise, een programma waarin bloemenkunstenaars aan bod kwamen en dat acht afleveringen telde.
Sinds 2004 vormt zij een koppel met tekenaar Karl Meersman, alias Karl, die illustraties maakt voor enkele Vlaamse tijdschriften.

title: Lies Martens

wikitext:
[[Bestand:Panneweel Lies Martens.jpg|thumb|Lies Martens tijdens een opname in [[Panneweel]]]]
'''Lies Martens''' ([[Gent]], [[25 februari]] [[1971]]) is een [[België (hoofdbetekenis)|Belgisch]] journaliste en presentatrice. Zij was bij de [[Vlaamse Radio- en Televisieomroep|VRT]] televisiepresentatrice van onder meer de programma's ''[[Ombudsjan]]'', ''[[Koppen (televisieprogramma)|Koppen]]'', ''[[Klant of Koning?]]'' en ''[[Vlaanderen Vakantieland]]''.

== Biografie ==
Lies Martens studeerde Politieke Wetenschappen aan de [[Rijksuniversiteit Gent]] en Antropologie aan de [[KU Leuven]]. Ze studeerde af in 1994 en drie jaar later - in 1997 - ging ze aan de slag bij de toenmalige [[BRTN]] na het winnen van de talentenjacht ''U hoort nog van ons''. Lies Martens maakte aanvankelijk toeristische reportages voor het magazine ''Reyersdijk''.

Ze slaagde voor het journalistenexamen en ging in het voorjaar van 1999 aan de slag bij ''[[Het Journaal]]'' en vanaf september bij ''Koppen''. Vanaf eind 2000 presenteerde zij samen met [[Jan Van Rompaey]] het consumentenmagazine ''Ombudsjan''. De opvolger van ''Ombudsjan'', het volgende consumentenprogramma, ''Klant of Koning?'', werd door Martens alleen gepresenteerd. In 2006 presenteerde ze toerismeprogramma's, eerst bij ''[[1000 zonnen en garnalen]]'' en daarna bij ''Vlaanderen Vakantieland''.

In 2007 verdween Lies Martens van het televisiescherm en begon een eigen bloemenatelier. Dat sloot ze in 2016 om zich volledig toe te leggen op haar carrière als coach en trainer in de communicatiewereld. Ze geeft tegenwoordig fulltime coachings en communicatietrainingen, onder andere in mediatraining, spreken voor publiek, timemanagement, en is gastspreker en moderator op bedrijfsevenementen. In 2016 presenteerde ze op [[PlattelandsTv]] ''Geschikt in Meise'', een programma waarin bloemenkunstenaars aan bod kwamen en dat acht afleveringen telde.<ref>{{citeer web|url=https://www.plattelandstv.be/search/node/geschikt%20in%20meise|titel=Geschikt in Meise (zoekopdracht)|uitgever=PlattelandsTv|bezochtdatum=22 november 2016|dodeurl=ja}}</ref>

Sinds 2004 vormt zij een koppel met tekenaar [[Karl Meersman]], alias ''Karl'', die illustraties maakt voor enkele Vlaamse tijdschriften.

{{Appendix||2=
== Bronnen ==
*[https://www.nieuwsblad.be/Article/Detail.aspx?articleID=gnr1o3e60 Het Nieuwsblad, 16 februari 2008, Lies Martens is gelukkig als baas in eigen bloemenwinkel]
*[https://web.archive.org/web/20160603012904/http://www.karaat.be/?action=nieuwsdetail&nieuws=978&titel=Lies+Martens+over+kerst+en+nieuw+in+haar+bloemenatelier+%C3%A9n+in+haar+leven+ karaat.be, 4 december 2008, Lies Martens over kerst en nieuw in haar bloemenatelier én in haar leven]
== Verwijzing ==
{{references}}
}}
{{DEFAULTSORT:Martens, Lies}}
[[Categorie:VRT-journalist]]
[[Categorie:Vlaams televisiepresentator]]


text:
# Chaveignes
Chaveignes is een gemeente in het Franse departement Indre-et-Loire (regio Centre-Val de Loire) en telt 559 inwoners (2004). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Chinon.

