text:
# Seinstelsel
Een seinstelsel is een samenhangend geheel van seinbeelden. Seinbeelden zijn de berichten die spoorwegseinen doorgeven aan de machinist of treinbestuurder. Kennis van een seinstelsel omvat naast de betekenissen van de seinbeelden ook de algemene principes, kenmerken en samenhang van de seinbeelden. Kennis van een seinstelsel geeft ook inzicht in de mogelijkheden en beperkingen van dat seinstelsel.
Een spoorwegonderneming kent vaak meer dan honderd soorten seinen, maar bij de beschrijving van seinstelsels beperkt men zich tot de seinen die toestemming geven om te rijden en opdrachten om af te remmen of te stoppen. Binnen een land of spoorwegonderneming wordt één of een beperkt aantal seinstelsels gehanteerd.

## Kenmerken van seinstelsels
Seinstelsels kunnen onderling belangrijk verschillen. Een voorbeeld is het begrip dat een groen licht aan de machinist overbrengt. In sommige seinstelsels zegt een groen licht alleen iets over de toestand van het spoor, namelijk dat het spoor vrij is, wat betekent dat er op dat moment geen andere trein rijdt. In dat geval geeft een groen licht geen rijtoestemming door en mag een machinist of treinbestuurder alleen rijden als hij via een andere weg een rijtoestemming kreeg van de seinhuiswachter of verkeersleider.
Bij moderne seinstelsels geeft een groen licht ook een rijtoestemming door en mag de machinist rijden als een sein groen toont.

### Vormkenmerken
- Een seinstelsel kan bestaan uit cabineseinen in de cabine of uit baanseinen langs de spoorbaan.
- Baanseinen kennen soms bewegende onderdelen, zoals de armseinen uit de tijd van de klassieke beveiliging. Armseinen worden vaak gecombineerd met lichten, zodat ze ook bij duisternis waarneembaar zijn. Lichtseinen hebben lichten in principe geen beweegbare onderdelen, hoewel oude typen lichtseinen soms een mechanische kleurwisselaar hadden. Dit bewegende onderdeel bevindt zich in de omhuizing van het sein en is niet van buiten af zichtbaar.
- De onderlinge positie van bijvoorbeeld de lichten van een sein hebben vaak betekenis. Dan spreekt men van een vormsein. Het Belgische lichtseinstelsel heeft daarvan enkele kenmerken. Een groen en geel licht die onderling verticaal geplaatst zijn hebben een andere betekenis dan dezelfde lichten horizontaal geplaatst. En seinen voor treinen die in de tegen de normale richting van het spoor in rijden zijn spiegelbeeldig aan de seinen voor treinen die het spoor in de normale richting berijden. Ook cijfers moeten als een vormsein gezien worden.
- Cabineseinen kunnen getoond worden op een beeldscherm. Oudere vormen van cabineseinen maken gebruik van lampjes. Cabineseinen en de informatie over de huidige snelheid van de trein kunnen geïntegreerd zijn. ATB nieuwe generatie is daar een voorbeeld van, en maakt gebruik van lampjes. Het European train control system (ETCS) is daar een tweede voorbeeld van, en maakt gebruik van een beeldscherm.
- Als rijtoestemmingen mondeling worden doorgegeven, bijvoorbeeld via een radioverbinding, zijn seinen die deze informatie doorgeven niet nodig.
- Een rijtoestemming wordt soms ook fysiek aangegeven, door het aangeven van een staf of ander voorwerp. Een trein mag dan een bepaald traject alleen berijden als de machinist in het bezit is van de staf die bij dat traject hoort. Het is een werkwijze die toepasbaar is bij enkelsporige trajecten. Zo zijn er op de smalspoorlijn Kalka-Shimla in India nog steeds zilveren ballen in gebruik.

### Functionele kenmerken
- Een seinstelsel kan heel eenvoudig zijn en relatief weinig informatie geven, of juist veel informatie geven en relatief ingewikkeld zijn.
- Een seinstelsel kan hoofdzakelijk gericht zijn op het geven van informatie, of hoofdzakelijk op het geven toestemmingen en/of opdrachten.
  - Een richtingstelsel informeert de machinist over de stand van de wissels, zodat hij de snelheid daarop kan aanpassen. Een richtingstelsel is in vrij grote mate gericht op het geven van informatie. Een richtingstelsel doet een beroep op de verantwoordelijkheid van de machinist om zijn snelheid aan de omstandigheden, zoals de ligging van de wissels, aan te passen. Het vereist dat de machinist goed op de hoogte is van de spoorsituatie, hij moet ‘wegbekendheid’ hebben.
  - Een snelheidstelsel geeft aan dat de machinist met een bepaalde maximumsnelheid mag rijden, of geeft opdracht om tot een bepaalde snelheid af te remmen. Een snelheidstelsel is dus meer gericht op het geven van opdrachten en toestemmingen. Een machinist hoeft dan minder wegbekendheid te hebben.
  - Een snelheidstelsel kan alleen gericht zijn op een veilig verloop van het treinverkeer, of ook op het correct uitvoeren van de dienstregeling. In dat laatste geval wordt de machinist vaak ondersteund met snelheidsadviezen. Deze adviezen kunnen opgenomen zijn in het seinstelsel, ze kunnen ook via een apart systeem aan de machinist doorgegeven worden. In een verdere ontwikkeling wordt de besturing van deels of volledig geautomatiseerd. Dat is automatische treinbesturing, in het Engels 'automatic train operation' (ATO).

### Kwaliteitskenmerken
Een seinstelsel waarbij een bepaald seinbeeld meer dan één betekenis heeft zal niet betrouwbaar zijn. Een stelsel is pas veilig als het volledig is. Een stelsel moet ook aanpasbaar zijn om te kunnen voldoen aan belangrijke nieuwe wensen van de spoorwegvervoerder of van de spoorwegbeheerder. Daarom moet bijvoorbeeld uitbreiding mogelijk zijn. Hieronder volgt een overzicht van kwaliteitskenmerken:
1. Leesbaarheid van de seinbeelden. De betekenis van een seinbeeld moet gemakkelijk te begrijpen zijn. Als er meer lichten tegelijk zichtbaar zijn vormen de lichten bij voorkeur een duidelijke figuur, bijvoorbeeld een rechte lijn.
2. Duidelijkheid van begrippen. Zoals een duidelijk onderscheid tussen opdrachten, toestemmingen en informatie. Een ander voorbeeld is een duidelijk onderscheid tussen opdrachten om te stoppen, opdrachten om snelheid te verminderen en toestemmingen om door te rijden.
3. Onderscheid van de seinbeelden. Kleurverschillen moeten zo duidelijk mogelijk zijn. Als er meer lichten tegelijk zichtbaar zijn en de figuur die zij vormen een betekenis heeft (vormsein), dan moeten de figuren makkelijk van elkaar te onderscheiden zijn. Bijvoorbeeld lichten in een horizontale lijn of in een duidelijk hellende lijn.
4. Faalveiligheid. Een storing, bijvoorbeeld een licht dat het niet meer doet, mag niet leiden tot een minder beperkend seinbeeld.
5. Eenvoud. Voor elk begrip niet meer dan één seinbeeld en geen overvloed aan begrippen. De betekenis van een seinbeeld is bij voorkeur niet afhankelijk van eerder gepasseerde seinen.
6. Ondubbelzinnigheid. Een seinbeeld mag maar één betekenis hebben.
7. Volledigheid. Voor elk begrip moet er een seinbeeld zijn.
8. Uitbreidbaarheid. Als aan een seinstelsel een nieuw seinbeeld moet worden toegevoegd mag dat bovenstaande kenmerken geen geweld doen.

## Voorbeelden

### Nederlands seinstelsel 1955
Het seinstelsel dat in Nederland wordt gebruikt is ingevoerd als seinstelsel 1955. Dit Nederlandse seinstelsel is in vergelijking met de seinstelsels in het buitenland heel eenvoudig. De betekenissen van seinen zijn daardoor gemakkelijk af te lezen. Het is een snelheidsseinstelsel. Nederlandse seinen laten gewoonlijk slechts één licht zien, namelijk groen, geel of rood. Een groen of geel licht wordt soms gecombineerd met een getal. De getallen geven snelheden aan in tientallen km/h. Een getal bij een groen licht betekent dat het sein met die snelheid voorbij gereden mag worden; een cijfer bij een geel licht betekent dat de snelheid tot die waarde begrensd moet worden en uiterlijk bij het volgende sein bereikt moet zijn. De borden langs de baan die aangeven wat de maximumsnelheid op het betreffende baanvak is horen ook bij dit seinstelsel.

### Nederlands seinstelsel 1949
In Nederland heeft enige tijd nog een ander lichtseinstelsel in Nederland bestaan, namelijk het seinstelsel 1949. Dit seinstelsel kende seinen met drie boven elkaar geplaatste lichten, driehoogteseinen. Vaak toonden seinen van dit seinstelsel één groen licht en twee witte tel- of markeerlichten. De plaats van het groene licht gaf aan hoe snel het sein voorbij gereden mocht worden:
- met hoge snelheid (maximaal de met borden aangegeven baanvaksnelheid) als het bovenste licht groen was.
- met middensnelheid (maximaal 90 km/h) als het middelste licht groen was.
- met lage snelheid (maximaal 45 km/h) als het onderste licht groen was.

Eén groen licht met daaronder twee witte lichten betekende bijvoorbeeld dat de trein mocht passeren met de op het betreffende baanvak geldende maximumsnelheid, en dat ook het volgende sein met die snelheid gepasseerd mocht worden. Twee groene lichten met daartussen een wit licht betekende dat de trein het sein met hoge snelheid mocht passeren, en dat de snelheid van de trein bij het volgende sein tot 45 km/h begrensd moest zijn. Dit seinstelsel is afgeleid van seinstelsels uit Noord-Amerika.
De seinbeelden van de driehoogteseinen bleken in de praktijk twee belangrijke problemen op te leveren. Het eerste was een waarnemingsprobleem, het bleek namelijk dat de groene en witte lichten niet altijd correct afgelezen werden. Het verschil tussen bijvoorbeeld twee groene lichten met een wit licht ertussen was in de praktijk niet voldoende goed te onderscheiden van groen licht met twee witte lichten daaronder. De interpretatie van de seinbeelden vormde een tweede probleem. Het werd door machinisten als onlogisch ervaren dat groene lichten opdracht gaven tot het verminderen van de snelheid. In vrijwel alle andere seinstelsels worden daarvoor oranje lichten gebruikt. De laatste driehoogteseinen stonden bij Zwolle. Deze zijn verwijderd op 14 december 1980 bij de indienststelling van een nieuwe beveiliging.

### Een Nederlands richtingsseinstelsel
De armseinen die in Nederland gebruikt werden vormden in essentie een richtingsseinstelsel. Waar bij een snelheidsstelsel prioriteit geven wordt aan het doorgeven van snelheden, wordt bij een richtingsseinstelsel de prioriteit gegeven aan het aangeven van de ligging van wissels die de trein nadert.

### Het Belgische seinstelsel
Ook het Belgische seinstelsel is een snelheidsseinstelsel, maar meer dan in het Nederlandse seinstelsel 1955 geeft het Belgische seinstelsel de mogelijkheid om de ligging van wissels aan te geven, wat een kenmerk van een richtingsseinstelsel. Een ander kenmerk van het Belgische seinstelsel is dat het een duidelijk onderscheid maakt tussen links en rechts rijden. Links rijden wordt regime normaalspoor genoemd, rechts rijden het regime tegenspoor. Daarmee wordt duidelijker bij welk spoor een bepaald sein hoort.
Het Belgische lichtsein (zie hiernaast) is ook een vormsein, wat betekent dat niet alleen de kleur van de lichten van belang is voor de betekenis, maar ook de vorm die de lichten aangeven. Zo komt de betekenis van geel-groen horizontaal overeen met het Nederlandse seinbeeld geel met het getal vier en geeft aan dat het volgende met maximaal 40 km/h gepasseerd mag worden. De betekenis van geel-groen verticaal komt overeen met het Nederlandse seinbeeld geel met een knipperend getal en is een vooraankondiging van een sein dat aangeeft dat het daarop volgende sein een snelheidsbeperking oplegt of stop zal tonen. Die vooraankondiging wordt gedaan in die gevallen dat de afstand tussen de laatste twee seinen te kort is om de remming tijdig in te kunnen zetten.
Een bijzonderheid is dat het Belgische seinstelsel een onderscheid maakt tussen 'grote beweging' en 'kleine beweging'. Een kleine (trein)beweging heeft overeenkomsten met een rangeerbeweging, maar kan ook buiten een rangeer- of stationsemplacement plaatsvinden. Er zijn geen andere seinstelsels waarin dit onderscheid wordt gemaakt.

