text:
# Bisdom Mainz
Het bisdom Mainz (Latijn: Dioecesis Moguntina) is een bisdom van de Rooms-Katholieke Kerk in delen van de Duitse deelstaten Hessen en Rijnland-Palts. Het is verdeeld in twee geografisch gescheiden gebieden. Het noordelijke gebied strekt zich van Mainz naar het noordoosten uit; het zuidelijk gelegen gebied van het voormalige bisdom Worms heeft de stad Worms als centrum. In aanvulling daarop behoort de in het zuidoosten gelegen exclave Bad Wimpfen in het Baden-Württemberg tot het bisdom.
Het bisdom heeft een 1600-jarige geschiedenis, waarvan ongeveer duizend jaar als aartsbisdom. De aartsbisschoppen van Mainz behoorden als keurvorsten en aartskanselieren tot de meest invloedrijke mannen van het Heilige Roomse Rijk.
Mainz is naast Rome het enige bisdom ter wereld dat de titel van Heilige Stoel draagt.

## Geschiedenis

### Het begin van het bisdom in de Romeinse en Frankische tijden
Wellicht waren de eerste christenen reeds tijdens de tweede eeuw in Mainz aanwezig. Volgens de bisschop van Lyon Irenaeus van Lyon was er namelijk sprake van christenen die woonden in Germania Secunda. In die tijd was Mainz de hoofdstad van de Romeinse provincie Germania Superior. Het is dus denkbaar dat Irenaeus verwijst naar een gemeente in Mainz. Er is een schriftelijke melding van een mogelijke christelijke gemeente maar dit is niet aantoonbaar.
Bisschoppen in Mainz zijn pas vanaf de vierde eeuw een realistische mogelijkheid. Er bestaat onzekerheid over de namen van deze eerste bisschoppen. Deze namen zijn afkomstig van een later vastgestelde lijst waaraan later meerdere malen toevoegingen hebben plaatsgevonden. De eerste bisschop wiens naam aantoonbaar aan ons is overgeleverd, buiten de eerder genoemde namenlijst, is de Aquitaniaanse bisschop Sidonius († na 580). Hij werd reeds tijdens de Frankische periode toegewezen aan het bisdom Mainz. Sidonius was in feite ook heer van de stad Mainz. Hij heeft de metropool, die tijdens de grote volksverhuizing zwaar was gehavend, weer naar een nieuwe bloeiperiode geleid. Aan hem is ook de verering van Sint-Maarten in de kathedraal van Mainz te danken. Ook nu nog is Sint-Maarten de patroonheilige van het bisdom.
Het kerkelijk leven in Mainz en het Rijk begon echter tijdens de Frankische heerschappij weer snel te vervallen. In de 7e en 8e eeuw begonnen daarom ook monniken uit Ierland en Schotland hun missiewerk op het vasteland. Een generatie later trad Bonifatius op als de belangrijkste vertegenwoordiger van de Angelsaksische missie in het Frankische Rijk. Al snel werd hij de leidende persoonlijkheid van de Frankische kerk en in 745 werd hij benoemd tot bisschop van Mainz.
In het jaar 753 ging Bonifatius op een missiereis en liet de leiding van het bisdom over aan zijn leerling Lul, die hij tot koorbisschop had benoemd. Nadat Bonifatius tijdens zijn missiereis in 754 was gedood, werd hij door Lullus als bisschop van Mainz opgevolgd. Lul is er tijdens zijn ambtstermijn erin geslaagd om het bisdom te laten verheffen tot aartsbisdom (780/82). Aan het aartsbisdom Mainz waren ten minste de volgende suffragane bisdommen ondergeschikt: Worms, Spiers, Würzburg en Eichstätt. Hieraan werden tot 973 nog de volgende bisdommen toegevoegd: Konstanz, Straatsburg, Paderborn, Halberstadt, Verden, Hildesheim, Chur, Augsburg, Havelberg en Brandenburg (beiden tot 968), Praag en Olomouc. Hiermee was het aartsbisdom Mainz de grootste kerkelijke provincie geworden ten noorden van de Alpen.

### Middeleeuwen
Na de splitsing van het Frankische Rijk in het Oost- en West-Frankische Rijk vervulde de aartsbisschop Mainz een belangrijke rol de koninklijke structuur van het Oost-Frankische Rijk. De Oost-Frankische koning Hendrik de Vogelaar benoemde de aartsbisschop van Mainz Heriger in 922 tot aartskapelaan van de hofkapel. Hierdoor was de gehele geestelijkheid aan het koninklijke hof ondergeschikt aan de aartsbisschop van Mainz. Koning Otto I de Grote, die door aartsbisschop Hildebert tot koning was gezalfd en gekroond, steunde tijdens zijn regering nog meer op de bisschoppen van het rijk. Hij beleenden hen eveneens met hoge rijksambten. De aartsbisschop van Mainz was op dat moment niet alleen de belangrijkste geestelijke van het aartsbisdom en van het Oost-Frankische Rijk, maar ook rijksvorst.
In 955 noemde de aartsbisschop van Mainz Wilhelm zich voor de eerste maal dienaar van de "Heilige Stoel van Mainz". Deze titel wordt ook vandaag de dag nog door het bisdom gevoerd. In het jaar 965 werd hij, net zoals ook met sommige van zijn voorgangers het geval was geweest, benoemd tot aartskapelaan. Dit ambt, dat later aartskanselierambt voor Duitsland heette, was vervolgens tot het einde van het Heilige Roomse Rijk met de bisschopsstoel van Mainz verbonden.
In 975 werd de aan het hof van keizer Otto I verbonden Willigis benoemd als aartsbisschop van Mainz. Zijn pontificaat is voor de kerk in Mainz in vele opzichten van groot belang geweest. Aan de ene kant liet Willigis, die zich beschouwde als plaatsvervanger van de paus ten noorden van de Alpen, in zijn bisschopsstad een nieuwe en voor de toenmalige maatstaven zeer grote kathedraal bouwen. Waardoor de omvang en het belang van de kerk in Mainz zou worden benadrukt en die ook vandaag de dag nog zijn stempel drukt op de stad. Aan de andere kant was Willigis ook een bekwaam politicus. Hij bereikte in 983 op de Rijksdag van Verona van keizer Otto II de schenking van grote landerijen in de Nahegouw en Rijngouw. In deze gebieden was de aartsbisschop nu soeverein en dit heeft later geleid tot het keurvorstendom Keur-Mainz.
De rol van politicus van het Heilige Roomse Rijk viel in de Middeleeuwen ieder van de aartsbisschoppen van Mainz toe, als gevolg van het feit dat in het Heilige Roomse Rijk de gewoonte van de koninklijke erfopvolging via de lijn van het bloedverwantschap zich nooit kon wortelen. Als gevolg hiervan moest een nieuwe koning altijd worden gekozen. De aartsbisschop van Mainz maakte deel uit van de groep van zeven kiesgerechtigde keurvorsten waarbij dit kiesrecht uiteindelijk exclusief kwam te liggen. De aartsbisschop van Mainz was formeel de hoogste rijksvorst die het recht had om de kiesvergadering bijeen te roepen en voor te zitten. Als zodanig was hij ook een geboren bemiddelaar tussen de keizer en de paus tijdens de vele conflicten tussen het Rijk en Sacerdotium.

### Modern en de Reformatie
Een beslissende breuk in de geschiedenis van het bisdom was de reformatie. Hoewel de kerk zich al lange tijd bewust was van de noodzaak tot hervormingen, werden geen concrete inspanningen gedaan om deze af te dwingen. Het protest van Maarten Luther in 1517 tegen de kerk aflaten was genoeg om de reformatie, die leidde tot een scheuring van de westerse christenheid, in gang te zetten. De toenmalige aartsbisschop van Mainz, Albrecht van Brandenburg nam daaraan niet deel, omdat hij financieel afhankelijk was van de dominicaan Johann Tetzel, een van de grote sponsors van de verkoop van aflaten.
Reformatie en contrareformatie leidden tot ernstige conflicten die zelfs uitmondden in vetes en oorlogen. Het aartsbisdom Mainz verloor veel van zijn kloosters en de kerkelijke jurisdictie over het Hessische-Thüringense gebied. Dit gebied kwam aan de protestantse landskerk van de landgraaf van Hessen. Ook in het zuiden, waar het aartsbisdom Mainz uitgebreide gebieden bestreek op het grondgebied van het protestantse keurvorstendom Palts kon de kerkelijke jurisdictie niet worden behouden. Het aartsbisdom zelf bleef slechts katholiek, doordat het kapittel van Mainz op dat moment bij de verkiezingen van de bisschop steeds een katholieke kandidaat verkoos.
De Dertigjarige Oorlog bracht het rooms-katholieke aartsbisdom verdere verwoestingen toe. De in 1647 tot aartsbisschop benoemde Johann Philipp von Schönborn slaagde er evenwel in het aartsbisdom weer te consolideren. Hij nam niet alleen deel aan de vredesonderhandelingen in Münster en Osnabrück, maar ook aan de besluitvorming van het Concilie van Trente, die hij vervolgens ten uitvoer legde in zijn bisdom.

### Barok en Verlichting
Johann Philipp von Schönborn kan al worden aangemerkt als een barokke aartsbisschop. Onder zijn leiding beleefde de stad Mainz opnieuw een gouden tijdperk. In het bisdom spanden de aartsbisschoppen zich in om de katholieke positie te verbeteren. Hierbij werden zij geholpen door het feit dat in 1685 het keurvorstendom Palts weer een katholieke vorst als landsheer kreeg. Dit ging hand in hand met de oprichting van vele nieuwe kerken, in het bijzonder tijdens de regeringsperiode van aartsbisschop Lothar Frans von Schönborn.
Met de verlichting, die zich in het aartsbisdom Mainz definitief doorzette tijdens het pontificaat van aartsbisschop Emmerich Joseph von Breidbach zu Bürresheim, begon een grondig hervormingsproces. Op het niveau van het bisdom leidde dit met name tot grondige hervormingen op het gebied van de scholen en de betrokken religieuze orden. De ideeën van de verlichting in Frankrijk leidden uiteindelijk tot de Franse revolutie, die oversloeg naar Duitsland en ook aldaar van grote invloed is geweest. Deze ontwikkeling leidde tevens tot de val van het aartsbisdom.

### Einde van het aartsbisdom Mainz en het keurvorstendom Keur-Mainz
De oude krachten van het Heilige Roomse Rijk beschouwden de revolutie als een bedreiging en hadden hun krachten tegen Frankrijk gebundeld. Zelfs de aartsbisschop van Mainz en keurvorst Friedrich Karl Joseph von Erthal nam deel aan deze coalitie. In juli 1792 verklaarde het Franse koninkrijk de oorlog.
Al snel lukte het de Fransen om door te stoten richting Mainz. In oktober 1792 veroverden zij de stad, maar zij verloren haar weer aan de coalitie in maart 1793. In 1797 was Frankrijk echter in staat om te zegevieren. De gebieden gelegen op de linkeroever van de Rijn werden afgestaan aan Frankrijk. Nadat in 1799 Napoleon aan de macht was gekomen, werd de Franse kerk gereorganiseerd. Uit de resten van de bisdommen van Worms, Spiers en Metz vormde Napoleon in 1802 het nieuwe bisdom Mainz. Dit nieuwe bisdom Mainz werd suffragaan gemaakt aan het aartsbisdom Mechelen. Het keurvorstendom Keur-Mainz werd door het Reichsdeputationshauptschluss afgeschaft en dit bepaalde ook de beëindiging van de kerkelijke provincie van Mainz .

### Het bisdom van Mainz in 1814
Na de nederlaag van Napoleon werden de territoriale concessies van 1797 weer teruggedraaid. De daardoor noodzakelijk geworden kerkelijke reorganisaties waren het onderwerp van moeizame onderhandelingen. Het bisdom Mainz werd opnieuw opgericht op het grondgebied van het Groothertogdom Hessen-Darmstadt en toegewezen als suffragaanbisdom aan het aartsbisdom Freiburg. In het jaar 1821 werd met de pauselijke circumscriptiobul "Provida solersque" de grenzen van het bisdom Mainz opnieuw getrokken. Deze grenzen geven ook vandaag de dag nog de grenzen weer en stemmen overeen met het grondgebied van de voormalige Groothertogdom Hessen- Darmstadt. Dit is ook de reden waarom het vandaag de dag in de deelstaat Baden-Württemberg gelegen Bad Wimpfen deel uitmaakt van het bisdom Mainz; aangezien deze plaats destijds als exclave deel uitmaakte was van het Groothertogdom Hessen-Darmstadt en later (tot 1945) van de Volksstaat Hessen.
De geschiedenis van het bisdom Mainz werd in de 19e eeuw met name beheerst door de conflicten tussen de kerk en de staat; welke uitmondde in de "Kulturkampf". In de late 19e eeuw won bisschop Wilhelm Emmanuel von Ketteler het maatschappelijk debat dat de Katholieke Kerk was aangegaan met de sociale encycliek van paus Leo XIII; wat van interdiocenaal belang was.

