text:
# Transgenerationeel trauma
Transgenerationeel trauma is psychisch letsel bij iemand, dat is veroorzaakt door een schokkende gebeurtenis die iemand in een vorige generatie heeft meegemaakt. Het psychotrauma is dus door de direct getraumatiseerden doorgegeven aan hun nakomelingen in volgende generaties.

## Collectief of individueel trauma
Psychotrauma kan individueel, gedeeld of collectief zijn.
Bij individueel trauma raakt een individu na een schokkende ervaring getraumatiseerd.
Gedeeld trauma is trauma dat door meerdere mensen gedeeld wordt, bijvoorbeeld trauma dat door generaties heen overgedragen wordt (intergenerationeel trauma en transgenerationeel trauma).
Collectief trauma verwijst naar het psychologische en emotionele lijden dat wordt ervaren door een groep mensen na een gedeelde traumatische ervaring zoals met een ramp, oorlog, genocide en massale mensenrechtenschendingen, terroristische aanslag of andere vorm van sociale of politieke onrust. Het trauma treft een hele gemeenschap, samenleving of groep die een culturele identiteit deelt (bijvoorbeeld etniciteit, nationaliteit of religieuze identiteit). Collectief trauma is een onderdeel van het collectief geheugen van de groep en van het gedeelde identiteitsgevoel.
Historisch trauma is een vorm van collectief trauma, het betreft gebeurtenissen in het verleden zoals de slavernij. Dit trauma leidt voor vele opeenvolgende generaties van de bevolkingsgroep tot kwetsbaarheid voor geestelijke en lichamelijke gezondheidsproblemen. Historisch trauma wordt vaak gebruikt in verband met bijvoorbeeld nazaten van tot slaafgemaakten tijdens de trans-Atlantische slavenhandel en van onderdrukte volkeren in gekoloniseerde Afrikaanse en Aziatische landen.
De beschrijving van collectief dan wel historisch trauma is omstreden in de wetenschap. Er is onenigheid over of een trauma collectief is omdat een groep getroffenen een schokkende gebeurtenis ondergaat, of omdat het cultureel gezien wordt als collectief trauma. Ook over de overdracht is men het niet eens: wordt het overgedragen via communicatie en taal binnen een bevolkingsgroep, of via overdracht binnen families. Ook is er onenigheid over of het om een trauma gaat of eerder om een metafoor.

## Intergenerationeel trauma en transgenerationeel trauma
Hierboven werden als vormen van gedeeld trauma intergenerationeel trauma en transgenerationeel trauma genoemd. De twee termen worden vaak door elkaar gebruikt, en hun betekenissen kunnen variëren afhankelijk van de context (zoals binnen de psychologie, sociologie en cultuurwetenschappen). De begrippen hebben gemeen dat ze de overdracht van traumatische effecten van de ene generatie naar de volgende aanduiden, waarbij er sprake is van een blijvende impact van het trauma op individuen, families en gemeenschappen. Er zijn echter enkele verschillen tussen de twee begrippen.
Intergenerationeel trauma duidt meestal op de overdracht van traumatische effecten tussen twee opeenvolgende generaties, meestal van ouder naar kind. Het benadrukt de directe invloed van het trauma op het directe nageslacht en de manieren waarop het trauma de ouder-kindrelatie, de dynamiek binnen het gezin en het individuele welzijn binnen die specifieke generatielink kan beïnvloeden.
Transgenerationeel trauma verwijst doorgaans naar de overdracht van traumatische effecten over meerdere generaties binnen families, verder dan alleen het directe nageslacht. Het betekent dat het trauma dat wordt ervaren door één generatie impact kan hebben op volgende generaties, zelfs als zij het traumatische evenement zelf niet rechtstreeks hebben meegemaakt. Transgenerationeel trauma betreft vaak bredere sociale en culturele invloeden die  het trauma in stand houden via verhalen, gedragingen en systemische factoren.

## Geschiedenis
De bewustwording van de tweedegeneratieproblematiek begon in 1979 met de publicatie van het boek Children of the Holocaust van Helen Epstein. Sindsdien zijn transgenerationele trauma's ook waargenomen bij vele andere groepen. Zij worden onder meer gevonden onder Indische en Molukse Nederlanders en de Congolese en Rwandese gemeenschap in België; onder kinderen van oorlogsgetroffenen, vluchtelingen en van overlevenden van huiselijk geweld.

## Overdracht van trauma tussen generaties
Een trauma kan worden doorgegeven via onder andere psychologische, systemische en communicatieve, sociale en sociaal-culturele, en biologische mechanismen.

### Psychologische, systemische en communicatieve mechanismen
Door het ervaren trauma kan een ouder zijn of haar overtuigingen, copingmechanismen en gedragingen onbewust overdragen op zijn of haar kinderen door opvoedingsstijlen en familiedynamiek. Dit gebeurt bijvoorbeeld als traumaoverlevenden hun posttraumatische symptomen externaliseren via hun verbale en non-verbale gedrag en herbelevingen van angst en rouw. Kinderen kunnen de effecten van het trauma van hun ouders internaliseren, wat leidt tot het voortduren van inadequate gedragspatronen en copingstrategieën.

### Sociale en sociaal-culturele mechanismen
Traumatische gebeurtenissen kunnen sociale structuren, culturele praktijken en gemeenschapsbanden verstoren. Deze verstoringen kunnen invloed hebben op opvoedingspraktijken, familierelaties en gemeenschapsdynamiek. Een sociale omgeving die wordt gekenmerkt door voortdurende tegenspoed en stress kan bijdragen aan de overdracht van trauma tussen generaties.

### Biologische mechanismen
Trauma kan mogelijk veranderingen veroorzaken in de expressie van genen die betrokken zijn bij stressrespons en emotionele regulatie. Deze genetische veranderingen kunnen erfelijk zijn en daaropvolgende generaties vatbaarder maken voor vergelijkbare psychologische kwetsbaarheid. Bij intergenerationele overdracht worden bijvoorbeeld epigenetische veranderingen (veranderingen in het DNA) doorgegeven van de direct getraumatiseerden aan hun nakomelingen (de tweede generatie). Bij transgenerationele overdracht geven de nakomelingen het trauma vervolgens weer door aan hun nakomelingen (de derde en volgende generaties).

## Effecten van intergenerationeel en transgenerationeel trauma
De effecten van intergenerationeel en transgenerationeel trauma kunnen de vorm aannemen van verschillende fysieke, psychische en sociale klachten. Het is echter belangrijk op te merken dat niet alle nazaten van overlevenden van trauma deze effecten zullen ervaren, aangezien veerkracht en andere beschermende factoren hun impact kunnen verzachten.

### Klachten
Intergenerationeel en transgenerationeel trauma kunnen zich bij de tweede en volgende generaties op verschillende manieren manifesteren, waaronder een verhoogde kwetsbaarheid voor geestelijke gezondheidsproblemen, middelenmisbruik, relatieproblemen, emotionele ontregeling en lichamelijke gezondheidsproblemen. Vooral problemen bij de interpersoonlijke interactie geven klachten, bijvoorbeeld gevoelens van wantrouwen, isolement en eenzaamheid.
Nazaten van getraumatiseerden kunnen ook symptomen van een posttraumatische stressstoornis (PTSS) ontwikkelen. Dat kan duiden op een vergaande identificatie met de getraumatiseerde ouder, of de nakomeling kan PTSS ontwikkelen op basis van de schokkende inhoud van verhalen of door mishandeling door de ouder. Een studie wees uit dat de kinderen van slachtoffers van marteling meer symptomen van angst, depressie, posttraumatische stress, concentratie- en gedragsstoornissen vertoonden dan kinderen van de groep die het specifieke trauma niet had meegemaakt.

### Veerkracht
Een onderzoek onder Braziliaanse kinderen van overlevenden van de Holocaust resulteerde niet alleen in een model van de transgenerationele overdracht van traumatische ervaringen, maar ook in een model van veerkrachtpatronen die binnen generaties kunnen worden ontwikkeld en van generatie op generatie kunnen worden overgedragen. De veerkrachttheorie geeft aan dat de reactie van individuen en gezinnen op traumatische ervaringen een steeds veranderend proces is, dat zowel blootstelling aan uitdagingen inhoudt als de ontwikkeling van copingmechanismen die helpen bij het vermogen om dergelijke uitdagingen te overwinnen.

## Diagnostiek
Diagnostiek bij intergenerationeel en transgenerationeel trauma vindt vooral plaats in gesprekken, waarbij klachten worden uitgevraagd en waar doorgevraagd wordt in hoeverre deze klachten verband houden met traumatische ervaringen van de ouders. De klachten die passen bij intergenerationeel trauma lopen sterk uiteen. In de diagnostiek kijkt men vooral naar algemene klachten, interpersoonlijke problemen, hechtingsstructuur, persoonlijkheidsstructuur en PTSS-klachten. Voor de groep nakomelingen van Holocaust-overlevers is anno 2023 een diagnostisch instrument in ontwikkeling.

## Behandeling

### Groepstherapie
Groepstherapie is een veel gebruikte behandeling van mensen met intergenerationeel of transgenerationeel trauma. De groep bestaat uit individuen die vergelijkbare ervaringen hebben. Tijdens groepstherapie bij intergenerationeel trauma ligt de nadruk op het creëren van een veilige en ondersteunende omgeving waarin de deelnemers hun ervaringen kunnen delen, begrijpen en verwerken. Daarnaast biedt de groep een setting waarin de leden elkaars spiegel kunnen zijn in het aanleren van interpersoonlijke vaardigheden die gemist zijn doordat ouders getraumatiseerd waren. De therapeut faciliteert de sessies en moedigt deelnemers aan om openlijk te praten over hun emoties, gedachten en reacties op het trauma.
De groepstherapie kan verschillende therapeutische technieken omvatten, afhankelijk van de behoeften van de deelnemers. Enkele veelvoorkomende benaderingen zijn:
- Psycho-educatie: Het verstrekken van informatie over intergenerationeel trauma, inclusief de mogelijke oorzaken en gevolgen ervan. Dit helpt de deelnemers om beter inzicht te krijgen in hun eigen situatie en die van anderen in de groep.
- Interpersoonlijke groepstherapie: Gebruik maken van de groepsdynamica om te werken aan interpersoonlijke problemen.
- Verhalen delen: Deelnemers worden aangemoedigd om hun persoonlijke verhalen en ervaringen te delen. Dit helpt bij het opbouwen van verbondenheid, begrip en empathie tussen de groepsleden.
- Emotieregulatie: Het aanleren van vaardigheden om emoties te herkennen, te begrijpen en te beheersen die verband houden met het trauma. Dit omvat mogelijk ademhalingsoefeningen, ontspanningstechnieken en stressmanagementstrategieën.
- Traumaverwerking: Het verkennen en verwerken van de traumatische ervaringen en de gevolgen ervan. Dit kan onder meer het gebruik van narratieve technieken, beeldende therapie, schrijfoefeningen of andere expressieve vormen omvatten.
- Herstel van het familie- en ondersteuningssysteem: Het onderzoeken van de impact van intergenerationeel trauma op relaties binnen de familie en het zoeken naar manieren om gezonde ondersteuningssystemen op te bouwen.

### Individuele therapie
De groepstherapie kan worden aangevuld met evidence based traumatherapie op individuele basis, zoals:
- Beknopte Eclectische Psychotherapie voor PTSS (BEPP)
- Narratieve Exposure Therapie (NET)[23]
- Eye movement desensitization and reprocessing (EMDR)

### Interpersoonlijke patronen
Er zijn echter specifieke componenten van intergenerationeel en transgenerationeel trauma die direct moeten worden aangepakt, afgezien van de gekozen therapie. Omdat transgenerationeel trauma vooral wordt overgedragen binnen de relatie tussen ouder of verzorger en kind, moet de behandeling zich richten op de interpersoonlijke patronen van de cliënt. Een effectieve behandeling richt zich ook op het verkennen, ontwikkelen en behouden van de factoren die de negatieve impact van het trauma kunnen verminderen. Dit is bijvoorbeeld het bevorderen van een veilige hechting tussen ouder of verzorger en kind, en toegang tot verschillende bronnen van ondersteuning (dat wil zeggen familie, leeftijdsgenoten, gemeenschap).
Een behandelmodel dat de ouder-kindrelatie centraal stelt, is het Intergenerational Trauma Treatment Model. Dit model bevat verschillende kenmerken van empirisch ondersteunde behandelmethoden, zoals blootstelling aan trauma, cognitieve verwerking en herkadering, stressmanagement en oudereducatie. Het besteedt specifieke aandacht aan de intergenerationele aard van de traumatische ervaringen en richt zich op het vermogen van de ouder of verzorger om te reageren op de traumatische ervaringen van het kind.
In complexere gevallen van transgenerationeel trauma kan het Transgenerational Trauma and Resilience Genogram (TTRG) helpen om de impact van het trauma beter te begrijpen en te beoordelen. Het TTRG richt zich op de componenten die bijdragen aan het in stand houden van het trauma, door een systeemgerichte kijk op trauma en aandacht voor specifieke sociaal-politieke problemen. Het TTRG brengt het gezin in kaart en identificeert degenen die een trauma hebben meegemaakt en hun ervaring, evenals de relaties tussen individuen en hun patronen. Door dit proces kunnen de oorsprong van iemands transgenerationele trauma en de factoren die dat in stand houden beter worden beoordeeld, wat bijdraagt aan een meer omvattende visie op de behandeling.