### Het ERTMS/ETCS cabinesein
Als een trein gebruik maakt van het European rail traffic management system (ERTMS) dan ontvangt de machinist alle informatie, ook de seinbeelden, via de driver machine interface (DMI). Dit is het bedienscherm van het ERTMS/ETCS. De signalering via de DMI is op te vatten als een seinstelsel.
De wijzer in de snelheidsklok op de DMI lijkt het meest op een spoorwegsein. De wijzer heeft een kloeke as waarin de huidige snelheid van de trein wordt aangegeven. De wijzer wijst de huidige snelheid natuurlijk ook aan op de snelheidsklok. De wijzer kan een aantal kleuren aannemen. Grijs en geel worden het meest getoond. Geel betekent dat de trein moet remmen, grijs betekent dat de trein niet of niet meer hoeft te remmen. De kleuren oranje en rood worden minder vaak getoond. Deze twee kleuren geven aan dat de treinbeïnvloedingsfunctie van het ETCS ingrijpt. Oranje geldt als waarschuwing, rood geeft aan dat de treinapparatuur automatisch een remingreep doet.
Deze integratie van seingeving en treinbeïnvloeding komt bij baanseinen niet voor. De enige overeenkomst in het kleurgebruik van de ETCS-DMI en het kleurgebruik van de meeste seinstelsels met baanseinen is de kleur geel, die in beide gevallen aangeeft dat de snelheid begrensd moet worden. Maar ook hier is een verschil: wat werkelijk geel is bij de ETCS-DMI is amber of oranje bij baanseinen, terwijl oranje bij de ETCS-DMI in gebruik is voor signalering van de treinbeïnvloeding. De wijzer neemt nooit de kleur groen aan.

### Seinstelsels in Noord-Amerika
In Noord-Amerika zijn er meerdere seinstelsels in gebruik. Opvallend is dat de seinstelsels in Noord-Amerika vaak dezelfde begrippen kennen, maar dat de Noord-Amerikaanse seinbeelden die deze begrippen aan de machinist tonen sterk uiteenlopen.

#### Begrippen
De begrippen van Noord-Amerikaanse seinen worden met korte aanduidingen omschreven. Dat geldt ook voor snelheden. Het seinbeeld clear is bijvoorbeeld vergelijkbaar met een groen sein dat aangeeft dat verder gereden mag worden met de ter plaatse geldende maximumsnelheid (de baanvaksnelheid).

#### Seinbeelden
Het begrip clear wordt in Noord-Amerika al lang niet meer aangegeven met een wit licht. Afhankelijk van het seinstelsel kan het begrip “clear” wel zijn aangegeven met drie boven elkaar geplaatste oranje lichten, of met één groen licht, of met twee groene lichten boven elkaar, of met een groen licht boven één of twee rode lichten daaronder.
Seinen die op één lijn boven elkaar geplaatste lichten tonen worden in de Verenigde Staten color light signals genoemd. Het Nederlandse 'seinstelsel 1949', dat hierboven is besproken, zijn afgeleid van deze color light signals.

#### Rijtoestemming niet via sein
In Noord-Amerika werden rijtoestemmingens lange tijd niet door seinen gegeven, maar door dispatchers. De functie van dispatcher is vergelijkbaar met die van treindienstleider. Een veilig sein gaf alleen aan dat een spoor niet bezet was. Het was daarom bijvoorbeeld mogelijk dat op twee opeenvolgende stations een trein stond, met de 'neuzen' naar elkaar toe, en beide machinisten een groen sein te zien kregen. Ook als slechts enkel spoor tussen deze twee stations ligt. Alleen de trein die van de dispatcher een rijtoestemming kreeg mocht gaan rijden. Vanaf de jaren '50 van de twintigste eeuw kwamen er beveiligingssystemen in dienst waarbij 'clear' ook een rijtoestemming doorgaf.
| Snelheidsaanduiding | Snelheid                                                                                |
| ------------------- | -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| Normal Speed        | De maximumsnelheid die op een baankvak geldt. Vaak is dat 60 mph (97 km/h) voor goederentreinen en 70 mph (113 km/h) of 79 mph (127 km/h) voor personentreinen.                                                            |
| Limited speed       | Maximaal 40 mph (64 km/h) voor goederentreinen en 45 mph (72 km/h) voor personentreinen.                                                                                |
| Medium speed        | Maximaal 30 mph (48 km/h).                                                                                |
| Slow speed          | Maximaal 15 mph (24 km/h).                                                                                |
| Restricted speed    | Maximaal 15 mph (24 km/h) en rekening houden met de noodzaak tot stoppen binnen de helft van de afstand die de machinist kan overzien, en voor wissels die in een verkeerde stand liggen of andere obstakels op het spoor. |

| Speed Clear seinbeelden (aankondigingen vrij baan)                                                                                | Speed Approach seinbeelden (aankondigingen stopopdracht)                                                                                | Approach Speed seinbeelden (aankondigingen snelheidsbeperking)                                                                                | Most restrictive seinbeelden (de meest beperkende seinbeelden)                                                                                |
| ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ | ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| CLEAR                                                                                | ADVANCE APPROACH                                                                                | APPROACH LIMITED                                                                                | RESTRICTING                                                                                |
| Verder rijden met normal speed. Het spoor voor de trein is vrij.                                                                                | Verder rijden en rekening houden met een stopopdracht bij het tweede volgende sein. Treinen die sneller rijden dan limited speed moeten de snelheid verminderen vanaf het sein dat ADVANCE APROACH toont.                     | Verder rijden en benader het volgende sein met ten hoogste limited speed.                                                                                | Verder rijden met restricted speed. Deze snelheid niet overschrijden tot de eerste as van de trein een sein met een minder beperkend seinbeeld heeft gepasseerd én de trein het (stations)emplacement volledig heeft verlaten.                                    |
| LIMITED CLEAR                                                                                | APPROACH                                                                                | APPROACH MEDIUM                                                                                | STOP AND PROCEED                                                                                |
| Verder rijden met maximaal limited speed totdat de trein het (stations)emplacement volledig heeft verlaten. Dan is normal speed toegestaan. Het spoor voor de trein is vrij. | Verder rijden en rekening houden met een stopopdracht bij het volgende sein. Treinen die sneller rijden dan medium speed moeten de snelheid verminderen vanaf het sein dat APROACH toont.                                     | Verder rijden en benader het volgende sein met ten hoogste medium speed.                                                                                | Stop voor het sein. Dan verder rijden met maximaal restricted speed en deze snelheid niet overschrijden tot de eerste as van de trein een sein met een minder beperkend seinbeeld heeft gepasseerd én de trein het (stations)emplacement volledig heeft verlaten. |
| MEDIUM CLEAR                                                                                | MEDIUM APPROACH                                                                                | MEDIUM APPROACH MEDIUM                                                                                | STOP                                                                                |
| Verder rijden met maximaal medium speed totdat de trein het (stations)emplacement volledig heeft verlaten. Dan is normal speed toegestaan. Het spoor voor de trein is vrij.  | Verder rijden en rekening houden met een stopopdracht bij het volgende sein. Treinen die sneller rijden dan medium speed moeten de snelheid verminderen zodra het sein dat MEDIUM APROACH toont goed zichtbaar is.            | Verder rijden met maximaal medium speed totdat de trein het (stations)emplacement volledig heeft verlaten. Benader het volgende sein met maximaal medium speed. Treinen die sneller rijden dan medium speed moeten de snelheid verminderen zodra het sein dat MEDIUM APROACH MEDIUM toont goed zichtbaar is. | Stop voor het sein.                                                                                |
| SLOW CLEAR                                                                                | SLOW APPROACH                                                                                | APPROACH SLOW                                                                                |                                                                                |
| Verder rijden met maximaal slow speed totdat de trein het (stations)emplacement volledig heeft verlaten. Dan is normal speed toegestaan. Het spoor voor de trein is vrij.    | Verder rijden met maximaal slow speed totdat de trein het (stations)emplacement volledig heeft verlaten. Daarna mag de snelheid verhoogd worden tot medium speed. Rekening houden met een stopopdracht bij het volgende sein. | Verder rijden en benader het volgende sein met ten hoogste slow speed. Treinen die sneller rijden dan medium speed moeten de snelheid verminderen vanaf het sein dat APROACH SLOW toont.                                                                                |                                                                                |

title: Seinstelsel

wikitext:
[[Bestand:CSX Balt Term Sub - Baileys04.jpg|miniatuur|alt=Foto van een Amerikaans dwergsein | Een vormsein, uitgevoerd als dwergsein. Deze is van de Amerikaanse spoorwegonderneming [[CSX Transportation|CSX]] en staat bij [[Baltimore (Maryland)|Baltimore]] in Maryland. Er zijn ook enkele vormseinen bevestigd aan de seinbrug die verderop staat. Daarvan is alleen de achterzijde zichtbaar.]]
Een '''seinstelsel''' is een samenhangend geheel van seinbeelden. Seinbeelden zijn de berichten die [[spoorwegsein]]en doorgeven aan de [[Machinist (treinbestuurder)|machinist]] of treinbestuurder.<ref>{{Citeer boek|achternaam=van den Top |voornaam=Jaap |auteurlink= |medeauteurs= |datum=2010 |titel=Modelling Risk Control Measures in Railways, (proefschrift) |hoofdstuk= |uitgever= Next Generation Infrastructures Foundation |plaats=Delft |ISBN=978-90-79787-15-9 |NUR= |paginas=bladzijde 28 |taal= |URL= |bezochtdatum= }}</ref> Kennis van een seinstelsel omvat naast de betekenissen van de seinbeelden ook de algemene principes, kenmerken en samenhang van de seinbeelden. Kennis van een seinstelsel geeft ook inzicht in de mogelijkheden en beperkingen van dat seinstelsel.

Een [[spoorwegonderneming]] kent vaak meer dan honderd soorten seinen, maar bij de beschrijving van seinstelsels beperkt men zich tot de seinen die toestemming geven om te rijden en opdrachten om af te remmen of te stoppen. Binnen een land of spoorwegonderneming wordt één of een beperkt aantal seinstelsels gehanteerd.

== Kenmerken van seinstelsels ==
Seinstelsels kunnen onderling belangrijk verschillen. Een voorbeeld is het begrip dat een groen licht aan de [[machinist (treinbestuurder)|machinist]] overbrengt. In sommige seinstelsels zegt een groen licht alleen iets over de toestand van het spoor, namelijk dat het spoor ''vrij'' is, wat betekent dat er op dat moment geen andere trein rijdt. In dat geval geeft een groen licht geen ''rijtoestemming'' door en mag een [[machinist (treinbestuurder)|machinist of treinbestuurder]] alleen rijden als hij via een andere weg een rijtoestemming kreeg van de [[Wachter (spoorwegen)|seinhuiswachter]] of [[Treindienstleider|verkeersleider]].

Bij moderne seinstelsels geeft een groen licht ''ook'' een rijtoestemming door en mag de machinist rijden als een sein groen toont.

=== Vormkenmerken ===
* Een seinstelsel kan bestaan uit ''[[Spoorwegsein#Cabineseingeving|cabineseinen]]'' in de [[cabine (trein)|cabine]] of uit ''baanseinen'' langs de [[spoorlijn|spoorbaan]].
* Baanseinen kennen soms bewegende onderdelen, zoals de ''[[armsein]]en'' uit de tijd van de [[klassieke beveiliging]]. Armseinen worden vaak gecombineerd met lichten, zodat ze ook bij duisternis waarneembaar zijn. ''Lichtseinen'' hebben lichten in principe geen beweegbare onderdelen, hoewel oude typen lichtseinen soms een mechanische kleurwisselaar hadden. Dit bewegende onderdeel bevindt zich in de omhuizing van het sein en is niet van buiten af zichtbaar.
* De onderlinge positie van bijvoorbeeld de lichten van een sein hebben vaak betekenis. Dan spreekt men van een vormsein. Het [[Spoorwegsein#Het Belgische seinstelsel|Belgische lichtseinstelsel]] heeft daarvan enkele kenmerken. Een groen en geel licht die onderling verticaal geplaatst zijn hebben een andere betekenis dan dezelfde lichten horizontaal geplaatst. En seinen voor treinen die in de tegen de normale richting van het spoor in rijden zijn spiegelbeeldig aan de seinen voor treinen die het spoor in de normale richting berijden. Ook cijfers moeten als een vormsein gezien worden.
* Cabineseinen kunnen getoond worden op een beeldscherm. Oudere vormen van cabineseinen maken gebruik van lampjes. Cabineseinen en de informatie over de huidige snelheid van de trein kunnen geïntegreerd zijn. [[ATB Nieuwe Generatie|ATB nieuwe generatie]] is daar een voorbeeld van, en maakt gebruik van lampjes. Het [[European Train Control System|European train control system]] (ETCS) is daar een tweede voorbeeld van, en maakt gebruik van een beeldscherm.
* Als rijtoestemmingen mondeling worden doorgegeven, bijvoorbeeld via een radioverbinding, zijn seinen die deze informatie doorgeven niet nodig.
* Een rijtoestemming wordt soms ook fysiek aangegeven, door het aangeven van een staf of ander voorwerp. Een trein mag dan een bepaald traject alleen berijden als de machinist in het bezit is van de staf die bij dat traject hoort. Het is een werkwijze die toepasbaar is bij enkelsporige trajecten. Zo zijn er op de smalspoorlijn Kalka-Shimla in India nog steeds zilveren ballen in gebruik.

