text:
# Katalin Novák
Katalin Eva Novák (Szeged, 6 september 1977) is een Hongaars politica van de conservatieve partij Fidesz. Van 2022 tot 2024 was zij de eerste vrouwelijke president van Hongarije.

## Biografie
Novák werd geboren in Szeged en studeerde na haar schooltijd in 1996 Rechtsgeleerdheid aan de Corvinus-universiteit in Boedapest en vervolgens Economie aan de Universiteit van Szeged.

### Politieke carrière
Haar politieke loopbaan startte in 2001 bij het ministerie van Buitenlandse Zaken, waar ze zich specialiseerde in de Europese Unie en daaraan gerelateerde Europese zaken. In 2010 werd ze ministerieel adviseur en in 2012 werd ze benoemd tot voorzitter van het ministerie van Human Resources.
In 2014 werd Novák staatssecretaris voor Gezins- en Jeugdzaken in de Hongaarse regering van premier Viktor Orbán, een partijgenoot. In 2020 promoveerde ze tot minister van datzelfde departement. In deze functies ijverde ze onder meer voor beperking voor het recht op abortus.
Na de nationale verkiezingen van 2018 werd Novák tevens lid van het Hongaars parlement. Tussen 2017 en 2021 was ze tevens vicepresident van Fidesz.
Op 21 december 2021 kondigde premier Viktor Orbán aan dat Novák zijn kandidaat zou zijn bij de presidentsverkiezingen van 2022. Op 10 maart 2022 won ze met 137 van de 188 stemmen in de Nationale Assemblee. De kandidaat van de oppositie, Peter Rona, kreeg er 51. Novák werd zodoende de eerste vrouwelijke president van Hongarije en op 44-jarige leeftijd ook de jongste in de geschiedenis van het land. Ze trad aan op 10 mei 2022.
Op 10 februari 2024 kondigde president Novák voortijdig haar aftreden aan. Dit naar aanleiding van het verlenen van gratie aan een man die veroordeeld was voor medeplichtigheid aan kindermisbruik. Op 26 februari 2024 werd ze opgevolgd door waarnemend president László Kövér. Haar partij Fidesz schoof Tamás Sulyok naar voren als de nieuwe president.

### Privé
Novák is getrouwd met István Attila Veres, met wie ze drie kinderen heeft. Veres werkt bij de Nationale Bank Hongarije.
Novák hangt de Hongaarse Gereformeerde Kerk aan. Haar familie is aangesloten bij de Duitstalige gemeente in het stadsdeel Pest.
Novák is meertalig en spreekt naast Hongaars vloeiend Engels, Duits en Frans.
Mátyás Szűrös (interim) · Árpád Göncz · Ferenc Mádl · László Sólyom · Pál Schmitt · László Kövér (interim) · János Áder · Katalin Novák · László Kövér (interim) · Tamás Sulyok

title: Katalin Novák

wikitext:
{{Infobox ambtsbekleder
| naam          = Katalin Novák
| nationaliteit = [[Hongarije|Hongaarse]]
| afbeelding    = Katalin Novák, 2023 (cropped).jpg
| afbeeldingbreedte = 200
| onderschrift  = Katalin Novák in 2023
| opvolging     = [[Lijst van staatshoofden van Hongarije|President van Hongarije]]
| start_periode = [[10 mei]] [[2022]]
| eind_periode  = [[26 februari]] [[2024]]
| voorganger    = [[János Áder]]
| opvolger      = [[Tamás Sulyok]]
| opvolging2    = Minister van Familiezaken
| start_periode2= 1 oktober 2020
| eind_periode2 = 31 december 2021
| voorganger2   =
| opvolger2     =
| geboren       = [[6 september]] [[1977]]
| geboren_in    = [[Szeged]]
| gestorven     =
| gestorven_in  =
| partner       = István Attila Veres
| kinderen      = 3
| religie       = [[Hongaarse Gereformeerde Kerk]]
| partij        = [[Fidesz]]
}}

'''Katalin Eva Novák''' ([[Szeged]], [[6 september]] [[1977]]) is een [[Hongarije|Hongaars]] [[politica]] van de conservatieve partij [[Fidesz]]. Van 2022 tot 2024 was zij de eerste vrouwelijke [[Lijst van staatshoofden van Hongarije|president van Hongarije]].

== Biografie ==
Novák werd geboren in Szeged en studeerde na haar schooltijd in 1996 Rechtsgeleerdheid aan de [[Corvinus-universiteit]] in Boedapest en vervolgens Economie aan de [[Universiteit van Szeged]].

=== Politieke carrière ===
Haar politieke loopbaan startte in 2001 bij het ministerie van Buitenlandse Zaken, waar ze zich specialiseerde in de [[Europese Unie]] en daaraan gerelateerde Europese zaken. In 2010 werd ze ministerieel adviseur en in 2012 werd ze benoemd tot voorzitter van het ministerie van Human Resources.

In 2014 werd Novák staatssecretaris voor Gezins- en Jeugdzaken in de Hongaarse regering van premier [[Viktor Orbán]], een partijgenoot. In 2020 promoveerde ze tot minister van datzelfde departement. In deze functies ijverde ze onder meer voor beperking voor het recht op abortus.<ref>https://balkaninsight.com/2022/09/13/hungary-tightens-abortion-law-by-decree/. [https://web.archive.org/web/20230125183956/https://balkaninsight.com/2022/09/13/hungary-tightens-abortion-law-by-decree/ Gearchiveerd] op 25 januari 2023.</ref>

Na de nationale verkiezingen van 2018 werd Novák tevens lid van het [[Hongaars parlement]]. Tussen 2017 en 2021 was ze tevens vicepresident van Fidesz.

Op 21 december 2021 kondigde premier Viktor Orbán aan dat Novák zijn kandidaat zou zijn bij de presidentsverkiezingen van 2022. Op 10 maart 2022 won ze met 137 van de 188 stemmen in de Nationale Assemblee. De kandidaat van de oppositie, [[Peter Rona]], kreeg er 51.<ref>{{citeer web|url=https://www.trouw.nl/buitenland/hongarije-krijgt-voor-het-eerst-vrouw-als-president~bcbc79a1/|titel=Hongarije krijgt voor het eerst vrouw als president|werk=Trouw|datum=10-03-2022|datumbezocht=09-09-2022|archiefurl=https://web.archive.org/web/20220908222220/https://www.trouw.nl/buitenland/hongarije-krijgt-voor-het-eerst-vrouw-als-president~bcbc79a1/|archiefdatum=2022-09-08}}</ref> Novák werd zodoende de eerste vrouwelijke president van Hongarije en op 44-jarige leeftijd ook de jongste in de geschiedenis van het land.<ref>{{citeer web|url=https://www.ad.nl/buitenland/hongarije-krijgt-voor-het-eerst-vrouw-als-president~ac3678ae/|titel=Hongarije krijgt voor het eerst vrouw als president|werk=Algemeen Dagblad|datum=10-03-2022|datumbezocht=09-09-2022|archiefurl=https://web.archive.org/web/20220908222221/https://www.ad.nl/buitenland/hongarije-krijgt-voor-het-eerst-vrouw-als-president~ac3678ae/|archiefdatum=2022-09-08}}</ref> Ze trad aan op 10 mei 2022.

Op 10 februari 2024 kondigde president Novák voortijdig haar aftreden aan. Dit naar aanleiding van het verlenen van gratie aan een man die veroordeeld was voor medeplichtigheid aan kindermisbruik.<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2508322-president-hongarije-treedt-af-na-schandaal-over-gratie-rond-kindermisbruik |titel=President Hongarije treedt af na schandaal over gratie rond kindermisbruik |datum=2024-02-10 |bezochtdatum=2024-02-10 |werk=NOS |taal=nl}}</ref> Op 26 februari 2024 werd ze opgevolgd door waarnemend president [[László Kövér]]. Haar partij Fidesz schoof [[Tamás Sulyok]] naar voren als de nieuwe president.

=== Privé ===
Novák is getrouwd met István Attila Veres, met wie ze drie kinderen heeft. Veres werkt bij de [[Nationale Bank Hongarije]].

Novák hangt de [[Hongaarse Gereformeerde Kerk]] aan.<ref>{{citeer web|url=https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/boegbeeld-van-gezinsvriendelijk-hongarije-kan-de-eerste-vrouwelijke-president-worden~b4c78f81/|titel=Boegbeeld van ‘gezinsvriendelijk Hongarije’ kan de eerste vrouwelijke president worden|werk=De Volkskrant|last=Le Clercq|first=Arnout|datum=22-12-2021|datumbezocht=09-09-2022|archiefurl=https://web.archive.org/web/20220908222220/https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/boegbeeld-van-gezinsvriendelijk-hongarije-kan-de-eerste-vrouwelijke-president-worden~b4c78f81/|archiefdatum=2022-09-08}}</ref><ref>{{citeer web | url=https://www.sandorpalota.hu/en/curriculum-vitae |taal=hu| titel=Curriculum Vitae | Köztársaság |archiefurl=https://web.archive.org/web/20230609190129/https://www.sandorpalota.hu/en/curriculum-vitae|archiefdatum=2023-06-09}}</ref> Haar familie is aangesloten bij de Duitstalige gemeente in het stadsdeel Pest.

Novák is meertalig en spreekt naast [[Hongaars]] vloeiend [[Engels]], [[Duits]] en [[Frans]].

{{Appendix}}
{{Navigatie presidenten Hongarije}}

{{DEFAULTSORT:Novak, Katalin}}
[[Categorie:President van Hongarije]]

title: Katalin Novák

Geboren: 6 september 1977 · Szeged

Politieke partij: Fidesz

Partner: István Attila Veres

Religie: Hongaarse Gereformeerde Kerk

title: President van Hongarije

Einde termijn: 26 februari 2024

Voorganger: János Áder

Opvolger: Tamás Sulyok

title: Minister van Familiezaken

Aangetreden: 1 oktober 2020

Einde termijn: 31 december 2021


text:
# Ammodaimon
Ammodaimon is een vliegengeslacht uit de familie van de roofvliegen (Asilidae).

## Soorten
- A. acares Londt, 1985

wikiname: nlwiki

title: Ammodaimon

in_language: nl

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam            = ''Ammodaimon''
| titelweergave   = cursief
| orde            = [[Tweevleugeligen|Diptera]] (Tweevleugeligen)
| onderorde       = [[Vliegen (dieren)|Brachycera]] (Vliegen)
| familie         = [[Roofvliegen|Asilidae]] (Roofvliegen)
| onderfamilie    = [[Stenopogoninae]]
| taxon           = [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| auteur          = Londt
| datum           = 1985
}}

'''''Ammodaimon''''' is een vliegengeslacht uit de familie van de [[roofvliegen]] (Asilidae).

== Soorten ==
*''[[Ammodaimon acares|A. acares]]'' <small>Londt, 1985</small>

[[Categorie:Roofvliegen]]

title: Ammodaimon

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Diptera (Tweevleugeligen)

Onderorde: Brachycera (Vliegen)

Familie: Asilidae (Roofvliegen)

Onderfamilie: Stenopogoninae

title: Geslacht

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# TuS Nettelstedt-Lübbecke
TuS Nettelstedt-Lübbecke of TuS N-Lübbecke is een handbalclub uit Nettelstedt, een ortsteil van de stad Lübbecke in de Duitsland deelstaat Noordrijn-Westfalen.
Het vrouwenhandbal bij de club is van weinig betekenis. Alle hieronder vermelde gegevens hebben betrekking op het mannenteam.
De vereniging werd in 1912 opgericht in het dorp Nettelstedt bij Lübbecke en speelde aanvankelijk veldhandbal.
In de Duitse Handball-Bundesliga was TuS Nettelstedt  bij de mannen vele jaren een prominente club, hoewel ze nooit kampioen werd.
Ook internationaal werden enige opvallende successen behaald.
In 1980 was de club verliezend finalist in het Duitse handbalbekertoernooi, de DHB-Pokal.
In 1981 mocht TuS Nettelstedt deelnemen aan het toernooi om de Europese beker voor bekerwinnaars, en won deze. Tevens werd de finale om de DHB-Pokal ditmaal wel gewonnen.
In 1997 en 1998 werd de Euro-City-Cup  (nu de EHF Challenge Cup) gewonnen, binnen het handbal vergelijkbaar met de voormalige UEFA-Cup in het voetbal.
In de competitie, de Handball-Bundesliga, volgde daarna, o.a. na financiële problemen in 2001, een periode van voortdurende degradaties (voor het laatst in 2018) naar de Tweede Bundesliga, soms weer gevolgd door promotie (voor het laatst in 2017) naar de hoogste klasse.
TuS N-Lübbecke speelt thans (2020) in de Tweede Bundesliga.
Bekende spelers of trainers bij de club waren o.a. in de 1980-er jaren Zoran Živković uit Servië,  keeper Valter Matošević uit Kroatië.
Nederlanders, die voor de club uitkwamen waren Nicky Verjans (2010-2012) en Robert Nijdam (1998-1999).
De thuiswedstrijden worden gespeeld in de Merkur Arena in Lübbecke, een sporthal die bij handbalwedstrijden aan 3.030 toeschouwers plaats biedt.

title: TuS Nettelstedt-Lübbecke

wikitext:
'''TuS Nettelstedt-Lübbecke''' of ''TuS N-Lübbecke'' is een [[handbal]]club uit Nettelstedt, een [[ortsteil]] van de stad [[Lübbecke]] in de [[Duitsland]] [[Deelstaten van Duitsland|deelstaat]] [[Noordrijn-Westfalen]].