## Geografie
De oppervlakte van Chaveignes bedraagt 21,1 km², de bevolkingsdichtheid is 26,5 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Chaveignes met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).

title: Chaveignes

wikitext:
{{Infobox gemeente Frankrijk
| plaatsnaam = Chaveignes
| wapen =
| kaart =
| regio = [[Centre-Val de Loire]]
| departement = [[Indre-et-Loire]] (37)
| depnr = 37
| arrondissement = [[Arrondissement Chinon|Chinon]]
| kanton = [[Kanton Sainte-Maure-de-Touraine| Sainte-Maure-de-Touraine]]
| jaar = 2004
| inwoners = 559
| dichtheid = 26,5
| oppervlakte = 21,1
| water =
| latitudeGraden = 47
| latitudeMinuten = 2
| latitudeSeconden = 0
| longitudeGraden = 0
| longitudeMinuten = 21
| longitudeSeconden = 0
| E of W = E
| ol of wl = O.L.
| code = 37065
| postcode = 37120
| netnummer =
| hoogteligging = 45 - 117
| aangrenzende gemeenten =
| burgemeester =
| website =
}}
'''Chaveignes''' is een gemeente in het [[Frankrijk|Franse]] departement [[Indre-et-Loire]] (regio [[Centre-Val de Loire]]) en telt 559 inwoners (2004). De plaats maakt deel uit van het arrondissement [[Arrondissement Chinon|Chinon]].

== Geografie ==
De oppervlakte van Chaveignes bedraagt 21,1 km², de bevolkingsdichtheid is 26,5 inwoners per km².

{{Detailkaart Franse gemeente|id=37065}}

== Demografie ==
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: [[Institut national de la statistique et des études économiques/Definities|INSEE-tellingen]]).<br />
{{Grafiek inwonertal gemeente Frankrijk|id=37065}}
<!-- Bron: Frans bureau voor statistiek. Cijfers inwoneraantal volgens de definitie "population sans doubles comptes" -->

== Externe links ==
* {{Link INSEE|id=37065}}

{{Commonscat}}
{{Coor title dms|47|2|0|N|0|21|0|E|type:adm2nd_scale:25000_region:FR}}

[[Categorie:Gemeente in Indre-et-Loire]]

title: Situering

Regio: Centre-Val de Loire

Departement: Indre-et-Loire (37)

Arrondissement: Chinon

Kanton: Sainte-Maure-de-Touraine

Coördinaten: 47° 2′ NB, 0° 21′ OL

title: Algemeen

title: Overig

Website: Officiële website

title: Detailkaart

Detailkaart: · Locatie in Frankrijk Indre-et-Loire


text:
# Phantyna pixi
Phantyna pixi is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de kaardertjes (Dictynidae).
Het dier behoort tot het geslacht Phantyna. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1958 door Ralph Vary Chamberlin  & Willis J. Gertsch.

title: Phantyna pixi

wikitext:
{{Taxobox spin
| naam              = ''Phantyna pixi''
| titelweergave     = cursief
| afbeelding        =
| afbeeldingtekst   =
| familie           = [[Kaardertjes|Dictynidae]] (Kaardertjes)
| geslacht          = ''[[Phantyna]]''
| auteur            = [[Ralph Vary Chamberlin]]  & [[Willis J. Gertsch]]
| datum             = 1958
| haakjes           = ja
}}
'''''Phantyna pixi''''' is een [[spinnen (dieren)|spinnen]][[soort]] in de taxonomische indeling van de [[Kaardertjes|kaardertjes (Dictynidae)]].<ref>{{aut|Platnick, Norman I.}} (2010): [http://research.amnh.org/entomology/spiders/catalog/ The world spider catalog], version 10.5. ''American Museum of Natural History''. [https://web.archive.org/web/20090312050907/http://research.amnh.org:80/entomology/spiders/catalog/ Gearchiveerd] op 12 maart 2009.</ref>

Het dier behoort tot het geslacht ''[[Phantyna]]''. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1958 door [[Ralph Vary Chamberlin]]  & [[Willis J. Gertsch]].