### Hulpmiddelen en technieken
Behalve de beschreven therapieën zijn verschillende hulpmiddelen en technieken nuttig om de effecten van transgenerationeel trauma aan het licht te brengen en de psychologische impact ervan te verminderen. De Transgenerational Script Questionnaire (TSQ) wordt bijvoorbeeld gebruikt als een aanvulling op psychotherapie om het bewustzijn van zowel het interne als het externe familiesysteem te helpen ontwikkelen. De TSQ richt zich op transgenerationele scripts, dit zijn onbewuste systemische patronen die blijven bestaan in gezinnen en groepen en worden bestendigd door emoties, overtuigingen en gedragingen. Deze scripts worden gebruikt om de impliciete en expliciete percepties van een cliënt over hun gezinsdynamiek en -systeem te onderzoeken. Door de TSQ te gebruiken kan de therapeut de cliënt begeleiden om de ervaringen van hun voorouders te onderscheiden van die van henzelf.

### Culturele factoren
Bij de behandeling van personen met een transgenerationeel trauma is het van cruciaal belang rekening te houden met hoe culturele factoren van invloed zijn op de ontvangst en perceptie van de behandeling. Hoewel de mechanismen waardoor transgenerationeel trauma wordt veroorzaakt in verschillende culturen consistent zijn, zijn er variaties in het belang van de sociaal-culturele factoren die de effecten van het trauma kunnen verergeren. Bovendien moeten therapeuten een cultureel-responsief perspectief hebben in de therapie die ze kiezen. Het is absoluut noodzakelijk dat zij zich concentreren op het scheppen van vertrouwen en veiligheid binnen de therapeutische relatie, aangezien minderheidsgroepen met een transgenerationeel trauma een aanzienlijk wantrouwen kunnen hebben binnen interpersoonlijke interacties en jegens grotere organisaties of instellingen.

## Behandelcentra
Een toonaangevend behandelcentrum in Nederland is ARQ Centrum'45, onderdeel van ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum, een landelijk expertisecentrum voor traumagerelateerde klachten en posttraumatische stressstoornissen. Ook het Sinai Centrum biedt naast behandelingen van andere psychiatrische problemen traumabehandelingen aan. De twee centra behandelen psychotrauma's die veroorzaakt zijn door oorlog, ander geweld of in de vroege jeugd, in het bijzonder van slachtoffers van de tweede, derde en vierde generatie. Daaronder zijn kinderen van Joodse en Indische oorlogsgetroffenen, verzetsdeelnemers, kinderen van al dan niet vrijwillig collaborerende ouders, en asielzoekers en vluchtelingen.

title: Transgenerationeel trauma

wikitext:
'''Transgenerationeel trauma''' is [[psychologie|psychisch]] letsel bij iemand, dat is veroorzaakt door een schokkende gebeurtenis die iemand in een vorige generatie heeft meegemaakt. Het [[psychotrauma]] is dus door de direct getraumatiseerden doorgegeven aan hun nakomelingen in volgende generaties.

== Collectief of individueel trauma ==
Psychotrauma kan individueel, gedeeld of collectief zijn.

Bij '''individueel trauma''' raakt een individu na een schokkende ervaring getraumatiseerd.

'''Gedeeld''' trauma is trauma dat door meerdere mensen gedeeld wordt, bijvoorbeeld trauma dat door generaties heen overgedragen wordt (intergenerationeel trauma en transgenerationeel trauma).

'''Collectief trauma''' verwijst naar het psychologische en emotionele lijden dat wordt ervaren door een [[Groep (sociologie)|groep]] mensen na een gedeelde traumatische ervaring zoals met een ramp, oorlog, [[genocide]] en massale mensenrechtenschendingen, [[Terrorisme|terroristische]] aanslag of andere vorm van sociale of politieke onrust. Het trauma treft een hele gemeenschap, [[samenleving]] of groep die een culturele [[Identiteit (eigenheid)|identiteit]] deelt (bijvoorbeeld [[etniciteit]], [[nationaliteit]] of [[Religie|religieuze]] identiteit). Collectief trauma is een onderdeel van het [[collectief geheugen]] van de groep en van het gedeelde identiteitsgevoel.

'''Historisch trauma''' is een vorm van collectief trauma, het betreft gebeurtenissen in het verleden zoals de [[slavernij]]. Dit trauma leidt voor vele opeenvolgende generaties van de bevolkingsgroep tot kwetsbaarheid voor geestelijke en lichamelijke gezondheidsproblemen.<ref>{{Citeer boek |titel=Colonial Genocide in Indigenous North America |voornaam=Joseph |auteur=Gone |taal=en |uitgever=Duke University Press |pagina=273–291 |isbn=9780822376149 |year=2014}}</ref> Historisch trauma wordt vaak gebruikt in verband met bijvoorbeeld nazaten van tot slaafgemaakten tijdens de [[trans-Atlantische slavenhandel]]<ref>{{Citeer web |url=https://www.volkskrant.nl/kijkverder/2022/wie-zijn-mijn-voorouders/geerfd-trauma~v458371/ |titel=Emiliano de Witt - Wie zijn mijn voorouders? |auteur=Fleur de Weerd, Ianthe Sahadat en Elsbeth Stoker |bezochtdatum=25 december 2022 |website=volkskrant.nl}}</ref> en van onderdrukte volkeren in [[Kolonisatie|gekoloniseerde]] Afrikaanse en Aziatische landen.

De beschrijving van collectief dan wel historisch trauma is omstreden in de wetenschap. Er is onenigheid over of een trauma collectief is omdat een groep getroffenen een schokkende gebeurtenis ondergaat, of omdat het cultureel gezien wordt als collectief trauma. Ook over de overdracht is men het niet eens: wordt het overgedragen via communicatie en taal binnen een bevolkingsgroep, of via overdracht binnen families.<ref>{{Citeer boek |titel=Concepts of Collective Traumatization |achternaam=Langer |voornaam=Phil C. |url=https://link.springer.com/10.1007/978-3-658-40484-0_6 |taal=en |uitgever=Springer Fachmedien Wiesbaden |plaats=Wiesbaden |datum=2023 |pagina=29–34 |isbn=978-3-658-40483-3}}</ref> Ook is er onenigheid over of het om een trauma gaat of eerder om een [[metafoor]].<ref>{{Citeer nieuws |achternaam=Kromhout |voornaam=Bas |titel=Geschiedenis is geen traumatherapie: Opinie |url=https://www.nrc.nl/nieuws/2021/05/20/geschiedenis-is-geen-traumatherapie-a4044293 |werk=NRC |datum=2021-05-20 |bezochtdatum=2023-12-19}}</ref>

== Intergenerationeel trauma en transgenerationeel trauma ==
Hierboven werden als vormen van gedeeld trauma intergenerationeel trauma en transgenerationeel trauma genoemd. De twee termen worden vaak door elkaar gebruikt, en hun betekenissen kunnen variëren afhankelijk van de context (zoals binnen de [[psychologie]], [[sociologie]] en [[cultuurwetenschappen]]). De begrippen hebben gemeen dat ze de overdracht van traumatische effecten van de ene [[Generatie (sociologie)|generatie]] naar de volgende aanduiden, waarbij er sprake is van een blijvende impact van het trauma op individuen, families en gemeenschappen. Er zijn echter enkele verschillen tussen de twee begrippen.

'''Intergenerationeel trauma''' duidt meestal op de overdracht van traumatische effecten tussen twee opeenvolgende generaties, meestal van ouder naar kind. Het benadrukt de directe invloed van het trauma op het directe nageslacht en de manieren waarop het trauma de ouder-kindrelatie, de dynamiek binnen het gezin en het individuele welzijn binnen die specifieke generatielink kan beïnvloeden.

'''Transgenerationeel trauma''' verwijst doorgaans naar de overdracht van traumatische effecten over meerdere generaties binnen families, verder dan alleen het directe nageslacht. Het betekent dat het trauma dat wordt ervaren door één generatie impact kan hebben op volgende generaties, zelfs als zij het traumatische evenement zelf niet rechtstreeks hebben meegemaakt. Transgenerationeel trauma betreft vaak bredere sociale en culturele invloeden die  het trauma in stand houden via verhalen, gedragingen en [[Sociaal systeem|systemische]] factoren.

== Geschiedenis ==
De bewustwording van de tweedegeneratieproblematiek begon in 1979 met de publicatie van het boek ''Children of the Holocaust'' van [[Helen Epstein]]. Sindsdien zijn transgenerationele trauma's ook waargenomen bij vele andere groepen. Zij worden onder meer gevonden onder [[Indische Nederlanders|Indische]] en [[Geschiedenis van de Molukkers in Nederland|Molukse Nederlanders]]<ref>{{Citeer web|url=https://www.npo3.nl/brandpuntplus/oorlog-doorgeven|titel=Hoe de oorlog wordt doorgegeven: “Net als mijn oma en moeder kreeg ik op mijn zestiende last van extreme angsten”|website=npo3.nl|auteur=Ismay Gijsen|datum=12 augustus 2021|bezochtdatum=26 december 2022}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.meerdanbabipangang.nl/psycholoog-bram-latumahina-behandelt-veel-clienten-met-intergenerationeel-trauma-ze-komen-specifiek-naar-mij-toe/|titel=Psycholoog Bram Latumahina behandelt veel cliënten met intergenerationeel trauma: ‘Ze komen specifiek naar mij toe’|website=meerdanbabipangang.nl|bezochtdatum=25 december 2022}}</ref> en de [[Congolese gemeenschap in België|Congolese]] en [[Rwandese gemeenschap in België]]; onder kinderen van oorlogsgetroffenen,<ref>{{Citeer tijdschrift |titel=Intergenerational transmission of war-related trauma assessed 40 years after exposure |tijdschrift=Annals of General Psychiatry |datum=2019-08-09 |jaargang=18 |nummer=1 |pagina's=14 |pmid=31413722 |doi=10.1186/s12991-019-0238-2 |pmc=6688296|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://psychotraumanet.org/nl/transgenerationele-traumatisering-klachten-bij-kinderen-van-oorlogsgetroffenen|website=psychotraumanet|titel=Transgenerationele traumatisering: klachten bij kinderen van oorlogsgetroffenen|bezochtdatum=25 december 2022}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://psychotraumanet.org/nl/niet-getekend-wel-geraakt-de-intergenerationele-overdracht-van-woii-traumas|titel=Niet getekend, wel geraakt: De intergenerationele overdracht van WOII-trauma's|website=psychotraumanet|auteur=Onno Sinke|datum=2017|bezochtdatum=25 december 2022}}</ref> [[vluchteling]]en<ref name="Sangalang_2017a">{{Citeer tijdschrift |titel=Intergenerational Trauma in Refugee Families: A Systematic Review |tijdschrift=Journal of Immigrant and Minority Health |datum=juni 2017 |jaargang=19 |nummer=3 |pagina's=745–754 |pmid=27659490 |doi=10.1007/s10903-016-0499-7 |pmc=5362358|taal=en}}</ref> en van overlevenden van [[huiselijk geweld]].<ref>{{Citeer tijdschrift |titel=Intergenerational transmission of abuse: a two-generational prospective study of an at-risk sample |url=https://archive.org/details/sim_child-abuse-neglect_2001-11_25_11/page/1439 |tijdschrift=Child Abuse & Neglect |datum=november 2001 |jaargang=25 |nummer=11 |pagina's=1439–61 |pmid=11766010 |doi=10.1016/S0145-2134(01)00286-1|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.parool.nl/ps/toen-schrijver-tatjana-almuli-31-van-intergenerationeel-trauma-hoorde-viel-alles-op-z-n-plek~be169736/|titel=Toen schrijver Tatjana Almuli (31) van ‘intergenerationeel trauma’ hoorde, viel alles op z’n plek|websaite=parool.nl|auteur=Tatjana Almuli|datum=27 augustus 2022|bezochtdatum=25 december 2022}}</ref>

== Overdracht van trauma tussen generaties ==
Een trauma kan worden doorgegeven via onder andere psychologische, systemische en communicatieve, sociale en sociaal-culturele, en biologische mechanismen.<ref>{{Citeer boek |titel=Transgenerational Transmission of Trauma |achternaam=Langer |voornaam=Phil C. |url=https://link.springer.com/10.1007/978-3-658-40484-0_5 |taal=en |uitgever=Springer Fachmedien Wiesbaden |plaats=Wiesbaden |datum=2023 |pagina=23–28 |isbn=978-3-658-40483-3}}</ref>

=== Psychologische, systemische en communicatieve mechanismen ===
Door het ervaren trauma kan een ouder zijn of haar overtuigingen, [[Coping (psychologie)|copingmechanismen]] en gedragingen onbewust overdragen op zijn of haar kinderen door opvoedingsstijlen en familiedynamiek. Dit gebeurt bijvoorbeeld als traumaoverlevenden hun posttraumatische [[Symptoom|symptomen]] [[Internaliserende en externaliserende gedragsproblemen|externaliseren]] via hun verbale en non-verbale gedrag en herbelevingen van angst en rouw. Kinderen kunnen de effecten van het trauma van hun ouders internaliseren, wat leidt tot het voortduren van inadequate gedragspatronen en copingstrategieën.