Het vrouwenhandbal bij de club is van weinig betekenis. Alle hieronder vermelde gegevens hebben betrekking op het mannenteam.

De vereniging werd in [[1912]] opgericht in het dorp Nettelstedt bij Lübbecke en speelde aanvankelijk veld[[handbal]].

In de Duitse [[Handball-Bundesliga]] was ''TuS Nettelstedt''  bij de mannen vele jaren een prominente club, hoewel ze nooit kampioen werd.
Ook internationaal werden enige opvallende successen behaald.

In 1980 was de club verliezend finalist in het Duitse handbalbekertoernooi, de ''DHB-Pokal''.
In 1981 mocht TuS Nettelstedt deelnemen aan het toernooi om de [[EHF Cup Winners’ Cup|Europese beker voor bekerwinnaars]], en won deze. Tevens werd de finale om de DHB-Pokal ditmaal wel gewonnen.
In 1997 en 1998 werd de Euro-City-Cup  (nu de [[EHF Challenge Cup]]) gewonnen, binnen het handbal vergelijkbaar met de voormalige [[UEFA-Cup]] in het [[voetbal]].

In de competitie, de [[Handball-Bundesliga]], volgde daarna, o.a. na financiële problemen in 2001, een periode van voortdurende degradaties (voor het laatst in 2018) naar de Tweede Bundesliga, soms weer gevolgd door promotie (voor het laatst in 2017) naar de hoogste klasse.

TuS N-Lübbecke speelt thans (2020) in de Tweede Bundesliga.

Bekende spelers of trainers bij de club waren o.a. in de 1980-er jaren [[Zoran Živković]] uit [[Servië]],  keeper [[Valter Matošević]] uit [[Kroatië]].

Nederlanders, die voor de club uitkwamen waren [[Nicky Verjans]] (2010-2012) en [[Robert Nijdam]] (1998-1999).

De thuiswedstrijden worden gespeeld in de ''Merkur Arena'' in Lübbecke, een [[sporthal]] die bij handbalwedstrijden aan 3.030 toeschouwers plaats biedt.

[[Categorie:Duitse handbalclub|Nettelstedt]]
[[Categorie:Lübbecke]]
[[Categorie:Sportvereniging in Noordrijn-Westfalen]]


text:
# Het hoofd en de hand
Het hoofd en de hand is een horrorverhaal geschreven door de Brit Christopher Priest in 1972. Het werd origineel onder de titel The head and the Hand uitgegeven in 1974 in de verzamelbundel The Real-Time World. In het Nederlandse taalgebied verscheen het in de bundel Vuurstorm bij Born NV Uitgeversmaatschappij in de serie Born SF (1978).

## Het verhaal
Todd Alborne woont met zijn vriendin Elisabeth en vriend/verzorger Lasken in het landhuis Racine. Alborne is een “lichaamskunstenaar”. Hij heeft in het verleden ontdekt dat er veel geld valt te verdienen met zelfverminking. In de theaters heeft hij al een aantal onderdelen van zijn lichaam later amputeren. Hij heeft inmiddels overal protheses voor en moet verzorgd worden door Elisabeth en Lasken, die samen een verhouding hebben. Het Thêatre Alhambra doet Alborne een aanbod om de ultieme amputatie te doen voor een bedrag van 8.000.000 Franse franks. Elisabeth en Lasken willen eigenlijk niet, maar Alborne stemt toch toe. Na enige voorbereiding wordt Alborne geplaatst op het podium van genoemd theater, het lichaam wordt ontdaan van protheses. Uiteindelijk valt de guillotine, de laatste amputatie vindt plaats.

title: Het hoofd en de hand

wikitext:
{{Infobox verhaal
| naam = ''Het hoofd en de hand''
| afbeelding =
| auteur = [[Christopher Priest]]
| orig titel = ''The head and the Hand''
| orig verschenen =
| orig gebundeld = ''Real-Time World''
| datum = [[1978]]
| land = [[Verenigd Koninkrijk (hoofdbetekenis)|Verenigd Koninkrijk]]
| taal = [[Engels]]
| vertaler = Gerard Suurmeijer
| genre = [[horror]]
| gebundeld in = ''[[Vuurstorm (boek)|Vuurstorm]]''
| paginas = 16
}}

'''''Het hoofd en de hand''''' is een [[horror]]verhaal geschreven door de [[Verenigd Koninkrijk (hoofdbetekenis)|Brit]] [[Christopher Priest]] in 1972. Het werd origineel onder de titel ''The head and the Hand'' uitgegeven in 1974 in de verzamelbundel ''The Real-Time World''. In het Nederlandse taalgebied verscheen het in de bundel [[Vuurstorm (boek)|Vuurstorm]] bij [[Born NV Uitgeversmaatschappij]] in de serie [[Born SF]] (1978).

== Het verhaal ==
{{Leeswaarschuwing}}
Todd Alborne woont met zijn vriendin Elisabeth en vriend/verzorger Lasken in het landhuis Racine. Alborne is een “lichaamskunstenaar”. Hij heeft in het verleden ontdekt dat er veel geld valt te verdienen met [[zelfverminking]]. In de theaters heeft hij al een aantal onderdelen van zijn lichaam later [[amputatie|amputeren]]. Hij heeft inmiddels overal [[prothese]]s voor en moet verzorgd worden door Elisabeth en Lasken, die samen een verhouding hebben. Het Thêatre Alhambra doet Alborne een aanbod om de ultieme amputatie te doen voor een bedrag van 8.000.000 [[Franse frank]]s. Elisabeth en Lasken willen eigenlijk niet, maar Alborne stemt toch toe. Na enige voorbereiding wordt Alborne geplaatst op het podium van genoemd theater, het lichaam wordt ontdaan van protheses. Uiteindelijk valt de [[guillotine]], de laatste amputatie vindt plaats.

{{Appendix|2=
*Uitgave Born SF
}}

{{DEFAULTSORT:Hoofd en de hand}}
[[Categorie:Werk van Christopher Priest]]
[[Categorie:Horror]]

title: Het hoofd en de hand

Auteur: Christopher Priest

Originele titel: The head and the Hand

Origineel gebundeld in: Real-Time World

Land: Verenigd Koninkrijk

Taal: Engels

Vertaler: Gerard Suurmeijer

Genre: horror

Gebundeld in: Vuurstorm

Portaal: Literatuur


text:
# Mognéville
Mognéville is een gemeente in het Franse departement Meuse (regio Grand Est) en telt 397 inwoners (1999). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Bar-le-Duc.

## Geografie
De oppervlakte van Mognéville bedraagt 18,5 km², de bevolkingsdichtheid is 21,5 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Mognéville met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).

title: Mognéville

wikitext:
{{Infobox gemeente Frankrijk
| plaatsnaam = Mognéville
| wapen = [[Bestand:Blason ville fr Mognéville 55.svg|100px]]
| kaart =
| regio = [[Grand Est]]
| departement = [[Meuse]] (55)
| depnr = 55
| arrondissement = [[Arrondissement Bar-le-Duc|Bar-le-Duc]]
| kanton = [[Kanton Revigny-sur-Ornain|Revigny-sur-Ornain]]
| jaar = 1999
| inwoners = 397
| dichtheid = 21,5
| oppervlakte = 18,5
| water =
| latitudeGraden = 48
| latitudeMinuten = 47
| latitudeSeconden = 0
| longitudeGraden = 5
| longitudeMinuten = 0
| longitudeSeconden = 0
| E of W = E
| ol of wl = O.L.
| code = 55340
| postcode = 55800
| netnummer =
| hoogteligging = 136 - 216
| aangrenzende gemeenten =
| burgemeester =
| website =
| image = Mognéville_(Meuse)_mairie.jpg
| caption= Gemeentehuis
}}
'''Mognéville''' is een gemeente in het [[Frankrijk|Franse]] departement [[Meuse]] (regio [[Grand Est]]) en telt 397 inwoners (1999). De plaats maakt deel uit van het arrondissement [[Arrondissement Bar-le-Duc|Bar-le-Duc]].

==Geografie==
De oppervlakte van Mognéville bedraagt 18,5 km², de bevolkingsdichtheid is 21,5 inwoners per km².

{{Detailkaart Franse gemeente|id=55340}}

==Demografie==
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: [[Institut national de la statistique et des études économiques/Definities|INSEE-tellingen]]).<br />
{{Grafiek inwonertal gemeente Frankrijk|id=55340}}
<!-- Bron: Frans bureau voor statistiek. Cijfers inwoneraantal volgens de definitie "population sans doubles comptes" -->

==Externe links==
* {{Link INSEE|id=55340}}

{{Navigatie kanton Revigny-sur-Ornain}}
{{Coor title dms|48|47|0|N|5|0|0|E|type:adm2nd_scale:25000_region:FR}}

{{DEFAULTSORT:Mogneville}}
[[Categorie:Gemeente in Meuse]]

title: Situering

Regio: Grand Est

Departement: Meuse (55)

Arrondissement: Bar-le-Duc

Kanton: Revigny-sur-Ornain

Coördinaten: 48° 47′ NB, 5° 0′ OL

title: Algemeen

title: Overig

Website: Officiële website

title: Detailkaart

Detailkaart: · Locatie in Frankrijk Meuse

title: Foto's

Foto's: Gemeentehuis

Portaal: Frankrijk


text:
# Limnaecia ichnographa
Limnaecia ichnographa is een vlinder uit de familie prachtmotten (Cosmopterigidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1908 door Meyrick.
De soort komt voor in tropisch Afrika.

title: Limnaecia ichnographa

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Limnaecia ichnographa''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| familie = [[Prachtmotten|Cosmopterigidae]] (Prachtmotten)
| geslacht = ''[[Limnaecia]]''
| w-naam = ''Limnaecia ichnographa''
| auteur = Meyrick
| datum = 1908
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Limnaecia ichnographa''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie [[prachtmotten]] (Cosmopterigidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1908 door Meyrick.

De soort komt voor in [[Afrotropisch gebied|tropisch Afrika]].

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|2012-DePrins-DePrins}} [bezocht 27-3-2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|03|27}}

[[Categorie:Limnaecia|ichnographa]]
[[Categorie:Dier uit het Afrotropisch gebied]]

title: Limnaecia ichnographa

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Cosmopterigidae (Prachtmotten)

Geslacht: Limnaecia

title: Soort


text:
# Bernard Cornwell
Bernard Cornwell (Londen, 23 februari 1944) is een Engelse schrijver van historische fictie. Hij is met name bekend van de boekenreeksen Sharpe en The Saxon Stories.

## Biografie
Bernard Cornwell werd in 1944 in Londen geboren als de zoon van de Canadese vliegenier William Oughtred en de Engelse Dorothy Cornwell. Hij werd geadopteerd door de familie Wiggins en groeide op in Thundersley, Essex. Na de dood van zijn adoptievader veranderde hij zijn naam van Wiggins naar de naam van zijn moeder, Cornwell. Tussen 1963 en 1966 studeerde hij geschiedenis aan de University College London en werkte na zijn afstuderen als docent. Hij probeerde tot drie keer toe om toe te treden tot het Britse leger, maar hij werd afgekeurd wegens bijziendheid.
Na zijn werk als docent ging Cornwell werken voor BBC voor het programma Nationwide en werd later door het bedrijf tot het hoofd actualiteitenprogramma's benoemd bij de BBC van Noord-Ierland. Vervolgens ging hij werken als redacteur van het programma Thames News van Thames Television. In 1979 migreerde Cornwell naar de Verenigde Staten nadat hij zijn tweede vrouw had leren kennen. Hij wist geen Green Card te krijgen waardoor hij begon met schrijven.
Geïnspireerd door de boeken van C. S. Forester over Horatio Hornblower begon hij met het schrijven met boeken over de napoleontische oorlogen over de militaire campagnes van de Hertog van Wellington wat resulteerde in het ontstaan van de Sharpe-serie. Zijn eerste boeken Sharpe's Eagle en Sharpe's Gold' werden in 1981 gepubliceerd bij HarperCollins. In 1987 werd Cornwell benaderd om meer achtergrondboek te schrijven voor de serie vanwege de mogelijke vertaling voor de televisie. Dit resulteerde in de publicatie van Sharpe's Rifles en in 1993 als televisieserie met Sean Bean in de hoofdrol.
In 2004 publiceerde Cornwell met The Last Kingdom het eerste deel van The Saxon Chronicles. Deze boeken werden in 2015 door de BBC vertaald naar een televisieserie met Alexander Dreymon in de hoofdrol.

