text:
# Oude Dom van Linz
De Oude Dom (Alte Dom) is de rooms-katholieke kerk in het Rathausviertel van de Opper-Oostenrijkse stad Linz. De barokke kerk werd tussen 1669 en 1678 gebouwd en staat eveneens bekend onder de naam Ignatiuskerk. De architect van het bouwwerk is onbekend, maar het ontwerp wordt toegeschreven aan Pietro Francesco Carlone in samenwerking met Carlo Antonio Carlone. In de periode 1785-1909 was het de zetelkerk van het bisdom Linz. Sinds de Nieuwe Dom de functie als kathedrale kerk van het bisdom overnam, dragen de jezuïeten weer de zorg voor de Oude Dom.

## Geschiedenis
De Oude Dom werd in het begin gebouwd als een jezuïetenkerk. De eerstesteenlegging vond plaats in 1669 door David Fuhrman. Na een bouwperiode van circa 20 jaar werd het gebouw in 1678 aan Ignatius van Loyola gewijd, de stichter van de orde.
Na de ontbinding van de Jezuïetenorde in 1773 door paus Clemens XIV onder druk van de koningen van Frankrijk, Spanje en Portugal stond de kerk leeg. Keizer Jozef II (1741-1790) dwong per decreet het bisdom Passau de parochies in Opper-Oostenrijk af te staan en stichtte zonder toestemming van Rome het bisdom Linz. Na de bevestiging middels een pauselijke bul van 28 januari 1785 door paus Pius VI werd de hulpbisschop van Passau, Ernest Johann Nepomuk graaf Herberstein, de eerste bisschop van Linz. Die koos in plaats van de geplande stadsparochiekerk voor de nog altijd leegstaande Ignatiuskerk als domkerk.
Tegen het einde van de 19e eeuw was Linz zo gegroeid, dat de domkerk te klein werd. Bisschop Rudigier liet daarom een nieuwe, grotere dom bouwen. Ter onderscheiding van de Nieuwe Dom wordt de kerk daarom Oude Dom genoemd.

## Architectuur en inrichting

#### Hoogaltaar
Het hoogaltaar is een meesterwerk van Giovanni Battista Colombo en Giovanni Battista Baberini. Het centrale schilderij toont de opname van Maria in de hemel. Oorspronkelijk bezat het hoogaltaar een beeltenis van de heilige Ignatius. Het huidige schilderij is afkomstig uit een Weens kerkgebouw.

#### Koorgestoelte
Het koorgestoelte stamt uit het stift Garsten. Het werd in 1633 gemaakt door een Benedictijnse broeder, Michael Obermüller. Bisschop Rudigier verwierf het omdat hij het bestaande koorgestoelte te eenvoudig vond.

#### Kansel
De kansel bezit een bijzonder hoog klankbord. Op de vier hoeken bevinden zich putti en daarboven de vier evangelisten. On het midden bevindt zich Jezus met de wereldbol als Verkondiger van het Evangelie. Een beeld van Johannes de Doper bekroont het klankbord.

#### Orgel
Het orgel is een van de opmerkelijkste Oostenrijkse orgels. Het werd in 1780 door Franz Xaver Krisman voor de stiftskerk Engelszell gebouwd. Vanuit het opgeheven cisterciënzer stift kwam het naar Linz. De verbouwing van het instrument door de orgelbouwfamilie Breinbauer volgde conform de wensen van de componist Anton Bruckner, die van 1855 tot 1868 hier als organist werkte. Ook nadat Bruckner vertrok, kwam hij steeds graag terug naar Linz om op het orgel te spelen. Het sleepladen-instrument bezit 32 registers verdeeld over drie manualen en pedaal. De speel- en registertracturen zijn mechanisch. Een plaquette herinnert aan de tijd dat Anton Bruckner hier werkte als organist.

## Graven
In de kerk bevindt zich het graf van Maria Elisabeth, een dochter van Maria Theresia van Oostenrijk. Tot de opheffing van de orde werden ook alle Jezuïeten hier begraven. Ook tegenwoordig is de domkerk weer de grafkerk voor de jezuïeten en het Collegium Aloisianum op de Freinberg.

title: Oude Dom van Linz

wikitext:
{{Infobox kerk
| naam              = Oude Dom
''Alter Dom''
| afbeelding        = Alter Dom Außen I.jpg
| onderschrift      =
| mapname           =
| lat_deg           =
| lat_min           =
| lat_sec           =
| lat_dir           =
| lon_deg           =
| lon_min           =
| lon_sec           =
| lon_dir           =
| plaats            = Linz
{{AT}}
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1669-1678
| uitbreiding       =
| renovatie         =
| sloopjaar         =
| opgedragen        = Ignatius van Loyola
| begraafplaats     =
| monumentstatus    =
| monumentnummer    =
| periode           = Barok
| architect         =
| bouwmethode       =
| bouwmateriaal     =
| afmeting          =
| toren             =
| vrijstaande klokkentoren =
| klokkentoren      =
| portaal           =
| koor              =
| schip             =
| preekstoel        =
| doopvont          =
| altaar            =
| orgel             =
| zitplaatsen       =
| diverse           =
| titelkardinaal    =
| aartsbisdom       =
| bisdom            =
| afbeelding2       =
| onderschrift2     =
| afbeelding3       =
| onderschrift3     =
| lijst             =
}}
De '''Oude Dom''' (''Alte Dom'') is de [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] kerk in het ''Rathausviertel'' van de [[Opper-Oostenrijk]]se stad [[Linz (hoofdbetekenis)|Linz]]. De [[barok (stijlperiode)|barokke]] kerk werd tussen 1669 en 1678 gebouwd en staat eveneens bekend onder de naam Ignatiuskerk. De architect van het bouwwerk is onbekend, maar het ontwerp wordt toegeschreven aan Pietro Francesco Carlone in samenwerking met Carlo Antonio Carlone. In de periode 1785-1909 was het de zetelkerk van het [[bisdom Linz]]. Sinds de [[Nieuwe Dom van Linz|Nieuwe Dom]] de functie als kathedrale kerk van het bisdom overnam, dragen de [[jezuïeten]] weer de zorg voor de Oude Dom.

==Geschiedenis==
De Oude Dom werd in het begin gebouwd als een jezuïetenkerk. De eerstesteenlegging vond plaats in 1669 door David Fuhrman. Na een bouwperiode van circa 20 jaar werd het gebouw in 1678 aan [[Ignatius van Loyola]] gewijd, de stichter van de orde.

Na de ontbinding van de Jezuïetenorde in 1773 door [[paus Clemens XIV]] onder druk van de koningen van Frankrijk, Spanje en Portugal stond de kerk leeg. [[Keizer Jozef II]] (1741-1790) dwong per decreet het [[bisdom Passau]] de parochies in [[Opper-Oostenrijk]] af te staan en stichtte zonder toestemming van Rome het bisdom Linz. Na de bevestiging middels een pauselijke bul van 28 januari 1785 door [[paus Pius VI]] werd de hulpbisschop van Passau, Ernest Johann Nepomuk graaf Herberstein, de eerste bisschop van Linz. Die koos in plaats van de geplande stadsparochiekerk voor de nog altijd leegstaande Ignatiuskerk als domkerk.

Tegen het einde van de 19e eeuw was Linz zo gegroeid, dat de domkerk te klein werd. Bisschop Rudigier liet daarom een nieuwe, grotere dom bouwen. Ter onderscheiding van de Nieuwe Dom wordt de kerk daarom Oude Dom genoemd.

==Architectuur en inrichting==
[[Bestand:Linz Alter Dom innen.jpg|thumb|links|Interieur]]
====Hoogaltaar====
Het [[hoogaltaar]] is een meesterwerk van Giovanni Battista Colombo en Giovanni Battista Baberini. Het centrale schilderij toont de [[Maria-Tenhemelopneming|opname van Maria in de hemel]]. Oorspronkelijk bezat het hoogaltaar een beeltenis van de heilige Ignatius. Het huidige schilderij is afkomstig uit een Weens kerkgebouw.
====Koorgestoelte====
Het koorgestoelte stamt uit het stift [[Garsten]]. Het werd in 1633 gemaakt door een [[Benedictijnen|Benedictijnse]] broeder, Michael Obermüller. Bisschop Rudigier verwierf het omdat hij het bestaande koorgestoelte te eenvoudig vond.
====Kansel====
De kansel bezit een bijzonder hoog klankbord. Op de vier hoeken bevinden zich [[putto|putti]] en daarboven de vier [[Evangelist (Nieuwe Testament)|evangelist]]en. On het midden bevindt zich Jezus met de wereldbol als Verkondiger van het Evangelie. Een beeld van Johannes de Doper bekroont het klankbord.
====Orgel====
Het orgel is een van de opmerkelijkste Oostenrijkse orgels. Het werd in 1780 door Franz Xaver Krisman voor de [[Stift Engelszell|stiftskerk Engelszell]] gebouwd. Vanuit het opgeheven [[Cisterciënzers|cisterciënzer]] stift kwam het naar Linz. De verbouwing van het instrument door de orgelbouwfamilie Breinbauer volgde conform de wensen van de componist [[Anton Bruckner]], die van 1855 tot 1868 hier als organist werkte. Ook nadat Bruckner vertrok, kwam hij steeds graag terug naar Linz om op het orgel te spelen. Het sleepladen-instrument bezit 32 registers verdeeld over drie manualen en pedaal. De speel- en registertracturen zijn mechanisch. Een plaquette herinnert aan de tijd dat Anton Bruckner hier werkte als organist.

==Graven==
In de kerk bevindt zich het graf van Maria Elisabeth, een dochter van [[Maria Theresia van Oostenrijk (1717-1780)|Maria Theresia van Oostenrijk]]. Tot de opheffing van de orde werden ook alle Jezuïeten hier begraven. Ook tegenwoordig is de domkerk weer de grafkerk voor de jezuïeten en het Collegium Aloisianum op de Freinberg.

==Externe links==
* {{de}} [https://web.archive.org/web/20150402150342/http://dioezese-linzold.at/redsys/index.php?page_new=11800 Website van de Oude Dom van Linz]
* {{de}} [https://web.archive.org/web/20150402123826/http://www.orden-jesuiten-ignatiuskirche.dioezese-linz.at/index.php?option=com_content&view=article&id=83&Itemid=124 Rondleiding in woord en beeld]
{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Alter Dom (Linz)|datum=20140306}}
}}
{{Commonscat||Oude Dom van Linz}}
{{Bibliografische informatie}}

[[Categorie:Linz]]
[[Categorie:Bouwwerk in Opper-Oostenrijk]]
[[Categorie:Kathedraal in Oostenrijk]]
[[Categorie:Jezuïetenkerk]]
[[Categorie:Barok kerkgebouw in Oostenrijk]]
[[Categorie:Rooms-katholiek kerkgebouw in Oostenrijk]]

title: Oude Dom Alter Dom

Plaats: Linz Oostenrijk

Denominatie: Rooms-Katholieke Kerk

Gewijd aan: Ignatius van Loyola

title: Architectuur

Stijlperiode: Barok

Architectuur: Officiële website ·


text:
# Monomorium abyssinicum
Monomorium abyssinicum is een mierensoort uit de onderfamilie van de Myrmicinae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1894 door Forel.

wikiname: nlwiki

title: Monomorium abyssinicum

in_language: nl

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Monomorium abyssinicum''
| afbeelding =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Mieren|Formicidae]] (Mieren)
| onderfamilie = [[Myrmicinae]]
| tribus = [[Solenopsidini]]
| geslacht = ''[[Monomorium]]''
| w-naam = ''Monomorium abyssinicum''
| auteur = Forel
| datum = 1894
| haakjes = ja
| commons =
| species = Monomorium abyssinicum
}}

'''''Monomorium abyssinicum''''' is een [[Mieren|mierensoort]] uit de onderfamilie van de [[Myrmicinae]].<ref>[http://www.antwiki.org/wiki/Monomorium_abyssinicum Vermelding van de soort op Antwiki (Geraadpleegd april 2013)]</ref><ref>[http://www.antweb.org/description.do?genus=Monomorium&name=abyssinicum&rank=species Vermelding van de soort op Antweb (Geraadpleegd april 2013)]</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1894 door Forel.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|13}}

[[Categorie:Monomorium]]

title: Monomorium abyssinicum

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Hymenoptera (Vliesvleugeligen)

Familie: Formicidae (Mieren)

Onderfamilie: Myrmicinae

Geslachtengroep: Solenopsidini

Geslacht: Monomorium

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Union dramatique
De Union dramatique was een Luxemburgs zang- en theatergezelschap, dat in 1874 werd opgericht en in 1920 fuseerde tot de Société chorale Orphéon de Luxembourg.

## Geschiedenis
De Union dramatique werd in 1874 opgericht in Luxemburg-Stad en kwam voort uit de Caeciliavereniging van de kathedraal van Luxemburg. Er werden jaarlijks meerdere toneelvoorstellingen en muzikale soirees opgevoerd, zoals het Festival patriotique (1875) ter ere van prinses Amalia of een avond met stukken van Dicks ter gelegenheid van de onthulling van het Dicks-Lentz-monument (1903). Van 1886 tot 1919 stond de vereniging onder leiding van dirigent-componist Joseph-Alexandre Müller. De opgevoerde revues werden geschreven door onder anderen Alexis (Lexi) Brasseur, Pol Clemen, Paul Hirschberger, Niki Laux, Nicolas Liez en Batty Weber.
Fusie
In 1918 begonnen de fusiebesprekingen met zangvereniging Enfants du Luxembourg. Beide verenigingen traden op 27 april 1919 voor het eerst gezamenlijk op, in de feestzaal van de Cercle municipal, tijdens een concert ten bate van het op te richten Monument du Souvenir. Op 3 januari 1920 fuseerden de Union dramatique en de Enfants du Luxembourg tot de Société chorale Orphéon de Luxembourg.

