text:
# Eva van Dantzig
Eva van Dantzig (Harlingen, 18 augustus 1869 - Sobibór, 13 maart 1943) was een Nederlands pianiste en logopediste.
Ze werd geboren binnen het gezin van slager Emanuel van Dantzig en Jeannette de Leeuw, een jaar voor haar zus Branco van Dantzig. Zij werd omgebracht in vernietigingskamp Sobibór. Haar naam is als weggevoerde verwerkt in de lijst op het oorlogsmonument "Niet weer, nooit meer" in Zeist.
Ze kreeg haar muziekopleiding van Martinus Schuil in Harlingen. Daarna, van 1884 tot 1888, kon ze studeren aan de Rotterdamse Muziekschool bij Friedrich Gernsheim, Theodoor Verhey en Willy Hess. Haar studie richtte zich voornamelijk op de piano. In 1888 verkreeg zij haar diploma’s voor pianospel (1e graad) en piano-onderwijs (1e graad), in 1893 nog gevolgd door een diploma voor koorzangonderwijs. Als pianiste trad zij door het gehele land op, van Harlingen tot Winschoten tot Rotterdam. In Winschoten was ze ook enige tijd (1888-1899) spraak- en muzieklerares, gevolgd door een aantal jaren dezelfde beroepen in Rotterdam (1899-1903). Vervolgens gaf ze spraak/muzieklessen in Den Haag (gemeentelijk spreekonderwijs), ging in 1934 officieel met pensioen, maar zette haar praktijk privé voor, voor het laatst in Zeist vanaf circa 1939.
Daarbij reageerde ze af en toe op stukken omtrent de uitspraak van het Nederlands of over de oprichting van een logopedieschool in Den Haag.
Ondertussen gaf ze wat educatieve muziek uit:
- Tweeëntwintig bekende liedjes ten dienste van het elementair klavier- en zangonderwijs (1899, het haalde meerdere drukken)
- een nieuwe uitgave van Spindlers Maiglöckchen; twaalf kleine liederen voor piano  opus 44 (circa 1910)
- Langs velden en wegen, uitgegeven in Leiden, circa 1927
- Aanteekeningen over Algemene muziekleer en klavierspel.

## Trivia
- In mei 2025 werd bekend dat in de nieuw te bouwen woonwijk Gratinga een straat naar haar vernoemd zal worden. [2]

- Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren: dant008
- Nationale Bibliotheek van Tsjechië: mzk2013775127
- Virtual International Authority File: 305218385

wikiname: nlwiki

title: Eva van Dantzig

in_language: nl

wikitext:
{{Infobox persoon
| naam           = Eva van Dantzig
| afbeelding     =
| onderschrift   =
| volledigenaam  =
| geboortenaam   =
| bijnaam        =
| geboorteplaats = [[Harlingen (stad)|Harlingen]]
| geboortedatum  = [[18 augustus]] [[1869]]
| sterfplaats    = [[Sobibór (vernietigingskamp)|Sobibór]]
| sterfdatum     = [[13 maart]] [[1943]]
| doodsoorzaak   = [[Holocaust]]
| nationaliteit  = Nederlands
| land           = {{NL}}
| beroep         = logopediste, muzieklerares
| portaal        = Muziek
| extra portaal  = Tweede Wereldoorlog
}}

'''Eva van Dantzig''' ([[Harlingen (stad)|Harlingen]], [[18 augustus]] [[1869]] - [[Sobibór (vernietigingskamp)|Sobibór]], [[13 maart]] [[1943]]) was een Nederlands pianiste en logopediste.

Ze werd geboren binnen het gezin van slager Emanuel van Dantzig en Jeannette de Leeuw, een jaar voor haar zus [[Branco van Dantzig]]. Zij werd omgebracht in vernietigingskamp [[Sobibór (vernietigingskamp)|Sobibór]]. Haar naam is als weggevoerde verwerkt in de lijst op het oorlogsmonument "Niet weer, nooit meer" in Zeist.

Ze kreeg haar muziekopleiding van [[Martinus Schuil]] in Harlingen. Daarna, van 1884 tot 1888, kon ze studeren aan de Rotterdamse Muziekschool bij [[Friedrich Gernsheim]], [[Theodoor Verhey]] en [[Willy Hess (violist)|Willy Hess]]. Haar studie richtte zich voornamelijk op de [[piano (muziekinstrument)|piano]]. In 1888 verkreeg zij haar diploma’s voor pianospel (1e graad) en piano-onderwijs (1e graad), in 1893 nog gevolgd door een diploma voor koorzangonderwijs. Als pianiste trad zij door het gehele land op, van Harlingen tot [[Winschoten]] tot [[Rotterdam]]. In Winschoten was ze ook enige tijd (1888-1899) spraak- en muzieklerares, gevolgd door een aantal jaren dezelfde beroepen in Rotterdam (1899-1903). Vervolgens gaf ze spraak/muzieklessen in Den Haag (gemeentelijk spreekonderwijs), ging in 1934 officieel met pensioen, maar zette haar praktijk privé voor, voor het laatst in Zeist vanaf circa 1939.

Daarbij reageerde ze af en toe op stukken omtrent de uitspraak van het Nederlands<ref>[https://www.dbnl.org/tekst/_nee003191201_01/_nee003191201_01_0701.php Artikel op DBNL]</ref> of over de oprichting van een logopedieschool in Den Haag.

Ondertussen gaf ze wat educatieve muziek uit:
*Tweeëntwintig bekende liedjes ten dienste van het elementair klavier- en zangonderwijs (1899, het haalde meerdere drukken)
*een nieuwe uitgave van Spindlers Maiglöckchen; twaalf kleine liederen voor piano  opus 44 (circa 1910)
*Langs velden en wegen, uitgegeven in Leiden, circa 1927
*Aanteekeningen over Algemene muziekleer en klavierspel.

== Trivia ==

* In mei 2025 werd bekend dat in de nieuw te bouwen woonwijk Gratinga een straat naar haar vernoemd zal worden. <ref>{{Citeer web |url=https://omroepzilt.nl/nieuws/algemeen/nieuwe-woonwijk-veste-heet-ineens-gratinga-met-straten-vernoemd-naar-bijzondere-vrouwen/?utm_source=dlvr.it&utm_medium=facebook&fbclid=IwY2xjawKRru1leHRuA2FlbQIxMQBicmlkETFQdnRENjBzb05IREtGY3VoAR5RxmudeLiOrujq5v20_E6uzH-1B7sjqA8WiHeH8k7lafvJ8eZE_8REMfKW7w_aem_QMOoR7tT7jT23-eFOiuP5g |titel=Nieuwe woonwijk Veste heet ineens Gratinga, met straten vernoemd naar bijzondere vrouwen |achternaam=Boer |voornaam=Richard de |datum=2025-05-14 |bezochtdatum=2025-05-14 |werk=Omroep Zilt {{!}} Noordwest-Friesland |taal=nl-NL}}</ref>
{{Appendix|2=
* J.H. Letzer: ''[[Muzikaal Nederland 1850-1910]]''. Bio-bibliographisch woordenboek van Nederlandsche toonkunstenaars en toonkunstenaressen - Alsmede van schrijvers en schrijfsters op muziek-literarisch gebied, 2. uitgaaf met aanvullingen en verbeteringen. Utrecht: J. L. Beijers, 1913, pagina 41
*[https://www.joodsmonument.nl/nl/page/32758/eva-van-dantzig Eva van Dantzigbladzijde op Joods Monument]
----
{{references}}
}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Dantzig, Eva van}}
[[Categorie:Logopedist]]
[[Categorie:Nederlands Holocaustslachtoffer]]
[[Categorie:Nederlands pianist]]
[[Categorie:Omgekomen in Kamp Sobibór]]

title: Algemene informatie

Geboren: 18 augustus 1869 · Harlingen

Overleden: 13 maart 1943 · Sobibór

Doodsoorzaak: Holocaust

Nationaliteit(en): Nederlands

Beroep(en): logopediste, muzieklerares

Portaal: Muziek · Tweede Wereldoorlog


text:
# Basisdemocratie
Basisdemocratie is een vorm van democratie waarin zo veel mogelijk beslissingen op een zo laag mogelijk niveau worden genomen. Daarmee richt het zich tegen centralisme, technocratie en particratie. Een ander belangrijk kenmerk van basisdemocratie is dat participatie verwacht wordt van iedereen die door een bestuurlijke beslissing worden getroffen.
Directe democratie is daarvan de meest verregaande vorm, en daarbij kan gedacht worden aan het referendum, al dan niet op volksinitiatief. Directe democratie gaat ervan uit dat het volk bepaalde beslissingen rechtstreeks kan nemen zonder tussenkomst van een (vertegenwoordigend) bestuur. Dat is vanzelfsprekend eerder uitzondering dan regel. Als er dan toch vertegenwoordigende raden en bestuursorganen moeten verkozen worden, dan zal een basisdemocratisch statuut eerder verhinderen dat de macht zich te veel concentreert of bestendigt. Zij verzet zich tegen machtsconcentratie en tegen het leidersbeginsel, zelfs al is dat een democratisch verkozen leider. Een belangrijk middel daartoe is de scheiding der machten (trias politica): het opdelen van de macht in een wetgevende, een uitvoerende en een rechterlijke tak. Een ander middel is de beperking van de ambtstermijnen. Zo kan de president van de Verenigde Staten maar één keer opnieuw verkozen worden.  Daarnaast gaat het onder meer nog over openbaarheid van vergaderingen, openbaarheid van bestuur en petitierecht, dat wil zeggen de verplichting van het bestuur om op vragen te antwoorden.
Basisdemocratie gaat er ook van uit dat er niet zoiets bestaat als dé volkswil. Er is bij elke keuze een meerderheid vóór en een minderheid tégen. Basisdemocratie kan dus geen eendracht opleggen. De minderheid moet accepteren dat het besluit uitgevoerd wordt, maar de meerderheid moet accepteren dat de minderheid kritisch blijft.

## Recente geschiedenis
Het Engelse stadje Frome wordt sedert enkele jaren bestuurd door de Independents for Frome, een coalitie van onafhankelijke raadsleden zonder partij-affiliatie of uitgesproken ideologie. De coalitie beoefent een vorm van directe democratie, die steunt op het door Peter Macfadyen ontwikkeld concept van "flatpack democracy" (letterlijk “zelfbouw-democratie”, een flatpack is een doe-het-zelf-bouwpakket), en vooral oog heeft voor lokale problemen.
Het initiatief heeft intussen in verschillende Britse gemeenten navolging gevonden.

title: Basisdemocratie

wikitext:
'''Basisdemocratie''' is een vorm van [[democratie]] waarin zo veel mogelijk beslissingen op een zo laag mogelijk niveau worden genomen. Daarmee richt het zich tegen [[centralisme]], [[technocratie]] en [[particratie]]. Een ander belangrijk kenmerk van basisdemocratie is dat [[participatie]] verwacht wordt van iedereen die door een bestuurlijke beslissing worden getroffen.

[[Directe democratie]] is daarvan de meest verregaande vorm, en daarbij kan gedacht worden aan het [[Volksraadpleging|referendum]], al dan niet op volksinitiatief. Directe democratie gaat ervan uit dat het volk bepaalde beslissingen rechtstreeks kan nemen zonder tussenkomst van een (vertegenwoordigend) bestuur. Dat is vanzelfsprekend eerder uitzondering dan regel. Als er dan toch vertegenwoordigende raden en bestuursorganen moeten verkozen worden, dan zal een basisdemocratisch statuut eerder verhinderen dat de macht zich te veel concentreert of bestendigt. Zij verzet zich tegen machtsconcentratie en tegen het leidersbeginsel, zelfs al is dat een democratisch verkozen leider. Een belangrijk middel daartoe is de [[scheiding der machten]] (''trias politica''): het opdelen van de macht in een wetgevende, een uitvoerende en een rechterlijke tak. Een ander middel is de beperking van de ambtstermijnen. Zo kan de president van de Verenigde Staten maar één keer opnieuw verkozen worden.  Daarnaast gaat het onder meer nog over openbaarheid van vergaderingen, [[Wet Openbaarheid van Bestuur|openbaarheid van bestuur]] en [[petitierecht]], dat wil zeggen de verplichting van het bestuur om op vragen te antwoorden.

Basisdemocratie gaat er ook van uit dat er niet zoiets bestaat als dé [[volkswil]]. Er is bij elke keuze een meerderheid vóór en een minderheid tégen. Basisdemocratie kan dus ''geen eendracht'' opleggen. De minderheid moet accepteren dat het besluit uitgevoerd wordt, maar de meerderheid moet accepteren dat de minderheid kritisch blijft.

==Recente geschiedenis==
Het Engelse stadje [[Frome]] wordt sedert enkele jaren bestuurd door de ''Independents for Frome''<ref>[[:en:Independents for Frome|Independents for Frome]], Engelstalige wikipedia</ref><ref name="£££">{{Citeer web |url=http://iffrome.org.uk |titel= Independents for Frome |auteur= |uitgever= |datum= |bezochtdatum= 7 juli 2015}}</ref>, een coalitie van onafhankelijke raadsleden zonder partij-affiliatie of uitgesproken ideologie. De coalitie beoefent een vorm van directe democratie, die steunt op het door Peter Macfadyen ontwikkeld concept van "flatpack democracy"<ref>{{Citeer web |url=http://www.flatpackdemocracy.co.uk/ |titel=Flatpack Democracy |auteur= |uitgever= |datum= |bezochtdatum= 7 juli 2015}}</ref> (letterlijk “zelfbouw-democratie”, een ''flatpack'' is een [[doe-het-zelf]]-bouwpakket), en vooral oog heeft voor lokale problemen.
Het initiatief heeft intussen in verschillende Britse gemeenten navolging gevonden<ref>{{Citeer web |url=http://www.theguardian.com/politics/2015/may/22/flatpack-democracy-peoples-republic-of-frome |titel=How Flatpack Democracy beat the old parties in the People’s Republic of Frome |auteur=John Harris |uitgever=[[The Guardian (krant)|Guardian]] |datum=22 mei 2015 |bezochtdatum= 7 juli 2015}}</ref>.