### Historische fictie
Sharpe
In chronologische volgorde:
- Sharpe’s Tiger, 1997 vert. Sharpe's Tijger, 2001
- Sharpe’s Triumph, 1998 vert. Sharpes's Triomf, 2002
- Sharpe’s Fortress, 1999 vert. Sharpe's Fort, 2003
- Sharpe’s Trafalgar, 2000
- Sharpe’s Prey, 2001
- Sharpe’s Rifles, 1988
- Sharpe’s Havoc, 2003
- Sharpe’s Eagle, 1981
- Sharpe’s Gold, 1981
- Sharpe’s Escape, 2004
- Sharpe’s Fury, 2006
- Sharpe’s Battle, 1995
- Sharpe’s Company, 1982
- Sharpe’s Sword, 1983
- Sharpe’s Skirmish, 2002
- Sharpe’s Enemy, 1984
- Sharpe’s Honour, 1985
- Sharpe’s Regiment, 1986
- Sharpe’s Christmas, 2003
- Sharpe’s Siege, 1987
- Sharpe’s Revenge, 1989
- Sharpe’s Waterloo, 1990
- Sharpe’s Ransom, 2003
- Sharpe’s Devil, 1992

Warlord Chronicles
- The Winter King, 1995, vert. De Winterkoning, 1997
- Enemy of God, 1996, vert. De vijand van God, 1998
- Excalibur: A Novel of Arthur, 1997, vert. Excalibur, 1998

The Grail Quest
- Harlequin, 2000
- Vagabond, 2002
- Heretic, 2003, , vert. De Ketter, 2004

The Saxon Stories
- The Last Kingdom, 2004, vert. Het Laatste Koninkrijk, 2012
- The Pale Horseman, 2005, vert. De witte ruiter, 2013
- The Lords of the North, 2006
- Sword Song, 2007
- The Burning Land, 2009
- Death of Kings, 2011
- The Pagan Lord, 2013
- The Empty Throne, 2014
- Warriors of the Storm, 2015
- The Flame Bearer, 2016
- War of the Wolf, 2018
- Sword of Kings, 2019
- War Lord, 2020

Starbuck Chronicles
- Rebel, 1993
- Copperhead, 1994
- Battle Flag, 1995
- The Bloody Ground, 1996

Thrillers
- Wildtrack, 1988
- Sea Lord, 1989
- Crackdown, 1990
- Stormchild, 1991
- Scoundrel, 1992

Overige romans
- Redcoat, 1987
- Stonehenge, 1999, vert. Stonehenge, 2000
- Gallows Thief, 2001, vert. De galgendief, 2002
- Azincourt, 2008
- The Fort, 2010
- Fools and Mortals, 2017

### Non-fictie
- Waterloo: The History of Four Days, Three Armies and Three Battles, 2014

title: Bernard Cornwell

wikitext:
{{Infobox auteur
| naam           = Bernard Cornwell
| afbeelding     = Bernard Cornwell.jpg
| onderschrift   = Bernard Cornwell in 2013
| geboren        = [[Londen]], [[23 februari]] [[1944]]
| land           = {{EN}}
| jaren-actief   = [[1981]]-heden
| genre          = [[Historische fictie]]
| website        = http://www.bernardcornwell.net/
}}
'''Bernard Cornwell''' ([[Londen]], [[23 februari]] [[1944]]) is een [[Engeland|Engelse]] schrijver van [[historische fictie]]. Hij is met name bekend van de boekenreeksen ''Sharpe'' en ''The Saxon Stories''.

== Biografie ==
Bernard Cornwell werd in 1944 in [[Londen]] geboren als de zoon van de [[Canada|Canadese]] vliegenier William Oughtred en de Engelse Dorothy Cornwell. Hij werd geadopteerd door de familie Wiggins en groeide op in [[Thundersley]], [[Essex (graafschap)|Essex]]. Na de dood van zijn adoptievader veranderde hij zijn naam van Wiggins naar de naam van zijn moeder, Cornwell. Tussen 1963 en 1966 studeerde hij geschiedenis aan de [[University College London]] en werkte na zijn afstuderen als docent. Hij probeerde tot drie keer toe om toe te treden tot het Britse leger, maar hij werd afgekeurd wegens [[bijziendheid]].

Na zijn werk als docent ging Cornwell werken voor [[British Broadcasting Corporation|BBC]] voor het programma ''Nationwide'' en werd later door het bedrijf tot het hoofd actualiteitenprogramma's benoemd bij de BBC van [[Noord-Ierland]]. Vervolgens ging hij werken als redacteur van het programma ''Thames News'' van [[Thames Television]]. In 1979 migreerde Cornwell naar de [[Verenigde Staten]] nadat hij zijn tweede vrouw had leren kennen. Hij wist geen [[Green Card]] te krijgen waardoor hij begon met schrijven.

Geïnspireerd door de boeken van [[C. S. Forester]] over [[Horatio Hornblower]] begon hij met het schrijven met boeken over de [[napoleontische oorlogen]] over de militaire campagnes van de [[Arthur Wellesley|Hertog van Wellington]] wat resulteerde in het ontstaan van de Sharpe-serie. Zijn eerste boeken ''Sharpe's Eagle'' en ''Sharpe's Gold''' werden in 1981 gepubliceerd bij [[HarperCollins]]. In 1987 werd Cornwell benaderd om meer achtergrondboek te schrijven voor de serie vanwege de mogelijke vertaling voor de televisie. Dit resulteerde in de publicatie van ''Sharpe's Rifles'' en in 1993 als [[Sharpe (televisieserie)|televisieserie]] met [[Sean Bean]] in de hoofdrol.

In 2004 publiceerde Cornwell met ''The Last Kingdom'' het eerste deel van ''The Saxon Chronicles''. Deze boeken werden in 2015 door de BBC vertaald naar een [[The Last Kingdom|televisieserie]] met [[Alexander Dreymon]] in de hoofdrol.

== Bibliografie ==
=== Historische fictie ===
;Sharpe
In chronologische volgorde:
* ''Sharpe’s Tiger'', 1997 vert. ''Sharpe's Tijger'', 2001
* ''Sharpe’s Triumph'', 1998 vert. ''Sharpes's Triomf'', 2002
* ''Sharpe’s Fortress'', 1999 vert. ''Sharpe's Fort'', 2003
* ''Sharpe’s Trafalgar'', 2000
* ''Sharpe’s Prey'', 2001
* ''Sharpe’s Rifles'', 1988
* ''Sharpe’s Havoc'', 2003
* ''Sharpe’s Eagle'', 1981
* ''Sharpe’s Gold'', 1981
* ''Sharpe’s Escape'', 2004
* ''Sharpe’s Fury'', 2006
* ''Sharpe’s Battle'', 1995
* ''Sharpe’s Company'', 1982
* ''Sharpe’s Sword'', 1983
* ''Sharpe’s Skirmish'', 2002
* ''Sharpe’s Enemy'', 1984
* ''Sharpe’s Honour'', 1985
* ''Sharpe’s Regiment'', 1986
* ''Sharpe’s Christmas'', 2003
* ''Sharpe’s Siege'', 1987
* ''Sharpe’s Revenge'', 1989
* ''Sharpe’s Waterloo'', 1990
* ''Sharpe’s Ransom'', 2003
* ''Sharpe’s Devil'', 1992

;Warlord Chronicles
* ''The Winter King'', 1995, vert. ''De Winterkoning'', 1997
* ''Enemy of God'', 1996, vert. ''De vijand van God'', 1998
* ''Excalibur: A Novel of Arthur'', 1997, vert. ''Excalibur'', 1998

;The Grail Quest
* ''Harlequin'', 2000
* ''Vagabond'', 2002
* ''Heretic'', 2003, , vert. ''De Ketter'', 2004

;The Saxon Stories
* ''The Last Kingdom'', 2004, vert. ''Het Laatste Koninkrijk'', 2012
* ''The Pale Horseman, 2005, vert. ''De witte ruiter'', 2013
* ''The Lords of the North'', 2006
* ''Sword Song'', 2007
* ''The Burning Land'', 2009
* ''Death of Kings'', 2011
* ''The Pagan Lord'', 2013
* ''The Empty Throne'', 2014
* ''Warriors of the Storm'', 2015
* ''The Flame Bearer'', 2016
* ''War of the Wolf'', 2018
* ''Sword of Kings'', 2019
* ''War Lord'', 2020

;Starbuck Chronicles
* ''Rebel'', 1993
* ''Copperhead'', 1994
* ''Battle Flag'', 1995
* ''The Bloody Ground'', 1996

;Thrillers
* ''Wildtrack'', 1988
* ''Sea Lord'', 1989
* ''Crackdown'', 1990
* ''Stormchild'', 1991
* ''Scoundrel'', 1992

;Overige romans
* ''Redcoat'', 1987
* ''Stonehenge'', 1999, vert. ''Stonehenge'', 2000
* ''Gallows Thief'', 2001, vert. ''De galgendief'', 2002
* ''Azincourt'', 2008
* ''The Fort'', 2010
* ''Fools and Mortals'', 2017

=== Non-fictie ===
* '' Waterloo: The History of Four Days, Three Armies and Three Battles'', 2014

== Externe links ==
* [http://www.bernardcornwell.net/ Officiële site]

{{Wikiquote}}
{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Bernard Cornwell|oldid=|datum=20180717}}
}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Cornwell, Bernard}}
[[Categorie:Engels schrijver]]

title: Algemene informatie

Geboren: Londen, 23 februari 1944

Geboorteplaats: Londen

Geboorteland: Engeland

title: Werk

Genre: Historische fictie


text:
# Spoorlijn Pompey - Nomeny
De Spoorlijn Pompey - Nomeny was een spoorlijn van Pompey naar Nomeny in het Franse departement Meurthe-et-Moselle. De lijn was 22,1 km lang en heeft als lijnnummer 096 000.

## Geschiedenis
De spoorlijn werd door de Chemins de fer de l'Est geopend op 23 september 1882. Op de lijn werden na de opening snel diverse industrieën aangesloten en tot het opblazen van de spoorbrug over de Moezel in juni 1940 vond er ook personenvervoer plaats. Na de Tweede Wereldoorlog werd de spoorbrug hersteld en het goederenvervoer hervat tot 1980. In 1982 werd de lijn gesloten en vervolgens opgebroken, daarbij werd ook de gecombineerde brug voor spoor- en wegvervoer over de Moezel vervangen door een nieuwe brug die iets noordelijker ligt. Het grootste gedeelte van de lijn is daarna omgevormd tot fietspad.