## Enkele opgevoerde stukken
- 1897 Rekes III, van A. Duchscher
- 1900 Melusina, van Lexi Brasseur en Pol Clemen
- 1901 De schêne Camil, komedie in drie bedrijven van Paul Hirschberger
- 1902 Letzeburger Flautereien, revue van Niki Laux en Paul Hirschberger
- 1903 Töff-Töff, revue van Niki Laux
- 1905 D'Villa Fina, komedie in drie bedrijven van André Duchscher
- 1905 Wé ê bestuot get
- 1907 Aïh-Da, revue van Eugène Forman
- 1913 Drop an derwidder!, revue in 2 bedrijven van Lexi Brasseur
- 1914 Kss... Kss... Kss..., revue in 2 bedrijven

## Afbeeldingen
- Advertentie voor Soirée Musicale & Dramatique (1875)
- Concours-Festival organisé par l'Union Dramatique (1899), ansicht met een illustratie van Auguste van Werveke
- Ansicht t.g.v. een concours-festival met de foto's van Dicks en Lentz (1899)
- Medaille van de Stad Luxemburg voor de Union Dramatique (1899). De medaille is ontworpen door Albert Wunsch.
- Programmablad van een Grande matinée artistique (1902)
- Detail programmaboekje (1903) met een illustratie van Pierre Blanc

## literatuur
- Alfred Houdremont (1899) "Union Dramatique. Société chorale à Luxembourg. 25e anniversaire. Chronique 1874-1899", in Grand concours international de chant d'ensemble organisé dimanche, 21 et lundi, 22 mai

title: Union dramatique

wikitext:
{{Infobox theatergezelschap
| naam             = Union dramatique
| afbeelding       =
| onderschrift     =
| eerdere_namen    =
| motto_of_slagzin =
| soort_theater    =
| vestigingsplaats = Luxemburg-Stad
| opgericht        = 1874
| opgeheven        = 1920 (fusie)
| bezoekers        =
| acteurs          =
| regisseur        =
| artistiek_leider =
| directeur        =
| website          =
| portaal2         = Luxemburg
}}
[[Bestand:1899 - Concours international de chant et festival - Union dramatique.jpg|thumb|Programmaboekje (1899) met een illustratie van [[Auguste van Werveke]]]]
De '''Union dramatique''' was een [[Luxemburg (land)|Luxemburgs]] zang- en [[theatergezelschap]], dat in 1874 werd opgericht en in 1920 fuseerde tot de Société chorale Orphéon de Luxembourg.

== Geschiedenis ==
De ''Union dramatique'' werd in 1874 opgericht in Luxemburg-Stad en kwam voort uit de [[Cecilia (heilige)|Caeciliavereniging]] van de [[kathedraal van Luxemburg]]. Er werden jaarlijks meerdere toneelvoorstellingen en muzikale soirees opgevoerd, zoals het ''Festival patriotique'' (1875) ter ere van [[Amalia van Saksen-Weimar-Eisenach|prinses Amalia]]<ref>[https://persist.lu/ark:70795/fhbd5k/pages/3/articles/DTL114 "Festival patriotique"], ''[[L'Indépendance luxembourgeoise]]'', 29 september 1875.</ref> of een avond met stukken van [[Edmond de la Fontaine|Dicks]] ter gelegenheid van de onthulling van het [[Dicks-Lentz-monument]] (1903). Van 1886 tot 1919 stond de vereniging onder leiding van dirigent-componist [[Joseph-Alexandre Müller]].<ref>[https://musique.uni.lu/wp-content/uploads/sites/19/2019/03/M%C3%9CLLER-Joseph-Alexandre-Joseph-Alexandre-jr..pdf "Joseph-Alexandre Müller"], in: Ursula Anders-Malvetti, Alain Nitschké, Caroline Reuter en Damien Sagrillo (2016) ''Luxemburger Musikerlexikon. Komponisten und Interpreten, Band 1: 1815‒1950''. Weikersheim: Margraf Publishers. p. 834-847.</ref> De opgevoerde revues werden geschreven door onder anderen [[Alexis Brasseur|Alexis (Lexi) Brasseur]], [[Pol Clemen]], [[Paul Hirschberger]], [[Niki Laux]], [[Nicolas Liez (auteur)|Nicolas Liez]] en [[Batty Weber]].

;Fusie
In 1918 begonnen de fusiebesprekingen met zangvereniging Enfants du Luxembourg. Beide verenigingen traden op 27 april 1919 voor het eerst gezamenlijk op, in de feestzaal van de [[Cercle municipal]], tijdens een concert ten bate van het op te richten [[Gëlle Fra|''Monument du Souvenir'']].<ref>[https://issuu.com/cercle_cite/docs/cc_100ans_web_lowres ''Cercle Luxembourg |1909 - 2010''], Luxemburg: Cercle Cité.</ref> Op 3 januari 1920 fuseerden de Union dramatique en de Enfants du Luxembourg tot de Société chorale Orphéon de Luxembourg.<ref>Michel Hemmer, "Retrospective", in: ''Orphéon municipal'', 35e anniversaire, p. 8-13.</ref>

== Enkele opgevoerde stukken ==
*1897 ''Rekes III'', van A. Duchscher
*1900 ''Melusina'', van Lexi Brasseur en Pol Clemen
*1901 ''De schêne Camil'', komedie in drie bedrijven van Paul Hirschberger
*1902 ''Letzeburger Flautereien'', revue van Niki Laux en Paul Hirschberger
*1903 ''Töff-Töff'', revue van Niki Laux
*1905 ''D'Villa Fina'', komedie in drie bedrijven van André Duchscher
*1905 ''Wé ê bestuot get''
*1907 ''Aïh-Da'', revue van Eugène Forman
*1913 ''Drop an derwidder!'', revue in 2 bedrijven van Lexi Brasseur
*1914 ''Kss... Kss... Kss...'', revue in 2 bedrijven

== Afbeeldingen ==
<gallery heights="200" widths="200">
1875 - Soirée Musicale & Dramatique - Union dramatique.jpg|Advertentie voor ''Soirée Musicale & Dramatique'' (1875)
Auguste van Werveke - Concours-Festival organisé par l'Union Dramatique (1899).jpg|''Concours-Festival organisé par l'Union Dramatique'' (1899), ansicht met een illustratie van [[Auguste van Werveke]]
1899 - Concours-Festival - Union dramatique.jpg|Ansicht t.g.v. een concours-festival met de foto's van Dicks en Lentz (1899)
Albert Wunsch - Médaille de la ville de Luxembourg (I) - 1899.png|Medaille van de Stad Luxemburg voor de Union Dramatique (1899). De medaille is ontworpen door [[Albert Wunsch]].
1902 - Grande matinée artistique - Union dramatique.jpg|Programmablad van een ''Grande matinée artistique'' (1902)
1903 - Soirée carnevalesque - Union dramatique.jpg|Detail programmaboekje (1903) met een illustratie van [[Pierre Blanc]]
</gallery>

== literatuur ==
*Alfred Houdremont (1899) "Union Dramatique. Société chorale à Luxembourg. 25e anniversaire. Chronique 1874-1899", in ''Grand concours international de chant d'ensemble organisé dimanche, 21 et lundi, 22 mai

{{Appendix}}
{{Bibliografische informatie}}
[[Categorie:Cultuur in Luxemburg (land)]]
[[Categorie:Muziekvereniging]]
[[Categorie:Toneelgezelschap]]

title: Union dramatique

Vestigingsplaats: Luxemburg-Stad

Portaal: Kunst & Cultuur · Luxemburg


text:
# Mesolestes caecus
Mesolestes caecus is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1941 door Antoine.

title: Mesolestes caecus

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Mesolestes caecus''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Loopkevers|Carabidae]] (Loopkevers)
| onderfamilie = [[Lebiinae]]
| geslacht = ''[[Mesolestes]]''
| w-naam = ''Mesolestes caecus''
| auteur = Antoine
| datum = 1941
| haakjes = ja
| species =
| commons =
}}
'''''Mesolestes caecus''''' is een [[kevers|kever]]soort uit de familie van de [[Loopkevers|loopkevers (Carabidae)]].<ref>Anichtchenko A. et al., (editors): [https://carabidae.org/search?rank=0&text=Mesolestes+caecus Carabidae of the World] (bezocht: 20 tot 28 maart 2013)</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1941 door Antoine.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|29}}

[[Categorie:Mesolestes|caecus]]

title: Mesolestes caecus

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Carabidae (Loopkevers)

Onderfamilie: Lebiinae

Geslacht: Mesolestes

title: Soort


text:
# Anita Carter
Anita Carter (Maces Spring, 31 maart 1933 – Hendersonville, 29 juli 1999) was een Amerikaanse countryzangeres.

## Levensloop
Anita Carter was de jongste dochter van Maybelle Carter. Samen met haar twee zussen June en Helen nam ze als kind deel aan optredens van de Carter Family. Nadat de oorspronkelijke Carter Family in 1943 was ontbonden, ging Maybelle door met haar dochters onder de naam Mother Maybelle en de Carter Sisters. Later in juni traden Helen en Anita alleen op als Carter Family, vaak als onderdeel van de Johnny Cash Show.
Naast deelname aan de Carter Family streefde ze ook naar een solocarrière. Als duetpartner van Hank Snow had ze tijdens de jaren 1950 enkele successen. In 1968 behaalde ze een toptienhit met Waylon Jennings hit I Got You. In 1998, een paar maanden voor haar dood, verscheen een opname van de Carter Family op het soundtrackalbum voor de film The Apostle, namelijk Waitin' on the Far Side Banks of Jordan.

## Overlijden
Anita Carter overleed in juli 1999 op 66-jarige leeftijd na een langdurige, ernstige ziekte.

title: Anita Carter

wikitext:
{{Infobox artiest
| naam                 = Anita Carter
| afbeelding           = Anita Carter.png
| onderschrift         =
| bijnaam              =
| volledige naam       =
| geboren              = [[31 maart]] [[1933]]
| geboorteplaats       = [[Maces Spring]]
| overleden            = [[29 juli]] [[1999]]
| overlijdensplaats    = [[Hendersonville (Tennessee)|Hendersonville]]
| land                 = {{US}}
| jaren-actief         =
| genre                = [[Countrymuziek|country]]
| beroep               = [[zanger]]es
| instrument           = <!--geen-->
| zangstem             =
| label                =
| acts                 = [[Carter Family]]
| gerelateerd          = [[Hank Snow]], [[Waylon Jennings]]
| website              =
| imdb                 =
}}
'''Anita Carter''' ([[Maces Spring]], [[31 maart]] [[1933]] – [[Hendersonville (Tennessee)|Hendersonville]], [[29 juli]] [[1999]])<ref>{{Citeer web|url=https://www.discogs.com/artist/274745-Anita-Carter|titel=Anita Carter|bezochtdatum=24-10-2021|werk=Discogs|taal=en|archiefurl=https://web.archive.org/web/20211024082142/https://www.discogs.com/artist/274745-Anita-Carter|archiefdatum=24 oktober 2021|dodeurl=nee}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.countrythangdaily.com/anita-carter-songs/|titel=Anita Carter: The Appalachian Angel Whose Exquisite Voice and Songs We Cherish|bezochtdatum=24-10-2021|datum=2020-04-02GMT+080018:41:02+08:00|taal=en-US|archiefurl=https://web.archive.org/web/20211024082144/https://www.countrythangdaily.com/anita-carter-songs/|archiefdatum=24 oktober 2021|dodeurl=nee}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.bear-family.com/carter-anita/|titel=Carter, Anita|bezochtdatum=24-10-2021|auteur=Bear Family|werk=Bear Family Records|taal=en|archiefurl=https://web.archive.org/web/20211024082143/https://www.bear-family.com/carter-anita/|archiefdatum=24 oktober 2021|dodeurl=nee}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.tampabay.com/archive/1999/07/31/singer-anita-carter-of-carter-sisters-dies/|titel=Singer Anita Carter of Carter Sisters dies|bezochtdatum=24-10-2021|auteur=Tampa Publishing Company|werk=Tampa Bay Times|taal=en|archiefurl=https://web.archive.org/web/20211024082142/https://www.tampabay.com/archive/1999/07/31/singer-anita-carter-of-carter-sisters-dies/|archiefdatum=24 oktober 2021|dodeurl=nee}}</ref> was een [[Verenigde Staten|Amerikaanse]] [[Countrymuziek|country]]zangeres.

== Levensloop ==
Anita Carter was de jongste dochter van [[Maybelle Carter]]. Samen met haar twee zussen [[June Carter Cash|June]] en Helen nam ze als kind deel aan optredens van de [[Carter Family]]. Nadat de oorspronkelijke Carter Family in 1943 was ontbonden, ging Maybelle door met haar dochters onder de naam Mother Maybelle en de Carter Sisters. Later in juni traden Helen en Anita alleen op als Carter Family, vaak als onderdeel van de ''[[Johnny Cash]] Show''.

Naast deelname aan de Carter Family streefde ze ook naar een solocarrière. Als duetpartner van [[Hank Snow]] had ze tijdens de jaren 1950 enkele successen. In 1968 behaalde ze een toptienhit met [[Waylon Jennings]] hit ''I Got You''. In 1998, een paar maanden voor haar dood, verscheen een opname van de Carter Family op het [[soundtrack]]album voor de film ''The Apostle'', namelijk ''Waitin' on the Far Side Banks of Jordan''.

== Overlijden ==
Anita Carter overleed in juli 1999 op 66-jarige leeftijd na een langdurige, ernstige ziekte.