==Zie ook==
*[[Anarchisme]]
*[[Grassroots|Grassroots democratie]]
*[[Directe democratie]]
*[[Autonomie]]

{{Appendix}}

[[Categorie:Staatsvorm]]
[[Categorie:Democratie]]


text:
# Inhuldiging
Een inhuldiging is een plechtige ceremonie waarmee personen in hun ambt bevestigd worden. In het geval van het begin van een ambtstermijn van hoogwaardigheidsbekleders wordt ook van inauguratie gesproken. Het meest gangbare gebruik is in de context van een formele investituur waarbij een individu een positie aanneemt. Dit kunnen staatshoofden, regeringsleiders, pausen en hoogleraren zijn.
Tijdens een inauguratie wordt er bij het officieel aanvaarden van de functie een inaugurele rede uitgesproken. Vaak omvat de ceremonie ook een eedaflegging. Hierbij zweert de gehuldigde getrouwheid gedurende zijn ambtstermijn aan de regels die eraan verbonden zijn. In het geval van een kroning, maar ook bij de inhuldiging in de Nederlandse Staten-Generaal, wordt de eedaflegging gevolgd door een eed of belofte van trouw aan de gehuldigde door de verzamelde volksvertegenwoordigers.
Inhuldigingen (met name die van hoogwaardigheidsbekleders) zijn over het algemeen onderhavig aan een vast protocol waarop de gebeurtenissen plaats dienen te vinden. Soms, zoals bij vorsten, zijn deze zelfs bij wet vastgelegd. De inhuldiging maakt dan deel uit van het gehele ceremonieel, waartoe verder ook de kroning of het overhandigen van pontificalia behoort.
Studentenverenigingen spreken ook wel over inauguratie bij het officieel toelaten van nieuwe leden. Dit is vooral een gebruik binnen het Aller Heiligen Convent.

## Etymologie
In de voornaamste etymologische en taalkundige bronnen heet het dat "inhuldigen" slechts betrekking heeft op personen, maar dat "Zuid-Nederlandse schrijvers" zich het gebruik ervan veroorloven ten aanzien van gedenktekens en gebouwen. Ofschoon Van Dale zulk gebruik classificeert als Belgisch-Nederlands, beperkt het zich niet tot het corresponderende gebied. Inhuldigen valt te herleiden tot "huldigen", dat in de 17e eeuw in de plaats kwam van "hulden" (eer bewijzen). Aldus valt het woord "huldigen" terug te voeren tot het vroegmiddeleeuwse huldi (gunst).

## Nederland
De Nederlandse Grondwet bepaalt in artikel 32 dat de koning, nadat hij de uitoefening van het koninklijk gezag heeft aangevangen, zodra mogelijk wordt beëdigd en ingehuldigd in de hoofdstad Amsterdam in een openbare verenigde vergadering van de Staten-Generaal. De laatste inhuldiging van een Nederlandse koning, die van koning Willem-Alexander, vond plaats op 30 april 2013.

## Verenigde Staten
In het 22e amendement op de Amerikaanse grondwet staat bepaald dat de termijn van een president afloopt op 20 januari. Sindsdien is de presidentiële inhuldiging op die dag gepland, waar die voorheen in maart werd georganiseerd. Traditioneel vindt de inhuldiging plaats op de trappen van het gebouw van het Amerikaans Congres, waarbij de opperrechter van het hooggerechtshof de eed afneemt rond 12 uur 's-middags van de verkozen president. Wanneer 20 januari op een zondag valt, wordt de eed in een besloten kring afgenomen, en wordt de ceremonie de dag erna herhaald in het publiek.

### Trivia
- De inhuldiging van president William Henry Harrison van de Verenigde Staten vond plaats op een erg koude dag, 4 maart 1841. Hij gaf de langste inaugurele rede uit de Amerikaanse geschiedenis, bijna twee uur, en zou verkouden zijn geworden doordat hij geen winterjas droeg. Hij overleed een maand na zijn toespraak, mogelijk door longontsteking of een andere infectie door smerig drinkwater.[4]

title: Inhuldiging

wikitext:
[[Bestand:US President Barack Obama taking his Oath of Office - 2009Jan20.jpg|thumb|[[Barack Obama]] (links) tijdens zijn inauguratie als 44e president van de Verenigde Staten]]
Een '''inhuldiging''' is een plechtige [[ceremonie]] waarmee personen in hun [[functie (positie)|ambt]] bevestigd worden. In het geval van het begin van een [[ambtstermijn]] van hoogwaardigheidsbekleders wordt ook van '''inauguratie''' gesproken. Het meest gangbare gebruik is in de context van een formele [[investituur]] waarbij een individu een positie aanneemt. Dit kunnen [[staatshoofd]]en, [[regeringsleider]]s, [[paus]]en en [[hoogleraar|hoogleraren]] zijn.

Tijdens een inauguratie wordt er bij het officieel aanvaarden van de functie een [[inaugurele rede]] uitgesproken. Vaak omvat de ceremonie ook een [[eed]]aflegging. Hierbij zweert de gehuldigde getrouwheid gedurende zijn ambtstermijn aan de regels die eraan verbonden zijn. In het geval van een [[kroning]], maar ook bij de inhuldiging in de Nederlandse Staten-Generaal, wordt de eedaflegging gevolgd door een eed of belofte van trouw aan de gehuldigde door de verzamelde [[volksvertegenwoordiger]]s.

Inhuldigingen (met name die van hoogwaardigheidsbekleders) zijn over het algemeen onderhavig aan een vast [[protocol]] waarop de gebeurtenissen plaats dienen te vinden. Soms, zoals bij vorsten, zijn deze zelfs bij wet vastgelegd. De inhuldiging maakt dan deel uit van het gehele ceremonieel, waartoe verder ook de kroning of het overhandigen van [[pontificalia]] behoort.

Studentenverenigingen spreken ook wel over inauguratie bij het officieel toelaten van nieuwe leden. Dit is vooral een gebruik binnen het [[Aller Heiligen Convent]].

== Etymologie ==
In de voornaamste etymologische en taalkundige bronnen heet het dat "inhuldigen" slechts betrekking heeft op personen, maar dat "Zuid-Nederlandse schrijvers" zich het gebruik ervan veroorloven ten aanzien van gedenktekens en gebouwen.<ref>[http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M027608&lemmodern=inhuldigen Inhuldigen] in de Geïntegreerde TaalBank.</ref> Ofschoon Van Dale zulk gebruik classificeert als [[Belgisch-Nederlands]], beperkt het zich niet tot het corresponderende gebied. Inhuldigen valt te herleiden tot "huldigen", dat in de [[17e eeuw]] in de plaats kwam van "hulden" (eer bewijzen). Aldus valt het woord "huldigen" terug te voeren tot het [[Vroege middeleeuwen|vroegmiddeleeuwse]] ''huldi'' (gunst).<ref>[http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/hulde Hulde] etymologiebank.nl</ref>

== Nederland ==
De Nederlandse [[Grondwet]] bepaalt in artikel 32 dat de koning, nadat hij de uitoefening van het koninklijk gezag heeft aangevangen, zodra mogelijk wordt beëdigd en [[Vorstelijke inhuldiging|ingehuldigd]] in de hoofdstad Amsterdam in een openbare verenigde vergadering van de [[Staten-Generaal (Nederland)|Staten-Generaal]]. De laatste [[Troonswisseling in Nederland (2013)|inhuldiging]] van een Nederlandse koning, die van [[koning Willem-Alexander]], vond plaats op 30 april 2013.

== Verenigde Staten ==
In het [[22e amendement]] op de [[Grondwet van de Verenigde Staten|Amerikaanse grondwet]] staat bepaald dat de termijn van een president afloopt op 20 januari. Sindsdien is de presidentiële inhuldiging op die dag gepland, waar die voorheen in maart werd georganiseerd. Traditioneel vindt de inhuldiging plaats op de trappen van het gebouw van het [[Amerikaans Congres]], waarbij de opperrechter van het hooggerechtshof de eed afneemt rond 12 uur 's-middags van de verkozen president. Wanneer 20 januari op een zondag valt, wordt de eed in een besloten kring afgenomen, en wordt de ceremonie de dag erna herhaald in het publiek.<ref>{{Citeer web|url=https://presidentialhistory.com/2012/11/when-inauguration-day-falls-on-a-sunday.html|titel=When Inauguration Day Falls on a Sunday|bezochtdatum=2021-01-20|auteur=Mike Purdy|datum=2012-11-28|werk=Presidential History|taal=en-US|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210128182506/https://presidentialhistory.com/2012/11/when-inauguration-day-falls-on-a-sunday.html|archiefdatum=2021-01-28}}</ref>

=== Trivia ===
* De inhuldiging van president [[William Henry Harrison]] van de [[Verenigde Staten]] vond plaats op een erg koude dag, 4 maart 1841. Hij gaf de langste inaugurele rede uit de Amerikaanse geschiedenis, bijna twee uur, en zou verkouden zijn geworden doordat hij geen winterjas droeg. Hij overleed een maand na zijn toespraak, mogelijk door longontsteking of een andere infectie door smerig drinkwater.<ref>[https://www.loc.gov/exhibits/treasures/trr072.html Harrison's inauguration], Library of Congress.</ref>

== Zie ook ==
* [[Inwijding (initiatie)]]

{{Appendix}}
{{wikt}}

[[Categorie:Ceremonie]]


text:
# Incurvaria psychidella
Incurvaria psychidella is een vlinder uit de familie van de witvlekmotten (Incurvariidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1854 door Millière.

title: Incurvaria psychidella

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Incurvaria psychidella''
| afbeelding =
| familie = [[Witvlekmotten|Incurvariidae]] (Witvlekmotten)
| onderfamilie =
| geslacht = ''[[Incurvaria]]''
| w-naam = ''Incurvaria psychidella''
| auteur = [[Pierre Millière|Millière]]
| datum = 1854
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Incurvaria psychidella''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Witvlekmotten|witvlekmotten (Incurvariidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1854 door [[Pierre Millière|Millière]].

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|06}}

[[Categorie:Witvlekmotten]]

title: Incurvaria psychidella

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Incurvariidae (Witvlekmotten)

Geslacht: Incurvaria

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Orde van Canada
De Orde van Canada (Engels: Order of Canada, Frans: Ordre du Canada) is een Canadese ridderorde die in 1967 werd gesticht om het Britse systeem van onderscheidingen te vervangen. Het motto van de Orde is Desiderantes meliorem patriam, (Latijn voor Strevend naar een beter land), een citaat uit de brief aan de Hebreeën in het Nieuwe Testament.
De Orde beloont belangrijke diensten aan Canada en is de hoogste Canadese onderscheiding. Muzikanten, filmsterren, politici en filantropen zijn in deze Orde opgenomen maar van de 5053 benoemingen tot 2007 waren er niet meer dan 12 aan niet-Canadezen. Elizabeth II is de Souverein en de Gouverneur-Generaal in functie is de Kanselier van de Orde.
Over het toekennen van Britse Ridderorden en vooral de Britse adellijke titels is in Canada altijd discussie geweest. De Britse regering heeft er uiteindelijk onder Canadese druk van afgezien om nog titels en onderscheidingen waaraan adeldom was verbonden aan Canadezen te verlenen.
De Orde van het Britse Rijk, de meest toegekende onderscheiding, werd in 1967 uiteindelijk vervangen door de Orde van Canada. Aanleiding was het 100-jarig bestaan van de zelfregerende Dominion Canada. Ook in Australië (De Orde van Australië) en Nieuw-Zeeland (De Orde van de Koningin voor Goede Diensten) werd het Canadese voorbeeld nagevolgd.
De Koningin van het Verenigd Koninkrijk, en ook van Canada, Elizabeth II droeg de haar geschonken kleinoden van de Canadese Orden voor het eerst in 1970.