=== Sociale en sociaal-culturele mechanismen ===
Traumatische gebeurtenissen kunnen sociale structuren, culturele praktijken en gemeenschapsbanden verstoren. Deze verstoringen kunnen invloed hebben op opvoedingspraktijken, familierelaties en gemeenschapsdynamiek. Een sociale omgeving die wordt gekenmerkt door voortdurende tegenspoed en stress kan bijdragen aan de overdracht van trauma tussen generaties.

=== Biologische mechanismen ===
Trauma kan mogelijk veranderingen veroorzaken in de [[Genexpressie|expressie van genen]] die betrokken zijn bij [[Stress#Stressrespons|stressrespons]] en emotionele regulatie. Deze genetische veranderingen kunnen erfelijk zijn en daaropvolgende generaties vatbaarder maken voor vergelijkbare psychologische kwetsbaarheid. Bij intergenerationele overdracht worden bijvoorbeeld [[epigenetisch]]e veranderingen (veranderingen in het [[DNA (biologie)|DNA]]) doorgegeven van de direct getraumatiseerden aan hun nakomelingen (de tweede generatie). Bij transgenerationele overdracht geven de nakomelingen het trauma vervolgens weer door aan hun nakomelingen (de derde en volgende generaties).<ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=Stenz |voornaam=Ludwig |titel=Intergenerational Transmission of DNA Methylation Signatures Associated with Early Life Stress |url=https://www.eurekaselect.com/article/87631 |jaargang=19 |tijdschrift=Current Genomics |datum=2018 |taal=en |nummer=8 |doi=10.2174/1389202919666171229145656 |pmid=30532646 |pmc=6225454 |pagina's=665–675}}</ref>

== Effecten van intergenerationeel en transgenerationeel trauma ==
De effecten van intergenerationeel en transgenerationeel trauma kunnen de vorm aannemen van verschillende fysieke, psychische en sociale klachten. Het is echter belangrijk op te merken dat niet alle nazaten van overlevenden van trauma deze effecten zullen ervaren, aangezien [[Veerkracht (psychologie)|veerkracht]] en andere beschermende factoren hun impact kunnen verzachten.

=== Klachten ===
Intergenerationeel en transgenerationeel trauma kunnen zich bij de tweede en volgende generaties op verschillende manieren manifesteren, waaronder een verhoogde kwetsbaarheid voor geestelijke gezondheidsproblemen, middelenmisbruik, relatieproblemen, emotionele ontregeling en lichamelijke gezondheidsproblemen. Vooral problemen bij de interpersoonlijke [[interactie]] geven klachten, bijvoorbeeld gevoelens van wantrouwen, isolement en [[eenzaamheid]].<ref>{{Citeer tijdschrift |titel=Transgenerational Trauma and Child Sexual Abuse: Reconceptualizing Cases Involving Young Survivors of CSA |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-mental-health-counseling_2009-01_31_1/page/22 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Mental Health Counseling |datum=2009 |taal=en |nummer=1 |doi=10.17744/mehc.31.1.u72580m253524811 |pagina's=22–33}}</ref>

Nazaten van getraumatiseerden kunnen ook symptomen van een [[posttraumatische stressstoornis]] (PTSS) ontwikkelen. Dat kan duiden op een vergaande [[Identificatie (psychologie)|identificatie]] met de getraumatiseerde ouder, of de nakomeling kan PTSS ontwikkelen op basis van de schokkende inhoud van verhalen of door [[mishandeling]] door de ouder.<ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=Dashorst |voornaam=Patricia |titel=Intergenerational consequences of the Holocaust on offspring mental health: a systematic review of associated factors and mechanisms |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20008198.2019.1654065 |jaargang=10 |tijdschrift=European Journal of Psychotraumatology |datum=2019-12-31 |taal=en |nummer=1 |doi=10.1080/20008198.2019.1654065 |issn=2000-8066 |pmid=31497262 |pmc=PMC6720013 |last2=Mooren |first2=Trudy M. |last3=Kleber |first3=Rolf J. |last4=de Jong |first4=Peter J. |last5=Huntjens |first5=Rafaele J. C.}}</ref> Een studie wees uit dat de kinderen van slachtoffers van [[marteling]] meer symptomen van angst, [[Depressie (klinisch)|depressie]], posttraumatische stress, [[Aandacht|concentratie]]- en [[gedragsstoornis]]sen vertoonden dan kinderen van de groep die het specifieke trauma niet had meegemaakt.<ref>{{Citeer tijdschrift |titel=Children in families of torture victims: transgenerational transmission of parents' traumatic experiences to their children |jaargang=14 |tijdschrift=International Journal of Social Welfare |datum=2005-01-01 |taal=en |nummer=1 |doi=10.1111/j.1468-2397.2005.00336.x |pagina's=23–32}}</ref>

=== Veerkracht ===
Een onderzoek onder Braziliaanse kinderen van overlevenden van de [[Holocaust]] resulteerde niet alleen in een [[Model (wetenschap)|model]] van de transgenerationele overdracht van traumatische ervaringen, maar ook in een model van veerkrachtpatronen die binnen generaties kunnen worden ontwikkeld en van generatie op generatie kunnen worden overgedragen.<ref name="pmid229435782">{{Citeer tijdschrift |titel=Transgenerational transmission of trauma and resilience: a qualitative study with Brazilian offspring of Holocaust survivors |jaargang=12 |tijdschrift=BMC Psychiatry |datum=September 2012 |taal=en |doi=10.1186/1471-244X-12-134 |pmid=22943578 |pmc=3500267 |pagina's=134}}</ref> De veerkrachttheorie geeft aan dat de reactie van individuen en gezinnen op traumatische ervaringen een steeds veranderend [[Natuurlijk proces|proces]] is, dat zowel blootstelling aan uitdagingen inhoudt als de ontwikkeling van copingmechanismen die helpen bij het vermogen om dergelijke uitdagingen te overwinnen.<ref>{{Citeer tijdschrift |titel=A Family Resilience Framework: Innovative Practice Applications |url=https://archive.org/details/sim_family-relations_2002-04_51_2/page/130 |jaargang=51 |tijdschrift=Family Relations |datum=2002 |taal=en |nummer=2 |doi=10.1111/j.1741-3729.2002.00130.x |pagina's=130–137}}</ref>

== Diagnostiek ==
[[Diagnose|Diagnostiek]] bij intergenerationeel en transgenerationeel trauma vindt vooral plaats in gesprekken, waarbij klachten worden uitgevraagd en waar doorgevraagd wordt in hoeverre deze klachten verband houden met traumatische ervaringen van de ouders. De klachten die passen bij intergenerationeel trauma lopen sterk uiteen. In de diagnostiek kijkt men vooral naar algemene klachten, interpersoonlijke problemen, hechtingsstructuur, persoonlijkheidsstructuur en PTSS-klachten. Voor de groep nakomelingen van Holocaust-overlevers is anno 2023 een diagnostisch instrument in ontwikkeling.<ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=Danieli |voornaam=Yael |titel=The Danieli Inventory of Multigenerational Legacies of Trauma, Part II: Reparative Adaptational Impacts. |url=http://doi.apa.org/getdoi.cfm?doi=10.1037/ort0000055 |jaargang=85 |tijdschrift=American Journal of Orthopsychiatry |datum=2015-05 |taal=en |nummer=3 |doi=10.1037/ort0000055 |issn=1939-0025 |pagina's=229–237 |last2=Norris |first2=Fran H. |last3=Lindert |first3=Jutta |last4=Paisner |first4=Vera |last5=Kronenberg |first5=Sefi}}</ref><ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=Danieli |voornaam=Yael |titel=Multigenerational Legacies of Trauma |url=https://ojsdemo.e-medjournal.com/index.php/psp/article/view/409 |jaargang=8 |tijdschrift=Psychosomatic Medicine and General Practice |datum=30-03-2023 |taal=en}}</ref>

== Behandeling ==
=== Groepstherapie ===
[[Groepstherapie]] is een veel gebruikte behandeling van mensen met intergenerationeel of transgenerationeel trauma. De groep bestaat uit individuen die vergelijkbare ervaringen hebben. Tijdens groepstherapie bij intergenerationeel trauma ligt de nadruk op het creëren van een veilige en ondersteunende omgeving waarin de deelnemers hun ervaringen kunnen delen, begrijpen en verwerken. Daarnaast biedt de groep een setting waarin de leden elkaars spiegel kunnen zijn in het aanleren van interpersoonlijke vaardigheden die gemist zijn doordat ouders getraumatiseerd waren. De therapeut faciliteert de sessies en moedigt deelnemers aan om openlijk te praten over hun emoties, gedachten en reacties op het trauma.

De groepstherapie kan verschillende therapeutische technieken omvatten, afhankelijk van de behoeften van de deelnemers. Enkele veelvoorkomende benaderingen zijn:
* [[Psycho-educatie]]: Het verstrekken van informatie over intergenerationeel trauma, inclusief de mogelijke oorzaken en gevolgen ervan. Dit helpt de deelnemers om beter inzicht te krijgen in hun eigen situatie en die van anderen in de groep.
* Interpersoonlijke groepstherapie: Gebruik maken van de [[groepsdynamica]] om te werken aan interpersoonlijke problemen.
* Verhalen delen: Deelnemers worden aangemoedigd om hun persoonlijke verhalen en ervaringen te delen. Dit helpt bij het opbouwen van verbondenheid, begrip en [[empathie]] tussen de groepsleden.
* Emotieregulatie: Het aanleren van vaardigheden om emoties te herkennen, te begrijpen en te beheersen die verband houden met het trauma. Dit omvat mogelijk ademhalingsoefeningen, ontspanningstechnieken en stressmanagementstrategieën.
* Traumaverwerking: Het verkennen en verwerken van de traumatische ervaringen en de gevolgen ervan. Dit kan onder meer het gebruik van [[Narratieve psychologie|narratieve technieken]], [[beeldende therapie]], schrijfoefeningen of andere expressieve vormen omvatten.
* Herstel van het familie- en ondersteuningssysteem: Het onderzoeken van de impact van intergenerationeel trauma op relaties binnen de familie en het zoeken naar manieren om gezonde ondersteuningssystemen op te bouwen.