== Literatuur ==
* Erlewine, Michael u. a. (Hrsg.): ''All Music Guide to Country Music. The experts guide to the best recordings in country  music''. San Francisco, Cal.: Miller Freeman Books, 1997, S. 75f

{{Appendix|2=
{{References}}
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Anita Carter|oldid=172963527|datum=20200303}}
}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Carter, Anita}}
[[Categorie:Amerikaans countryzanger]]
[[Categorie:Amerikaans folkmusicus]]

title: Algemene informatie

Geboorteplaats: Maces Spring

Overlijdensplaats: Hendersonville

Land: Verenigde Staten

title: Werk

Genre(s): country

Beroep: zangeres

Act(s): Carter Family

Verwante artiesten: Hank Snow, Waylon Jennings


text:
# Gong Zhichao
Gong Zhichao (Anhua, 15 december 1977) is een Chinese voormalige badmintonspeelster.
Gong behoorde gedurende haar actieve carrière, die duurde van 1996 tot 2002, tot de wereldwijde top van vrouwelijke badmintonspeelsters. Ze heeft diverse grote prijzen gewonnen, waar de gouden medaille op de Olympische Zomerspelen van 2000 in Sydney bij het enkelspel het belangrijkste was. Tevens won ze tweemaal de All England. Daarbij versloeg ze haar landgenoten Dai Yun in 2000 en Zhou Mi in 2001. Aziatisch kampioen werd ze in 1996 en in 2001 eindigde ze op de derde plaats tijdens de wereldkampioenschappen.
Rond haar winst van de gouden medaille tijdens de Olympische Spelen hangt sinds 2022 echter een controverse. In de halve finale zou haar opponente, de Chinese Ye Zhaoying, instructies hebben gekregen van haar coach om opzettelijk te verliezen. Dit omdat werd verwacht dat Gong een grotere kans maakte om de finale tegen de Deense Camilla Martin te winnen. De halve finale won Gong met 11-8 en 11-8. In de finale won ze ook daadwerkelijk van Martin met de cijfers 13-10 en 11-3.

## Resultaten

### Internationale kampioenschappen
| Jaar | Wedstrijd           | Plaats       | Discipline        | Resultaat           |
| ---- | ------------------- | ------------ | ----------------- | ------------------- |
| 1996 | Aziatische kamp.    | Surabaya     | Vrouwen enkelspel | Goud                |
| 1997 | WK                  | Glasgow      | Vrouwen enkelspel | Zilver              |
| 1997 | Badminton World Cup | Yogyakarta   | Vrouwen enkelspel | Brons               |
| 1998 | Aziatische Spelen   | Bangkok      | Vrouwen enkelspel | Zilver              |
| 1998 | Aziatische kamp.    | Bangkok      | Vrouwen enkelspel | Zilver              |
| 1999 | WK                  | Kopenhagen   | Vrouwen enkelspel | verlies in 3e ronde |
| 1999 | Aziatische kamp.    | Kuala Lumpur | Vrouwen enkelspel | Brons               |
| 2000 | OS                  | Sydney       | Vrouwen enkelspel | Goud                |
| 2001 | WK                  | Sevilla      | Vrouwen enkelspel | Brons               |

### Landenwedstrijden
| Jaar | Wedstrijd         | Plaats       | Resultaat |
| ---- | ----------------- | ------------ | --------- |
| 1997 | Sudirman Cup      | Glasgow      | Goud      |
| 1998 | Thomas Cup        | Hongkong     | Goud      |
| 1998 | Aziatische Spelen | Bangkok      | Goud      |
| 1999 | Sudirman Cup      | Kopenhagen   | Goud      |
| 2000 | Thomas Cup        | Kuala Lumpur | Goud      |
| 2001 | Sudirman Cup      | Sevilla      | Goud      |

1992: Susi Susanti ·
1996: Bang Soo-hyun ·
2000: Gong Zhichao ·
2004: Zhang Ning ·
2008: Zhang Ning ·
2012: Li Xuerui ·
2016: Carolina Marín ·
2020: Chen Yufei ·
2024: An Se-young

title: Gong Zhichao

wikitext:
{{Infobox badmintonner
| naam                   = Gong Zhichao
| afbeelding             =
| onderschrift           =
| volledige_naam         =
| bijnaam                =
| geboortedatum          = [[15 december]] [[1977]]
| geboortestad           = [[Anhua]]
| geboorteland           = [[China]]
| overlijdensdatum       =
| overlijdensstad        =
| overlijdensland        =
| lengte                 =
| slagarm                =
| coach                  =
| hoogste_ranking_enkel        = 1
| datum_hoogste_ranking_enkel  = 18 maart 1997
| hoogste_ranking_dubbel       = 23
| datum_hoogste_ranking_dubbel = 18 maart 1997
| hoogste_ranking_mix          = 62
| datum_hoogste_ranking_mix    = 29 oktober 1996
| actieve_jaren          = 1996 - 2002
| bwf_id                 = 15539
}}
{{Infobox Chinese namen
| afbeelding=
| onderschrift=
| TChinees=龔智超
| VChinees=龚智超
| Pinyin=Gōng Zhìchāo
}}
'''Gong Zhichao''' ([[Anhua]], [[15 december]] [[1977]]) is een [[China|Chinese]] voormalige [[badminton]]speelster.

Gong behoorde gedurende haar actieve carrière, die duurde van 1996 tot 2002, tot de wereldwijde top van vrouwelijke badmintonspeelsters. Ze heeft diverse grote prijzen gewonnen, waar de gouden medaille op de [[Olympische Zomerspelen 2000|Olympische Zomerspelen]] van 2000 in [[Sydney]] bij het [[Badminton op de Olympische Zomerspelen 2000|enkelspel]] het belangrijkste was. Tevens won ze tweemaal de [[All England]]. Daarbij versloeg ze haar landgenoten [[Dai Yun]] in 2000 en [[Zhou Mi]] in 2001. Aziatisch kampioen werd ze in 1996 en in 2001 eindigde ze op de derde plaats tijdens de wereldkampioenschappen.

Rond haar winst van de gouden medaille tijdens de Olympische Spelen hangt sinds 2022 echter een controverse. In de halve finale zou haar opponente, de Chinese [[Ye Zhaoying]], instructies hebben gekregen van haar coach om opzettelijk te verliezen. Dit omdat werd verwacht dat Gong een grotere kans maakte om de finale tegen de [[Denemarken|Deense]] [[Camilla Martin]] te winnen.<ref>[https://sport.tv2.dk/badminton/2022-08-27-former-world-champion-reveals-that-she-was-ordered-to-lose-olympic-semi-final Former world champion reveals that she was ordered to lose Olympic semi-final]</ref><ref>[https://www.rfi.fr/en/sports/20220827-chinese-badminton-star-ordered-to-throw-olympic-semi-in-sydney-2000 Chinese badminton star ordered to throw Olympic semi in Sydney 2000]</ref> De halve finale won Gong met 11-8 en 11-8. In de finale won ze ook daadwerkelijk van Martin met de cijfers 13-10 en 11-3.

== Resultaten ==
===Internationale kampioenschappen===
{| class="wikitable"
! Jaar !! Wedstrijd !! Plaats !! Discipline !! Resultaat
|-
|1996
|Aziatische kamp.
| {{ID-VLAG}} [[Surabaya]]
| Vrouwen enkelspel
| align="center" |{{goud}}
|-
|rowspan=2 | 1997
|[[Wereldkampioenschappen badminton 1997|WK]]
| {{XS-VLAG}} [[Glasgow]]
| Vrouwen enkelspel
| align="center" |{{zilver}}
|-
|Badminton World Cup
| {{ID-VLAG}} [[Yogyakarta]]
| Vrouwen enkelspel
| align="center" |{{brons}}
|-
|rowspan=2 |1998
|[[Aziatische Spelen 1998|Aziatische Spelen]]
| {{TH-VLAG}} [[Bangkok]]
| Vrouwen enkelspel
| align="center" |{{zilver}}
|-
|Aziatische kamp.
| {{MY-VLAG}} [[Bangkok]]
| Vrouwen enkelspel
| align="center" |{{zilver}}
|-
|rowspan=2 |1999
|[[Wereldkampioenschappen badminton 1999|WK]]
| {{DK-VLAG}} [[Kopenhagen]]
| Vrouwen enkelspel
| verlies in 3e ronde
|-
|Aziatische kamp.
| {{MY-VLAG}} [[Kuala Lumpur]]
| Vrouwen enkelspel
| align="center" |{{brons}}
|-
|2000
|[[Badminton op de Olympische Zomerspelen 2000|OS]]
| {{AU-VLAG}} [[Sydney]]
| Vrouwen enkelspel
| align="center" |{{goud}}
|-
|2001
|[[Wereldkampioenschappen badminton 2001|WK]]
| {{ES-VLAG}} [[Sevilla (stad)|Sevilla]]
| Vrouwen enkelspel
| align="center" |{{brons}}
|}

===Landenwedstrijden===
{| class="wikitable"
! Jaar !! Wedstrijd !! Plaats !! Resultaat
|-
|1997
|[[Sudirman Cup]]
| {{XS-VLAG}} [[Glasgow]]
| align="center" |{{goud}}
|-
| rowspan="2" |1998
|[[Thomas Cup]]
| {{HK-VLAG}} [[Hongkong]]
| align="center" |{{goud}}
|-
|[[Aziatische Spelen]]
| {{TH-VLAG}} [[Bangkok]]
| align="center" |{{goud}}
|-
|1999
|[[Sudirman Cup]]
| {{DK-VLAG}} [[Kopenhagen]]
| align="center" |{{goud}}
|-
| 2000
|[[Thomas Cup]]
| {{MY-VLAG}} [[Kuala Lumpur]]
| align="center" |{{goud}}
|-
|2001
|[[Sudirman Cup]]
| {{ES-VLAG}} [[Sevilla (stad)|Sevilla]]
| align="center" |{{goud}}
|}

{{Appendix|2=
{{References}}
----
'''Externe link'''
* {{Link profiel Badminton World Federation|15539}}
*{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Gong Zhichao|oldid=466988913|datum=20120520|sectie=}}
}}
{| align=right border=1
|colspan=2 align=center| [[Bestand:Olympic rings.svg|center|90px]]
|- align=center
|bgcolor="gold"| Gouden
 medaille || Badminton
 Vrouwen enkelspel
|}
{{Navigatie olympisch kampioen|inhoud=
{{Navigatie olympisch kampioen/badminton dames enkel}}
}}

{{DEFAULTSORT:Gong, Zhichao}}
[[Categorie:Chinees badmintonner]]
[[Categorie:Chinees olympisch kampioen]]

title: Persoonlijke informatie

Geboortedatum: 15 december 1977

title: Sportieve informatie

Discipline: Badminton

title: Enkelspel

title: Dubbelspel

title: Gemengd dubbelspel

title: Naam (taalvarianten)

Vereenvoudigd: 龚智超

Traditioneel: 龔智超

Pinyin: Gōng Zhìchāo

Gouden · medaille: Badminton · Vrouwen enkelspel


text:
# Encarsia chaetogastra
Encarsia chaetogastra is een vliesvleugelig insect uit de familie Aphelinidae. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2007 door Schmidt & Polaszek.

title: Encarsia chaetogastra

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Encarsia chaetogastra''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Aphelinidae]]
| geslacht = ''[[Encarsia]]''
| w-naam = ''Encarsia chaetogastra''
| auteur = Schmidt & Polaszek
| datum = 2007
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Encarsia chaetogastra''''' is een [[Vliesvleugeligen|vliesvleugelig insect]] uit de familie [[Aphelinidae]]. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2007 door Schmidt & Polaszek.

{{Appendix|2=
* [https://www.nhm.ac.uk/research-curation/research/projects/chalcidoids/database/validName.dsml?index=ValidName&searchPageURL=indexValidName.dsml&Familyqtype=equals&Family=&Genusqtype=equals&Genus=Encarsia&Speciesqtype=equals&Species=chaetogastra {{Ts.|Noyes, J.S.}} (2012). Universal Chalcidoidea Database. World Wide Web electronic publication. http://www.nhm.ac.uk/chalcidoids. Version as of June 2012]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|04|12}}

[[Categorie:Encarsia|chaetogastra]]

title: Encarsia chaetogastra

Familie: Aphelinidae

Geslacht: Encarsia

title: Soort


text:
# Crypsithyris hoenei
Crypsithyris hoenei is een vlinder uit de familie van de echte motten (Tineidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1993 door Petersen & Gaedike.

title: Crypsithyris hoenei

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Crypsithyris hoenei''
| afbeelding =
| familie = [[Echte motten|Tineidae]] (Echte motten)
| onderfamilie = [[Tineinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Crypsithyris]]''
| w-naam = ''Crypsithyris hoenei''
| auteur = Petersen & Gaedike
| datum = 1993
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Crypsithyris hoenei''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Echte motten|echte motten (Tineidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1993 door Petersen & Gaedike.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|10}}

[[Categorie:Crypsithyris|hoenei]]

title: Crypsithyris hoenei

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Tineidae (Echte motten)

Onderfamilie: Tineinae

Geslacht: Crypsithyris

title: Soort


text:
# Birodar Abdoeraimov
Birodar Abdoeraimov (Russisch: Берадор Хасанович Абдураимов) (Tasjkent, 14 mei 1943) is een voormalig voetballer Oezbeeks voetballer en trainer. Als speler kwam hij uit voor de Sovjet-Unie en werd zijn naam meestal in het Russisch geschreven als Berador Abdoeraimov.