## Graden van de Orde van Canada
De Orde kent de volgende graden:
- Souverein
- Companion (CC)

Ieder jaar worden maximaal 15 Companions benoemd.
- Officier (OC)

Ieder jaar worden maximaal 64 Officieren benoemd
- Lid (Member) (CM)

Ieder jaar worden maximaal 136 leden benoemd
Oorspronkelijk kende de Orde alleen Companions en medailles voor moed. De medaille werd in 1972 vervangen door een Kruis voor Moed ("Cross of Valour"). Alle Companions werden in 1972 tot Officieren benoemd. De Gouverneurs-Generaal en hun echtgenoot of echtgenote worden tot Companion benoemd.
Er mogen niet meer dan vijf vreemdelingen per jaar in de Orde van Canada worden benoemd (de leden van de koninklijke familie tellen als Canadese onderdanen).
| Companion | Officier | Lid |
| --------- | -------- | --- |
|           |          |     |
| Batons    |          |     |
|           |          |     |

## Insignia
Het kleinood is een sneeuwvlokvormig vijfarmig ontwerp van de hand van Bruce W. Beatty. Bij de hogere rangen is goud gebruikt maar de leden moeten het met een geëmailleerde zilveren onderscheiding doen. Het esdoornblad, symbool van Canada, is bij de Companions rood, bij de Officieren van goud en bij de Leden van zilver.
Als verhoging is de kroon van Sint Eduard de Belijder aangebracht. Canada heeft geen eigen kroon. De keerzijde is, op het woord "Canada" na, leeg gelaten.
Het lint van de Orde is wit met twee rode strepen. De Officieren en Commandeurs dragen de onderscheiding aan een lint om de hals of aan een strik op de linkerborst; het staat dames vrij om voor de draagwijze van de heren te kiezen.
Men draagt de decoraties ook in miniatuur of als rozet bij wijze van knoopsgatversiersel. Canadezen dragen hun insigne na het Victoria Kruis en het Canadese Kruis voor Moed.
Men mag de insignia van overleden familieleden wel bewaren maar niet verkopen. Wanneer zij op de markt worden aangeboden, probeert de Canadese overheid in te grijpen.
In het Verenigd Koninkrijk en ook in Canada gelden strikte regels voor heraldiek en het gebruik van wapenschilden. De Companions van de Orde van Canada mogen bij de Canadese Wapenkoning een schild laten vaststellen en een "circlet", een rode band met het motto van de Orde, om het schild aanbrengen. De Officieren en Leden hangen het kleinood onder hun wapenschild. Ook in afbeeldingen van het wapen van Canada komt de Orde sinds 1994 voor.
De Gouverneur-Generaal draagt bij gelegenheid ook een keten. De keten bestaat uit het insigne van een Companion met daarboven een kroon en een Canadees wapenschild hangend aan een keten van sneeuwkristallen en medaillons.
| Lint van Companions en Officieren | Lint van een Lid | Strik |
| --------------------------------- | ---------------- | ----- |
|                                   |                  |       |

### Andere Canadese Orden
- De Lijst van Ridderorden in Canada
- De Orde van Uitmuntendheid (Alberta Order of Excellence)
- De Orde van Brits-Columbia (Order of British Columbia)
- De Orde van Manitoba (Order of Manitoba)
- De Orde van New Brunswick (Order of New Brunswick)
- De Orde van Newfoundland en Labrador (Order of Newfoundland and Labrador)
- De Orde van Nova Scotia (Order of Nova Scotia)
- De Orde van Ontario (Order of Ontario)
- De Orde van Prince Edward Island (Order of Prince Edward Island)
- De Nationale Orde van Quebec (National Order of Québec)
- De Orde van Saskatchewan (Saskatchewan Order of Merit)
- De Orde van Polaris (Yukon Territory Order of Polaris)

title: Orde van Canada

wikitext:
De '''Orde van Canada''' ([[Engels]]: ''Order of Canada'', [[Frans]]: ''Ordre du Canada'') is een [[Canada|Canadese]] [[Ridderorde (onderscheiding)|ridderorde]] die in 1967 werd gesticht om het Britse systeem van onderscheidingen te vervangen. Het motto van de Orde is ''Desiderantes meliorem patriam'', (Latijn voor ''Strevend naar een beter land''), een citaat uit de [[brief aan de Hebreeën]] in het Nieuwe Testament.

De Orde beloont belangrijke diensten aan Canada en is de hoogste Canadese onderscheiding. Muzikanten, filmsterren, politici en filantropen zijn in deze Orde opgenomen maar van de 5053 benoemingen tot 2007 waren er niet meer dan 12 aan niet-Canadezen. [[Elizabeth II van het Verenigd Koninkrijk|Elizabeth II]] is de [[Souverein]] en de Gouverneur-Generaal in functie is de [[Kanselier (ridderorde)|Kanselier]] van de Orde.

Over het toekennen van Britse Ridderorden en vooral de Britse [[adel (klasse)|adel]]lijke titels is in Canada altijd discussie geweest. De Britse regering heeft er uiteindelijk onder Canadese druk van afgezien om nog titels en onderscheidingen waaraan adeldom was verbonden aan Canadezen te verlenen.
De [[Orde van het Britse Rijk]], de meest toegekende onderscheiding, werd in 1967 uiteindelijk vervangen door de Orde van Canada. Aanleiding was het 100-jarig bestaan van de zelfregerende [[Dominion (Britse Rijk)|Dominion]] Canada. Ook in Australië (De [[Orde van Australië]]) en Nieuw-Zeeland (De [[Orde van de Koningin voor Goede Diensten]]) werd het Canadese voorbeeld nagevolgd.
De Koningin van het Verenigd Koninkrijk, en ook van Canada, Elizabeth II droeg de haar geschonken kleinoden van de Canadese Orden voor het eerst in 1970.

==Graden van de Orde van Canada==

De Orde kent de volgende graden:

*Souverein
*Companion ('''CC''')
Ieder jaar worden maximaal 15 Companions benoemd.
*Officier ('''OC''')
Ieder jaar worden maximaal 64 Officieren benoemd
*Lid (Member) ('''CM''')
Ieder jaar worden maximaal 136 leden benoemd

Oorspronkelijk kende de Orde alleen Companions en medailles voor moed. De medaille werd in 1972 vervangen door een Kruis voor Moed ("Cross of Valour"). Alle Companions werden in 1972 tot Officieren benoemd. De Gouverneurs-Generaal en hun echtgenoot of echtgenote worden tot Companion benoemd.

Er mogen niet meer dan vijf vreemdelingen per jaar in de Orde van Canada worden benoemd (de leden van de koninklijke familie tellen als Canadese onderdanen).

{| border="1" cellpadding="4" align="center" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;"
! style="background:#efefef;" | Companion
! style="background:#efefef;" | Officier
! style="background:#efefef;" | Lid
|-
|
|[[Afbeelding:Replica Order of Canada member medal.jpg|70px|center]]
|-
! style="background:#efefef;" colspan="3" | [[Baton (onderscheiding)|Baton]]s
|-
|[[Afbeelding:Order of Canada (CC) ribbon bar.svg|center]]
|[[Afbeelding:CAN Order of Canada Officer ribbon.svg|center]]
|[[Afbeelding:CAN Order of Canada Member ribbon.svg|center]]
|-
|}
{{clear}}

==Insignia==

Het [[kleinood]] is een sneeuwvlokvormig vijfarmig ontwerp van de hand van Bruce W. Beatty. Bij de hogere rangen is goud gebruikt maar de leden moeten het met een geëmailleerde zilveren onderscheiding doen. Het [[Esdoorn (geslacht)|esdoornblad]], symbool van Canada, is bij de Companions rood, bij de Officieren van goud en bij de Leden van zilver.
Als [[verhoging]] is de kroon van Sint [[Eduard de Belijder]] aangebracht. Canada heeft geen eigen kroon. De keerzijde is, op het woord "Canada" na, leeg gelaten.

Het lint van de Orde is wit met twee rode strepen. De Officieren en Commandeurs dragen de onderscheiding aan een lint om de hals of aan een strik op de linkerborst; het staat dames vrij om voor de draagwijze van de heren te kiezen.
Men draagt de decoraties ook in [[Miniatuur (onderscheiding)|miniatuur]] of als [[Rozet (onderscheidingsteken)|rozet]] bij wijze van [[Knoopsgatversiering|knoopsgatversiersel]]. Canadezen dragen hun insigne na het [[Victoria Cross|Victoria Kruis]] en het Canadese Kruis voor Moed.

Men mag de insignia van overleden familieleden wel bewaren maar niet verkopen. Wanneer zij op de markt worden aangeboden, probeert de Canadese overheid in te grijpen.

In het Verenigd Koninkrijk en ook in Canada gelden strikte regels voor [[heraldiek]] en het gebruik van [[Wapen (heraldiek)|wapenschild]]en. De Companions van de Orde van Canada mogen bij de Canadese [[Wapenkoning]] een schild laten vaststellen en een "circlet", een rode band met het motto van de Orde, om het schild aanbrengen. De Officieren en Leden hangen het kleinood onder hun wapenschild. Ook in afbeeldingen van het [[wapen van Canada]] komt de Orde sinds 1994 voor.

De Gouverneur-Generaal draagt bij gelegenheid ook een [[Ordeketen|keten]]. De keten bestaat uit het insigne van een Companion met daarboven een kroon en een Canadees wapenschild hangend aan een keten van sneeuwkristallen en medaillons.

{| border="1" cellpadding="4" align="center" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;"
! style="background:#efefef;" |Lint van Companions en Officieren
! style="background:#efefef;" |Lint van een Lid
! style="background:#efefef;" |Strik
|-
|[[Afbeelding:Order of Canada (CC Suspension).png|center]]
|[[Afbeelding:Order of Canada (CM Suspension).png|center]]
|[[Afbeelding:Order of Canada (Bow).png|center]]
|-
|}

===Andere Canadese Orden===

* De [[Lijst van Ridderorden in Canada]]
* De [[Orde van Uitmuntendheid (Alberta)|Orde van Uitmuntendheid]] (Alberta Order of Excellence)
* De [[Orde van Brits-Columbia]] (Order of British Columbia)
* De [[Orde van Manitoba]] (Order of Manitoba)
* De [[Orde van New Brunswick]] (Order of New Brunswick)
* De [[Orde van Newfoundland en Labrador]] (Order of Newfoundland and Labrador)
* De [[Orde van Nova Scotia]] (Order of Nova Scotia)
* De [[Orde van Ontario]] (Order of Ontario)
* De [[Orde van Prince Edward Island]] (Order of Prince Edward Island)
* De [[Nationale Orde van Quebec]] (National Order of Québec)
* De [[Orde van Saskatchewan]] (Saskatchewan Order of Merit)
* De [[Orde van Polaris]] (Yukon Territory Order of Polaris)

==Externe links==
* [https://www.medals.org.uk/canada/canada001.htm Medailles van Canada].
* [https://web.archive.org/web/20081124222705/http://www.gg.ca/media/doc.asp?lang=e&docid=4663 Governor General announces new appointments to the Order of Canada, February 3, 2006]  (gearchiveerd). Geraadpleegd op 6 februari 2006.
* [https://web.archive.org/web/20070207223151/http://www.forces.gc.ca/hr/dhh/honours_awards/engraph/med1_e.asp?cat=3 Canadian Forces Honours and Awards Chart] (gearchiveerd). Geraadpleegd op 16 juni 2005.
* [https://web.archive.org/web/20070311015957/http://www.admfincs.forces.gc.ca/admfincs/subjects/cfao/018-13_e.asp Canadian Forces Administrative Order 18-13] (gearchiveerd). Geraadpleegd op 14 juni 2005.
* [https://web.archive.org/web/20070412133644/http://www.gg.ca/honours/nat-ord/oc/oc-con_e.asp Constitution of the Order of Canada] (gearchiveerd). Geraadpleegd op 14 juni 2005.
* [https://web.archive.org/web/20071211191126/http://www.gg.ca/honours/nat-ord/oc/index_e.asp Governor General's Order of Canada site] (gearchiveerd). Geraadpleegd op 14 juni 2005.
* [https://web.archive.org/web/20070311004755/http://www.vac-acc.gc.ca/remembers/sub.cfm?source=collections/cmdp/mainmenu/group02 Modern Honours of Canada - Veteran Affairs Canada] (gearchiveerd). Geraadpleegd op 14 juni 2005.
* [https://web.archive.org/web/20070210085451/http://www.sja-ontario-cadets.org/medals6.htm St. John Ambulance Cadets of Ontario] (gearchiveerd). Geraadpleegd op 16 juni 2005.
* [https://web.archive.org/web/20070412133644/http://www.gg.ca/honours/nat-ord/oc/oc-con_e.asp Constitution of the Order] (gearchiveerd).
{{Commons|Order of Canada}}

[[Categorie:Ridderorde in Canada|Canada]]


text:
# Tambja morosa
Tambja morosa is een zeenaaktslak uit de familie van de Polyceridae.
De slak heeft een lengte tot zo'n 7 centimeter. De basiskleur is groenzwart met tekening in helderblauw. De kieuwen steken als tentakels uit op de rug en zijn blauw aan de buitenkant. Het voedsel bestaat uit het plantvormige mosdiertjes.
De soort is bekend van de oostkust van Afrika, via de Filipijnen en Indonesië tot Hawaï en het noorden van Nieuw-Zeeland.

title: Tambja morosa

wikitext:
{{Taxobox
| type=dier
| naam= ''Tambja morosa''
| titelweergave=cursief
| afbeelding=Tambja morosa 1.jpg
| afbeeldingtekst=
| rijk= [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| onderrijk= [[Dieren (biologie)|Metazoa]]
| stam= [[Weekdieren|Mollusca]] (Weekdieren)
| klasse= [[Slakken|Gastropoda]] (Slakken)
| onderklasse= [[Heterobranchia]] (Ongelijkkieuwigen)
| orde= [[Nudibranchia]] (Zeenaaktslakken)
| superfamilie= [[Polyceroidea]]
| familie= [[Mosdierslakken|Polyceridae]] (Mosdierslakken)
| geslacht= ''[[Tambja]]''
| auteur=[[Ludwig Rudolph Sophus Bergh|Bergh]]
| datum=1877
| origineel = ''Nembrotha morosa''
| worms = 531173
| synoniem = * ''Tambja kushimotoensis''  Baba, 1987
}}
'''''Tambja morosa''''' is een [[zeenaaktslak]] uit de familie van de [[Polyceridae]].

De slak heeft een lengte tot zo'n 7 centimeter. De basiskleur is groenzwart met tekening in helderblauw. De [[kieuw]]en steken als tentakels uit op de rug en zijn blauw aan de buitenkant. Het voedsel bestaat uit het plantvormige [[mosdiertjes]].

De soort is bekend van de oostkust van [[Afrika]], via de [[Filipijnen]] en [[Indonesië]] tot [[Hawaï]] en het noorden van [[Nieuw-Zeeland]].