### Heden
De geschiedenis van het bisdom Mainz werd in de 20ste eeuw gekenmerkt door de algemene Duitse geschiedenis. De vicaris-generaal Philipp Jacob Mayer van het bisdom Mainz was vroeg in het afstand nemen van het nazisme. Dit was echter niet de houding van het gehele Duitse episcopaat. Herhaaldelijk zijn mensen en organen van het bisdom het doel geweest van de anti-kerkelijke politiek van de nationale regering. De oorlog leidde uiteindelijk in het hele bisdom tot grote schade. Na 1945 werd een groot aantal ontheemden geïntegreerd. Dit leidde stichting van vele nieuwe parochiekerken.
Van kerkelijk belang was in de tweede helft van de 20ste eeuw vooral het Tweede Vaticaans Concilie, die de kerkorde en leer van de kerk vandaag de dag kenmerkt.
De al jaren dalende belastinginkomsten en aantallen katholieken alsmede het priestertekort hebben in het bisdom geleid tot een fundamenteel en structureel aanpassingsproces. Gebaseerd op een pastorale benadering bouwen de parochies aan de toekomstige pastorale verbanden en groepen en ook aan de boven-parochiale fusies. De onafhankelijkheid van de parochies wordt echter beide gevallen behouden. Kerksluitingen zijn op dit moment in het bisdom Mainz niet gepland.
Sinds 2004 is in het bisdom een proces gaande van vernieuwing "Levende gemeenten in vernieuwde pastorale gemeenschappen". Dit proces heeft in het bisdom een brede basis en wordt door alle belanghebbende aan deelgenomen. Parochies worden aangemoedigd om samen bindende netwerken te vormen voor samenwerking tussen de pastorale verbanden en groepen.

## Organisatiestructuur

### Bisschop en kapittel
Ingevolge artikel 14 van het Rijksconcordaat van 1933, die vandaag de dag nog steeds geldig is, geschied de keuze van de bisschop en de samenstelling van het domkapittel overeenkomstig de voorschriften van het Concordaat van Baden van 1932.

### Gebiedsstructuur
| Decanaat                                                 | Aantal katholieken (% van de totale bevolking) | Parochieen / Parochiekuratien / -rectoraten | Zelfstandige Parochiegroepen / -verbonden |
| -------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------- | ------------------------------------------- | ----------------------------------------- |
| Alsfeld                                                  | 15.000 (16%)                                   | 3 / 2 / 8                                   | 2 / 0                                     |
| Alzey - Gau-Bickelheim                                   | 23.000 (26%)                                   | 22 / 0 / 0                                  | 7 / 0                                     |
| Bergstraße Mitte                                         | 40.000 (37%)                                   | 5 / 6 / 0                                   | 1 / 3                                     |
| Bergstraße-Ost                                           | 30.000 (35%)                                   | 10 / 7 / 1                                  | 5 / 1                                     |
| Bergstraße-West                                          | 38.500 (42%)                                   | 8 / 4 / 1                                   | 5 / 0                                     |
| Bingen                                                   | 40.000 (40%)                                   | 17 / 2 / 1                                  | 2 / 4                                     |
| Darmstadt                                                | 57.000 (21%)                                   | 2 / 17 / 0                                  | 3 / 2                                     |
| Dieburg                                                  | 38.500 (30%)                                   | 6 / 9 / 0                                   | 5 / 2                                     |
| Dreieich                                                 | 34.000 (21%)                                   | 1 / 9 / 0                                   | 0 / 3                                     |
| Erbach                                                   | 18.000 (18%)                                   | 3 / 9 / 0                                   | 4 / 1                                     |
| Gießen                                                   | 37.500 (16%)                                   | 3 / 1 / 0                                   | 1 / 3                                     |
| Mainz-Stadt                                              | 89.000 (39%)                                   | 17 / 16 / 0                                 | 4 / 7                                     |
| Mainz-Süd                                                | 31.000 (39%)                                   | 15 / 1 / 0                                  | 6 / 0                                     |
| Offenbach am Main                                        | 31.500 (26%)                                   | 3 / 8 / 0                                   | 1 / 3                                     |
| Rodgau                                                   | 53.000 (38%)                                   | 10 / 5 / 0                                  | 4 / 2                                     |
| Rüsselsheim                                              | 56.500 (23%)                                   | 4 / 16 / 0                                  | 4 / 5                                     |
| Seligenstadt                                             | 32.000 (50%)                                   | 7 / 4 / 0                                   | 3 / 2                                     |
| Wetterau-Ost                                             | 22.000 (15%)                                   | 3 / 10 / 1                                  | 2 / 3                                     |
| Wetterau-West                                            | 54.000 (26%)                                   | 13 / 9 / 3                                  | 7 / 2                                     |
| Worms                                                    | 35.000 (27%)                                   | 18 / 5 / 0                                  | 9 / 0                                     |
| Stand: 2009, Quelle: Schematismus der Diözese Mainz 2009 |                                                |                                             |                                           |

Het bisdom Mainz beslaat een totale oppervlakte van 7692 km². Het is verdeeld in 20 dekenaten, die op hun beurt zijn onderverdeeld in 136 pastorale eenheden. Deze parochiale verbanden of groepen omvatten alle 335 parochies en andere pastorale organen van het bisdom (voor deze en alle volgende gegevens 2007).
Als gevolg van de ingrijpende structurele veranderingen in vele bisdommen van de katholieke kerk in Duitsland kunnen pastorale eenheden over de grenzen van de parochies heen worden vastgesteld. De samenstelling van deze pastorale eenheden zijn door een specifieke maatregelen vastgesteld en heeft als gevolg gehad dat zij van bisdom tot bisdom kunnen verschillen. In het bisdom Mainz is een pastorale eenheid samengesteld uit verscheidene parochies onder leiding van een pastor. De parochies behouden hierbij hun religieuze en kerkrechtelijke persoonlijkheid. De pastor wordt hierin bijgestaan door een pastoraal-team en een pastorale raad. Pastorale verenigingen zijn echter combinaties van verschillende parochies die elk een eigen pastor hebben. In pastorale verenigingen kunnen op zich ook meerdere pastorale eenheden
samenwerken. Op het niveau van de parochievereniging wordt dan een pastorale raad en een samenwerkingsverband van fulltime medewerkers opgericht om te beslissen over de samenwerking van de gemeenschappen. Het is dus mogelijk dat twee pastorale eenheden een pastorale vereniging vormen.

### Gemeenschappen van katholieken met een andere nationaliteit
Naast de territoriale parochies bestaan er ook parochies die speciaal zijn opgericht om groepen van katholieken te bedienen die een andere moedertaal hebben dan het Duits. Voor de volgende nationaliteiten bestaan er aparte parochies: Italianen; Kroaten; Polen; Portugezen en Spanjaarden. Voor hen zijn in diverse steden van het bisdom Mainz aparte parochies.

## Voorzieningen van het bisdom

### Archief van de domkerk en het bisdom
Haring Brunnengasse 4
Rochus pen
55116 Mainz

### Martinus Bibliotheek
De Martinus Bibliotheek is gevestigd de Arnsburger Hof in de binnenstad van Mainz en is de wetenschappelijke bibliotheek van het bisdom verbonden aan het seminarie van het bisdom.

## Cultuur en bezienswaardigheden

### Belangrijkste kerken
- Dom van Mainz
- Dom van Worms
- Basiliek van Sint Martinus in Bingen
- Basiliek van Sint-Marcellinus en Petrus (Einhards basiliek) in Seligenstadt
- Sint-Stefanuskerk, Chagall venster
- Sint-Ludwig (Darmstadt), koepelvormige structuur in klassieke stijl

### Kathedraal- en bisschoppelijk museum
Naast de kathedraal is het kathedraal- en bisschoppelijk museum van Mainz. Met meer dan 2000 vierkante meter tentoonstellingsruimte is het museum van de Dom van Mainz een van de grootste musea in zijn soort in Duitsland. In het historische klooster, de middeleeuwse gewelfde hallen, in de Sint-Nikolaaskapel en de sacristie hebben een aantal van kerkelijke kunst uit de vroege geschiedenis van het christendom naar het heden, terug in de bewogen geschiedenis van de Dom van Mainz en talrijke kerken van het bisdom.
Mainz Cathedral Museum
Domstraße 3 (ingang via het klooster)
55116 Mainz
Tel : 06131-253344

### Heiligdommen
Een overzicht van alle bedevaartsoorden vindt men op de website van het bisdom, zie hieronder bij de weblinks. In het bisdom zijn ongeveer 35 bedevaartplaatsen, die meestal plaatsvinden voor de verering van heiligen of relikwieën. De belangrijkste zijn:
- Bad Wimpfen-op de berg
- Bad Wimpfen-in de vallei
- Rochusberg (Rochus van Montpellier, pestheilige) is Bingen
- Maria Oberndorf Bodenheim
- Kapel van het Kruis Mombach tot Heilige Kruis[8]
- 14- Nothelfer bedevaart in Mainz-Gonsenheim
- Maria - troosteres van de bedroefden op Mainz-Marie Geboren op het Maria-Visitatie feest
- Dieburg
- Gau-Algesheim
- Gau-Bickelheim
- Ilbenstadt
- Kleine-Steinheim
- Liebfrauenheide bij Klein-Krotzenburg
- Ockenheim; Priorij van Jakobsberg
- Seligenstadt
- De Maria Einsiedel-kerk in Gernsheim

### Orgels en klokken
In het bisdom Mainz vindt men ongeveer 400 orgels. Op de torens en torentjes van de 550 kerken en kapellen vindt men verder zo'n 1500 klokken van verschillende leeftijden en achtergronden, waarvan 320 als historisch worden beschouwd. Historisch waardevolle exemplaren, zoals de torent van de Mombacher kruiskapel met het opschrift "hans richter gensfleisch ", werden door het Bisschoppelijk Museum ingenomen en vervangen door een afgietsel.

## Diocesane kalender
In het bisdom Mainz worden aan de Regionalkalender voor de Duitstalige wereld de volgende vieringen toegevoegd
- 5 januari: Johannes Nepomuk Neumann (missionaris en bisschop van Philadelphia )
- 4 februari: Hrabanus Maurus, abt van de abdij van Fulda en aartsbisschop van Mainz.
- 14 februari: Valentinus van Terni, heiligen en martelaren van de Rooms-Katholieke Kerk in het derde eeuw
- 23 februari: Willigis, de aartsbisschop van Mainz, de belangrijkste figuur in de geschiedenis van het aartsbisdom.
- 27 april: Petrus Canisius, heilige en kerkleraar
- 15 mei: Rupert von Bingen, de patroonheilige van Bingen - Bingerbrück en patroonheilige van de pelgrims
- 2 juni: Marcellinus en Peter
- 5 juni: Bonifatius
- 10 juni : Bardo van Mainz
- 21 juni: Albanus van Mainz
- 27 juni: Crescentius, Aureus, Theonestus
- 4 juli: verjaardag van de wijding van de Dom van Mainz
- 1 augustus: Peter Faber
- 16 augustus: Rochus van Montpellier
- 6 september: verjaardag van de wijding van kerken die niet weten van haar toewijding
- 17 september: Hildegard von Bingen
- 28 september Lioba van Tauberbischofsheim
- 16 oktober: Lullus
- 26 oktober: Amandus van Straatsburg, confessor, eerste bisschop van Straatsburg, bisschop van Maastricht en Worms
- 29 oktober: Ferrutius
- 11 november: Martinus van Tours
- 27 november: Bilhildis van Altmünster

## Voetnoten
1. ↑  Dassmann in: HMKG , vol 1 / 1 p. 22
2. ↑  Nopper, vorbonifatianischen De bisschoppen, p. 26ff
3. ↑  Dassmann in: HMKG Vol 1 / 1 p. 52
4. ↑  HMKG Vol 1 / 1, p. 198
5. ↑  [parochie verenigingen en de parochie groepen - Publicatie van het bisdom Mainz https://web.archive.org/web/20120201001208/http://downloads.bistummainz.de/17/1642/1/11333501028640128.pdf (pdf)]
6. ↑  schematische weergave van het bisdom Mainz, 2007, blz. 103
7. ↑  groepen parochie en de parochie verenigingen, Publicatie van het bisdom Mainz ( PDF)
8. ↑  Michael Matheus: pelgrims en bedevaartplaatsen in de Middeleeuwen en de Nieuwe Tijd , Franz Steiner Verlag , 1999, ISBN 3515074317
9. ↑  Als een kunstwerk voor de glorie van God

- Bibliothèque nationale de France: cb119588617 (data)
- Gemeinsame Normdatei: 1081206853
- International Standard Name Identifier: 0000 0001 0941 8794
- Library of Congress Control Number: n80125125
- Nationale Bibliotheek van Israël: 987007528100905171
- Réseau des bibliothèques de Suisse occidentale: 02-A000055404
- Istituto Centrale per il Catalogo Unico: BVEV032624
- Système universitaire de documentation: 027578577
- Virtual International Authority File: 134345459

Aken · Augsburg · Bamberg · Berlijn · Dresden-Meißen · Eichstätt · Erfurt · Essen · Freiburg · Fulda · Görlitz · Hamburg · Hildesheim · Keulen · Limburg · Maagdenburg · Mainz · München en Freising · Münster · Osnabrück · Paderborn · Passau · Regensburg · Rottenburg-Stuttgart · Speyer · Trier · Würzburg

Voormalige bisdommen: Bremen · Halberstadt · Lübeck · Minden · Verden

title: Bisdom Mainz

wikitext:
{{Infobox bisdom
| naaminlandstaal = Bisdom Mainz
| afbeelding = Karte Bistum Mainz.png
| onderschrift = Ligging van het bisdom in Duitsland
| kaart Kirchprovinz = [[Bestand:Karte Kirchenprovinz Freiburg.png|250px|Ligging van de kerkprovincie in Duitsland]]
| wapen = Wappen Bistum Mainz.png
| bisschop = [[Peter Kohlgraf]]
| hulpbisschop = [[Udo Bentz]]
| vicaris-generaal = Udo Bentz
| aartsbisdom = [[Freiburg im Breisgau|Freiburg]]
| dekenaten = 20
| parochie = 335
| oppervlakte = 7.692 km²
| bevolking = 5.700.000 (31.12.2007)
| katholieken = 2.823.772 (27,8%)(31.12.2007)
| kathedraal = [[Dom van Mainz]]
| patroon = Sint-[[Martinus van Tours]]
| website = [http://www.bistum-mainz.de/ www.bistum-mainz.de]
}}

Het '''bisdom Mainz''' ([[Latijn]]: ''Dioecesis Moguntina'') is een [[bisdom]] van de [[Rooms-Katholieke Kerk]] in delen van de [[Deelstaten van Duitsland|Duitse deelstaten]] [[Hessen]] en [[Rijnland-Palts]]. Het is verdeeld in twee geografisch gescheiden gebieden. Het noordelijke gebied strekt zich van [[Mainz]] naar het noordoosten uit; het zuidelijk gelegen gebied van het voormalige [[prinsbisdom Worms|bisdom Worms]] heeft de stad [[Worms (stad)|Worms]] als centrum. In aanvulling daarop behoort de in het zuidoosten gelegen [[exclave]] [[Bad Wimpfen]] in het [[Baden-Württemberg]] tot het bisdom.