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|10|21}}

[[Categorie:Kaardertjes]]

title: Phantyna pixi

Familie: Dictynidae (Kaardertjes)

Geslacht: Phantyna

title: Soort


text:
# Station Etchingham
Etchingham is een spoorwegstation van National Rail in Etchingham, Rother in Engeland. Het station is eigendom van Network Rail en wordt beheerd door Southeastern.

title: Station Etchingham

wikitext:
{{Infobox spoorwegstation Verenigd Koninkrijk
| naam        = Etchingham
| andere naam =
| code        = ETC
| afbeelding  = Etchingham railway station, East Sussex - geograph.org.uk - 3395845.jpg
| onderschrift=
| manager     = [[Southeastern]]
| plaats      = [[Etchingham]]
| district    = [[Rother]]
| district-Schotland =
| latitude    = 51.01057
| longitude   = 0.44225
| eigenaar    =
| perrons     = 2
| pte         =
| zone        =
| original    =
| pregroup    =
| postgroup   =
| start       = 1851
| jaren       =
| gebeurtenis =
| gebruik0405 = 0,218
| gebruik0506 = 0,223
| gebruik0607 = 0,23
| gebruik0708 = 0,238
| gebruik0809 = 0,235
| laaggebruik2223 = 167.360
| laaggebruik2324 = 187.418<ref>{{Citeer web| url = https://dataportal.orr.gov.uk/statistics/usage/estimates-of-station-usage| titel = Table 1410 - Passenger entries and exits and interchanges by station| bezochtdatum = 21 november 2024| auteur = Office of Rail and Road| auteurlink = | medeauteurs = | datum = 21 november 2024}}</ref>
}}

'''Etchingham''' is een [[spoorwegstation]] van [[National Rail]] in [[Etchingham]], [[Rother]] in [[Engeland]]. Het station is eigendom van [[Network Rail]] en wordt beheerd door [[Southeastern]].

{{Appendix}}
{{Commonscat|Etchingham railway station}}

{{DEFAULTSORT:Etchingham}}

[[Categorie:Spoorwegstation in East Sussex]]

title: Algemeen

Stationscode: ETC

Beheerd door: Southeastern

title: Stationsbouw

title: Spoorlijn(en)

Lijn: Richting · Volgend station

title: Aantal reizigers per jaar

title: Geschiedenis

Belangrijke data: Opening 1851

title: Ligging

Plaats: Etchingham

Bestuurlijk gebied: Rother

Ligging: Station Etchingham (Verenigd Koninkrijk) · Station Etchingham

Ligging: Lijst van spoorwegstations in het Verenigd Koninkrijk

Ligging: A · B · C · D · E · F · G · H · I · J · K · L · M · N · O · P · Q · R · S · T · U · V · W · X · Y · Z

Portaal: Openbaar vervoer


text:
# Rhyacophila hangnia
Rhyacophila hangnia is een schietmot uit de familie Rhyacophilidae. De soort komt voor in het Oriëntaals gebied.

title: Rhyacophila hangnia

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Rhyacophila hangnia''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Trichoptera]] (Schietmotten)
| familie = [[Rhyacophilidae]]
| geslacht = ''[[Rhyacophila]]''
| w-naam = ''Rhyacophila hangnia''
| auteur = J Olah
| datum = 1987
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Rhyacophila hangnia''''' is een [[Schietmotten|schietmot]] uit de familie [[Rhyacophilidae]]. De soort komt voor in het [[Oriëntaals gebied]].