== Externe link ==
*[https://web.archive.org/web/20090523053732/http://www.naaktslakken.be/naaktslakken_db.php?i=37 Naaktslakken.be]

[[Categorie:Polyceridae]]

title: Tambja morosa

Onderrijk: Metazoa

Stam: Mollusca (Weekdieren)

Klasse: Gastropoda (Slakken)

Onderklasse: Heterobranchia (Ongelijkkieuwigen)

Orde: Nudibranchia (Zeenaaktslakken)

Superfamilie: Polyceroidea

Familie: Polyceridae (Mosdierslakken)

Geslacht: Tambja

title: Synoniemen

Portaal: Biologie


text:
# Braziliaans-Portugees
Braziliaans-Portugees is de vorm van het Portugees zoals gesproken en geschreven door de ca. 200 miljoen Brazilianen die in en buiten Brazilië wonen. Hiermee is het tevens de meest gesproken, gelezen en geschreven variant van het Portugees.

## Kenmerken
Het Europese Portugees (dus zoals gesproken in Portugal) en het Braziliaanse Portugees verschillen zowel qua uitspraak, als qua grammatica en woordenschat. Sinds 1 januari 2009 geldt in het gehele Portugese taalgebied een nieuwe spelling (Reforma Ortográfica), waarmee de verschillen in schrijfwijze die voorheen bestonden zouden worden opgeheven.
| Braziliaans                | Portugees                  | Nederlands             |
| -------------------------- | -------------------------- | ---------------------- |
| abacaxi, ananás            | ananás                     | ananas                 |
| abridor de latas           | abre-latas                 | blikopener             |
| aeromoça                   | hospedeira                 | stewardess             |
| água-viva                  | alforreca, água-viva       | kwal                   |
| AIDS                       | SIDA                       | AIDS                   |
| alho poró                  | alho-porro                 | look                   |
| aquarela                   | aguarela                   | aquarel                |
| aterrissagem               | aterragem                  | landing                |
| banheiro                   | casa de banho              | badkamer/toilet        |
| freio                      | travão, freio              | rem                    |
| brócolis                   | brócolos                   | broccoli               |
| câncer                     | cancro                     | kanker                 |
| carteira de motorista      | carta de condução          | rijbewijs              |
| carteira de identidade     | bilhete de identidade      | Identiteitskaart       |
| celular                    | telemóvel                  | mobiele telefoon, gsm  |
| Cingapura                  | Singapura                  | Singapore              |
| dublagem                   | dobragem                   | nasynchronisatie       |
| equipe, time               | equipa, equipe             | ploeg                  |
| ferrovia, estrada de ferro | caminho de ferro           | spoorweg               |
| fila                       | fila, bicha                | rij                    |
| fones de ouvido            | auscultadores, auriculares | koptelefoons / oortjes |
| gol                        | golo                       | doel(punt)             |
| Irã                        | Irão                       | Iran                   |
| Islã                       | Islão                      | islam                  |
| jaqueta                    | blusão                     | jas                    |
| locatário                  | arrendatário               | huurder                |
| maiô                       | fato de banho              | badpak                 |
| mamadeira                  | biberão                    | zuigfles               |
| metrô                      | metro, metropolitano       | ondergrondse, metro    |
| ônibus                     | autocarro                  | bus                    |
| rúgbi                      | râguebi                    | rugby                  |
| requeijão                  | requeijão, queijo creme    | smeerkaas              |
| secretária eletrônica      | atendedor de chamadas      | antwoordapparaat       |
| trem                       | comboio                    | trein                  |
| uísque                     | whisky, uísque             | whisk(e)y              |

title: Braziliaans-Portugees

wikitext:
{{Infobox taal
| naam in Nederlands =
| naam in taal       =
| gesproken          =
| vitaliteit         =
| uitgestorven       =
| sprekers           = ± 200 miljoen ([https://www.ethnologue.com/language/por Ethnologue])
| rang               =
| taalfamilie        = [[Indo-Europese talen|Indo-Europees]]

* [[Italische talen|Italisch]]
** [[Romaanse talen|Romaans]]
*** [[Ibero-Romaanse talen|Ibero-Romaans]]
****[[West-Iberische talen|West-Iberisch]]
*****[[Galicisch-Portugees]]
******[[Portugees]]
*******Braziliaans Portugees
| dialecten          =
| creolen            =
| dochtertaal        =
| alfabet            =
| officieelin        = [[Brazilië]]
| organisatie        =
| 639-1              =
| 639-2              =
| 639-3              =
| gebarentaal        =
| afbeelding2        =
| onderschrift2      =
}}
{{Link Portaal:Brazilië}}
'''Braziliaans-Portugees''' is de vorm van het [[Portugees]] zoals gesproken en geschreven door de ca. 200 miljoen Brazilianen die in en buiten [[Brazilië]] wonen. Hiermee is het tevens de meest gesproken, gelezen en geschreven variant van het Portugees.

==Kenmerken==
Het Europese Portugees (dus zoals gesproken in [[Portugal]]) en het Braziliaanse Portugees verschillen zowel qua [[uitspraak (taal)|uitspraak]], als qua [[grammatica]] en woordenschat. Sinds 1 januari 2009 geldt in het gehele Portugese taalgebied een nieuwe spelling (''Reforma Ortográfica''), waarmee de verschillen in schrijfwijze die voorheen bestonden zouden worden opgeheven.

{| class="wikitable"
! Braziliaans || Portugees || Nederlands
|-
| abacaxi, ananás || ananás || ananas
|-
| abridor de latas || abre-latas || blikopener
|-
| aeromoça || hospedeira || stewardess
|-
| água-viva || alforreca, água-viva || kwal
|-
| AIDS || SIDA || AIDS
|-
| alho poró || alho-porro || look
|-
| aquarela || aguarela || aquarel
|-
| aterrissagem || aterragem || landing
|-
| banheiro || casa de banho || badkamer/toilet
|-
| freio || travão, freio || rem
|-
| brócolis || brócolos || broccoli
|-
| câncer || cancro || kanker
|-
| carteira de motorista || carta de condução
| rijbewijs
|-
| carteira de identidade || bilhete de identidade
| Identiteitskaart
|-
| celular || telemóvel || mobiele telefoon, gsm
|-
| Cingapura || Singapura || Singapore
|-
| dublagem || dobragem || nasynchronisatie
|-
| equipe, time || equipa, equipe || ploeg
|-
| ferrovia,
estrada de ferro || caminho de ferro || spoorweg
|-
| fila || fila, bicha || rij
|-
| fones de ouvido || auscultadores,
auriculares
| koptelefoons / oortjes
|-
| gol || golo || doel(punt)
|-
| Irã || Irão || Iran
|-
| Islã || Islão || islam
|-
| jaqueta || blusão || jas
|-
| locatário || arrendatário || huurder
|-
| maiô || fato de banho || badpak
|-
| mamadeira || biberão || zuigfles
|-
| metrô || metro,
metropolitano || ondergrondse, metro
|-
| ônibus || autocarro || bus
|-
| rúgbi || râguebi || rugby
|-
| requeijão || requeijão, queijo creme || smeerkaas
|-
| secretária eletrônica || atendedor de chamadas
| antwoordapparaat
|-
| trem || comboio || trein
|-
| uísque || whisky, uísque || whisk(e)y
|}

{{Appendix}}

[[Categorie:Taal in Brazilië]]
[[Categorie:Portugees]]

title: Braziliaans-Portugees

Sprekers: ± 200 miljoen (Ethnologue)

Taalfamilie: Indo-Europees · - Italisch - Romaans - Ibero-Romaans - West-Iberisch - Galicisch-Portugees - Portugees - Braziliaans Portugees

Alfabet: Portuguese alphabet

title: Officiële status

Officieel in: Brazilië

Portaal: Taal

Kaart Brazilië in vlagkleuren: Portaal Brazilië


text:
# Hendrik van Saksen (1473-1541)
Hendrik de Vrome (Dresden, 16 maart 1473 — aldaar, 18 augustus 1541) was van 1539 tot 1541 hertog van Saksen.

## Familie
Hendrik was een zoon van Albrecht de Kloekmoedige en Sidonia van Bohemen. Hendrik huwde met Catharina van Mecklenburg (1487-1561), dochter van hertog Magnus II van Mecklenburg, en werd vader van:
- Sybille (Dresden, 2 mei 1515 - Buxtehude, 18 juli 1592), gehuwd met hertog Frans I van Saksen-Lauenburg (1510-1581)
- Emilie (Freiberg, 27 juli 1516 - Ansbach, 9 maart 1591), gehuwd met markgraaf George van Brandenburg-Ansbach (1484-1543)
- Sidonia (Freiberg, 8 maart 1518 - Weißenfels (in het klooster), 4 januari 1575), gehuwd met hertog Erik II van Brunswijk-Calenberg-Göttingen (1528-1584)
- Maurits (Freiberg, 21 maart 1521 - bij Sievershausen, 11 juli 1553)
- Severin (Freiberg, 28 augustus 1522 - Innsbruck, 10 oktober 1533)
- August (Freiberg, 31 juli 1526 - Dresden, 11 februari 1586)

## Hertog van Saksen
In 1539 volgde hij zijn broer George met de Baard op als hertog van Saksen. In tegenstelling tot zijn broer, die katholiek bleef, had hij zich in 1536 tot het lutherse geloof bekeerd en hij voerde het protestantisme met harde hand in als staatsgodsdienst. Onderdanen die zich niet wensten te bekeren liet hij verbannen of gevangenzetten. Na zijn dood op 18 augustus 1541 werd hij opgevolgd door zijn zoon Maurits.

## Friesland
Hendriks vader Albrecht de Kloekmoedige werd in 1498 heerser van Friesland. Tot dit gebied behoorden ook de eilanden Terschelling, Griend (toen nog bewoond en volgens zestiende-eeuwse sagen met een nederzetting met stadsmuren), Ameland en de buitendijkse kweldergronden, het tegenwoordige Bildt. Na een korte periode vertrok Albrecht uit Friesland en werd Hendrik zijn plaatsvervanger. Hij zetelde zich in de stad Franeker in het Sjaerdemaslot en oefende daar de feitelijke macht uit namens zijn vader. Door zijn autoritaire vorm van bestuur kwam hij in conflict met de Friese bevolking.
In 1500 ontstond er grote onvrede onder de Friezen door de hoge pachten en belastingen. Enkele Friese edelen verenigden zich om zich van de overheersing te verlossen. Uit alle windstreken brachten zij een leger van 16.000 Friezen bijeen en begonnen op 12 mei 1500 de stad Franeker te belegeren, ook wel Beleg van Franeker genoemd. De Friezen waren slecht getraind en georganiseerd waardoor vele interne conflicten en schermutselingen ontstonden, hetgeen niet bijdroeg aan een effectieve belegering van de stad. De Friezen richten niets uit en kwamen niet verder dan de belegering van de stad waarin Hendrik zich zetelde.
Zijn vader Hertog Albrecht verzamelde in alle haast een talrijk leger en de stad werd op 16 juli 1500 ontzet. De Friezen werden verslagen. Tijdens de terugtocht lieten de troepen van Albrecht een spoor van vernieling achter. Plundering, mishandeling, moord en verkrachting waren aan de orde van de dag. Ook zetten zij vele huizen in brand. In Minnertsga werden priesters vermoord omdat zij hun gewijde kostbaarheden niet wilden overgeven. Berlikum moest het ook zeer ontgelden. Daarentegen werd de stad Franeker, die Hendrik getrouw was gebleven, geprezen en bevoorrecht.
Na de dood van Albrecht van Saksen in september 1500 volgt Hendrik zijn vader op als heerser van Friesland. Op 26 maart 1501 schenkt hij de stad Franeker een aanzienlijk (200 morgen) stuk buitendijks kwelderland. Alhoewel gelegen in de gemeente Het Bildt zijn deze landen tot op de dag van vandaag eigendom van de stad Franeker. Deze landen dragen de naam Franeker landen.

In 1504 heeft Hendrik genoeg van de Friezen en draagt Friesland en de bijbehorende (ei)landen en kwelders over aan zijn broer George die daarop Het Bildt voorziet van de bedijking.