Het bisdom heeft een 1600-jarige geschiedenis, waarvan ongeveer duizend jaar als [[aartsbisdom]]. De [[Lijst van bisschoppen en aartsbisschoppen van Mainz|aartsbisschoppen van Mainz]] behoorden als [[Keurvorstendom Mainz|keurvorsten]] en [[aartskanselier]]en tot de meest invloedrijke mannen van het [[Heilige Roomse Rijk]].

Mainz is naast Rome het enige [[bisdom]] ter wereld dat de titel van ''[[Heilige Stoel]]'' draagt.

== Geschiedenis ==
=== Het begin van het bisdom in de Romeinse en Frankische tijden ===
Wellicht waren de eerste christenen reeds tijdens de tweede eeuw in Mainz aanwezig. Volgens de bisschop van Lyon [[Ireneüs van Lyon|Irenaeus van Lyon]] was er namelijk sprake van christenen die woonden in ''[[Germania Secunda]]''. In die tijd was Mainz de hoofdstad van de [[Romeinse Rijk|Romeinse]] provincie ''[[Germania Superior]]''. Het is dus denkbaar dat Irenaeus verwijst naar een gemeente in Mainz.<ref>Dassmann in: HMKG , vol 1 / 1 p. 22</ref> Er is een schriftelijke melding van een mogelijke christelijke gemeente maar dit is niet aantoonbaar.

Bisschoppen in Mainz zijn pas vanaf de vierde eeuw een realistische mogelijkheid.<ref>: Nopper, vorbonifatianischen De bisschoppen, p. 26ff</ref> Er bestaat onzekerheid over de namen van deze eerste bisschoppen. Deze namen zijn afkomstig van een later vastgestelde lijst waaraan later meerdere malen toevoegingen hebben plaatsgevonden. De eerste bisschop wiens naam aantoonbaar aan ons is overgeleverd, buiten de eerder genoemde namenlijst, is de [[Aquitanië|Aquitaniaanse]] bisschop [[Sidonius (Mainz)|Sidonius]] († na 580). Hij werd reeds tijdens de [[Frankisch]]e periode toegewezen aan het bisdom Mainz. Sidonius was in feite ook heer van de stad Mainz. Hij heeft de [[Metropool (stad)|metropool]], die tijdens de [[Grote Volksverhuizing|grote volksverhuizing]] zwaar was gehavend, weer naar een nieuwe bloeiperiode geleid. Aan hem is ook de verering van [[Martinus van Tours|Sint-Maarten]] in de [[Dom van Mainz|kathedraal van Mainz]] te danken<ref>Dassmann in: HMKG Vol 1 / 1 p. 52</ref>. Ook nu nog is Sint-Maarten de [[Beschermheilige|patroonheilige]] van het bisdom.

Het kerkelijk leven in Mainz en het Rijk begon echter tijdens de Frankische heerschappij weer snel te vervallen. In de 7e en 8e eeuw begonnen daarom ook monniken uit [[Ierland (eiland)|Ierland]] en [[Schotland]] hun [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]] op het vasteland. Een generatie later trad [[Bonifatius (heilige)|Bonifatius]] op als de belangrijkste vertegenwoordiger van de Angelsaksische missie in het [[Frankische Rijk]]. Al snel werd hij de leidende persoonlijkheid van de Frankische kerk en in 745 werd hij benoemd tot bisschop van Mainz.

In het jaar 753 ging Bonifatius op een missiereis en liet de leiding van het bisdom over aan zijn leerling [[Lullus (Lul)|Lul]], die hij tot [[hulpbisschop|koorbisschop]] had benoemd. Nadat Bonifatius tijdens zijn missiereis in 754 was gedood, werd hij door Lullus als bisschop van Mainz opgevolgd. Lul is er tijdens zijn ambtstermijn erin geslaagd om het bisdom te laten verheffen tot [[aartsbisdom]] (780/82). Aan het aartsbisdom Mainz waren ten minste de volgende [[Suffragaan bisdom|suffragane bisdommen]] ondergeschikt: [[bisdom Worms|Worms]], [[bisdom Speyer|Spiers]], [[bisdom Würzburg|Würzburg]] en [[bisdom Eichstätt|Eichstätt]]. Hieraan werden tot 973 nog de volgende bisdommen toegevoegd: [[bisdom Konstanz|Konstanz]], [[bisdom Straatsburg|Straatsburg]], [[Prinsbisdom Paderborn|Paderborn]], [[bisdom Halberstadt|Halberstadt]], [[Prinsbisdom Verden|Verden]], [[bisdom Hildesheim|Hildesheim]], [[bisdom Chur|Chur]], [[bisdom Augsburg|Augsburg]], [[bisdom Havelberg|Havelberg]] en [[bisdom Brandenburg|Brandenburg]] (beiden tot 968), [[bisdom Praag|Praag]] en [[Aartsbisdom Olomouc|Olomouc]]. Hiermee was het aartsbisdom Mainz de grootste kerkelijke provincie geworden ten noorden van de [[Alpen]].

=== Middeleeuwen ===
Na de splitsing van het Frankische Rijk in het [[Oost-Francië|Oost-]] en [[West-Francië|West-Frankische Rijk]] vervulde de aartsbisschop Mainz een belangrijke rol de koninklijke structuur van het Oost-Frankische Rijk. De Oost-Frankische koning [[Hendrik de Vogelaar]] benoemde de aartsbisschop van Mainz [[Heriger]] in 922 tot [[aartskapelaan]] van de [[hofkapel]]. Hierdoor was de gehele geestelijkheid aan het koninklijke hof ondergeschikt aan de aartsbisschop van Mainz. Koning [[Otto I de Grote]], die door aartsbisschop [[Hildebert van Mainz|Hildebert]] tot koning was gezalfd en gekroond, steunde tijdens zijn regering nog meer op de bisschoppen van het rijk. Hij beleenden hen eveneens met hoge rijksambten. De aartsbisschop van Mainz was op dat moment niet alleen de belangrijkste geestelijke van het aartsbisdom en van het Oost-Frankische Rijk, maar ook [[rijksvorst]].

In 955 noemde de aartsbisschop van Mainz [[Wilhelm (Mainz)|Wilhelm]] zich voor de eerste maal dienaar van de "Heilige Stoel van Mainz"<ref>: HMKG Vol 1 / 1, p. 198</ref>. Deze titel wordt ook vandaag de dag nog door het bisdom gevoerd. In het jaar 965 werd hij, net zoals ook met sommige van zijn voorgangers het geval was geweest, benoemd tot aartskapelaan. Dit ambt, dat later [[aartsambt|aartskanselierambt voor Duitsland]] heette, was vervolgens tot het einde van het [[Heilige Roomse Rijk]] met de bisschopsstoel van Mainz verbonden.

[[Bestand:Mainzer Dom von Nordosten.jpg|thumb|left|De Dom van Mainz, Fronleichnam 2007]]
In 975 werd de aan het hof van keizer Otto I verbonden [[Willigis]] benoemd als aartsbisschop van Mainz. Zijn pontificaat is voor de kerk in Mainz in vele opzichten van groot belang geweest. Aan de ene kant liet Willigis, die zich beschouwde als plaatsvervanger van de paus ten noorden van de Alpen, in zijn bisschopsstad een nieuwe en voor de toenmalige maatstaven zeer grote [[Dom van Mainz|kathedraal]] bouwen. Waardoor de omvang en het belang van de kerk in Mainz zou worden benadrukt en die ook vandaag de dag nog zijn stempel drukt op de stad. Aan de andere kant was Willigis ook een bekwaam politicus. Hij bereikte in 983 op de [[Rijksdag van Verona]] van [[keizer Otto II]] de schenking van grote landerijen in de [[Nahegouw]] en [[Rijngouw]]. In deze gebieden was de aartsbisschop nu [[Soevereiniteit|soeverein]] en dit heeft later geleid tot het keurvorstendom [[Keur-Mainz]].

De rol van politicus van het Heilige Roomse Rijk viel in de Middeleeuwen ieder van de aartsbisschoppen van Mainz toe, als gevolg van het feit dat in het Heilige Roomse Rijk de gewoonte van de koninklijke erfopvolging via de lijn van het bloedverwantschap zich nooit kon wortelen. Als gevolg hiervan moest een nieuwe koning altijd worden gekozen. De aartsbisschop van Mainz maakte deel uit van de groep van zeven kiesgerechtigde [[keurvorst]]en waarbij dit kiesrecht uiteindelijk exclusief kwam te liggen. De aartsbisschop van Mainz was formeel de hoogste rijksvorst die het recht had om de kiesvergadering bijeen te roepen en voor te zitten. Als zodanig was hij ook een geboren bemiddelaar tussen de keizer en de paus tijdens de vele conflicten tussen het Rijk en [[Sacerdotium]].

=== Modern en de Reformatie ===
[[Bestand:CranachAlbrechtBrandenburg.jpg|thumb|Albert van Brandenburg]]
Een beslissende breuk in de geschiedenis van het bisdom was de [[reformatie]]. Hoewel de kerk zich al lange tijd bewust was van de noodzaak tot hervormingen, werden geen concrete inspanningen gedaan om deze af te dwingen. Het protest van [[Maarten Luther]] in 1517 tegen de kerk [[Aflaat|aflaten]] was genoeg om de reformatie, die leidde tot een scheuring van de westerse christenheid, in gang te zetten. De toenmalige aartsbisschop van Mainz, [[Albrecht van Brandenburg (bisschop)|Albrecht van Brandenburg]] nam daaraan niet deel, omdat hij financieel afhankelijk was van de dominicaan [[Johann Tetzel]], een van de grote sponsors van de verkoop van aflaten.

Reformatie en [[contrareformatie]] leidden tot ernstige conflicten die zelfs uitmondden in vetes en oorlogen. Het aartsbisdom Mainz verloor veel van zijn kloosters en de kerkelijke jurisdictie over het Hessische-Thüringense gebied. Dit gebied kwam aan de protestantse landskerk van de landgraaf van Hessen. Ook in het zuiden, waar het aartsbisdom Mainz uitgebreide gebieden bestreek op het grondgebied van het protestantse [[Palts (keurvorstendom)|keurvorstendom Palts]] kon de kerkelijke [[jurisdictie]] niet worden behouden. Het aartsbisdom zelf bleef slechts katholiek, doordat het [[kapittel van Mainz]] op dat moment bij de verkiezingen van de bisschop steeds een katholieke kandidaat verkoos.

De [[Dertigjarige Oorlog]] bracht het rooms-katholieke aartsbisdom verdere verwoestingen toe. De in 1647 tot aartsbisschop benoemde [[Johann Philipp von Schönborn]] slaagde er evenwel in het aartsbisdom weer te consolideren. Hij nam niet alleen deel aan de vredesonderhandelingen in Münster en Osnabrück, maar ook aan de besluitvorming van het [[Concilie van Trente]], die hij vervolgens ten uitvoer legde in zijn bisdom.

=== Barok en Verlichting ===
Johann Philipp von Schönborn kan al worden aangemerkt als een barokke aartsbisschop. Onder zijn leiding beleefde de stad Mainz opnieuw een gouden tijdperk. In het bisdom spanden de aartsbisschoppen zich in om de katholieke positie te verbeteren. Hierbij werden zij geholpen door het feit dat in 1685 het keurvorstendom Palts weer een katholieke vorst als landsheer kreeg. Dit ging hand in hand met de oprichting van vele nieuwe kerken, in het bijzonder tijdens de regeringsperiode van aartsbisschop [[Lothar Franz von Schönborn|Lothar Frans von Schönborn]].

Met de [[Verlichting (stroming)|verlichting]], die zich in het aartsbisdom Mainz definitief doorzette tijdens het [[pontificaat]] van aartsbisschop [[Emmerich Joseph von Breidbach zu Bürresheim]], begon een grondig hervormingsproces. Op het niveau van het bisdom leidde dit met name tot grondige hervormingen op het gebied van de scholen en de betrokken religieuze orden. De ideeën van de verlichting in Frankrijk leidden uiteindelijk tot de [[Franse Revolutie|Franse revolutie]], die oversloeg naar Duitsland en ook aldaar van grote invloed is geweest. Deze ontwikkeling leidde tevens tot de val van het aartsbisdom.

=== Einde van het aartsbisdom Mainz en het keurvorstendom Keur-Mainz ===
De oude krachten van het Heilige Roomse Rijk beschouwden de revolutie als een bedreiging en hadden hun krachten tegen [[Frankrijk]] gebundeld. Zelfs de aartsbisschop van Mainz en keurvorst [[Friedrich Karl Joseph von Erthal]] nam deel aan deze coalitie. In juli 1792 verklaarde het Franse koninkrijk de [[Napoleontische oorlogen|oorlog]].