## Aansluitingen
In de volgende plaats was er een aansluiting op de volgende spoorlijn:
Pompey
RFN 090 000, spoorlijn tussen Frouard en Novéant

## Galerij
- Station Leyr
- Resten van de spoorlijn in Jeandelaincourt
- Station Nomeny

title: Spoorlijn Pompey - Nomeny

wikitext:
{|{{Prettytable-SP}}
{{SP-kop|RFN 096 000<br/>Pompey - Nomeny}}
{{SP-data
| KAART= RFN 096 000.png
| LENGTE= 22,1
| SPOORWIJDTE= [[normaalspoor]] 1435
| MIJ= [[Compagnie des chemins de fer de l'Est|Chemins de fer de l'Est]]
| OPEN= 23 september 1882
| OPHEF= 1940
| SLUIT= 27 januari 1982
| STATUS= opgebroken
| ELEKTRA= nee
| SPOREN= 1
| SNELHEID=
| VEILIG=
| DIENST=
}}
{{SP-kop|Traject}}
{{SP-tabel}}
{{SP|v-STR||lijn [[Spoorlijn Frouard - Novéant|090 000]] van [[Station Frouard|Frouard]]}}
{{SP2|exdKBSTa|dSTR||Delipapier Sas}}
{{SP2|exdWBRÜCKE|dSTR||brug over de [[Moezel (rivier)|Moezel]]}}
{{SP2|exvKBSTa-STR|vSTR-||Pompey industries}}
{{SP2-2afb|exvWSLe|exvSTR-|vSTR-|}}
{{SP2|exvSTR-KBSTa|vSTR-||staalfabriek}}
{{SP3|exdWBRÜCKE|evÜSTxr|d||brug over de [[Moezel (rivier)|Moezel]]}}
{{SP3|exdSTR|vexDST-BHF|d|0,0|[[Station Pompey|Pompey]]}}
{{SP4|exdSHI2l|exdSHI2gl+r|edSHI2g+r|d|}}
{{SP|evSTR-STRl|0,8|lijn [[Spoorlijn Frouard - Novéant|090 000]] naar [[Station Novéant|Novéant]]}}
{{SP2|exWBRÜCKE1|d|1,1|brug over de [[Moezel (rivier)|Moezel]]|70m}}
{{SP2|exhKRZWa|d|2,0|brug over de [[Moezel (rivier)|Moezel]]|220m}}
{{SP2|exhSKRZ-Ae|d||{{Pictogram weg Frankrijk A-weg|31}}{{Pictogram weg Europa E-weg|21}}}}
{{SP2|exBHF|d|2,3|[[Station Custines|Custines]]}}
{{SP2|exHST|d|3,7|[[Station Malleloy|Malleloy]]}}
{{SP2|exBHF|d|6,3|[[Station Faulx|Faulx]]}}
{{SP2|exBHF|d|9,3|[[Station Montenoy|Montenoy]]}}
{{SP2|exBHF|d|12,0|[[Station Leyr|Leyr]]}}
{{SP2|exBHF|d|13,8|[[Station Moivrons|Moivrons]]}}
{{SP2|exHST|d|16,1|[[Station Jeandelaincourt|Jeandelaincourt]]}}
{{SP2|exBHF|d|21,9|[[Station Nomeny|Nomeny]]}}
{{SP2|exENDEe|d|22,1|stootjuk}}
|}
|}

De '''Spoorlijn Pompey - Nomeny''' was een [[spoorlijn]] van [[Pompey (plaats)|Pompey]] naar [[Nomeny]] in het [[Frankrijk|Franse]] departement [[Meurthe-et-Moselle]]. De lijn was 22,1 km lang en heeft als lijnnummer [[RFN 096 000|096 000]].

==Geschiedenis==
De spoorlijn werd door de [[Compagnie des chemins de fer de l'Est|Chemins de fer de l'Est]] geopend op 23 september 1882. Op de lijn werden na de opening snel diverse industrieën aangesloten en tot het opblazen van de spoorbrug over de [[Moezel (rivier)|Moezel]] in juni 1940 vond er ook personenvervoer plaats. Na de [[Tweede Wereldoorlog]] werd de spoorbrug hersteld en het goederenvervoer hervat tot 1980. In 1982 werd de lijn gesloten en vervolgens opgebroken, daarbij werd ook de gecombineerde brug voor spoor- en wegvervoer over de Moezel vervangen door een nieuwe brug die iets noordelijker ligt. Het grootste gedeelte van de lijn is daarna omgevormd tot fietspad.

== Aansluitingen ==
In de volgende plaats was er een aansluiting op de volgende spoorlijn:
;Pompey
:[[Spoorlijn Frouard - Novéant|RFN 090 000]], spoorlijn tussen Frouard en Novéant

== Galerij ==
<gallery widths="180" heights="180">
Bestand:GareLeyr.jpg|Station Leyr
Bestand:VoieJeandelaincourt.jpg|Resten van de spoorlijn in Jeandelaincourt
Bestand:Bahnhof in Nomeny 2019.jpg|Station Nomeny
</gallery>

{{Appendix|2=
* https://routes.fandom.com/wiki/Ligne_Pompey_-_Nomeny
* http://users.fini.net/~bersano/francais-french/carnet_de_profils_plans_de_gare/profils_EST-1935_complement.pdf
* http://users.fini.net/~bersano/francais-french/carnet_de_profils_plans_de_gare/profils_EST-1935.pdf
* http://users.fini.net/~bersano/francais-french/carnet_de_profils_plans_de_gare/profils_Est_1962.pdf
* {{aut|Société National de Chemins de fer Français}} (1964): Lignes ouvertes au trafic marchandises
}}

{{DEFAULTSORT:Pompey - Nomeny}}
[[Categorie:Spoorlijn in Meurthe-et-Moselle]]
[[Categorie:Voormalige spoorlijn in Frankrijk]]

title: RFN 096 000 · Pompey - Nomeny

Spoorwijdte: normaalspoor 1435 mm

Aangelegd door: Chemins de fer de l'Est

Geopend: 23 september 1882

Gesloten: 27 januari 1982

Huidige status: opgebroken

Geëlektrificeerd: nee

title: Traject

v-STR: lijn 090 000 van Frouard

exdKBSTa · dSTR: Delipapier Sas

exdWBRÜCKE · dSTR: brug over de Moezel

exvKBSTa-STR · vSTR-: Pompey industries

exvSTR-KBSTa · vSTR-: staalfabriek

exdWBRÜCKE · evÜSTxr · d: brug over de Moezel

exdSTR · vexDST-BHF · d: 0,0 · Pompey

evSTR-STRl: 0,8 · lijn 090 000 naar Novéant

exWBRÜCKE1 · d: 1,1 · brug over de Moezel 70m

exhKRZWa · d: 2,0 · brug over de Moezel 220m

exBHF · d:
2,3 · Custines
6,3 · Faulx
9,3 · Montenoy
12,0 · Leyr
13,8 · Moivrons
21,9 · Nomeny

exHST · d:
3,7 · Malleloy
16,1 · Jeandelaincourt

exENDEe · d: 22,1 · stootjuk


text:
# Patellapis lioscutalis
Patellapis lioscutalis is een vliesvleugelig insect uit de familie Halictidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1997 door Pesenko & Wu.

title: Patellapis lioscutalis

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Patellapis lioscutalis''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Halictidae]]
| onderfamilie = [[Halictinae]]
| tribus = [[Halictini]]
| geslacht = ''[[Patellapis]]''
| w-naam = ''Patellapis lioscutalis''
| auteur = Pesenko & Wu
| datum = 1997
| haakjes = ja
| species =
| commons =
}}
'''''Patellapis lioscutalis''''' is een [[vliesvleugeligen|vliesvleugelig]] [[insecten|insect]] uit de familie [[Halictidae]]. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1997 door Pesenko & Wu.<ref>{{Brontabel|2008-ITIS}}</ref>
{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|16}}

[[Categorie:Patellapis|lioscutalis]]

title: Patellapis lioscutalis

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Halictidae

Onderfamilie: Halictinae

Geslachtengroep: Halictini

Geslacht: Patellapis

title: Soort


text:
# Desmeocraera robustior
Desmeocraera robustior is een vlinder uit de familie tandvlinders (Notodontidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1960 door Sergius Kiriakoff.
De soort komt voor in tropisch Afrika.

title: Desmeocraera robustior

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Desmeocraera robustior''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| familie = [[Tandvlinders|Notodontidae]] (Tandvlinders)
| onderfamilie = [[Notodontinae]]
| geslacht = ''[[Desmeocraera]]''
| w-naam = ''Desmeocraera robustior''
| auteur = [[Sergius Kiriakoff|Kiriakoff]]
| datum = 1960
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Desmeocraera robustior''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie [[tandvlinders]] (Notodontidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1960 door [[Sergius Kiriakoff]].

De soort komt voor in [[Afrotropisch gebied|tropisch Afrika]].

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|2012-DePrins-DePrins}} [bezocht 25-3-2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|03|25}}

[[Categorie:Desmeocraera|robustior]]
[[Categorie:Dier uit het Afrotropisch gebied]]

title: Desmeocraera robustior

Familie: Notodontidae (Tandvlinders)

Onderfamilie: Notodontinae

Geslacht: Desmeocraera

title: Soort


text:
# Cibodas (Pasirjambu)
Cibodas is een bestuurslaag in het regentschap Bandung van de provincie West-Java, Indonesië. Cibodas telt 8107 inwoners (volkstelling 2010).

title: Cibodas (Pasirjambu)

wikitext:
{{Infobox plaats in Indonesië
| soort          = Dorp
| naam           = Cibodas
| inwoners       = 8107
| datum inwoners = 2010
| provincie      = [[West-Java]]
| regentschap    = [[Bandung (regentschap)|Bandung]]
| onderdistrict  = [[Pasirjambu (onderdistrict)|Pasirjambu]]
| eiland         =
| tijdzone       =
| code desa      = 3204020006
| mapname        =
| lat_deg        =
| lat_min        =
| lat_sec        =
| lon_deg        =
| lon_min        =
| lon_sec        =
| image          =
| caption        =
}}
'''Cibodas''' is een bestuurslaag in het [[Regentschap (Indonesië)|regentschap]] [[Bandung (regentschap)|Bandung]] van de [[Provincies van Indonesië|provincie]] [[West-Java]], [[Indonesië]]. Cibodas telt 8107 inwoners (volkstelling 2010).

{{Appendix|2=
* Resultaten van de volkstelling (2010), Badan Pusat Statistik, [https://web.archive.org/web/20121202090212/http://bps.go.id/eng/download_file/Population_of_Indonesia_by_Village_2010.pdf Population_of_Indonesia_by_Village]
}}
{{Beginnetje|landen & Volken|land=Indonesië|2=2013|3=06|4=15}}

[[Categorie:Plaats in West-Java]]

title: Situering

Provincie: West-Java

Regentschap of · stadsgemeente: Bandung

Onderdistrict: Pasirjambu

title: Algemeen

title: Overig

Portaal: Indonesië


text:
# Elbert Franssen
Elbert Joseph Franssen (Well, 14 juli 1873 - Roermond, 28 mei 1950) was een Nederlands componist en koorleider, voornamelijk bekend in Limburg.
Hij was zoon van smid Christiaan Franssen en Maria Gertrudis Tax. Hij huwde zelf Josephina Jacoba Gertruda Peeters. Hij werd onderscheiden met de Pro Ecclesia et Pontifice. De laatste jaren kreeg hij te kampen met een slechte gezondheid, maar bleef muziek schrijven, desnoods liggend. Zowel Well als Roermond hebben een Elbert Franssenstraat.
Zijn muzikale basisopleiding verkreeg hij van een koster uit Swolgen waarna hij verder mocht studeren bij Gregorius van Dijk, kloosterorganist bij het Karmelietenklooster in Boxmeer. Daarna volgden nog lessen bij de organist Karal Hamm en muziekleraar Willem Geyer. Hij werd vervolgens organist in Bergen en was vanaf 1 augustus 1904 koorleider (rector-chori) van de Sint-Christoffelkathedraal en late ook van de Munsterkerk. Voorts was hij muziekleraar aan het bisschoppelijk college, de kweekschool en het internaat van de Zusters Ursulinen, hij nam ook zitting in muziekjury’s. Een van zijn leerlingen was Alphons van Acht, de latere dirigent van Harmonieorkest St. Michaël Thorn. Hij was met Henri Hermans tevens medeoprichter van  de RK Organisten- en Directeurenvereeniging. In 1945, aan het eind van de Tweede Wereldoorlog moest hij Roermond verlaten tijdens de evacuatie; zijn gezondheid ging in Friesland achteruit.
Van zijn hand verscheen een behoorlijk aantal kerkcomposities waaronder
- opus 1: Missa S. Petri, Missa Te Deum laudamus, voor driestemmig koor en orgel
- opus 10: De priester, cantate voor bariton, driestemmig mannenkoor met orgel of piano
- opus 13: Missa cim Beneditione in hon. S. Joseph, voor tweestemmig koor met orgel of harmonium
- opus 15: Sex Laudes Diversae, voor twee- of driestemmig koor met orgel
- opus 17: Missa Sexta in hon. S. Caeciliae, voor tweestemmig koor met orgel of harmonium
- opus 18: Pia Cantica, zestien gezangen voor tweestemmig koor en orgel
- opus 20: Missa Octava in hon. S. Angeleae Mericiae, voor tweestemmig koor met orgel of harmonium
- opus 28: Missa septima pro defunctis
- opus 30: Benedicte, veertien latijnse gezangen voor tweestemmig koor met orgel
- opus 55: Missa in honorem Sanctorum Innocentium, ad tres voces aequales organum comitans
- opus 56: Kerstcanatet De herders van Bethlehem
- Piuscantate, voor solisten, drie- of vierstemmig koor met piano of orgel
- Twee gezangen, voor cantus, alt, tenor en bas

Hij kwam met zijn composities regelmatig in aanvaring met de destijds strikte regels, opgesteld door de Gregoriusvereniging. Hij was medeschrijver van Voix du Sanctuaire 45 pieces pour orgue ou harmonium.
- International Standard Name Identifier: 0000 0003 8869 802X
- Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 202773175
- Réseau des bibliothèques de Suisse occidentale: 02-A022434953
- Virtual International Authority File: 281937368
- WorldCat: E39PBJf4b464cRg84BWvftrwmd

title: Elbert Franssen

wikitext:
{{Infobox componist
| naam           = Elbert Franssen
| afbeelding     =
| onderschrift   =
| volledige naam = Elbert Joseph Franssen
| bijnaam        =
| geboren        = [[14 juli]] [[1873]]
| overleden      = [[28 mei]] [[1950]]
| land           = {{NL}}
| religie        =
| jaren actief   =
| stijl          =
| nevenberoep    = koorleider
| instrument     = orgel
| leraren        =
| leerlingen     =
| werken         = Kerkmuziek
| handtekening   =
| website        =
}}
'''Elbert Joseph Franssen''' ([[Well (Limburg)|Well]], [[14 juli]] [[1873]] - [[Roermond (stad)|Roermond]], [[28 mei]] [[1950]]) was een Nederlands [[componist]] en koorleider, voornamelijk bekend in [[Limburg (Nederlandse provincie)|Limburg]].