=== Individuele therapie ===
De groepstherapie kan worden aangevuld met [[Evidence-based medicine|evidence based]] traumatherapie op individuele basis, zoals:<ref>{{Citeer web |url=https://arq.org/behandelingen?f%5B0%5D=facet_treatments_for_whom:Naoorlogse%20generatie |titel=Alle behandelingen {{!}} ARQ |bezochtdatum=2023-06-21 |werk=arq.org}}</ref>
* [[BEPP|Beknopte Eclectische Psychotherapie voor PTSS]] (BEPP)
* [[Narratieve Exposure Therapie]] (NET)<ref>{{Citeer web|url=https://arq.org/behandelingen/net-narratieve-exposure-therapie|titel=NET (Narratieve Exposure Therapie)|website=arq.org|bezochtdatum=2023-12-20}}</ref>
* [[Eye movement desensitization and reprocessing]] (EMDR)

=== Interpersoonlijke patronen ===
Er zijn echter specifieke componenten van intergenerationeel en transgenerationeel trauma die direct moeten worden aangepakt, afgezien van de gekozen therapie. Omdat transgenerationeel trauma vooral wordt overgedragen binnen de relatie tussen ouder of verzorger en kind, moet de behandeling zich richten op de interpersoonlijke patronen van de cliënt. Een effectieve behandeling richt zich ook op het verkennen, ontwikkelen en behouden van de factoren die de negatieve impact van het trauma kunnen verminderen. Dit is bijvoorbeeld het bevorderen van een veilige [[Hechting (psychologie)|hechting]] tussen ouder of verzorger en kind, en toegang tot verschillende bronnen van ondersteuning (dat wil zeggen familie, leeftijdsgenoten, gemeenschap).<ref name=":0">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Isobel |voornaam=Sophie |titel=Preventing intergenerational trauma transmission: A critical interpretive synthesis |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jocn.14735 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Clinical Nursing |datum=2019-04 |taal=en |nummer=7-8 |doi=10.1111/jocn.14735 |issn=0962-1067 |pagina's=1100–1113 |last2=Goodyear |first2=Melinda |last3=Furness |first3=Trentham |last4=Foster |first4=Kim}}</ref><ref>{{Citeer tijdschrift |titel=Protective factors for intergenerational transmission of trauma among second and third generation Holocaust survivors. |url=http://doi.apa.org/getdoi.cfm?doi=10.1037/a0028455 |jaargang=5 |tijdschrift=Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy |datum=2013 |taal=en |nummer=4 |doi=10.1037/a0028455 |issn=1942-969X |pagina's=384–391 |auteur=Lotem Giladi en S. Terece}}</ref>

Een behandelmodel dat de ouder-kindrelatie centraal stelt, is het ''Intergenerational Trauma Treatment Model''. Dit model bevat verschillende kenmerken van [[Empirisch onderzoek|empirisch]] ondersteunde behandelmethoden, zoals blootstelling aan trauma, cognitieve verwerking en herkadering, stressmanagement en oudereducatie. Het besteedt specifieke aandacht aan de intergenerationele aard van de traumatische ervaringen en richt zich op het vermogen van de ouder of verzorger om te reageren op de traumatische ervaringen van het kind.<ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=Scott |voornaam=Katreena L. |titel=Promising directions for the treatment of complex childhood trauma: The Intergenerational Trauma Treatment Model. |url=http://doi.apa.org/getdoi.cfm?doi=10.1037/h0100449 |jaargang=1 |tijdschrift=The Journal of Behavior Analysis of Offender and Victim Treatment and Prevention |datum=2008 |taal=en |nummer=3 |doi=10.1037/h0100449 |issn=2155-8655 |pagina's=273–283}}</ref>

In complexere gevallen van transgenerationeel trauma kan het ''Transgenerational Trauma and Resilience Genogram'' (TTRG) helpen om de impact van het trauma beter te begrijpen en te beoordelen. Het TTRG richt zich op de componenten die bijdragen aan het in stand houden van het trauma, door een systeemgerichte kijk op trauma en aandacht voor specifieke sociaal-politieke problemen. Het TTRG brengt het gezin in kaart en identificeert degenen die een trauma hebben meegemaakt en hun ervaring, evenals de relaties tussen individuen en hun patronen.<ref>{{Citeer tijdschrift |titel=The transgenerational trauma and resilience genogram |jaargang=26 |tijdschrift=Counselling Psychology Quarterly |datum=2013-12-01 |taal=en |nummer=3–4 |doi=10.1080/09515070.2013.820172 |pagina's=386–405}}</ref> Door dit proces kunnen de oorsprong van iemands transgenerationele trauma en de factoren die dat in stand houden beter worden beoordeeld, wat bijdraagt aan een meer omvattende visie op de behandeling.

=== Hulpmiddelen en technieken ===
Behalve de beschreven therapieën zijn verschillende hulpmiddelen en technieken nuttig om de effecten van transgenerationeel trauma aan het licht te brengen en de psychologische impact ervan te verminderen. De ''Transgenerational Script Questionnaire'' (TSQ) wordt bijvoorbeeld gebruikt als een aanvulling op [[psychotherapie]] om het bewustzijn van zowel het interne als het externe [[Sociaal systeem|familiesysteem]] te helpen ontwikkelen. De TSQ richt zich op transgenerationele [[Transactionele analyse#Script, drivers en stoppers|scripts]], dit zijn onbewuste systemische patronen die blijven bestaan in gezinnen en groepen en worden bestendigd door emoties, overtuigingen en gedragingen. Deze scripts worden gebruikt om de impliciete en expliciete [[Waarneming (perceptie)|percepties]] van een cliënt over hun gezinsdynamiek en -systeem te onderzoeken. Door de TSQ te gebruiken kan de therapeut de cliënt begeleiden om de ervaringen van hun voorouders te onderscheiden van die van henzelf.<ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=Fornaro |voornaam=Antonella |titel=In Search of Transgenerational Footprints: The Transgenerational Script Questionnaire |url=https://doi.org/10.1080/03621537.2019.1650231 |jaargang=49 |tijdschrift=Transactional Analysis Journal |datum=2019-10-02 |taal=en |nummer=4 |doi=10.1080/03621537.2019.1650231 |issn=0362-1537 |pagina's=308–323}}</ref><ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=Gayol |voornaam=Gloria Noriega |titel=Untangling the Family Tree: Using the Transgenerational Script Questionnaire in the Psychotherapy of Transgenerational Trauma |url=https://doi.org/10.1080/03621537.2019.1650235 |jaargang=49 |tijdschrift=Transactional Analysis Journal |datum=2019-10-02 |taal=en |nummer=4 |doi=10.1080/03621537.2019.1650235 |issn=0362-1537 |pagina's=279–291}}</ref>

=== Culturele factoren ===
Bij de behandeling van personen met een transgenerationeel trauma is het van cruciaal belang rekening te houden met hoe culturele factoren van invloed zijn op de ontvangst en perceptie van de behandeling. Hoewel de mechanismen waardoor transgenerationeel trauma wordt veroorzaakt in verschillende culturen consistent zijn, zijn er variaties in het belang van de sociaal-culturele factoren die de effecten van het trauma kunnen verergeren.<ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=Sirikantraporn |voornaam=Skultip |titel=Introduction: Multicultural Perspectives of Intergenerational Transmission of Trauma |url=https://doi.org/10.1080/10926771.2016.1194941 |jaargang=25 |tijdschrift=Journal of Aggression, Maltreatment & Trauma |datum=2016-07-02 |taal=en |nummer=6 |doi=10.1080/10926771.2016.1194941 |issn=1092-6771 |pagina's=559–560}}</ref> Bovendien moeten therapeuten een cultureel-responsief perspectief hebben in de therapie die ze kiezen. Het is absoluut noodzakelijk dat zij zich concentreren op het scheppen van vertrouwen en veiligheid binnen de therapeutische relatie, aangezien minderheidsgroepen met een transgenerationeel trauma een aanzienlijk wantrouwen kunnen hebben binnen interpersoonlijke interacties en jegens grotere organisaties of instellingen.<ref name=":0" />

== Behandelcentra ==
Een toonaangevend behandelcentrum in Nederland is [[ARQ Centrum'45]], onderdeel van ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum, een landelijk expertisecentrum voor traumagerelateerde klachten en posttraumatische stressstoornissen. Ook het [[Sinai Centrum]] biedt naast behandelingen van andere psychiatrische problemen traumabehandelingen aan.<ref>{{Citeer web|url=https://www.sinaicentrum.nl/|titel=Niet vergeten, wél vooruit|website=sinaicentrum.nl|bezochtdatum=20 december 2023}}</ref> De twee centra behandelen psychotrauma's die veroorzaakt zijn door oorlog, ander geweld of in de vroege jeugd, in het bijzonder van [[tweedegeneratieslachtoffer|slachtoffers]] van de tweede, derde en vierde generatie. Daaronder zijn kinderen van Joodse en Indische oorlogsgetroffenen, [[Nederlands verzet in de Tweede Wereldoorlog|verzetsdeelnemers]], kinderen van al dan niet vrijwillig collaborerende ouders, en [[asielzoeker]]s en vluchtelingen.

== Zie ook ==
* [[Tweedegeneratieslachtoffer]]
* [[Posttraumatische groei]]

{{Appendix||2=
; Bron
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Transgenerational trauma|oldid=1128261249}}
; Literatuur (keuze)
* Bessel van der Kolk: ''Traumasporen. Het herstel van lichaam, brein en geest na overweldigende ervaringen''. Eeserveen, Uitgeverij Mens! 2016. 6e druk 2020: {{ISBN|978-94-6316-031-5}}
* Bedijk, A. (2003). ''Aanwezig verleden. Naoorlogse problematiek bij kinderen van getraumatiseerde ouders''. S.n.
* Begemann, F. (2007) Intergenerationele traumatisering; geweld, gezin en kinderen. In Petra G.H. Aarts & Wim D. Visser (red.), ''Trauma: diagnostiek en behandeling'' (pp.525-537). Houten: Bohn Stafleu Van Loghu.
* {{en}} Danieli, Y. (ed.) (1998). ''International handbook of multigenerational legacies of trauma''. New York: Plenum Press.
* Dashorst, P. (2009). [https://psychotraumanet.org/nl/kinderen-van-ouders-met-traumatische-ervaringen-hoe-gaat-het-met-ze Kinderen van ouders met traumatische ervaringen, hoe gaat het met ze?.] ''Kombi Nieuwsbrief'', 43, 7-12.
* Dijkstra, S. (2020). [https://www.professioneelbegeleiden.nl/repareren-aan-en-tussen-generaties Repareren aan en tussen generaties. Intergenerationeel trauma]. PsychoSociaal Digitaal (2): 56-61.
* {{en}} Flanagan, N., et al. (2020). Crossing borders: a systematic review identifying potential mechanisms of intergenerational trauma transmission in asylum-seeking and refugee families. European Journal of Psychotraumatology 11(1): 1790283. DOI: [https://doi.org/10.1080/20008198.2020.1790283 10.1080/20008198.2020.1790283]
* {{en}} Kaplan, S. (2022). ''The conspiracy of silence: Family communication effects on interpersonal functioning and differentiation of self in children and grandchildren of Holocaust survivors''. [https://digitalcommons.liu.edu/brooklyn_fulltext_dis/2 Selected Full-Text Dissertations 2020-. 2]
* {{en}} Lehrner, A. and R. Yehuda (2018). Trauma across generations and paths to adaptation and resilience. Psychological trauma: theory, research, practice, and policy 10 (1): 22. DOI: [https://doi.org/10.1037/tra0000302 10.1037/tra0000302]
* {{en}} Sangalang, C. C. and C. Vang (2017). Intergenerational Trauma in Refugee Families: A Systematic Review. Journal of immigrant and minority health 19 (3): 745-754. DOI: [https://escholarship.org/content/qt7z09z4q2/qt7z09z4q2_noSplash_9515723916208fce98f1bb8e26fcde44.pdf 10.1007/s10903-016-0499-7]
* Steketee, M. (2017). [https://www.verwey-jonker.nl/publicatie/oratie-majone-steketee-de-olifant-in-de-kinderkamer/ De olifant in de (kinder)kamer. Intergenerationele overdracht van geweld in gezinnen: hoe doorbreken we de cirkel.]
* Theater Oostpool (2024) [https://www.oostpool.nl/podcasts/het-achtste-leven/?_gl=1*1ebvea9*_up*MQ..*_ga*Nzc3MzI5MTg3LjE3MTU2NjkzODg.*_ga_DL4N62873S*MTcxNTY2OTM4OS4xLjAuMTcxNTY2OTM4OS4wLjAuMA..*_ga_352SLM34TV*MTcxNTY2OTM4OS4xLjAuMTcxNTY2OTM4OS4wLjAuMA.. Het Achtste Leven Podcast]
* Wolynn, M. (2023). ''Het is niet met jou begonnen : de erfenis van familietrauma''. Utrecht: AnkhHermes.
----
;Referenties
{{References}}}}
[[Categorie:Trauma- en stressorgerelateerde stoornissen]]


text:
# GMC CCKW
De GMC CCKW is een Amerikaanse militaire vrachtwagen van de Tweede Wereldoorlog. De officiële type aanduiding in het Amerikaanse leger is: TRUCK, 2,5 ton, 6x6, GMC CCKW-353 (of 352). De vrachtwagen is ook bekend onder de bijnamen Jimmy en Deuce and a Half, dit laatste is een verwijzing naar het laadvermogen van 2,5 ton. In de jaren 1941-1945 zijn er door General Motors meer dan 550.000 exemplaren gemaakt. Er bestaan vele varianten, met een lange en korte wielbasis en met een gesloten en open cabine. De vrachtwagen is tot eind jaren 50 in gebruik geweest in het Amerikaanse leger, maar ook bij andere strijdmachten.
De typeaanduiding CCKW is de modelindicatie zoals General Motors in die tijd gebruikte en staat voor:
- eerste C staat voor een voertuig ontwikkeld in 1941
- tweede C geeft een conventionele, cabine aan
- de K geeft aan dat alle zes wielen worden aangedreven en
- de W geeft aan dat beide achterassen worden aangedreven.