Al snel lukte het de [[Fransen]] om door te stoten richting Mainz. In oktober 1792 veroverden zij de stad, maar zij verloren haar weer aan de coalitie in maart 1793. In 1797 was Frankrijk echter in staat om te zegevieren. De gebieden gelegen op de linkeroever van de [[Rijn]] werden afgestaan aan Frankrijk. Nadat in 1799 [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] aan de macht was gekomen, werd de Franse kerk gereorganiseerd. Uit de resten van de bisdommen van [[Bisdom Worms|Worms]], [[Bisdom Speyer|Spiers]] en [[Bisdom Metz|Metz]] vormde Napoleon in 1802 het nieuwe bisdom Mainz. Dit nieuwe bisdom Mainz werd [[Suffragaan bisdom|suffragaan]] gemaakt aan het [[Aartsbisdom Mechelen-Brussel|aartsbisdom Mechelen]]. Het keurvorstendom Keur-Mainz werd door het [[Reichsdeputationshauptschluss]] afgeschaft en dit bepaalde ook de beëindiging van de kerkelijke provincie van Mainz .

=== Het bisdom van Mainz in 1814 ===
[[Bestand:Wilhelm Emmanuel von Ketteler 1865.jpg|thumb|Wilhelm Emmanuel von Ketteler]]
Na de nederlaag van Napoleon werden de territoriale concessies van 1797 weer teruggedraaid. De daardoor noodzakelijk geworden kerkelijke reorganisaties waren het onderwerp van moeizame onderhandelingen. Het bisdom Mainz werd opnieuw opgericht op het grondgebied van het [[Groothertogdom Hessen|Groothertogdom Hessen-Darmstadt]] en toegewezen als suffragaanbisdom aan het [[aartsbisdom Freiburg]]. In het jaar 1821 werd met de [[paus]]elijke [[circumscriptiobul]] "[[Provida solersque]]" de grenzen van het bisdom Mainz opnieuw getrokken. Deze grenzen geven ook vandaag de dag nog de grenzen weer en stemmen overeen met het grondgebied van de voormalige Groothertogdom Hessen- Darmstadt. Dit is ook de reden waarom het vandaag de dag in de deelstaat [[Baden-Württemberg]] gelegen [[Bad Wimpfen]] deel uitmaakt van het bisdom Mainz; aangezien deze plaats destijds als exclave deel uitmaakte was van het Groothertogdom Hessen-Darmstadt en later (tot 1945) van de [[Volksstaat Hessen]].

De geschiedenis van het bisdom Mainz werd in de 19e eeuw met name beheerst door de conflicten tussen de kerk en de staat; welke uitmondde in de "[[Kulturkampf]]". In de late 19e eeuw won bisschop [[Wilhelm Emmanuel von Ketteler]] het maatschappelijk debat dat de Katholieke Kerk was aangegaan met de sociale encycliek van [[paus Leo XIII]]; wat van interdiocenaal belang was.

=== Heden ===
De geschiedenis van het bisdom Mainz werd in de 20ste eeuw gekenmerkt door de algemene Duitse geschiedenis. De [[vicaris-generaal]] [[Philipp Jacob Mayer]] van het bisdom Mainz was vroeg in het afstand nemen van het [[nationaalsocialisme|nazisme]]. Dit was echter niet de houding van het gehele Duitse [[episcopaat]]. Herhaaldelijk zijn mensen en organen van het bisdom het doel geweest van de anti-kerkelijke politiek van de nationale regering. De oorlog leidde uiteindelijk in het hele bisdom tot grote schade. Na 1945 werd een groot aantal ontheemden geïntegreerd. Dit leidde stichting van vele nieuwe parochiekerken.

Van kerkelijk belang was in de tweede helft van de 20ste eeuw vooral het [[Tweede Vaticaans Concilie]], die de kerkorde en leer van de kerk vandaag de dag kenmerkt.

De al jaren dalende belastinginkomsten en aantallen katholieken alsmede het [[priestertekort]] hebben in het bisdom geleid tot een fundamenteel en structureel aanpassingsproces. Gebaseerd op een pastorale benadering bouwen de parochies aan de toekomstige pastorale verbanden en groepen en ook aan de boven-parochiale fusies. De onafhankelijkheid van de parochies wordt echter beide gevallen behouden<ref>[parochie verenigingen en de parochie groepen - Publicatie van het bisdom Mainz https://web.archive.org/web/20120201001208/http://downloads.bistummainz.de/17/1642/1/11333501028640128.pdf (pdf)]</ref>. [[Kerksluiting]]en zijn op dit moment in het bisdom Mainz niet gepland.

Sinds 2004 is in het bisdom een proces gaande van vernieuwing "Levende gemeenten in vernieuwde pastorale gemeenschappen". Dit proces heeft in het bisdom een brede basis en wordt door alle belanghebbende aan deelgenomen. Parochies worden aangemoedigd om samen bindende netwerken te vormen voor samenwerking tussen de pastorale verbanden en groepen.

== Organisatiestructuur ==
=== Bisschop en kapittel ===
Ingevolge artikel 14 van het [[Rijksconcordaat]] van 1933, die vandaag de dag nog steeds geldig is, geschied de keuze van de bisschop en de samenstelling van het dom[[kapittel]] overeenkomstig de voorschriften van het [[Concordaat van Baden]] van 1932.

=== Gebiedsstructuur ===
{| class="wikitable" width="20%" align="right"
! Decanaat !! Aantal katholieken (% van de totale bevolking) !! [[Parochie (kerk)|Parochieen]] / [[Quasiparochie|Parochiekuratien]] / [[Quasi-parochie|-rectoraten]] !! Zelfstandige Parochiegroepen / -verbonden
|-
| [[Alsfeld (plaats)|Alsfeld]] || 15.000 (16%) || 3 / 2 / 8 || 2 / 0
|-
| [[Alzey]] - Gau-Bickelheim || 23.000 (26%) || 22 / 0 / 0 || 7 / 0
|-
| Bergstraße Mitte || 40.000 (37%) || 5 / 6 / 0 || 1 / 3
|-
| Bergstraße-Ost || 30.000 (35%) || 10 / 7 / 1 || 5 / 1
|-
| Bergstraße-West || 38.500 (42%) || 8 / 4 / 1 || 5 / 0
|-
| [[Bingen (Baden-Württemberg)|Bingen]] || 40.000 (40%) || 17 / 2 / 1 || 2 / 4
|-
| [[Darmstadt]] || 57.000 (21%) || 2 / 17 / 0 || 3 / 2
|-
| [[Dieburg]] || 38.500 (30%) || 6 / 9 / 0 || 5 / 2
|-
| [[Dreieich]] || 34.000 (21%) || 1 / 9 / 0 || 0 / 3
|-
| [[Erbach (Odenwald)|Erbach]] || 18.000 (18%) || 3 / 9 / 0 || 4 / 1
|-
| [[Gießen]] || 37.500 (16%) || 3 / 1 / 0 || 1 / 3
|-
| Mainz-Stadt || 89.000 (39%) || 17 / 16 / 0 || 4 / 7
|-
| Mainz-Süd || 31.000 (39%) || 15 / 1 / 0 || 6 / 0
|-
| [[Offenbach am Main]] || 31.500 (26%) || 3 / 8 / 0 || 1 / 3
|-
| [[Rodgau]] || 53.000 (38%) || 10 / 5 / 0 || 4 / 2
|-
| [[Rüsselsheim]] || 56.500 (23%) || 4 / 16 / 0 || 4 / 5
|-
| [[Seligenstadt]] || 32.000 (50%) || 7 / 4 / 0 || 3 / 2
|-
| Wetterau-Ost || 22.000 (15%) || 3 / 10 / 1 || 2 / 3
|-
| Wetterau-West || 54.000 (26%) || 13 / 9 / 3 || 7 / 2
|-
| [[Worms (stad)|Worms]] || 35.000 (27%) || 18 / 5 / 0 || 9 / 0
|-
| colspan="4" | Stand: 2009, Quelle: Schematismus der Diözese Mainz 2009
|}

Het bisdom Mainz beslaat een totale oppervlakte van 7692 km²<ref>schematische weergave van het bisdom Mainz, 2007, blz. 103</ref>. Het is verdeeld in 20 [[decanaat|dekenaten]], die op hun beurt zijn onderverdeeld in 136 pastorale eenheden. Deze parochiale verbanden of groepen omvatten alle 335 parochies en andere pastorale organen van het bisdom (voor deze en alle volgende gegevens 2007).

Als gevolg van de ingrijpende structurele veranderingen in vele bisdommen van de katholieke kerk in Duitsland kunnen pastorale eenheden over de grenzen van de parochies heen worden vastgesteld. De samenstelling van deze pastorale eenheden zijn door een specifieke maatregelen vastgesteld en heeft als gevolg gehad dat zij van bisdom tot bisdom kunnen verschillen. In het bisdom Mainz is een pastorale eenheid samengesteld uit verscheidene parochies onder leiding van een pastor. De parochies behouden hierbij hun religieuze en kerkrechtelijke persoonlijkheid. De pastor wordt hierin bijgestaan door een pastoraal-team en een pastorale raad. Pastorale verenigingen zijn echter combinaties van verschillende parochies die elk een eigen pastor hebben. In pastorale verenigingen kunnen op zich ook meerdere pastorale eenheden
samenwerken. Op het niveau van de parochievereniging wordt dan een pastorale raad en een samenwerkingsverband van fulltime medewerkers opgericht om te beslissen over de samenwerking van de gemeenschappen<ref>[https://web.archive.org/web/20120201001208/http://downloads.bistummainz.de/17/1642/1/11333501028640128.pdf groepen parochie en de parochie verenigingen, Publicatie van het bisdom Mainz ( PDF)]</ref>. Het is dus mogelijk dat twee pastorale eenheden een pastorale vereniging vormen.

=== Gemeenschappen van katholieken met een andere nationaliteit ===
Naast de territoriale parochies bestaan er ook parochies die speciaal zijn opgericht om groepen van katholieken te bedienen die een andere moedertaal hebben dan het Duits. Voor de volgende nationaliteiten bestaan er aparte parochies: Italianen; Kroaten; Polen; Portugezen en Spanjaarden. Voor hen zijn in diverse steden van het bisdom Mainz aparte parochies.

== Voorzieningen van het bisdom ==
=== Archief van de domkerk en het bisdom ===
[[Bestand:Portal-Rochuskapelle.jpg|thumb|[[Kapellen in Mainz|Kapel in het Rochusstift]] (Archief van de Domkerk en het bisdom)]]
: Haring Brunnengasse 4
: Rochus pen
: 55116 Mainz

=== Martinus Bibliotheek ===
De [[Martinus Bibliotheek]] is gevestigd de Arnsburger Hof in de binnenstad van Mainz en is de wetenschappelijke bibliotheek van het bisdom verbonden aan het [[seminarie]] van het bisdom.

== Cultuur en bezienswaardigheden ==
=== Belangrijkste kerken ===
* [[Dom van Mainz]]
* [[Dom van Worms]]
* [[Basiliek van Sint-Martinus (Bingen)|Basiliek van Sint Martinus]] in [[Bingen am Rhein|Bingen]]
* [[Basiliek van Sint-Marcellinus en Petrus (Seligenstadt)|Basiliek van Sint-Marcellinus en Petrus]] ([[Einhard]]s basiliek) in [[Seligenstadt]]
* [[Sint-Stefanuskerk (Mainz)|Sint-Stefanuskerk]], [[Marc Chagall|Chagall]] venster
* [[Sint-Ludwig (Darmstadt)]], koepelvormige structuur in [[klassieke]] stijl

=== Kathedraal- en bisschoppelijk museum ===
Naast de kathedraal is het [[kathedraal- en bisschoppelijk museum]] van Mainz. Met meer dan 2000 vierkante meter tentoonstellingsruimte is het museum van de Dom van Mainz een van de grootste musea in zijn soort in Duitsland. In het historische klooster, de middeleeuwse gewelfde hallen, in de Sint-Nikolaaskapel en de sacristie hebben een aantal van kerkelijke kunst uit de vroege geschiedenis van het christendom naar het heden, terug in de bewogen geschiedenis van de Dom van Mainz en talrijke kerken van het bisdom.

: Mainz Cathedral Museum
: Domstraße 3 (ingang via het klooster)
: 55116 Mainz
Tel : 06131-253344

=== Heiligdommen ===
Een overzicht van alle bedevaartsoorden vindt men op de website van het bisdom, zie hieronder bij de weblinks. In het bisdom zijn ongeveer 35 bedevaartplaatsen, die meestal plaatsvinden voor de verering van heiligen of relikwieën. De belangrijkste zijn:

* [[Bad Wimpfen]]-op de berg
* Bad Wimpfen-in de vallei
* [[Rochusberg]] ([[Rochus van Montpellier]], pestheilige) is [[Bingen (Baden-Württemberg)|Bingen]]
* Maria Oberndorf [[Bodenheim (Rijnland-Palts)|Bodenheim]]
* Kapel van het Kruis [[Mombach]] tot [[Relikwieën van het Heilige Kruis|Heilige Kruis]]<ref>{{aut|Michael Matheus}}: ''pelgrims en bedevaartplaatsen in de Middeleeuwen en de Nieuwe Tijd '', Franz Steiner Verlag , 1999, {{ISBN|3515074317}}</ref>
* 14- Nothelfer bedevaart in [[Mainz-Gonsenheim]]
* Maria - troosteres van de bedroefden op [[Mainz-Marie Geboren]] op het [[Maria-Visitatie]] feest
* [[Dieburg]]
* [[Gau-Algesheim]]
* [[Gau-Bickelheim]]
* [[Ilbenstadt]]
* [[Kleine-Steinheim]]
* Liebfrauenheide bij Klein-Krotzenburg
* [[Ockenheim]]; Priorij van Jakobsberg
* [[Seligenstadt]]
* De Maria Einsiedel-kerk in [[Gernsheim]]

=== Orgels en klokken ===
In het bisdom Mainz vindt men ongeveer 400 orgels. Op de torens en torentjes van de 550 kerken en kapellen vindt men verder zo'n 1500 klokken van verschillende leeftijden en achtergronden, waarvan 320 als historisch worden beschouwd<ref>[https://web.archive.org/web/20120201001211/http://downloads.bistummainz.de/2/133/1/43522747199811044607.pdf Als een kunstwerk voor de glorie van God]</ref>. Historisch waardevolle exemplaren, zoals de torent van de Mombacher kruiskapel met het opschrift "hans richter gensfleisch ", werden door het Bisschoppelijk Museum ingenomen en vervangen door een afgietsel.