## Voorouders
| Overgootouders                 | Frederik I van Saksen (1370-1428) ∞ Catharina van Brunswijk-Lüneburg (1395-1442) | Frederik I van Saksen (1370-1428) ∞ Catharina van Brunswijk-Lüneburg (1395-1442) | Ernst I van Oostenrijk (1377–1424) ∞ Cymburgis van Mazovië (1394–1429)        | Ernst I van Oostenrijk (1377–1424) ∞ Cymburgis van Mazovië (1394–1429)        | Victor van Kunštát en Podebrady (–) ∞ ? (-)                       | Victor van Kunštát en Podebrady (–) ∞ ? (-)                       | ? (–) ∞ ? (-)                                                     | ? (–) ∞ ? (-)                                                     |
| Grootouders                    | Frederik II van Saksen (1412-1464) ∞ Margaretha II van Oostenrijk (1416-1486)    | Frederik II van Saksen (1412-1464) ∞ Margaretha II van Oostenrijk (1416-1486)    | Frederik II van Saksen (1412-1464) ∞ Margaretha II van Oostenrijk (1416-1486) | Frederik II van Saksen (1412-1464) ∞ Margaretha II van Oostenrijk (1416-1486) | George van Podiebrad (1420–1471) ∞ ? (-)                          | George van Podiebrad (1420–1471) ∞ ? (-)                          | George van Podiebrad (1420–1471) ∞ ? (-)                          | George van Podiebrad (1420–1471) ∞ ? (-)                          |
| Ouders                         | Albrecht van Saksen (1443-1500) ∞ Sidonia van Bohemen (1449-1510)                | Albrecht van Saksen (1443-1500) ∞ Sidonia van Bohemen (1449-1510)                | Albrecht van Saksen (1443-1500) ∞ Sidonia van Bohemen (1449-1510)             | Albrecht van Saksen (1443-1500) ∞ Sidonia van Bohemen (1449-1510)             | Albrecht van Saksen (1443-1500) ∞ Sidonia van Bohemen (1449-1510) | Albrecht van Saksen (1443-1500) ∞ Sidonia van Bohemen (1449-1510) | Albrecht van Saksen (1443-1500) ∞ Sidonia van Bohemen (1449-1510) | Albrecht van Saksen (1443-1500) ∞ Sidonia van Bohemen (1449-1510) |
| Hendrik van Saksen (1473-1541) |                                                                                |                                                                                |                                                                               |                                                                               |                                                                   |                                                                   |                                                                   |                                                                   |

title: Hendrik van Saksen (1473-1541)

wikitext:
{{Infobox heerser
| naam              =Hendrik ''de Vrome''
| afbeelding        =HendrikdeVrome.jpg
| onderschrift      =Portret van Hendrik van Saksen door [[Lucas Cranach de Oude]], [[1514]].
| afbeeldingbreedte =
| functie           =[[Potestaat|Erfpotestaat]] van [[Friesland onder de Saksen|Friesland]]
| regeerperiode     =[[1500]] - [[1504]]
| voorganger        =[[Albrecht van Saksen (1443-1500)|Albrecht]]
| opvolger          =[[George van Saksen (1471-1539)|George]]
| functie2          =[[Lijst van heersers van Saksen|Hertog]] van [[Hertogdom Saksen (1485-1547)|Saksen]]
| regeerperiode2    =[[1539]] - [[1541]]
| voorganger2       =[[George van Saksen (1471-1539)|George]]
| opvolger2         =[[Maurits van Saksen (1521-1553)|Maurits]]
| huis-naam         =Huis
| huis              =[[Huis Wettin|Wettin]] ([[Albertijnse Linie (Wettin)|Albertijnse Linie]])
| vader             =[[Albrecht van Saksen (1443-1500)|Albrecht van Saksen]]
| moeder            =[[Sidonia van Bohemen]]
| geboren           =[[16 maart]] [[1473]]
| geboren_in        =[[Dresden (hoofdbetekenis)|Dresden]]
| gestorven         =[[18 augustus]] [[1541]]
| gestorven_in      =[[Dresden (hoofdbetekenis)|Dresden]]
| begraven          =
| partner-naam      =Echtgenote
| partner           =[[Catharina van Mecklenburg]]
| religie           =[[Rooms-Katholieke Kerk|Rooms-katholiek]]
[[Lutheranisme|Lutheraans]] (vanaf 1536)
| handtekening      =
| website           =
| portaal           =
}}
'''Hendrik de Vrome''' ([[Dresden (hoofdbetekenis)|Dresden]], [[16 maart]] [[1473]] — aldaar, [[18 augustus]] [[1541]]) was van [[1539]] tot [[1541]] hertog van [[Hertogdom Saksen (1485-1547)|Saksen]].

== Familie ==
Hendrik was een zoon van [[Albrecht van Saksen (1443-1500)|Albrecht de Kloekmoedige]] en [[Sidonia van Bohemen]]. Hendrik huwde met [[Catharina van Mecklenburg]] (1487-1561), dochter van hertog [[Magnus II van Mecklenburg]], en werd vader van:
* [[Sybille van Saksen|Sybille]] ([[Dresden (hoofdbetekenis)|Dresden]], 2 mei 1515 - [[Buxtehude (Duitsland)|Buxtehude]], 18 juli 1592), gehuwd met hertog [[Frans I van Saksen-Lauenburg]] (1510-1581)
* [[Emilie van Saksen|Emilie]] (Freiberg, 27 juli 1516 - [[Ansbach (stad)|Ansbach]], 9 maart 1591), gehuwd met markgraaf [[George van Brandenburg-Ansbach]] (1484-1543)
* [[Sidonia van Saksen|Sidonia]] (Freiberg, 8 maart 1518 - [[Weißenfels (stad)|Weißenfels]] (in het klooster), 4 januari 1575), gehuwd met hertog [[Erik II van Brunswijk-Calenberg-Göttingen]] (1528-1584)
* [[Maurits van Saksen (1521-1553)|Maurits]] (Freiberg, 21 maart 1521 - bij [[Sievershausen (Lehrte)|Sievershausen]], 11 juli 1553)
* Severin (Freiberg, 28 augustus 1522 - [[Innsbruck]], 10 oktober 1533)
* [[August van Saksen|August]] (Freiberg, 31 juli 1526 - [[Dresden (hoofdbetekenis)|Dresden]], 11 februari 1586)

== Hertog van Saksen ==
In [[1539]] volgde hij zijn broer [[George van Saksen (1471-1539)|George met de Baard]] op als hertog van Saksen. In tegenstelling tot zijn broer, die katholiek bleef, had hij zich in [[1536]] tot het [[luthers]]e geloof bekeerd en hij voerde het [[protestantisme]] met harde hand in als staatsgodsdienst. Onderdanen die zich niet wensten te bekeren liet hij verbannen of gevangenzetten. Na zijn dood op [[18 augustus]] [[1541]] werd hij opgevolgd door zijn zoon [[Maurits van Saksen (1521-1553)|Maurits]].

== Friesland ==
Hendriks vader [[Albrecht van Saksen (1443-1500)|Albrecht de Kloekmoedige]] werd in 1498 heerser van [[Heerlijkheid Friesland|Friesland]]. Tot dit gebied behoorden ook de eilanden [[Terschelling (hoofdbetekenis)|Terschelling]], [[Griend (zandplaat)|Griend]] (toen nog bewoond en volgens zestiende-eeuwse sagen met een nederzetting met stadsmuren), [[Ameland (hoofdbetekenis)|Ameland]] en de buitendijkse kweldergronden, het tegenwoordige [[Het Bildt|Bildt]]. Na een korte periode vertrok Albrecht uit Friesland en werd Hendrik zijn plaatsvervanger. Hij zetelde zich in de stad [[Franeker]] in het [[Sjaerdemaslot]] en oefende daar de feitelijke macht uit namens zijn vader. Door zijn autoritaire vorm van bestuur kwam hij in conflict met de Friese bevolking.<ref>{{cite web|url=https://books.google.nl/books?id=r_EU2Q4mDHAC&lpg=PA85&ots=cxjxhMlV1m&dq=paul+baks+fryslan+staat+en+macht&hl=nl&pg=PA85#v=onepage&q=paul+baks+fryslan+staat+en+macht&f=false|title=Fryslân, staat en macht 1450-1650: bijdragen aan het historisch congres te Leeuwarden van 3 tot 5 juni 1998|first=Johan|last=Frieswijk|date=21 september 1999|publisher=Uitgeverij Verloren|via=Google Books}}</ref>

In 1500 ontstond er grote onvrede onder de Friezen door de hoge pachten en belastingen. Enkele Friese edelen verenigden zich om zich van de overheersing te verlossen. Uit alle windstreken brachten zij een leger van 16.000 Friezen bijeen en begonnen op 12 mei 1500 de stad Franeker te belegeren, ook wel [[Beleg van Franeker]] genoemd. De Friezen waren slecht getraind en georganiseerd waardoor vele interne conflicten en schermutselingen ontstonden, hetgeen niet bijdroeg aan een effectieve belegering van de stad. De Friezen richten niets uit en kwamen niet verder dan de belegering van de stad waarin Hendrik zich zetelde.
Zijn vader Hertog Albrecht verzamelde in alle haast een talrijk leger en de stad werd op 16 juli 1500 ontzet. De Friezen werden verslagen. Tijdens de terugtocht lieten de troepen van Albrecht een spoor van vernieling achter. Plundering, mishandeling, moord en verkrachting waren aan de orde van de dag. Ook zetten zij vele huizen in brand. In [[Minnertsga]] werden priesters vermoord omdat zij hun gewijde kostbaarheden niet wilden overgeven. [[Berlikum]] moest het ook zeer ontgelden. Daarentegen werd de stad Franeker, die Hendrik getrouw was gebleven, geprezen en bevoorrecht.

Na de dood van Albrecht van Saksen in september 1500 volgt Hendrik zijn vader op als heerser van [[Friesland]]. Op 26 maart 1501 schenkt hij de stad Franeker een aanzienlijk (200 morgen) stuk buitendijks kwelderland. Alhoewel gelegen in de gemeente Het Bildt zijn deze landen tot op de dag van vandaag eigendom van de stad Franeker. Deze landen dragen de naam [[Franeker landen]].

In 1504 heeft Hendrik genoeg van de Friezen en draagt Friesland en de bijbehorende (ei)landen en kwelders over aan zijn broer [[George van Saksen (1471-1539)|George]] die daarop [[Het Bildt]] voorziet van de bedijking.

== Voorouders ==
{| class="wikitable" style="background:#FFDEAD; font-size:85%; text-align:center"
|-
|'''Overgootouders'''
|colspan="2"| [[Frederik I van Saksen]]
(1370-1428)
∞
[[Catharina van Brunswijk-Lüneburg]]
(1395-1442)
|colspan="2"| [[Ernst I van Oostenrijk]]
(1377–1424)
∞
[[Cymburgis van Mazovië]]
(1394–1429)
|colspan="2"| [[Victor van Kunštát en Podebrady]]
(–)
∞
?
(-)
|colspan="2"| ?
(–)
∞
 ?
(-)
|-
|'''Grootouders'''
|colspan="4"|[[Frederik II van Saksen]] (1412-1464)
∞
[[Margaretha van Oostenrijk (1416-1486)|Margaretha II van Oostenrijk]] (1416-1486)
|colspan="4"|[[George van Podiebrad]] (1420–1471)
∞
? (-)
|-
|'''Ouders'''
|colspan="8"|[[Albrecht van Saksen (1443-1500)|Albrecht van Saksen]]  (1443-1500)
∞
[[Sidonia van Bohemen]] (1449-1510)
|- bgcolor="#FFAA00"
|colspan="9"|'''Hendrik van Saksen (1473-1541)'''
|}
{{Opvolging
| vorige= [[Albrecht van Saksen (1443-1500)|Albrecht van Saksen]]
| lijst= [[Lijst van heersers van Friesland#Potestaten|Potestaten]]
| volgende= [[George van Saksen (1471-1539)|George van Saksen]]
}}

== Referenties ==
{{References}}

[[Categorie:Hertog van Saksen]]
[[Categorie:Huis Wettin]]
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 15e eeuw|Saksen, H]]
[[Categorie:Potestaat van Friesland|Saksen, H]]

title: Erfpotestaat van Friesland

Voorganger: Albrecht

Opvolger: George

title: Hertog van Saksen

Voorganger: George

Opvolger: Maurits


text:
# Nocticanace texensis
Nocticanace texensis is een vliegensoort uit de familie van de Canacidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1952 door Wheeler.

title: Nocticanace texensis

wikitext:
{{Taxobox insect
| titelweergave = cursief
| naam = ''Nocticanace texensis''
| afbeelding =
| orde = [[Diptera]] (Tweevleugeligen)
| onderorde = [[Vliegen (dieren)|Brachycera]] (Vliegen)
| familie = [[Canacidae]]
| geslacht = ''[[Nocticanace]]''
| w-naam = ''Nocticanace texensis''
| auteur = Wheeler
| datum = 1952
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Nocticanace texensis''''' is een [[Vliegen (dieren)|vliegen]]soort uit de familie van de [[Canacidae]].<ref>Wirth, in Stone et al., 1965, Catalog of the Diptera of America north of Mexico, p. 734.</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1952 door Wheeler.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|06|14}}

[[Categorie:Canacidae]]

title: Nocticanace texensis

Orde: Diptera (Tweevleugeligen)

Onderorde: Brachycera (Vliegen)

Familie: Canacidae

Geslacht: Nocticanace

title: Soort


text:
# Robert d'Escorches de Sainte-Croix
Robert Jean Antoine Omer d'Escorches de Sainte-Croix (Aubry-le-Panthou, 7 juni 1785 - Versailles, 12 december 1861) was een Frans ambtenaar en politicus ten tijde van het Tweede Franse Keizerrijk.

## Biografie
Robert d'Escorches de Sainte-Croix werd in 1813 staatsraad in de Raad van State. Na de val van het Eerste Franse Keizerrijk werd hij uit deze functie ontzet. Tijdens de Honderd Dagen werd hij op 6 mei 1815 benoemd tot onderprefect van Bar-le-Duc, een functie die hij slechts kortstondig zou uitoefenen, tot de definitieve val van het regime van Napoleon Bonaparte later dat jaar.
Nadien werd hij burgemeester van Survie. Tussen 1825 en 1831 was hij departementsraadslid van Orne. In december 1834 was hij een van de 27 mede-oprichters van Société française pour l'abolition de l'esclavage.
Tijdens het Tweede Franse Keizerrijk was hij een officiële kandidaat in de tweede kiesomschrijving van het departement Orne bij de parlementsverkiezingen van 22 februari 1852. Hij werd verkozen met 24.120 van de 27.184 uitgebrachte stemmen, waardoor hij zetelde in het Wetgevend Lichaam. Bij de parlementsverkiezingen van 1857 werd hij herverkozen met 18.512 op 23.206 uitgebrachte stemmen. In 1860 nam hij ontslag uit het Wetgevend Lichaam, waarna hij werd opgevolgd door Louis David-Deschamps.
Hij was officier in het Legioen van Eer.

title: Robert d'Escorches de Sainte-Croix

wikitext:
{{Infobox politicus
| naam              = Robert d'Escorches de Sainte-Croix
| afbeelding        =
| onderschrift      =
| volledige naam    = Robert Jean Antoine Omer d'Escorches de Sainte-Croix
| geboren           = [[7 juni]] [[1785]]
| geboorteplaats    = [[Aubry-le-Panthou]]
| overleden         = [[12 december]] [[1861]]
| overlijdensplaats = [[Versailles]]
| kieskring         =
| regio             = [[Orne (departement)|Orne]]
| land              = {{FR}}
| huidige functie   =
| sinds             =
| voorganger        =
| opvolger          =
| partij            = [[Bonapartisme|bonapartisten]]
| religie           =
| titulatuur        =
| tijdvak1          =
| functie1          =
| tijdvak2          =
| functie2          =
| tijdvak3          =
| functie3          =
| tijdvak4          =
| functie4          =
| handtekening      =
| website           =
}}

'''Robert Jean Antoine Omer d'Escorches de Sainte-Croix''' ([[Aubry-le-Panthou]], [[7 juni]] [[1785]] - [[Versailles]], [[12 december]] [[1861]]) was een [[Frankrijk|Frans]] ambtenaar en politicus ten tijde van het [[Tweede Franse Keizerrijk]].