## Biografie
Abdoeraimov begon zijn carrière bij Pachtakor Tasjkent, de Oezbeekse topclub ten tijde van de Sovjetcompetitie. In 1962 werd hij zesde met de club. In 1968 werd hij topschutter van de competitie met 22 goals en dat terwijl de club zich op een haar na van de degradatie kon redden. Hierna trok hij een seizoen naar CSKA Moskou, maar keerde daarna terug naar Pachtakor. Enkel Gennadi Denisov speelde vaker voor Pachtakor in de geschiedenis van de club en enkel Gennadi Krasnitski scoorde vaker voor de club.
Na zijn spelerscarrière werd hij trainer en trainde Pachtakor en nog vele andere clubs en was ook een tijd bondscoach. In 1994 won hij met Oezbekistan goud op de Aziatische Spelen in Japan.
Zijn zoon Azamat Abdoeraimov is ook een voormalig profvoetballer.

title: Birodar Abdoeraimov

wikitext:
{{Infobox voetballer
| spelernaam                  =Birodar Abdoeraimov
| volledigenaam               = {{nowrap|Birodar Chasanovitjs Abdoeraimov}}
| afbeelding                  =
|afbeeldingbreedte = 150
| onderschrift                =
| geboortedatum               = [[14 mei]] [[1943]]
| geboortestad                = [[Tasjkent]]
| geboorteland                = [[Sovjet-Unie]]
| overlijddatum               =
| stadvanoverlijden           =
| landvanoverlijden           =
| lengte                      =
| gewicht                     =
| been                        =
| huidigeclub                 =
| rugnummer                   =
| positie                     = Middenvelder
| huidigeclubfunctie          =
| functie                     =
| contracttot                 =
| vorigeclubs                 =
| jeugdjaren                  =
| jeugdteams                  =
| seizoen                     = 1960–1964
1964
1964–1968
1969–1970
1970–1974
1976
| club                        = {{SU-VLAG}} [[Pachtakor Tasjkent]]
{{SUHH-VLAG}} [[Spartak Moskou]]
{{SUHH-VLAG}} [[Pachtakor Tasjkent]]
{{SUHH-VLAG}} [[FK CSKA Moskou|CSKA Moskou]]
{{SUHH-VLAG}} [[Pachtakor Tasjkent]]
{{SUHH-VLAG}} [[Meliorator Jangijer]]
| wedstr(goals)               = 85{{0}}(20)
1{{0|00}}(0)
152{{0}}(50)
38{{0|00}}(8)
122{{0}}(61)
??{{0}}(11)
| interlandjaren              =
| interlandteam               =
| interlandwedstrijden(goals) =
| trainersjaren               = 1987–1988
1989
1991
1992
1993
1994
1995
1998
1999
2002
2003
| getraindeclubs              =  {{SU-VLAG}} [[Pachtakor Tasjkent]]
{{SUHH-VLAG}} [[FC Andijon|Spartak Andizan]]
{{SUHH-VLAG}} [[Umid Tasjkent]]
{{UZ-VLAG}} [[Navbahor Namangan]]
{{UZ-VLAG}} [[MHSK Tasjkent]]
{{UZBf}}
{{UZ-VLAG}} [[Navbahor Namangan]]
{{UZ-VLAG}} [[Qizilqum Zarafsjon]]
{{UZ-VLAG}} [[Surchon Termez]]
{{UZBf}}
 {{UZ-VLAG}} [[Dinamo Samarkand]]
| erelijstjaren               =
| erelijst                    =
| clubupdate                  =
| landupdate                  =
}}
'''Birodar Abdoeraimov''' ([[Russisch]]: Берадор Хасанович Абдураимов) ([[Tasjkent]], [[14 mei]] [[1943]]) is een voormalig voetballer [[Oezbekistan|Oezbeeks]] voetballer en trainer. Als speler kwam hij uit voor de [[Sovjet-Unie]] en werd zijn naam meestal in het Russisch geschreven als '''Berador Abdoeraimov'''.

==Biografie==
Abdoeraimov begon zijn carrière bij Pachtakor Tasjkent, de Oezbeekse topclub ten tijde van de Sovjetcompetitie. In 1962 werd hij zesde met de club. In 1968 werd hij topschutter van de competitie met 22 goals en dat terwijl de club zich op een haar na van de degradatie kon redden. Hierna trok hij een seizoen naar CSKA Moskou, maar keerde daarna terug naar Pachtakor. Enkel [[Gennadi Denisov]] speelde vaker voor Pachtakor in de geschiedenis van de club en enkel [[Gennadi Krasnitski (voetballer)|Gennadi Krasnitski]] scoorde vaker voor de club.

Na zijn spelerscarrière werd hij trainer en trainde Pachtakor en nog vele andere clubs en was ook een tijd bondscoach. In 1994 won hij met Oezbekistan goud op de [[Aziatische Spelen]] in Japan.

Zijn zoon [[Azamat Abdoeraimov]] is ook een voormalig profvoetballer.
{{DEFAULTSORT:Abdoeraimov, Birodar}}
[[Categorie:Oezbeeks voetballer]]
[[Categorie:Oezbeeks voetbalcoach]]

title: Persoonlijke informatie

Volledige naam: Birodar Chasanovitjs Abdoeraimov

Geboorteplaats: Tasjkent, Sovjet-Unie

Positie: Middenvelder

title: Senioren

Seizoen: Club · W 0(G)

Pachtakor Tasjkent · Spartak Moskou · Pachtakor Tasjkent · CSKA Moskou · Pachtakor Tasjkent · Meliorator Jangijer · 850(20) · 100(0) · 1520(50) · 3800(8) · 1220(61) · ??0(11)

title: Getrainde teams

Pachtakor Tasjkent · Spartak Andizan · Umid Tasjkent · Navbahor Namangan · MHSK Tasjkent · Oezbekistan · Navbahor Namangan · Qizilqum Zarafsjon · Surchon Termez · Oezbekistan · Dinamo Samarkand

Portaal: Voetbal


text:
# My pent-up tears oppress my brain
My pent-up tears oppress my brain (vertaling: mijn ingehouden tranen drukken op mijn brein) is een compositie van Frank Bridge. Het werk is een toonzetting van een deel van het gedicht The river uit 1852 (publicatie) van Matthew Arnold. Bridge schreef zijn lied al in 1906 maar trok het terug van publicatie. Hij gebruikte de melodie voor zijn werk De zee. Pas in 1981 verscheen het in druk. Het is onbekend of het ooit een publieke uitvoering heeft gekregen.

## Tekst
Bridge begon bij 'My pent-up tears':
Still glides the stream, slow drops the boat

Under the rustling poplars' shade;

Silent the swans beside us float--

None speaks, none heeds; ah, turn thy head!

Let those arch eyes now softly shine,

That mocking mouth grow sweetly bland;

Ah, let them rest, those eyes, on mine!

On mine let rest that lovely hand!)

My pent-up tears oppress my brain,

My heart is swoln with love unsaid.

Ah, let me weep, and tell my pain,

And on thy shoulder rest my head!

Before I die--before the soul,

Which now is mine, must re-attain

Immunity from my control,

And wander round the world again;

Before this teased o'erlabour'd heart

For ever leaves its vain employ,

Dead to its deep habitual smart,

And dead to hopes of future joy.

## Discografie
- Uitgave Dutton Vocalion: Daniel Tong (piano) en Ivan Ludlow (bariton)
- Uitgave Hyperion: Roger Vignoles (piano) en Gerald Finley (bariton)

title: My pent-up tears oppress my brain

wikitext:
{{Infobox compositie
| titel= My pent-up tears oppress my brain
| afbeelding=
| onderschrift=
| componist= [[Frank Bridge]]
| soortcompositie= lied
| geschrevenvoor= zangstem
| toonsoort=
| opusnummer=
| andereaanduiding= H.72
| gecomponeerdin= 1906
| première=
| opgedragenaan=
| duur= 3 minutes
| vorige= H.71: [[Come to me in my dreams]]
| volgende= H.73: [[Dramatische ouverture]]
| oeuvre= [[Oeuvre van Frank Bridge]]
| afbeelding2=
| onderschrift2=
}}

'''''My pent-up tears oppress my brain''''' (vertaling: mijn ingehouden tranen drukken op mijn brein) is een [[compositie (muziek)|compositie]] van [[Frank Bridge]]. Het werk is een [[toonzetting]] van een deel van het gedicht ''The river'' uit 1852 (publicatie) van [[Matthew Arnold]]. Bridge schreef zijn lied al in 1906 maar trok het terug van publicatie. Hij gebruikte de melodie voor zijn werk [[De zee]]. Pas in [[1981]] verscheen het in druk. Het is onbekend of het ooit een publieke uitvoering heeft gekregen.

== Tekst ==
Bridge begon bij 'My pent-up tears':

Still glides the stream, slow drops the boat

Under the rustling poplars' shade;

Silent the swans beside us float--

None speaks, none heeds; ah, turn thy head!

Let those arch eyes now softly shine,

That mocking mouth grow sweetly bland;

Ah, let them rest, those eyes, on mine!

On mine let rest that lovely hand!)

My pent-up tears oppress my brain,

My heart is swoln with love unsaid.

Ah, let me weep, and tell my pain,

And on thy shoulder rest my head!

Before I die--before the soul,

Which now is mine, must re-attain

Immunity from my control,

And wander round the world again;

Before this teased o'erlabour'd heart

For ever leaves its vain employ,

Dead to its deep habitual smart,

And dead to hopes of future joy.

== Discografie ==
* Uitgave [[Dutton Vocalion]]: Daniel Tong (piano) en Ivan Ludlow (bariton)
* Uitgave [[Hyperion (platenlabel)|Hyperion]]: Roger Vignoles (piano) en Gerald Finley (bariton)

{{Appendix|2=
* de Dutton Vocalion
}}

[[Categorie:Lied (klassieke muziek)]]
[[Categorie:Compositie van Frank Bridge]]
[[Categorie:Compositie voltooid in 1906]]

title: My pent-up tears oppress my brain

Componist: Frank Bridge

Soort compositie: lied

Gecomponeerd voor: zangstem

Duur: 3 minutes

Vorige werk: H.71: Come to me in my dreams

Volgende werk: H.73: Dramatische ouverture

Oeuvre: Oeuvre van Frank Bridge

Portaal: Klassieke muziek


text:
# Beralade unistriga
Beralade unistriga is een vlinder uit de familie spinners (Lasiocampidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1928 door Hering.
De soort komt voor in tropisch Afrika.

title: Beralade unistriga

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Beralade unistriga''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| familie = [[Spinners (vlinders)|Lasiocampidae]] (Spinners)
| geslacht = ''[[Beralade]]''
| w-naam = ''Beralade unistriga''
| auteur = Hering
| datum = 1928
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Beralade unistriga''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie [[Spinners (vlinders)|spinners]] (Lasiocampidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1928 door Hering.

De soort komt voor in [[Afrotropisch gebied|tropisch Afrika]].

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|2012-DePrins-DePrins}} [bezocht 04-04-2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|04|04}}

[[Categorie:Beralade|unistriga]]
[[Categorie:Dier uit het Afrotropisch gebied]]

title: Beralade unistriga

Familie: Lasiocampidae (Spinners)

Geslacht: Beralade

title: Soort


text:
# Montezumina sinaloae
Montezumina sinaloae is een rechtvleugelig insect uit de familie sabelsprinkhanen (Tettigoniidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1925 door Hebard.

title: Montezumina sinaloae

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Montezumina sinaloae''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Rechtvleugeligen|Orthoptera]] (Rechtvleugeligen)
| familie = [[Sabelsprinkhanen|Tettigoniidae]] (Sabelsprinkhanen)
| geslacht = ''[[Montezumina]]''
| w-naam = ''Montezumina sinaloae''
| auteur = Hebard
| datum = 1925
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Montezumina sinaloae''''' is een [[rechtvleugeligen|rechtvleugelig insect]] uit de familie [[sabelsprinkhanen]] (Tettigoniidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1925 door Hebard.

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|9999-Orthoptera}} [bezocht 15 april 2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|04|22}}

[[Categorie:Montezumina|sinaloae]]

title: Montezumina sinaloae

Orde: Orthoptera (Rechtvleugeligen)

Familie: Tettigoniidae (Sabelsprinkhanen)

Geslacht: Montezumina

title: Soort


text:
# Westwoodiana
Westwoodiana is een geslacht van vliesvleugeligen uit de familie Pteromalidae. De wetenschappelijke naam van dit geslacht is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1922 door Girault.

## Soorten
Het geslacht Westwoodiana omvat de volgende soorten:
- Westwoodiana purpureipes Girault, 1927
- Westwoodiana testaceifemora Girault, 1922

title: Westwoodiana

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Westwoodiana''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Vliesvleugeligen|Hymenoptera]] (Vliesvleugeligen)
| familie = [[Pteromalidae]]
| taxon = [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| w-naam = ''Westwoodiana''
| auteur = Girault
| datum = 1922
| species =
| commons =
}}
'''''Westwoodiana''''' is een [[geslacht (biologie)|geslacht]] van [[vliesvleugeligen]] uit de familie [[Pteromalidae]]. De wetenschappelijke naam van dit geslacht is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1922 door Girault.

== Soorten ==
Het geslacht ''Westwoodiana'' omvat de volgende soorten:
* ''[[Westwoodiana purpureipes]]'' Girault, 1927
* ''[[Westwoodiana testaceifemora]]'' Girault, 1922

{{Appendix|2=
* [http://www.nhm.ac.uk/research-curation/research/projects/chalcidoids/database/validName.dsml?index=ValidName&searchPageURL=indexValidName.dsml&Familyqtype=equals&Family=&Genusqtype=equals&Genus=Westwoodiana&Speciesqtype=equals&Species= {{Ts.|Noyes, J.S.}} (2012). Universal Chalcidoidea Database. World Wide Web electronic publication. http://www.nhm.ac.uk/chalcidoids. Version as of June 2012]
}}

[[Categorie:Pteromalidae]]

title: Westwoodiana

Familie: Pteromalidae

title: Geslacht


text:
# Clastoptera nubifera
Clastoptera nubifera is een halfvleugelig insect uit de familie Clastopteridae. De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1862 door Stål.

title: Clastoptera nubifera

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Clastoptera nubifera''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Halfvleugeligen|Hemiptera]] (Halfvleugeligen)
| onderorde = [[Cicaden|Auchenorrhyncha]] (Cicaden)
| familie = [[Clastopteridae]]
| geslacht = ''[[Clastoptera]]''
| w-naam = ''Clastoptera nubifera''
| auteur = Stål
| datum = 1862
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Clastoptera nubifera''''' is een [[halfvleugeligen|halfvleugelig insect]] uit de familie [[Clastopteridae]]. De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1862 door Stål.