## Geschiedenis

### ACKWX
In 1939 begon het Amerikaanse leger met belangstelling te kijken naar vrachtwagens met 2,5 ton laadvermogen en aandrijving op alle zes wielen. Drie bedrijven, Yellow Truck and Coach, een dochteronderneming van GMC, Mack Trucks en Studebaker leverden een prototype. Het voertuig van Yellow Truck and Coach kwam als beste en goedkoopste uit de test. Dit voertuig werd in productie genomen en kreeg als typeaanduiding ACKWX-353 mee; waarbij de A aangaf dat het een model was uit het jaar 1939 en de X voor een aandrijflijn, van Timken, die niet door het bedrijf zelf was gefabriceerd. De cijfers 353 was de code voor het chassis. Het was in feite een civiel model met kleine aanpassingen voor militair gebruik. De benzinemotor, versnellingsbak, aandrijflijn en assen waren dezelfde als voor het civiele model. Het had een zescilinder, 91 pk benzinemotor, type 256, en een wielbasis was 162 inch. Naast het Amerikaanse leger bestelde Frankrijk ook 1000 van deze voertuigen, maar met een minder sterke motor. Door de val van Frankrijk medio 1940 zijn deze voertuigen naar het Britse leger gegaan. Deze laatste was niet onder de indruk, de vrachtwagens waren te groot en de motor te zwaar voor de militaire behoeften.

### CCKWX
Het Amerikaanse leger was echter zeer tevreden en liet het voertuig verder ontwikkelen. In 1939 was een iets grotere en verbeterde versie van de motor type 256 uitgekomen, de 270 met een vermogen van 92 pk. Deze laatste was voorzien van een extra oliefilter en betere koeling waarmee de kans op oververhitting bij zware belasting verminderde. De benzinetank werd vergroot en kreeg een inhoud naar 40 gallons en ten slotte werd de wielbasis met twee inch verlengd. De belangrijkste en meest zichtbare verandering was die van de bestuurderscabine. Deze was aanzienlijk vereenvoudigd, daarmee een stuk goedkoper en maakte de motor beter bereikbaar voor onderhoud. Dit voertuig kreeg de aanduiding CCKWX, waarbij de eerste C nu een model uit 1941 indiceerde. Tussen oktober 1940 en februari 1941 werden er ruim 13.000 exemplaren van geproduceerd.

### CCKW
Vanaf begin 1941 werd de CCKW geïntroduceerd, met als belangrijkste verschil de aandrijflijn. Tot februari 1941 werd deze geleverd door Timken, maar GMC had een eigen versie ontwikkeld en in productie genomen, de zogenaamde Banjo. Yellow Truck and Coach was nu niet langer afhankelijk van een toeleverancier, maar maakte alle belangrijke onderdelen zelf. De X, van niet-standaard, bij de typeaanduiding kon verdwijnen en het voertuig ging verder als de CCKW. Timken bleef overigens wel aandrijflijnen leveren, maar ook deze voertuigen kregen dezelfde aanduiding. De ontwikkeling van het voertuig stond niet stil en meerdere - kleine - aanpassingen werden gedaan, maar de CCKW aanduiding bleef bestaan. Vanaf het najaar van 1942 werden de dichte bestuurderscabines stap voor stap uit de productie genomen en vervangen door een open cabine met een canvas dak. In het voorjaar van 1943 was deze transformatie compleet. Medio 1943 werd Yellow Truck and Coach gereorganiseerd en de naam werd gewijzigd in General Motors Truck and Coach Division. Van de CCKW vrachtwagen werden meer dan 500.000 exemplaren gebouwd, de meeste als vrachtwagen voor algemeen gebruik, maar ook voor diverse andere toepassingen. De meest opvallende toepassing was die als amfibievrachtwagen, de DUKW.

### CCW
In 1941 was er nog een groot tekort aan aangedreven voorassen. Verder werden veel voertuigen achter de linies voor logistieke doeleinden gebruikt waarbij aandrijving op alle wielen niet noodzakelijk was. De GMC CCKW werd ontdaan van de aandrijving op de voorwielen en de GMC CCW (6x4) was het resultaat. De CCW was ongeschikt voor het terrein en het laadvermogen werd bepaald op 5 ton. De voertuigen kregen ook geen lier. Een eerste order voor 2.000 stuks werd gegund en van 1 december 1941 tot 1 februari 1942 reden 45 voertuigen per dag de Yellow Truck and Coach fabriek uit. Vervolgorders volgden voor nog eens 21.500 exemplaren die allen in 1942 werden geleverd. In mei 1942 volgde nog een order voor 29.550 CCW voertuigen waarvan de eerste levering in januari 1943 zou plaatsvinden. Yellow Truck and Coach had onvoldoende capaciteit en de uitvoering van deze order zou ten koste gaan van de productie van de zeswielaangedreven CCKW. Het leger besloot in augustus 1942 de order voor de CCWs te annuleren en vroeg Studebaker om de productie over te nemen. De voertuigen zijn vooral geleverd aan geallieerde partners als de Sovjet-Unie en China.

### AFKWX
Deze versie had een frontstuurcabine in plaats van de standaard torpedofrontcabine op de CCKW. De cabine nam hierdoor minder plaats in beslag waardoor, bij gelijkblijvende buitenmaten, het laadgedeelte groter werd. Van dit model zijn er 7.235 stuks geproduceerd. De productie startte in 1942, met een gesloten bestuurderscabine, maar later werden ook open cabines toegepast. De eerste 2.235 exemplaren hadden een laadvloer met een lengte van 3,8 meter (15 voet) en de overige 5000 die in 1944 en 1945 werden geproduceerd een laadvloer van 4,3 meter (17 voet).
Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de GMC CCKW de meest geproduceerde militaire vrachtwagen van alle in de strijd betrokken landen. In totaal zijn er ruim 520.000 exemplaren geproduceerd. Het zwaartepunt van de productie lag in de jaren 1942 tot en met 1944. In de figuur hieronder een overzicht van de productie naar typeaanduiding en bouwjaar:
| Type voertuig | 1940  | 1941   | 1942    | 1943    | 1944    | 1945   | Totaal  |
| ------------- | ----- | ------ | ------- | ------- | ------- | ------ | ------- |
| ACKWX         | 2.466 | 0      | 0       | 0       | 0       | 0      | 2.466   |
| CCKWX         | 5.707 | 7.481  | 0       | 0       | 0       | 0      | 13.188  |
| CCKW          | 0     | 43.315 | 110.986 | 130.843 | 127.978 | 91.157 | 504.279 |
| AFKWX         | 3     | 0      | 613     | 1.619   | 4.000   | 1.000  | 7.235   |
| Totaal        | 8.176 | 50.796 | 111.599 | 132.462 | 131.978 | 92.157 | 527.168 |

## Uitvoeringen
Er bestaan diverse versies van het voertuig. Het onderscheid wordt onder andere gemaakt door de:
- wielbasis; de CCKW-353 heeft een lange wielbasis van 164 inch en de CCKW-352 een korte met een lengte van 145 inch;
- lier; uitvoeringen met en zonder lier
- cabine; gesloten van metaal of open, eventueel af te dekken met een canvas zeil. De uitvoering met open cabine werd in de zomer van 1943 algemeen ingevoerd. Hierdoor was minder staal nodig en werd het compacter waardoor per schip meer voertuigen konden worden vervoerd.

Behalve standaard vrachtwagens, met een laadvermogen van 2,5 ton, zijn er ook uitvoeringen als:
- artillerietrekker (vooral de CCKWs met korte wielbasis);
- kiepwagen;
- waterdrager (met een tank van 700 gallons);
- brandstoftanker (met twee tanks van 350 gallons);
- mobiele werkplaats;
- brandweerwagen;
- compressorwagen; De compressor was een LeRoi 105GA model die werd aangedreven door een viercilinder benzinemotor met een cilinderinhoud van 5,2 liter. De compressor kon de luchtdruk opvoeren tot circa 7 bar. In de opbergruimten naast de compressor lagen de gereedschappen waaronder boren, een cirkel- en een kettingzaag.[8] Deze uitvoering kwam in 1942 in productie en in totaal zijn er ongeveer 8200 exemplaren van gemaakt;
- amfibisch voertuig (DUKW).

- GMC met gesloten bestuurderscabine en korte wielbasis
- GMC kiepwagen met open cabine
- GMC met compressor
- Tankwagen uitvoering

### Vliegende GMC
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het voordeel van het vervoer door de lucht van personeel en materieel al snel ingezien. De veelgebruikte Dakota C-47, de militaire versie van de DC-3 had echter een beperkte vrachtcapaciteit en kleine deuren. De enige mogelijkheid om de 2,5 tons vrachtwagen mee te voeren was in twee delen. In september 1943 begon GMC met het ontwerp en de uitvoering en op 1 februari 1944 werd een prototype opgeleverd. Na getest te zijn werd in april 1944 opdracht gegeven om met de productie te starten.
Om het voertuig door de lucht te kunnen vervoeren werd het gesplitst net achter de bestuurderscabine. Het voorste en achterste deel, de achterassen en laadbak, werden in twee vliegtuigen naar de plaats van bestemming vervoerd. Dit vereiste een aparte koppeling achter de cabine waar de beide delen los van elkaar of aan elkaar geschroefd konden worden. Verder waren aanpassingen nodig voor het remsysteem om te voorkomen dat het leeg liep als de delen los van elkaar kwamen. Het voorste deel van de motor en cabine kon nog rijden; door een klein wiel achter het deel te plaatsen. Het voertuig kon daarmee op eigen kracht het vliegtuig in- of uitrijden. Van de twee delen werden nog veel uitstekende onderdelen verwijderd, zoals de voorspatborden, de buitenste achterwielen en de laadbak was ook gesplitst.
Om het voertuig uit elkaar te halen werd gerekend op acht manuren, voor een kiepwagen nog eens zeven uur extra. Om de twee delen bij elkaar te plaatsen en het voertuig weer rijklaar te krijgen was 10 uur nodig en 16 uur voor een kiepwagen. In de praktijk is nauwelijks gebruikgemaakt van de mogelijkheid; de kosten van het luchttransport waren te hoog. Desondanks zijn er 7250 van deze speciale versie gebouwd in 1944 en 1945.
- Vooraanzicht met alle onderdelen eromheen
- Achterkant bestuurderscabine met extra derde wiel
- Laadgedeelte en achterkant bestuurderscabine

## Technische gegevens voor de CCKW-353[10]
Motor:
- Type: zescilinders in lijn, viertakt, kopklep, vloeistof gekoeld
- Brandstof: benzine
- Vermogen: 92 pk bij 2750 toeren per minuut
- Cilinderinhoud: 269,5 kubieke inch

Afmetingen en gewichten:
- Hoogte gemeten bij cabine: 91 inch
- Hoogte gemeten met canvas dek over laadgedeelte: 110 inch
- Lengte (zonder lier) 256 inch (idem met korte wielbasis: 231 inch)
- Breedte: 88 inch
- Gewicht (leeg): 8100 lb (met lier 700 lb zwaarder)
- Gewicht (ongeladen, maar met brandstof, olie en water): 10.350 lb
- Gewicht (inclusief lading): 16.400 lb
- Maximaal laadvermogen: 5000 lb
- Maximaal aanhanggewicht: 4500 lb

Prestaties
- Max. toegestane snelheid: 45 miles per uur
- Inhoud brandstoftank: 40 gallons
- Draaicirkel: 70 voet
- Bodemvrijheid bij assen: 9,875 inch
- Oploophoek: 31°
- Afloophoek: 36°

wikiname: nlwiki

title: GMC CCKW

in_language: nl

wikitext:
{{Infobox pantservoertuig
| naam=GMC CCKW
| afbeelding= GMC 2 Half-ton 6x6 Truck.jpg
| onderschrift= GMC CCKW, met lange wielbasis en gesloten cabine
| bemanning=1 chauffeur
| lengte=6,5 m
| breedte=2,2 m
| hoogte=2,8 m (gemeten over laadgedeelte)
| gewicht=4,7 ton
| laadvermogen=2,5 ton
| pantser=geen
| hoofd=.50cal [[Browning M2]] (niet standaard op ieder voertuig)
| motor=92 pk bij 2750 toeren per minuut
| wegsnelheid=80 km/h
| bereik=
}}

De '''GMC CCKW''' is een Amerikaanse militaire vrachtwagen van de [[Tweede Wereldoorlog]]. De officiële type aanduiding in het Amerikaanse leger is: TRUCK, 2,5 ton, 6x6, GMC CCKW-353 (of 352). De [[vrachtwagen]] is ook bekend onder de bijnamen ''Jimmy'' en ''Deuce and a Half'',<ref>Deze bijnaam werd voor alle vrachtwagens met 2,5 ton laadvermogen gebruikt, ook die door Studebaker (ca. 200.000 eenheden), Reo en International Harvester werden geproduceerd. In totaal zijn ongeveer 800.000 vrachtwagens van dit type gebouwd</ref> dit laatste is een verwijzing naar het laadvermogen van 2,5 ton. In de jaren 1941-1945 zijn er door [[General Motors]] meer dan 550.000 exemplaren gemaakt.<ref>De ''Yellow Truck & Coach Manufacturing Company'' wordt ook wel genoemd als fabrikant van deze vrachtwagens. General Motors kocht in 1925 een meerderheidsbelang in dit bedrijf en kocht in 1943 de rest van de aandelen. De naam werd vanaf dat moment de ''GM Truck & Coach Division''</ref> Er bestaan vele varianten, met een lange en korte [[wielbasis]] en met een gesloten en open [[Cabine (trein)|cabine]]. De vrachtwagen is tot eind jaren 50 in gebruik geweest in het Amerikaanse leger, maar ook bij andere strijdmachten<ref>{{Cite news |title= {{en}} Info site over CCKW van Olive drab |url= https://www.olive-drab.com/idphoto/id_photos_cckw.php3 |accessdate= 2010-08-25 |archiefdatum= 2010-11-26 |archiefurl= https://web.archive.org/web/20101126210521/http://olive-drab.com/idphoto/id_photos_cckw.php3 |dodeurl= ja }}</ref>.