=== Functionele kenmerken ===
* Een seinstelsel kan heel eenvoudig zijn en relatief weinig informatie geven, of juist veel informatie geven en relatief ingewikkeld zijn.
* Een seinstelsel kan hoofdzakelijk gericht zijn op het geven van informatie, of hoofdzakelijk op het geven toestemmingen en/of opdrachten.
** Een '''richtingstelsel''' informeert de machinist over de stand van de wissels, zodat hij de snelheid daarop kan aanpassen. Een richtingstelsel is in vrij grote mate gericht op het geven van informatie. Een richtingstelsel doet een beroep op de verantwoordelijkheid van de machinist om zijn snelheid aan de omstandigheden, zoals de ligging van de wissels, aan te passen. Het vereist dat de machinist goed op de hoogte is van de spoorsituatie, hij moet ‘wegbekendheid’ hebben.
** Een '''snelheidstelsel''' geeft aan dat de machinist met een bepaalde maximumsnelheid mag rijden, of geeft opdracht om tot een bepaalde snelheid af te remmen. Een snelheidstelsel is dus meer gericht op het geven van opdrachten en toestemmingen. Een machinist hoeft dan minder wegbekendheid te hebben.
** Een snelheidstelsel kan alleen gericht zijn op een veilig verloop van het treinverkeer, of ook op het correct uitvoeren van de dienstregeling. In dat laatste geval wordt de machinist vaak ondersteund met snelheidsadviezen. Deze adviezen kunnen opgenomen zijn in het seinstelsel, ze kunnen ook via een apart systeem aan de machinist doorgegeven worden. In een verdere ontwikkeling wordt de besturing van deels of volledig geautomatiseerd. Dat is [[automatische treinbesturing]], in het Engels 'automatic train operation' (ATO).

=== Kwaliteitskenmerken ===
Een seinstelsel waarbij een bepaald seinbeeld meer dan één betekenis heeft zal niet betrouwbaar zijn. Een stelsel is pas veilig als het volledig is. Een stelsel moet ook aanpasbaar zijn om te kunnen voldoen aan belangrijke nieuwe wensen van de [[spoorwegvervoerder]] of van de [[spoorwegbeheerder]]. Daarom moet bijvoorbeeld uitbreiding mogelijk zijn. Hieronder volgt een overzicht van kwaliteitskenmerken:<ref>{{citeer boek | achternaam = Middelraad | voornaam = P. | datum = 2000 | titel = Voorgeschiedenis, ontstaan en evolutie van het NS-lichtseinstelsel | URL = https://www.irse.nl/boeken/page35/files/NS%20Lichtseinstelsel.pdf | uitgever = NS Railinfrabeheer | plaats = Utrecht | format = pdf | paginas = Bijlage SW-cie/2 bladzijde 3 | access-date = 14 februari 2020 | archiefdatum = 21 oktober 2021 | archiefurl = https://web.archive.org/web/20211021135314/https://www.irse.nl/boeken/page35/files/NS%20Lichtseinstelsel.pdf | dodeurl = ja }}</ref>
# Leesbaarheid van de seinbeelden. De betekenis van een seinbeeld moet gemakkelijk te begrijpen zijn. Als er meer lichten tegelijk zichtbaar zijn vormen de lichten bij voorkeur een duidelijke figuur, bijvoorbeeld een rechte lijn.
# Duidelijkheid van begrippen. Zoals een duidelijk onderscheid tussen opdrachten, toestemmingen en informatie. Een ander voorbeeld is een duidelijk onderscheid tussen opdrachten om te stoppen, opdrachten om snelheid te verminderen en toestemmingen om door te rijden.
# Onderscheid van de seinbeelden. Kleurverschillen moeten zo duidelijk mogelijk zijn. Als er meer lichten tegelijk zichtbaar zijn en de figuur die zij vormen een betekenis heeft (vormsein), dan moeten de figuren makkelijk van elkaar te onderscheiden zijn. Bijvoorbeeld lichten in een horizontale lijn of in een duidelijk hellende lijn.
# [[Failsafe|Faalveiligheid]]. Een storing, bijvoorbeeld een licht dat het niet meer doet, mag niet leiden tot een minder beperkend seinbeeld.
# Eenvoud. Voor elk begrip niet meer dan één seinbeeld en geen overvloed aan begrippen. De betekenis van een seinbeeld is bij voorkeur niet afhankelijk van eerder gepasseerde seinen.
# Ondubbelzinnigheid. Een seinbeeld mag maar één betekenis hebben.
# Volledigheid. Voor elk begrip moet er een seinbeeld zijn.
# Uitbreidbaarheid. Als aan een seinstelsel een nieuw seinbeeld moet worden toegevoegd mag dat bovenstaande kenmerken geen geweld doen.

== Voorbeelden ==
=== Nederlands seinstelsel 1955 ===
[[Bestand:Clp 20150529 4816 Bf Amsterdam C Sig 198.jpg|miniatuur|alt=Foto van Nederlands dwergsein|Een Nederlands dwergsein dat onderdeel is van het seinstelsel 1955. Dit sein staat bij station Amsterdam CS.]]
Het seinstelsel dat in Nederland wordt gebruikt is ingevoerd als '''seinstelsel 1955'''.{{refn | group="noot" | Vaak wordt abusievelijk het jaartal 1954 genoemd, waarschijnlijk omdat dit seinstelsel uiteindelijk is opgenomen in het ''Seinreglement 1954'', overigens in de herdruk van 1956. Dit seinstelsel is formeel ingevoerd met dienstorder 1545 van 14 oktober 1955.<ref>{{citeer boek | achternaam = Middelraad | voornaam = P. | datum = 2000 | titel = Voorgeschiedenis, ontstaan en evolutie van het NS-lichtseinstelsel | URL = https://www.irse.nl/boeken/page35/files/NS%20Lichtseinstelsel.pdf | uitgever = NS Railinfrabeheer | plaats = Utrecht | format = pdf | pagina's = bladzijde 22 | citaat = ...het nieuwe seinstelsel [werd] ingevoerd met Dienstorder nr. 1545, d.d. 14 oktober 1954... | access-date = 14 februari 2020 | archiefdatum = 21 oktober 2021 | archiefurl = https://web.archive.org/web/20211021135314/https://www.irse.nl/boeken/page35/files/NS%20Lichtseinstelsel.pdf | dodeurl = ja }}</ref> De eerste beveiligingen bij de toenmalige NS die zijn gebaseerd op dit seinstelsel zijn op 7 november 1955 in dienst gesteld op de baanvakken Leiden – Lisse en Rotterdam – Barendrecht en op de stations Leiden, Lisse en Barendrecht.}} Dit Nederlandse seinstelsel is in vergelijking met de seinstelsels in het buitenland heel eenvoudig. De betekenissen van seinen zijn daardoor gemakkelijk af te lezen. Het is een snelheidsseinstelsel. Nederlandse seinen laten gewoonlijk slechts één licht zien, namelijk groen, geel of rood. Een groen of geel licht wordt soms gecombineerd met een getal. De getallen geven snelheden aan in tientallen km/h. Een getal bij een groen licht betekent dat het sein met die snelheid voorbij gereden mag worden; een cijfer bij een geel licht betekent dat de snelheid tot die waarde begrensd moet worden en uiterlijk bij het volgende sein bereikt moet zijn. De borden langs de baan die aangeven wat de maximumsnelheid op het betreffende baanvak is horen ook bij dit seinstelsel.
{{Zie ook|Zie ook: [[Spoorwegsein#Het Nederlandse seinstelsel|Het Nederlandse seinstelsel]] in het artikel [[Spoorwegsein]]}}

=== Nederlands seinstelsel 1949 ===
In Nederland heeft enige tijd nog een ander lichtseinstelsel in Nederland bestaan, namelijk het '''seinstelsel 1949'''.{{refn | group="noot" | Seinstelsel 1949 is ingevoerd met dienstorder 1137 van 12 april 1949.<ref>{{Citeer boek | url = https://www.irse.nl/boeken/page35/files/NS%20Lichtseinstelsel.pdf | titel = Voorgeschiedenis, ontstaan en evolutie van het NS-lichtseinstelsel | achternaam = Middelraad | voornaam = P. | datum = 2000 | format = pdf | uitgever = NS Railinfrabeheer | plaats = Utrecht | pagina's = bladzijde 11 | citaat = De basis voor het huidige lichtseinstelsel werd gelegd met de introductie van nieuwe lichtseinen, welke werden ingevoerd met Dienstorder No. 1137, d.d. 12 april 1949 | access-date = 14 februari 2020 | archiefdatum = 21 oktober 2021 | archiefurl = https://web.archive.org/web/20211021135314/https://www.irse.nl/boeken/page35/files/NS%20Lichtseinstelsel.pdf | dodeurl = ja }}</ref> De eerste seinen van dit seinstelsel kwamen in dienst op 22 juli 1949 op het baanvak Loolaan - Den Haag, dat daartoe werd omgebouwd.}} Dit seinstelsel kende seinen met drie boven elkaar geplaatste lichten, driehoogteseinen. Vaak toonden seinen van dit seinstelsel één groen licht en twee witte tel- of markeerlichten. De plaats van het groene licht gaf aan hoe snel het sein voorbij gereden mocht worden:

* met hoge snelheid (maximaal de met borden aangegeven baanvaksnelheid) als het bovenste licht groen was.
* met middensnelheid (maximaal 90 km/h) als het middelste licht groen was.
* met lage snelheid (maximaal 45 km/h) als het onderste licht groen was.

Eén groen licht met daaronder twee witte lichten betekende bijvoorbeeld dat de trein mocht passeren met de op het betreffende [[baanvak]] geldende maximumsnelheid, en dat ook het volgende sein met die snelheid gepasseerd mocht worden. Twee groene lichten met daartussen een wit licht betekende dat de trein het sein met hoge snelheid mocht passeren, en dat de snelheid van de trein bij het volgende sein tot 45 km/h begrensd moest zijn. Dit seinstelsel is afgeleid van seinstelsels uit Noord-Amerika.
{{Zie onder|Zie ook [[#Seinstelsels in Noord-Amerika|Seinstelsels in Noord-Amerika]] hieronder}}

De seinbeelden van de driehoogteseinen bleken in de praktijk twee belangrijke problemen op te leveren. Het eerste was een waarnemingsprobleem, het bleek namelijk dat de groene en witte lichten niet altijd correct afgelezen werden. Het verschil tussen bijvoorbeeld twee groene lichten met een wit licht ertussen was in de praktijk niet voldoende goed te onderscheiden van groen licht met twee witte lichten daaronder. De interpretatie van de seinbeelden vormde een tweede probleem. Het werd door machinisten als onlogisch ervaren dat groene lichten opdracht gaven tot het verminderen van de snelheid. In vrijwel alle andere seinstelsels worden daarvoor oranje lichten gebruikt. De laatste driehoogteseinen stonden bij Zwolle. Deze zijn verwijderd op 14 december 1980 bij de indienststelling van een nieuwe beveiliging.

=== Een Nederlands richtingsseinstelsel ===
{{Zie hoofdartikel|Armsein}}
De armseinen die in Nederland gebruikt werden vormden in essentie een richtingsseinstelsel. Waar bij een snelheidsstelsel prioriteit geven wordt aan het doorgeven van snelheden, wordt bij een richtingsseinstelsel de prioriteit gegeven aan het aangeven van de ligging van wissels die de trein nadert.

=== Het Belgische seinstelsel ===
[[Bestand:NMBS Sein.jpg|miniatuur|alt=Foto van Belgisch lichtsein|Belgisch lichtsein]]
Ook het Belgische seinstelsel is een snelheidsseinstelsel, maar meer dan in het Nederlandse seinstelsel 1955 geeft het Belgische seinstelsel de mogelijkheid om de ligging van wissels aan te geven, wat een kenmerk van een richtingsseinstelsel. Een ander kenmerk van het Belgische seinstelsel is dat het een duidelijk onderscheid maakt tussen links en rechts rijden. Links rijden wordt regime normaalspoor genoemd, rechts rijden het regime tegenspoor. Daarmee wordt duidelijker bij welk spoor een bepaald sein hoort.

Het Belgische lichtsein (zie hiernaast) is ook een ''vormsein'', wat betekent dat niet alleen de kleur van de lichten van belang is voor de betekenis, maar ook de vorm die de lichten aangeven. Zo komt de betekenis van geel-groen horizontaal overeen met het Nederlandse seinbeeld geel met het getal vier en geeft aan dat het volgende met maximaal 40 km/h gepasseerd mag worden. De betekenis van geel-groen verticaal komt overeen met het Nederlandse seinbeeld geel met een knipperend getal en is een vooraankondiging van een sein dat aangeeft dat het daarop volgende sein een snelheidsbeperking oplegt of stop zal tonen. Die vooraankondiging wordt gedaan in die gevallen dat de afstand tussen de laatste twee seinen te kort is om de remming tijdig in te kunnen zetten.