Hij was zoon van smid Christiaan Franssen en Maria Gertrudis Tax. Hij huwde zelf Josephina Jacoba Gertruda Peeters. Hij werd onderscheiden met de [[Pro Ecclesia et Pontifice]]. De laatste jaren kreeg hij te kampen met een slechte gezondheid, maar bleef muziek schrijven, desnoods liggend. Zowel Well als Roermond hebben een Elbert Franssenstraat.

Zijn muzikale basisopleiding verkreeg hij van een koster uit [[Swolgen]] waarna hij verder mocht studeren bij [[Gregorius van Dijk]], kloosterorganist bij het [[Karmelietenklooster (Boxmeer)|Karmelietenklooster]] in [[Boxmeer (plaats)|Boxmeer]]. Daarna volgden nog lessen bij de organist Karal Hamm en muziekleraar Willem Geyer. Hij werd vervolgens organist in [[Bergen (gemeente in Limburg)|Bergen]] en was vanaf 1 augustus 1904 koorleider (rector-chori) van de [[Sint-Christoffelkathedraal]] en late ook van de [[Munsterkerk]]. Voorts was hij muziekleraar aan het bisschoppelijk college, de kweekschool en het internaat van de Zusters [[Ursulinen]], hij nam ook zitting in muziekjury’s. Een van zijn leerlingen was [[Alphons van Acht]], de latere dirigent van [[Harmonieorkest St. Michaël Thorn]]. Hij was met [[Henri Hermans (dirigent)|Henri Hermans]] tevens medeoprichter van  de RK Organisten- en Directeurenvereeniging. In 1945, aan het eind van de [[Tweede Wereldoorlog]] moest hij Roermond verlaten tijdens de evacuatie; zijn gezondheid ging in Friesland achteruit.

Van zijn hand verscheen een behoorlijk aantal kerkcomposities waaronder
*opus 1: Missa S. Petri, Missa Te Deum laudamus, voor driestemmig koor en orgel
*opus 10: De priester, cantate voor bariton, driestemmig mannenkoor met orgel of piano
*opus 13: Missa cim Beneditione in hon. S. Joseph, voor tweestemmig koor met orgel of harmonium
*opus 15: Sex Laudes Diversae, voor twee- of driestemmig koor met orgel
*opus 17: Missa Sexta in hon. S. Caeciliae, voor tweestemmig koor met orgel of harmonium
*opus 18: Pia Cantica, zestien gezangen voor tweestemmig koor en orgel
*opus 20: Missa Octava in hon. S. Angeleae Mericiae, voor tweestemmig koor met orgel of harmonium
*opus 28: Missa septima pro defunctis
*opus 30: Benedicte, veertien latijnse gezangen voor tweestemmig koor met orgel
*opus 55: Missa in honorem Sanctorum Innocentium, ad tres voces aequales organum comitans
*opus 56: Kerstcanatet De herders van Bethlehem
*Piuscantate, voor solisten, drie- of vierstemmig koor met piano of orgel
*Twee gezangen, voor cantus, alt, tenor en bas
Hij kwam met zijn composities regelmatig in aanvaring met de destijds strikte regels, opgesteld door de [[Nederlandse Sint-Gregoriusvereniging|Gregoriusvereniging]]. Hij was medeschrijver van ''Voix du Sanctuaire 45 pieces pour orgue ou harmonium''.

{{Appendix|2=
*J.H. Letzer: [[Muzikaal Nederland 1850-1910]]. Bio-bibliographisch woordenboek van Nederlandsche toonkunstenaars en toonkunstenaressen - Alsmede van schrijvers en schrijfsters op muziek-literarisch gebied, 2. uitgaaf met aanvullingen en verbeteringen. Utrecht: J. L. Beijers, 1913, pagina 53
*[https://www.archiefwell.nl/fotos-wellenaren/bijzondere-wellenaren/fam-franssen---peeters Bijzondere Wellenaren]
*[https://www.archieven.nl/nl/zoeken?mivast=0&mizig=210&miadt=103&miaet=1&micode=4084&minr=754509&miview=inv2&milang=nl Overzicht archief Kathedraal kerkkoor St. Caecilia, Roermond]
*[http://www.worldcat.org/search?q=au%3AFranssen%2C+Elbert+Jos.&qt=hot_author Elbert Jos. Franssen op Wolrdcat.org], [http://www.worldcat.org/search?q=au%3AFranssen%2C+Elbert&qt=hot_author Elbert Fransen op Worldcat.org]
*[http://www.avemariasongs.org/aves/F/Franssen.htm Ave Maria]
}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Franssen, Elbert}}
[[Categorie:Nederlands componist]]

title: Elbert Franssen

Volledige naam: Elbert Joseph Franssen

Land: Nederland

Nevenberoep: koorleider

Instrument: orgel

Belangrijkste werken: Kerkmuziek

Portaal: Muziek


text:
# Chris Yperman
Christiane (Chris) Yperman (Antwerpen - Merksem, 11 augustus 1935 – Gent - Zwijnaarde, 7 oktober 2015) was een Vlaams dichteres, roman- en toneelschrijfster. Yperman debuteerde met het publiceren van gedichten in het tijdschrift De Meridiaan. Vervolgens kwam in 1959 haar eerste roman uit: Een heel klein scheepje.
Yperman was weduwe van de beeldhouwer Roel D'Haese.

## Werken
- 1956 · Un mendrugo de pan
- 1959 · Een heel klein scheepje
- 1961 · Zon op de weg (in 1968 herdrukt onder de titel Muziekje)
- 1970 · Pour Delphine
- 1970 · Twee dames
- 1974 · Robrecht de Vrome
- 1987 · Jolie Madame
- 2004 ·   had ik een groene hagedis

title: Chris Yperman

wikitext:
{{Infobox auteur
| naam              = Christiane Yperman
| afbeelding        =
| onderschrift      =
| citaat            =
| volledige naam    =
| pseudoniem        =
| beter-bekend-als  =
| bijnaam           =
| genoemd           =
| geboren           = [[11 augustus]] [[1935]]
| geboorteplaats    = [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]] - [[Merksem]]
| overleden         = [[7 oktober]] [[2015]]
| overlijdensplaats = [[Gent]] - [[Zwijnaarde]]
| land              = {{BE}}
| religie           =
| beroep            = [[roman (literatuur)|roman]]- en [[toneelschrijver|toneel]][[auteur|schrijfster]]
| jaren-actief      =
| genre             =
| stroming          =
| invloeden         =
| thema             =
| bekende-werken    =
| uitgeverij        =
| onderscheiding    =
| dbnl              = yper002
| handtekening      =
| website           =
| lijst             =
| ander portaal     =
| portaal2          =
| portaal3          =
}}
'''Christiane (Chris) Yperman''' ([[Antwerpen (stad)|Antwerpen]] - [[Merksem]], [[11 augustus]] [[1935]] – [[Gent]] - [[Zwijnaarde]], [[7 oktober]] [[2015]]) was een [[Vlaanderen (hoofdbetekenis)|Vlaams]] [[dichter]]es, [[roman (literatuur)|roman]]- en [[toneelschrijver|toneel]][[auteur|schrijfster]]. Yperman debuteerde met het publiceren van gedichten in het tijdschrift ''[[De Meridiaan]]''. Vervolgens kwam in 1959 haar eerste roman uit: ''Een heel klein scheepje''.

Yperman was weduwe van de [[beeldhouwer]] [[Roel D'Haese]].

== Werken ==
* 1956 · ''Un mendrugo de pan''
* 1959 · ''Een heel klein scheepje''
* 1961 · ''Zon op de weg'' (in 1968 herdrukt onder de titel ''Muziekje'')
* 1970 · ''Pour Delphine''
* 1970 · ''Twee dames''
* 1974 · ''Robrecht de Vrome''
* 1987 · ''Jolie Madame''
* 2004 ·   had ik een groene hagedis

== Literatuur ==
Fernand BONNEURE, ''Chris Yperman'', in: [[Lexicon van Westvlaamse schrijvers]], Deel 2, Torhout, 1985.

== Externe link ==
* {{Link dbnl auteur|id=yper002}}

{{Bibliografische informatie}}
{{DEFAULTSORT:Yperman, Chris}}
[[Categorie:Vlaams romanschrijver]]
[[Categorie:Vlaams dichter]]
[[Categorie:Vlaams toneelschrijver]]
[[Categorie:Vereniging West-Vlaamse schrijvers]]

title: Algemene informatie

Geboren: 11 augustus 1935

Geboorteplaats: Antwerpen - Merksem

Overleden: 7 oktober 2015

Overlijdensplaats: Gent - Zwijnaarde

Geboorteland: België

Beroep: roman- en toneelschrijfster


text:
# Hygrobatidae
Hygrobatidae zijn  een familie van mijten. Bij de familie zijn 82 geslachten met circa 850 soorten ingedeeld.

title: Hygrobatidae

wikitext:
{{Taxobox
| afbeelding = Hygrobates fluviatilis.JPG
| afbeeldingtekst = Hygrobates fluviatilis
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] (Geleedpotigen)
| klasse = [[Spinachtigen|Arachnida]] (Spinachtigen)
| onderklasse = [[Acarina|Acari]]
| superorde = [[Mijten|Acariformes]] (Mijten)
| orde = [[Trombidiformes]]
| onderorde = [[Prostigmata]]
| superfamilie = [[Hygrobatoidea]]
| taxon = [[Familie (biologie)|Familie]]
| auteur = Koch
| datum = 1842
| bron =
}}
'''Hygrobatidae''' zijn  een familie van [[mijten]]. Bij de familie zijn 82 geslachten met circa 850 soorten ingedeeld.
<!--
== Taxonomie ==
De volgende taxa zijn bij de familie ingedeeld:
-->
{{beginnetje|biologie|2018|11|22}}
[[Categorie:Hygrobatidae| ]]

title: Hygrobatidae

Klasse: Arachnida (Spinachtigen)

Onderklasse: Acari

Superorde: Acariformes (Mijten)

Orde: Trombidiformes

Onderorde: Prostigmata

Superfamilie: Hygrobatoidea

title: Familie

Portaal: Biologie


text:
# Zonder titel (Hans Ittmann)
Aan De Mirandalaan in Amsterdam-Zuid staat een titelloos artistiek kunstwerk van Hans Ittmann.
Hij maakt dit beeld voor de vestiging van het Joods Kindertehuis Le-Ezrath Ha-Jeled (Het kind ter hulpe), dat hier in 1965 gevestigd werd. Koningin Juliana der Nederlanden kwam op 16 november 1965 het gebouw openen. Vermoedelijk kwam het beeld voort uit de 1%-regeling van destijds, waarvoor subsidie moet worden aangevraagd bij het Ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen  Een foto ("klaar voor opening") geschoten door Jack de Nijs op 15 november 1965 laat het beeld zien. Het kreeg de naam Joods Monument, maar Ittmann had het zo geconstrueerd dat het ook door de kinderen wel gebruikt kon worden als speelobject (klimpaal). Het kindertehuis vertrok al spoedig (1975) en Stichting HVO Querido (dak- en thuislozen) neemt het gebouw en beeld over. In 1996 verdwijnt ook het paviljoenachtige gebouw om plaats te maken voor nieuwbouw van architect Bruno Albert, die het beeld wel vindt passen bij de nieuwbouw. Het beeld wordt eerst van bouwput naar bouwput gesleept om uiteindelijk bij de oplevering in de tuin te belanden van U-vormige vleugels. Het staat daar dan enige tijd, waarbij de kennis over het beeld langzaam verdwijnt. Een medewerker van het Judith van Swethuis van HVO vond dat jammer en ging zelf op onderzoek uit, waarbij hij langzaam achter de geschiedenis van het beeld kwam.
Na een schoonmaakbeurt verrees het beeld in 2019 op haar oude plek langs de laan. In april 2019 wordt het opnieuw onthuld waarbij de conservator moderne kunst van het Stedelijk Museum Amsterdam Beatrice von Bormann een toelichting geeft over beeld en kunstenaar. De uiteindelijk onthulling wordt verricht door Sebastiaan Capel van de stadsdeelraad in bijzijn van een neef van de kunstenaar. Het beeld heeft dan wel haar naam verloren.

title: Zonder titel (Hans Ittmann)

wikitext:
{{Infobox beeld
| titel          = Zonder titel
| afbeelding     = 2023 Zonder titel (Hans Ittmann), Asd (2).jpg
| onderschrift   = Beeld in april 2023
| kunstenaar     = [[Hans Ittmann]]
| jaar           = 1965
| materiaal      = [[brons (hoofdbetekenis)|brons]]
| hoogte         =
| breedte        =
| diameter       =
| plaats         = [[Amsterdam-Zuid]]
| locatie        = De Mirandalaan
| monumentstatus =
| monumentnummer =
}}
Aan [[De Mirandalaan]] in [[Amsterdam-Zuid]] staat een titelloos [[kunstwerk (artistiek)|artistiek kunstwerk]] van [[Hans Ittmann]].