== Biografie ==
Robert d'Escorches de Sainte-Croix werd in 1813 staatsraad in de [[Raad van State (Frankrijk)|Raad van State]]. Na de val van het [[Eerste Franse Keizerrijk]] werd hij uit deze functie ontzet. Tijdens de [[Honderd Dagen (1815)|Honderd Dagen]] werd hij op 6 mei 1815 benoemd tot onderprefect van [[Arrondissement Bar-le-Duc|Bar-le-Duc]], een functie die hij slechts kortstondig zou uitoefenen, tot de definitieve val van het regime van [[Napoleon Bonaparte]] later dat jaar.

Nadien werd hij burgemeester van [[Survie]]. Tussen 1825 en 1831 was hij departementsraadslid van [[Orne (departement)|Orne]]. In december 1834 was hij een van de 27 mede-oprichters van ''[[Société française pour l'abolition de l'esclavage]]''.

Tijdens het [[Tweede Franse Keizerrijk]] was hij een [[officiële kandidaat]] in de tweede kiesomschrijving van het departement Orne bij de [[Franse parlementsverkiezingen 1852|parlementsverkiezingen van 22 februari 1852]]. Hij werd verkozen met 24.120 van de 27.184 uitgebrachte stemmen, waardoor hij zetelde in het [[Wetgevend Lichaam (Tweede Franse Keizerrijk)|Wetgevend Lichaam]]. Bij de [[Franse parlementsverkiezingen 1857|parlementsverkiezingen van 1857]] werd hij herverkozen met 18.512 op 23.206 uitgebrachte stemmen. In 1860 nam hij ontslag uit het [[Wetgevend Lichaam (Tweede Franse Keizerrijk)|Wetgevend Lichaam]], waarna hij werd opgevolgd door [[Louis David-Deschamps]].

Hij was officier in het [[Legioen van Eer]].

== Zie ook ==
* [[Lijst van volksvertegenwoordigers tijdens het Tweede Franse Keizerrijk]]

{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Robert d'Escorches de Sainte-Croix|oldid=140541952|datum=20190710}}
{{References}}
}}

{{DEFAULTSORT:Escorches de Sainte-Croix, Robert d'}}

[[Categorie:Volksvertegenwoordiger tijdens het Tweede Franse Keizerrijk]]
[[Categorie:Frans burgemeester]]

title: Algemeen

Geboorteplaats: Aubry-le-Panthou

Overleden: 12 december 1861

Overlijdensplaats: Versailles

Regio: Orne

Land: Frankrijk

Partij: bonapartisten

Portaal: Politiek


text:
# Colin Hanks
Colin Lewes Hanks (Sacramento, 24 november 1977) is een Amerikaans televisie- en filmacteur. Hij is de oudste zoon van acteur Tom Hanks.
Hanks speelde een hoofdrol in de films Get Over It (2001) en Orange County (2002). Op tv was hij te zien in de sciencefictionserie Roswell en in de met zes Emmy Awards bekroonde oorlogsserie Band of Brothers. In het najaar van 2011 was hij te zien in het zesde seizoen van de populaire Amerikaanse televisieserie Dexter, waarin hij de rol van Travis vertolkt. Met de film Parkland uit 2013 nam hij de rol als dokter op zich die zijn vader produceerde. In 2014 speelde hij een hoofdrol als politieman Gus Grimly in de televisieserie Fargo.
Hanks vertolkte tevens de rol van Alex Vreeke in de films Jumanji: Welcome to the Jungle (2017) en Jumanji: The Next Level (2019).

## Privé
Hanks trouwde in 2010 met een voormalig journaliste. Samen hebben zij twee dochters, één geboren in 2011 en de ander in 2013.

title: Colin Hanks

wikitext:
{{Infobox acteur
| naam              = Colin Hanks
| afbeelding        = Colin Hanks SXSW 2015.jpg
| onderschrift      = Colin Hanks in 2015
| volledige naam    = Colin Lewes Hanks
| geboren           = [[24 november]] [[1977]]
| geboorteplaats    = [[Sacramento (Californië)|Sacramento]]
| overleden         =
| land              = {{US}}
| jaren-actief      = 1996-heden
| beroep            = [[acteur]]
| website           =
| imdb              = 0004988
}}
'''Colin Lewes Hanks''' ([[Sacramento (Californië)|Sacramento]], [[24 november]] [[1977]]) is een [[Verenigde Staten|Amerikaans]] televisie- en film[[acteur]]. Hij is de oudste zoon van acteur [[Tom Hanks]].

Hanks speelde een hoofdrol in de films ''[[Get Over It (film)|Get Over It]]'' ([[2001]]) en ''[[Orange County (film)|Orange County]]'' ([[2002]]). Op tv was hij te zien in de sciencefictionserie ''[[Roswell High|Roswell]]'' en in de met zes [[Emmy Award|Emmy Awards]] bekroonde oorlogsserie ''[[Band of Brothers (televisieserie)|Band of Brothers]]''. In het najaar van 2011 was hij te zien in het zesde seizoen van de populaire Amerikaanse televisieserie [[Dexter (televisieserie)|''Dexter'']], waarin hij de rol van Travis vertolkt. Met de film Parkland uit 2013 nam hij de rol als dokter op zich die zijn vader produceerde. In 2014 speelde hij een hoofdrol als politieman Gus Grimly in de televisieserie ''[[Fargo (televisieserie)|Fargo]]''.

Hanks vertolkte tevens de rol van Alex Vreeke in de films ''[[Jumanji: Welcome to the Jungle]]'' (2017) en ''[[Jumanji: The Next Level]]'' (2019).

==Privé==
Hanks trouwde in 2010 met een voormalig journaliste. Samen hebben zij twee dochters, één geboren in 2011 en de ander in 2013.

==Filmografie==
{{Tabel filmografie|als=acteur}}
|- align="center"
|1996||align="left"|''[[That Thing You Do!]]''||align="left"|Mannelijke Page||
|- align="center"
|2000||align="left"|''[[Whatever It Takes (2000)|Whatever It Takes]]''||align="left"|Cosmo||
|- align="center"
|2001||align="left"|''[[Get Over It (film)|Get Over It]]''||align="left"|Felix Woods||
|- align="center"
|2001||align="left"|''[[Band of Brothers (televisieserie)|Band of Brothers]]''||align="left"|2nd Lt. Henry Jones (Episode 8) ||align="left"|televisieserie||
|- align="center"
|1999-2001||align="left"|''[[Roswell High|Roswell]]''||align="left"|Alex Whitman ||align="left"|televisieserie||
|- align="center"
|2002||align="left"|''[[Orange County (film)|Orange County]]''||align="left"|Shaun Brumder||
|- align="center"
|2003||align="left"|''[[11:14]]''||align="left"|Mark||
|- align="center"
|2005||align="left"|''[[Rx]]''||align="left"|Jonny||
|-
| ||align="left"|''[[Standing Still]]''||align="left"|Quentin||
|-
| ||align="left"|''[[King Kong (2005)|King Kong]]''||align="left"|Preston||
|- align="center"
|2006||align="left"|''[[Alone with Her]]''||align="left"|Doug Jarvis||
|-
| ||align="left"|''[[Tenacious D in: The Pick of Destiny]]''||align="left"|Dronken koorbal||
|- align="center"
|2007||align="left"|''[[Careless (film)|Careless]]''||align="left"|Wiley Roth||
|- align="center"
|2008||align="left"|''[[Untraceable]]''||align="left"|Griffin Dowd||
|-
| ||align="left"|''[[My Mom's New Boyfriend]]''||align="left"|Henry Durand||
|-
| ||align="left"|''[[The Great Buck Howard]]''||align="left"|Troy Gabel||
|-
| ||align="left"|''[[The House Bunny]]''||align="left"|Oliver||
|-
| ||align="left"|''[[W. (2008)|W.]]''||align="left"|Speechschrijver||
|- align="center"
|2011||align="left"|''[[Dexter (televisieserie)|Dexter]]''||align="left"|Travis Marshall ||align="left"|televisieserie||
|- align="center"
|2013||align="left"|''[[NCIS (televisieserie)|NCIS]]''||align="left"|[[United States Department of Defense|DoD]]-inspecteur Richard Parsons||align="left"|televisieserie||
|- align="center"
|2013||align="left"|''[[Parkland]]''||align="left"|Dr. Malcom O. Perry||
|2014-2015||align="left"|''[[Fargo (televisieserie)|Fargo]]''||align="left"|Gus Grimly ||align="left"|televisieserie||
|- align="center"
|2015||align="left"|''[[No Stranger Than Love]]''||align="left"|Clint Coburn||
|- align="center"
|2015||align="left"|''[[Vacation]]''||align="left"|Jake||
|- align="center"
|2016||align="left"|''[[Elvis & Nixon]]''||align="left"|Egil Krogh||
|- align="center"
|2017||align="left"|''[[Band Aid]]''||align="left"|Uber Douche||
|- align="center"
|2017||align="left"|''[[Jumanji: Welcome to the Jungle]]''||align="left"|Alex Vreeke||
|- align="center"
|2019||align="left"|''[[Jumanji: The Next Level]]''||align="left"|Alex Vreeke||
|- align="center"
|2022||align="left"|''[[The Offer]]''||align="left"|Barry Lapidus ||align="left"|televisieserie||
|- align="center"
|2025||align="left"|''[[Nobody 2]]''||align="left"|Abel||
|}

== Externe links ==
{{Standaardlinks persoon film}}

{{Commonscat|Colin Hanks}}

{{Bibliografische informatie}}
{{DEFAULTSORT:Hanks, Colin}}
[[Categorie:Amerikaans filmacteur]]
[[Categorie:Amerikaans televisieacteur]]

title: Algemene informatie

Volledige naam: Colin Lewes Hanks

Geboren: 24 november 1977

Geboorteplaats: Sacramento

Land: Verenigde Staten

title: Werk

Beroep: acteur


text:
# Sybra syces
Sybra syces is een keversoort uit de familie van de boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1952 door Dillon & Dillon.

title: Sybra syces

wikitext:
{{Taxobox insect
| naam = ''Sybra syces''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde = [[Kevers|Coleoptera]] (Kevers)
| familie = [[Boktorren|Cerambycidae]] (Boktorren)
| onderfamilie = [[Lamiinae]]
| geslacht = ''[[Sybra]]''
| w-naam = ''Sybra syces''
| auteur = Dillon & Dillon
| datum = 1952
| haakjes = ja
| commons =
| species =
}}
'''''Sybra syces''''' is een [[kevers]]oort uit de familie van de [[Boktorren|boktorren (Cerambycidae)]]. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1952 door Dillon & Dillon.<ref>{{Brontabel|9999-Cerambycidae}} (bezocht 30 januari 2014)</ref>

{{Appendix}}
{{Beginnetje|biologie|2014|02|17}}

[[Categorie:Sybra|syces]]

title: Sybra syces

Orde: Coleoptera (Kevers)

Familie: Cerambycidae (Boktorren)

Onderfamilie: Lamiinae

Geslacht: Sybra

title: Soort


text:
# Erylus oblongus
Erylus oblongus is een sponzensoort uit de familie Geodiidae in de klasse gewone sponzen (Demospongiae).
De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1928 gepubliceerd door Topsent.

title: Erylus oblongus

wikitext:
{{Taxobox
| type = dier
| naam = ''Erylus oblongus''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| rijk = [[Dieren (biologie)|Animalia]] (Dieren)
| onderrijk = [[Sponsachtigen|Parazoa]] (Sponsachtigen)
| stam = [[Sponzen|Porifera]] (Sponzen)
| klasse = [[Demospongiae]] (Gewone sponzen)
| orde = [[Tetractinellida]]
| familie = [[Geodiidae]]
| geslacht = ''[[Erylus]]''
| w-naam = ''Erylus oblongus''
| auteur = Topsent
| datum = 1928
| haakjes =
| origineel =
| worms = 134017
}}

'''''Erylus oblongus''''' is een [[Sponsdieren|sponzen]][[soort]] uit de familie [[Geodiidae]] in de [[Klasse (biologie)|klasse]] [[gewone sponzen]] (Demospongiae).

De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1928 gepubliceerd door Topsent.