{{Beginnetje|biologie|2=2011|3=06|4=19}}

[[Categorie:Schietmot uit het Oriëntaals gebied]]
[[Categorie:Rhyacophila|hangnia]]

title: Rhyacophila hangnia

Orde: Trichoptera (Schietmotten)

Familie: Rhyacophilidae

Geslacht: Rhyacophila

title: Soort


text:
# Cremnodes costalis
Cremnodes costalis is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de gewone sluipwespen (Ichneumonidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Horstmann in 1992.

title: Cremnodes costalis

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Cremnodes costalis''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie= [[Gewone sluipwespen|Ichneumonidae]] (Gewone sluipwespen)
| geslacht = ''[[Cremnodes]]''
| w-naam = ''Cremnodes costalis''
| auteur = Horstmann
| datum = 1992
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Cremnodes costalis''''' is een [[insecten|insect]] dat behoort tot de orde [[vliesvleugeligen]] (Hymenoptera) en de familie van de [[Gewone sluipwespen|gewone sluipwespen (Ichneumonidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Horstmann in 1992.

{{Beginnetje|biologie|2012|09|24}}

[[Categorie:Gewone sluipwespen]]

title: Cremnodes costalis

Familie: Ichneumonidae (Gewone sluipwespen)

Geslacht: Cremnodes

title: Soort


text:
# Calosoma denticolle
Calosoma denticolle is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1833 door Gebler.

title: Calosoma denticolle

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Calosoma denticolle''
| afbeelding = Georgiy Jacobson - Beetles Russia and Western Europe - plate 01-7.Calosoma denticolle.png
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Loopkevers|Carabidae]] (Loopkevers)
| onderfamilie = [[Carabinae]]
| geslacht = ''[[Poppenrovers|Calosoma]]'' (Poppenrovers)
| w-naam = ''Calosoma denticolle''
| auteur = Gebler
| datum = 1833
| haakjes =
| species = Calosoma denticolle
| commons =
}}
'''''Calosoma denticolle''''' is een [[kevers|kever]]soort uit de familie van de [[Loopkevers|loopkevers (Carabidae)]].<ref>Anichtchenko A. et al., (editors): [https://carabidae.org/search?rank=0&text=Calosoma+denticolle Carabidae of the World] (bezocht: 20 tot 28 maart 2013)</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1833 door Gebler.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|28}}

[[Categorie:Calosoma|denticolle]]

title: Calosoma denticolle

Onderfamilie: Carabinae

Geslacht: Calosoma (Poppenrovers)

title: Soort


text:
# Phthiria conspicua
Phthiria conspicua is een vliegensoort uit de familie van de wolzwevers (Bombyliidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1846 door Loew.

title: Phthiria conspicua

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Phthiria conspicua''
| afbeelding =
| orde = [[Diptera]] (Tweevleugeligen)
| onderorde = [[Vliegen (dieren)|Brachycera]] (Vliegen)
| familie = [[Wolzwevers|Bombyliidae]] (Wolzwevers)
| geslacht = ''[[Phthiria]]''
| w-naam = ''Phthiria conspicua''
| auteur = Loew
| datum = 1846
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Phthiria conspicua''''' is een [[vliegen (dieren)|vliegen]]soort uit de familie van de [[Wolzwevers|wolzwevers (Bombyliidae)]].<ref>{{Link Fauna Europaea|id=130431|naam=''Phthiria conspicua''}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1846 door Loew.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|06|23}}

[[Categorie:Phthiria|conspicua]]

title: Phthiria conspicua

Orde: Diptera (Tweevleugeligen)

Onderorde: Brachycera (Vliegen)

Familie: Bombyliidae (Wolzwevers)

Geslacht: Phthiria

title: Soort


text:
# Marnixbad
Het Marnixbad was een zwembad in Amsterdam-Centrum, gelegen op de kruising van de Marnixstraat en het Marnixplein. Het oorspronkelijke ontwerp werd vermoedelijk geleverd door architect Jan Leupen.

## Geschiedenis

### Eerste versie (1955-1974)
De geschiedenis van het Marnixbad begint in de jaren 1920, toen de gemeente Amsterdam constateerde dat er een tekort was aan was- en badgelegenheden. Er werd gezocht naar een geschikte locatie, maar de besluitvorming werd vertraagd door de economische crisis in het interbellum en later de Tweede Wereldoorlog. Pas in 1949 werd een definitieve locatie gekozen, en in mei 1952 besloot de gemeente dat de bouw moest beginnen. In de wijken Jordaan en Staatsliedenbuurt had slechts 5% van de woningen een eigen badcel, waardoor de behoefte aan een badhuis groot was.
In augustus 1953 ging de eerste heipaal de grond in, maar de werkzaamheden liepen vertraging op door de vondst van funderingsresten van oude stadswallen. Het Marnixbad werd een gecombineerde was-, bad- en zwemvoorziening met een zwembad van 10 bij 20 meter en een diepte van 0,50 tot 1 meter. De bouwkosten stegen naar twee miljoen gulden en het badhuis werd uiteindelijk in september 1955 geopend. Bij de opening werden ook kunstwerken van Hildo Krop en Peter Alma onthuld.