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|9999-Cercopoidea}} [bezocht 9 juni 2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|06|10}}

[[Categorie:Clastopteridae]]

title: Clastoptera nubifera

Orde: Hemiptera (Halfvleugeligen)

Onderorde: Auchenorrhyncha (Cicaden)

Familie: Clastopteridae

Geslacht: Clastoptera

title: Soort


text:
# Helia dentata
Helia dentata is een vlinder uit de familie van de spinneruilen (Erebidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1865 door Walker.

title: Helia dentata

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Helia dentata''
| afbeelding =
| familie = [[Spinneruilen|Erebidae]] (Spinneruilen)
| onderfamilie = [[Calpinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Helia]]''
| w-naam = ''Helia dentata''
| auteur = Walker
| datum = 1865
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Helia dentata''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Spinneruilen|spinneruilen (Erebidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1865 door Walker.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|11}}

[[Categorie:Helia|dentata]]

title: Helia dentata

Familie: Erebidae (Spinneruilen)

Onderfamilie: Calpinae

Geslacht: Helia

title: Soort


text:
# Joke J. Hermsen
Joke Johannetta Hermsen (Middenmeer, 29 juli 1961) is een Nederlandse schrijfster en filosofe.

## Biografie
Hermsen studeerde literatuur en filosofie in Amsterdam en Parijs. In 1993 promoveerde ze aan de Universiteit Utrecht op een proefschrift over Lou Andreas-Salomé, Belle van Zuylen en Ingeborg Bachmann. Ze deed ook onderzoek naar het gedachtegoed van Hannah Arendt, Simone Weil en Emmanuel Levinas.
In 1998 debuteerde Hermsen met de roman Het dameoffer. In 2001 publiceerde ze Tweeduister, een historische roman die zich afspeelt tijdens het interbellum en onder meer T.S. Eliot en Virginia Woolf ten tonele voert. Deze roman werd ook in het Duits vertaald en in 2003 gepubliceerd als Die Gärten von Bloomsbury. De doorbraak bij een groter lezerspubliek kwam er in 2004 met de roman De profielschets, een satire op academisch filosofische kringen. Hermsen schrijft ook essays over kunst, literatuur en filosofie. De essaybundel Heimwee naar de mens uit 2003 bevat ook haar in 1999 met de Jan Hanlo Essayprijs bekroonde essay over schoonheid. Het boek kwam op de shortlist voor het beste filosofische boek van het jaar 2004.
In februari 2008 verscheen De liefde dus, een roman over de 18e-eeuwse schrijfster en filosofe Belle van Zuylen. Dit werk werd genomineerd voor de longlist van de Libris Literatuur Prijs en bekroond met de Halewijnprijs.
Eind 2009 verscheen haar essaybundel Stil de tijd, pleidooi voor een langzame toekomst dat binnen enkele maanden menige herdruk beleefde. In 2011 werd het bekroond met de Jan Hanlo Essayprijs en in 2012 werd de inleiding opgenomen in het centraal examen van het eindexamen Nederlands van het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs. Naar aanleiding van een groot aantal klachten van leerlingen bij het Landelijk Aktie Komitee Scholieren over deze tekst verklaarde Hermsen tegenover de NOS dat ook zij het niet eens was met de antwoorden op sommige vragen die over de tekst werden gesteld.
In 2010 verscheen haar essay Windstilte van de ziel, in 2012 gevolgd door haar roman Blindgangers. Hierin behandelt ze thema's als technostress, nihilisme en vechtscheidingen. In 2014 verscheen de essaybundel Kairos. Een nieuwe bevlogenheid, dat op de shortlist voor beste filosofische boek van het jaar belandde. Voor de Maand van de Filosofie in 2017 schrijft zij het essay Melancholie in tijden van onrust, dat inmiddels ook in het Spaans is vertaald. Daarna verscheen de roman Rivieren keren nooit terug in 2018 en Het tij keren met Rosa Luxemburg en Hannah Arendt in 2019, dat in korte tijd 8 herdrukken kende en in diverse talen is vertaald en onder meer door Yale University Press in Amerika wordt uitgegeven. Eind 2020 publiceerde zij een selectie van haar beste essays over kunst en literatuur: Ogenblik & eeuwigheid. Meer tijd voor de kunst.
Hermsen was naast schrijfster ook mentor bij Kunstenaars & Co, bestuurslid van de Internationale Vereniging van Vrouwelijke Filosofen, commissielid van Arti et Amicitiae en was mede-oprichter van MHT9, een tijdelijk podium voor tentoonstellingen en literaire voordrachten in Amsterdam. Samen met Jaap de Jonge maakt zij documentaires over literair-filosofische onderwerpen. De animatiefilm Elke mening telt. Telt elke mening? werd bekroond met de Martin van Amerongen Publieksprijs 2008. De Jonge maakte tevens twee korte documentaires over De liefde dus, Stil de tijd en Blindgangers. Hermsen houdt regelmatig lezingen over literatuur, filosofie en maatschappelijke kwesties. Vanaf 2017 is zij ook diverse keren als curator van beeldende kunst opgetreden, onder andere in het kasteel van Gaasbeek nabij Brussel met de tentoonstelling Kairos. De kunst van het juiste ogenblik.

## Citaat uit haar werk
Het is zaak om je niet op te winden als je afhankelijk bent van anderen en dus heeft Charles Jean-Samuel d'Apples zich zonder veel ophef te maken geschikt in zijn lot van bewoner van de krapste eenpersoonshut, met nauwelijks ruimte voor zijn bagage of voor een behoorlijke tafel om aan te lezen. Hij heeft geen keus en geduld om te wachten op een volgend schip heeft hij ook niet. Urenlang heeft hij en met hem twee andere passagiers, moeten wachten tot de Franse driemaster, Semper Mare Navigandum gedoopt, was volgeladen met vracht die voornamelijk uit wapens, wijn, likeuren en stoffen bestaat. Toen eindelijk alles aan boord geheven was, de loopplank was ingehaald en de trossen waren losgegooid, kwam de douane langszij en werden ze nog ruim een uur door de havencontroleurs opgehouden, die maar moeilijk bleven doen over de papieren.
— Joke J. Hermsen: De liefde dus. Roman, Uitgeverij de Arbeiderspers, Amsterdam Antwerpen, derde druk 2009, p. 35. (Historische roman over Belle van Zuylen in de jaren 1785-1786.)

title: Joke J. Hermsen

wikitext:
{{Infobox auteur
| naam              = Joke Hermsen
| afbeelding        = JokeHermsen2020.jpg
| onderschrift      = Op [[Winternachten]] 2020 in [[Den Haag]].
| citaat            =
| volledige naam    = Joke Johannetta Hermsen
| pseudoniem        =
| beter-bekend-als  =
| bijnaam           =
| genoemd           =
| geboren           = 29 juli 1961
| geboorteplaats    = [[Middenmeer (Hollands Kroon)|Middenmeer]]
| overleden         =
| overlijdensplaats =
| land              = {{NL}}
| beroep            =
| jaren-actief      = 1991-heden
| genre             = [[essay]], [[Roman (literatuur)|roman]]
| stroming          =
| invloeden         =
| thema             =
| bekende-werken    =
| uitgeverij        =
| onderscheiding    =
| dbnl              = herm022
| handtekening      =
| website           = https://www.jokehermsen.nl/
| lijst             =
| ander portaal     =
| portaal2          =
| portaal3          =
}}
'''Joke Johannetta Hermsen''' ([[Middenmeer (Hollands Kroon)|Middenmeer]], 29 juli 1961) is een [[Nederland]]se [[schrijver|schrijfster]] en [[filosoof|filosofe]].<ref>[https://www.kb.nl/themas/filosofie/joke-j-hermsen Profiel Joke J. Hermsen] bij de Koninklijke Bibliotheek, geraadpleegd op 15 oktober 2017. [https://web.archive.org/web/20171016020441/https://www.kb.nl/themas/filosofie/joke-j-hermsen Gearchiveerd] op 16 oktober 2017.</ref>

==Biografie==
Hermsen studeerde [[literatuur]] en filosofie in [[Amsterdam]] en [[Parijs]]. In 1993 [[wetenschappelijke promotie|promoveerde]] ze aan de [[Universiteit Utrecht]] op een [[proefschrift]] over [[Lou Andreas-Salomé]], [[Belle van Zuylen]] en [[Ingeborg Bachmann]]. Ze deed ook onderzoek naar het gedachtegoed van [[Hannah Arendt]], [[Simone Weil]] en [[Emmanuel Levinas]].

In 1998 [[debuut|debuteerde]] Hermsen met de [[Roman (literatuur)|roman]] ''Het dameoffer''. In 2001 publiceerde ze ''Tweeduister'', een historische roman die zich afspeelt tijdens het [[interbellum]] en onder meer [[T.S. Eliot]] en [[Virginia Woolf]] ten tonele voert. Deze roman werd ook in het Duits vertaald en in 2003 gepubliceerd als ''Die Gärten von Bloomsbury''. De doorbraak bij een groter lezerspubliek kwam er in 2004 met de roman ''De profielschets'', een [[satire]] op academisch filosofische kringen. Hermsen schrijft ook [[essay]]s over kunst, literatuur en filosofie. De essaybundel ''Heimwee naar de mens'' uit 2003 bevat ook haar in 1999 met de [[Jan Hanlo Essayprijs]] bekroonde essay over schoonheid. Het boek kwam op de shortlist voor het beste filosofische boek van het jaar 2004.

In februari 2008 verscheen ''De liefde dus'', een roman over de 18e-eeuwse schrijfster en filosofe [[Belle van Zuylen]]. Dit werk werd genomineerd voor de longlist van de [[Libris Literatuur Prijs]] en bekroond met de [[Halewijnprijs]].

Eind 2009 verscheen haar essaybundel ''Stil de tijd, pleidooi voor een langzame toekomst'' dat binnen enkele maanden menige herdruk beleefde. In 2011 werd het bekroond met de Jan Hanlo Essayprijs en in 2012 werd de inleiding opgenomen in het [[centraal examen]] van het eindexamen Nederlands van het [[voorbereidend wetenschappelijk onderwijs]]. Naar aanleiding van een groot aantal klachten van leerlingen bij het [[Landelijk Aktie Komitee Scholieren]] over deze tekst verklaarde Hermsen tegenover de [[Nederlandse Omroep Stichting|NOS]] dat ook zij het niet eens was met de antwoorden op sommige vragen die over de tekst werden gesteld.<ref>[https://web.archive.org/web/20120905152659/http://nos.nl/audio/373417-schrijfster-vwoexamen-nederlands-snapt-kritiek.html Schrijfster vwo-examen Nederlands snapt kritiek], NOS, 15 mei 2012.</ref>

In 2010 verscheen haar essay ''Windstilte van de ziel'', in 2012 gevolgd door haar roman ''Blindgangers''. Hierin behandelt ze thema's als technostress, nihilisme en vechtscheidingen. In 2014 verscheen de essaybundel ''Kairos. Een nieuwe bevlogenheid'', dat op de shortlist voor beste filosofische boek van het jaar belandde. Voor de Maand van de Filosofie in 2017 schrijft zij het essay ''Melancholie in tijden van onrust'', dat inmiddels ook in het Spaans is vertaald. Daarna verscheen de roman ''Rivieren keren nooit terug'' in 2018 en ''Het tij keren met Rosa Luxemburg en Hannah Arendt'' in 2019, dat in korte tijd 8 herdrukken kende en in diverse talen is vertaald en onder meer door Yale University Press in Amerika wordt uitgegeven. Eind 2020 publiceerde zij een selectie van haar beste essays over kunst en literatuur: ''Ogenblik & eeuwigheid. Meer tijd voor de kunst.''

Hermsen was naast schrijfster ook mentor bij Kunstenaars & Co, bestuurslid van de [[Internationale Vereniging van Vrouwelijke Filosofen]], commissielid van [[Arti et Amicitiae]] en was mede-oprichter van MHT9, een tijdelijk podium voor tentoonstellingen en literaire voordrachten in Amsterdam. Samen met Jaap de Jonge maakt zij documentaires over literair-filosofische onderwerpen. De animatiefilm ''Elke mening telt. Telt elke mening?'' werd bekroond met de Martin van Amerongen Publieksprijs 2008. De Jonge maakte tevens twee korte documentaires over ''De liefde dus'', ''Stil de tijd'' en ''Blindgangers''. Hermsen houdt regelmatig lezingen over literatuur, filosofie en maatschappelijke kwesties. Vanaf 2017 is zij ook diverse keren als curator van beeldende kunst opgetreden, onder andere in het [[kasteel van Gaasbeek]] nabij Brussel met de tentoonstelling ''Kairos. De kunst van het juiste ogenblik''.