== Diocesane kalender ==
In het bisdom Mainz worden aan de [[Regionalkalender voor de Duitstalige wereld]] de volgende [[Mis|vieringen]] toegevoegd
* 5 januari: [[John Neumann|Johannes Nepomuk Neumann]] (missionaris en bisschop van [[Philadelphia (Pennsylvania)|Philadelphia]] )
* 4 februari: [[Hrabanus Maurus]], abt van de [[abdij van Fulda]] en aartsbisschop van Mainz.
* 14 februari: [[Valentijn (heilige)|Valentinus van Terni]], heiligen en martelaren van de Rooms-Katholieke Kerk in het derde eeuw
* 23 februari: [[Willigis]], de aartsbisschop van Mainz, de belangrijkste figuur in de geschiedenis van het aartsbisdom.
* 27 april: [[Petrus Canisius]], heilige en kerkleraar
* 15 mei: [[Rupert von Bingen]], de patroonheilige van Bingen - Bingerbrück en patroonheilige van de pelgrims
* 2 juni: [[Peter Martyr|Marcellinus en Peter]]
* 5 juni: [[Bonifatius (heilige)|Bonifatius]]
* 10 juni : [[Bardo van Mainz]]
* 21 juni: [[Albanus van Mainz]]
* 27 juni: [[Crescentius (bisschop)|Crescentius]], [[Aureus (Mainz)|Aureus]], [[Theonestus]]
* 4 juli: verjaardag van de wijding van de [[Dom van Mainz]]
* 1 augustus: [[Peter Faber (theoloog)|Peter Faber]]
* 16 augustus: [[Rochus van Montpellier]]
* 6 september: verjaardag van de wijding van kerken die niet weten van haar toewijding
* 17 september: [[Hildegard van Bingen|Hildegard von Bingen]]
* 28 september [[Lioba van Tauberbischofsheim]]
* 16 oktober: [[Lullus]]
* 26 oktober: [[Amandus van Straatsburg]], confessor, eerste bisschop van Straatsburg, bisschop van Maastricht en Worms
* 29 oktober: [[Ferrutius]]
* 11 november: [[Martinus van Tours]]
* 27 november: [[Bilhildis van Altmünster]]

== Zie ook ==
* [[Keurvorstendom Mainz]]
* [[Lijst van bisschoppen en aartsbisschoppen van Mainz|Lijst van bisschoppen van Mainz]]
* [[Katholieke Kerk in Duitsland]]

== Literatuur ==
* {{de}} {{aut|Friedhelm Jürgen Meier}}: ''Das Bistum Mainz'' (Het bisdom Mainz). Vanaf de Romeinse tijd tot het [[Tweede Vaticaans Concilie]], Knecht Verlag, Frankfurt/ Main 1988, {{ISBN|3-782-00570-8}}
* {{de}} {{aut|Stefan Burkhardt}}: ''Mit Stab und Schwert'' (met bisschopsstaf en zwaard). Afbeeldingen, dragers en functies van het aartsbisschoppelijk bewind ten tijde van keizer Frederik Barbarossa. Een vergelijking tussen de aartsbisdommen Keulen en Mainz, Thorbecke, Ostfildern 2008
* {{de}} {{aut|Hans Werner Nopper}}, Die vorbonifatianischen Mainzer Bischöfe (De Mainzer bisschoppen voor Bonifatius), Mülheim 2001

== Externe links ==
* {{de}} [https://www.bistummainz.de/ Thuispagina van het bisdom ]
* {{de}} [https://web.archive.org/web/20070927004956/https://www.bistummainz.de/bm/dcms/sites/bistum/menschen/musik_kunst/kirchen_kloester/index.html Alle bedevaartsoorden in het bisdom]
* {{en}} [http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dmain.html Artikel op ''Catholic hierarchy.org'']
* {{de}} [https://web.archive.org/web/20161117115359/http://www.weyer-neustadt.de/content/DesktopDefault.aspx?tabid=178 '''Missionarissen in Franken''': Willibrord, Bonifatius, Burkard, Lullus, Megingaud, Willibald ...]

== Voetnoten ==
{{References}}

{{Bibliografische informatie}}

{{Navigatie bisdommen Duitsland}}
{{Commonscat|Roman Catholic Diocese of Mainz|Bisdom Mainz}}
{{Wikisource|Topographia Colonia et al.}}

[[Categorie:Bisdom in Duitsland|Mainz]]
[[Categorie:Mainz]]
[[Categorie:Hessen]]
[[Categorie:Rijnland-Palts]]
[[Categorie:Bisschop van Mainz| ]]

title: Basisgegevens

Kerkprovincie: Freiburg

Kathedraal: Dom van Mainz

Patroonheilige: Sint-Martinus van Tours

title: Hiërarchie

Bisschop: Peter Kohlgraf

Hulpbisschop: Udo Bentz

Vicaris-generaal: Udo Bentz

title: Statistieken

Portaal: Christendom


text:
# Schizobopyrina brachytelson
Schizobopyrina brachytelson is een pissebed uit de familie Bopyridae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1923 door Nierstrasz & Brender à Brandis.

wikiname: nlwiki

title: Schizobopyrina brachytelson

in_language: nl

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Schizobopyrina brachytelson''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| familie = [[Bopyridae]]
| klasse = [[Malacostraca]] (Hogere kreeftachtigen)
| orde = [[Pissebedden|Isopoda]] (Pissebedden)
| geslacht = ''[[Schizobopyrina]]''
| w-naam = ''Schizobopyrina brachytelson''
| auteur = Nierstrasz & Brender à Brandis
| datum = 1923
| haakjes = ja
| worms = 262933
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] (Geleedpotigen)
| synoniem = * ''Bopyrina brachytelson''  Nierstrasz & Brender à Brandis, 1923
}}
'''''Schizobopyrina brachytelson''''' is een [[pissebedden|pissebed]] uit de familie [[Bopyridae]]. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1923 door Nierstrasz & Brender à Brandis.<ref>Boyko, C.; Schotte, M. (2010). ''Schizobopyrina brachytelson'' (Nierstrasz & Brender à Brandis, 1923). In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2010). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het [[World Register of Marine Species]], te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=262933</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|15}}
[[Categorie:Bopyridae]]

title: Schizobopyrina brachytelson

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Malacostraca (Hogere kreeftachtigen)

Orde: Isopoda (Pissebedden)

Familie: Bopyridae

Geslacht: Schizobopyrina

title: Synoniemen

Portaal: Biologie


text:
# Dicranomyia (Dicranomyia) moniliformis
Dicranomyia (Dicranomyia) moniliformis is een tweevleugelige uit de familie steltmuggen (Limoniidae). De soort komt voor in het Palearctisch en Nearctisch gebied.

title: Dicranomyia (Dicranomyia) moniliformis

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = ''Dicranomyia (Dicranomyia) moniliformis''
| naam = ''Dicranomyia (Dicranomyia) moniliformis''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Diptera]] (Tweevleugeligen)
| familie = [[Limoniidae]] (Steltmuggen)
| geslacht = ''[[Dicranomyia]]''
| w-naam = ''Dicranomyia (Dicranomyia) moniliformis''
| auteur = Doane
| datum = 1900
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Dicranomyia (Dicranomyia) moniliformis''''' is een [[Tweevleugeligen|tweevleugelige]] uit de familie [[steltmuggen]] (Limoniidae). De soort komt voor in het [[Palearctisch gebied|Palearctisch]] en [[Nearctisch gebied]].

{{Beginnetje|biologie|2=2011|3=07|4=09}}
[[Categorie:Dicranomyia]]
[[Categorie:Steltmug uit het Palearctisch gebied]]
[[Categorie:Steltmug uit het Nearctisch gebied]]

title: Dicranomyia (Dicranomyia) moniliformis

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Diptera (Tweevleugeligen)

Familie: Limoniidae (Steltmuggen)

Geslacht: Dicranomyia

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Van der Madeweg
De Van der Madeweg is een straat in het tot de gemeente Ouder-Amstel behorende Amsterdam-Duivendrecht.
De straat begint even ten westen van de Joan Muyskenweg bij de Buitensingel in het industriegebied Amstel II, kruist de Joan Muyskenweg en de Duivendrechtsevaart die dood loopt op de weg. Ten zuiden van het eerste gedeelte van de weg bevindt zicht een filiaal van de Makro.
Daarna kruist de weg de Spaklerweg waarna de weg met een viaduct onder het spoor en het metrostation Van der Madeweg doorloopt. Daarna loopt de weg verhoogd verder en gaat met een S-bocht naar rechts waar de Rijksstraatweg door Duivendrecht met een viaduct wordt gekruist. In het oosten komt de weg op de grens van Duivendrecht en Diemen uit op de Randweg en Gooiseweg.
Het westelijk gedeelte van de straat ligt in Amsterdam-Duivendrecht. Het wegonderhoud wordt uitgevoerd door de Gemeente Amsterdam die in 1964 een vergunning kreeg van de gemeente Ouder-Amstel voor het dagelijks onderhoud en beheer van Amstel II dat één geheel vormde met Overamstel, het huidige Amstel Business Park.
Het is niet bekend naar welke van der Made de weg is vernoemd.
In de periode 2019 tot en met 2024 verrees het nieuwe centrum van DPG Media aan de Van der Madeweg 40.

title: Van der Madeweg

wikitext:
{{Infobox straat
| straatnaam  = Van der Madeweg
| afbeelding  = Van der Madeweg 1976 010122046818.jpg
| onderschrift= Van der Madeweg gezien in oostelijke richting in 1976
| locatie     = Duivendrecht
| stadsdeel   =
| wijk        =
| begin       = Joan Muyskenweg
| eind        = Randweg
| lengte      = ca. 2,35 km
| breedte     =
| postcode    = 1114
| bouwjaar    =
| genoemd naar =
| naamsinds   =
| bestrating  = asfalt
| geentoegang =
| ov          = metrostation en nachtbus N85 (staduitwaarts)
| bebouwing   =
| opvallend   =
| overig      =
| detailkaart =
| detailkaartbijschrift=
| portaal     =
}}
De '''Van der Madeweg''' is een straat in het tot de gemeente [[Ouder-Amstel]] behorende [[Amsterdam-Duivendrecht]].
De straat begint even ten westen van de [[Joan Muyskenweg]] bij de Buitensingel in het industriegebied Amstel II, kruist de [[Joan Muyskenweg]] en de [[Duivendrechtsevaart]] die dood loopt op de weg. Ten zuiden van het eerste gedeelte van de weg bevindt zicht een filiaal van de [[Makro]].

Daarna kruist de weg de [[Spaklerweg]] waarna de weg met een viaduct onder het spoor en het [[van der Madeweg (metrostation)|metrostation Van der Madeweg]] doorloopt. Daarna loopt de weg verhoogd verder en gaat met een S-bocht naar rechts waar de Rijksstraatweg door Duivendrecht met een viaduct wordt gekruist. In het oosten komt de weg op de grens van Duivendrecht en [[Diemen]] uit op de Randweg en [[Gooiseweg]].

Het westelijk gedeelte van de straat ligt in [[Amsterdam-Duivendrecht]]. Het wegonderhoud wordt uitgevoerd door de Gemeente Amsterdam die in 1964 een vergunning kreeg van de gemeente Ouder-Amstel voor het dagelijks onderhoud en beheer van Amstel II dat één geheel vormde met [[Overamstel (wijk)|Overamstel]], het huidige Amstel Business Park.<ref>https://www.at5.nl/artikelen/218866/stationsgebied-van-der-madeweg-wordt-opgeknapt-sociale-veiligheid-was-hier-laag</ref>

Het is niet bekend naar welke van der Made de weg is vernoemd.

In de periode 2019 tot en met 2024 verrees het nieuwe centrum van [[DPG Media]] aan de [[Van der Madeweg 40]].

{{Appendix}}
[[Categorie:Weg in Ouder-Amstel]]
[[Categorie:Amsterdam-Duivendrecht]]
[[Categorie:Duivendrecht]]

title: Geografische informatie

Locatie: Duivendrecht

Begin: Joan Muyskenweg

Eind: Randweg

title: Algemene informatie

Bestrating: asfalt


text:
# Cloacale bevruchting
Cloacale bevruchting is een vorm van inwendige bevruchting waarbij het mannetje echter geen gebruik maakt van een penis.
Cloacale bevruchting komt onder andere voor bij de brughagedissen, een zeer primitieve groep van reptielen.

title: Cloacale bevruchting

wikitext:
'''Cloacale bevruchting''' is een vorm van inwendige bevruchting waarbij het mannetje echter geen gebruik maakt van een [[penis]].

Cloacale bevruchting komt onder andere voor bij de [[brughagedissen]], een zeer primitieve groep van reptielen.

{{Beginnetje|biologie|2018|03|31}}

[[Categorie:Geslachtelijke voortplanting]]


text:
# Kasteel van Zink
Het Kasteel van Zink is een kasteel in de tot de Oost-Vlaamse gemeente Merelbeke-Melle behorende plaats Munte, gelegen aan Zink 11-13.