Hij maakt dit beeld voor de vestiging van het Joods Kindertehuis Le-Ezrath Ha-Jeled (Het kind ter hulpe), dat hier in 1965 gevestigd werd. Koningin [[Juliana der Nederlanden]] kwam op 16 november 1965 het gebouw openen. Vermoedelijk kwam het beeld voort uit de 1%-regeling van destijds, waarvoor subsidie moet worden aangevraagd bij het [[Ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen]] <ref>1 % van de bouwkosten mochten gereserveerd worden voor kunst in de openbare ruimte.</ref> Een foto ("klaar voor opening") geschoten door [[Jack de Nijs (fotograaf)|Jack de Nijs]] op 15 november 1965 laat het beeld zien. Het kreeg de naam Joods Monument, maar Ittmann had het zo geconstrueerd dat het ook door de kinderen wel gebruikt kon worden als speelobject (klimpaal). Het kindertehuis vertrok al spoedig (1975) en Stichting HVO Querido (dak- en thuislozen) neemt het gebouw en beeld over. In 1996 verdwijnt ook het paviljoenachtige gebouw om plaats te maken voor nieuwbouw van architect [[Bruno Albert]], die het beeld wel vindt passen bij de nieuwbouw. Het beeld wordt eerst van bouwput naar bouwput gesleept om uiteindelijk bij de oplevering in de tuin te belanden van U-vormige vleugels. Het staat daar dan enige tijd, waarbij de kennis over het beeld langzaam verdwijnt. Een medewerker van het Judith van Swethuis van HVO vond dat jammer en ging zelf op onderzoek uit, waarbij hij langzaam achter de geschiedenis van het beeld kwam.

Na een schoonmaakbeurt verrees het beeld in 2019 op haar oude plek langs de laan. In april 2019 wordt het opnieuw onthuld waarbij de conservator moderne kunst van het [[Stedelijk Museum Amsterdam]] Beatrice von Bormann een toelichting geeft over beeld en kunstenaar. De uiteindelijk onthulling wordt verricht door [[Sebastiaan Capel]] van de stadsdeelraad in bijzijn van een neef van de kunstenaar. Het beeld heeft dan wel haar naam verloren.

[[Bestand:Exterieur van het gebouw, Bestanddeelnr 918-4488.jpg|thumb|links|Gebouw met links het beeld (november 1965)]]

{{Appendix|2=
{{commonscatklein|Zonder titel (Hans Ittmann)}}
*[https://hvoquerido.nl/beeldhouwer-onthuld-2012/HVO Querido over de zoektocht naar de kunstenaar, 2012 (geraadpleegd 3 mei 2023)]
*[https://hvoquerido.nl/beeld-ittmann-opnieuw-onthuld/ Het beeld van Ittmann op de site van HVO Querido, 2019 (geraadpleegd 3 mei 2023)]
----
{{References}}
}}
{{Coor title dms|52|20|18.68|N|4|54|4.79|E|scale:1563}}

[[Categorie:Beeld in Amsterdam-Zuid]]

title: Zonder titel

Kunstenaar: Hans Ittmann

Materiaal: brons

Locatie: De Mirandalaan, Amsterdam-Zuid

Portaal: Kunst & Cultuur


text:
# Stoomgemaal Teylingens
Stoomgemaal Teylingens is een (voormalig) stoomgemaal tussen Kamerik en Woerden in de provincie Utrecht. Het uit 1871 stammende gemaal pompte water via de Kamerikse Wetering richting Oude Rijn. Het bemalingsgebied van het gemaal Teylingens beslaat de polders 's-Gravesloot, Groot-Houtdijk, Kamerik-Mijzijde en Kamerik-Teylingens. Het stoomgemaal is industrieel erfgoed en opgenomen in het register van rijksmonumenten.
In 1954 verving een elektrische pomp de stoommachine. Tot in de jaren 1960 de stoomketel werd verwijderd,bleef de elektrische pomp maalvaardig om te kunnen dienen als noodvervanging. In 1988 is naast het oude gemaal een volledig nieuw elektrisch gemaal gebouwd. Vanaf 2008 is een renovatie gaande met de bedoeling het stoomgemaal terug te brengen in de staat van 1953. Het is een van de weinige overgebleven gemalen in Nederland met een compound-stoommachine die direct de centrifugaalpomp aandrijft.

## Geschiedenis gemaal
Voor de bouw van het Teylingens stoomgemaal hielden windmolens de polders droog. In de 15e eeuw werden voor het eerst windmolens geplaatst op de oeverwal van de Oude Rijn om het teveel aan water uit het gebied weg te malen. Vanaf 1615 gebeurde dit op de plaats waar later het stoomgemaal zou worden gebouwd door de Kamerikse molen, die maalde met behulp van een waterrad het water uit de Kamerikse Wetering naar de Oude Rijn.

### Stoom
In de tweede helft van de negentiende eeuw werd besloten de windmolen te vervangen door een stoomgemaal.
Boote de Vries uit Wilnis maakte het ontwerp voor het bouwwerk. Kenmerkend voor zijn stijl zijn de 'wenkbrauwen' boven de ramen. Bij het ketelhuis van het gemaal werd een schoorsteen van 21 meter hoog gebouwd. De ketel en de stoommachine werden gegoten door ijzergieterij De Prins van Oranje die gevestigd was in 's Gravenhage. Het stoomgemaal kwam in 1871 gereed. De stoomketel moest wegens aanhoudende problemen later nog tweemaal vervangen worden. Het gemaal werd vernoemd naar de polder Teylingen waar het in staat. De polder is op zijn beurt vernoemd naar het geslacht Van Teylingen.

### Nieuwe stoommachine met centrifugaalpomp
In 1907 vond de eerste grote vernieuwing van het schepradstoomgemaal plaats. In verband met de bodemdaling werd besloten het scheprad te vervangen door een centrifugaalpomp. Dit werd aan de buitenkant van het gebouw zichtbaar door de verwijdering van het scheprad en de komst van een uitbouw op die plaats. In 1907 werd ook de eerste stoommachine vervangen. De compound-stoommachine die toen geplaatst werd staat er nog steeds. Hij was gegoten en gebouwd door machinefabriek 'Pannevis en Zn.' te Utrecht. De nieuwe machine had een vermogen van circa 80 pk en was uitgerust met een centrifugaalpomp die circa 145 omwentelingen per minuut kon maken. De stoommachine was kleiner dan zijn voorganger. In de vrijgekomen ruimte werd een werkplaats ingericht.

### Elektrische pomp
In 1953 werd naast de stoommachine een elektromotor aangebracht. Deze dreef met v-snaren de bestaande pomp aan. De elektromotor maakte circa 970 omwentelingen per minuut. De stoommachine bleef echter ook bedrijfsvaardig gehouden, in verband met de Koude Oorlog werd hij als reserve-aandrijving achter de hand gehouden. De stoommachine is tot in de jaren zestig gebruiksklaar gebleven. Uiteindelijk werd de ketel verwijderd en de schoorsteen dichtgemaakt. De stoommachine bleef staan, dat was noodzakelijk omdat de centrifugaalpomp om te kunnen draaien afhankelijk was van de lagering van de krukas. De elektrische motor had een 10kV onderstation nodig om voldoende stroom te krijgen. Dit onderstation werd geplaatst in de werkplaats.

### Elektrisch gemaal
In 1988 is naast het gebouw van het stoomgemaal een geheel nieuw elektrisch gemaal gebouwd. Het gemaal draait met twee verticale schroefpompen van Bosman uit Piershil. Deze schroefpompen worden aangedreven door elektromotoren. Twee pijpen, die door de oude gedempte sluis lopen, zorgen voor de afwatering. Het nieuwe gemaal wordt op afstand bediend via een telefoonverbinding. Met de komst van het nieuwe gemaal zijn de aanzuigpijp, de waterinnameput met grindreiniger en de stoomuitlaat van het oude stoomgemaal volledig afgedekt.

## Sluis
Bij de bouw van de eerste windmolen in de 15e eeuw is een sluis (waterbouwkunde) aangelegd voor de scheepvaart van de Kamerikse Wetering. De scheepvaart was belangrijk voor de transport van goederen in de polder. Naast afvoer van landbouwgoederen uit de polder werd er stadsvuil aangevoerd. De boeren gebruikten dit om hun landbouwgrond en weiden te bemesten en op te hogen. In 1911 is de sluis vernieuwd, er kwam een betonnen sluis. Deze nieuwe sluis wordt gerekend tot de vroege waterstaatkundige betonbouw. In 1961 werd de doorgang voor schepen naar de Oude Rijn onmogelijk gemaakt door het verlagen van de brug bij De Kruipin. Veel scheepvaart was er niet meer, de sluis gedempt met grond en puin. Bij de bouw van het nieuwe elektrische gemaal in 1988 is de sluis uitgegraven. Afgezien van de houten sluisdeuren waren alle onderdelen nog intact. In de voormalige sluis liggen de twee schroefpompen met uitwateringsbuizen van het nieuwe elektrische gemaal. De sluis is na de aanleg hiervan weer volgestort. In 2006 is in de sluis de inlaatduiker vervangen door een kunststof buis die dient als vispassage.

### Vispassage
Bij het gemaal is een vispassage aangelegd. Deze is bedoeld als doorgang voor vissen, zo is migratie mogelijk tussen de Oude Rijn en de polders rond Kamerik. De vissen moeten bij het gemaal een hoogte van 1,5 meter overbruggen. De passage die bij het Van Teylingengemaal is aangelegd is een sluisvispassage, ze werkt zoals als een schutsluis. De passage bestaat uit een buis met twee automatische afsluiters. Deze worden afzonderlijk van elkaar geopend. Dit voorkomt een te sterke doorstroom van water. De buis wordt niet helemaal afgesloten, er blijft een zogenoemde 'lokstroom' die vissen aantrekt.