### Renovatie en tweede versie (1974-2004)
In 1973 werd besloten tot een ingrijpende renovatie van het Marnixbad. Naast het bestaande instructiebad werd een volwaardig zwembad van 25 bij 12 meter gebouwd. De eerste paal voor het nieuwe bad werd op 20 juli 1973 geslagen. De nieuwe versie van het bad opende in november 1974, nadat de oorspronkelijke wasfaciliteiten en rolschaatsbaan waren verwijderd.
Eind jaren 70 werd het bad getroffen door bezuinigingen, waardoor scholen hun leerlingen niet langer naar het Marnixbad stuurden. In 2002 werd besloten het bad te sluiten omdat het niet meer voldeed aan de eisen van die tijd. Desondanks bleef het bad tot 2004 open, waarna de sloop begon. Tijdens de sloopwerkzaamheden werden restanten van de oude stadswal gevonden.

### Het nieuwe Marnix (2006-heden)
In 2006 werd op dezelfde locatie een nieuw multifunctioneel sportcomplex geopend, ontworpen door Mecanoo Architecten. Het complex bevat twee zwembaden, een sporthal, een wellnesscentrum en een grand café. Het ontwerp behield enkele kenmerken van het oorspronkelijke bad, zoals de karakteristieke uitkraging over de Singelgracht. Het zwembad werd uitgerust met een beweegbare bodem, een drenkelingendetectiesysteem en een milieuvriendelijke zoutoplossing voor desinfectie in plaats van chloor.
Het complex won In 2007 de Brick Award voor het beste internationale project. De jury prees de transparantie en het functionele ontwerp van het gebouw.
Kort na de opening kwamen echter verschillende bouwkundige problemen aan het licht. Er werden vochtgevoelige gipsplaten gebruikt, waardoor tegels loslieten, en de grote ramen zorgden voor overmatige hitte in het zwembad. Daarnaast ontstonden er problemen met de beweegbare bodem en de waterdruk van de douches.

title: Marnixbad

wikitext:
{{Infobox zwembad|naam=Marnixbad|afbeelding=Vernieuwd Marnixbad, aan het Marnixplein in Amsterdam houdt open huis, interie, Bestanddeelnr 927-5716.jpg|onderschrift=Vernieuwd Marnixbad, aan het Marnixplein in Amsterdam houdt open huis (1974)|opgericht=September 1955|gesloten=2004|locatie=[[Amsterdam]], [[Nederland]]|functie=Zwembad|aantal_baden=2|exploitatie=Stichting Space (tot sluiting)|architect=[[Jan Leupen]] (eerste versie), [[Mecanoo Architecten]] (nieuwe complex)|gebouwd=1953-1955 (eerste versie), 2002-2006 (nieuwe complex)|website=[https://www.hetmarnix.nl Het Marnix]|lat_deg=52|lat_min=22|lat_sec=40|lat_dir=N|lon_deg=4|lon_min=52|lon_sec=43|lon_dir=E}}
[[Bestand:Marnixbad demolition - panoramio.jpg|miniatuur|De sloop van het Marnixbad in 2004]]
Het '''Marnixbad''' was een zwembad in [[Amsterdam-Centrum]], gelegen op de kruising van de [[Marnixstraat (Amsterdam)|Marnixstraat]] en het [[Marnixplein (Amsterdam)|Marnixplein]]. Het oorspronkelijke ontwerp werd vermoedelijk geleverd door architect [[Jan Leupen]].