## Geschiedenis
Dit was de zetel van de heerlijkheid van Munte, welke een omgracht kasteel met kapel en kerker omvatte. Tot 1634 woonde hier de Baron van Riviere, heer van Broucom. Na de 16e eeuw werd het kasteel herbouwd en eind 18e eeuw werd het, wegens bouwvalligheid, voor het grootste deel gesloopt. Tijdens de 1e helft van de 19e eeuw werd het verbouwd tot buitengoed. Eind 19e eeuw kwam het in bezit van de familie Verstraeten. Omstreeks 1900 lieten zij het kasteel restaureren en vergroten naar ontwerp van Stephan Mortier.

## Gebouw
Een ruim 1 km lange dreef voert vanaf de voormalige kerk naar het kasteel, dat zich bevindt in de zuidhoek van een rechthoekig, omgracht gebied. Men betreedt dit kasteel via een zandstenen toegangspoort die mogelijk uit de 16e eeuw stamt. Het eigenlijke kasteel heeft een neotraditionalistisch uiterlijk dat omstreeks 1900 tot stand kwam. Onderdelen van het gebouw zijn afkomstig van het oude kasteel, waaronder zwaar metselwerk van hardstenen blokken dat een overblijfsel kan zijn van een vroegere donjon.
Het interieur werd omstreeks 1900 in neo Lodewijk XVI-stijl aangepast.
Tot de bijgebouwen behoort de kasteelhoeve (16e-17e eeuw, in 1980-1985 gerestaureerd en gedeeltelijk tot woning omgebouwd). Hierin ook een laatgotische open haard. Een bijgebouwd torentje, in neotraditionalistische stijl, is ook van omstreeks 1900.
Het domein omvat het Makenbos, waar de toegangsdreef doorheen loopt.
- Kasteeldreef
- Kasteeldreef
- Buitenzicht
- Buitenzicht

title: Kasteel van Zink

wikitext:
[[Bestand:Munte - Kasteel ter Zin(c)kt.jpg|miniatuur|Kasteel van Zink]]
Het '''Kasteel van Zink''' is een kasteel in de tot de Oost-Vlaamse gemeente [[Merelbeke-Melle]] behorende plaats [[Munte (Oost-Vlaanderen)|Munte]], gelegen aan ''Zink'' 11-13.

==Geschiedenis==
Dit was de zetel van de heerlijkheid van Munte, welke een omgracht kasteel met kapel en kerker omvatte. Tot 1634 woonde hier de Baron van Riviere, heer van Broucom. Na de 16e eeuw werd het kasteel herbouwd en eind 18e eeuw werd het, wegens bouwvalligheid, voor het grootste deel gesloopt. Tijdens de 1e helft van de 19e eeuw werd het verbouwd tot buitengoed. Eind 19e eeuw kwam het in bezit van de familie ''Verstraeten''. Omstreeks 1900 lieten zij het kasteel restaureren en vergroten naar ontwerp van [[Stephan Mortier]].

==Gebouw==
Een ruim 1 km lange dreef voert vanaf de [[Oud Kerkhof (Munte)|voormalige kerk]] naar het kasteel, dat zich bevindt in de zuidhoek van een rechthoekig, omgracht gebied. Men betreedt dit kasteel via een zandstenen toegangspoort die mogelijk uit de 16e eeuw stamt. Het eigenlijke kasteel heeft een neotraditionalistisch uiterlijk dat omstreeks 1900 tot stand kwam. Onderdelen van het gebouw zijn afkomstig van het oude kasteel, waaronder zwaar metselwerk van hardstenen blokken dat een overblijfsel kan zijn van een vroegere [[donjon]].

Het interieur werd omstreeks 1900 in neo Lodewijk XVI-stijl aangepast.

Tot de bijgebouwen behoort de kasteelhoeve (16e-17e eeuw, in 1980-1985 gerestaureerd en gedeeltelijk tot woning omgebouwd). Hierin ook een laatgotische open haard. Een bijgebouwd torentje, in neotraditionalistische stijl, is ook van omstreeks 1900.

Het domein omvat het [[Makegemse bossen|Makenbos]], waar de toegangsdreef doorheen loopt.
<gallery>
Merelbeke Munte Kasteeldreef kasteel van Zink (2) - 242335 - onroerenderfgoed.jpg|Kasteeldreef
Merelbeke Munte Kasteeldreef kasteel van Zink (3) - 242340 - onroerenderfgoed.jpg|Kasteeldreef
PM 153051 B Munte.jpg|Buitenzicht
PM 153052 B Munte.jpg|Buitenzicht
</gallery>
{{Appendix|2=
* [https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/36587 Inventaris Onroerend Erfgoed]
{{References}}
}}
{{Coor title dms|50|57|0.01|N|3|44|59.94|E|type:landmark_scale:6250}}

[[Categorie:Munte]]
[[Categorie:Kasteel in Oost-Vlaanderen|Zink]]
[[Categorie:Onroerend erfgoed in Merelbeke-Melle]]


text:
# Horistonotus brunneus
Horistonotus brunneus is een keversoort uit de familie kniptorren (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1889 door Candèze.

title: Horistonotus brunneus

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Horistonotus brunneus''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Kniptorren|Elateridae]] (Kniptorren)
| geslacht = ''[[Horistonotus]]''
| w-naam = ''Horistonotus brunneus''
| auteur = [[Ernest Candèze|Candèze]]
| datum = 1889
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Horistonotus brunneus''''' is een [[kevers]]oort uit de familie [[kniptorren]] (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1889 door Candèze.<ref>[http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Elateridae.txt Elateridae] in [http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Coleoptera1.htm Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010]. [https://web.archive.org/web/20141203145937/https://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Elateridae.txt Gearchiveerd] op 3 december 2014.</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|10|30}}

[[Categorie:Horistonotus|brunneus]]

title: Horistonotus brunneus

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Elateridae (Kniptorren)

Geslacht: Horistonotus

title: Soort


text:
# Clystea stipata
Clystea stipata is een beervlinder uit de familie van de spinneruilen (Erebidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1854 door Walker.

title: Clystea stipata

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Clystea stipata''
| afbeelding =
| familie = [[Spinneruilen|Erebidae]] (Spinneruilen)
| onderfamilie = [[Beervlinders|Arctiinae]] (Beervlinders)
| tribus =
| geslacht = ''[[Clystea]]''
| w-naam = ''Clystea stipata''
| auteur = Walker
| datum = 1854
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Clystea stipata''''' is een [[Beervlinders|beervlinder]] uit de familie van de [[Spinneruilen|spinneruilen (Erebidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1854 door Walker.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|07}}

[[Categorie:Clystea]]

title: Clystea stipata

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Erebidae (Spinneruilen)

Onderfamilie: Arctiinae (Beervlinders)

Geslacht: Clystea

title: Soort


text:
# UART
Een universal asynchronous receiver-transmitter (UART) is een component gebruikt voor asynchrone, seriële communicatie met andere elektronische systemen. De UART is, naast het omzetten van de gegevens, verantwoordelijk voor de pariteitscontrole, timing en start/stop-bits. Vaak zijn de UART zelf en het component verantwoordelijk voor de signaalverwerking onderdeel van een geïntegreerde schakeling, meestal is dat een microcontroller.
Beide UARTs (zowel de zender als de ontvanger) dienen dezelfde instellingen te gebruiken voor een succesvolle communicatie. In een minimale configuratie zijn slechts drie verbindingen (draden) nodig tussen beide systemen.
UARTs maken vaak gebruik van communicatiestandaarden als RS-232 en RS-422.

## Framing
Een pakketje bestaat uit een startbit (0, laag), vijf-negen databits, een optionele pariteitsbit en een of twee stopbits. De lijn is standaard hoog, een gewoonte uit de tijd van de telegrafie. Op communicatielijnen die onderscheid maken tussen een logisch laag signaal (0) en geen signaal, heeft dit als voordeel dat men kan zien of de lijn is onderbroken of niet.

## Voor- en nadelen

### Voordelen
- Eenvoudige configuratie: slechts drie (of twee met common ground) draden zijn nodig
- Geen kloksignaal
- Een universele standaard, breed toepasbaar

### Nadelen
- Beperkte snelheid
- Vereist specifieke hardware en instellingen

title: UART

wikitext:
Een '''universal asynchronous receiver-transmitter''' ('''UART''') is een component gebruikt voor asynchrone, [[Serieel (protocol)|seriële]] communicatie met andere elektronische systemen. De UART is, naast het omzetten van de gegevens, verantwoordelijk voor de [[Pariteitsbit|pariteit]]scontrole, timing en start/stop-bits. Vaak zijn de UART zelf en het component verantwoordelijk voor de signaalverwerking onderdeel van een [[geïntegreerde schakeling]], meestal is dat een [[microcontroller]].

Beide UARTs (zowel de zender als de ontvanger) dienen dezelfde instellingen te gebruiken voor een succesvolle communicatie. In een minimale configuratie zijn slechts drie verbindingen (draden) nodig tussen beide systemen.

UARTs maken vaak gebruik van communicatiestandaarden als [[RS-232]] en [[RS-422]].

== Framing ==
Een pakketje bestaat uit een startbit (0, laag), vijf-negen databits, een optionele pariteitsbit en een of twee stopbits. De lijn is standaard hoog, een gewoonte uit de tijd van de [[telegrafie]]. Op communicatielijnen die onderscheid maken tussen een logisch laag signaal (0) en geen signaal, heeft dit als voordeel dat men kan zien of de lijn is onderbroken of niet.

== Voor- en nadelen ==
=== Voordelen ===
* Eenvoudige configuratie: slechts drie (of twee met common ground) draden zijn nodig
* Geen kloksignaal
* Een universele standaard, breed toepasbaar

=== Nadelen ===
* Beperkte snelheid
* Vereist specifieke hardware en instellingen

{{Appendix|2=
* Analog.com: [https://www.analog.com/en/analog-dialogue/articles/uart-a-hardware-communication-protocol.html UART: A Hardware Communication Protocol Understanding Universal Asynchronous Receiver/Transmitter], Eric Peňa en Mary Grace Legaspi
}}

[[Categorie:Computerhardware]]
[[Categorie:Geïntegreerde schakeling]]


text:
# Ronde van Nederland 1977
De 17e editie van de Ronde van Nederland ging op 22 augustus 1977 van start in Alkmaar. De wielerwedstrijd over vijf etappes eindigde op 27 augustus in Heerlerheide. De ronde werd gewonnen door Bert Pronk.

## Etappe-overzicht
| Etappe  | Van - naar            | Km        | Etappewinnaar    |
| ------- | --------------------- | --------- | ---------------- |
| Proloog | Alkmaar               | 4,4 (TTT) | TI-Raleigh       |
| 1       | Alkmaar - Heerenveen  | 193       | Gerben Karstens  |
| 2       | Heerenveen - Nijmegen | 202       | Piet van Katwijk |
| 3       | Hoogerheide - Goes    | 192,5     | Freddy Maertens  |
| 4       | Goes - Budel          | 205       | Ludo Peeters     |
| 5       | Budel - Heerlerheide  | 247       | Rudy Pevenage    |

## Eindklassement
De Nederlander Bert Pronk werd winnaar van het eindklassement van de Ronde van Nederland van 1977 met een voorsprong van 6 seconden op de Ier Sean Kelly. De beste Belg was Rudy Pevenage met een derde plaats.
| Plaats  | Naam                   | Tijd      |
| ------- | ---------------------- | --------- |
| Winnaar | Bert Pronk             | 25u38'56" |
| 2       | Sean Kelly             | + 6"      |
| 3       | Rudy Pevenage          | + 1' 34"  |
| 4       | Fedor den Hertog       | + 2' 50"  |
| 5       | Ludo Peeters           | + 3' 20"  |
| 6       | Jean-Luc Vandenbroucke | + 3' 56"  |
| 7       | Eric Jacques           | + 7' 48"  |
| 8       | Patrick Lefevere       | + 8' 21"  |
| 9       | Eric Loder             | + 1' 04"  |
| 10      | Frank Hoste            | + 11' 11" |

1948 · 1949 · 1950 · 1951 · 1952 · 1953 · 1954 · 1955 · 1956 · 1957 · 1958 · 1959 · 1960 · 1961 · 1962 · 1963 · 1964 · 1965 · 1966 · 1967 · 1968 · 1969 · 1970 · 1971 · 1972 · 1973 · 1974 · 1975 · 1976 · 1977 · 1978 · 1979 · 1980 · 1981 · 1982 · 1983 · 1984 · 1985 · 1986 · 1987 · 1988 · 1989 · 1990 · 1991 · 1992 · 1993 · 1994 · 1995 · 1996 · 1997 · 1998 · 1999 · 2000 · 2001 · 2002 · 2003 · 2004 · 2005 · 2006 · 2007 · 2008 · 2009 · 2010 · 2011 · 2012 · 2013 · 2014 · 2015 · 2016 · 2017 · 2018 · 2019 · 2020 · 2021 · 2022 · 2023 · 2024

title: Ronde van Nederland 1977

wikitext:
{{Infobox editie wielerwedstrijd
| titel      = {{NL-VLAG}} Ronde van Nederland 1977
| routekaart =
| klass1     = Algemeen
| leider1    = [[Bert Pronk]]
| klass2     = Punten
| leider2    = [[Piet van Katwijk]]
| klass3     = Sprint
| leider3    =
| klass4     = Combinatie
| leider4    =
| klass5     = Ploegen
| leider5    = [[IJsboerke (wielerploeg)|IJsboerke-Colnago]]
| klass6     =
| leider6    =
| klass7     =
| leider7    =
| klass8     =
| leider8    =
| periode    =
| start      = Alkmaar
| finish     = Heerlerheide
| afstand    =
| snelheid   =
| deelnemers =
}}
De '''17e editie van de [[Ronde van Nederland]]''' ging op [[22 augustus]] [[1977]] van start in [[Alkmaar]]. De wielerwedstrijd over vijf [[etappe]]s eindigde op [[27 augustus]] in [[Heerlerheide]]. De ronde werd gewonnen door [[Bert Pronk]].