Een bijzonderheid is dat het Belgische seinstelsel een onderscheid maakt tussen 'grote beweging' en 'kleine beweging'. Een kleine (trein)beweging heeft overeenkomsten met een rangeerbeweging, maar kan ook buiten een rangeer- of stations[[emplacement]] plaatsvinden. Er zijn geen andere seinstelsels waarin dit onderscheid wordt gemaakt.
{{Zie ook|Zie ook: [[Spoorwegsein#Het Belgische seinstelsel|Het Belgische seinstelsel]] in het artikel [[Spoorwegsein]]}}

=== Het ERTMS/ETCS cabinesein ===
[[Bestand:ETCS-DMIspeedinfoNeedleGrey.svg | alt=Grijze snelheidswijzer|miniatuur | De snelheidswijzer in het bedienscherm van het ETCS. De snelheidswijzer heeft een kloeke as waarin de snelheid van de trein wordt getoond. De kleur van de snelheidswijzer is belangrijk, want de kleur is eigenlijk een spoorwegsein! Grijs betekent 'normaal', wat inhoudt dat niet hoeft te worden geremd.]]
Als een trein gebruik maakt van het [[European Rail Traffic Management System|European rail traffic management system]] (ERTMS) dan ontvangt de machinist alle informatie, ook de seinbeelden, via de ''driver machine interface'' (DMI). Dit is het bedienscherm van het ERTMS/ETCS. De signalering via de DMI is op te vatten als een seinstelsel.

De wijzer in de snelheidsklok op de DMI lijkt het meest op een spoorwegsein. De wijzer heeft een kloeke as waarin de huidige snelheid van de trein wordt aangegeven. De wijzer wijst de huidige snelheid natuurlijk ook aan op de snelheidsklok. De wijzer kan een aantal kleuren aannemen. Grijs en geel worden het meest getoond. Geel betekent dat de trein moet remmen, grijs betekent dat de trein niet of niet meer hoeft te remmen. De kleuren oranje en rood worden minder vaak getoond. Deze twee kleuren geven aan dat de [[treinbeïnvloeding]]sfunctie van het ETCS ingrijpt. Oranje geldt als waarschuwing, rood geeft aan dat de treinapparatuur automatisch een remingreep doet.

Deze integratie van seingeving en treinbeïnvloeding komt bij baanseinen niet voor. De enige overeenkomst in het kleurgebruik van de ETCS-DMI en het kleurgebruik van de meeste seinstelsels met baanseinen is de kleur geel, die in beide gevallen aangeeft dat de snelheid begrensd moet worden. Maar ook hier is een verschil: wat werkelijk geel is bij de ETCS-DMI is amber of oranje bij baanseinen, terwijl oranje bij de ETCS-DMI in gebruik is voor signalering van de treinbeïnvloeding. De wijzer neemt nooit de kleur groen aan.

{{Zie ook|Zie voor meer informatie het artikel [[Seinen van het ERTMS]] en paragraaf [[Spoorwegsein#ERTMS-cabineseingeving|ERTMS-cabineseingeving]] van het artikel [[Spoorwegsein]]}}

=== Seinstelsels in Noord-Amerika ===
In [[Noord-Amerika]] zijn er meerdere seinstelsels in gebruik. Opvallend is dat de seinstelsels in Noord-Amerika vaak dezelfde begrippen kennen, maar dat de Noord-Amerikaanse seinbeelden die deze begrippen aan de machinist tonen sterk uiteenlopen.

==== Begrippen ====
De begrippen van Noord-Amerikaanse seinen worden met korte aanduidingen omschreven. Dat geldt ook voor snelheden. Het seinbeeld ''clear'' is bijvoorbeeld vergelijkbaar met een groen sein dat aangeeft dat verder gereden mag worden met de ter plaatse geldende maximumsnelheid (de [[baanvaksnelheid]]).

==== Seinbeelden ====
Het begrip ''clear'' wordt in Noord-Amerika al lang niet meer aangegeven met een wit licht. Afhankelijk van het seinstelsel kan het begrip “clear” wel zijn aangegeven met drie boven elkaar geplaatste oranje lichten, of met één groen licht, of met twee groene lichten boven elkaar, of met een groen licht boven één of twee rode lichten daaronder.

Seinen die op één lijn boven elkaar geplaatste lichten tonen worden in de Verenigde Staten ''color light signals'' genoemd. Het Nederlandse 'seinstelsel 1949', dat hierboven is besproken, zijn afgeleid van deze color light signals.

==== Rijtoestemming niet via sein ====
In Noord-Amerika werden rijtoestemmingens lange tijd niet door seinen gegeven, maar door '''dispatchers'''. De functie van dispatcher is vergelijkbaar met die van [[treindienstleider]]. Een veilig sein gaf alleen aan dat een spoor niet bezet was. Het was daarom bijvoorbeeld mogelijk dat op twee opeenvolgende stations een trein stond, met de 'neuzen' naar elkaar toe, en beide machinisten een groen sein te zien kregen. Ook als slechts enkel spoor tussen deze twee stations ligt. Alleen de trein die van de dispatcher een rijtoestemming kreeg mocht gaan rijden. Vanaf de jaren '50 van de twintigste eeuw kwamen er beveiligingssystemen in dienst waarbij 'clear' ook een rijtoestemming doorgaf.

{| class="wikitable left" summary="Snelheidsaanduidingen bij seinen in Noord-Amerika"
|+ style="text-align:left" | Voorbeelden van snelheidsaanduidingen in Noord-Amerika en hun betekenis
! scope="col" | Snelheidsaanduiding
! scope="col" | Snelheid
|-
| Normal Speed || De maximumsnelheid die op een baankvak geldt. Vaak is dat 60 mph (97 km/h) voor goederentreinen en 70 mph (113 km/h) of 79 mph (127 km/h) voor personentreinen.
|-
| Limited speed || Maximaal 40 mph (64 km/h) voor goederentreinen en 45 mph (72 km/h) voor personentreinen.
|-
| Medium speed || Maximaal 30 mph (48 km/h).
|-
| Slow speed || Maximaal 15 mph (24 km/h).
|-
| Restricted speed || Maximaal 15 mph (24 km/h) en rekening houden met de noodzaak tot stoppen binnen de helft van de afstand die de machinist kan overzien, en voor wissels die in een verkeerde stand liggen of andere obstakels op het spoor.
|}

{| class="wikitable left" style="empty-cells:hide;border:none" summary="De aanduidingen van seinbeelden van seinen in Noord-Amerika"
|+ style="text-align:left" | Voorbeelden van aanduidingen van seinbeelden in Noord-Amerika en hun betekenis.
! scope="col" style="background-color:#5d7" | ''Speed'' '''Clear''' seinbeelden<br /><small>(aankondigingen vrij baan)</small>
! scope="col" style="background-color:#fc5" | ''Speed'' '''Approach''' seinbeelden<br /><small>(aankondigingen stopopdracht)</small>
! scope="col" style="background-color:#fc5" | '''Approach''' ''Speed'' seinbeelden<br /><small>(aankondigingen snelheidsbeperking)</small>
! scope="col" style="background-color:#f57" | Most restrictive seinbeelden<br /><small>(de meest beperkende seinbeelden)</small>
|-
| style="border-bottom:none;text-align:center" | ''CLEAR''
| style="border-bottom:none;text-align:center" | ''ADVANCE APPROACH''
| style="border-bottom:none;text-align:center" | ''APPROACH LIMITED''
| style="border-bottom:none;text-align:center" | ''RESTRICTING''
|-
| style="border-top:none;vertical-align:top" | Verder rijden met ''normal speed''. Het spoor voor de trein is vrij.
| style="border-top:none;vertical-align:top" | Verder rijden en rekening houden met een stopopdracht bij het tweede volgende sein. Treinen die sneller rijden dan ''limited speed'' moeten de snelheid verminderen vanaf het sein dat ''ADVANCE APROACH'' toont.<ref name="advApr" group="noot">Het [[Spoorwegsein#Het Nederlandse seinstelsel|Nederlandse seinbeeld]] 'geel met knipperend getal' en het [[Spoorwegsein#Het Belgische seinstelsel|Belgische seinbeeld]] 'groen-geel verticaal' hebben overeenkomstige betekenissen.</ref>
| style="border-top:none;vertical-align:top" | Verder rijden en benader het volgende sein met ten hoogste ''limited speed''.
| style="border-top:none" | Verder rijden met ''restricted speed''. Deze snelheid niet overschrijden tot de eerste as van de trein een sein met een minder beperkend seinbeeld heeft gepasseerd én de trein het (stations)[[emplacement]] volledig heeft verlaten.
|-
| style="border-bottom:none;text-align:center" | ''LIMITED CLEAR''
| style="border-bottom:none;text-align:center" | ''APPROACH''
| style="border-bottom:none;text-align:center" | ''APPROACH MEDIUM''
| style="border-bottom:none;text-align:center" | ''STOP AND PROCEED''
|-
| style="border-top:none;vertical-align:top" | Verder rijden met maximaal ''limited speed'' totdat de trein het (stations)[[emplacement]] volledig heeft verlaten. Dan is ''normal speed'' toegestaan. Het spoor voor de trein is vrij.
| style="border-top:none;vertical-align:top" | Verder rijden en rekening houden met een stopopdracht bij het volgende sein. Treinen die sneller rijden dan ''medium speed'' moeten de snelheid verminderen vanaf het sein dat ''APROACH'' toont.
| style="border-top:none;vertical-align:top" | Verder rijden en benader het volgende sein met ten hoogste ''medium speed''.
| style="border-top:none;vertical-align:top" | Stop voor het sein. Dan verder rijden met maximaal ''restricted speed'' en deze snelheid niet overschrijden tot de eerste as van de trein een sein met een minder beperkend seinbeeld heeft gepasseerd én de trein het (stations)emplacement volledig heeft verlaten.
|-
| style="border-bottom:none;text-align:center" | ''MEDIUM CLEAR''
| style="border-bottom:none;text-align:center" | ''MEDIUM APPROACH''
| style="border-bottom:none;text-align:center" | ''MEDIUM APPROACH MEDIUM''
| style="border-bottom:none;text-align:center" | ''STOP''
|-
| style="border-top:none;vertical-align:top" | Verder rijden met maximaal ''medium speed'' totdat de trein het (stations)emplacement volledig heeft verlaten. Dan is ''normal speed'' toegestaan. Het spoor voor de trein is vrij.
| style="border-top:none;vertical-align:top" | Verder rijden en rekening houden met een stopopdracht bij het volgende sein. Treinen die sneller rijden dan ''medium speed'' moeten de snelheid verminderen zodra het sein dat ''MEDIUM APROACH'' toont goed zichtbaar is.
| style="border-top:none;vertical-align:top" | Verder rijden met maximaal ''medium speed'' totdat de trein het (stations)emplacement volledig heeft verlaten. Benader het volgende sein met maximaal ''medium speed''. Treinen die sneller rijden dan ''medium speed'' moeten de snelheid verminderen zodra het sein dat ''MEDIUM APROACH MEDIUM'' toont goed zichtbaar is.
| style="border-top:none;vertical-align:top" | Stop voor het sein.
|-
| style="border-bottom:none;text-align:center" | ''SLOW CLEAR''
| style="border-bottom:none;text-align:center" | ''SLOW APPROACH''
| style="border-bottom:none;text-align:center" | ''APPROACH SLOW''
| style="background-color:white;border:none" |
|-
| style="border-top:none;vertical-align:top" | Verder rijden met maximaal ''slow speed'' totdat de trein het (stations)emplacement volledig heeft verlaten. Dan is ''normal speed'' toegestaan. Het spoor voor de trein is vrij.
| style="border-top:none;vertical-align:top" | Verder rijden met maximaal ''slow speed'' totdat de trein het (stations)emplacement volledig heeft verlaten. Daarna mag de snelheid verhoogd worden tot ''medium speed''. Rekening houden met een stopopdracht bij het volgende sein.
| style="border-top:none;vertical-align:top" | Verder rijden en benader het volgende sein met ten hoogste ''slow speed''. Treinen die sneller rijden dan ''medium speed'' moeten de snelheid verminderen vanaf het sein dat ''APROACH SLOW'' toont.
| style="background-color:white;border:none" |
|}

==Zie ook==
* [[Spoorwegsein]]
* [[Armsein]]
* [[Stoptonend sein]]
* [[Seinhuis]]
* [[Railverkeersleiding]]
* [[Aanwijzing (spoorverkeer)|Aanwijzing]]
* [[Blokstelsel|Blokbeveiliging]]
* [[Rijwegbeveiliging]]
* [[Treinbeïnvloeding]]
* [[Automatische treinbeïnvloeding]] voor treinbeïnvloeding in Nederland