==Citaat uit haar werk==
{{cquote|Het is zaak om je niet op te winden als je afhankelijk bent van anderen en dus heeft Charles Jean-Samuel d'Apples zich zonder veel ophef te maken geschikt in zijn lot van bewoner van de krapste eenpersoonshut, met nauwelijks ruimte voor zijn bagage of voor een behoorlijke tafel om aan te lezen. Hij heeft geen keus en geduld om te wachten op een volgend schip heeft hij ook niet. Urenlang heeft hij en met hem twee andere passagiers, moeten wachten tot de Franse driemaster, ''Semper Mare Navigandum'' gedoopt, was volgeladen met vracht die voornamelijk uit wapens, wijn, likeuren en stoffen bestaat. Toen eindelijk alles aan boord geheven was, de loopplank was ingehaald en de trossen waren losgegooid, kwam de douane langszij en werden ze nog ruim een uur door de havencontroleurs opgehouden, die maar moeilijk bleven doen over de papieren.|Joke J. Hermsen: ''De liefde dus. Roman'', Uitgeverij de Arbeiderspers, Amsterdam Antwerpen, derde druk 2009, p. 35. (Historische roman over [[Belle van Zuylen]] in de jaren 1785-1786.)}}

==Bibliografie==
{{Tabel bibliografie}}
|-
|1991 ||''Nu eens dwaas dan weer wijs. [[Belle van Zuylen]] tussen Verlichting en Romantiek'' || ||[[Feministische Uitgeverij Sara|Sara]]- [[Athenaeum - Polak & Van Gennep|Van Gennep]] || {{ISBN kort|9060128567}}
|Essaybundel naar aanleiding van de 250ste geboortedag van Belle van Zuylen en de oprichting van het Belle van Zuylen Instituut aan de [[Universiteit van Amsterdam]].
|-
|1993 ||''Nomadisch narcisme. Sekse, liefde en kunst in het werk van [[Lou Andreas-Salomé]], Belle van Zuylen en [[Ingeborg Bachmann]]'' || ||Kok Agora || {{ISBN kort|9039105596}} || Proefschrift [[Universiteit Utrecht|Rijksuniversiteit Utrecht]].
|-
|1997 ||''Het denken van de ander. Proeve van een vrouwelijke ideeëngeschiedenis'' || || Kok Agora || {{ISBN kort|9039106770}} || Essays.
|-
|1998 ||''Het dameoffer''|| || [[De Arbeiderspers]] || {{ISBN kort|9029520973}} ||Debuutroman.
|-
|1999 ||''The Judge & the Spectator. [[Hannah Arendt]]'s Political Philosophy'' || || Peeters || {{ISBN kort|9042907819}} || Redactie met [[Dana R. Villa]] in de reeks ''Morality and the meaning of life''.
|-
|1999 || ''Unheimlich mooi. Over (ge)weldadige kunst ([[Armando]], [[Marlene Dumas|Dumas]], [[Martin Heidegger|Heidegger]])'' || || || || Essay verschenen in [[Tirade (tijdschrift)|Tirade]], 1999, nr. 381. [https://www.dbnl.org/tekst/_tir001199901_01/_tir001199901_01_0039.php Digitale versie]. [[Jan Hanlo Essayprijs]].
|-
|2001 ||''Tweeduister'' ||  || De Arbeiderspers || {{ISBN kort|9029521953}} || Roman over de Engelse kunstenaars van de [[Bloomsburygroep]]. In het Duits vertaald als ''Die Gärten von Bloomsbury''.
|-
|2003 || ''Heimwee naar de mens. Essays over kunst, literatuur en filosofie'' || || De Arbeiderspers || {{ISBN kort|9029515538}} ||Essays, gedeeltelijk eerder verschenen in o.a. Tirade. Inclusief het met de [[Jan Hanlo Essayprijs]] 1999 bekroonde essay onder de titel ''Boze schoonheid. Over de unheimliche kunst van Armando en Marlene Dumas.''<ref>{{Citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/_ons003200301_01/_ons003200301_01_0184.php|titel=Moet er nog mens zijn?|bezochtdatum=13 februari 2018|auteur=[[Tom van Imschoot (schrijver)|Tom van Imschoot]]|achternaam=|voornaam=|datum=2003|uitgever=Ons erfdeel|taal=}}</ref> Shortlist beste filosofische boek van 2004.
|-
|2004 ||''De profielschets'' || || De Arbeiderspers || {{ISBN kort|902952278X}} || Roman.
|-
|2008 ||''De liefde dus'' || || De Arbeiderspers || {{ISBN kort|9029565632}} ||Roman over Belle van Zuylen. [[Halewijnprijs]].
|-
|2008 || ''[[Simone de Beauvoir]] : alles welbeschouwd'' || || [[Klement (uitgeverij)|Klement]] || {{ISBN kort|9086870158}} || Monografie in de reeks ''Denkers''.
|-
|2009 || ''Stil de tijd. Pleidooi voor een langzame toekomst'' || || De Arbeiderspers || {{ISBN kort|9029571395}} || Gedeeltelijk eerder verschenen in [[Filosofie Magazine]], [[Streven]], [[De Revisor (halfjaarboek)|De Revisor]], [[De Groene Amsterdammer]] en Tirade. Jan Hanlo Essayprijs.
|-
|2010 || ''Windstilte van de ziel'' || ||[[Uitgeverij Ten Have|Ten Have]]
|{{ISBN kort|9025961185}} || Essay. 2e druk bij  De Arbeiderspers.
|-
|2012 || ''Blindgangers'' || || De Arbeiderspers || {{ISBN kort|9029578585}} ||Roman.
|-
|2014 ||''Kairos. Een nieuwe bevlogenheid'' || || De Arbeiderspers || {{ISBN kort|902950501X}} || Essays met illustraties van [[Jaap de Jong (illustrator)|Jaap de Jong]], best verkochte filosofieboek van 2014.<ref>{{Citeer web|url=https://www.kb.nl/themas/filosofie/joke-j-hermsen/joke-hermsen-biografie|titel=Joke Hermsen: biografie|bezochtdatum=12 februari 2018|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=Koninklijke Bibliotheek|taal=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20171016020441/https://www.kb.nl/themas/filosofie/joke-j-hermsen|archiefdatum=2017-10-16}}</ref>, ook in Servo-Kroatische vertaling
|-
|2017 || ''Melancholie van de onrust'' || || Stichting Maand van de filosofie || {{ISBN kort|9789047709534}} || Essay van de Maand van de Filosofie 2017. 2e druk verschenen bij De Arbeiderspers.
|-
|2018 || ''Rivieren keren nooit terug'' || || De Arbeiderspers || {{ISBN kort|9789029505437}} || Roman.
|-
|2019 ||''Het tij keren. Met [[Rosa Luxemburg]] en [[Hannah Arendt]]'' || || [[Uitgeverij Prometheus]] || {{ISBN kort|9789044640700}} || Essay met een fragment uit de ''Brieven'' van Rosa Luxemburg.
|-
|2020 || ''Met Hannah Arendt naar Parijs'' || || De Arbeiderspers || {{ISBN kort|9789029541053}} || Essay.
|-
|2020 || ''Ogenblik & Eeuwigheid. Meer tijd voor de kunst''|| || De Arbeiderspers || {{ISBN kort|9789029542388}} || Essays.
|-
|2023 || ''Onder een andere hemel. Over heimwee & vertepijn''|| || Uitgeverij Prometheus || {{ISBN kort|9789044647761}} || Filosofisch memoir.
|-
|2025 || ''Tijd is hoop. Alle essays over de tijd''|| || De Arbeiderspers || {{ISBN kort|9789029553360}} || Essays.
|}

{{Appendix}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Hermen, Joke J.}}
[[Categorie:Nederlands essayist]]
[[Categorie:Nederlands filosoof]]
[[Categorie:Nederlands romanschrijver]]
[[Categorie:Nederlands schrijver]]

title: Algemene informatie

Volledige naam: Joke Johannetta Hermsen

Geboorteplaats: Middenmeer

Geboorteland: Nederland

title: Werk

Genre: essay, roman


text:
# Villalier
Villalier is een gemeente in het Franse departement Aude (regio Occitanie). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Carcassonne. Villalier telde op 1 januari 2022 968 inwoners.

## Geografie
De oppervlakte van Villalier bedroeg op 1 januari 2022 7,7 vierkante kilometer; de bevolkingsdichtheid was toen 125,7 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Villalier met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).

Vanwege een beveiligingsprobleem met de MediaWiki Graph-software is het momenteel niet mogelijk deze grafiek weer te geven. Zodra de software is bijgewerkt zal de grafiek vanzelf weer zichtbaar worden.

title: Villalier

wikitext:
{{Infobox gemeente Frankrijk
| plaatsnaam = Villalier
| wapen = [[Bestand:Blason ville fr Villalier (Aude).svg|85px|Wapen]]
| kaart =
| regio = [[Occitanie]]
| departement = [[Aude (departement)|Aude]] (11)
| depnr = 11
| arrondissement = [[Arrondissement Carcassonne|Carcassonne]]
| kanton = [[Kanton La Vallée de l'Orbiel|La Vallée de l'Orbiel]]
| jaar = 1999
| inwoners = 919
| dichtheid = 119,4
| oppervlakte = 7,7
| water =
| latitudeGraden = 43
| latitudeMinuten = 15
| latitudeSeconden = 0
| longitudeGraden = 2
| longitudeMinuten = 25
| longitudeSeconden = 0
| E of W = E
| ol of wl = O.L.
| code = 11410
| postcode = 11600
| netnummer =
| hoogteligging = 87 - 151
| aangrenzende gemeenten =
| burgemeester =
| website =
}}
'''Villalier''' is een gemeente in het [[Frankrijk|Franse]] departement [[Aude (departement)|Aude]] (regio [[Occitanie]]). De plaats maakt deel uit van het arrondissement [[Arrondissement Carcassonne|Carcassonne]]. Villalier telde op {{Inwonertal|soort=datum}} {{Inwonertal}} inwoners.

==Geografie==
De oppervlakte van Villalier bedroeg op {{Inwonertal|soort=datum}} {{inwonertal|soort=oppervlakte}}; de [[bevolkingsdichtheid]] was toen {{inwonertal|soort=dichtheid}} inwoners per km².

<!-- {{Detailkaart Franse gemeente|id=11410}} -->
De onderstaande kaart toont de ligging van Villalier met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

[[Bestand:11410-Villalier-Sols.png|miniatuur|left|350px]]{{Clearleft}}

==Demografie==
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: [[Institut national de la statistique et des études économiques/Definities|INSEE-tellingen]]).<br />
{{Grafiek inwonertal gemeente Frankrijk|id=11410}}
<!-- Bron: Frans bureau voor statistiek. Cijfers inwoneraantal volgens de definitie "population sans doubles comptes" -->

==Externe links==
* {{Link INSEE|id=11410}}
{{Commonscat}}
{{Appendix}}
{{Coor title dms|43|15|0|N|2|25|0|E|type:adm2nd_scale:25000_region:FR}}

[[Categorie:Gemeente in Aude]]

title: Situering

Regio: Occitanie

Departement: Aude (11)

Arrondissement: Carcassonne

Kanton: La Vallée de l'Orbiel

Coördinaten: 43° 15′ NB, 2° 25′ OL

title: Algemeen

Oppervlakte: 7,7 km²

title: Overig

Website: Officiële website

title: Detailkaart

Detailkaart: · Locatie in Frankrijk Aude

Portaal: Frankrijk


text:
# Breda (naam)
De herkomst van de naam van de stad Breda is tot op heden niet afdoende verklaard. De standaardverklaring in het Vroeg Middelnederlands Woordenboek geeft hier als etymologie een samenstelling van:
- < Germ. *braida- 'breed' en *aχwō- 'natuurlijke waterloop inz. in het zeekleigebied' (Top.Wbk.).

Deze etymologie wordt echter niet algemeen onderschreven (zie onder). Volgens het VMNW is de plaatsnaam Breda pas geattesteerd vanaf 1269. Andere bronnen geven echter indirecte oudere vermeldingen.

## Interpretatie
Ook de interpretatie van de naam, in het bijzonder die van het tweede lid, heeft aanleiding gegeven tot discussie. Sinds de achttiende eeuw is de populaire verklaring dat deze is afgeleid van 'Brede Aa'. De rivieren Mark en Aa of Weerijs komen samen in Breda. Het leek ook wel voor de hand te liggen dat met dit 'Brede Aa' werd verwezen naar de verbreding van de Aa op het punt waar die in de Mark uitmondde zodat de stad aldus 'aan het breedste punt van de Aa' zou zijn gelegen.
Wetenschappelijke inzichten weerspreken deze volksetymologie. Niet zozeer de zijrivier de Aa was voor het ontstaan van de nederzetting Breda bepalend, maar juist de hoofdrivier, de Mark, en ook het dal waarin zij lag. De burcht die bij deze nederzetting is gebouwd, moest de scheepvaart op de Mark controleren en werd spoedig bewoond door de Heren van Breda.
Maar waarom zou de stad dan toch naar de zijrivier genoemd zijn? Een iets andere interpretatie stelt, dat de Mark vroeger ook Aa heette. De Aa trad dikwijls buiten haar oevers waardoor een brede strook land onder water kwam te staan. Aldus zou Breda zoveel betekenen als 'breed water'. De rivier de Mark begint als een nietig stroompje bij Merksplas in België. Pas vanaf Breda, waar zij samenvloeit met de Aa, wordt zij een ongeveer twintig meter brede, diepe stroom. Het dal waar de rivier in stroomt, is echter enkele honderden meters breed. Het dal kon gemakkelijk onder water lopen, zeker als het vloed was. De Mark stond immers in open verbinding met de zee. Eeuwenlang bestond er een sterke getijdenwerking die zelfs tot in Hoogstraten merkbaar was. In de Bredase haven bedroeg het verschil ongeveer zestig centimeter.