{{Appendix|2=
* van Soest, R. (2011). ''Erylus oblongus'' Topsent, 1928. In: Van Soest, R.W.M, Boury-Esnault, N., Hooper, J.N.A., Rützler, K, de Voogd, N.J., Alvarez de Glasby, B., Hajdu, E., Pisera, A.B., Manconi, R., Schoenberg, C., Janussen, D., Tabachnick, K.R., Klautau, M., Picton, B., Kelly, M., Vacelet, J. (2011) World Porifera database, geraadpleegd via het [[World Register of Marine Species]] op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=134017.}}
{{beginnetje|biologie|2011|12|07}}

{{DEFAULTSORT:Erylus oblongus}}
[[Categorie:Erylus|oblongus]]

title: Erylus oblongus

Onderrijk: Parazoa (Sponsachtigen)

Stam: Porifera (Sponzen)

Klasse: Demospongiae (Gewone sponzen)

Orde: Tetractinellida

Familie: Geodiidae

Geslacht: Erylus

title: Soort


text:
# Shockschade
Met vergoeding van shockschade wordt de schadevergoeding aangeduid, waarop iemand recht kan hebben, als hij of zij een ongeval heeft waargenomen, of direct geconfronteerd wordt met de ernstige gevolgen ervan. Het gaat daarbij om het psychisch leed, dat rechtstreeks door de confrontatie met het ongeval of de gevolgen ervan is en wordt veroorzaakt. Het wordt ook wel confrontatieschade genoemd. In België wordt gesproken van schade door weerkaatsing.
Het kan daarbij zowel gaan om vergoeding van materiële schade als om immateriële schade, smartengeld.
Shockschade moet, in het Nederlands recht, worden onderscheiden van affectieschade, de schade die bestaat uit het verdriet door het overlijden of ernstig gewond raken van een naaste. De psychiatrie kent overigens dit onderscheid niet en is ook niet in staat dit onderscheid te maken, aldus een door Rechtbank Middelburg overgenomen deskundigenrapport.
In België spreekt men van morele schade.

## Voorwaarden
Om voor toekenning van shockschade in aanmerking te kunnen komen is vereist
- dat een ernstig ongeval heeft plaatsgevonden waardoor iemand is overleden of ernstig gewond is geraakt;
- dat de betrokkene het ongeval zelf heeft waargenomen of aanstonds na het ongeval ter plaatse is gekomen en geconfronteerd is met de ernstige gevolgen ervan, waardoor een emotionele schok teweeg wordt gebracht, en
- dat bij de betrokkene sprake is van een ernstige mate van geestelijk letsel.

Andere voorwaarden uit het nader te bespreken Kindertaxi-arrest:
- Er moet een overtreding van een verkeers- of veiligheidsnorm zijn.
- Er moet zijn voldaan aan de overige eisen van art. 6:162 BW: de onrechtmatige daad
- Er moet een door de psychologie erkend ziektebeeld aanwezig zijn bij de benadeelde
- Een affectieve band is niet vereist, maar het maakt het bewijzen van shockschade wel gemakkelijker.

## Ontwikkeling in Nederland
Tot voor kort werd aangenomen, dat het Nederlandse rechtsstelsel zich niet leent voor vergoeding van immateriële schade, die het gevolg is van het overlijden of ernstig gewond raken van een naaste. Men vond dat de schade van nabestaanden niet in geld kan worden uitgedrukt, terwijl men bang was voor een stijging van de verzekeringspremies, als nabestaanden ook een recht op vergoeding van immateriële schade zouden hebben. Bovendien zou de kans bestaan op vercommercialisering van het verdriet.
Sinds 2000 is er een kentering in de rechtspraak in Nederland. Aan een moeder, van wie het zevenjarige zoontje kort voor de echtscheiding door haar echtgenoot wordt gedood met het oogmerk, om haar te treffen, wordt een smartengeld toegekend van 100.000 gulden. Het hof Amsterdam kent op 3 februari 2000 aan een weduwe en haar vier kinderen ieder een smartengeldbedrag toe van 40.000 respectievelijk 20.000 gulden, die hun man en vader door een verkeersongeval hebben verloren. Het gaat in deze beide gevallen om een vergoeding vanwege het overlijden, affectieschade geheten.

## Kindertaxi-arrest
Het eerste echte geval van toekenning van shockschade is het verkeersongeval, waarbij een taxibusje achteruit rijdend op een woonerf een vijfjarig meisje aanrijdt en met het achterwiel over haar hoofd heen rijdt. De moeder is op dat moment niet aanwezig, maar komt snel ter plaatse en wordt geconfronteerd met het zeer ernstige hoofdletsel van het meisje. De moeder komt daarna te lijden aan een ernstige posttraumatische stressstoornis, als gevolg waarvan zij schade lijdt. Omdat de moeder is geconfronteerd met de ernstige gevolgen van het ongeval, kent het Hof Amsterdam haar een smartengeldbedrag toe van f 30.000. Deze uitspraak werd in cassatie bevestigd door de Hoge Raad.
Uit deze uitspraak blijkt, dat voor toekenning van shockschade vereist is, dat er een rechtstreeks verband bestaat tussen het gevaarzettend handelen enerzijds en het geestelijk letsel, dat een derde door een directe confrontatie met het ongeval of met de gevolgen ervan oploopt anderzijds. Confrontatie met het letsel of overlijden achteraf en niet op de ongevalsplaats zelf wordt in de rechtspraak in het algemeen niet als voldoende aangemerkt om voor vergoeding van shockschade in aanmerking te kunnen komen. Bovendien moet het bestaan van het geestelijk letsel door de rechter kunnen worden vastgesteld, wat in het algemeen betekent dat sprake moet zijn van een in de psychiatrie erkend ziektebeeld. Een affectieve relatie met het slachtoffer is niet vereist, wel zal in dat geval eerder worden aangenomen dat sprake is van geestelijk letsel als gevolg van de confrontatie met het ongeval of de gevolgen ervan.
Het probleem was dat de chauffeur niet onrechtmatig had gehandeld jegens de moeder. Zij kon slechts art. 6:108 lid 2 BW eisen, kosten voor de lijkbezorging. Het hof bedacht een constructie waardoor er wel jegens de moeder onrechtmatig zou kunnen zijn gehandeld. Deze constructie is door de Hoge Raad overgenomen. 'Verkeers- en zorgvuldigheidsnormen strekken ook om eventuele omstanders te beschermen en niet alleen de benadeelde.'
Andere voorbeelden van toekenning van shockschade zijn het overlijden van een zwangere vrouw in de armen van haar echtgenoot nadat zij wachtend voor een voetgangersoversteekplaats door een vrachtwagen die de bocht te krap nam was aangereden en de twee broers die hun vader door een verkeersongeval zien overlijden.

## Shockschade: de Hoge Raad preciseert zijn jurisprudentie
Het kindertaxi-arrest zoals in bovenstaande is beschreven heeft gegolden tot 28 juni 2022. Mede door het arrest "Vilt" was er in de rechtspraak onduidelijkheid ontstaan. In dat arrest werd namelijk geen shockschade aangenomen en dat kwam de Hoge Raad op stevige kritiek te staan van de Advocaat-Generaal Spronken en Lindenbergh. Hierop heeft de Hoge Raad haar jurisprudentie met betrekking tot shockschade geprecisieert en wel in het arrest "Val van een flatgebouw".  In dat arrest gaat het om een vader die geconfronteerd wordt met het stoffelijk overschot van zijn dochtertje. Het slachtoffer is door toedoen van de moeder van een flatgebouw naar beneden gevallen. De moeder is hier later ook strafrechtelijk voor veroordeeld. De vader moet later het stoffelijk overschot van zijn dochter identificeren. Daarbij wordt hij geconfronteerd met het lichaam dat onderhavig is geworden aan de gevolgen van de val. Ook krijgt hij gedurende de terechtzitting lugubere details te horen omtrent het voorval. Dat tezamen met het verdriet zorgt ervoor dat de vader wordt gediagnosticeerd met een posttraumatische stressstoornis. De vader vordert in de civiele procedure jegens de moeder van het meisje een shockschade vergoeding. Wanneer men de arresten Vilt, Taxibus, alsmede de Arnhemse-lijn bekijkt zou de vader eigenlijk geen recht hebben op deze vergoeding. Uit die twee arresten komt namelijk naar voren dat men vrijwel direct na het voorval met de gevolgen voor het primaire slachtoffer moet zijn geconfronteerd en dat deze confrontatie onverhoeds en onvermijdbaar moet zijn, alsmede een hevige shock heeft veroorzaak. Vaak was dat het geval als men gediagnosticeerd werd met een in de psychiatrie erkend ziektebeeld, men moet dan denken aan de DSM-categorieën. Dat is hier niet het geval. De vader kreeg pas gedurende de zitting en ten tijde van het identificeren van het stoffelijk overschot te maken met de gevolgen, zoals de Hoge Raad deze bedoelde in zijn voorafgaande jurisprudentie. Met dit arrest construeert de Hoge Raad een aantal nieuwe (bijkomende) factoren:
Iemand die een ander door zijn onrechtmatige daad doodt of verwondt, kan ook onrechtmatig jegens degene bij wie de confrontatie met die daad of de gevolgen daarvan een hevige emotionele shock tweegbrengt (het secundaire slachtoffer). Gezichtspunten die daarbij een rol spelen zijn:
1: de aard, toedracht en gevolgen van de jegens het primaire slachtoffer gepleegde onrechtmatige daad;
2: de wijze waarop het secundaire slachtoffer wordt geconfronteerd met de jegens het primaire slachtoffer gepleegde onrechtmatige daad en de gevolgen daarvan;
3: en de aard en hechtheid van de relatie tussen het primaire en het secundaire slachtoffer. Daarbij in acht nemend dat het louter kan gaan om geestelijk letsel bij het secundaire slachtoffer. Dat geestelijk letsel dient tevens voldoende objectiveerbaar te zijn. Het dient dan niet meer te gaan om een in de psychiatrie erkend ziektebeeld, vastgesteld door een daartoe bevoegde en bekwame deskundige. Nu dient louter te worden vastgesteld door voornoemde bekwame deskundige dat er sprake is van dusdanig geestelijk letsel dat shockschade gerechtvaardigd is.
1. 1 2  Rechtbank Middelburg 25 juni 2003, ECLI:NL:RBMID:2003:AH9234, VR 2004, 23. "Vaststelling shockschade als deskundige geen onderscheid kan maken tussen shock en affectieschade. Bepaling schade ex aequo et bono"
2. ↑  Hoge Raad 26 oktober 2001, ECLI:NL:HR:2001:AB2775, NJ 2002, 216, noot J.B.M. Vranken.
3. ↑  VR 2000, 86[bron?]
4. ↑  Hoge Raad 21 februari 2002, ECLI:NL:HR:2002:AD5356, NJ 2002, 240, JOL 2002, 121, RvdW 2002, 48, VR 2002, 91, JWB 2002/77.
5. ↑  Gerechtshof Den Haag 19-09-2006, VR 2007,83[bron?]

title: Shockschade

wikitext:
Met vergoeding van '''shockschade''' wordt de schadevergoeding aangeduid, waarop iemand recht kan hebben, als hij of zij een ongeval heeft waargenomen, of direct geconfronteerd wordt met de ernstige gevolgen ervan. Het gaat daarbij om het psychisch leed, dat rechtstreeks door de confrontatie met het ongeval of de gevolgen ervan is en wordt veroorzaakt. Het wordt ook wel confrontatieschade genoemd. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] wordt gesproken van [[schade door weerkaatsing]].
Het kan daarbij zowel gaan om vergoeding van [[materiële schade]] als om [[immateriële schade]], [[smartengeld]].
Shockschade moet, in het Nederlands recht, worden onderscheiden van [[affectieschade]], de schade die bestaat uit het verdriet door het overlijden of ernstig gewond raken van een naaste. De psychiatrie kent overigens dit onderscheid niet en is ook niet in staat dit onderscheid te maken, aldus een door [[Rechtbank Middelburg]] overgenomen deskundigenrapport.<ref name="AH9234">{{Citeer rechtspraak|instantie=[[Rechtbank Middelburg]]|datum=2003-06-25|ecli= ECLI:NL:RBMID:2003:AH9234|vindplaats=[[Verkeersrecht (tijdschrift)|VR]] 2004, 23|citaat=Vaststelling shockschade als deskundige geen onderscheid kan maken tussen shock en affectieschade. Bepaling schade ex aequo et bono}}</ref>

In België spreekt men van [[morele schade]].

== Voorwaarden ==
Om voor toekenning van shockschade in aanmerking te kunnen komen is vereist
* dat een ernstig ongeval heeft plaatsgevonden waardoor iemand is overleden of ernstig gewond is geraakt;
* dat de betrokkene het ongeval zelf heeft waargenomen of aanstonds na het ongeval ter plaatse is gekomen en geconfronteerd is met de ernstige gevolgen ervan, waardoor een emotionele schok teweeg wordt gebracht, en
* dat bij de betrokkene sprake is van een ernstige mate van geestelijk letsel.

Andere voorwaarden uit het nader te bespreken Kindertaxi-arrest:
* Er moet een overtreding van een verkeers- of veiligheidsnorm zijn.
* Er moet zijn voldaan aan de overige eisen van art. 6:162 BW: de onrechtmatige daad
* Er moet een door de psychologie erkend ziektebeeld aanwezig zijn bij de benadeelde
* Een affectieve band is niet vereist, maar het maakt het bewijzen van shockschade wel gemakkelijker.