== Externe links en bronnen ==
* {{Citeer boek | achternaam = Middelraad | voornaam = P. | datum = 2000 | titel = Voorgeschiedenis, Ontstaan en Evolutie van het NS-Lichtseinstelsel | uitgever = NS Railinfrabeheer | plaats = Utrecht | URL = http://www.irse.nl/boeken/page35/files/NS%20Lichtseinstelsel.pdf | access-date = 10 september 2016 | archiefdatum = 21 oktober 2021 | archiefurl = https://web.archive.org/web/20211021135314/https://www.irse.nl/boeken/page35/files/NS%20Lichtseinstelsel.pdf | dodeurl = ja }}
* {{Citeer boek | achternaam = Solomon| voornaam = Brian | datum = 2010 | titel = Railroad signalling | uitgever = Voyageur Press | plaats = Minneapolis, Minnesota, USA | taal = en | ISBN = 978 0 7603 3881 0}}

== Voetnoten ==
{{References|group=noot}}

== Verwijzingen ==
{{References}}

{{Commonscat|Rail transport signals}}

[[Categorie:Spoorwegsein]]


text:
# Leptoplana striata
Leptoplana striata is een platworm (Platyhelminthes). De worm is tweeslachtig. De soort leeft in het zoute water.
Het geslacht Leptoplana, waarin de platworm wordt geplaatst, wordt tot de familie Leptoplanidae gerekend. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1859 door Schmarda.

wikiname: nlwiki

title: Leptoplana striata

in_language: nl

wikitext:
{{Taxobox
| type            = dier
| naam            = ''Leptoplana striata''
| titelweergave   = cursief
| afbeelding      =
| afbeeldingtekst =
| rijk            = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| onderrijk       = [[Eumetazoa]] (Orgaandieren)
| stam            = [[Platwormen|Platyhelminthes]] (Platwormen)
| onderstam       = [[Rhabditophora]]
| orde            = [[Polycladida]]
| familie         = [[Leptoplanidae]]
| geslacht        = ''[[Leptoplana]]''
| auteur          = Schmarda
| datum           = 1859
| haakjes         =
| worms           = 484768
}}

'''''Leptoplana striata''''' is een [[platwormen|platworm]] (Platyhelminthes). De worm is [[Tweeslachtigheid|tweeslachtig]]. De soort leeft in het zoute water.

Het geslacht ''[[Leptoplana]]'', waarin de platworm wordt geplaatst, wordt tot de familie [[Leptoplanidae]] gerekend. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1859 door Schmarda.

{{Appendix|2=
*Tyler, S. (2010). [http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=484768 ''Leptoplana striata'' Schmarda, 1859] geraadpleegd via het [[World Register of Marine Species]].
}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|05}}

{{DEFAULTSORT:Leptoplana striata}}
[[Categorie:Leptoplana|striata]]

title: Leptoplana striata

Rijk: Animalia (Dieren)

Onderrijk: Eumetazoa (Orgaandieren)

Stam: Platyhelminthes (Platwormen)

Onderstam: Rhabditophora

Orde: Polycladida

Familie: Leptoplanidae

Geslacht: Leptoplana

title: Soort

Portaal: Biologie


text:
# Les Villards-sur-Thônes
Les Villards-sur-Thônes is een gemeente in het Franse departement Haute-Savoie (regio Auvergne-Rhône-Alpes) en telt 899 inwoners (1999). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Annecy.

## Geografie
De oppervlakte van Les Villards-sur-Thônes bedraagt 13,2 km², de bevolkingsdichtheid is 68,1 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Les Villards-sur-Thônes met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).

title: Les Villards-sur-Thônes

wikitext:
{{Infobox gemeente Frankrijk
| plaatsnaam = Les Villards-sur-Thônes
| wapen =
| kaart =
| regio = [[Auvergne-Rhône-Alpes]]
| departement = [[Haute-Savoie]] (74)
| depnr = 74
| arrondissement = [[Arrondissement Annecy|Annecy]]
| kanton = [[Kanton Faverges-Seythenex|Faverges-Seythenex]]
| jaar = 1999
| inwoners = 899
| dichtheid = 68,1
| oppervlakte = 13,2
| water =
| latitudeGraden = 45
| latitudeMinuten = 55
| latitudeSeconden = 0
| longitudeGraden = 6
| longitudeMinuten = 22
| longitudeSeconden = 0
| E of W = E
| ol of wl = O.L.
| code = 74302
| postcode = 74230
| netnummer =
| hoogteligging = 716 - 2019
| aangrenzende gemeenten =
| burgemeester =
| website =
}}
'''Les Villards-sur-Thônes''' is een gemeente in het [[Frankrijk|Franse]] departement [[Haute-Savoie]] (regio [[Auvergne-Rhône-Alpes]]) en telt 899 inwoners (1999). De plaats maakt deel uit van het arrondissement [[Arrondissement Annecy|Annecy]].

== Geografie ==
De oppervlakte van Les Villards-sur-Thônes bedraagt 13,2 km², de bevolkingsdichtheid is 68,1 inwoners per km².

{{Detailkaart Franse gemeente|id=74302}}

== Demografie ==
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: [[Institut national de la statistique et des études économiques/Definities|INSEE-tellingen]]).<br />
{{Grafiek inwonertal gemeente Frankrijk|id=74302}}
<!-- Bron: Frans bureau voor statistiek. Cijfers inwoneraantal volgens de definitie "population sans doubles comptes" -->

== Externe links ==
* {{Link INSEE|id=74302}}

{{Commonscat}}
{{Coor title dms|45|55|0|N|6|22|0|E|type:adm2nd_scale:25000_region:FR}}

{{DEFAULTSORT:Les Villards-sur-Thones}}
[[Categorie:Gemeente in Haute-Savoie]]

title: Situering

Regio: Auvergne-Rhône-Alpes

Departement: Haute-Savoie (74)

Arrondissement: Annecy

Kanton: Faverges-Seythenex

Coördinaten: 45° 55′ NB, 6° 22′ OL

title: Algemeen

title: Overig

Website: Officiële website

title: Detailkaart

Detailkaart: · Locatie in Frankrijk Haute-Savoie

Portaal: Frankrijk


text:
# Dompyong
Dompyong is een bestuurslaag in het regentschap Trenggalek van de provincie Oost-Java, Indonesië. Dompyong telt 3436 inwoners (volkstelling 2010).

title: Dompyong

wikitext:
{{Infobox plaats in Indonesië
| soort          = Dorp
| naam           = Dompyong
| inwoners       = 3436
| datum inwoners = 2010
| provincie      = [[Oost-Java]] (Jawa Timur)
| regentschap    = [[Trenggalek (regentschap)|Trenggalek]]
| onderdistrict  = [[Bendungan (onderdistrict)|Bendungan]]
| eiland         = [[Java (eiland)|Java]]
| tijdzone       = +7
| code desa      = 3503130007
| mapname        =
| lat_deg        =
| lat_min        =
| lat_sec        =
| lon_deg        =
| lon_min        =
| lon_sec        =
| image          =
| caption        =
}}
'''Dompyong''' is een bestuurslaag in het [[Regentschap (Indonesië)|regentschap]] [[Trenggalek (regentschap)|Trenggalek]] van de [[Provincies van Indonesië|provincie]] [[Oost-Java]], [[Indonesië]]. Dompyong telt 3436 inwoners (volkstelling 2010).

{{Appendix|2=
* Resultaten van de volkstelling (2010), Badan Pusat Statistik, [https://web.archive.org/web/20121202090212/http://bps.go.id/eng/download_file/Population_of_Indonesia_by_Village_2010.pdf Population_of_Indonesia_by_Village]
}}
{{Beginnetje|landen & Volken|land=Indonesië|2=2013|3=06|4=21}}

[[Categorie:Plaats in Oost-Java]]

title: Situering

Eiland: Java

Provincie: Oost-Java (Jawa Timur)

Regentschap of · stadsgemeente: Trenggalek

Onderdistrict: Bendungan

title: Algemeen

title: Overig

Portaal: Indonesië


text:
# Breguet (horloge)
Breguet is een van oorsprong Frans horlogemerk, waarvan het hoofdkwartier is gevestigd in Zwitserland. Het merk werd opgericht door Abraham Louis Breguet in Parijs in 1775. Sinds 1999 is Breguet onderdeel van de Swatch Group en worden de horloges vervaardigd in het Zwitserse L'Abbaye in het district Jura-Nord vaudois (tot 2007: La Vallée) in het kanton Vaud.
Het is een van de oudste overlevende horlogemerken en het merk was vaak een pionier bij de ontwikkeling en introductie van verschillende technologieën op het gebied van horloges en uurwerken. Hun ongetwijfeld bekendste uitvinding is het tourbillon, in 1795 uitgevonden door Abraham Louis Breguet zelf. Ook introduceerde het merk 's werelds eerste polshorloge.

title: Breguet (horloge)

wikitext:
[[Bestand:Breguet MG 2575.jpg|thumb|Polshorloge Breguet No 627 met "[[guilloché]]"-patronen]]
'''Breguet''' is een van oorsprong Frans horlogemerk, waarvan het hoofdkwartier is gevestigd in [[Zwitserland]]. Het merk werd opgericht door [[Abraham Louis Breguet]] in [[Parijs]] in 1775. Sinds 1999 is Breguet onderdeel van de [[Swatch Group]]<ref>https://www.swatchgroup.com/en/companies-brands/watches-jewelry/breguet</ref> en worden de horloges vervaardigd in het Zwitserse [[L'Abbaye]] in het district [[Jura-Nord vaudois]] (tot 2007: [[La Vallée (district)|La Vallée]]) in het kanton [[Vaud (kanton)|Vaud]].

Het is een van de oudste overlevende horlogemerken en het merk was vaak een pionier bij de ontwikkeling en introductie van verschillende technologieën op het gebied van horloges en uurwerken. Hun ongetwijfeld bekendste uitvinding is het [[tourbillon]], in 1795 uitgevonden door Abraham Louis Breguet zelf. Ook introduceerde het merk 's werelds eerste [[polshorloge]].

{{Appendix}}
{{Commonscat|Breguet (watch)}}

[[Categorie:Zwitsers horlogemerk]]


text:
# Schaatsen op de Olympische Winterspelen 1932
Schaatsen is een van de sporten die beoefend werden tijdens de Olympische Winterspelen 1932 in Lake Placid, Verenigde Staten. Plaats van handeling was het James B. Sheffield Olympic Skating Rink waar in 1932 nog op natuurijs werd geschaatst. De wedstrijden werden geschaatst volgens de "North American Rules", oftewel in pack-style (massa-start, tot acht schaatsers tegelijk in de baan).

## Mannen

### 500 m
| Rang   | Sporter(s)     | Land | Tijd | Verschil |
| ------ | -------------- | ---- | ---- | -------- |
| Goud   | Jack Shea      | USA  | 43,4 | =OR      |
| Zilver | Bernt Evensen  | NOR  |      | + 5 m    |
| Brons  | Alexander Hurd | CAN  |      | + 8 m    |
| 4      | Frank Stack    | CAN  |      |          |
| 5      | William Logan  | CAN  |      |          |
| 6      | John Farrell   | USA  |      |          |

### 1500 m
| Rang   | Sporter(s)     | Land | Tijd   | Verschil |
| ------ | -------------- | ---- | ------ | -------- |
| Goud   | Jack Shea      | USA  | 2:57,5 |          |
| Zilver | Alexander Hurd | CAN  |        | + 5 m    |
| Brons  | William Logan  | CAN  |        | + 6 m    |
| 4      | Frank Stack    | CAN  |        |          |
| 5      | Ray Murray     | USA  |        |          |
| 6      | Herb Taylor    | USA  |        |          |

### 5000 m
| Rang   | Sporter(s)      | Land | Tijd   | Verschil |
| ------ | --------------- | ---- | ------ | -------- |
| Goud   | Irving Jaffee   | USA  | 9:40,8 |          |
| Zilver | Eddie Murphy    | USA  |        | + 2 m    |
| Brons  | William Logan   | CAN  |        | + 4 m    |
| 4      | Herb Taylor     | USA  |        |          |
| 5      | Ivar Ballangrud | NOR  |        |          |
| 6      | Bernt Evensen   | NOR  |        |          |
| 7      | Frank Stack     | CAN  |        |          |
| 8      | Carl Smyth      | CAN  |        |          |

### 10.000 m
| Rang   | Sporter(s)       | Land | Tijd    | Verschil |
| ------ | ---------------- | ---- | ------- | -------- |
| Goud   | Irving Jaffee    | USA  | 19:13,6 |          |
| Zilver | Ivar Ballangrud  | NOR  |         | + 5 m    |
| Brons  | Frank Stack      | CAN  |         | + 6 m    |
| 4      | Edwin Wedge      | USA  |         |          |
| 5      | Valentine Bialas | USA  |         |          |
| 6      | Bernt Evensen    | NOR  |         |          |
| 7      | Alexander Hurd   | CAN  |         |          |
| 8      | Eddie Schroeder  | USA  |         |          |