== Etappe-overzicht ==
{| class="wikitable"
! Etappe
! Van - naar
! Km
! Etappewinnaar
|-
| Proloog || [[Alkmaar]] || align="center" | 4,4 ([[Ploegentijdrit|TTT]]) ||{{NL-VLAG}} [[TI-Raleigh]]
|-
| 1 || [[Alkmaar]] - [[Heerenveen (plaats)|Heerenveen]] || align="center" | 193 ||{{NL-VLAG}} [[Gerben Karstens]]
|-
| 2 || [[Heerenveen (plaats)|Heerenveen]] - [[Nijmegen]] || align="center" | 202 ||{{NL-VLAG}} [[Piet van Katwijk]]
|-
| 3 || [[Hoogerheide]] - [[Goes]] || align="center" | 192,5 ||{{BE-VLAG}} [[Freddy Maertens]]
|-
| 4 || [[Goes]] - [[Budel]] || align="center" | 205 ||{{BE-VLAG}} [[Ludo Peeters]]
|-
| 5 || [[Budel]] - [[Heerlerheide]] || align="center" | 247 ||{{BE-VLAG}} [[Rudy Pevenage]]
|}

==Eindklassement==
De Nederlander Bert Pronk werd winnaar van het eindklassement van de Ronde van Nederland van 1977 met een voorsprong van 6 seconden op de Ier [[Sean Kelly (wielrenner)|Sean Kelly]]. De beste Belg was [[Rudy Pevenage]] met een derde plaats.

{{Tabel klassement wielerwedstrijd
| eenheid=Tijd
| breedte=
| trui   =krans
| jaar   =1977
| ploegen=neen
| e1     = {{NL-VLAG}} [[Bert Pronk]]
| e1res  = 25u38'56"
| e2     = {{IE-VLAG}} [[Sean Kelly (wielrenner)|Sean Kelly]]
| e2res  = + 6"
| e3     = {{BE-VLAG}} [[Rudy Pevenage]]
| e3res  = + 1' 34"
| e4     = {{NL-VLAG}} [[Fedor den Hertog]]
| e4res  = + 2' 50"
| e5     = {{BE-VLAG}} [[Ludo Peeters]]
| e5res  = + 3' 20"
| e6     = {{BE-VLAG}} [[Jean-Luc Vandenbroucke]]
| e6res  = + 3' 56"
| e7     = {{BE-VLAG}} [[Eric Jacques]]
| e7res  = + 7' 48"
| e8     = {{BE-VLAG}} [[Patrick Lefevere]]
| e8res  = + 8' 21"
| e9     = {{CH-VLAG}} [[Eric Loder]]
| e9res  = + 1' 04"
| e10     = {{BE-VLAG}} [[Frank Hoste]]
| e10res  = + 11' 11"
}}

{{Appendix|2=
* Dewielersite [http://www.dewielersite.net/db2/wielersite/wedstrijdfiche.php?wedstrijdid=412]
* Memoire-du-cyclisme [http://www.memoire-du-cyclisme.eu/etapes/eta_td_hollande.php]
{{References}}
}}
{{Navigatie Eneco Tour}}

[[Categorie:Ronde van Nederland|1977]]
[[Categorie:Meerdaagse wielerwedstrijd in 1977]]

title: Ronde van Nederland 1977

Startplaats: Alkmaar

Finishplaats: Heerlerheide

title: Eindklassementen

Algemeen: Bert Pronk

Punten: Piet van Katwijk

Ploegen: IJsboerke-Colnago

Portaal: Wielersport


text:
# Stenothemus robustus
Stenothemus robustus is een keversoort uit de familie soldaatjes (Cantharidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1974 gepubliceerd door Wittmer.

title: Stenothemus robustus

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Stenothemus robustus''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Soldaatjes|Cantharidae]] (Soldaatjes)
| geslacht = ''[[Stenothemus]]''
| w-naam = ''Stenothemus robustus''
| auteur = [[Walter Wittmer|Wittmer]]
| datum = 1974
| haakjes =
| origineel =
}}

'''''Stenothemus robustus''''' is een [[kevers|keversoort]] uit de familie [[soldaatjes]] (Cantharidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1974 gepubliceerd door Wittmer.<ref>{{Brontabel|2010-Hallan}}</ref>

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|09}}

[[Categorie:Stenothemus|robustus]]

title: Stenothemus robustus

Familie: Cantharidae (Soldaatjes)

Geslacht: Stenothemus

title: Soort


text:
# Nari Gunung Satu
Nari Gunung Satu is een bestuurslaag in het regentschap Karo van de provincie Noord-Sumatra, Indonesië. Nari Gunung Satu telt 493 inwoners (volkstelling 2010).

title: Nari Gunung Satu

wikitext:
{{Infobox plaats in Indonesië
| soort          = Dorp
| naam           = Nari Gunung Satu
| inwoners       = 493
| datum inwoners = 2010
| provincie      = [[Noord-Sumatra]]
| regentschap    = [[Karo]]
| onderdistrict  = [[Tiganderket (onderdistrict)|Tiganderket]]
| eiland         =
| tijdzone       =
| code desa      = 1211071014
| mapname        =
| lat_deg        =
| lat_min        =
| lat_sec        =
| lon_deg        =
| lon_min        =
| lon_sec        =
| image          =
| caption        =
}}
'''Nari Gunung Satu''' is een bestuurslaag in het [[Regentschap (Indonesië)|regentschap]] [[Karo]] van de [[Provincies van Indonesië|provincie]] [[Noord-Sumatra]], [[Indonesië]]. Nari Gunung Satu telt 493 inwoners (volkstelling 2010).

{{Appendix|2=
* Resultaten van de volkstelling (2010), Badan Pusat Statistik, [https://web.archive.org/web/20121202090212/http://bps.go.id/eng/download_file/Population_of_Indonesia_by_Village_2010.pdf Population_of_Indonesia_by_Village]
}}
{{Beginnetje|landen & Volken|land=Indonesië|2=2013|3=06|4=13}}

[[Categorie:Plaats in Noord-Sumatra]]

title: Situering

Provincie: Noord-Sumatra

Regentschap of · stadsgemeente: Karo

Onderdistrict: Tiganderket

title: Algemeen

title: Overig

Portaal: Indonesië


text:
# Roland Garros 1947
De 46e editie van het Franse grandslamtoernooi, Roland Garros 1947, werd gehouden van maandag 14 tot en met zondag 27 juli 1947. Voor de vrouwen was het de 40e editie. Het toernooi werd gespeeld in het Roland-Garrosstadion in het 16e arrondissement van Parijs.
Net als in 1946 werd het Parijse grandslamtoernooi ook in 1947 ná Wimbledon gehouden.

## Belangrijkste uitslagen
Mannenenkelspel

Finale: József Asbóth (Hongarije) won van Eric Sturgess (Zuid-Afrika) met 8-6, 7-5, 6-4
Vrouwenenkelspel

Finale: Patricia Todd (VS) won van Doris Hart (VS) met 6-3, 3-6, 6-4
Mannendubbelspel

Finale: Eustace Fannin (Zuid-Afrika) en Eric Sturgess (Zuid-Afrika) wonnen van Tom Brown (VS) en Bill Sidwell (Australië) met 6-4, 4-6, 6-4, 6-3
Vrouwendubbelspel

Finale: Louise Brough (VS) en Margaret Osborne (VS) wonnen van Doris Hart (VS) en Patricia Todd (VS) met 7-5, 6-2
Gemengd dubbelspel

Finale: Sheila Piercey-Summers (Zuid-Afrika) en Eric Sturgess (Zuid-Afrika) wonnen van Jadwiga Jędrzejowska (Polen) en Cristea Caralulis (Roemenië) met 6-0, 6-0
Jongensenkelspel

Finale: Jacky Brichant (België) won van Alan Roberts (VK) met 6-3, 4-6, 7-5
Meisjesenkelspel werd voor het eerst in 1953 gespeeld.
Dubbelspel bij de junioren werd voor het eerst in 1981 gespeeld.
1891 · 1892 · 1893 · 1894 · 1895 · 1896 · 1897 · 1898 · 1899 · 1900 · 1901 · 1902 · 1903 · 1904 · 1905 · 1906 · 1907 · 1908 · 1909 · 1910 · 1911 · 1912 · 1913 · 1914 · 1915–1919 · 1920 · 1921 · 1922 · 1923 · 1924 · 1925 · 1926 · 1927 · 1928 · 1929 · 1930 · 1931 · 1932 · 1933 · 1934 · 1935 · 1936 · 1937 · 1938 · 1939 · 1940–1945 · 1946 · 1947 · 1948 · 1949 · 1950 · 1951 · 1952 · 1953 · 1954 · 1955 · 1956 · 1957 · 1958 · 1959 · 1960 · 1961 · 1962 · 1963 · 1964 · 1965 · 1966 · 1967
↓ open tijdperk ↓
1968 (m-v-md-vd-gd) · 1969 (m-v-md-vd-gd) · 1970 (m-v-md-vd-gd) · 1971 (m-v-md-vd-gd) · 1972 (m-v-md-vd-gd) · 1973 (m-v-md-vd-gd) · 1974 (m-v-md-vd-gd) · 1975 (m-v-md-vd-gd) · 1976 (m-v-md-vd-gd) · 1977 (m-v-md-vd-gd) · 1978 (m-v-md-vd-gd) · 1979 (m-v-md-vd-gd) · 1980 (m-v-md-vd-gd) · 1981 (m-v-md-vd-gd) · 1982 (m-v-md-vd-gd) · 1983 (m-v-md-vd-gd) · 1984 (m-v-md-vd-gd) · 1985 (m-v-md-vd-gd) · 1986 (m-v-md-vd-gd) · 1987 (m-v-md-vd-gd) · 1988 (m-v-md-vd-gd) · 1989 (m-v-md-vd-gd) · 1990 (m-v-md-vd-gd) · 1991 (m-v-md-vd-gd) · 1992 (m-v-md-vd-gd) · 1993 (m-v-md-vd-gd) · 1994 (m-v-md-vd-gd) · 1995 (m-v-md-vd-gd) · 1996 (m-v-md-vd-gd) · 1997 (m-v-md-vd-gd) · 1998 (m-v-md-vd-gd) · 1999 (m-v-md-vd-gd) · 2000 (m-v-md-vd-gd) · 2001 (m-v-md-vd-gd) · 2002 (m-v-md-vd-gd) · 2003 (m-v-md-vd-gd) · 2004 (m-v-md-vd-gd) · 2005 (m-v-md-vd-gd) · 2006 (m-v-md-vd-gd) · 2007 (m-v-md-vd-gd) · 2008 (m-v-md-vd-gd) · 2009 (m-v-md-vd-gd) · 2010 (m-v-md-vd-gd) · 2011 (m-v-md-vd-gd) · 2012 (m-v-md-vd-gd) · 2013 (m-v-md-vd-gd) · 2014 (m-v-md-vd-gd) · 2015 (m-v-md-vd-gd) · 2016 (m-v-md-vd-gd) · 2017 (m-v-md-vd-gd) · 2018 (m-v-md-vd-gd) · 2019 (m-v-md-vd-gd) · 2020 (m-v-md-vd) · 2021 (m-v-md-vd-gd) · 2022 (m-v-md-vd-gd) · 2023 (m-v-md-vd-gd) · 2024 (m-v-md-vd-gd)
Lijst van Roland Garroswinnaars

title: Roland Garros 1947

wikitext:
{{Infobox tennistoernooi
| Naam               = Roland Garros
| Plaats             = [[Parijs]]
| Land               = [[Frankrijk]]
| Locatie            = [[Stade Roland-Garros]]
| Auspiciën          = [[International Tennis Federation|ILTF]]
| Categorie          = [[grandslamtoernooi]]
| Ondergrond         = [[gravel (tennis)|gravel]], buiten
| Jaar               = 1947
| Editie             = 46
| Datum              = 14–27 juli
| Vorige             = [[Roland Garros 1946|1946]]
| Volgende           = [[Roland Garros 1948|1948]]
| Winnaar mannenenkelspel  = {{HU-1946-VLAG}} [[Marcel Bernard]]
| Winnaar vrouwenenkelspel = {{US-1912-VLAG}} [[Patricia Canning-Todd|Patricia Todd]]
| Winnaar mannendubbelspel = {{ZA-1928-VLAG}} [[Eustace Fannin]]
{{ZA-1928-VLAG}} [[Eric Sturgess]]
| Winnaar vrouwendubbelspel = {{US-1912-VLAG}} [[Louise Brough]]
{{US-1912-VLAG}} [[Margaret Osborne]]
| Winnaar gemengd dubbelspel ={{ZA-1928-VLAG}} [[Sheila Piercey-Summers]]
{{ZA-1928-VLAG}} [[Eric Sturgess]]
}}
De 46e editie van het Franse [[grandslamtoernooi]], '''[[Roland Garros (tennistoernooi)|Roland Garros]] 1947''', werd gehouden van maandag 14 tot en met zondag 27 juli 1947.<ref name="ATP">{{en}}[https://www.atptour.com/en/scores/archive/french-championships/520/1947/results French Championships 1947], [[Association of Tennis Professionals|ATP]]</ref><ref name="forum">{{en}}[https://www.tennisforum.com/threads/french-open.25064/post-541420 French Championships 1947], Tennisforum</ref> Voor de vrouwen was het de 40e editie. Het toernooi werd gespeeld in het [[Stade Roland-Garros|Roland-Garrosstadion]] in het [[16e arrondissement (Parijs)|16e arrondissement]] van [[Parijs]].

Net als in 1946 werd het Parijse grandslamtoernooi ook in 1947 ná [[Wimbledon 1947|Wimbledon]] gehouden.