## Renovatie
De stichting die het Stoomgemaal Teylingens beheert en restaureert heeft als doelstelling het gemaal terug te brengen naar de oorspronkelijke staat. Men wil alles weer te laten werken zoals het in 1953 werkte. De stichting wil daarnaast aan het publiek tonen wat een stoommachine wat waterhuishouding inhoudt. Het gemaal moet een educatief kenniscentrum worden waar de geschiedenis van de polder te zien is.
Na 2008 kon worden begonnen met de restauratie van het stoomgemaal te restaureren. Het gebouw is vervolgens van buiten en van binnen verbouwd en gerenoveerd. De schoorsteen die rond 1950 wegens bouwvalligheid met 5,7 meter was verlaagd is weer tot de oorspronkelijke hoogte van 21 meter opgetrokken. In 2010 gaf het waterschap toestemming te beginnen met herstelwerkzaamheden aan de machines. Om het hele stoomgemaal terug te brengen in de situatie van 1953 zou de in 1982 afgebrande machinistenwoning opnieuw gebouwd moeten worden.
Sinds 2011 kan de stoommachine op perslucht draaien, buiten het gemaalgebouw staat daarvoor een compressor opgesteld. Dit gebeurt ter demonstratie, er wordt geen water verplaatst.
Op 9 mei 2015 werd het gerestaureerde gemaal officieel geopend door de commissaris van de Koning, Willibrord van Beek. Het gebouw is gerestaureerd, de kolenloods is herbouwd en ingericht als bezoekerscentrum. De machine loopt weer, zij het nog niet op stoom, maar op perslucht.

title: Stoomgemaal Teylingens

wikitext:
{{Infobox gemaal
| naam            = Stoomgemaal Teylingens
| afbeelding      = Gemaal Kamerik Teijlingens.jpg
| onderschrift    =
| plaats          = Kamerik
| bouwjaar        = 1871
| verbouwing      = 1907, 1953, 1988
| architect       = [[Boote de Vries]]
| locatie         = Mijzijde 1, Kamerik
| huidig gebruik  =
| monumentnummer  = 22945
| monumentstatus  = [[Rijksmonument]]
| eigenaar        = [[Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden]]
| functie         = Afvoergemaal
| buitenwater     = Oude Rijn
| binnenwater     = Kamerikse Wetering
| opp-binnenwater =
| opvoerhoogte    =
| capaciteit      =
| aandrijving     = Stoom/elektrisch
| fabrikant motor = [[Machinefabriek Hoogelanden]]
| bouwjaar motor  = 1907
| opvoerwerktuig  = Centrifugaalpomp
| waterschap      = [[Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden]]
| afbeelding2     =
| onderschrift2   =
| afbeelding3     =
| onderschrift3   =
| afbeelding4     =
| onderschrift4   =
| mapname         =
| lat_deg         =
| lat_min         =
| lat_sec         =
| lat_dir         = N
| lon_deg         =
| lon_min         =
| lon_sec         =
| lon_dir         = E
| portaal         =
}}
[[Bestand:22945 Gemaal Kamerik Teylings.jpg|thumb|Stoommachine en centrifugaalpomp]]

'''Stoomgemaal Teylingens''' is een (voormalig) [[stoomgemaal]] tussen [[Kamerik]] en Woerden in de provincie [[Utrecht (provincie)|Utrecht]]. Het uit 1871 stammende gemaal pompte water via de [[Kamerikse Wetering]] richting [[Oude Rijn (Harmelen-Noordzee)|Oude Rijn]]. Het bemalingsgebied van het gemaal Teylingens beslaat de [[polder]]s [['s-Gravesloot]], [[Groot-Houtdijk]], [[Kamerik-Mijzijde en 's-Gravesloot|Kamerik-Mijzijde]] en [[Kamerik-Teylingens]]. Het stoomgemaal is [[industrieel erfgoed]] en opgenomen in het register van [[rijksmonument]]en.

In 1954 verving een elektrische pomp de [[stoommachine]]. Tot in de jaren 1960 de [[stoomketel]] werd verwijderd,bleef de elektrische pomp maalvaardig om te kunnen dienen als noodvervanging. In 1988 is naast het oude gemaal een volledig nieuw [[elektrisch gemaal]] gebouwd. Vanaf 2008 is een renovatie gaande met de bedoeling het stoomgemaal terug te brengen in de staat van 1953. Het is een van de weinige overgebleven gemalen in Nederland met een [[compound-stoommachine]] die direct de [[centrifugaalpomp]] aandrijft.

== Geschiedenis gemaal ==
Voor de bouw van het Teylingens stoomgemaal hielden windmolens de polders droog. In de 15e eeuw werden voor het eerst windmolens geplaatst op de [[oeverwal]] van de Oude Rijn om het teveel aan water uit het gebied weg te malen. Vanaf 1615 gebeurde dit op de plaats waar later het stoomgemaal zou worden gebouwd door de [[Kamerikse molen]], die maalde met behulp van een [[waterrad]] het water uit de [[Kamerikse Wetering]] naar de Oude Rijn.

=== Stoom ===
In de tweede helft van de negentiende eeuw werd besloten de windmolen te vervangen door een stoomgemaal.
[[Boote de Vries]] uit [[Wilnis]] maakte het ontwerp voor het bouwwerk. Kenmerkend voor zijn stijl zijn de 'wenkbrauwen' boven de ramen. Bij het [[Ketelhuis (gebouw)|ketelhuis]] van het gemaal werd een [[Fabrieksschoorsteen|schoorsteen]] van 21 meter hoog gebouwd. De ketel en de stoommachine werden gegoten door [[IJzergieterij (bedrijf)|ijzergieterij]] [[De Prins van Oranje (ijzergieterij)|De Prins van Oranje]] die gevestigd was in [[Den Haag|'s Gravenhage]]. Het stoomgemaal kwam in 1871 gereed. De [[stoomketel]] moest wegens aanhoudende problemen later nog tweemaal vervangen worden. Het gemaal werd vernoemd naar de polder Teylingen waar het in staat. De polder is op zijn beurt vernoemd naar het geslacht [[Van Teylingen (geslacht II)|Van Teylingen]].

=== Nieuwe stoommachine met centrifugaalpomp ===
In 1907 vond de eerste grote vernieuwing van het schepradstoomgemaal plaats. In verband met de [[bodemdaling]] werd besloten het [[scheprad]] te vervangen door een [[centrifugaalpomp]]. Dit werd aan de buitenkant van het gebouw zichtbaar door de verwijdering van het scheprad en de komst van een uitbouw op die plaats. In 1907 werd ook de eerste stoommachine vervangen. De compound-stoommachine die toen geplaatst werd staat er nog steeds. Hij was gegoten en gebouwd door machinefabriek 'Pannevis en Zn.' te [[Utrecht (stad)|Utrecht]]. De nieuwe machine had een vermogen van circa 80 pk en was uitgerust met een centrifugaalpomp die circa 145 omwentelingen per minuut kon maken. De stoommachine was kleiner dan zijn voorganger. In de vrijgekomen ruimte werd een werkplaats ingericht.

=== Elektrische pomp ===
In 1953 werd naast de stoommachine een [[elektromotor]] aangebracht. Deze dreef met v-snaren de bestaande pomp aan. De elektromotor maakte circa 970 omwentelingen per minuut. De stoommachine bleef echter ook bedrijfsvaardig gehouden, in verband met de [[Koude Oorlog]] werd hij als reserve-aandrijving achter de hand gehouden. De stoommachine is tot in de jaren zestig gebruiksklaar gebleven. Uiteindelijk werd de ketel verwijderd en de schoorsteen dichtgemaakt. De stoommachine bleef staan, dat was noodzakelijk omdat de centrifugaalpomp om te kunnen draaien afhankelijk was van de lagering van de [[krukas]]. De elektrische motor had een 10kV [[onderstation]] nodig om voldoende stroom te krijgen. Dit onderstation werd geplaatst in de werkplaats.

=== Elektrisch gemaal ===
In 1988 is naast het gebouw van het stoomgemaal een geheel nieuw [[elektrisch gemaal]] gebouwd. Het gemaal draait met twee verticale [[schroefpomp]]en van Bosman uit Piershil. Deze schroefpompen worden aangedreven door [[elektromotor]]en. Twee pijpen, die door de oude gedempte [[Sluis (waterbouwkunde)|sluis]] lopen, zorgen voor de afwatering. Het nieuwe gemaal wordt op afstand bediend via een telefoonverbinding. Met de komst van het nieuwe gemaal zijn de aanzuigpijp, de waterinnameput met grindreiniger en de stoomuitlaat van het oude stoomgemaal volledig afgedekt.

== Sluis ==
Bij de bouw van de eerste [[windmolen]] in de 15e eeuw is een [[sluis (waterbouwkunde)]] aangelegd voor de scheepvaart van de [[Kamerikse Wetering]]. De scheepvaart was belangrijk voor de transport van goederen in de polder. Naast afvoer van landbouwgoederen uit de polder werd er [[stadsvuil]] aangevoerd. De boeren gebruikten dit om hun [[landbouwgrond]] en [[weiland|weiden]] te bemesten en op te hogen. In 1911 is de sluis vernieuwd, er kwam een betonnen sluis. Deze nieuwe sluis wordt gerekend tot de vroege waterstaatkundige betonbouw. In 1961 werd de doorgang voor schepen naar de Oude Rijn onmogelijk gemaakt door het verlagen van de brug bij [[Fort Kruipin|De Kruipin]]. Veel scheepvaart was er niet meer, de sluis gedempt met grond en puin. Bij de bouw van het nieuwe elektrische gemaal in 1988 is de sluis uitgegraven. Afgezien van de houten [[sluisdeur]]en waren alle onderdelen nog intact. In de voormalige sluis liggen de twee schroefpompen met uitwateringsbuizen van het nieuwe elektrische gemaal. De sluis is na de aanleg hiervan weer volgestort. In 2006 is in de sluis de [[inlaatduiker]] vervangen door een kunststof buis die dient als [[vispassage]].

=== Vispassage ===
Bij het gemaal is een vispassage aangelegd. Deze is bedoeld als doorgang voor vissen, zo is migratie mogelijk tussen de Oude Rijn en de polders rond Kamerik. De vissen moeten bij het gemaal een hoogte van 1,5 meter overbruggen. De passage die bij het Van Teylingengemaal is aangelegd is een ''sluisvispassage'', ze werkt zoals als een [[schutsluis]]. De passage bestaat uit een buis met twee automatische afsluiters. Deze worden afzonderlijk van elkaar geopend. Dit voorkomt een te sterke doorstroom van water. De buis wordt niet helemaal afgesloten, er blijft een zogenoemde 'lokstroom' die vissen aantrekt.<ref>[https://www.hdsr.nl/werk/schoon-water/investeren-toekomst/vispassages/sluisvispassage/ De sluisvispassage op de website van het waterschap]</ref>

== Renovatie ==
De stichting die het Stoomgemaal Teylingens beheert en restaureert heeft als doelstelling het gemaal terug te brengen naar de oorspronkelijke staat. Men wil alles weer te laten werken zoals het in 1953 werkte. De stichting wil daarnaast aan het publiek tonen wat een stoommachine wat [[Waterbeheer|waterhuishouding]] inhoudt. Het gemaal moet een educatief kenniscentrum worden waar de geschiedenis van de [[polder]] te zien is.<ref>{{Citeer web |url=https://www.hdsr.nl/werk/watererfgoed-nieuw/molens-gemalen/gemaal-kamerik/ |titel=Het waterschap in 2018 over de restauratie van het gemaal |bezochtdatum=13 januari 2019 |archiefdatum=19 januari 2019 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20190119174237/https://www.hdsr.nl/werk/watererfgoed-nieuw/molens-gemalen/gemaal-kamerik/ |dodeurl=ja }}</ref>

Na 2008 kon worden begonnen met de restauratie van het stoomgemaal te restaureren. Het gebouw is vervolgens van buiten en van binnen verbouwd en gerenoveerd. De schoorsteen die rond 1950 wegens bouwvalligheid met 5,7 meter was verlaagd is weer tot de oorspronkelijke hoogte van 21 meter opgetrokken. In 2010 gaf het [[waterschap]] toestemming te beginnen met herstelwerkzaamheden aan de machines. Om het hele stoomgemaal terug te brengen in de situatie van 1953 zou de in 1982 afgebrande machinistenwoning opnieuw gebouwd moeten worden.

Sinds 2011 kan de stoommachine op [[perslucht]] draaien, buiten het gemaalgebouw staat daarvoor een [[compressor (gas)|compressor]] opgesteld. Dit gebeurt ter demonstratie, er wordt geen water verplaatst.

Op 9 mei 2015 werd het gerestaureerde gemaal officieel geopend door de [[commissaris van de Koning]], [[Willibrord van Beek]]. Het gebouw is gerestaureerd, de kolenloods is herbouwd en ingericht als bezoekerscentrum. De machine loopt weer, zij het nog niet op stoom, maar op perslucht.