## Vrouwen (demonstratiesport)

### 500 m
| Rang | Sporter(s)          | Land | Tijd | Verschil |
| ---- | ------------------- | ---- | ---- | -------- |
| 1    | Jean Wilson         | CAN  | 58,0 |          |
| 2    | Elizabeth Dubois    | USA  |      |          |
| 3    | Kit Klein           | USA  |      |          |
| 4    | Lela Brooks-Potter  | CAN  |      |          |
| 5    | Elsie Muller-McLave | USA  |      |          |
| 6    | Helen Bina          | USA  |      |          |

### 1000 m
| Rang | Sporter(s)         | Land | Tijd   | Verschil |
| ---- | ------------------ | ---- | ------ | -------- |
| 1    | Elizabeth Dubois   | USA  | 2:04,0 |          |
| 2    | Hattie Donaldson   | CAN  |        |          |
| 3    | Dorothy Franey     | USA  |        |          |
| 4    | Lela Brooks-Potter | CAN  |        |          |
| 5    | Geraldine Mackie   | CAN  |        |          |
| 6    | Jean Wilson        | CAN  |        |          |

### 1500 m
| Rang | Sporter(s)         | Land | Tijd   | Verschil |
| ---- | ------------------ | ---- | ------ | -------- |
| 1    | Kit Klein          | USA  | 3:00,6 |          |
| 2    | Jean Wilson        | CAN  |        |          |
| 3    | Helen Bina         | USA  |        |          |
| 4    | Geraldine Mackie   | CAN  |        |          |
| 5    | Dorothy Franey     | USA  |        |          |
| 6    | Lela Brooks-Potter | CAN  |        |          |

## Medaillespiegel
| Plaats | Land             | NOC    | Goud | Zilver | Brons | Totaal |
| ------ | ---------------- | ------ | ---- | ------ | ----- | ------ |
| 1      | Verenigde Staten | USA    | 4    | 1      | 0     | 5      |
| 2      | Noorwegen        | NOR    | 0    | 2      | 0     | 2      |
| 3      | Canada           | CAN    | 0    | 1      | 4     | 5      |
| Totaal | Totaal           | Totaal | 4    | 4      | 4     | 12     |

Chamonix 1924 ·
St. Moritz 1928 ·
Lake Placid 1932 ·
Garmisch-Partenkirchen 1936 ·
St. Moritz 1948 ·
Oslo 1952 ·
Cortina d'Ampezzo 1956 ·
Squaw Valley 1960 ·
Innsbruck 1964 ·
Grenoble 1968 ·
Sapporo 1972 ·
Innsbruck 1976 ·
Lake Placid 1980 ·
Sarajevo 1984 ·
Calgary 1988 ·
Albertville 1992 ·
Lillehammer 1994 ·
Nagano 1998 ·
Salt Lake City 2002 ·
Turijn 2006 ·
Vancouver 2010 ·
Sotsji 2014 ·
Pyeongchang 2018 ·
Peking 2022 ·
Milaan 2026
Lijst van olympische medaillewinnaars
Bobsleeën · Curling (demonstratie) · Hondenslee race (demonstratie) · Kunstrijden · Langlaufen · Noordse combinatie · Schaatsen · Schansspringen · IJshockey

wikitext:
{{Infobox sport op de Olympische Spelen
| naam            = Schaatsen op de {{nowrap|[[Olympische Winterspelen 1932]]}}
| afbeelding      = Speed skating at the 1932 Winter Olympic - Men's 500 metres.jpg
| onderschrift    = De start van de 500 meter.
| plaats          = {{US-VLAG}} [[Lake Placid (plaats in New York)|Lake Placid]], [[Verenigde Staten]]
| jaar            = [[1932]]
| data            = 4 - 10 februari
| sport           = [[Schaatsen]]
| accommodatie    = [[James B. Sheffield Olympic Skating Rink]]
| landen          = 6
| atleten         = 31 (31 {{Marssymbool}})
| evenementen     = 4
| beste_land      = {{USos|1932|W}}
| beste_atleet    = {{US-VLAG}} [[Jack Shea]]<br>{{US-VLAG}} [[Irving Jaffee]]
| vorige          = [[Schaatsen op de Olympische Winterspelen 1928|1928]]
| volgende        = [[Schaatsen op de Olympische Winterspelen 1936|1936]]
}}[[Bestand:Patineurs de vitesse norvégiens lors des Jeux olympiques de Lake Placid 1932.jpg|thumb|De Noorse ploeg]]
'''[[Schaatsen]]''' is een van de [[Olympische sport|sporten]] die beoefend werden tijdens de '''[[Olympische Winterspelen 1932]]''' in [[Lake Placid (plaats in New York)|Lake Placid]], [[Verenigde Staten]]. Plaats van handeling was het [[James B. Sheffield Olympic Skating Rink]] waar in 1932 nog op [[natuurijs]] werd geschaatst. De wedstrijden werden geschaatst volgens de "North American Rules", oftewel in pack-style (massa-start, tot acht schaatsers tegelijk in de baan).

== Mannen ==
=== 500 m ===
{| class="wikitable"
!width=30|Rang
!width=300|Sporter(s)
!width=72|Land
!width=100|Tijd
!width=75|Verschil
|- bgcolor="#F7F6A8"
| align="center"| {{goud}} || '''[[Jack Shea]]''' || {{USAos|1932|W}} ||align=right| '''43,4''' || align=right| =OR
|- bgcolor="#DCE5E5"
| align="center"| {{zilver}} || '''[[Bernt Evensen]]''' || {{NORos|1932|W}} ||align=right| || align=right|+ 5 m
|- bgcolor="#FFDAB9"
| align="center"| {{brons}} || '''[[Alexander Hurd]]''' || {{CANos|1932|W}} ||align=right| || align=right|+ 8 m
|-
| align="center"| 4 || [[Frank Stack]] || {{CANos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|-
| align="center"| 5 || [[William Logan]] || {{CANos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|-
| align="center"| 6 || [[John Farrell]] || {{USAos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|}

=== 1500 m ===
{| class="wikitable"
!width=30|Rang
!width=300|Sporter(s)
!width=72|Land
!width=100|Tijd
!width=75|Verschil
|- bgcolor="#F7F6A8"
| align="center"| {{goud}} || '''[[Jack Shea]]''' || {{USAos|1932|W}} ||align=right| '''2:57,5''' || align=right|
|- bgcolor="#DCE5E5"
| align="center"| {{zilver}} || '''[[Alexander Hurd]]''' || {{CANos|1932|W}} ||align=right| || align=right|+ 5 m
|- bgcolor="#FFDAB9"
| align="center"| {{brons}} || '''[[William Logan]]''' || {{CANos|1932|W}} ||align=right| || align=right|+ 6 m
|-
| align="center"| 4 || [[Frank Stack]] || {{CANos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|-
| align="center"| 5 || [[Ray Murray]] || {{USAos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|-
| align="center"| 6 || [[Herb Taylor]] || {{USAos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|}

=== 5000 m ===
{| class="wikitable"
!width=30|Rang
!width=300|Sporter(s)
!width=72|Land
!width=100|Tijd
!width=75|Verschil
|- bgcolor="#F7F6A8"
| align="center"| {{goud}} || '''[[Irving Jaffee]]''' || {{USAos|1932|W}} ||align=right| '''9:40,8''' || align=right|
|- bgcolor="#DCE5E5"
| align="center"| {{zilver}} || '''[[Eddie Murphy (schaatser)|Eddie Murphy]]''' || {{USAos|1932|W}} ||align=right| || align=right|+ 2 m
|- bgcolor="#FFDAB9"
| align="center"| {{brons}} || '''[[William Logan]]''' || {{CANos|1932|W}} ||align=right| || align=right|+ 4 m
|-
| align="center"| 4 || [[Herb Taylor]] || {{USAos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|-
| align="center"| 5 || [[Ivar Ballangrud]] || {{NORos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|-
| align="center"| 6 || [[Bernt Evensen]] || {{NORos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|-
| align="center"| 7 || [[Frank Stack]] || {{CANos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|-
| align="center"| 8 || [[Carl Smyth]] || {{CANos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|}

=== 10.000 m ===
{| class="wikitable"
!width=30|Rang
!width=300|Sporter(s)
!width=72|Land
!width=100|Tijd
!width=75|Verschil
|- bgcolor="#F7F6A8"
| align="center"| {{goud}} || '''[[Irving Jaffee]]''' || {{USAos|1932|W}} ||align=right| '''19:13,6''' || align=right|
|- bgcolor="#DCE5E5"
| align="center"| {{zilver}} || '''[[Ivar Ballangrud]]''' || {{NORos|1932|W}} ||align=right| || align=right|+ 5 m
|- bgcolor="#FFDAB9"
| align="center"| {{brons}} || '''[[Frank Stack]]''' || {{CANos|1932|W}} ||align=right| || align=right|+ 6 m
|-
| align="center"| 4 || [[Edwin Wedge]] || {{USAos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|-
| align="center"| 5 || [[Valentine Bialas]] || {{USAos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|-
| align="center"| 6 || [[Bernt Evensen]] || {{NORos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|-
| align="center"| 7 || [[Alexander Hurd]] || {{CANos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|-
| align="center"| 8 || [[Eddie Schroeder]] || {{USAos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|}

== Vrouwen (demonstratiesport) ==
=== 500 m ===
{| class="wikitable"
!width=30|Rang
!width=300|Sporter(s)
!width=72|Land
!width=100|Tijd
!width=75|Verschil
|-
| align="center"| 1 || [[Jean Wilson]] || {{CANos|1932|W}} ||align=right| 58,0 || align=right|
|-
| align="center"| 2 || [[Elizabeth Dubois]] || {{USAos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|-
| align="center"| 3 || [[Kit Klein]] || {{USAos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|-
| align="center"| 4 || [[Lela Brooks-Potter]] || {{CANos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|-
| align="center"| 5 || [[Elsie Muller-McLave]] || {{USAos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|-
| align="center"| 6 || [[Helen Bina]] || {{USAos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|}

=== 1000 m ===
{| class="wikitable"
!width=30|Rang
!width=300|Sporter(s)
!width=72|Land
!width=100|Tijd
!width=75|Verschil
|-
| align="center"| 1 || [[Elizabeth Dubois]] || {{USAos|1932|W}} ||align=right| 2:04,0 || align=right|
|-
| align="center"| 2 || [[Hattie Donaldson]] || {{CANos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|-
| align="center"| 3 || [[Dorothy Franey]] || {{USAos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|-
| align="center"| 4 || [[Lela Brooks-Potter]] || {{CANos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|-
| align="center"| 5 || [[Geraldine Mackie]] || {{CANos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|-
| align="center"| 6 || [[Jean Wilson]] || {{CANos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|}

=== 1500 m ===
{| class="wikitable"
!width=30|Rang
!width=300|Sporter(s)
!width=72|Land
!width=100|Tijd
!width=75|Verschil
|-
| align="center"| 1 || [[Kit Klein]] || {{USAos|1932|W}} ||align=right| 3:00,6 || align=right|
|-
| align="center"| 2 || [[Jean Wilson]] || {{CANos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|-
| align="center"| 3 || [[Helen Bina]] || {{USAos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|-
| align="center"| 4 || [[Geraldine Mackie]] || {{CANos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|-
| align="center"| 5 || [[Dorothy Franey]] || {{USAos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|-
| align="center"| 6 || [[Lela Brooks-Potter]] || {{CANos|1932|W}} ||align=right| || align=right|
|}

== Medaillespiegel ==
{| {{Tabelkop Olympisch medailleklassement}}
|-
| 1 || align=left|{{USos|1932|W}} || USA || 4 || 1 || 0 || '''5'''
|-
| 2 || align=left|{{NOos|1932|W}} || NOR || 0 || 2 || 0 || '''2'''
|-
| 3 || align=left|{{CAos|1932|W}} || CAN || 0 || 1 || 4 || '''5'''
|-
! colspan="3"| Totaal || 4 || 4 || 4 || 12
|}

{{Appendix|2=
* {{en}} [http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1932/1932w.pdf Officieel rapport Olympische Winterspelen 1932]
* {{nl}} [http://www.schaatsstatistieken.nl/index.php?file=kampioenschappen&g=m&type=os&jaar=1932&event=500 Uitslagen Olympische Winterspelen 1932 op SchaatsStatistieken.nl]
}}
{{Navigatie schaatsen bij de Olympische Spelen}}
{{Navigatie Olympische Winterspelen 1932}}

[[Categorie:Langebaanschaatsen in 1932|Olympische Spelen]]
[[Categorie:Olympische Winterspelen 1932|Schaatsen]]
[[Categorie:Schaatsen in de Verenigde Staten|Olympische Spelen 1932]]
[[Categorie:Langebaanschaatsen op de Olympische Spelen| 1932]]

Gehouden in: Lake Placid, Verenigde Staten

Data: 4 - 10 februari

Sport: Schaatsen

Accommodatie(s): James B. Sheffield Olympic Skating Rink

title: Medaillespiegel

Beste land: Verenigde Staten

Beste atleet: Jack Shea · Irving Jaffee


text:
# Dokters van de Wereld
Dokters van de Wereld (Frans Médecins du Monde, afkorting MdM) is een onafhankelijke medische niet-gouvernementele organisatie (NGO), met een internationaal netwerk, in België en Nederland bekend als “Dokters van de Wereld”. De organisatie wil zich inzetten voor het universele recht op gezondheid, en vooral dan voor kwetsbare groepen die bij de reguliere zorg vaak uit de boot vallen. Het kan dan gaan om mensen zonder papieren, daklozen, druggebruikers, sekswerkers, kinderen en vrouwen in kwetsbare situaties, vluchtelingen, en slachtoffers van humanitaire crisissen en gewapende conflicten.
Dokters van de Wereld aarzelt in haar werking niet om ook maatschappelijke en politieke standpunten in te nemen, of in te grijpen zonder goedkeuring van de overheid.