== Ontwikkeling in Nederland ==
Tot voor kort werd aangenomen, dat het Nederlandse rechtsstelsel zich niet leent voor vergoeding van immateriële schade, die het gevolg is van het overlijden of ernstig gewond raken van een naaste. Men vond dat de schade van nabestaanden niet in geld kan worden uitgedrukt, terwijl men bang was voor een stijging van de verzekeringspremies, als nabestaanden ook een recht op vergoeding van immateriële schade zouden hebben. Bovendien zou de kans bestaan op vercommercialisering van het verdriet.
Sinds 2000 is er een kentering in de rechtspraak in Nederland. Aan een moeder, van wie het zevenjarige zoontje kort voor de echtscheiding door haar echtgenoot wordt gedood met het oogmerk, om haar te treffen, wordt een smartengeld toegekend van 100.000 gulden.<ref>{{Citeer rechtspraak|instantie=[[Hoge Raad der Nederlanden|Hoge Raad]]|datum=2001-10-26|ecli=ECLI:NL:HR:2001:AB2775|vindplaats=NJ 2002, 216|noot=J.B.M. Vranken}}</ref> Het hof Amsterdam kent op 3 februari 2000 aan een weduwe en haar vier kinderen ieder een smartengeldbedrag toe van 40.000 respectievelijk 20.000 gulden, die hun man en vader door een verkeersongeval hebben verloren.<ref>VR 2000, 86{{Bron?||2023|02|03}}</ref> Het gaat in deze beide gevallen om een vergoeding vanwege het overlijden, [[affectieschade]] geheten.
{{Infobox arrest
| titel      = Kindertaxi-arrest
| datum      = 22 februari [[2002]]
| instantie  = Hoge Raad
| rechters   =
| adv-gen    = Strikwerda
| soort      = handelszaak
| procedure  = cassatie
| wetgeving  = art. 1401 BW (oud)
| onderwerp  = smartengeld inzake shockschade
| vindplaats = NJ 2002, 240, [[Verkeersrecht (tijdschrift)|VR]] 2000, 87
| ECLI       = ECLI:NL:HR:2002:AD5356
}}

== Kindertaxi-arrest ==
Het eerste echte geval van toekenning van shockschade is het verkeersongeval, waarbij een taxibusje achteruit rijdend op een [[woonerf]] een vijfjarig meisje aanrijdt en met het achterwiel over haar hoofd heen rijdt. De moeder is op dat moment niet aanwezig, maar komt snel ter plaatse en wordt geconfronteerd met het zeer ernstige hoofdletsel van het meisje. De moeder komt daarna te lijden aan een ernstige [[posttraumatische stressstoornis]], als gevolg waarvan zij schade lijdt. Omdat de moeder is geconfronteerd met de ernstige gevolgen van het ongeval, kent het Hof Amsterdam haar een smartengeldbedrag toe van f 30.000. Deze uitspraak werd in [[Cassatie (recht)|cassatie]] bevestigd door de [[Hoge Raad der Nederlanden|Hoge Raad]].<ref>{{Citeer rechtspraak|instantie=[[Hoge Raad der Nederlanden|Hoge Raad]]|datum=2002-02-21|ecli=ECLI:NL:HR:2002:AD5356|vindplaats=NJ 2002, 240, JOL 2002, 121, RvdW 2002, 48, VR 2002, 91, JWB 2002/77}}</ref>

Uit deze uitspraak blijkt, dat voor toekenning van shockschade vereist is, dat er een rechtstreeks verband bestaat tussen het gevaarzettend handelen enerzijds en het geestelijk letsel, dat een derde door een directe confrontatie met het ongeval of met de gevolgen ervan oploopt anderzijds. Confrontatie met het letsel of overlijden achteraf en niet op de ongevalsplaats zelf wordt in de rechtspraak in het algemeen niet als voldoende aangemerkt om voor vergoeding van shockschade in aanmerking te kunnen komen. Bovendien moet het bestaan van het geestelijk letsel door de rechter kunnen worden vastgesteld, wat in het algemeen betekent dat sprake moet zijn van een in de [[psychiatrie]] erkend [[ziektebeeld]]. Een affectieve relatie met het slachtoffer is niet vereist, wel zal in dat geval eerder worden aangenomen dat sprake is van geestelijk letsel als gevolg van de confrontatie met het ongeval of de gevolgen ervan.
Het probleem was dat de chauffeur niet onrechtmatig had gehandeld jegens de moeder. Zij kon slechts art. 6:108 lid 2 BW eisen, kosten voor de lijkbezorging. Het hof bedacht een constructie waardoor er wel jegens de moeder onrechtmatig zou kunnen zijn gehandeld. Deze constructie is door de Hoge Raad overgenomen. 'Verkeers- en zorgvuldigheidsnormen strekken ook om eventuele omstanders te beschermen en niet alleen de benadeelde.'

Andere voorbeelden van toekenning van shockschade zijn het overlijden van een zwangere vrouw in de armen van haar echtgenoot nadat zij wachtend voor een voetgangersoversteekplaats door een vrachtwagen die de bocht te krap nam was aangereden<ref>[[Gerechtshof Den Haag]] 19-09-2006, VR 2007,83{{Bron?||2023|02|03}}</ref> en de twee broers die hun vader door een verkeersongeval zien overlijden.<ref name="AH9234" />

== Shockschade: de Hoge Raad preciseert zijn jurisprudentie ==
Het kindertaxi-arrest zoals in bovenstaande is beschreven heeft gegolden tot 28 juni 2022. Mede door het arrest ''"Vilt"'' was er in de rechtspraak onduidelijkheid ontstaan. In dat arrest werd namelijk geen shockschade aangenomen en dat kwam de Hoge Raad op stevige kritiek te staan van de Advocaat-Generaal Spronken en Lindenbergh. Hierop heeft de Hoge Raad haar jurisprudentie met betrekking tot shockschade geprecisieert en wel in het arrest ''"Val van een flatgebouw".''  In dat arrest gaat het om een vader die geconfronteerd wordt met het stoffelijk overschot van zijn dochtertje. Het slachtoffer is door toedoen van de moeder van een flatgebouw naar beneden gevallen. De moeder is hier later ook strafrechtelijk voor veroordeeld. De vader moet later het stoffelijk overschot van zijn dochter identificeren. Daarbij wordt hij geconfronteerd met het lichaam dat onderhavig is geworden aan de gevolgen van de val. Ook krijgt hij gedurende de terechtzitting lugubere details te horen omtrent het voorval. Dat tezamen met het verdriet zorgt ervoor dat de vader wordt gediagnosticeerd met een posttraumatische stressstoornis. De vader vordert in de civiele procedure jegens de moeder van het meisje een shockschade vergoeding. Wanneer men de arresten Vilt, Taxibus, alsmede de Arnhemse-lijn bekijkt zou de vader eigenlijk geen recht hebben op deze vergoeding. Uit die twee arresten komt namelijk naar voren dat men vrijwel direct na het voorval met de gevolgen voor het primaire slachtoffer moet zijn geconfronteerd en dat deze confrontatie onverhoeds en onvermijdbaar moet zijn, alsmede een hevige shock heeft veroorzaak. Vaak was dat het geval als men gediagnosticeerd werd met een in de psychiatrie erkend ziektebeeld, men moet dan denken aan de DSM-categorieën. Dat is hier niet het geval. De vader kreeg pas gedurende de zitting en ten tijde van het identificeren van het stoffelijk overschot te maken met de gevolgen, zoals de Hoge Raad deze bedoelde in zijn voorafgaande jurisprudentie. Met dit arrest construeert de Hoge Raad een aantal nieuwe (bijkomende) factoren:

Iemand die een ander door zijn onrechtmatige daad doodt of verwondt, kan ook onrechtmatig jegens degene bij wie de confrontatie met die daad of de gevolgen daarvan een hevige emotionele shock tweegbrengt (het secundaire slachtoffer). Gezichtspunten die daarbij een rol spelen zijn:

1: de aard, toedracht en gevolgen van de jegens het primaire slachtoffer gepleegde onrechtmatige daad;

2: de wijze waarop het secundaire slachtoffer wordt geconfronteerd met de jegens het primaire slachtoffer gepleegde onrechtmatige daad en de gevolgen daarvan;

3: en de aard en hechtheid van de relatie tussen het primaire en het secundaire slachtoffer. Daarbij in acht nemend dat het louter kan gaan om geestelijk letsel bij het secundaire slachtoffer. Dat geestelijk letsel dient tevens voldoende objectiveerbaar te zijn. Het dient dan niet meer te gaan om een in de psychiatrie erkend ziektebeeld, vastgesteld door een daartoe bevoegde en bekwame deskundige. Nu dient louter te worden vastgesteld door voornoemde bekwame deskundige dat er sprake is van dusdanig geestelijk letsel dat shockschade gerechtvaardigd is.

<references />
{{Appendix}}

[[Categorie:Burgerlijk recht]]
[[Categorie:Verkeersaansprakelijkheid]]

title: Kindertaxi-arrest

Datum: 22 februari 2002

Instantie: Hoge Raad

Adv.-gen.: Strikwerda

Soort zaak: handelszaak

Procedure: cassatie

Wetgeving: art. 1401 BW (oud)

Onderwerp: smartengeld inzake shockschade


text:
# Richard Palmer-James
Richard (Jeffrey Charles) Palmer-James (Bournemouth, 11 juni 1947) is een Engelse voormalige tekstschrijver voor zowel Supertramp als King Crimson. Hij deed een weinig succesvolle poging tot zingen en gitaar spelen. Palmer studeerde kunst en literatuur aan de Universiteit van Wales.

## Muzikale ontwikkeling
Palmer-James begon in obscure bandjes uit de omgeving van Bournemouth: The Corvettes, The Palmer-James Group (met Alex James), Tedrad en Ginger Man. John Wetton, later binnen de progressieve rock bekend geworden, speelde basgitaar in al deze bandjes. Palmer-James was betrokken bij de oprichting van Supertramp en zong en componeerde mee op het eerste studioalbum Supertramp. Het werd geen succes. Zijn compositie Goldrush uit die tijd verscheen pas op Supertramps album Slow Motion uit 2002.
Toen Supertramp voor hun goedverkopende album Crime of the Century van samenstelling wisselde, stapte Palmer-James over naar King Crimson. King Crimson werkte vanaf het begin met een tekstschrijver, die niet meemusiceerde. Peter Sinfield leverde teksten voor de eerste albums van King Crimson. Palmer-James' teksten werden gebruikt voor Larks' Tongues in Aspic, Starless and Bible Black en Red. Nadat King Crimson uiteen was gevallen als gevolg van muzikale meningsverschillen, werkte Palmer-James met twee oud-leden verder: David Cross en John Wetton. Met Wetton werd Jack-Knife opgenomen. Gedurende die tijd componeerde Palmer-James ook filmmuziek.
Hij schreef onder meer mee aan teksten van La Bionda ("One for You, One for Me") en Sandra ("(I'll never be) Maria Magdalena"). Deze kwamen tot stand toen hij in München woonde.
De muzikale vriendschap met Wetton bleef; het resultaat was het cd-album Monkey Business uit 1997.
- Bibsys: 9010843
- Biblioteca Nacional de España: XX1085267
- Gemeinsame Normdatei: 134479483
- MusicBrainz: c7673c66-c984-450d-8d04-10e9fb2e91ed
- Nationale Bibliotheek van Tsjechië: mub2015873540
- Virtual International Authority File: 7481149296170080670006

title: Richard Palmer-James

wikitext:
'''Richard (Jeffrey Charles) Palmer-James''' ([[Bournemouth]], [[11 juni]] [[1947]]) is een Engelse voormalige tekstschrijver voor zowel [[Supertramp]] als [[King Crimson]]. Hij deed een weinig succesvolle poging tot zingen en [[gitaar]] spelen. Palmer studeerde kunst en literatuur aan de [[Universiteit van Wales]].

== Muzikale ontwikkeling ==
Palmer-James begon in obscure [[muziekgroep|bandjes]] uit de omgeving van Bournemouth: The Corvettes, The Palmer-James Group (met Alex James), Tedrad en Ginger Man. [[John Wetton]], later binnen de [[progressieve rock]] bekend geworden, speelde [[basgitaar]] in al deze bandjes.{{Bron?||2017|04|08}} Palmer-James was betrokken bij de oprichting van [[Supertramp]] en zong en componeerde mee op het eerste [[studioalbum]] [[Supertramp (album)|Supertramp]]. Het werd geen succes. Zijn compositie ''Goldrush'' uit die tijd verscheen pas op Supertramps album ''[[Slow Motion (Supertramp)|Slow Motion]]'' uit 2002.

Toen Supertramp voor hun goedverkopende album ''[[Crime of the Century]]'' van samenstelling wisselde, stapte Palmer-James over naar [[King Crimson]]. King Crimson werkte vanaf het begin met een tekstschrijver, die niet meemusiceerde. [[Peter Sinfield]] leverde teksten voor de eerste albums van King Crimson. Palmer-James' teksten werden gebruikt voor ''[[Larks' Tongues in Aspic]]'', ''[[Starless and Bible Black]]'' en ''[[Red (King Crimson)|Red]]''. Nadat King Crimson uiteen was gevallen als gevolg van muzikale meningsverschillen, werkte Palmer-James met twee oud-leden verder: [[David Cross (musicus)|David Cross]] en John Wetton. Met Wetton werd ''Jack-Knife'' opgenomen. Gedurende die tijd componeerde Palmer-James ook filmmuziek.{{Bron?||2017|04|08}}

Hij schreef onder meer mee aan teksten van [[La Bionda]] ("One for You, One for Me") en [[Sandra (zangeres)|Sandra]] ("[[(I'll never be) Maria Magdalena]]"). Deze kwamen tot stand toen hij in [[München]] woonde.{{Bron?||2017|04|08}}

De muzikale vriendschap met Wetton bleef; het resultaat was het cd-album ''Monkey Business'' uit 1997.

{{Appendix|1=alles|2=
*{{en}} [https://web.archive.org/web/20070422132144/http://www.elephant-talk.com/intervws/rpj-ca.htm Interview with Richard Palmer-James in Calamity] (24 maart 2000)
*{{en}} [http://www.elephant-talk.com/wiki/Interview_with_Richard_Palmer-James_in_Tylko_Rock Interview with Richard Palmer-James in Tylko Rock] (26 november 1997)
}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Palmer, Richard}}
[[Categorie:King Crimson]]
[[Categorie:Supertramp]]
[[Categorie:Brits gitarist]]