De typeaanduiding CCKW is de modelindicatie zoals [[General Motors]] in die tijd gebruikte en staat voor:
* eerste '''C''' staat voor een voertuig ontwikkeld in 1941
* tweede '''C''' geeft een conventionele, [[torpedofront|cabine]] aan
* de '''K''' geeft aan dat alle zes wielen worden aangedreven en
* de '''W''' geeft aan dat beide achterassen worden aangedreven.

==Geschiedenis==
===ACKWX===
In 1939 begon het Amerikaanse leger met belangstelling te kijken naar [[vrachtwagen]]s met 2,5 ton laadvermogen en aandrijving op alle zes wielen. Drie bedrijven, Yellow Truck and Coach, een [[dochteronderneming]] van [[General Motors|GMC]], [[Mack Trucks]] en [[Studebaker]] leverden een [[prototype]]. Het voertuig van Yellow Truck and Coach kwam als beste en goedkoopste uit de test. Dit voertuig werd in productie genomen en kreeg als typeaanduiding ACKWX-353 mee; waarbij de '''A''' aangaf dat het een model was uit het jaar 1939 en de '''X''' voor een [[aandrijflijn]], van Timken, die niet door het bedrijf zelf was gefabriceerd. De cijfers 353 was de code voor het [[chassis]]. Het was in feite een civiel model met kleine aanpassingen voor militair gebruik. De [[benzinemotor]], [[versnellingsbak]], aandrijflijn en assen waren dezelfde als voor het civiele model. Het had een [[cilinder (motor)|zescilinder]], 91 [[Paardenkracht (eenheid)|pk]] benzinemotor, type 256, en een [[wielbasis]] was 162 [[inch]]. Naast het Amerikaanse leger bestelde [[Frankrijk]] ook 1000 van deze voertuigen, maar met een minder sterke motor. Door de val van [[Slag om Frankrijk|Frankrijk]] medio 1940 zijn deze voertuigen naar het Britse leger gegaan.<ref>{{en}} {{Aut|Vanderveen, Bart}} ''Historic Military Vehicles'', 1989, p.353, {{ISBN|0900913 57 6}}</ref> Deze laatste was niet onder de indruk, de vrachtwagens waren te groot en de motor te zwaar voor de militaire behoeften.

===CCKWX===
Het Amerikaanse leger was echter zeer tevreden en liet het voertuig verder ontwikkelen. In 1939 was een iets grotere en verbeterde versie van de motor type 256 uitgekomen, de 270 met een [[Motorvermogen|vermogen]] van 92 [[Paardenkracht (eenheid)|pk]]. Deze laatste was voorzien van een extra [[oliefilter]] en betere koeling waarmee de kans op oververhitting bij zware belasting verminderde. De benzinetank werd vergroot en kreeg een inhoud naar 40 [[gallon]]s en ten slotte werd de wielbasis met twee [[inch]] verlengd. De belangrijkste en meest zichtbare verandering was die van de bestuurderscabine. Deze was aanzienlijk vereenvoudigd, daarmee een stuk goedkoper en maakte de motor beter bereikbaar voor onderhoud. Dit voertuig kreeg de aanduiding CCKWX, waarbij de eerste '''C''' nu een model uit 1941 indiceerde. Tussen oktober 1940 en februari 1941 werden er ruim 13.000 exemplaren van geproduceerd.

===CCKW===
Vanaf begin 1941 werd de CCKW geïntroduceerd, met als belangrijkste verschil de aandrijflijn. Tot februari 1941 werd deze geleverd door Timken, maar [[General Motors|GMC]] had een eigen versie ontwikkeld en in productie genomen, de zogenaamde ''Banjo''. Yellow Truck and Coach was nu niet langer afhankelijk van een toeleverancier, maar maakte alle belangrijke onderdelen zelf. De '''X''', van niet-standaard, bij de typeaanduiding kon verdwijnen en het voertuig ging verder als de CCKW. Timken bleef overigens wel aandrijflijnen leveren, maar ook deze voertuigen kregen dezelfde aanduiding. De ontwikkeling van het voertuig stond niet stil en meerdere - kleine - aanpassingen werden gedaan, maar de CCKW aanduiding bleef bestaan. Vanaf het najaar van 1942 werden de dichte bestuurderscabines stap voor stap uit de productie genomen en vervangen door een open cabine met een canvas dak. In het voorjaar van 1943 was deze transformatie compleet. Medio 1943 werd Yellow Truck and Coach gereorganiseerd en de naam werd gewijzigd in ''General Motors Truck and Coach Division''. Van de CCKW vrachtwagen werden meer dan 500.000 exemplaren gebouwd, de meeste als vrachtwagen voor algemeen gebruik, maar ook voor diverse andere toepassingen. De meest opvallende toepassing was die als [[amfibievoertuig|amfibievrachtwagen]], de [[DUKW]].

===CCW===
In 1941 was er nog een groot tekort aan aangedreven voorassen. Verder werden veel voertuigen achter de linies voor logistieke doeleinden gebruikt waarbij aandrijving op alle wielen niet noodzakelijk was. De GMC CCKW werd ontdaan van de aandrijving op de voorwielen en de GMC CCW (6x4) was het resultaat.<ref name=CMVCCW>{{en}} {{Aut|Doyle, David}} Classic Military Vehicle, “The GMC CCW”, augustus 2013, pp.54-56</ref> De CCW was ongeschikt voor het terrein en het [[laadvermogen]] werd bepaald op 5 ton.<ref name=CMVCCW/> De voertuigen kregen ook geen lier. Een eerste order voor 2.000 stuks werd gegund en van 1 december 1941 tot 1 februari 1942 reden 45 voertuigen per dag de Yellow Truck and Coach fabriek uit.<ref name=CMVCCW/> Vervolgorders volgden voor nog eens 21.500 exemplaren die allen in 1942 werden geleverd. In mei 1942 volgde nog een order voor 29.550 CCW voertuigen waarvan de eerste levering in januari 1943 zou plaatsvinden.<ref name=CMVCCW/> Yellow Truck and Coach had onvoldoende capaciteit en de uitvoering van deze order zou ten koste gaan van de productie van de zeswielaangedreven CCKW. Het leger besloot in augustus 1942 de order voor de CCWs te annuleren en vroeg Studebaker om de productie over te nemen.<ref name=CMVCCW/> De voertuigen zijn vooral geleverd aan [[Geallieerden (Tweede Wereldoorlog)|geallieerde partners]] als de [[Sovjet-Unie]] en China.

===AFKWX===
[[Bestand:War&Peace AFKWX July2011.jpg|miniatuur|GMC AFKWX]]
Deze versie had een [[Vrachtwagencabine|frontstuurcabine]] in plaats van de standaard [[torpedofront]]cabine op de CCKW. De cabine nam hierdoor minder plaats in beslag waardoor, bij gelijkblijvende buitenmaten, het laadgedeelte groter werd. Van dit model zijn er 7.235 stuks geproduceerd. De productie startte in 1942, met een gesloten bestuurderscabine, maar later werden ook open cabines toegepast. De eerste 2.235 exemplaren hadden een laadvloer met een lengte van 3,8 meter (15 [[Voet (lengtemaat)|voet]]) en de overige 5000 die in 1944 en 1945 werden geproduceerd een laadvloer van 4,3 meter (17 voet).<ref>{{en}} {{Aut|Vanderveen, Bart}} ''Historic Military Vehicles'', 1989, p.356, {{ISBN|0900913 57 6}}</ref>

Tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]] was de GMC CCKW de meest geproduceerde militaire vrachtwagen van alle in de strijd betrokken landen. In totaal zijn er ruim 520.000 exemplaren geproduceerd. Het zwaartepunt van de productie lag in de jaren 1942 tot en met 1944. In de figuur hieronder een overzicht van de productie naar typeaanduiding en bouwjaar<ref>{{en}} {{Cite news|title=Titel: The Jimmy ancestry, auteur: Bryce J. Sunderlin, publicatie: Army Motors|url=http://www.cckw.org/pdf/CCKW_Part_1.pdf|accessdate=2011-10-02|archiefurl=https://web.archive.org/web/20120905080812/http://www.cckw.org/pdf/CCKW_Part_1.pdf|archiefdatum=2012-09-05|dodeurl=nee}}</ref>:

{| class="wikitable" width="50%"
!Type voertuig
!1940
!1941
!1942
!1943
!1944
!1945
!'''Totaal'''
|-
|-align="center"
|align="left"|ACKWX || 2.466 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 2.466
|-
|-align="center"
|align="left"|CCKWX || 5.707 || 7.481 || 0 || 0 || 0 || 0 || 13.188
|-
|-align="center"
|align="left"|CCKW || 0 || 43.315 || 110.986 || 130.843 || 127.978 || 91.157 || 504.279
|-
|-align="center"
|align="left"|AFKWX || 3 || 0 || 613 || 1.619 || 4.000 || 1.000 || 7.235
|-
|-align="center"
|align="left"|'''Totaal''' || 8.176 || 50.796 || 111.599 || 132.462 || 131.978 || 92.157 ||527.168
|}

==Uitvoeringen==
Er bestaan diverse versies van het voertuig. Het onderscheid wordt onder andere gemaakt door de:
* [[wielbasis]]; de CCKW-353 heeft een lange wielbasis van 164 inch en de CCKW-352 een korte met een lengte van 145 inch;
* [[Lier (werktuig)|lier]]; uitvoeringen met en zonder lier
* cabine; gesloten van metaal of open, eventueel af te dekken met een canvas zeil. De uitvoering met open cabine werd in de zomer van 1943 algemeen ingevoerd. Hierdoor was minder staal nodig en werd het compacter waardoor per schip meer voertuigen konden worden vervoerd.

Behalve standaard vrachtwagens, met een laadvermogen van 2,5 ton, zijn er ook uitvoeringen als:
* [[artillerietrekker]] (vooral de CCKWs met korte wielbasis);
* kiepwagen;
* waterdrager (met een tank van 700 gallons);
* brandstoftanker (met twee tanks van 350 gallons);
* mobiele werkplaats;
* brandweerwagen;
* compressorwagen; De [[compressor (gas)|compressor]] was een LeRoi 105GA model die werd aangedreven door een viercilinder [[benzinemotor]] met een [[cilinderinhoud]] van 5,2 liter. De compressor kon de luchtdruk opvoeren tot circa 7 [[bar (druk)|bar]]. In de opbergruimten naast de compressor lagen de gereedschappen waaronder [[Boor (gereedschap)|boren]], een [[cirkelzaag|cirkel-]] en een [[kettingzaag]].<ref>{{en}} {{Citeer web|url=http://www.armyvehicles.dk/gmc353comp.htm|title=GMC Compressorwagen op Deense militaire voertuigenwebsite|accessdate=2011-10-17|archiefurl=https://web.archive.org/web/20090130050039/http://armyvehicles.dk:80/gmc353comp.htm|archiefdatum=2009-01-30|dodeurl=nee}}</ref> Deze uitvoering kwam in 1942 in productie en in totaal zijn er ongeveer 8200 exemplaren van gemaakt;
* amfibisch voertuig ([[DUKW]]).