== Externe links ==
* [https://www.stoomgemaalteylingens.nl/ Website Stoomgemaal Teylingens]

{{Appendix}}
{{Commonscat|Gemaal Kamerik Teylings}}
{{Coor title dms|52|6|2.54|N|4|53|37.4|E|type:landmark_scale:50000}}

[[Categorie:Gemaal in Utrecht|Kamerik Teylingens, Gemaal]]
[[Categorie:Stoomgemaal]]
[[Categorie:Bouwwerk in Woerden]]
[[Categorie:Rijksmonument in Woerden]]
[[Categorie:Kamerik]]

title: Gebouw

Plaats: Kamerik

Architect: Boote de Vries

Locatie: Mijzijde 1, Kamerik

Monumentstatus: Rijksmonument

title: Gemaal

Functie: Afvoergemaal

Buitenwater: Oude Rijn

Binnenwater: Kamerikse Wetering

Aandrijving: Stoom/elektrisch

Fabrikant motor: Machinefabriek Hoogelanden

Opvoerwerktuig: Centrifugaalpomp


text:
# Barichneumon tainanensis
Barichneumon tainanensis is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de gewone sluipwespen (Ichneumonidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Uchida in 1932.

title: Barichneumon tainanensis

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Barichneumon tainanensis''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie= [[Gewone sluipwespen|Ichneumonidae]] (Gewone sluipwespen)
| geslacht = ''[[Barichneumon]]''
| w-naam = ''Barichneumon tainanensis''
| auteur = Uchida
| datum = 1932
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Barichneumon tainanensis''''' is een [[insecten|insect]] dat behoort tot de orde [[vliesvleugeligen]] (Hymenoptera) en de familie van de [[Gewone sluipwespen|gewone sluipwespen (Ichneumonidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Uchida in 1932.

{{Beginnetje|biologie|2012|09|24}}

[[Categorie:Barichneumon|tainanensis]]

title: Barichneumon tainanensis

Familie: Ichneumonidae (Gewone sluipwespen)

Geslacht: Barichneumon

title: Soort


text:
# Ariathisa angulata
Ariathisa angulata is een vlinder uit de familie uilen (Noctuidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1935 door Gaede.
De soort komt voor in tropisch Afrika.

title: Ariathisa angulata

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Ariathisa angulata''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| familie = [[Uilen (vlinders)|Noctuidae]] (Uilen)
| onderfamilie = [[Amphipyrinae]]
| geslacht = ''[[Ariathisa]]''
| w-naam = ''Ariathisa angulata''
| auteur = Gaede
| datum = 1935
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Ariathisa angulata''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie [[uilen (vlinders)|uilen]] (Noctuidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1935 door Gaede.

De soort komt voor in [[Afrotropisch gebied|tropisch Afrika]].

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|2012-DePrins-DePrins}} [bezocht 30-3-2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|03|31}}

[[Categorie:Ariathisa|angulata]]
[[Categorie:Dier uit het Afrotropisch gebied]]

title: Ariathisa angulata

Familie: Noctuidae (Uilen)

Onderfamilie: Amphipyrinae

Geslacht: Ariathisa

title: Soort


text:
# Conostigmus britannicus
Conostigmus britannicus is een vliesvleugelig insect uit de familie van de Megaspilidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1907 door Kieffer.

title: Conostigmus britannicus

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Conostigmus britannicus''
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| onderorde =
| familie = [[Megaspilidae]]
| geslacht = ''[[Conostigmus]]''
| w-naam = ''Conostigmus britannicus''
| auteur = Kieffer
| datum = 1907
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Conostigmus britannicus''''' is een [[Vliesvleugeligen|vliesvleugelig insect]] uit de familie van de [[Megaspilidae]].<ref>{{Link Fauna Europaea|id=81677|naam=''Conostigmus britannicus''}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1907 door Kieffer.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|07|06}}

[[Categorie:Megaspilidae]]

title: Conostigmus britannicus

Familie: Megaspilidae

Geslacht: Conostigmus

title: Soort


text:
# Smittina marionensis
Smittina marionensis is een mosdiertjessoort uit de familie van de Smittinidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1854 door Busk.

title: Smittina marionensis

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Smittina marionensis''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Mosdiertjes|Bryozoa]] ([[Mosdiertjes]])
| klasse = [[Gymnolaemata]]
| orde = [[Cheilostomatida]]
| familie = [[Smittinidae]]
| geslacht = ''[[Smittina]]''
| w-naam = ''Smittina marionensis''
| auteur = Busk
| datum = 1854
| haakjes = ja
| commons =
| species =
| worms = 470493
}}
'''''Smittina marionensis''''' is een [[mosdiertjes]][[soort]] uit de familie van de [[Smittinidae]].<ref>Bock, P. (2012). <i>Smittina marionensis</i> (Busk, 1854). In: Bock, Phil; Gordon, D. (2012) World list of Bryozoa. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=470493</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1854 door Busk.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|03}}

[[Categorie:Smittinidae]]

title: Smittina marionensis

Stam: Bryozoa (Mosdiertjes)

Klasse: Gymnolaemata

Orde: Cheilostomatida

Familie: Smittinidae

Geslacht: Smittina

title: Soort


text:
# Titanacris humboldtii
Titanacris humboldtii is een rechtvleugelig insect uit de familie Romaleidae. De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1869 door Scudder.

title: Titanacris humboldtii

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Titanacris humboldtii''
| titelweergave = cursief
| afbeelding = Гребенчатая кобылка.jpg
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Rechtvleugeligen|Orthoptera]] (Rechtvleugeligen)
| familie = [[Romaleidae]]
| geslacht = ''[[Titanacris]]''
| w-naam = ''Titanacris humboldtii''
| auteur = Scudder
| datum = 1869
| haakjes = ja
| species =
| commons =
}}
'''''Titanacris humboldtii''''' is een [[rechtvleugeligen|rechtvleugelig insect]] uit de familie [[Romaleidae]]. De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1869 door Scudder.

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|9999-Orthoptera}} [bezocht 15 april 2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|04|19}}

[[Categorie:Romaleidae]]

title: Titanacris humboldtii

Orde: Orthoptera (Rechtvleugeligen)

Familie: Romaleidae

Geslacht: Titanacris

title: Soort


text:
# Bahadzia jaraguensis
Bahadzia jaraguensis is een vlokreeftensoort uit de familie van de Hadziidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1998 door Jaume & Wagner.

title: Bahadzia jaraguensis

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Bahadzia jaraguensis''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] ([[Geleedpotigen]])
| klasse = [[Malacostraca]]
| orde = [[Amphipoda]]
| familie = [[Hadziidae]]
| geslacht = ''[[Bahadzia]]''
| w-naam = ''Bahadzia jaraguensis''
| auteur = Jaume & Wagner
| datum = 1998
| haakjes =
| commons =
| species =
| worms = 490430
}}
'''''Bahadzia jaraguensis''''' is een [[vlokreeften]]soort uit de familie van de [[Hadziidae]].<ref>Lowry, J. (2012). <i>Bahadzia jaraguensis</i> Jaume & Wagner, 1998. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=490430</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1998 door Jaume & Wagner.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|21}}

[[Categorie:Hadziidae]]

title: Bahadzia jaraguensis

Klasse: Malacostraca

Orde: Amphipoda

Familie: Hadziidae

Geslacht: Bahadzia

title: Soort


text:
# Ebenaceae
Ebenaceae is een botanische naam, voor een familie van tweezaadlobbige planten. Deze familie is universeel geaccepteerd door systemen voor plantentaxonomie, en zo ook door het APG-systeem (1998) en het APG II-systeem (2003).
De familie bestaat voornamelijk uit het geslacht Diospyros (inclusief de soorten die vroeger onder Maba werden geclassificeerd) en verder uit het kleine geslacht Euclea. In APG II wordt ook het geslacht Lissocarpa toegevoegd. De meerderheid van de soorten is inheems in de tropen met een paar soorten die ook in gematigde klimaten voorkomen.
De traditionele plaatsing, bijvoorbeeld in het Cronquist-systeem (1981), van de familie is in de orde Ebenales, maar APG heeft die hele orde ingevoegd bij de Ericales.
Onder andere de volgende soorten worden in aparte artikelen behandeld:
- Zwarte zapote (Diospyros digyna)
- Mabolo (Diospyros discolor)
- Kaki (Diospyros kaki)
- Lotusboom (Diospyrus lotus)
- Jakhalsbes (Diospyros mespiliformis)
- Bergpersimoen (Diospyros montana)
- Diospyros sandwicensis
- Amerikaanse persimoen (Diospyros virginiana)

title: Ebenaceae

wikitext:
{{Taxobox
| type= plant
| titelweergave = cursief
| naam= ''Ebenaceae''
| afbeelding= Diospyros lotus Bra36.png
| afbeeldingtekst=
| rijk= [[Planten|''Plantae'']] (Planten)
| stam= ''[[Embryophyta]]'' (Landplanten)
| klasse= ''[[Spermatopsida]]'' (Zaadplanten)
| clade1= [[Bedektzadigen]]
| clade2= [['nieuwe' Tweezaadlobbigen]]
| clade4= [[Asteriden]]
| orde= ''[[Ericales]]''
| taxon= [[familie (biologie)|familie]]
| w-naam= ''Ebenaceae''
| auteur= [[Robert Louis August Maximilian Gürke |Gürke]]
| datum= 1891
}}

'''''Ebenaceae''''' is een [[botanische naam]], voor een familie van [['nieuwe' Tweezaadlobbigen|tweezaadlobbige]] planten. Deze familie is universeel geaccepteerd door systemen voor plantentaxonomie, en zo ook door het [[APG-systeem]] (1998) en het [[APG II-systeem]] (2003).

De familie bestaat voornamelijk uit het geslacht ''[[Diospyros]]'' (inclusief de soorten die vroeger onder ''Maba'' werden geclassificeerd) en verder uit het kleine geslacht ''Euclea''. In APG II wordt ook het geslacht ''[[Lissocarpaceae|Lissocarpa]]'' toegevoegd. De meerderheid van de soorten is inheems in de [[Tropen (geografie)|tropen]] met een paar soorten die ook in gematigde klimaten voorkomen.

De traditionele plaatsing, bijvoorbeeld in het [[Cronquist-systeem]] (1981), van de familie is in de orde ''[[Ebenales]]'', maar APG heeft die hele orde ingevoegd bij de ''[[Ericales]]''.

Onder andere de volgende soorten worden in aparte artikelen behandeld:
* [[Zwarte zapote]] (''Diospyros digyna'')
* [[Mabolo]] (''Diospyros discolor'')
* [[Kaki_(plant)|Kaki]] (''Diospyros kaki'')
* [[Lotusboom]] (''Diospyrus lotus'')
* [[Jakhalsbes]] (''Diospyros mespiliformis'')
* [[Bergpersimoen]] (''Diospyros montana'')
* ''[[Diospyros sandwicensis]]''
* [[Amerikaanse persimoen]] (''Diospyros virginiana'')

== Externe links ==
* {{Link DELTA angio|ebenacea|Ebenaceae}}
* {{Link eFloras|2|10293|Ebenaceae}}
* {{Link eFloras|5|10293|Ebenaceae}}
* {{Link eFloras|11|10293|Ebenaceae}}
* {{Link APWeb|Ericales|Ebenaceae}}
* {{Link MBG images Madagascar|ebenac| Ebenaceae}}
* {{Link NCBI|19955|Ebenaceae}}
* [https://web.archive.org/web/20070929122023/http://florabase.calm.wa.gov.au/search/quick?q=Ebenaceae lijst in Florabase] (West Australië)

{{Commonscat|Ebenaceae}}

[[Categorie:Ebenaceae| *]]

title: Ebenaceae

Rijk: Plantae (Planten)

Stam: Embryophyta (Landplanten)

Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten)

Clade:
Bedektzadigen
'nieuwe' Tweezaadlobbigen
Asteriden

Orde: Ericales

title: familie


text:
# Cypridina arborea
Cypridina arborea is een mosselkreeftjessoort uit de familie van de Cypridinidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1908 door Müller.

title: Cypridina arborea

wikitext:
{{Taxobox
| titelweergave = cursief
| naam = ''Cypridina arborea''
| afbeelding =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| stam = [[Geleedpotigen|Arthropoda]] ([[Geleedpotigen]])
| klasse = [[Ostracoda]] (Mosselkreeftjes)
| orde = [[Myodocopida]]
| familie = [[Cypridinidae]]
| geslacht = ''[[Cypridina]]''
| w-naam = ''Cypridina arborea''
| auteur = Müller
| datum = 1908
| haakjes =
| commons =
| species =
| worms = 598403
}}
'''''Cypridina arborea''''' is een [[mosselkreeftjes]]soort uit de familie van de [[Cypridinidae]].<ref>Brandão, S. (2013). <i>Cypridina arborea</i> Müller, 1908. In: Brandão, S. N.; Angel, M. V.; Karanovic, I. (2013) World Ostracoda Database. Geraadpleegd via:  World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=598403</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1908 door Müller.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|17}}

[[Categorie:Cypridinidae]]

title: Cypridina arborea

Klasse: Ostracoda (Mosselkreeftjes)

Orde: Myodocopida

Familie: Cypridinidae

Geslacht: Cypridina

title: Soort