## Ontstaan van de nederzetting
In 1125 wordt er voor het eerst melding gemaakt van een kasteel dat als 'Breda' wordt aangeduid, maar niet op de huidige plaats lag, maar op de Burgst onder Princenhage. Voordat de Aa in de Mark vloeide, vertakte die nog eerst in twee aparte stroompjes; de Donk en de Gampel. Dit gebeurde ter hoogte van een s-vormige donk, die later de Haagdijk zou worden. Het latere Kasteel van Breda, waar ook de nederzetting Breda ontstond, verrees aan de Mark, niet aan de Aa, maar bij het samengaan van twee Romeinse wegen richting het noorden, rond 1198. In 1198 wordt voor het eerst melding gemaakt van dit ‘’Castellum’’ van Breda. De natuurlijke verbreding op de plaats waar de Mark en de Aa samenvloeiden, was ideaal voor een aanleghaven. Wel het ontstaan van de plaats, maar niet specifiek de naam van Breda hingen met deze verbreding samen.
Het nieuwe kasteel werd  gebouwd op de rechteroever van de Mark. De locatie was ongeveer halverwege Brabant en Holland. De nederzetting lag op een uitloper van uitgestrekte zandgronden. Op deze zandgronden zijn ook andere steden, zoals Bergen op Zoom, tot bloei gekomen. Ook lagen bij deze nederzetting verschillende kruispunten van wegen die van het noorden naar het zuiden gingen en van oost naar west.

## Nederzetting wordt stad
De historicus dr. P. C.Boeren (1961) legt een mogelijk verband met de naamsgeschiedenis van Bree (Belgisch Limburg). Hij gaat uit van een 'seigneuriale oorsprong' van de naam, die eerst van toepassing was op de kasteelbewoners, en pas later op de nederzetting eromheen. In 1116 wordt de naam 'Breda' voor het eerst wordt gebruikt als familienaam (Gerardus de Breda). Volgende vermeldingen zijn in oorkonden uit 1125 (voor Affligem). De 'familienaam' (of liever: toenaam) van Breda is weliswaar al dus eerder gedocumenteerd dan de plaatsnaam Breda zelf, maar dat kan mogelijk toch een indirecte aanwijzing voor het bestaan van deze laatste zijn.
Omdat er vroeg in de 12de eeuw melding gemaakt wordt van een nederzetting met de naam Breda, mag aangenomen worden, dat de stad niet gesticht is, zoals dat het geval was met 's-Hertogenbosch in 1185, en vermoedelijk ook met Eindhoven. Bij Breda ligt dat anders. Men mag aannemen dat het verkrijgen van stadsrechten een opwaardering is van de nederzetting. In een overeenkomst tussen de hertog van Brabant en de heer van Breda uit 1223 wordt in een Nederlandse vertaling gesproken over: De Burgt en Stadt van Breda, de (oorspronkelijke) Latijnse tekst luidt echter: Castrum & Villa, wat correcter vertaald 'burcht en boerderij, gehucht of dorp' betekent. Voor 'burcht en stad' zou de Latijnse aanduiding immers Castrum et Civitas zijn geweest.
De koop van de privileges van de heer Hendrik IV van Schoten in 1252 wordt beschouwd als de handeling waardoor Breda stadsrechten heeft verkregen. De mogelijkheid is geopperd, dat Breda al kort na 1200 stadsrechten kreeg, namelijk toen Breda omwald werd met palissaden voorzien van stenen poorten. Omdat oorkondes hierover ontbreken, lijkt het echter aannemelijker dat Breda eerst na 1223 stadsrechten heeft verkregen, waardoor ook het jaar 1252 weer in aanmerking komt.

## Etymologie

### Naar een water verwijzend
Aa is een afgeleide van het Oudgermaanse woord ahwô, verwant met het Latijnse aqua. Het betekende oorspronkelijk water. In Nederland zijn er veel rivieren en rivierachtige wateren die deze of een daarvan afgeleide naam hebben. Men neemt in het algemeen aan dat de naam Breda inderdaad een samenstelling is van breed en Aa. De meest betrouwbare toponymische bron over de periode vóór 1226 is doorgaans Gysseling (1960). Deze verklaart de naam uit Germ. braida- ('breed') + ahwō-, 'natuurlijke waterloop inz. in het zeekleigebied'. Het is echter niet zo voor de hand liggend, dat de rivier de Aa dan de naam van de stad heeft bepaald, in plaats van de Mark. Er zijn ook andere punten van twijfel. Boeren wijst op de Romaanse beklemtoning en voorkomende uitspraakvarianten van de naam. De klemtoon ligt op de tweede lettergreep van de naam, in tegenstelling tot bijvoorbeeld plaatsnamen als Gouda, Fulda en Scheemda. Reeds in Boeren 1961 werd Gysseling bekritiseerd omdat deze enkele aanwijzingen had laten liggen.

### Naar een streek verwijzend
Volgens  Boeren (1965) is de naam Breda een veldnaam van mogelijk pre-Germaanse oorsprong en betekent zij 'vruchtbare cultuurgrond tussen twee rivieren'. Het toponiem Breda komt in Europa op honderden plaatsen voor. "Toponiemen met deze grondvorm zijn bij honderdtallen verspreid over geheel het romaanse taalgebied en aan de peripherie daarvan. Beroemd is het industriecentrum Breda bij Milaan." Ook redelijk bekend is de plaatsnaam Breda (Spanje), een gemeente in de Spaanse provincie Gerona bij Barcelona. Minder bekend en dichterbij is de Belgisch-Limburgse plaats Bree, waarvan de middeleeuwse vorm Breda was. De relevantie van dit alles voor (het ontstaan van) de Nederlandse plaatsnaam Breda is echter niet zo duidelijk, want het is niet direct aannemelijk dat al deze voorkomens, inclusief de meer mediterrane, een pre-Germaanse grondslag zouden hebben, al kan dit theoretisch wel het geval zijn.
In afwijking van Gysseling geeft Boeren de voorkeur aan de aloude opvatting van Gramaye (ca. 1610). 'Breda' stond dan oorspronkelijk voor 'de oude cultuurgronden aan weerszijden van de Aa-vallei, maar ook die tussen Mark en Donge omtrent Gilze en Baarle' (p. 117). Ook het stroomgebied van de Kleine Aa bij Zundert en Rijsbergen wil Boeren eronder gerekend hebben (p. 118). De naam Breda zou dus in oorsprong een 'veldnaam in het groot' geweest zijn. 'Een streeknaam is allicht ouder dan de naam van een kasteel of van een plaats' (p. 118). Niet Breda, maar Zundert was 'het geografisch middenpunt' van die streek (p. 118).
Wat de etymologie betreft bespreekt Boeren vervolgens maar liefst zeven mogelijkheden, waartussen hij nog geen verantwoorde keuze kan maken. Bij een daarvan zou men aan 'een preromaans substraat' kunnen denken (p. 122).

title: Breda (naam)

wikitext:
[[Bestand:Aa of Weerijs 1.jpg|thumb|De [[Aa of Weerijs]] bij [[Krabbenbosschen]]]]
De herkomst van de '''naam van de stad [[Breda (stad)|Breda]]''' is tot op heden niet afdoende verklaard. De standaardverklaring in het ''Vroeg Middelnederlands Woordenboek'' geeft hier als [[etymologie]] een [[samenstelling (taalkunde)|samenstelling]] van:
* < Germ. ''*braida-'' 'breed' en ''*aχwō-'' 'natuurlijke waterloop inz. in het zeekleigebied' (Top.Wbk.).
Deze etymologie wordt echter niet algemeen onderschreven (zie onder). Volgens het VMNW is de plaatsnaam Breda pas geattesteerd vanaf 1269.<ref>[http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=VMNW&id=ID72882 Bron]</ref> Andere bronnen geven echter indirecte oudere vermeldingen.

==Interpretatie==
Ook de interpretatie van de naam, in het bijzonder die van het tweede lid, heeft aanleiding gegeven tot discussie. Sinds de achttiende eeuw is de populaire verklaring dat deze is afgeleid van 'Brede Aa'. De rivieren [[Mark (Dintel)|Mark]] en [[Aa of Weerijs]] komen samen in Breda. Het leek ook wel voor de hand te liggen dat met dit 'Brede Aa' werd verwezen naar de verbreding van de Aa op het punt waar die in de Mark uitmondde<ref>A. Bijma e.a.: ''Breda na 750 jaar'', Breda: Sectie D Zandbergse Boekstichting, 2002, ISBN 90-75291-04-3.</ref> zodat de stad aldus 'aan het breedste punt van de Aa' zou zijn gelegen.

Wetenschappelijke inzichten weerspreken deze [[volksetymologie]]. Niet zozeer de zijrivier de Aa was voor het ontstaan van de nederzetting Breda bepalend, maar juist de hoofdrivier, de Mark, en ook het dal waarin zij lag. De burcht die bij deze nederzetting is gebouwd, moest de scheepvaart op de Mark controleren en werd spoedig bewoond door de [[Heren van Breda]].
[[Bestand:P1020465Mark vanaf Duivelsbruglaan.JPG|thumb| De Bovenmark in [[Ginneken]].]]
Maar waarom zou de stad dan toch naar de zijrivier genoemd zijn? Een iets andere interpretatie stelt, dat de Mark vroeger ook Aa heette. De Aa trad dikwijls buiten haar oevers waardoor een brede strook land onder water kwam te staan.<ref>[https://www.plaatsengids.nl/breda Bron]. [https://web.archive.org/web/20230323104734/https://www.plaatsengids.nl/breda Gearchiveerd] op 23 maart 2023.</ref> Aldus zou Breda zoveel betekenen als 'breed water'. De rivier de Mark begint als een nietig stroompje bij [[Merksplas]] in België. Pas vanaf Breda, waar zij samenvloeit met de Aa, wordt zij een ongeveer twintig meter brede, diepe stroom. Het dal waar de rivier in stroomt, is echter enkele honderden meters breed. Het dal kon gemakkelijk onder water lopen, zeker als het vloed was. De Mark stond immers in open verbinding met de zee. Eeuwenlang bestond er een sterke getijdenwerking die zelfs tot in Hoogstraten merkbaar was. In de Bredase haven bedroeg het verschil ongeveer zestig centimeter.<ref>Bijma a.w.</ref>

==Ontstaan van de nederzetting==
In 1125 wordt er voor het eerst melding gemaakt van een kasteel dat als 'Breda' wordt aangeduid, maar niet op de huidige plaats lag, maar op de [[Burgst]] onder [[Princenhage]].<ref>Dit landgoed in de [[Haagse Beemden (wijk)|Haagse Beemden]] is voortgekomen uit een kleine middeleeuwse heerlijkheid. De oudste vermelding (1265) van het toponiem Burgst (Princenhage) was ''Borst'', omstreeks 1312 ''Borghst'' [vgl. ''Naamkunde'' (1982), p 224]. Toponiemen met ''burs(t)'' en ''bors(t)'' bevatten een sinds lang verdwenen naam voor de moerasrozemarijn (Germaans ''*bursa''), die in herinnering wordt gebracht door de familienamen (Van der) Borst, Verbust en misschien ook Verbuyst [Devos-2001, p 36], [https://www.meertens.knaw.nl/nfb/detail_naam.php?gba_naam=Borst&nfd_naam=Borst&info=documentatie&operator=ew&taal=]</ref><ref>L. Merkelbach van Enkhuizen, 'De geografische ligging der oude stad Breda', in Jaarboek  'De Oranjeboom', deel 4 (1951), 95-117.</ref> Voordat de Aa in de Mark vloeide, vertakte die nog eerst in twee aparte stroompjes; de ''Donk'' en de ''Gampel''. Dit gebeurde ter hoogte van een s-vormige [[Donk (landvorm)|donk]], die later de [[Haagdijk]] zou worden.<ref>Het gebied ten zuiden van de Haagdijk staat vanouds bekend als 'de Gampel'. De oudste vermelding van de naam ‘Gampel’ dateert reeds van 1295. Het is dus een van de oudste toponiemen van Breda. De toponymist Christ Buiks verklaart de naam ‘Gampel’ als ontstaan uit de woorden ''gan'', ''apa'' en ''lo''. Het woord ''gan'' betekent waarschijnlijk 'monding' (zoals bijvoorbeeld het eerste lid in ''Genk, Gent'' en ''het Ginneken''). ''Apa'' is een bestanddeel dat in heel veel waternamen voorkomt. ‘Lo’ kan staan voor ’open bos op hoge zandgrond’, maar ook voor ‘waterloop’. De Gampel was een van de twee takken waarmee de Weerijs in de Mark uitmondde. De naam moet overgegaan zijn, zoals zo vaker gebeurde, op het aanliggende gebied. De naam Gampelstraat komt reeds voor in 1415 en is, of was eigenlijk, daarmee een van de oudste straatnamen in Breda. Bron: Breda Nassaustad, in ''Het Stadsblad Breda'', 19 dec 2012.</ref><ref>Walter van de Calseyde  2007: ''Havenboek. Over het ontstaan van Breda en de terugkeer van zijn bron.'' Breda: Sectie D Zandbergse Boekstichting.</ref> Het latere Kasteel van Breda, waar ook de nederzetting Breda ontstond, verrees aan de Mark, niet aan de Aa, maar bij het samengaan van twee Romeinse wegen richting het noorden, rond 1198.<ref>P.C. Boeren, "De heren van Breda en Schoten", pag. 108.</ref> In 1198 wordt voor het eerst melding gemaakt van dit ‘’Castellum’’ van Breda. De natuurlijke verbreding op de plaats waar de Mark en de Aa samenvloeiden, was ideaal voor een aanleghaven. Wel het ontstaan van de plaats, maar niet specifiek de naam van Breda hingen met deze verbreding samen.

Het nieuwe kasteel werd  gebouwd op de rechteroever van de Mark. De locatie was ongeveer halverwege Brabant en Holland. De nederzetting lag op een uitloper van uitgestrekte zandgronden. Op deze zandgronden zijn ook andere steden, zoals [[Bergen op Zoom]], tot bloei gekomen.<ref>Tussen 1198 en 1212 kreeg Bergen op Zoom stadsrechten. Wanneer de stad deze precies heeft verworven, is onduidelijk omdat de stadsarchieven bij een grote stadsbrand in 1397 verloren zijn gegaan. Omdat de oudste (indirecte) verwijzing naar Bergen op Zoom als stad uit 1213 stamt, bestaat het vermoeden dat stadsrechten al aan het begin van de 13e eeuw verkregen zijn</ref> Ook lagen bij deze nederzetting verschillende kruispunten van wegen die van het noorden naar het zuiden gingen en van oost naar west.