== Belangrijkste uitslagen ==
[[Roland Garros 1947 (mannen)|'''Mannenenkelspel''']]

Finale: [[József Asbóth]] (Hongarije) won van [[Eric Sturgess]] (Zuid-Afrika) met 8-6, 7-5, 6-4<ref name="ATP" /><ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20160305005727if_/http://ww2.fft.fr/rolandgarros/pdfpalmares/hommes1947_fra.pdf Mannenenkelspel 1947], Roland Garros</ref>

[[Roland Garros 1947 (vrouwen)|'''Vrouwenenkelspel''']]

Finale: [[Patricia Canning-Todd|Patricia Todd]] (VS) won van [[Doris Hart]] (VS) met 6-3, 3-6, 6-4<ref name="forum" /><ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20160318234653if_/http://ww2.fft.fr/rolandgarros/pdfpalmares/femmes1947_en.pdf Vrouwenenkelspel 1947], Roland Garros</ref>

[[Roland Garros 1947 (mannendubbel)|'''Mannendubbelspel''']]

Finale: [[Eustace Fannin]] (Zuid-Afrika) en [[Eric Sturgess]] (Zuid-Afrika) wonnen van [[Tom Brown (tennisser)|Tom Brown]] (VS) en [[Bill Sidwell]] (Australië) met 6-4, 4-6, 6-4, 6-3<ref>{{Citeer boek |achternaam=Collins |voornaam=Bud |datum=2016 |titel=History of tennis |url=https://archive.org/details/budcollinshistor0000unse_u7p5 |editie=3e ed |uitgever=New Chapter Press |plaats=New York |ISBN=9781937559380 |hoofdstuk=The Major Championships |pagina's=p.427 |taal=en}}</ref>

[[Roland Garros 1947 (vrouwendubbel)|'''Vrouwendubbelspel''']]

Finale: [[Louise Brough]] (VS) en [[Margaret Osborne]] (VS) wonnen van [[Doris Hart]] (VS) en [[Patricia Canning-Todd|Patricia Todd]] (VS) met 7-5, 6-2<ref name="forum" />

[[Roland Garros 1947 (gemengddubbel)|'''Gemengd dubbelspel''']]

Finale: [[Sheila Piercey-Summers]] (Zuid-Afrika) en [[Eric Sturgess]] (Zuid-Afrika) wonnen van [[Jadwiga Jędrzejowska]] (Polen) en [[Cristea Caralulis]] (Roemenië) met 6-0, 6-0<ref name="forum" />

'''Jongensenkelspel'''

Finale: [[Jacky Brichant]] (België) won van [[Alan Roberts (tennisser)|Alan Roberts]] (VK) met 6-3, 4-6, 7-5<ref name="junior">{{en}}[https://web.archive.org/web/20190805131627if_/https://www.itftennis.com/media/307823/307823.pdf Roland Garros junior championships], [[International Tennis Federation|ITF]] (junioren)</ref>

Meisjesenkelspel werd voor het eerst in [[Roland Garros 1953|1953]] gespeeld.
Dubbelspel bij de junioren werd voor het eerst in [[Roland Garros 1981|1981]] gespeeld.

{{Appendix|1=bron}}

{{Navigatie Roland Garros}}

[[Categorie:Roland Garros|1947]]
[[Categorie:Tennis in 1947]]

title: Roland Garros 1947

Stad, land: Parijs, Frankrijk

Locatie: Stade Roland-Garros

Datum: 14–27 juli

Auspiciën: ILTF

Categorie: grandslamtoernooi

Ondergrond: gravel, buiten

title: Winnaars

Mannenenkel: Marcel Bernard

Vrouwenenkel: Patricia Todd

Mannendubbel: Eustace Fannin · Eric Sturgess

Vrouwendubbel: Louise Brough · Margaret Osborne

Gemengd dubbel: Sheila Piercey-Summers · Eric Sturgess


text:
# Werelddouaneorganisatie
De Werelddouaneorganisatie (WDO) of World Customs Organization (WCO) is een wereldwijde intergouvernementele organisatie dat zich bezighoudt met zaken omtrent douane. Het hoofdkwartier van de organisatie is in Brussel. Zo goed als alle landen ter wereld zijn lid van de organisatie.
De Werelddouaneorganisatie werd in 1952 opgericht als de "Douanesamenwerkingsraad" (Customs Co-operation Council, CCC) maar werd in 1994 hernoemd naar de huidige naam.

title: Werelddouaneorganisatie

wikitext:
{{Infobox organisatie
| naam              = Werelddouaneorganisatie (WDO)
| logo              =
| afbeelding        =
| onderschrift      =
| opgericht         =
| eigenaar          =
| plaats            = [[Brussel (stad)|Brussel]], [[België]]
| werkgebied        =
| voorzitter        =
| doel              =
| motto             =
| type              =
| aantal leden      =
| aantal werknemers =
| hoofdkwartier     =
| website           = http://www.wcoomd.org
| portaal           =
}}
[[Bestand:Building WCO.jpg|thumb|Hoofdkantoor in Brussel]]

De '''Werelddouaneorganisatie''' (WDO) of ''World Customs Organization'' (WCO) is een wereldwijde [[intergouvernementele organisatie]] dat zich bezighoudt met zaken omtrent [[douane]]. Het hoofdkwartier van de organisatie is in [[Brussel (stad)|Brussel]]. Zo goed als alle landen ter wereld zijn lid van de organisatie.

De Werelddouaneorganisatie werd in 1952 opgericht als de "Douanesamenwerkingsraad" (''Customs Co-operation Council'', CCC) maar werd in 1994 hernoemd naar de huidige naam.

==Zie ook==
* [[Wereldhandelsorganisatie]]
* [[International Trade Centre]]
* [[Douane-unie]]

==Externe link==
* [http://www.wcoomd.org Website van de Werelddouaneorganisatie]

[[Categorie:Douane]]
[[Categorie:Intergouvernementele organisatie]]

title: Geschiedenis

Opgericht: 26 januari 1953

title: Structuur

Plaats: Brussel, België

title: Media


text:
# Wandelaar (schip, 2012)
De Wandelaar is een SWATH-vaartuig van de vloot DAB.

## Functie
De Wandelaar bevindt zich tijdens operaties op ongeveer 12 nautische mijlen voor de Belgische kust in de buurt van Oostende. Hier bevindt zich het loodsstation 'Wandelaar' waarnaar het loodsvaartuig genoemd is. Het vaartuig functioneert als uitvalsbasis van waaruit zeeschepen worden beloodst, deze operatie gebeurt in twee richtingen. De Wandelaar is ingericht met een aantal comfortabele kajuiten waarin de loodsen kunnen rusten tussen twee loodsbeurten in. Verder is er op de Wandelaar een goed uitgeruste keuken om de loodsen te voorzien in al hun comfort. De kenmerkende stabiliteit van SWATH-schepen is nodig om het de loodsen tijdens hun rust zo comfortabel mogelijk te maken. Voor de komst van de Wandelaar werd deze functie ingevuld door de oudere loodsboten, Vloot DAB bezit nog twee van deze schepen. Deze schepen vervoeren nu voornamelijk loodsen tussen Vlissingen, Oostende en de Wandelaar of vervangen de Wandelaar wanneer deze tijdelijk niet kan uitvaren. Deze loodsboten zijn veel minder stabiel en zijn minder modern waardoor deze minder comfortabel zijn voor de loodsen die soms maar zeer korte pauzes hebben.

## Beloodsing
De beloodsing van een te beloodsen vaartuig is afhankelijk van het weer en van het vrijboord. Indien het weer niet te slecht is en het te beloodsen vaartuigen een groot genoeg vrijboord heeft wordt een kleinere SWATH gebruikt. Deze kleinere SWATH komt langszij de Wandelaar neemt de loods aan boord en brengt deze naar het te beloodsen schip. Indien het weer te slecht is of het vrijboord van het te beloodsen vaartuig te klein is worden er jollen gebruikt. De jol is een klein vaartuigje met een grote snelheid dat de Wandelaar te water kan laten via een kraan. Deze jollen worden bestuurd door de matrozen van de Wandelaar, deze manier is minder comfortabel aangezien men hier niet afgeschermd is van het weer.

title: Wandelaar (schip, 2012)

wikitext:
{{Infobox schip
| Schip naam                    = Wandelaar
| afbeelding                    = Pilot vessel Wandelaar (1).jpg
| onderschrift                  =
| Schip flag                    = {{BE-VLAG|50}}
| Schip besteld                 = 14 mei 2009
| Scheepsbouwer                 = Abeking & Rasmussen
| Schip kiellegging             =
| Schip tewaterlating           = 2012
| Schip gedoopt                 = 18 juni 2012
| Schip gekocht                 =
| Schip in de vaart genomen     =
| Schip uit de vaart genomen    =
| Schip in dienst               =
| Schip uit dienst              =
| Schip omgedoopt               =
| Schip opnieuw geclassificeerd =
| Schip veroverd                =
| Schip lot                     =
| Schip thuishaven              = Oostende
| Schip klasse                  =
| Schip deplacement             = 3071 ton
| Schip tonnenmaat              = 2462 ton
| Schip TEU                     =
| Schip passagiers              =
| Schip hutten                  =
| Schip tarieven                =
| Schip kostprijs               = 61 miljoen euro
| Schip draagvermogen           =
| Schip IMO                     = 9569011
| Schip ENI                     =
| Schip vlag                    =
| Schip lengte                  = 60,4 m
| Schip breedte                 = 25,16 m
| Schip diepgang                = 6 m
| Schip zomerdiepgang           =
| Schip hoogte                  =
| Schip voortstuwing            =
| Schip snelheid                = 12,8 [[knoop (zeevaart)|knopen]]
| Schip eigenaar                = Wandelaar Invest
| Schip charteraar              = [[DAB Vloot]]
| Schip type                    = [[SWATH]]
| Schip roepletters             = ORPW
| Schip bereik                  =
| Schip duurzaamheid            =
| Schip testdiepte              =
| Schip boten                   =
| Schip capaciteit              =
| Schip bemanning               =
| Schip tijd om te activeren    =
| Schip sensoren                =
| Schip EW                      =
| Schip bewapening              =
| Schip bepantsering            =
| Schip vliegtuigen             =
| Schip motto                   =
| Schip vroegere eigenaren      =
| Schip vroegere namen          =
| Schip latere eigenaren        =
| Schip latere namen            =
| Schip bijnaam                 =
| Schip verdiensten             =
| Schip opmerkingen             =
| Schip teken                   =
| website                       = [http://www.welkombijvloot.be/c/vaartuigen/469 www.welkombijvloot.be]
}}
De '''Wandelaar''' is een [[SWATH]]-[[Schip (transportmiddel)|vaartuig]] van de [[DAB Vloot|vloot DAB]].

==Functie==

De Wandelaar bevindt zich tijdens operaties op ongeveer 12 [[Zeemijl|nautische mijlen]] voor de Belgische kust in de buurt van [[Oostende]]. Hier bevindt zich het loodsstation 'Wandelaar' waarnaar het loodsvaartuig genoemd is. Het vaartuig functioneert als uitvalsbasis van waaruit zeeschepen worden beloodst, deze operatie gebeurt in twee richtingen. De Wandelaar is ingericht met een aantal comfortabele [[kajuit]]en waarin de loodsen kunnen rusten tussen twee loodsbeurten in. Verder is er op de Wandelaar een goed uitgeruste keuken om de loodsen te voorzien in al hun comfort. De kenmerkende stabiliteit van SWATH-schepen is nodig om het de loodsen tijdens hun rust zo comfortabel mogelijk te maken. Voor de komst van de Wandelaar werd deze functie ingevuld door de oudere loodsboten, Vloot DAB bezit nog twee van deze schepen. Deze schepen vervoeren nu voornamelijk loodsen tussen [[Vlissingen]], Oostende en de Wandelaar of vervangen de Wandelaar wanneer deze tijdelijk niet kan uitvaren. Deze loodsboten zijn veel minder stabiel en zijn minder modern waardoor deze minder comfortabel zijn voor de loodsen die soms maar zeer korte pauzes hebben.

==Beloodsing==

De beloodsing van een te beloodsen vaartuig is afhankelijk van het weer en van het [[vrijboord]]. Indien het weer niet te slecht is en het te beloodsen vaartuigen een groot genoeg vrijboord heeft wordt een kleinere SWATH gebruikt. Deze kleinere SWATH komt langszij de Wandelaar neemt de loods aan boord en brengt deze naar het te beloodsen schip. Indien het weer te slecht is of het vrijboord van het te beloodsen vaartuig te klein is worden er [[jol (boot)|jol]]len gebruikt. De jol is een klein vaartuigje met een grote snelheid dat de Wandelaar te water kan laten via een kraan. Deze jollen worden bestuurd door de matrozen van de Wandelaar, deze manier is minder comfortabel aangezien men hier niet afgeschermd is van het weer.

{{Appendix|1=alles|2=
*[http://www.agentschapmdk.be/2012_06_18_doop_swath_wandelaar.htm agentschapmdk.be], Swath moederschip WANDELAAR gedoopt (geraadpleegd op 14 oktober 2014)
{{References}}
}}
{{Commonscat}}

[[Categorie:Schip gebouwd in Denemarken]]
[[Categorie:Schip op naam]]
[[Categorie:Loodsboot]]

title: Geschiedenis

Werf: Abeking & Rasmussen

Kostprijs: 61 miljoen euro

Thuishaven: Oostende

title: Eigenaren

Eigenaar: Wandelaar Invest

Charteraar: DAB Vloot

title: Algemene kenmerken

Type: SWATH

Diepgang: 6 m

Vaart: 12,8 knopen

Roepletters: ORPW

Portaal: Maritiem