== Geschiedenis ==
=== Eerste versie (1955-1974) ===
De geschiedenis van het Marnixbad begint in de jaren 1920, toen de gemeente Amsterdam constateerde dat er een tekort was aan was- en badgelegenheden. Er werd gezocht naar een geschikte locatie, maar de besluitvorming werd vertraagd door de economische crisis in het [[interbellum]] en later de [[Tweede Wereldoorlog]]. Pas in 1949 werd een definitieve locatie gekozen, en in mei 1952 besloot de gemeente dat de bouw moest beginnen. In de wijken [[Jordaan (Amsterdam)|Jordaan]] en [[Staatsliedenbuurt (Amsterdam)|Staatsliedenbuurt]] had slechts 5% van de woningen een eigen badcel, waardoor de behoefte aan een badhuis groot was.

In augustus 1953 ging de eerste heipaal de grond in, maar de werkzaamheden liepen vertraging op door de vondst van funderingsresten van oude stadswallen. Het Marnixbad werd een gecombineerde was-, bad- en zwemvoorziening met een zwembad van 10 bij 20 meter en een diepte van 0,50 tot 1 meter. De bouwkosten stegen naar twee miljoen gulden en het badhuis werd uiteindelijk in september 1955 geopend. Bij de opening werden ook kunstwerken van [[Hildo Krop]] en [[Peter Alma]] onthuld.<ref>{{Citeer nieuws |titel=Werkzaamheden aan badhuis-Marnixplein begonnen |url=https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?coll=ddd&identifier=ddd:010371460:mpeg21:a0006 |werk=De Waarheid |datum=1953-08-05 |bezochtdatum=2024-10-21}}</ref>

=== Renovatie en tweede versie (1974-2004) ===
In 1973 werd besloten tot een ingrijpende renovatie van het Marnixbad. Naast het bestaande instructiebad werd een volwaardig zwembad van 25 bij 12 meter gebouwd. De eerste paal voor het nieuwe bad werd op 20 juli 1973 geslagen. De nieuwe versie van het bad opende in november 1974, nadat de oorspronkelijke wasfaciliteiten en rolschaatsbaan waren verwijderd.<ref>{{Citeer nieuws |titel=20 juli eerste paal nieuwe Marnixbad |url=https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=Marnixbad&coll=ddd&sortfield=date&page=2&identifier=ddd:010375283:mpeg21:a0172&resultsidentifier=ddd:010375283:mpeg21:a0172&rowid=3 |werk=De Waarheid |datum=1973-07-06 |bezochtdatum=2024-10-21}}</ref><ref>{{Citeer nieuws |titel=Veel belangstelling voor nieuwe Marnixbad |url=https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=Marnixbad&page=2&sortfield=date&coll=ddd&identifier=ddd:010376006:mpeg21:a0032&resultsidentifier=ddd:010376006:mpeg21:a0032&rowid=9 |werk=De Waarheid |datum=1974-11-12 |bezochtdatum=2024-10-21}}</ref>

Eind jaren 70 werd het bad getroffen door bezuinigingen, waardoor scholen hun leerlingen niet langer naar het Marnixbad stuurden. In 2002 werd besloten het bad te sluiten omdat het niet meer voldeed aan de eisen van die tijd. Desondanks bleef het bad tot 2004 open, waarna de sloop begon. Tijdens de sloopwerkzaamheden werden restanten van de oude stadswal gevonden.<ref>Profiel van de 17de-eeuwse stadswal, Archeologische begeleiding Marnixplein 92004 van Jerzy Gawronski, Ranjith Jayasena en Jorgen Veerkamp, raadpleging 11 mei 2017.</ref>