## Geschiedenis
Dokters van de Wereld werd in maart 1980 in Frankrijk opgericht door een groep rond de Franse arts-politicus Bernard Kouchner, die eerder betrokken was bij de stichting van Médecins sans frontières (Artsen zonder Grenzen). Naar aanleiding van een meningsverschil over de mediatisering van een actie rond Vietnamese bootvluchtelingen verlieten Kouchner en enkele medestanders echter Artsen zonder Grenzen voor de nieuwe organisatie.
In de jaren nadien volgden reguliere en clandestiene operaties, onder meer tijdens de Afghaanse Oorlog (1979-1989), de burgeroorlog in El Salvador (1979), bij moordaanslagen tegen Amazonevolkeren (1980-85), in de Zuid-Afrikaanse townships (1980-85), bij de heropbouw in Cambodja na Pol Pot (1989), de belegering van Sarajevo (1992). Nadien vonden nog interventies plaats bij conflicten in Rwanda, Kosovo, Tsjetsjenië en Oost-Congo.
Vanaf 1986 werden ook campagnes opgestart in Frankrijk en andere rijke landen.

## In België
De Belgische afdeling, opgericht in 1997, startte met projecten in samenwerking met Samusocial Brussel en het Baron Lambertziekenhuis. Daarnaast werd een project voor kwetsbare vrouwen ingericht. De Belgische tak werkt ook samen met het Consortium 12-12 voor noodhulp.
De Belgische tak ontvangt in 2025 een eredoctoraat van de KU Leuven en de UCLouvain.

## In Nederland
De Nederlandse tak van de organisatie werd opgericht in 1997. Nederlandse artsen hielpen nadien onder meer in de Kosovo-oorlog, bij de tsunami in Indonesië (2018) en in Haïti. In Nederland zelf wordt hulp geboden aan mensen zonder verblijfspapieren, aan Roma en Sinti. Sinds 2018 geeft Dokters van de Wereld in de verloskundigenpraktijk en de Zorgbus (een mobiele artsenpost die naar bed-, bad-, broodvoorzieningen Walborg en Schuitenhuisstraat, het Wereldhuis en We Are Here-groepen rijdt) ook seksuele voorlichting aan ongedocumenteerde vrouwen.

## Internationale werking
Het netwerk van Médecins du Monde ondersteunt honderden projecten in tientallen landen overal ter wereld.

title: Dokters van de Wereld

wikitext:
{{Infobox organisatie
| naam              = Dokters van de Wereld
| logo              =
| afbeelding        =
| onderschrift      =
| opgericht         = [[1 februari]] [[1980]]<ref name="hist">{{fr}}{{Citeer web |url= https://www.medecinsdumonde.org/fr/qui-sommes-nous/notre-histoire|titel= Notre histoire|auteur= |uitgever= Dokters van de Wereld|datum= |bezochtdatum=17 december 2019 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219145901/https://www.medecinsdumonde.org/fr|archiefdatum=2019-12-19}}</ref>
| oprichter         = [[Bernard Kouchner]] e.a.
| werkgebied        = Wereldwijd
| doel              = [[hulporganisatie]]
| motto             =
| type              =
| website           = www.doktersvandewereld.org
| portaal           =
}}
[[Bestand:MdM-Intervention-map.svg|thumb|Landen waar Dokters van de Wereld actief waren in 2014]]
'''Dokters van de Wereld''' ([[Frans]] '''Médecins du Monde''', afkorting MdM) is een onafhankelijke [[Geneeskunde|medische]] [[niet-gouvernementele organisatie]] (NGO), met een internationaal netwerk, in België en Nederland bekend als “Dokters van de Wereld”. De organisatie wil zich inzetten voor het universele recht op gezondheid, en vooral dan voor kwetsbare groepen die bij de reguliere zorg vaak uit de boot vallen. Het kan dan gaan om mensen zonder papieren, daklozen, druggebruikers, sekswerkers, kinderen en vrouwen in kwetsbare situaties, vluchtelingen, en slachtoffers van humanitaire crisissen en gewapende conflicten.

Dokters van de Wereld aarzelt in haar werking niet om ook maatschappelijke en politieke standpunten in te nemen, of in te grijpen zonder goedkeuring van de overheid.<ref name="hist" />

== Geschiedenis ==
Dokters van de Wereld werd in maart 1980 in [[Frankrijk]] opgericht door een groep rond de Franse arts-politicus [[Bernard Kouchner]], die eerder betrokken was bij de stichting van Médecins sans frontières ([[Artsen zonder Grenzen]]). Naar aanleiding van een meningsverschil over de [[Medialogica|mediatisering]]<ref>{{fr}}{{Citeer web |url= https://www.france-terre-asile.org/actualites/actualites/actualites-choisies/le-vietnam-et-les-damnes-de-la-mer |titel=Le Vietnam et les damnés de la mer |auteur= |uitgever= |datum=2011 |bezochtdatum=17 december 2019 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191218172452/https://www.france-terre-asile.org/actualites/actualites/actualites-choisies/le-vietnam-et-les-damnes-de-la-mer|archiefdatum=2019-12-18}}</ref> van een actie rond Vietnamese [[bootvluchteling]]en verlieten Kouchner en enkele medestanders echter Artsen zonder Grenzen voor de nieuwe organisatie.

In de jaren nadien volgden reguliere en clandestiene operaties, onder meer tijdens de [[Afghaanse Oorlog (1979-1989)|Afghaanse Oorlog]] (1979-1989), de [[El Salvador#Geschiedenis|burgeroorlog in El Salvador]] (1979), bij moordaanslagen tegen [[Yanomamö|Amazonevolkeren]] (1980-85), in de [[Township (Zuid-Afrika)|Zuid-Afrikaanse townships]] (1980-85), bij de [[Cambodja#Bevrijding en wederopbouw|heropbouw in Cambodja na Pol Pot]] (1989), de belegering van Sarajevo (1992).<ref name="gesch">{{Citeer web |url=https://doktersvandewereld.org/over-ons/geschiedenis/ |titel= Geschiedenis|auteur= |uitgever=Dokters van de Wereld |datum= |bezochtdatum=17 december 2019 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20200315112216/https://doktersvandewereld.org/|archiefdatum=2020-03-15}}</ref> Nadien vonden nog interventies plaats bij conflicten in [[Rwanda]], [[Kosovo]], [[Tsjetsjenië]] en [[Congo-Kinshasa#Seksueel geweld in Oost-Congo|Oost-Congo]].

Vanaf 1986 werden ook campagnes opgestart in Frankrijk en andere rijke landen.<ref name="gesch" />

== In België ==
De Belgische afdeling, opgericht in 1997, startte met projecten in samenwerking met [[Samusocial Brussels|Samusocial Brussel]] en het Baron Lambertziekenhuis. Daarnaast werd een project voor kwetsbare vrouwen ingericht. De Belgische tak werkt ook samen met het [[Belgisch Consortium voor Noodhulpsituaties|Consortium 12-12]] voor noodhulp.

De Belgische tak ontvangt in 2025 een eredoctoraat van de [[KU Leuven]] en de [[UCLouvain]].<ref>{{Citeer web |url=https://www.kuleuven.be/over-kuleuven/patroonsfeest/2025/index |titel=Patroonsfeest 2025 |bezochtdatum=2024-11-27 |werk=KU Leuven}}</ref>

== In Nederland ==
De Nederlandse tak van de organisatie werd opgericht in 1997. Nederlandse artsen hielpen nadien onder meer in de Kosovo-oorlog, bij de [[Tsunami#2018|tsunami in Indonesië]] (2018) en in [[Haïti]]. In Nederland zelf wordt hulp geboden aan mensen zonder verblijfspapieren, aan [[Roma (volk)|Roma]] en [[Sinti]].<ref name="gesch" /> Sinds 2018 geeft Dokters van de Wereld in de verloskundigenpraktijk en de Zorgbus (een mobiele artsenpost die naar bed-, bad-, broodvoorzieningen Walborg en Schuitenhuisstraat, het Wereldhuis en We Are Here-groepen rijdt) ook [[Relationele en seksuele vorming|seksuele voorlichting]] aan [[Illegaal (persoon)|ongedocumenteerde]] vrouwen.<ref>{{Citeer web|url=https://www.parool.nl/nieuws/seksuele-voorlichting-voor-ongedocumenteerden~b675731d/|titel=Seksuele voorlichting voor ongedocumenteerden|auteur=Hanneloes Pen|datum=8 december 2018|bezochtdatum=14 februari 2022|archiefurl=https://web.archive.org/web/20220214152604/https://www.parool.nl/nieuws/seksuele-voorlichting-voor-ongedocumenteerden~b675731d/|archiefdatum=2022-02-14}}</ref>

== Internationale werking ==
[[Bestand:Ärzte der Welt 9911.jpg|thumb|T-shirt van de Duitse afdeling van Dokters van de Wereld]]
Het netwerk van Médecins du Monde ondersteunt honderden projecten in tientallen landen overal ter wereld.

== Zie ook ==
* [[Artsen zonder Grenzen]]

== Externe links ==
* [https://www.medecinsdumonde.org/fr Médecins du Monde] internationale website
* [https://doktersvandewereld.be/ Belgische afdeling]
* [https://doktersvandewereld.org/ Nederlandse afdeling]

{{Appendix|1=alles|2=
*{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Médecins du monde|oldid=163667446|datum=20191218}}
{{References}}
}}
{{commonscat|Médecins du monde}}

[[Categorie:Ontwikkelingssamenwerking]]
[[Categorie:Niet-gouvernementele organisatie]]
[[Categorie:Geneeskundige organisatie]]
[[Categorie:Hulporganisatie]]

title: Geschiedenis

Opgericht: 1 februari 1980

Oprichter: Bernard Kouchner e.a.

title: Structuur

Werkgebied: Wereldwijd

Doel: hulporganisatie

title: Media


text:
# Steatoda grandis
Steatoda grandis is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de kogelspinnen (Theridiidae).
Het dier behoort tot het geslacht Steatoda. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1901 door Nathan Banks.

title: Steatoda grandis

wikitext:
{{Taxobox spin
| naam              = ''Steatoda grandis''
| titelweergave     = cursief
| afbeelding        =
| afbeeldingtekst   =
| familie           = [[Kogelspinnen|Theridiidae]] (Kogelspinnen)
| geslacht          = ''[[Steatoda]]''
| auteur            = [[Nathan Banks]]
| datum             = 1901
| haakjes           =
}}
'''''Steatoda grandis''''' is een [[spinnen (dieren)|spinnen]][[soort]] in de taxonomische indeling van de [[Kogelspinnen|kogelspinnen (Theridiidae)]].<ref>{{aut|Platnick, Norman I.}} (2010): [http://research.amnh.org/entomology/spiders/catalog/ The world spider catalog], version 10.5. ''American Museum of Natural History''. [https://web.archive.org/web/20090312050907/http://research.amnh.org:80/entomology/spiders/catalog/ Gearchiveerd] op 12 maart 2009.</ref>

Het dier behoort tot het geslacht ''[[Steatoda]]''. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1901 door [[Nathan Banks]].

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|10|21}}

[[Categorie:Steatoda|grandis]]

title: Steatoda grandis

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Arachnida (Spinachtigen)

Orde: Araneae (Spinnen)

Familie: Theridiidae (Kogelspinnen)

Geslacht: Steatoda

title: Soort


text:
# Albany (Wisconsin)
Albany is een plaats (village) in de Amerikaanse staat Wisconsin, en valt bestuurlijk gezien onder Green County.

## Demografie
Bij de volkstelling in 2000 werd het aantal inwoners vastgesteld op 1191.
In 2006 is het aantal inwoners door het United States Census Bureau geschat op 1128, een daling van 63 (-5,3%).

## Geografie
Volgens het United States Census Bureau beslaat de plaats een oppervlakte van
3,4 km², waarvan 3,3 km² land en 0,1 km² water. Albany ligt op ongeveer 259 m boven zeeniveau.