<gallery widths="180px" heights="150px">
Bridgehead Bussum GMC korte wielbasis.jpg|GMC met gesloten bestuurderscabine en korte wielbasis
Bridgehead Bussum GMC Kiepwagen.jpg|GMC kiepwagen met open cabine
GMC Compressorwagen zijaanzicht.jpg|GMC met compressor
War&Peace GMC fuel July2011.jpg|Tankwagen uitvoering
</gallery>

===Vliegende GMC===
Tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]] werd het voordeel van het vervoer door de lucht van personeel en materieel al snel ingezien. De veelgebruikte [[Dakota C-47]], de militaire versie van de DC-3 had echter een beperkte vrachtcapaciteit en kleine deuren. De enige mogelijkheid om de 2,5 tons vrachtwagen mee te voeren was in twee delen. In september 1943 begon GMC met het ontwerp en de uitvoering en op 1 februari 1944 werd een [[prototype]] opgeleverd. Na getest te zijn werd in april 1944 opdracht gegeven om met de productie te starten.<ref name=CMV>{{en}} {{Aut|Blackman, John}} ''Classic Military Vehicle'': Fly Tipper, april 2012</ref>

Om het voertuig door de lucht te kunnen vervoeren werd het gesplitst net achter de [[torpedofront|bestuurderscabine]]. Het voorste en achterste deel, de achterassen en laadbak, werden in twee vliegtuigen naar de plaats van bestemming vervoerd.<ref name=CMV/> Dit vereiste een aparte koppeling achter de cabine waar de beide delen los van elkaar of aan elkaar geschroefd konden worden. Verder waren aanpassingen nodig voor het [[rem]]systeem om te voorkomen dat het leeg liep als de delen los van elkaar kwamen. Het voorste deel van de motor en cabine kon nog rijden; door een klein wiel achter het deel te plaatsen. Het voertuig kon daarmee op eigen kracht het vliegtuig in- of uitrijden.<ref name=CMV/> Van de twee delen werden nog veel uitstekende onderdelen verwijderd, zoals de voorspatborden, de buitenste achterwielen en de laadbak was ook gesplitst.

Om het voertuig uit elkaar te halen werd gerekend op acht manuren, voor een kiepwagen nog eens zeven uur extra. Om de twee delen bij elkaar te plaatsen en het voertuig weer rijklaar te krijgen was 10 uur nodig en 16 uur voor een [[kiepwagen]].<ref name=CMV/> In de praktijk is nauwelijks gebruikgemaakt van de mogelijkheid; de kosten van het luchttransport waren te hoog. Desondanks zijn er 7250 van deze speciale versie gebouwd in 1944 en 1945.<ref name=CMV/>

<gallery widths="180px" heights="150px">
GMC Airportable1.JPG|Vooraanzicht met alle onderdelen eromheen
GMC Airportable2.JPG|Achterkant bestuurderscabine met extra derde wiel
GMC Airportable3.JPG|Laadgedeelte en achterkant bestuurderscabine
</gallery>

==Technische gegevens voor de CCKW-353<ref>{{en}} {{Cite book|title= Technisch handboek CCKW-353 |uitgever=United States Department of War|datum=April 1944|url=http://www.archive.org/details/TM_9-801_Truck_GMC_CCKW|accessdate=2010-08-25|archiefurl=https://web.archive.org/web/20090326105847/http://www.archive.org/details/TM_9-801_Truck_GMC_CCKW|archiefdatum=2009-03-26|dodeurl=nee}}</ref>==
'''Motor:'''
*Type: zescilinders in lijn, viertakt, [[kopklep]], vloeistof gekoeld
*Brandstof: benzine
*Vermogen: 92 [[Paardenkracht (eenheid)|pk]] bij 2750 toeren per minuut
*Cilinderinhoud: 269,5 [[kubieke inch]]

'''Afmetingen en gewichten:'''
*Hoogte gemeten bij cabine: 91 [[inch]]
*Hoogte gemeten met canvas dek over laadgedeelte: 110 inch
*Lengte (zonder lier) 256 inch (idem met korte wielbasis: 231 inch)
*Breedte: 88 inch
*Gewicht (leeg): 8100 [[Pond (massa)|lb]] (met lier 700 lb zwaarder)
*Gewicht (ongeladen, maar met brandstof, olie en water): 10.350 lb
*Gewicht (inclusief lading): 16.400 lb
*Maximaal laadvermogen: 5000 lb
*Maximaal aanhanggewicht: 4500 lb

'''Prestaties'''
*Max. toegestane snelheid: 45 miles per uur
*Inhoud brandstoftank: 40 gallons
*Draaicirkel: 70 [[Voet (lengtemaat)|voet]]
*Bodemvrijheid bij assen: 9,875 inch
*Oploophoek: 31°
*Afloophoek: 36°

== Zie ook==
* [[DUKW]]
* [[Studebaker US6]]
* [[Jeep]]
* [[Dodge WC]]
* [[Amerikaanse militairevoertuigproductie in 1939-45]]

==Externe links==
* {{en}} [http://www.cckw.org/ GMC CCKW website]
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20110612114354/http://olive-drab.com/idphoto/id_photos_cckw.php3 GMC CCKW of Olive-drab website]
* {{en}} [https://www.scribd.com/doc/155668936/TM-9-801-GMC-CCKW-352-353 TM-9-801-GMC-CCKW-352-353 Technical Manual]
* {{en}} [https://www.scribd.com/doc/140198120/TM-9-2800-1943-STANDARD-MILITARY-MOTOR-VEHICLES-1-SEPTEMBER-1943?in_collection=4255113 TM-9-2800-1943]

{{Commonscat|GMC CCKW}}
{{Appendix}}

[[Categorie:Militair voertuig]]

title: Soort

Bemanning: 1 chauffeur

Hoogte: 2,8 m (gemeten over laadgedeelte)

Gewicht: 4,7 ton

title: Pantser en bewapening

Pantser: geen

Hoofdbewapening: .50cal Browning M2 (niet standaard op ieder voertuig)

Motor: 92 pk bij 2750 toeren per minuut

Snelheid (op wegen): 80 km/h


text:
# Crying (band)
Crying is een Amerikaanse band uit Purchase in de staat New York opgericht in 2013. De groep bestaat uit Elaiza Santos (zang), Ryan Galloway (gitaar, keyboard) en Nick Corbo (drums).

## Geschiedenis
Crying bracht twee ep's uit voordat in 2016 hun eerste album verscheen, Beyound the Fleeting Gales.

### Naam
De bandnaam ontstond voornamelijk doordat niemand deze naam nog had geclaimd, in tegenstelling tot andere overwogen namen.

## Leden
- Elaiza Santos (zang)[1]
- Ryan Galloway (gitaar en synth programming)
- Nick Corbo (drums)

## Discografie
- 2016 - Beyond the Fleeting Gales (lp)
- 2014 - Get Olde (ep)
- 2014 - Get Olde/Second Wind (ep)

title: Crying (band)

wikitext:
{{Infobox band
| band_naam = Crying
| logo =
| afbeelding =
| onderschrift =
| aka =
| jaren_actief = 2013-heden
| oorsprong = Purchase, New York
| manager =
| website =
| muziekgenre = [[Indie (muziek)|indierock]]
| record_label = Run for Cover Records
| andere_acts =
| huidige_leden = Elaiza Santos
Ryan Galloway
Kynwyn Sterling
| oud_leden = Nick Corbo
}}
'''Crying''' is een Amerikaanse band uit Purchase in de staat New York opgericht in 2013. De groep bestaat uit Elaiza Santos (zang), Ryan Galloway (gitaar, [[keyboard]]) en Nick Corbo (drums).

== Geschiedenis ==
Crying bracht twee [[Extended play|ep's]] uit voordat in 2016 hun eerste album verscheen, ''Beyound the Fleeting Gales''.

=== Naam ===
De bandnaam ontstond voornamelijk doordat niemand deze naam nog had geclaimd, in tegenstelling tot andere overwogen namen.<ref name="Crying">{{en}} [http://www.browardpalmbeach.com/music/electropop-band-crying-will-have-you-emoting-in-margate-6410863 Ontstaan bandnaam ''Crying'' en namen bandleden], browardpalmbeach.com</ref>

== Leden ==
* Elaiza Santos (zang)<ref name="Crying"></ref>
* Ryan Galloway (gitaar en ''synth programming'')
* Nick Corbo (drums)

== Discografie ==
* 2016 - ''Beyond the Fleeting Gales'' (lp)
* 2014 - ''Get Olde'' (ep)
* 2014 - ''Get Olde/Second Wind'' (ep)

== Externe link ==
* [http://wearecrying.tumblr.com Crying op Tumblr]

{{Appendix}}

[[Categorie:Amerikaanse rockband]]

title: Achtergrondinformatie

Oorsprong: Purchase, New York

Genre(s): indierock

Label(s): Run for Cover Records

title: Bezetting

Huidige leden: Elaiza Santos · Ryan Galloway · Kynwyn Sterling

Oud-leden: Nick Corbo


text:
# Pteropera brosseti
Pteropera brosseti is een rechtvleugelig insect uit de familie veldsprinkhanen (Acrididae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1981 door Donskoff.

title: Pteropera brosseti

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Pteropera brosseti''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Rechtvleugeligen|Orthoptera]] (Rechtvleugeligen)
| familie = [[Veldsprinkhanen|Acrididae]] (Veldsprinkhanen)
| geslacht = ''[[Pteropera]]''
| w-naam = ''Pteropera brosseti''
| auteur = Donskoff
| datum = 1981
| haakjes =
| species =
| commons =
}}
'''''Pteropera brosseti''''' is een [[rechtvleugeligen|rechtvleugelig insect]] uit de familie [[veldsprinkhanen]] (Acrididae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1981 door Donskoff.

{{Appendix|2=
* {{Brontabel|9999-Orthoptera}} [bezocht 15 april 2013]
}}
{{Beginnetje|biologie|2013|04|18}}

[[Categorie:Pteropera|brosseti]]

title: Pteropera brosseti

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Orthoptera (Rechtvleugeligen)

Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)

Geslacht: Pteropera

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Matzikama
Matzikama (officieel Matzikama Plaaslike Munisipaliteit) is een gemeente in het Zuid-Afrikaanse district Weskus.
Matzikama ligt in de provincie West-Kaap en telt 67.147 inwoners. De naam Matzikama komt uit het Khoi en betekent hij die water geeft. Matzikama is de enige gemeente in Zuid-Afrika die Afrikaans als eerste taal gebruikt.

## Hoofdplaatsen
Matzikama is op zijn beurt nog eens verdeeld in acht hoofdplaatsen (Afrikaans: nedersettings) en de hoofdstad van de gemeente is de hoofdplaats Vredendal.
- Klawer
- Lutzville
- Vanrhynsdorp
- Vredendal
- Ebenhaeser
- Strandfontein
- Doringbaai
- Koekenaap

title: Matzikama

wikitext:
{{Infobox plaats in Zuid-Afrika
| naam = Matzikama
| altnaam =
| soort = Gemeente
| land = Zuid-Afrika
| kaart = [[File:Map of the Western Cape with Matzikama highlighted (2016).svg|260px|Ligging Matzikama]]
| provincie = [[West-Kaap]]
| district= [[Weskus]]
| lat_deg = 31
| lat_min = 39
| lat_sec = 54
| lat_dir = S
| lon_deg = 18
| lon_min = 30
| lon_sec = 29
| lon_dir = E
| km2 = 12.988
| census = 2011
| inwoners = 67.147
| dichtheid = 5,2
| hoogte =
| algemeennaam1 = [[Etniciteit]]<ref name = "gemeente Matzikama">[http://census2011.adrianfrith.com/place/160 Adrian Frith, Census 2011, gemeente Matzikama]</ref>
| algemeen1 = 75% [[Kleurling]]
 15% [[Blanke Zuid-Afrikanen|Blank]]
 9% [[Zwarte Zuid-Afrikanen|Zwart]]
  1% [[Aziatische Zuid-Afrikanen|Indisch of Aziatisch]]
| algemeennaam2 = Talen<ref name = "gemeente Matzikama" />
| algemeen2 = 92% [[Afrikaans]]
 4% [[Xhosa (taal)|Xhosa]]
 2% [[Engels]]
| burgemeester = Jakes Botha
| www = matzikamamun.co.za
}}
'''Matzikama''' (officieel ''Matzikama Plaaslike Munisipaliteit'') is een gemeente in het [[Zuid-Afrika]]anse district [[Weskus]].

Matzikama ligt in de provincie [[West-Kaap]] en telt 67.147 inwoners.<ref name = "gemeente Matzikama" /> De naam Matzikama komt uit het [[Khoisan talen|Khoi]] en betekent ''hij die water geeft''.<ref>[http://www.salanguages.com/munnames.htm ZA plaatsnamen verklaard]</ref> Matzikama is de enige gemeente in Zuid-Afrika die [[Afrikaans]] als eerste taal gebruikt.