=== Het nieuwe Marnix (2006-heden) ===
In 2006 werd op dezelfde locatie een nieuw multifunctioneel sportcomplex geopend, ontworpen door [[Mecanoo Architecten]]. Het complex bevat twee zwembaden, een sporthal, een wellnesscentrum en een grand café. Het ontwerp behield enkele kenmerken van het oorspronkelijke bad, zoals de karakteristieke uitkraging over de [[Singelgracht (Amsterdam)|Singelgracht]]. Het zwembad werd uitgerust met een beweegbare bodem, een drenkelingendetectiesysteem en een milieuvriendelijke zoutoplossing voor desinfectie in plaats van chloor.<ref>{{Citeer web |url=https://www.architectuur.org/nieuwsitem/630/Sportcomplex_het_Marnix_in_Amsterdam_geopend.html#:~:text=08-12-2006%20-%20Vrijdag,samenwerking%20met%20de%20Wind%20Groep. |titel=Sportcomplex het Marnix in Amsterdam geopend |achternaam= |datum=2006-12-08 |bezochtdatum=2024-10-21 |werk=Architectuur.ORG |taal=nl}}</ref>

Het complex won In 2007 de Brick Award voor het beste internationale project. De jury prees de transparantie en het functionele ontwerp van het gebouw.<ref>{{Citeer web |url=https://www.parool.nl/voorpagina/prijs-voor-nieuw-marnixbad~bc84e64c/ |titel=Prijs voor nieuw Marnixbad |datum=2007-12-24 |bezochtdatum=2024-10-21 |werk=Het Parool}}</ref>

Kort na de opening kwamen echter verschillende bouwkundige problemen aan het licht. Er werden vochtgevoelige gipsplaten gebruikt, waardoor tegels loslieten, en de grote ramen zorgden voor overmatige hitte in het zwembad. Daarnaast ontstonden er problemen met de beweegbare bodem en de waterdruk van de douches.<ref>{{Citeer nieuws |achternaam=Lindeman |voornaam=Carolien |titel=Dure ontwerpfouten in het Marnixbad |url=https://www.parool.nl/amsterdam/dure-ontwerpfouten-in-het-marnixbad~b9e93ea1/ |werk=Het Parool |datum=2013-09-28 |bezochtdatum=2024-10-21}}</ref>

{{Appendix}}{{Commonscat|Marnixbad}}

{{Coor title dms|52|22|40.58|N|4|52|42|E|type:landmark}}

[[Categorie:Voormalig bouwwerk in Amsterdam]]
[[Categorie:Sportaccommodatie in Amsterdam]]
[[Categorie:Bouwwerk in Amsterdam-Centrum]]

title: Marnixbad

Geopend: September 1955

Locatie: Amsterdam, Nederland

Coördinaten: 52° 23′ NB, 4° 53′ OL

Functie: Zwembad

Exploitatie: Stichting Space (tot sluiting)

Architect: Jan Leupen (eerste versie), Mecanoo Architecten (nieuwe complex)

Portaal: Sport


text:
# Monotoma emarginata
Monotoma emarginata is een keversoort uit de familie kerkhofkevers (Monotomidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 2000 gepubliceerd door Bousquet & Laplante.

title: Monotoma emarginata

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Monotoma emarginata''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Kerkhofkevers|Monotomidae]] (Kerkhofkevers)
| geslacht = ''[[Monotoma]]''
| w-naam = ''Monotoma emarginata''
| auteur = Bousquet & Laplante
| datum = 2000
| haakjes =
| origineel =
}}

'''''Monotoma emarginata''''' is een [[kevers|keversoort]] uit de familie [[kerkhofkevers]] (Monotomidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 2000 gepubliceerd door Bousquet & Laplante.<ref>{{Brontabel|2010-Hallan}}</ref>

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|10}}

[[Categorie:Kerkhofkevers]]

title: Monotoma emarginata

Familie: Monotomidae (Kerkhofkevers)

Geslacht: Monotoma

title: Soort


text:
# Anticoreura peba
Anticoreura peba is een vlinder uit de familie van de tandvlinders (Notodontidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1897 door Druce.

title: Anticoreura peba

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Anticoreura peba''
| afbeelding =
| familie = [[Tandvlinders|Notodontidae]] (Tandvlinders)
| onderfamilie = [[Dioptinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Anticoreura]]''
| w-naam = ''Anticoreura peba''
| auteur = Druce
| datum = 1897
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Anticoreura peba''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Tandvlinders|tandvlinders (Notodontidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1897 door Druce.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|10}}