==Nederzetting wordt stad==
[[Bestand:Beschryving der Stadt en Lande van Breda -1744-, pag 414.jpg|thumb|Overeenkomst tussen de hertog van Brabant en de heer van Breda uit 1233.<br> Uit: Th. E. van Goor, ''Beschryving (...) van Breda'', 1744]]
{{Zie hoofdartikel|Geschiedenis van Breda # Middeleeuwen}}
De historicus dr. P. C.Boeren (1961)<ref>P.C. Boeren 'Opmerkingen over de naam Breda', in Jaarboek 'De Oranjeboom' deel 14, (1961), pp. 158-170.</ref> legt een mogelijk verband met de naamsgeschiedenis van [[Bree (stad)|Bree]] (Belgisch Limburg). Hij gaat uit van een 'seigneuriale oorsprong' van de naam, die eerst van toepassing was op de kasteelbewoners, en pas later op de nederzetting eromheen. In 1116 wordt de naam 'Breda' voor het eerst wordt gebruikt als familienaam (Gerardus de Breda). Volgende vermeldingen zijn in oorkonden uit 1125 (voor [[Affligem]]).<ref>P.C. Boeren: "De heren van Breda en Schoten", Leiden, Sijthoff, 1965. p. 107, "De eerste vermeldingen van personen met de toenaam 'Breda' zijn van de jaren 1116-1125</ref> De 'familienaam' (of liever: ''toenaam'') '''van Breda''' is weliswaar al dus eerder gedocumenteerd dan de plaatsnaam Breda zelf, maar dat kan mogelijk toch een indirecte aanwijzing voor het bestaan van deze laatste zijn.

Omdat er vroeg in de 12de eeuw melding gemaakt wordt van een nederzetting met de naam Breda, mag aangenomen worden, dat de stad niet gesticht is, zoals dat het geval was met [['s-Hertogenbosch]] in 1185<ref>Deze stad werd door de [[lijst van graven van Brussel en hertogen van Brabant|Hertog van Brabant]] gesticht om de noordgrens ten opzichte van [[Hertogdom Gelre]] te markeren en verdedigen.</ref>, en vermoedelijk ook met [[Eindhoven]]. Bij Breda ligt dat anders. Men mag aannemen dat het verkrijgen van stadsrechten een opwaardering is van de nederzetting. In een overeenkomst tussen de hertog van Brabant en de heer van Breda uit [[1223]]<ref>''Beschryving der stadt en lande van Breda'', Thomas Ernst van Goor, uitgegeven door Jacobus van den Kieboom, 1744</ref> wordt in een Nederlandse vertaling gesproken over: ''De Burgt en Stadt van Breda'', de (oorspronkelijke) Latijnse tekst luidt echter: ''Castrum & Villa'', wat correcter vertaald 'burcht en boerderij, gehucht of dorp' betekent. Voor 'burcht en stad' zou de Latijnse aanduiding immers ''Castrum et Civitas'' zijn geweest.

De koop van de privileges van de heer Hendrik IV van Schoten in [[1252]] wordt beschouwd als de handeling waardoor Breda stadsrechten heeft verkregen. De mogelijkheid is geopperd, dat Breda al kort na 1200 stadsrechten kreeg, namelijk toen Breda omwald werd met palissaden voorzien van stenen poorten<ref>"Breda, stad van borderlords en baronnen", Leo Nierse, ISBN 90-75703-57-0.</ref>. Omdat oorkondes hierover ontbreken, lijkt het echter aannemelijker dat Breda eerst na 1223 stadsrechten heeft verkregen, waardoor ook het jaar [[1252]] weer in aanmerking komt.

== Etymologie ==
===Naar een water verwijzend===
''Aa'' is een afgeleide van het Oudgermaanse woord ''ahwô'', verwant met het Latijnse ''aqua''. Het betekende oorspronkelijk ''water''. In Nederland zijn er veel rivieren en rivierachtige wateren die deze of een daarvan afgeleide naam hebben.<ref>zie [[Aa (waternaam)]]</ref> Men neemt in het algemeen aan dat de naam Breda inderdaad een samenstelling is van ''breed'' en ''Aa''. De meest betrouwbare [[toponymie|toponymische]] bron over de periode vóór 1226 is doorgaans [[Maurits Gysseling|Gysseling]] (1960). Deze verklaart de naam uit Germ. ''braida-'' ('breed') + ''ahwō-'', 'natuurlijke waterloop inz. in het zeekleigebied'.<ref>Maurits Gysseling (1960), [http://www.wulfila.be/tw/ Toponymisch Woordenboek van België, Nederland, Luxemburg, Noord-Frankrijk en West-Duitsland (vóór 1226)]</ref> Het is echter niet zo voor de hand liggend, dat de rivier de Aa dan de naam van de stad heeft bepaald, in plaats van de Mark. Er zijn ook andere punten van twijfel. Boeren wijst op de Romaanse beklemtoning en voorkomende uitspraakvarianten van de naam. De klemtoon ligt op de tweede lettergreep van de naam, in tegenstelling tot bijvoorbeeld plaatsnamen als [[Gouda]], [[Fulda (stad)|Fulda]] en [[Scheemda]]. Reeds in Boeren 1961 werd Gysseling bekritiseerd omdat deze enkele aanwijzingen had laten liggen.

===Naar een streek verwijzend===
Volgens  Boeren (1965)<ref>P.C. Boeren (1965), "De heren van Breda", geeft op pp. 114-124 een paragraaf onder de titel 'De naam Breda'.</ref> is de naam Breda een [[veldnaam]] van mogelijk pre-Germaanse oorsprong en betekent zij 'vruchtbare cultuurgrond tussen twee rivieren'. Het toponiem Breda komt in Europa op honderden plaatsen voor. "Toponiemen met deze grondvorm zijn bij honderdtallen verspreid over geheel het romaanse taalgebied en aan de peripherie daarvan. Beroemd is het industriecentrum Breda bij Milaan."<ref>Boeren a.w. (1965), p.121. Zie misschien ook [[Breda di Piave]], een gemeente in de Italiaanse provincie Treviso.</ref> Ook redelijk bekend is de plaatsnaam [[Breda (Spanje)]], een gemeente in de Spaanse provincie Gerona bij [[Barcelona (Spanje)|Barcelona]]. Minder bekend en dichterbij is de Belgisch-Limburgse plaats [[Bree (stad)|Bree]], waarvan de middeleeuwse vorm Breda was. De relevantie van dit alles voor (het ontstaan van) de Nederlandse plaatsnaam Breda is echter niet zo duidelijk, want het is niet direct aannemelijk dat al deze voorkomens, inclusief de meer mediterrane, een pre-Germaanse grondslag zouden hebben, al kan dit theoretisch wel het geval zijn.

In afwijking van Gysseling geeft Boeren de voorkeur aan de aloude opvatting van Gramaye (ca. 1610). 'Breda' stond dan oorspronkelijk voor 'de oude cultuurgronden aan weerszijden van de Aa-vallei, maar ook die tussen [[Mark (Dintel)|Mark]] en [[Donge]] omtrent [[Gilze]] en [[Baarle]]' (p. 117). Ook het stroomgebied van de [[Kleine Aa (Wildertse Beek)|Kleine Aa]] bij [[Zundert (plaats)|Zundert]] en [[Rijsbergen]] wil Boeren eronder gerekend hebben (p. 118). De naam Breda zou dus in oorsprong een 'veldnaam in het groot' geweest zijn. 'Een streeknaam is allicht ouder dan de naam van een kasteel of van een plaats' (p. 118). Niet Breda, maar Zundert was 'het geografisch middenpunt' van die streek (p. 118).

Wat de etymologie betreft bespreekt Boeren vervolgens maar liefst zeven mogelijkheden, waartussen hij nog geen verantwoorde keuze kan maken. Bij een daarvan zou men aan 'een preromaans substraat' kunnen denken (p. 122).

{{Appendix}}

[[Categorie:Geschiedenis van Breda]]
[[Categorie:Toponymie]]


text:
# Nephrotoma lateropolita
Nephrotoma lateropolita is een tweevleugelige uit de familie langpootmuggen (Tipulidae). De soort komt voor in het Neotropisch gebied.

title: Nephrotoma lateropolita

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Nephrotoma lateropolita''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Diptera]] (Tweevleugeligen)
| familie = [[Tipulidae]] (Langpootmuggen)
| geslacht = ''[[Nephrotoma]]''
| w-naam = ''Nephrotoma lateropolita''
| auteur = Alexander
| datum = 1938
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Nephrotoma lateropolita''''' is een [[Tweevleugeligen|tweevleugelige]] uit de familie [[langpootmuggen]] (Tipulidae). De soort komt voor in het [[Neotropisch gebied]].

{{Beginnetje|biologie|2=2011|3=07|4=02}}

[[Categorie:Nephrotoma|lateropolita]]
[[Categorie:Langpootmug uit het Neotropisch gebied]]

title: Nephrotoma lateropolita

Orde: Diptera (Tweevleugeligen)

Familie: Tipulidae (Langpootmuggen)

Geslacht: Nephrotoma

title: Soort


text:
# Burgstädt
Burgstädt is een Duitse gemeente en plaats in de Duitse deelstaat Saksen, en maakt deel uit van de Landkreis Mittelsachsen.
Burgstädt telt 10.530 inwoners.
De gemeente omvat de kernen Göppersdorf met Herrenhaide (sinds 1935); Burkersdorf met Heiersdorf (sinds 1935); Helsdorf (sinds 1974); Mohsdorf met Schweizerthal (sinds 1995).
Altmittweida ·
Augustusburg ·
Bobritzsch-Hilbersdorf ·
Brand-Erbisdorf ·
Burgstädt ·
Claußnitz ·
Döbeln ·
Dorfchemnitz ·
Eppendorf ·
Erlau ·
Flöha ·
Frankenberg/Sa. ·
Frauenstein ·
Freiberg ·
Geringswalde ·
Großhartmannsdorf ·
Großschirma ·
Großweitzschen ·
Hainichen ·
Halsbrücke ·
Hartha ·
Hartmannsdorf ·
Jahnatal ·
Königsfeld ·
Königshain-Wiederau ·
Kriebstein ·
Leisnig ·
Leubsdorf ·
Lichtenau ·
Lichtenberg ·
Lunzenau ·
Mittweida ·
Mochau ·
Mühlau ·
Mulda/Sa. ·
Neuhausen/Erzgeb. ·
Niederstriegis ·
Niederwiesa ·
Oberschöna ·
Oederan ·
Penig ·
Rechenberg-Bienenmühle ·
Reinsberg ·
Rochlitz ·
Rossau ·
Roßwein ·
Sayda ·
Seelitz ·
Striegistal ·
Taura ·
Waldheim ·
Wechselburg ·
Weißenborn/Erzgeb. ·
Zettlitz ·
Ziegra-Knobelsdorf

title: Burgstädt

wikitext:
{{Infobox Duitse plaats plus
| Art               = Stad
| Wappen            = DEU Burgstädt COA.svg
| lat_deg = 50
| lat_min = 55
| lat_sec = 00
| lon_deg = 12
| lon_min = 49
| lon_sec = 00
| Lageplan          = Burgstädt in FG.png
| Bundesland        = Saksen
| Landkreis         = Mittelsachsen
| Verwaltungsgemeinschaft = Burgstädt
| Höhe              = 311
| Fläche            = 25.84
| Einwohner         = 12215
| Stand             = 2005-09-30
| PLZ               = 09217
| Vorwahl           = 037 24
| Kfz               = FG <small>(alternatief: BED, DL, FLÖ, HC, MW, RL)</small>
| Gemeindeschlüssel = 14 5 22 060
| Gliederung        = 8 delen ([[Ortsteil]]) cq. stadsdelen
| Straße            = Brühl 1
| Adresse-Verband   = Brühl 1
| Website           = [http://www.burgstaedt.de/ www.burgstaedt.de]
| Bürgermeister     = Lars Naumann
| Partei = FWB
}}
'''Burgstädt''' is een [[Duitse gemeente]] en plaats in de [[Duitsland|Duitse]] deelstaat [[Saksen (deelstaat)|Saksen]], en maakt deel uit van de [[Landkreis Mittelsachsen]].
Burgstädt telt {{Statistiek gemeente Duitsland inwoners|14 5 22 060|Saksen}} inwoners<ref name="inw_statistiek" />.

De gemeente omvat de kernen Göppersdorf met Herrenhaide (sinds 1935); Burkersdorf met Heiersdorf (sinds 1935); Helsdorf (sinds 1974); Mohsdorf met Schweizerthal (sinds 1995).

{{Appendix}}
{{Navigatie Landkreis Mittelsachsen}}
{{Commonscat|Burgstädt}}
{{Coor title dms|50|55|00|N|12|49|00|E|type:city_scale:50000_region:DE}}

{{DEFAULTSORT:Burgstadt}}
[[Categorie:Gemeente in Saksen]]

title: Situering

Deelstaat: Saksen

Landkreis: Mittelsachsen

Verwaltungsge- · meinschaft: Burgstädt

title: Algemeen

Burgemeester: Lars Naumann (FWB)

title: Overig

Kenteken: FG (alternatief: BED, DL, FLÖ, HC, MW, RL)

Stad: 8 delen (Ortsteil) cq. stadsdelen

title: Locatie van Burgstädt in Mittelsachsen

Locatie van Burgstädt in Mittelsachsen: Kaart van Burgstädt

Portaal: Duitsland