== Hoofdplaatsen ==
Matzikama is op zijn beurt nog eens verdeeld in acht hoofdplaatsen ([[Afrikaans]]: ''nedersettings'') en de hoofdstad van de gemeente is de hoofdplaats Vredendal.
*[[Klawer]]
*[[Lutzville]]
*[[Vanrhynsdorp]]
*[[Vredendal]]
*[[Ebenhaeser]]
*[[Strandfontein]]
*[[Doringbaai]]
*[[Koekenaap (dorp)|Koekenaap]]

== Externe link ==
* [http://www.localgovernment.co.za/locals/view/228/matzikama-local-municipality Yes Media, ''The Local Government Handbook – South Africa'', Matzikama]

{{Appendix}}
{{Coor title dms|31|39|0|S|18|30|0|E|region:ZA-WC_type:adm1st}}

[[Categorie:Gemeente in West-Kaap]]

title: Situering

Provincie: West-Kaap

District: Weskus

title: Algemeen

Etniciteit: 75% Kleurling · 15% Blank · 9% Zwart · 1% Indisch of Aziatisch

Talen: 92% Afrikaans · 4% Xhosa · 2% Engels

Burgemeester: Jakes Botha

Portaal: Zuid-Afrika


text:
# Bilhildis van Mainz
Bilhildis van Mainz (Veitshöchheim, ?630/655 - Mainz, 27 november ?734) (ook wel Bilhilt of Bilihildis genoemd) was een vrouw uit de Thüringse adel. Zij was de stichteres en abdis van de abdij Altmünster in Mainz. Vanaf de negende eeuw wordt ze als heilige vereerd. Over haar zijn een aantal heiligenlevens geschreven.

## Biografie
Bilhildis van Mainz werd geboren in of nabij Veitshöchheim, in het Beierse district Würzburg. Als geboorteplaats wordt ook wel het nabijgelegen Margetshöchheim genoemd. Haar familie hoorde tot de Thüringse adel. Hoogstwaarschijnlijk was Bilihildis getrouwd, maar het is niet met zekerheid bekend wie haar man was. Als weduwe stichtte ze de Benedictijner vrouwenabdij Altmünster in Mainz. Zij werd hierbij gesteund door bisschop Rigibert van Mainz, van wie ze familie was. De stichtingsakte van de abdij is gedateerd op 22 april 734. Bilhildis was zelf ook abdis van dit klooster.
Zij stierf op 27 november, mogelijk in 734. Al sinds de negende eeuw wordt ze als heilige vereerd, in eerste instantie vooral in de omgeving van Mainz, later ook in haar geboortestreek.

## Heiligenlevens
Over het leven van Bilhildis staat weinig met zekerheid vast. Er bestaan een aantal heiligenlevens (vitae) over haar. Deze bevatten mogelijk een kern van waarheid maar zijn allemaal lang na haar dood geschreven en worden niet gezien als betrouwbare historische bronnen.
Volgens de heiligenlevens was zij een dochter van een graaf Iberin en zijn vrouw Mathilda. Bilhildis, die als christen was opgevoed, werd op jonge leeftijd tegen haar zin uitgehuwelijkt aan de heidense vorst Hetan. Dit is mogelijk een verwijzing naar hertog Heden I of Heden II van Thüringen; er is echter geen bewijs dat een van hen ook echt met Bilhildis was getrouwd. Toen haar man op veldtocht was, vluchtte de zwangere Bilhildis per boot naar Mainz. Daar beviel ze van een zoontje, dat jong stierf. Ook na de terugkeer van haar man, die ze mogelijk bekeerde tot het christendom, bleef Bilhildis in Mainz. Na zijn dood stichtte zij daar het klooster Altmünster. Toen zij op sterven lag, droomden een aantal kloosterzusters dat abdis Bilhilidis de sacramenten doop en vormsel niet had ontvangen. Op last van bisschop Rigibert moest de hele kloostergemeenschap bidden en vasten om duidelijkheid te verkrijgen. Uiteindelijk kreeg Bilhilidis de sacramenten nog een keer. Kort daarna stierf ze.

## Verering
Bilhildis werd in de abdij Altmünster begraven. Volgens de heiligenlevens werden er ‘s nachts regelmatig sterren rondom haar graf gezien en ook zijn er wonderen aan haar toegeschreven. Mogelijk al vanaf de negende eeuw, maar zeker vanaf de tiende eeuw, wordt ze in Mainz als heilige vereerd. In haar geboortestreek Franken werd zij pas in de achttiende eeuw populair, vooral in Veitshöchheim.
In 1289 werd in de kerk van de abdij een reliekschrijn geplaatst met onder andere het hoofd van Bilhildis. In de achttiende eeuw werden haar relieken naar kerken in Veitshöchheim en Mainz verplaatst. Sinds 1945 bevinden de relieken in Mainz zich in de Dom. In Veitshöchheim is jaarlijks een processie ter ere van de heilige Bilhildis; dan wordt haar beeld door de straten gedragen.
De heilige Bilhildis is patrones van zieken en van de volwassenendoop. Zij wordt meestal afgebeeld met de kromstaf van een abdis en een model van de door haar gestichte abdij. Haar feestdag is 27 november.

title: Bilhildis van Mainz

wikitext:
[[Bestand:Heilige Bilhildis.jpg|miniatuur|Heilige Bilhildis - afbeelding uit 1731]]
'''Bilhildis''' '''van Mainz''' ([[Veitshöchheim]], ?630/655 - [[Mainz]], [[27 november]] ?734) (ook wel Bilhilt of Bilihildis genoemd) was een vrouw uit de [[Thüringse staten|Thüringse]] adel. Zij was de stichteres en abdis van de [[abdij]] Altmünster in [[Mainz]]. Vanaf de negende eeuw wordt ze als [[Heilige (christendom)|heilige]] vereerd. Over haar zijn een aantal [[Hagiografie|heiligenlevens]] geschreven.

== Biografie ==
Bilhildis van Mainz werd geboren in of nabij [[Veitshöchheim]], in het [[Beieren|Beierse]] district [[Landkreis Würzburg|Würzburg]]. Als geboorteplaats wordt ook wel het nabijgelegen [[Margetshöchheim]] genoemd. Haar familie hoorde tot de Thüringse adel. Hoogstwaarschijnlijk was Bilihildis getrouwd, maar het is niet met zekerheid bekend wie haar man was. Als weduwe stichtte ze de [[Benedictijnen|Benedictijner]] vrouwenabdij Altmünster in [[Mainz]]. Zij werd hierbij gesteund door [[bisschop]] Rigibert van Mainz, van wie ze familie was. De stichtingsakte van de abdij is gedateerd op 22 april 734. Bilhildis was zelf ook [[Abt (abdij)|abdis]] van dit klooster.

Zij stierf op 27 november, mogelijk in 734. Al sinds de negende eeuw wordt ze als heilige vereerd, in eerste instantie vooral in de omgeving van Mainz, later ook in haar geboortestreek.<ref>{{Citeer web|url=https://www.regionalgeschichte.net/bibliothek/texte/biographien/bilhildis.html|titel=Bilihilt/Bilhildis|bezochtdatum=2017-05-30|auteur=Brigitte Flug|datum=|uitgever=Beiträge zur Geschichte des Landes Rheinland-Pfalz}}</ref>
== Heiligenlevens ==
[[Bestand:Bilhildis Mainz.jpg|miniatuur|Beeld van de heilige Bilhildis in Mainz]]
Over het leven van Bilhildis staat weinig met zekerheid vast. Er bestaan een aantal [[Hagiografie|heiligenlevens]] (vitae) over haar. Deze bevatten mogelijk een kern van waarheid maar zijn allemaal lang na haar dood geschreven en worden niet gezien als betrouwbare historische bronnen.

Volgens de heiligenlevens was zij een dochter van een graaf Iberin en zijn vrouw Mathilda.<ref name=":1">{{Citeer web|url=http://www.heilige.bistum-wuerzburg.de/heilige/einzelheiten/hl--bilhildis|titel=Heilige Bilhildis. In: Heilige und Selige  im Bistum Würzburg|bezochtdatum=2017-05-31|auteur=Anja Legge|datum=|uitgever=Diözese Wurzburg|archiefurl=https://web.archive.org/web/20160315130909/http://www.heilige.bistum-wuerzburg.de/heilige/einzelheiten/hl--bilhildis|archiefdatum=2016-03-15}}</ref> Bilhildis, die als christen was opgevoed, werd op jonge leeftijd tegen haar zin uitgehuwelijkt aan de heidense vorst Hetan. Dit is mogelijk een verwijzing naar hertog Heden I of Heden II van Thüringen; er is echter geen bewijs dat een van hen ook echt met Bilhildis was getrouwd.<ref>{{Citeer web|url=https://www.manfred-hiebl.de/mittelalter-genealogie/hedene/bilihild_gruenderin_von_altomuenster_mainz.html|titel=Bilihild;  Gründerin von Altmünster in Mainz um 700|bezochtdatum=2017-05-30|auteur=|datum=|uitgever=Genealogie Mittelalter: Mittelalterliche Genealogie im Deutschen Reich bis zum Ende der Staufer}}</ref> Toen haar man op veldtocht was, vluchtte de zwangere Bilhildis per boot naar Mainz. Daar beviel ze van een zoontje, dat jong stierf. Ook na de terugkeer van haar man, die ze mogelijk bekeerde tot het [[christendom]], bleef Bilhildis in Mainz. Na zijn dood stichtte zij daar het klooster Altmünster. Toen zij op sterven lag, droomden een aantal kloosterzusters dat abdis Bilhilidis de [[Sacrament|sacramenten]] [[Doop (sacrament)|doop]] en [[vormsel]] niet had ontvangen. Op last van bisschop Rigibert moest de hele kloostergemeenschap [[Gebed|bidden]] en [[vasten]] om duidelijkheid te verkrijgen. Uiteindelijk kreeg Bilhilidis de sacramenten nog een keer. Kort daarna stierf ze.<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://www.heiligenlexikon.de/BiographienB/Bilhildis_von_Altmuenster.html|titel=Bilhildis von Altmünster|bezochtdatum=2017-05-30|auteur=|datum=|uitgever=Ökumenisches Heiligenlexikon|archiefurl=https://web.archive.org/web/20170130073714/https://www.heiligenlexikon.de/BiographienB/Bilhildis_von_Altmuenster.html|archiefdatum=2017-01-30}}</ref>

== Verering ==
Bilhildis werd in de abdij Altmünster begraven. Volgens de heiligenlevens werden er ‘s nachts regelmatig sterren rondom haar graf gezien en ook zijn er [[Wonder|wonderen]] aan haar toegeschreven. Mogelijk al vanaf de negende eeuw, maar zeker vanaf de tiende eeuw, wordt ze in Mainz als heilige vereerd. In haar geboortestreek [[Franken (gebied)|Franken]] werd zij pas in de achttiende eeuw populair, vooral in [[Veitshöchheim]].<ref name=":1" />

In 1289 werd in de kerk van de abdij een [[reliekschrijn]] geplaatst met onder andere het hoofd van Bilhildis. In de achttiende eeuw werden haar [[Relikwie|relieken]] naar kerken in Veitshöchheim en Mainz verplaatst. Sinds 1945 bevinden de relieken in Mainz zich in de [[Dom van Mainz|Dom]]. In Veitshöchheim is jaarlijks een [[processie]] ter ere van de heilige Bilhildis; dan wordt haar beeld door de straten gedragen.<ref name=":0" /><ref name=":1" />

De heilige Bilhildis is [[Beschermheilige|patrones]] van zieken en van de [[volwassenendoop]]. Zij wordt meestal afgebeeld met de [[Bisschopsstaf|kromstaf]] van een abdis en een model van de door haar gestichte abdij. Haar feestdag is 27 november.

{{Appendix|2=
{{References}}
* }}

[[Categorie:Heilige in het christendom]]
[[Categorie:Duits heilige of zalige]]
[[Categorie:Merovingisch heilige]]
[[Categorie:Benedictijner abt|Mainz]]
[[Categorie:7e-eeuws abt]]
[[Categorie:8e-eeuws abt]]


text:
# Crypsityla quinquelineata
Crypsityla quinquelineata is een vlinder uit de familie van de spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1890 door Dognin.

title: Crypsityla quinquelineata

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Crypsityla quinquelineata''
| afbeelding =
| familie = [[Spanners|Geometridae]] (Spanners)
| onderfamilie = [[Sterrhinae]]
| tribus =
| geslacht = ''[[Crypsityla]]''
| w-naam = ''Crypsityla quinquelineata''
| auteur = Dognin
| datum = 1890
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Crypsityla quinquelineata''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Spanners|spanners (Geometridae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1890 door Dognin.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|03|30}}

[[Categorie:Crypsityla|quinquelineata]]

title: Crypsityla quinquelineata

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Geometridae (Spanners)

Onderfamilie: Sterrhinae

Geslacht: Crypsityla

title: Soort