[[Categorie:Tandvlinders]]

title: Anticoreura peba

Familie: Notodontidae (Tandvlinders)

Onderfamilie: Dioptinae

Geslacht: Anticoreura

title: Soort


text:
# Ik wil graag honderd worden
Ik wil graag honderd worden is een documentaire uit 2012 over de Nederlandse dirigent en klavecinist Ton Koopman. De film is geregisseerd door Paul Hegeman.
In de documentaire wordt Koopman gedurende een jaar gevolgd, zowel bij hem thuis als tijdens zijn reizen naar binnen- en buitenland. Niet alleen Koopman zelf, maar ook zijn echtgenote Tini Mathot krijgt ruime aandacht. Beiden worden geïnterviewd, waarbij Koopman vooral vertelt over muziek, terwijl Mathot spreekt over hun privéleven en Koopmans drijfveren.
De documentaire is wisselend ontvangen. Aan de ene kant is het een geslaagd portret van een musicus die met energie en passie zijn werk uitvoert, maar aan de andere kant ontbreekt een spanningsboog en blijven de interviews te oppervlakkig. De Volkskrant typeerde de documentaire als rommelig.

title: Ik wil graag honderd worden

wikitext:
'''Ik wil graag honderd worden''' is een documentaire uit 2012 over de Nederlandse dirigent en klavecinist [[Ton Koopman]]. De film is geregisseerd door [[Paul Hegeman]].

In de documentaire wordt Koopman gedurende een jaar gevolgd, zowel bij hem thuis als tijdens zijn reizen naar binnen- en buitenland. Niet alleen Koopman zelf, maar ook zijn echtgenote Tini Mathot krijgt ruime aandacht. Beiden worden geïnterviewd, waarbij Koopman vooral vertelt over muziek, terwijl Mathot spreekt over hun privéleven en Koopmans drijfveren.<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://www.filmtotaal.nl/recensie/9937 |titel=Recensie: Ik Wil Graag Honderd Worden (2012) |datum=2012-10-10 |bezochtdatum=2023-08-18 |werk=Filmtotaal |taal=nl}}</ref>

De documentaire is wisselend ontvangen. Aan de ene kant is het een geslaagd portret van een musicus die met energie en passie zijn werk uitvoert, maar aan de andere kant ontbreekt een spanningsboog en blijven de interviews te oppervlakkig.<ref name=":0" /> De Volkskrant typeerde de documentaire als rommelig.<ref>{{Citeer web |url=https://www.volkskrant.nl/cultuur-media/ik-wil-graag-100-worden~bf9bbdcb/ |titel=Ik wil graag 100 worden |datum=11 oktober 2012 |werk=de Volkskrant}}</ref>

{{Appendix}}

[[Categorie:Documentairefilm]]
[[Categorie:Film uit 2012]]


text:
# Apophylia chloroptera
Apophylia chloroptera is een keversoort uit de familie bladkevers (Chrysomelidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1858 gepubliceerd door Carl Gustaf Thomson.

title: Apophylia chloroptera

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Apophylia chloroptera''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Bladkevers|Chrysomelidae]] (Bladkevers)
| geslacht = ''[[Apophylia]]''
| w-naam = ''Apophylia chloroptera''
| auteur = [[Carl Gustaf Thomson|Thomson]]
| datum = 1858
| haakjes =
| origineel =
}}

'''''Apophylia chloroptera''''' is een [[kevers|keversoort]] uit de familie [[bladkevers]] (Chrysomelidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1858 gepubliceerd door [[Carl Gustaf Thomson]].<ref>[http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/ChrysoIndex0.htm Chrysomelidae] in [http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Coleoptera1.htm Synopsis of the described Coleoptera of the World 13 december 2008]. [https://web.archive.org/web/20130927083459/https://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/ChrysoIndex0.htm Gearchiveerd] op 27 september 2013.</ref>

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|10|30}}

[[Categorie:Apophylia|chloroptera]]

title: Apophylia chloroptera

Familie: Chrysomelidae (Bladkevers)

Geslacht: Apophylia

title: Soort