## Plaatsen in de nabije omgeving
De onderstaande figuur toont nabijgelegen plaatsen in een straal van 20 km rond Albany.

title: Albany (Wisconsin)

wikitext:
{{Infobox plaats Verenigde Staten
| naam=Albany
| staat=Wisconsin
| county=[[Green County (Wisconsin)|Green County]]
| bevolking=1128
| datum=2006
| oppervlak=3.3
| water=0.1
| lat_deg = 42
| lat_min = 42
| lat_sec = 20
| lon_deg = 89
| lon_min = 26
| lon_sec = 9
| hoogte=259
| code=00750
| type=village
| detailkaart=
}}
'''Albany''' is een plaats ([[village]]) in de [[Verenigde Staten|Amerikaanse]] staat [[Wisconsin]], en valt bestuurlijk gezien onder [[Green County (Wisconsin)|Green County]].

==Demografie==
Bij de [[volkstelling]] in 2000 werd het aantal inwoners vastgesteld op 1191.<ref>{{Bronvermelding inwonertal plaats Verenigde Staten/2000}}</ref>
In 2006 is het aantal inwoners door het [[United States Census Bureau]] geschat op 1128,<ref>{{Bronvermelding inwonertal plaats Verenigde Staten/2006}}</ref> een daling van 63 (-5,3%).

==Geografie==
Volgens het United States Census Bureau beslaat de plaats een [[oppervlakte]] van
3,4 km², waarvan 3,3 km² land en 0,1 km² [[oppervlaktewater|water]]. Albany ligt op ongeveer 259 m boven [[zeeniveau]].<ref>{{Bronvermelding hoogte plaats Verenigde Staten}}</ref>

==Plaatsen in de nabije omgeving==
De onderstaande figuur toont nabijgelegen [[woonplaats|plaatsen]] in een [[Straal (wiskunde)|straal]] van 20 km rond Albany.
{{Afbeelding label begin|image=Blank map.svg|position= relative| float=left|width=400|caption=Plaatsen in de omgeving}}
{{Afbeelding label|x=0.5|y=0.5|scale=400|text=[[Bestand:Map pointer black.svg|20px|Albany]]'''Albany'''}}
{{Afbeelding label|x=0.315|y=0.110|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|10px|Plaats met 1908 inwoners (2000)]][[Belleville (Wisconsin)|Belleville]] (19 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.610|y=0.718|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|12px|Plaats met 3180 inwoners (2000)]][[Brodhead (Wisconsin)|Brodhead]] (11 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.622|y=0.131|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|8px|Plaats met 916 inwoners (2000)]][[Brooklyn (Wisconsin)|Brooklyn]] (17 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.749|y=0.315|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|14px|Plaats met 4039 inwoners (2000)]][[Evansville (Wisconsin)|Evansville]] (14 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.918|y=0.590|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|8px|Plaats met 788 inwoners (2000)]][[Footville (Wisconsin)|Footville]] (19 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.213|y=0.393|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|10px|Plaats met 1146 inwoners (2000)]][[Monticello (Wisconsin)|Monticello]] (14 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.130|y=0.233|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|10px|Plaats met 2111 inwoners (2000)]][[New Glarus (Wisconsin)|New Glarus]] (20 km)}}
{{Afbeelding label|x=0.830|y=0.691|scale=400|text=[[Bestand:Small-city-symbol.svg|10px|Plaats met 1272 inwoners (2000)]][[Orfordville (Wisconsin)|Orfordville]] (17 km)}}
{{Afbeelding label eind}}{{Clearleft}}

== Externe link ==
* {{Link city-data.com|Albany|Wisconsin}}

{{Appendix}}
{{Coor title dms|42|42|20|N|89|26|9|W|region:US_type:city(1191)_scale:50000}}

[[Categorie:Plaats in Wisconsin]]

title: Situering

County: Green County

Type plaats: Village

Staat: Wisconsin

title: Algemeen

Oppervlakte: 3,3 km²

- land: 3,2 km²

- water: 0,1 km²

title: Overig

Portaal: Verenigde Staten


text:
# Hydropsyche brevis
Hydropsyche brevis is een schietmot uit de familie Hydropsychidae. De soort komt voor in het Palearctisch gebied.

title: Hydropsyche brevis

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Hydropsyche brevis''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Trichoptera]] (Schietmotten)
| familie = [[Hydropsychidae]]
| geslacht = ''[[Hydropsyche]]''
| w-naam = ''Hydropsyche brevis''
| auteur = [[Martin E. Mosely|Mosely]]
| datum = 1930
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Hydropsyche brevis''''' is een [[schietmotten|schietmot]] uit de familie [[Hydropsychidae]]. De soort komt voor in het [[Palearctisch gebied]].

{{Beginnetje|biologie|2=2011|3=06|4=21}}

[[Categorie:Schietmot uit het Palearctisch gebied]]
[[Categorie:Hydropsyche|brevis]]

title: Hydropsyche brevis

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Trichoptera (Schietmotten)

Familie: Hydropsychidae

Geslacht: Hydropsyche

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Hypergonadisme
Hypergonadisme is een aandoening waarbij er sprake is van hyperfunctie van de gonaden (geslachtsklieren).
Dit wordt veroorzaakt door een abnormaal testosteronwaarde bij mannen of abnormaal hoge  oestrogeenwaarden bij vrouwen. In sommige gevallen kan hypergonadisme ook worden veroorzaakt door een tumor, die zowel kwaadaardig als goedaardig kan zijn. Anabole steroïden kunnen ook een oorzaak van hoge androgene en/of oestrogene functionele activiteit zijn.
Symptomen van de aandoening zijn onder andere: voortijdige puberteit, versnelde groei bij adolescenten, een hoog libido, hyperseksualiteit, acne, verhoogde agressiviteit en overmatige beharing.

title: Hypergonadisme

wikitext:
{{Disclaimer medisch lemma}}
'''Hypergonadisme''' is een [[aandoening]] waarbij er sprake is van hyperfunctie van de [[gonade]]n (geslachtsklieren).

Dit wordt veroorzaakt door een abnormaal [[testosteron]]waarde bij mannen of abnormaal hoge  [[oestrogeen]]waarden bij vrouwen. In sommige gevallen kan hypergonadisme ook worden veroorzaakt door een [[tumor]], die zowel [[maligne|kwaadaardig]] als [[benigne|goedaardig]] kan zijn. [[Anabole steroïden]] kunnen ook een oorzaak van hoge androgene en/of oestrogene functionele activiteit zijn.

Symptomen van de aandoening zijn onder andere: voortijdige [[puberteit]], versnelde groei bij [[Adolescentie|adolescenten]], een hoog [[libido]], [[hyperseksualiteit]], [[acne]], verhoogde [[agressiviteit]] en overmatige [[Lichaamsbeharing|beharing]].

[[Categorie:Genitale aandoening]]
[[Categorie:Endocriene ziekte]]


text:
# Abberley
Abberley is een civil parish in het bestuurlijke gebied Malvern Hills, in het Engelse graafschap Worcestershire met 836 inwoners.
- Klokkentoren van Abberley
- St Mary's Church

Abberley · Abberton · Abbots Morton · Aldington · Alfrick · Alvechurch · Ashton under Hill · Astley and Dunley · Aston Somerville · Badsey · Barnt Green · Bayton · Beckford · Belbroughton · Bentley Pauncefoot · Beoley · Berrow · Besford · Bewdley · Bickmarsh · Birlingham · Birtsmorton · Bishampton · Bockleton · Bournheath · Bransford · Bredicot · Bredon · Bredon's Norton · Bretforton · Bricklehampton · Broadheath · Broadwas · Broadway · Broome · Broughton Hackett · Bushley · Castlemorton · Catshill and North Marlbrook · Chaddesley Corbett · Charlton · Childswickham · Church Lench · Churchill and Blakedown · Churchill · Cleeve Prior · Clent · Clifton upon Teme · Cofton Hackett · Conderton · Cookhill · Cotheridge · Croome D'Abitot · Cropthorne · Crowle · Defford · Doddenham · Dodderhill · Dodford with Grafton · Dormston · Doverdale · Drakes Broughton and Wadborough · Droitwich Spa · Earl's Croome · Eastham · Eckington · Eldersfield · Elmbridge · Elmley Castle · Elmley Lovett · Evesham · Feckenham · Finstall · Fladbury · Flyford Flavell · Frankley · Grafton Flyford · Great Comberton · Great Witley · Grimley · Guarlford · Hadzor · Hagley · Hallow · Hampton Lovett · Hanbury · Hanley Castle · Hanley · Hartlebury · Harvington · Hill and Moor · Hill Croome · Hillhampton · Himbleton · Hindlip · Hinton on the Green · Holdfast · Holt · Honeybourne · Huddington · Hunnington · Inkberrow · Kemerton · Kempsey · Kenswick · Kidderminster Foreign · Kington · Knighton on Teme · Knightwick · Kyre · Leigh · Lickey and Blackwell · Lickey End · Lindridge · Little Comberton · Little Malvern · Little Witley · Longdon · Lower Sapey · Lulsley · Madresfield · Malvern Wells · Malvern · Mamble · Martin Hussingtree · Martley · Naunton Beauchamp · Netherton · Newland · North and Middle Littleton · North Claines · North Piddle · Norton and Lenchwick · Norton Juxta Kempsey · Oddingley · Offenham · Ombersley · Overbury · Pebworth · Pendock · Pensax · Peopleton · Pershore · Pinvin · Pirton · Powick · Queenhill · Ribbesford · Ripple · Rochford · Rock · Romsley · Rous Lench · Rushock · Rushwick · Salwarpe · Sedgeberrow · Severn Stoke · Shelsley Beauchamp · Shelsley Kings · Shelsley Walsh · Shrawley · South Littleton · Spetchley · St. Peter the Great County · Stanford with Orleton · Stock and Bradley · Stockton on Teme · Stoke Bliss · Stoke · Stone · Stoulton · Stourport-on-Severn · Strensham · Suckley · Tenbury Wells · Throckmorton · Tibberton · Tutnall and Cobley · Upper Arley · Upton Snodsbury · Upton Warren · Upton-upon-Severn · Warndon · Welland · West Malvern · Westwood · White Ladies Aston · Whittington · Wichenford · Wick · Wickhamford · Wolverley and Cookley · Wyre Piddle · Wythall

title: Abberley

wikitext:
{{Infobox plaats in Engeland
| naam  = Abberley
| soort = ''[[Civil parish]]''
| map_type = Worcestershire
| region     = [[West Midlands (regio)|West Midlands]]
| graafschap = [[Worcestershire]]
| district   = [[Malvern Hills (district)|Malvern Hills]]
| latitude = 52.3 | longitude = -2.366667
| oppervlakte   = 9,7498
| jaar          = 2011
| inwoneraantal = 836
| dichtheid     = 86
| post_town = WORCESTER
| postcode = WR6
| netnummer = 01299
| os_grid_reference = SO745675
| ONS-code = E04010283
| image   =
| caption =
}}

'''Abberley''' is een ''[[civil parish]]'' in het [[district (Engeland)|bestuurlijke gebied]] [[Malvern Hills (district)|Malvern Hills]], in het [[Engeland|Engelse]] [[Stedelijke en niet-stedelijke graafschappen van Engeland|graafschap]] [[Worcestershire]] met 836 inwoners.

<gallery>
Abberley_Clock_Tower.jpg|Klokkentoren van Abberley
Abberley_St_Mary's_Church_DSC00298.JPG|St Mary's Church
</gallery>

{{appendix}}
{{Commonscat|Abberley}}
{{Navigatie graafschap Worcestershire}}
{{Beginnetje|landen & volken|land=Engeland|2=2010|3=8|4=19}}

[[Categorie:Civil parish in Worcestershire]]

title: Situering

Regio: West Midlands

Graafschap: Worcestershire

District: Malvern Hills

title: Algemeen

title: Overig

Post town: WORCESTER

Portaal: Verenigd Koninkrijk


text:
# Luperosoma parvulum
Luperosoma parvulum is een keversoort uit de familie bladkevers (Chrysomelidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1888 gepubliceerd door Martin Jacoby.

title: Luperosoma parvulum

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Luperosoma parvulum''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Bladkevers|Chrysomelidae]] (Bladkevers)
| geslacht = ''[[Luperosoma]]''
| w-naam = ''Luperosoma parvulum''
| auteur = [[Martin Jacoby|Jacoby]]
| datum = 1888
| haakjes = ja
| origineel =
}}

'''''Luperosoma parvulum''''' is een [[kevers]]oort uit de familie [[bladkevers]] (Chrysomelidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1888 gepubliceerd door [[Martin Jacoby]].<ref>[https://web.archive.org/web/20130927083459/https://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/ChrysoIndex0.htm Chrysomelidae] in Synopsis of the described Coleoptera of the World, 13 december 2008. Gearchiveerd op 27 september 2013.</ref>

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2011|10|30}}

[[Categorie:Bladkevers]]

title: Luperosoma parvulum

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Chrysomelidae (Bladkevers)

Geslacht: Luperosoma

title: Soort